Vous êtes sur la page 1sur 669

Bruno, Saint (d'Asti). Saeculum XII. S. Brunonis Astensis,...

Opera omnia, aucta et adnotationibus illustrata, juxta editionem Romae anno 1791 curante Bruno Bruni datam. Accedit
Oddonis Astensis,... Expositio in Psalmos, S. Brunoni ab ipso aucto.... 1854.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


CURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHECA DNIVERSALIS', INTEGRA, DNIFORMiS, COMMODA, OECONOMICA,

OMNIUM SS. PATRUM, DOGTORUM SGMPTORUMQUl EGCLESIASTICOMM


' QUI
AB MVO APGSTOLICO AD INNOGENTII III TEMPORA
FLOUUERUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUMOILE EXSTITERE MONUMENTORUM CATIIOLICE TRADITIONISPER DUODECIMPRIORA
ECCLESL^ SJECULA,
JUXTAEDITIOKCS ACCURATISSIMAS, INTERSE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRirTIS COLLATAS,
PERQUAM DJLIGENTER CASTIGATA;
DISSERTATIONIBUS,COMMENTAKIIS LCCTIONIBUSQUC VARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA J
OMXIBUS OPERHSUS POSTAMPLISSIMAS EDITIONESQWETRIBUSNOVISSIMIS SJECULIS DCBENTUR ABSOLUTAS
DETECTIS, ABCTA;
INDICIBUSPARTICULARIBUSANALYTICIS,SESGULOS SIVETOMag,SIVCAUCTORES ALICUJUS MOMENTI
SUBSEQDLNTIBUS, DONATAJ
CAPITULIS INTRA IPSUM TEXTUM RITE DISPOSIUS, NCCNON ET TITULISSINGULARUM PAGINARUM MARGINEM
SUPEBIOREM DISTINGUDNTIBUS SUBJECTAMQUE MATERUM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ;
OPERIBUS CUMDUBIIS TUMAPOCRYPIHS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS. AMPLlriCATA ;
DUOBUS INDICIBUS GENERALIBCS LOCUPIXTATA : ALTCRO SCILICET RERUM, QUOCONSULTO, QUIDQUID
UNUSQDISQUCPATRUM INQUODLIBET TIIEMA SCRIPSERIT UNOINTUITU CONSPICIATUR J ALTERO
SCRJPTUR^E SACR/E, EX<JUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES
ET IN QUIBUSOPERUM SUORUM LOCISSINGULOS SINGULORUM LIBRORUM
SCRIPTURX TEVTUS COMMENTATI SINT.
EDITIOACCORATISSIMA,CETERISQUE OMNIBUS FACILE ANTCPONENDA, SI PERPENDANTUR : CIIARACTERUM KITIDI TAS
C-IIARTJEQUALITAS, JNTEGRITAS TEXTUS,PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUMVARIETAS
TUMKUMERUS, rORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUEINTOTOOPERIS DECURSU CONSTANTCR
PRCTIIEMGUITAS,
, SIMILIS, PR-ESERTIMQUEJSTl COLLECTIO,UNA, METHODICA ET CIIRONOLOGICA,
SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULOUUMQUE IIACTENUS HIClLElC SPARSORUM, ^*^-
PRIMUM AUTCM 1N NOSTRA BIBLIOTIIECA, EX OPERIBUS/AD \OMNES jETATES , / (/*
LOCOS,LINGUAS TORMASQUE PERTINCNTIBUS , COADUNATORUM. A& /JNV'
SERIES SEGUNDA,' ': / /-\
1N QUA PUODUUNTPATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESI/ELAHN^ /*-*/ !5 ^
A GREGORIO MAGNOAD 1NNOCENTIUMIII. J I C
' £_,
Stccuvanfe %&p. 2X131«, W«^^ t*i 3
SIBLIOTHEC2H CLEKI UNITIRII, m'
SI\E \^\
W^ \ ^0
CURSUUM COMPLETOllUM 1NSINGCLOSSCIENTJJG ECCLESIASTIC2E RAMOSEDITOUK.-\ \ ?E ,
PATKOLOGIABINA EDITIONET5TPISMAHDATA EST, ALIA NEMPELATINA,ALIA GRiECO-LATlNAN^-
VENEUNTMILLEFRANCISDUCENTATOLUMINAEDITIONISLATINiE; OCTINGENTIS ET ^"
— MERELATINAUNIVERSOS
MILLETRECENTAGR-ECO-LATINJE. AUCTORESTUMOCCIDENTALES, TUM
ORIENTALESEQUIDEMAMPLECTITUR ; HI AUTEM,IN EA, SOLAVERSIGNELATINADONANTGR

PATROLOGL35 TOMUS CLXV.

S. BRTJNO ASTENSIS, ABBAS MONTIS CASINI-ET EPISCOPI SIGNIENSIDM.


ODDO ASTENSIS MONACHUS BENEDICTINDS.

EXCODEBATDR ET VENIT APDD J.-P. MIGNE EDITOREM,


LNVEA.
DICTAPAMBOISE, PROPE PORTAMLUTETLE PARISIORUMYULGOVENFER NOMINATAM,
SEU PETIT-MONTROUGE.

1834.
- '
SvECULUM XII

S. BRUNONIS

ASTENSIS .
r

ABBATIS MONTIS CASINI ET EPISCOPI SIGNIENSIUM

OPERA OM3VIA

ILLUSTRATA
AUCTAET ADNOTATIONIBUS

JDXTA EDITIONEM ROMJE ANNO 1791 CDRANTE BRDNO BRDNI DATAM


ACCEDIT

ODDONIS ASTENSIS MONACHI BENEDICTINI

EXPOSITIO II\ PSALMOS

S. BRUNONI AB IPSO AUCTORE DICATA

Quam ad calcem OperumS. Brutwnisedidil D. Maurus Marchesius,Casinensisdecanus,Veneliisanno 16S1

J.-P.
ACCURANTE MIGNE
BIBLIOTHEC/E
CLERI UNIVEBSiE
SIVE
GURSUUMCOMPLETORUM
IN SINGULOSSClENTliEECCLESIASTIC*!RAMOSEDITORH

TOMUS SECUNDUS

VENEUNT2 VOLUMINA14 FUANCISGALLICIS

EXCDDEBATDR ET VENIT APDD J.-P. MIGNE EDITOREM


IN YIA.DICTAWAMBOISE, PROPE PORTAM LUTETLE PARISIORUMYULGOVENFER NOMINATAM
SEU PETIT MONTROUGE

1854,
'ELENCHUS

AUCTORUM ET OPESiVM, QUMK HQO TOMO CLXV CONTIHEKTUR.


X f ,

S. BRDNO ASTENSIS SIGNIENSIS EPISCOPDS.


Commentaria in Matthaeum. Col. 63
" * "
— in Marcuin. 313
-r- in Lucam. 334
—" in Joannem. 451
— ; - '
in" Apocalvpsim. , 603
~
Homiliee. 747
Sermones. 863
Sententm 867
Tractatus. . <- - 1079
Epistolse.
ODDO ASTENSIS MQKACHUS BENEDICTINDS.
' * 1142
Expositio in Pselmos. r

Ex typis MIGNE,au Petit-Montrouge.


PROLEGOMENON

IN DUAS PARTES DISTRIBUTUM

Quarum prima est de codicibus mss., ex quibus facta est haecJDpp. S. Brunonis colleclio;
altera continet analysim sex librorum sententiarum.

PARS PRIMA.

Exposiiiones S. Brunonis Astensis,_qu3e exslant, Aexslitisse noverant, lalente adhuc iu Mbliolheca


in libros Veteris Testamenli, primo in volunrine, Collegii Romani codice ms. in quo interpretalio illa
anno superiori edito complexi suraus ; modo partem conlinebatUr, ea perfrui va'Ideexoptabant.Satis igilur
alleram a Commentariis in quatuor Evangelia exor- faclumesteorum volis.et sapientium approbationem
dimur, quibus interpretalio Apocalypsis, «t reliqus assecutus est ;elarissimus editor; namque leclioni
ejus Opera Iiuc usque cognila, et recepta subse- SS. Patrum dediti fatentur se in elucubratione illa
quenlur. Commentaria aulem illa in .Evangelia S, summarn, seu compendium prseclarissimarum lllu-
Brunonis aPelroLazzarlo pridem Soc. Jesu Theologo slrationum veterum expositoniwi rcperire, atqtie iu
doclissimo publici juris facla, auetore, acpromotore ea mel veluti ex pluribus floTibusconfectum iiabere.
pra>slanlissimo cardtnali Francisco Xaverio de Ze- Quapropter hoc opus tanli laboris fruclura IJOII
lada {cujus innuraeras laudes nuila unquam setas Commenlarium, sed Comraentaria jn EvangeJia
conlicescel) mullis ralionum momenlis impulsi ite- appellavimus. Unura superGst, ut leetores admo-
rum publicatnus. Horum primum -est Lazzarium nearaus, scilieet nos non codicis nis. orlhographiam
rem, seu illuslralionem auctoris perfecte assecutum velerem, jam obsoleiani, el leeloribus gravem, ut
fuisse; quippe lam copiose, lamque erudite scriptae Lazzario plaeuit, secutos fuisse, sed ad recenlem
sunl ejus adnotaliones, ut tiis alias addere superva- B usum conlormem reddidisse. Pro exteris hominibus
caneum sit; non enim in sacro tesktu major obtine- addereiibet, ex typograpbio Marci Palearini Rojnani
relur perspicuitas; sedonerosa auctorilalum^onge- anno Jubilaei 1775 prodiisse-"Sr Bruuouis Commen-
ries lierel. dubiaqueex multiplicisensu Iniefligentia, laria snpgr evangelisias" jji duos tofnos in-8 distri-
Alleram rationem nobis suppedilal certa cognilio, buta; quorum primiis„ continet expositionera in
edilionem iiiam Commenlariorum S. Brunonis in Mallhaeum; secundtis vero in Marcum, Lucam et
Evangelia, quamvis nilidam, et accuralam, parnm Joannem. „Apoplexia" laetus mense januario ar.ni
in Ilaliam dispersam fuisse, niultoque minus ullra elapsi 1789 gravis aelale piissime, ,ut*vixerat Petrus
Hiontespemilgalam.Tertioaccedit, quodcum excu- Lazzarius, in sacris studiis versafissimus, ut plura
tiendsesint homiliaeet sermones ejusdem S. episcopi ejus opera teslantur, Romaj obiit, nioerentibus <
Signiensis; quorum pars magna ab iisdera Com- emnibus bonis.
nienlariis desnmpta esl, ostendere oporlet, alque Noslrum liic essel docere, quos hac pro nostra
ol»oculosieelorum ponere, quibus in locis vel bomi- editione consuluerimus mss. Codices, «e minus
liarum fragm?nta,vel sermones inlegri legipossunt. diiigentes in ea exornanda videamur; iioc sane
Quarto insrius nemo est, quara diu sub Eusebii Emi- non omittimus, sed ad opponuniorera locum reser-
seni nomine usurpatae sint homilige Hlse (I), el in vainus, ubi de homiliis, et sermonibus S. Brunonis
pluribus eilitioiiibas recusx; quare prsecipue cmse agendum erit. Interim ingenue falemur, cura in
Lazzario fuil, lam dolosam stipposilionem conve'Iere, feriis aulunmalibus anni 1784, quibus Taurini fui-
*l S. Brutionem Astensem coflcioiium illarum au- mus, pro temporis breyitate, qua ea in urbemoram
fiorem stabilire. Sed et spsam doctissimi Lazzani egimus, collationem hujusmodi cum codice ms,
Prnef.uionemrursus produeimus, cum eximia redun- Regii AihenaVi,de quo Lazzariusflientionem habet,
det erudilione, pluraque de patria, natali, vitae parficere uequivisse; eum lamenobservavimusmem-
gcnere, scripiisque S. JJruuonis coliegerit, qua; branaceum esse, in fol. cbaraetere Romano *ex<ara-
commentaiiumiiosirum in vilamS. epiicopi mav me lum, quem ad xu ssjculum, vel ad initium sajc. Viii
iliuslranl uique «onfmuant. Qui ex seiiplorum peiit.ores judcesrelerunt. Accedithocinvolumirte,
le&iimoiiio^. Brunouera inleiprelem Evangeliir.im posl Gommenlaiia in Evangelioi ura librum ."expositio
(£) Ipse S. Tliomas Aquinas vaiiis in locis, ul ex serm. S ile P.ischate, aique alibi afferl; adec
III. p., q 7o, a. 5, ci q 75, a. 4, Kti&cbita>ic:>tiiates b ijtihino!i op ii o i valuera 1.
PATUOL. CLXV. i
il _ _ S. BRtjJiO EPISCOPUS SIGWENSIS. .»
JII Apocalypslm, de qua pauca sunt* pracnotahda",A~et oinnibusinundanis-obleclanienlis givisnfos^ust^se1
cnm ipse S. Brnno inlerpres _qttid animadvertere eiTuliebant; calholici autem spirituales delicias, per-
rieberenllerlores admonuerit. > > ,• ' fectioris nempe amoris_Dei ampliorisque cosleslhwi
Haecversantur circa objecla;- qttibiis-Abattzitius - bonofum _cognitionis .possessionem felicibus ill s
GenevensisCalvinista auctoritalem libri Apocalypsis electis tribueruni. Si vero ex prava iniqnorum
labefaetaie nisus est; sedrliTuslraiieoconalu. Cum . interpretatione- saerje .litterse^ rejiciendae forent;
paucis ab bie annis clariss. Yincenlius Fassinius 0. 'cum ab ortu Eccfeslaa, leste D.Pelro ep. II, cap. jji,
P. in LyeKo Pisano S. Scripluraeprofessor, S. Joan. _ ipsaePauli Epistolae ab indoclis quibusdam el msla-
cvangelistaeprophetiae vindicias doetissinie egerit, Mlibus depiavarentur; vix..aliquis dmnus-.libcr jnj
iioniiisi summa capita ad controversise cognitionem ^cClesia.auclQritateoi obtjnej-et. Ad postreinum
jeferam. Primo igitur dixerat Abauzitius, neminem objeclum, quod traditio Apocalypsi non faveat; re-
ignorare quotEvangelia, revelaliones, et Aela apb"-" spoiideo primo, non ila sensisse Groiium, Flaccium
siolis atiributa"primis Ecclesiaesaeculisfperinl.-quae - Illiricum, Riciiardum Simonium helerodnxos criti-
dein ul apocripha scripta damnala sunfabEcclesia. ; cos. qui aniMqfuiorcsEcelesiaePatres. Justinum sci-
Secundo adnolabat, Apocalypsim inler Iibros prolo- licet, Iiaeneum, TerluHianum.Origenent, Clenientent
canonicos miuime receplam fuisse. Tertio, perpetua " Alexandriiium, Tlieopliiliim ileni Alexandrinum ,
libri hujus obscuritas, eique perversae, Sc malignae Cypriariuin, aliosque plures memoranl. qui S."Joan-
jnterpretationes multis ia locis affixae, non leve riis prophetiam de futuro 'nuiiidi siatn, tariqtiam
preeslanl arguinentum , proplianum potius quam librum'divinum agnoxerunl. Respoiideo'2.a.seciind<>
divinitus inspiralum auctorem exstilisse. QuarConos Ecclesi»3saeculo,usque ad nonum, perpeluuiii P.i-
provocat ad ostendendam Patrum traditionein, quo- trum lam Graecorum, qtiam Latinoimn in asserenla
rum testimoniis palam fiat Apocalypsim inter apo- divinitus insplrata ApocaI)rpsiconsensum perspicue
stoiicas Scripturas juremeritoquelocurn obtintiisse." oslendi, atqtie probari; quare optimo jnre process't
Piaomitlo seniper fuisse hacrcticorumconsuetudinem, Ecclesia in condemiiationemeorum, qui eius decreH)
cum ab attctoritate divinarum Scripturarum se obi'ui refragali fuerint. Cjelernm qui bac i"e controvers a
satUiicnl, nec baberentquo ab earum oraeulis eva- plura vlderecuperel, adeat Nalalem Ale*. tom. III
derenl, illas ab albo canonicorum librerum eripere, Hislor. Ecci., ar. 2, § S; Augusl. Calmet in praefau
elinler conimenla referre. Ita Lulheruset Cahinus ad Apocalyp. JoSn. Lanium Deeiudit. apost., pari-.
epislolas Pauli et Jacobi suppositas dixerunl. qtiod ii, cap. &* Yincenlium Fassinium " - De aucloritale
huis erroribus palam adversarentur. Apocalypsim p libri Apocalypsis.
jlaqueprimisEccIesije lemporibus rejeeere Marcio- Compendiosepersolutis responsianibus *adiuerc-
nitae, Theodosiani, Alogl, quos illius sevi Palres ticorumobjecta, quibus libri Apoealypsis auctori-
invictssiiue refutarunt. Eorum ciueres cttm exci- tatem inlirmare conati stint, silentio non pi-acteribo
tasset Abauzilius, inulta non fuilejus audacia, alque quse ad lfanc novam ejusdem"libri editionem illtt-
a foriiori manu elisa penilus, contritaque jacula sliandam quaesilasunt, el non eviguo cum laboie
cus. Primi igitur argumenti vis conlra ipsum comparala. Priiuo igilur dicam singularem sibi
Abauzitium siaiim relorquelur; si enim, eo f.ilente promeruisse laudem S. Brunoneni, *quod paucos
Ecciesia fabulosas commcntiliosasque sci-lptiones inler Patres fuerit, qui- lotam Apocaiypsiin expla-
jlunquam reiepil;sed eas refuiavii damnavitque; narunl. Secundo loco cofnmeinorabo me bac in edi-
cum prophetiain S. Joannis evaiigelistaeinter cano- tione non niancam, et inlerpolaianij, ul Marchesius
'
nicos libros recensuerit, etfidelibus commendaverit, publicavit, sed inlegram totamque petleclain leeto-
eam germanum apostoli opus, Spiritu sancto aiflante ribus praebere antistilis nostri in Apocalypsim intei-
conscripXumagnovisse, dicendum erit. Quodautem pretationem. Post -quam pluribus in bibliothecis
2. protulit, Apocalypsim cum reliquis Novi Testa- frustra cum mss. codicibus conferre stitduerim Mar-
menli Tibris protocanonicis non statim admi&sampj chesii leclionem; landem quid in ea deest, et q.ilil
Juisse, dico: summaehoc Ecclesiaecurae, ac pruden- sensum praflcere polesl ex codiee Vaticano"com-
tiae esse adscribendum, quae prius Lafmorum Grae- peri, cui fidem ex. descripiioue modofacienda r.enio
eorunique Palnun Opera expendere voluit, ut eorura ' nCgabil. Codex ille membranaceus est in- fol. parvo
auclorilale munila, Apocalypsim librum divinun saee. MI, characlere Roinano admodoeximie exai'ato,
declararet. Id cerle egil Gelasius ponlifex in Ro- qui olhn fuit CliristinseSuecoiinn reginae,'geslatqi'e
"mana synodo, ilemque concilium Carihaginense iu, in fionle Itanc epigrapben r S. Biunonis Signteii' s
ct postea Palres Tridenlini ;solemni decrelo confir- episcopi.incipil a praefationecjusdemeommeniatoji!,,
inarunt. Nullius autem momenli facienda est leilia eademque Apoealypsis divisio inspieiltir, non iu
oppbsitio; siquidem conslat ab_baeretieis Chili.istis, capita, nt Yulgata, sed in septem libros ab ijtso
sive Millenariis Ionge abfuis^e Papiam, Juslinum, Brunone dispositos.
Irasneurn, paucosque alios, qui niille annis juslos Tertio loco verba faclurus de homiliis atque scr-
cum Chrislo regnaluros posl primam rtstirrectionem moniiytis S. Brunonis liostri, faleor equidcm ma-
haben-
ijttvta Apocalyp. cap. xx, opinali sunt. Nam haere- ximasgralias etniiienlissimo eardinaUZelada
lici Hli, quorum dux Cerinthus, caruis voluplalibus, das esse, quod ipse sua ratmificcnlia cjusdem
35 PROLEG. AD TOJi. II. , (t
S-^episcopi Commenlari» in Evangeliain luccm pro- Aimpressas, obl Jasque clarissimo yiio Gabrieli Bo
fluci curavil, jqua editione penittis contrhil, atque veiio EcclesiaeAndegaveusis episcopo xiv Kal. Junii,
deIe\itcommentumiIlud,neseio cujVs Imperili Iibia- quarum ipsi copiam fecerat doctor quidant ordinis
riijjui cum in ms. volumine seriem qnamdam homi- Fralrum praedicatortim, dignas eis affirmans, quae
Iiarnm atqtie sermonum; nulli aucloii atlribulara prelio committerenlur, non abnuo, quiit cpus istud
«oroperisset, Eusebii Etniseni nomen"ei inscripsit, probum sit, et aliquanlam salteni aniiquitatem, sty-
Diu hujusniodi suppositio invaliiit, et tres eo sub lique congruitatem aliquam steculo xit ascipiilan-
nomlne faetaesunl ediliones. De priure menlionem lem secum habeat :«ed cum priscis Ecclesiaedoclo-
feclt Gasimirus Oudiiiius, cujus testirootiium infra ribus comparari queat, et saeculi Ecclesiae quarli,
^afferemus. Aliera hunc (itulum in fronlo piaeseferl*. Vel quinli leporem, dicendique formam sapiat, nulltis
D. Eusebii Emiseni homiliai iti Evangeliu, quce cun- opinor est, qui id asserere audeat. Haeeplenacoller
ctii diebus Dominicis tolius annif tic fofiis quadra- clio bodiernae consuetudini pontifieise tam belle
gesimalibus legi sotent, nunc ptimumin lucem edilm, •adaplala saeculum Ecclesiae xi vel xu etiam praecer
ijuibus adneclVcuravimusejusdem hgmilias in '-prwci* dere haudquaquainpotesl. Quaravis igilurislud opus
puis anni feslivilaiibus. Anluerjrim apud. Joanneth episcopo Emiseno Eusebio altributum Jfuerat, ut ia
Sieeisium A. D. 1555. in'8. Post indicem homilia- B raagnum inde Scriplorem accresceret: tam merito
Tom, qnae suril*"omftcscxuf. additur homilia : De landcm, jureque exceplum, legitur parenti S. Bru-
pomileniia Ninivilarum Eusebii ejusdem. Haecposle- iioni Signiensi episeopo (ul vocanl) i'eslilulum est
rior editio iUTiiiscribilur. Divi Easebii episcopiOpe- exfidemss. codicum, et aucloiliate Pelri Diaconi
m, vldelicelhomiltai id EvangeHa,quafcunclis diebus Casinensis bibliolhecarii. Contiglt hec nostri Euse-
Dominicis toiius anni, el feriis quadtageshnalibus iiii Eniiseni exspoliatio, alqne Brunoni Signiensi
iegi solent. Prmteiea Jtomilimde praicipuis anni festi- facla leslilitlio aniio 1651, per aecuratam operum
iKtatibus: posiremo liomilia: ad popuhtm eloquenlis- -hujusce Brunonis edilionem in-folio proairaiam,
sime, ac rcligiosissimerecens in ktcem emissm.Pari- nunc saiis oiiviam. Ab hoc tempore nullus, queui
~siisapud Hieronimum deHlanef, el Guillelmum de sciam, fuil, qui velhas homilias Eusebio Emiseno
"Cavallalsub P-elicano, monle D. Ililatii anno 1575. ascribere, et Brunoui auferre volueril; ila apdd
'in 8. Ambae ilL» editiones exstant in bibliotlieca criticos haecveritas obtinuit. i Quaeopinio xle hoc
Ghisiana, easqiieciiin vulgalis a Marchesio homiliis Ensebio Emiseno haberi debeal, idem Otidinius tra-
comparavi. Hie opportune Inudil Theophili Ray- dulit. (%) t Eusebius. inqtiit, Emisae episcopus in
'naurli lestimonum, qui de malis ac bonis Iibris p. Syria >sive Phcenicia, quem Plioenicem episcopum
'I, Eres. x, § 2, num. 217,v0pp. tom. XI, Lugd. an. " Tbeodorelus vocal, Arianaesignifer factioui^.tempo-
1665, pag. 282, haechabet: « Eusebio Emiseno per ribus imperatoiis Constantii vixit, de qtio S Hiero-
raagnam halliicinalionem supposili stint sermones de nymus in Chron. ad ann. Chrisli 348, Olyntp. 281,
tempore, et sanctis, qui primo Ioco liabenturin tuin in Calalog. De scripl. eecl., cap. lOi (5). §
opere, quod Ettsebio ascribitur, quj sunl Brunonis Latrocinium ab Eusebii Emiseni ediloribus facluiii
Slgiiiensis, magni in Berengariuni Concertatoris stib apertissimeostendtint tres prjeciptie codices, Casi-
"Gregorio ¥11. Ita enim habettir ex indicibus Casi- nensis nempe, Yallicellanus, et Mediceo Lanren-
nensibus, ac Yaticanis, «t ex Pclro Diacono biblio- lianus, qui quanlum sibi vindicent aucloril.Uem.
ihecario, qni omnes illos scrmones -ex nomine demonstrabo. Prioris notitiam mihi snppeditavit
aotatos aseiibit S. Brttnoiii Signiensi, cujus setate persaepe commendatus D. Thomas Capomalius
vixit. J Copiosior adbtiu fttit in tradenJo hisce.de archiccenobiiCasiueijsis praesui; duos reliquos mea
homiliis judicio Casimirus Oudinius de Script. Eccl. ^nianu versavi, el cum Marchesii edilione diligen-
lom. I, saec. iv, col.'393. < Anno, ait, 1551 priinum tissiute conluli. Codex Casinensis sig. num. 184, in-
Claudius Fremy Parisiensis lypographus sub falso fol. ntinoti, membran., charcteribus Langobardicis
Eusebii Emiseui uomine edidii. Centum quadraginta exar..t issaec. xu, continel homilias in Evangelia
-
qtiinqtie hoiuilias de tempoie ac de sanciis in 8. " totius anni, et incipit ab evangelio Hoc eslprai-
(2) Yld. doclissimum Mamachium quid seniien- consilio diversas fidej Ibrmulas in imloctum vnlgtis
dum sit de crilice Oudinii, lom. IV Orig. et antiq. spargerent, quibtis baereseos suse notas; et chara-
Chrisiian. pag. 377 et pag. 408. cteres, quoad heri posset, dissimularenl, vulgo ex iis
(5) Eusebius Emisentis, ul immerilo de Ariana uoiiniilli credebanttir calholici, imo pe"r illas «atho-
lisefesi accasatus, commendalur a clar. Paulo Ant. licoruin plnres ad se perlrabebanl. Ilaec ratio est
Pauli Cler. Regtil. Matiis-Dei, et Pj-aesideAccad. quare Eusebius Emiseniis episcopus vir caeteroquin
Eccl. in Uibe dissen, 5 de saoctit.ite, et martjrto omtiium liiieraruni genere erudilissimus; noti tan-
Felieis,papaeII. pag. 250, ubi affert lestimonia Socra- tuin apud veteres scriplores variam sui nominis
fislilsior. Eccl. lib. n, cap 3, 10. pag. 74 et seqq., famam retulerit, jiiniirun» apttd quosdam vir sanclus,
uc Sozomenis lib. m, cap. <i, pag. 92, 93, qui ejun «t rlarus niiraculis extsiimalus, apud alios inter
«atholico dogtnnti addictum assertinl. Auanieiioribo- Arianos haereticos danmatiis, nec defuerunt, qui
doxia Eusebii Emiseni episeopi non adeo explorala Ari.uiorum palroniim et piincipetn vocarenl. Fuit
est, ut de'e.1 dubilari neqncat. Doctissimus enini ille Alhanasio, ab Alexau liina Ecclesia ab Arianis
X^aroliisSebaslianus Berardi Tatiiinensts juriscon.. cxpulso, substitutus, forte errore facli deceptus
occasione discussionis canouis 33, De cons. disl. 2, clc J Yid. toni. IV, part. 3, pag. 43 , ubi de homi-
a Graliano sub nomine ejus ILIIJEnsebii produclo, liis sub Eusebii nomine vttlgatis judicii'^i prolerl.;
lijecde illo tiadidit. < Cum Aiijni subdolo callidoque
IS S. BRUNQ EPISCOPliSJSIGNIENSIS. iS
itptttm tneum. Recentiori manu Me tilulus inscripius ,\ addere possum codicem quem possidet capkulum
•tegitur : Homilim S. Brunonis Signiensii, el abbalis Ecclesiae cathedralis Signiensis, el est meinbran. In
-Cwsininm: falso lamen allribuunlur D. Eusebio, folio charactere Romano exaratus sjec. xii, sed in
tum sinl Brunonis. His subjiciam judifcium clariss. principio nonnullae destint paginae, sicut in fine,
tom. I quemadmodum observavi cum anno 1786 Signiam
B.|Erasm'i'€altuIac abbalis Casinensis, qui
Histor. Casinert. ait:, c Ut Marchesius ostendit in ferits aulumnaiibus me contuli, *ut volurra solve*-
Hlusebio"Etniseno trlbulae sunt CXL hoinilias in rem S. episcopo patrono me, qui sub finem prsee-
•Evangelia locius anni, quas S. Brunoni noslro sunt denlis anni mibi lethaliter decumbenli sanitalem a
-vindicandae,teste Peli-o Diacono, qui eas singillalim Deo impetraverat. Continel autem homilias per to-
enumerat, eoderoque ordine descriplas videre est tum annum distribulas, eodem ordine quo de supe-
inlcod. bibl. nostrte Langobardicis characleribus rioribus codicibus dictum est. Tandem exstat alius
«xaratas, ut videtur sign. mim. 194. Nullus certe ex_ codex ms. in archivo basflicaeS. Pelri, membraiu
-veteribus Eusebio hasce homilias tribuit, illique etiam, el in fol. sevum S. Brunonis Signiensis, et
abjudical stylus, qui non^raeeum hominem, sed nomen adnolans. ejusque sacras conciones pariler
liatinum, et Brunonera ipstim refert. >Dein sequitur continet. His laculentissimis lot codicum mss. lesli-
'homiHarum catalogus, quem nos altbi dabimns. "moniis, non tam ab Eusebio Emiseno vindicantur
-Secundus eodex est Yallicellanus pariler membra- homilise S. Brunonis Aslensis , quas rursum pro->
«aceus in fol. eodem characlere Langobardico de- dueturi sumus; sed confirmalur judicium insertum
scriptus. Casinensi non posierior aetate. Non eum- in Bibl. PP. edit. Lugd. tom. Yl, pag. 686, ubi eas
-dem ordinem servat, sed incipit prima homilia a dem conciones olim etiam S. Euchetio Lttgd. epi-
feria iv Cinerum his verbis : Tristes enim dicuntur seopo allributae diserle Brunoni nostro asseruntur.
hypocritm. Brunonis episcopi nomen defert, sicut De doctrinae praestantia alque erudilione quibus
"reliquaeeodem in codice insertae, in quo lamen plu- auclor nosler homelias suas exornavit, supervaca-
res desunl.et reliqure parlinvS.Gregorio, parlim Ven. neum arbitror dieere, cum id cnmulatisse Petrtis
"•Bedae altribute legunlur. Aboptimo archetypo homi- Lazzarius pFaesliterJtin prseiiminari dissertatione ad
liac illaelraductsesunt;cumiriullis in locis Marche- CommentaTia S. Brunonis in Evaugelia, et quidquid
siil editionem-cohigaiit, eamque suppleant; qnod observandum erat, adnotaveril. Homiliarum et ser-
niihi cerlo constat ex lectionecommenlarli-ejusdeni inoiium seriem praecedet calalogus earum, ubi sufa
S. Brunonis in Evangelia, ex quomajorliomiliaruni «umeris paginarum obsignatae erunt quae eodem in
"pars «desumpla"esi, ut suo loco oslendam, Terlius p Commentaiio contineniur, ideoque omitluntur; nec
codex est hoiriiliarium, olim bibl. S. Crucis Minor» iterum imprimere cui'avimus, nisi illas, quaeomriino
Florenl. in liaurentianam bibliolhecam translalum. desunt, vel aliquas perspicuas additiones in principio,
membran., in fol., sig. num. III, Plut. xxs, p. 5, In aul in fine Teferunt.
cujus rubrica ad ealcem posita, manu ejiisdem scri- Post homilias el sermones, quos expositlonibus
ptoris legltur. Explicit liber isle Brunonis episcopi: S. episcopi Signiensis in Evangelia et in Apoca-
quo tempore scriptum est, sie notalur. A tempore Jypsjm adjecimus» qaarlo loco veniunt libri sex, qui
Cltristi mille qn"aterquedecem sex declesque decem. Senlenliarum inscribunlur. Antequam de his_elo-
Deinde manu recenliore subjicilur. Iste liber est ad quar, speclalissimo ac beneficentlssimo cardinalt
•usum fratris Thedaldi, pesl citjus morlem remanere Stephano Borgiae me gratissimum profueor, quod
debel armafio Fratrum Minorum Florenlini conven- habito cum eo consiiio de hae .operum S. Srunonis
lus, ct futt D. Philippi de ViUanis de^Florenlia sub editione, non tam me ad illam perficiendam confir-
lali conditione diclo fmlrl Thedaldo concessus ab mavit, suisque monitis adjuvit, sed quidquid jam de
eodem. Hoc idem adnotatur in calalogo edito bibl. eodem S. episcopo Signiensi exrarchivo Casinensi
Laurent. a clariss. Canonico Angelo M. Bandinio ipse "coilegerat tiberalissime mibi donavit. luter
bibl. praefeclo tom. IV, pag. 247. Conlinet autem D multa ab illis ms, coilicibus excerpla de hisce sen-
Codex iste liomelias CXLVIII, quarum pars major tentiarum libris nieutionem faciam, quod eum illi
~S. Brunonis episcopi noiiiine insignhur; sed fere riota esset diu Benedictinos inter et Carlhusianos
omnes, ul eomperi, in edilione Parisiensi homiliarum agilata controversia, ntrum Bruno Sigulensis, an
"Eiisebii Emiseni, mutatis vel 'adjectis aliquibus in Tero Bruno Carthusianorum institutoreorum auclov
principio, et in fiue eorum reperiunlur. Absqne dubio,- h'abendus sit, codieem sig. 196, alias 517, diligen-
ut diximus, S. anlislili nostro sunl aseribendae, lissiroe observavil, characterera Langobardieum,
quod ab ejus Commentariis in Evangelia decerptse setalem ejus saeciili netnpe xu, lilulosque singitlis
videantur. Qui eaS coilegit, optimo exemptari usus eapitibus appositos desci-ipsil/ pleuaraque notitiaui
est; cum ordinem codicis Casinensis sequattir,; in- de illo anliquitalismonumenlo, quod S. Brunonis
cipit enhn a Dominica i Advenlus, et proeedit usque episcopi nomen praeseferl, accepit. Nec satis sibi
ad Dominicam xxvm post Penlecosten ; compleclens faetam pulavii idem doelissimus praesul, nisi alte-
ferias Quadragesimae, et pr«ciptias totius auni Tum codicem, qui esl 619 allente perpendisset, ln
festivita'es, quas eo lempore ceiebrabal Ecclesia. quo cum pluribtis ahis S. Brnnonis Commentariis et
His tribus codicibus integris, optimeque servatis elucubralionibus iidem sentenliarum libn, Uluus
!7 JROLEG. Ai>TOM.IL - ,_ , \%
iisdem inscripti -reperiuntur. ILec veluli praelimina- ^ titulo donenlur, cum omiies-quos.-coiisuiiiijcodlcos,
ria staiuere duxi anlequam memoratam •disculiam vel 'de iaudibus, .el de otmmcnlis, aut "de ftguris
controversiam, de qua peculiari in disserlalione Ecclesim tractalus annitnlieni..Veiiiis equident Jiu-
agam, ut etiam recenti euldam auclori -anonymo jusmodi insciiptiones indicant, qtiid agendum. S.
Carllrastano Keapolitano respondeam, qui an. 1788 firuno sjbj proposuerit, ejusque finis, ad quem re—
data episloia ad D, Xaverium Mallhseiuni ictum suo spexitj.perlucide noscilur, si parles omnes, id es.
patriarchae S. Brunoni Hios sententiarum libros vin- capita et sermones inter seconferantur, habita prae-
dicare coritendil. Fortasse quis requiret, cur Intjus- cipue ralione lemporis, quo S. episcopus Signiensis
niodi -opuscula senlenliarum libri inscribantur? Nul- haec scripsit. -
lam profecto video ralionem, qua a Marchesio hoc

PARS ALTERA.

Yigebanl adhuc in Ecclesia reliquiae diulurni fa- B castodiret ilfum. Kon sirrl otiosi.-quia custodes sunt.
talisque scliismaiis, Sirnonia eiLaudacia calamitaiem Per arbores vero in paradiso plautatos inlelligft
augebant, morum comiplio hahenas omnes solverat, A. N. aposlolos, qui mulliplices^ fiuelus ediderttjit,
et spirilualis potestas oppressa et pene «mtenjpla et i-eliquos eliam Christianos, qui eorum praecepta
jacebal. His igilur ut occurrei'el malis A. N., de- sequuntur, eorumque gloriosa' gesia imitafiltir.
monslrandanj suscepit Eeclesiam, unam, sanclam, Quemadmodum in fonle, a quo projierunt quatuor
catholicam el apostolicam; quas praerogatiyas, seu flumina, dicilfiguratum Chrlstum Dominum, ajcirjus-
jcharacleres, el si alias, ul in Prolegomenis diximus, scienliae plenitudine omnis doclrina fldei per qua-
asserueril, in hisce libris amplius latiusque de illis tuor Evangelislas emanavil. Corrupto aulem per
egii, alque EcclesiaergIoriam suam vlndicavit. Sub Adae ppccalum humano genefe, jet, in deteriprein.
speciosis figuris et imaginibus argumentum unitatis virionun«onditionem prolapso, ne Ecclesia penitus
Ecclesiae in primo libro prosecutus est; ia secuudo interirel, arcara a .Noe vii'0 juslo fieri Deus praece-
Ecclesiam sanctam probaul^tertium ad osfendendam pit, in qua, dum tolus mundus in diluvii aquis
Ecclesiam catholicam el aposlolicam consecravit; perdendus erat, ipse ctun sua familia salvus esset».
reliqui vero tres libri, qui vel dogniata fidei, vel et ab ea nova generalio liominum procrearelutv
martyrum aliorumque sanctorum latides comple- GAi-cam igitur S. Bruno Ecclesiae symbolum asserit,-
cluntur, ad eumdem finem conducunt. Primus bber extra quam nemo salvatur, in qua, qui in die ultionis-
in decem eapila dispartitus esl, -quse suis lilulis invenius fuerit, ijon peribit. Multi in ea esse videh-1-
distingunUir. Capul i. Deparadiso inscribilur. 2. De tuiV qui exlra eara invenienlur; sicul illi, quibus
arca Noe. o. De labernacuto fcederis. 4. De lemplo Pominus aitr Nescio, vos lMaUh.t xxv, 12). JIanc~
JSalomonis.5. De tnuliere quam Joannes in Apoca- iii ai'cam. sive Ecclesiam (idera S. episcopus)
Jypsi tidiu 6. De civhale Jerusalem. 1. De ftlu uemo ingrediiur, nisl per ostiuni, quod Christus.
eonsecralionis ecclesim. 8. De aucloritale Evangelio- se_ esse dixlt. Ego sum osiium, per me si qui$
jxm. Cum jgilur sacra lillerae unura paradisum iniroietit, salvabilur (Joan. x,l). < Non enira sal-
bonis omnibus el deliciis affluenlem a Deo conditum vanlur, inquil A. ft., qui per ostium hon iuiranl.
iradant, in qtio posilu-.fuilAdam, ut operarelurel NuUuraaniinal Ingreditur in arcara, Iiisi per ostitim.-
euslodirel illum, illa Ecclesia esl admitlenda, non Sed Simoniaci, et haeretiei aliunde in Ecclesiam-
plures, et quicunque bane «nitatem scindunl, haere- intrai-e nituntur. > (4-5) Cum autem Ecclesia ex di—
tici aul schismatici, vel Simoniaci, extranei ha- versis, pra:ter laicos, ministrorum ordinibus consti-
Jienlur. Qtii verohoe in paradiso, seu Ecclesia sinl luatur, in ea formam arcae quodammodo comperit,
operarii, designal S. episcop.us, eosqtie episeopos adeoque de eadera ila disseruit. t Si quis ctiara Ec-
et sacerdoles asserit, quos,ita adraonet, Manifestum clesiae ordines considerare velitj quomodo super
esl quod per horlum, id est,per paradisum, Eccle- lajcos -clerici, super clericos presbyleri, supcr
sia significatur. Sed qui per Adam, nisi Ecclesiae presbyteros episcopif super episcopos" archiepi-
euslodes, cpiscopos etsacerdotes inlelligamus? Au- scopi, super illos patriarchae per ordinem sedeant.
diant ergo isli quid de*Adam Scriplura- dicit, qui et tandem Romanum Ponllficem snper omnessedere
-ad hoc in paradisum" missus est, ut operaretur et conspiciat,-etiam isto modo intelligere poterit, quo-

- (4-5) Quoflagraveritzelo S. Bruno contra Simo- ' .illa verba :


Qui iwn intrat penostium in ovile oviurtt,
niacos ostensum esl in Comment. super Matthaeum, sed aiiunde nscendil, ille fur est^el lalro.
Lucam, el pra^cipuil Joannein nu.«. 28, ubi expoifu
?9 i S. BRUKOEPISCOPLS SIGNIENSIS. 10
modo arca Dei in inferioribus ampla,„paulalint sej A animi conslanlia, zelo piopag.in.l.e \erii.iiis veram
angtistando in uno cubitu consunietttr. Plttres ali.e; religionem, boc cst supremi Domiuatoris cogijitio-
analogiae,et simililudlnes arcam iniei* et Ecclesiami neni, et cttltiim, obsisleiililnisncqriidtnram falsoiuut
hoc in capite 2 afferimlur, quas nos brevitalis gratiaI deoriim cultoribus, cl ininttilatis roagi=tris,non scr-
oroittimus. Teriium unitatis Ecclesi.fiargutnenluin A- varint modo, seJ longe lateque propagarint. Al.a"
N. peiit ex taberrotculo foederis, quod est arca te- plttra A.TN.de lemplo Salomonis ad tinam Eeclesi.im
lamenti; iu qua, ttt ait S. Paultis (Hebr. ix,4), urn^i signilicandaiu traducit, quaeue longior fiam practer-
erat aui'ea continens manna, et vjrgatn Aaron, qttae 3 mitto. Cttm \ero piogrediinur ad caput -5 «jusdem
ironduerat, et tabulas Testameiiti. Cum In ea ma- l libri, quod est de multete per quam figuratur Ec-
jestas Dei praesentis repj-sesenlarelur, aediliciumad[ cle/>ia,sttis aperte iiidicat auclor qitid sibi agenduns
illam custodiendam lolum ex auro constabal, alque propouai. Incipit ergo . « Nairal beattts Joanues
anle arcatn perpeluo caiidelabrum aureum , "raullis" \~°~~ievangelislase vidisse sanctam Ecclesiam in spr-cie
luminibus ab uno astili pendentibus ardebal. Insu- mulieris quae eral amicia sole, et luna sub pedibus
per mensa reperiebatur super quam panes proposi-.,-- ejus, et In capite coronam stellarum duodecim, er
tionis ponebanlur, et thtirribulum "^uireum, t_uo, pariens cruciabaiur, ut pareret. > Hujusmodi ergo
incensum coram Deo combtirebatur. Qtiemadmodum mul eris insignia sunt claritas, el splendor, qtio solis
Moyses auclor fuit veteris tabernaculi; i'.a Chrislus; iustarcircumdalur, corona duodecitn slellariun iu
inslitulor, el fundator fuit novi, non manu facii, capite, luua sub pedibus ejns, alque in parietuio
nec liujus crealionis, sed per proprium sanguinem,ut cruciatus, et labor. « Magua laus Etclesi.e Dei, ait
inquil ApoSlolns, introivit semel in sancla wlerna A. N. quae sole amicta perbibeiur; sole quidem
tedemptioneiuvenla (ibid., 12). Populum enim pro- amicta est, quia omni splendore, oinnique cl iritale
pita passione sibi acquisilum, primum ex Judaeis, dccorala est. Habet Ecclesia lunam sub peJibus ,
deinde ex genlibus congregavit, et in una fide, el quia mundum despicit, et pro nihilo ducit. Meillo
baptisjnate sua? haereditatis pariieipem fecit. Unum roundus Iuna vocatur, quia ad lunae similiiudinerii
candelabrum, unura doclrinae magistium, uempe semper in mottt est, seniper mutatur, et variatur. *
Cbrisltim significavit. a quo illumii.ali aoosloli Anne Ecclesia splendidissima non est soie justiliae,
dogmata ejtts omr.is. et praecepta in mtiversam nempe Chrislo Domino ejus instituiore, qui eam
Ecclesiam propagarunt. TJna mensa, in -qua unum lanlis locuplelavil moneribus, tit ille lotam pul-
offerlur corpotis, ei sanguiuis Christi Doraini sacri- ehram, et ab onini macula immuiiem voeaverit,
iicium, de.quo non participanl, nisl qui intra laber- Q ( qui a terrenis rebus, hoc est a muiido, ccelesiiuiti
iiaculum sive Ecclcsiam sunt admissi. In Ecclesia promissione bonorum retvabit, alque asternaefelici-
etiam veluti preliosa thymiamata, orationes iideliura tatis speeam recreat, et consolatur ' Habel eliam,
nunquam intermissae ad Deiim elevatitur, ejus _ue sequitur jdem S. antistes, in capite coronaiii slel-
benedictionem sibi acquirunt. Alteram Eeclesiae iaronrduodeciin, per quas duodecim aposlolos in-
nostrae agiioscendje imaginem in lemplo Saloroonis lelligimus: ipsi eam coroiiaierunt, ipsl in ieterni
nobis describit S. Bruno, ubi 4 Ioco facta nobilio- Regis ihalamuni eam inlroduxerunt. i Quaf-autero
rum pariiumhnjusce splendidissiiiue molis dlnume- alia EccIesiaTiisicalholica hac corona a dtiodeciin
ratione, ail: i Hoc lemplum Ecclesia esl, hoc tem- slellis, id esl a duodecim aposlolis 'iisigniia cortt-
"oluuinos sumus; de nobis Apostolnsdicit r Templum scal? Sive enim dogmata fidei iiispiciamus, ab .illis
sancliim, quod eslis vos (I Cor. -m, i7). Fideles omnem verilalem accipit; sive excmpla virlulusu,
profeclo. qui unmn corpus credentitim constiluunt, jpsi perfecia Chrisli magislii sui exempiaria se rcd-
quo perfectiores sunt, tanlo magis hoc spiiuluate diderunt, sive tesiimoiiia in.ignaniiiiilatis, idem
aidilicium ornant, alqtte illttsliant, et quia cum aposloli vitam c.uil sangume pro Cliristo effijderunl.
Chrislo corum capite perfeclo eomtniinicanl, grati* Nulla sane nec ex vetcribus, nec ex reccntibus sc-
"ejus plenitudiuem accipiunt. Sed quid sibi volunt, fj 1 ctis hanc coronam tam sanciaro, lam sploudidani,
jnterjogal A, N., illaeduaecolumna;, quae anie fores riaroque divinam originem babentein sibt tribuere
templi posiix', cum Nihil sustineant, otiosae viden- pote^t; cum orones posteriori leuipore, vel abauda-
lur? J Respondet : nibil in lemplo otiosum -csse, eia, aul ab er.we, aut ab impietate orluni sumn
easque letnplumingredientibus has prinias oceurreie. acceporuil. Pulcherrimam alteram significandaj Ec-
In una illarum intclliglt paliiai'chas, etprophelas, clesi.e iinagineni exbibet S. Brtino in sauela chi-
caelerosque \eteris testamenli duces, et principes; tate Jerusalein, quomodoab eodem Joanne e\aug<:-
quales fuere Abraham, Isaac, et Jacob, Moyses, lisla descrtplam Jiabemus, posilara seilicel supia
Josue, David, etDaniel; in altera i'eprjeseiiiari dicit nioiilem iiKignum, el excelsuni alque novo opere,
aposlolos,jnaityres» eonfessores, ct episcopos, qui nvrabilique artificio aedificaia.n.Yidit igilur muros
sua fortitudine, el flrmilate coiilra omnium'ad\er- ejus ex lapide prelioso, et ipsatn plaleam civilaiis
santium conalus religionem sanclam impavide stts- ex auio purissiroo , lanquaiii vitro clarissiiuo con-
tinuerunt; et primi justi per fidem in futuruni_repa- slructa.1t, cujus eranl duodbci.n portoe, ;;iiigiiLeex
ralotem, el postcriores per Chrlsli graliam jusliticali 'singulis cOiiipositaemargaiilis, quai-um ties ad
optime de Ecclesia meruere, quod amore juslilije, oricuiem, tres ad aqt.iloncm, tres ad ineridiem, et
tt - PROLEG. AD TOM.-U. *§
tr^s ad occasum respiciebanl. i IJaecclvitas, inqiiiti x habent, Apostoli eiiim uojfseipsos ad praedicandum ,
A".N., saneia Ecclesia est: istimuri; et isli Lpiics Evangelium'elegerunt; sed eosCinistus Dominus
pretibsiTiominessunt, Iioinines utiqite iiobiles,~el elegit,elin iuunnum unlversum misil, ni sacra-
clari virtullbus , et^apientia praedili, quales apo- metila 'coelcslia,et mysleria legui Dei enunliarent
sloii fuerunt, el ihariyres, et caateri qtiiper fideiri,et; atque docerent. Cum anlem doctrinae veritali, ope-
sanctam conversationem Deo placuerunt. Haec est rum etiam sanclitalem mirifice copuiaverint; missos
illa Jerusalem quaa stcuf seripium -est, cedificdturut a Deo all mimdi consersioncm se probarunt, et sine
civitas, ciijns parlwipthio'esl in idipswn (Mdllh. IX, frautle, siiie aemulalioue, sed sancle ac religiose
22); illontin enim, explicat S, Biuno, est pariicipa- minisleiium suum imple\crunt. Pudeal Lulherura
lioin idipstftu, quibus esl cor unum. el aninia una et-Calvinum, eorumque in calhedra peslilentiae suc-
inier quos discordia nuila esl. et coficordia firmis- cessores apostoliciini noraen sibi arrogare,_pudeat
sima esL J Omnesadem^senlitint, quasl Iliceret", de se velle gerere populoruiji paslores. Qttis eos raisit,
fide, de dGcirina, decommuiiicatione^pacis inler nisi superbia ct ambitio ? Quid de eorum'prt»dica-
se, et de vluculo ciim centro unitatis, cum capile tione, praeler impia dogmata_, lamigeratum esi,
supremo -Ecclesiae, quod esl, Koinanus pontifex. «isi borribiles incendisse seditiones, sacrilegasque
1 Nolaiiduro,sequitur idem Sl doclor,-quod iideml"B perpelrasse 'foeditates? Quibus nam fraudibus usj
SS. apbstoli ]elfundanieiila hujus civitatis, el poriae non sttnt, ullneauioscaperenl, suoruroque eTrorum
3tcuniur;'fundamenla quidem, quiain tDto^aedifieid pestem ubiquedivulgareulTNunquain fuitpa^, et
tet primi-sunl,^ei tseterbs ferunt. Portae vero, quia "concordiaiiiler ipsos^sed perpeluo iiivicem dissi-
neriio iiisi per ipsos, Id esf per etitum doetiinam rderunl, quia in _semuIationer et audacia nullas
Ecdesiavsocietati co-ijungiiur, vel cceli pa'af um alteri eedeTe voluil; ideoque eorura commuiiioiies
jngreditur. ipsis dalae sunt clivfes T-egJii~eoeloi'um, abEcdesia^ealholica penitus alienae, pelago similes
Ipsijet portae, ^et ostiarii suut.!' i Qui ergo a nia- sine requie fiucluanli assHiiilantur. t
gislerio Ecclcsiae disseuliunl, qui opinionum seo- Cum secundus Eeclesiae characler sit sanetitas
lentiaruuique iiovitalesspafgunl, qui"'sua' fignierita et sancta in Symbolo Eeelesia proponalur credcn-
tueri nltimiur,- ab 'hac' sancta "isodetate sejuncfi da, lolus secundus sentenliarunj liber circa Eccle-
eunt, ei laaquam rami ab ^rbore _vitaeet salulis sla3 sanctitatem vei^aiur; In eo<enimde prtecipuis
a\ ulsi iiabenlur. Sumroa reruin capiia, ne in im- viriutibus.agit, qnibtts-Christiani saneli ftunt, cl
iuensum protrahatur oratio'mihi percurere Iibct; Ecclesiam suis eximiis et gloriosis geslis illustrfmt.
"qnare omissis reliquis, ad captil 8, quod De basilicis Libruni hunc in 12 capita dividil auctor; piimum
liiscribilur, descendam^ et brevls quoad polero, 'c.est De ftde, 2. De-spe,o. De charilate , 4. De vjr-
fiam. In eo exponil A. N.' rilum cousecrSiiouiS tuiibus cardinalibus, S. De humililale, 6. De miseii-
eccleslae, de quo cum alias loeiiluri shiius, modo ea "coidia, 7. De pace, 8. De patieniia, 9". De caslilate
prosequi" absfinemus. Quia'vero ad inculcatidim 10. De obedienlia, 11. De abslinenlia, 12.-J7fci,id est
iuagis' ^i agisqtte Ecclesias unitalem iiilentus^est itt quibus Ecclesia ornatur. Incipit crJjo in capilis
S. Bruno, quid pro ea sit inlelli__endumadmonel. l.*xordio staluere, quod piimum Ecclesiae orua-
"<Ecclesia, ait, nonien Graecumesl; significat autem meitl-jm, seu primus sanclitalis gradus sit fides,
populi colleciionem-; sed ut propiielates ejus desi- lotoque in virtulum exei-cilu principatum leneal.
-gnei, addit: populi utique Dominum limentis, el Ubi illa abest, quamvis reliquae virltiles reperian-
Doiiilno servientis. Sicut eniin ex multis lapidibus itur, nihil ad asternani salulem prosunt, liopiinem in
<3i'dine,et ratione composltis una doraus efflcitur; -corpoTe Ecclesiaenon conslituunl, el Christi mem-
ita ex multis horoinibus dilectionis, ut fralentilatis brutn facere neutiqitam v.tlent. v Gentiles enim ct
__amore socialis una Ecclesia conslituitur."» Duos philosophi, inquit S. Briino,.quamvis multis virlu-
hic praecipue characleres populi bujus colfectioui tibus ciaruissenl; lamen perierunl omnes, quia
assignal S. episcopus, sine quibtts Ecclesiai forinam .U fidem non habuerunl. .Merito isrilur S. Ecclesia
°habere~-nequil; scilicet'quod hic populus Deum 'iieminem ad se venienlcm reeipit, nisi prius fidei
iimeat, eiqtte honorem, el oljedieiiliam pra?sfet, -el ornamenlum indulus ftierit. Quilibet ergo petat
inler se perfecte consenliat.' Qiii ergo ^verbo Dei iiigressuin inEcdesiam, id estbaptismum, interio-
refragator; mii IlJei custodes, 1et "praesides a Deo 'gatur, an credat, «n catholicara fidem teneat? Si se
consiilutos noiiaudii, sed eos coiilemuil, Deum -credere, si fidem catholicam se tenere responderit.
ipsuro spernere, ef nihil habere demonstr.it; pro- Sugcipilur, baplizalur, el filiis Ecclesiae sociatur.
plerea ipse sua Inobedientia ab Ecclesia sclndilur, Si vero aliter dixerit^uequaquam "suscipiiur, sed
quemadmodamqui dissentiones in doctrinis fovent qttasi profanus abjicitur. » Deinde, nt fidei excel>-
muiuamque chaiilatem offendiml, sanctse ejussocie- lenliam ostendat, ipse Dominus sttaevirlulis polen-
tali renuntlant. Taiidsm exti-enio"hujus primi libri liam, ul animadvertit A*.-N., uon sibi, sed,-fidei
"capile,quod De Evangeiiis inscribilur, ut exlorres ab ascribit, el quod ipse facit, lidem facefe attirmat.
'Ecclesia dignoscanlur, "dicil, fructus eorum, ,id est Multos viros, et muliei'es eum sanasse, et ut Iaii-
cpera inspicienda esse; qtusVi apostolorum exem- guoribus . liberasse legimus, quibus hoc tantum
plis opponunlur , iii eorpore Eeclesice pai tetn non ^icere solebal, fides lua le -salvam fecitt vade in.
25 S. BRUNQ EPISCOPUS SIGNIENSIS. 21
pqce (Matlh. ~ii, 22). i Yenit .aliquando (est idem A gloriae ainbilio. Quam Iucluose, qtiam iuisere \ita
S. Jkuiio) dicit Evangeliuin, in palriara suam , et excesserunt; quortim non pauci tristitia, et despe-
cum liomines illi de ejus omnipotentia dubitarent., rationelaborantes, tanta capli sunt insania, ut sibi
et fidem non haberenl, non mulias, ul verbis Evan- ipsis morlem consciverinl. Accedit lerlio in capile
gelicis loquar, virtules ibi facere potuit, nisi quia tractalus de charitate, cujussublimitalem, et ara-
infirmos, impositis manibus, curavil, et mirabatur plitudinem D. Paulus praedicans adeo eveliil ut sine
de infidelitale eorum. Ergone lanium polest fldes, ea dicat., nihil prorsus esse reliquas virlules,
ut oronia qtii potest, a polentia suaevirlutis illius quamvis apicem ipsarum quis videalur slbi iu spe-
absenlia impediatur ? > Quanlum vero idem Chrislus eiem aliigisse (/ Cor. xiu, 2). Tanti ergo praeceploris,
Dorainus discipulos suos ad hanc lidem hahendara seqtiens A. N. docunienta, quas ille assignat bttjus
exeilaverit plura suiil evangelistarura testimonia, excellentissimae virtulis proprietates, explical, et
quibus adeo iliis hujusmodi virtutera commendavit, quantum perfeciionis eam habeniibus conferat,
ut slperfecle, pleneque crediderint, uon solum disscrtissime tradil. Charitas, inqtiit S. "Bruno,
infirmkales omnes curare, et morltios vilae reddere; patiens est, quia nulli irascitur, el nullis injuriis
sed montes ipsos de loco ad alium locum transferre movetur, sed pro suis ipsis inimicis intercedit. Et
voluissent. Ila apud Matlhaeum cap. xxi, et apud B quia benigna est, quibuscunque polest benigniia-
Mareum cap. xi, 25 : Habele fidem Dei: amen dico tem, et misericordiam facit. Cum igilur per patien-
vobis quia qumcunquedixeril huic monti: Tollere, el tiam cunclis ignoscat, et per beuignitatera miserea-
millere ui mare, el non hmsilaveril in corde suo, sed tur, quid esl, qiiod amplius facere possit? Quia
ciedideril quia quodcunque dixeril, fiat, fiat ei. Hoc enim benigna est, ideo non amuhttur, non invidet.
tam exeellenti tamqtie sublimi lidei merilo semper Non agit perperam, quod est teroere, el injusie
tlaiiiieala, est Ecclesia calbolica, ut ea solum aliiiuid agei'e. Non inflatur in superbiam. Non est
sancta haberi debeal, in qua potciitonun operatio, ambiiosa, quia mundi honores non appetit. Non
quae uuiiqtiam defuit, cum optis ftterit, veritaiis et qumtit qum sua sunl, sed quae suiil omnium, ut
sanctitatis insignia proebuil leslimonia. Non me salvi fiant. Sua postponit, el aliena procural. Non
Ialet quidquid projiifirniandis miraculis ab hetero- irritattir^ alioquin patieus non esset. Non cogital
doxis est, qui inviaissime confulati sunl; malum, quad esl conlra benignitalem. Non gaudet
' Iiac prolatum
polissima raiione, quod successiva tot saeculo- super iniquitatem, congaudel aulem verilaii; quod
ritm lapsu portenta iieri haud poluissent, nisi ubi utrumqtte ad benignitalem spectat. Omnia credil,
vera essel Ecclesia, et ab his, qtti exiraiis Inerilis „ quaecredenda sitnt; qitae auiem sttnt iTa^quae cre-
aboranipotenli.Deo ea operari impelrassenl. Pergit denda sunt? Yis audire quae? Oinnia illa, quaa
aulem S. Bruno de spe agere in secundo capile, de ulrumqiie leslamenlum credere, et sperare, et
qua statim ait: c Magnum Ecclesiae Dei ornamenlum susiinere praecipit. Charilas nunquam excidil. Hoe
spesest, quam qui non habet omni bonitate nudtts est atiten., in quo duabus virtulibus superius diclis ;
esl, omnlque creatura infelicior .... Est atilem spes id est fide el spe, charilas major est; unde el sub-
fuiurorum bonorum exspectalio; et hanc quidem ditur, major Itorum estcharitas. Major qttidem, qttia
exspeclationem illi habent, qui certissime se ali- nunquam excidit; quia aelerna esl, quia semper esl,
gtiando reeipere aperant quaecunqtte promissa sunl el finem non habel. Aliae aulem post hanc viiam
cis. » Hinc prosequitur memorans justos quiprimi- necessariae non eruul, quia ad ea soltimmodo
tivam Ecclesiam formabant, scilicet Abrabam, speclant, quae exspectanlur, et nondum apparent.
Moysen, DaviJ, Ezeehiam, Dauielem, Machabseos, Est e"nimspes exspeclalio ftilitrorum. Fides vero
Judilh, Esther, tres pueros in fornacem immissos, est substanlia sperandarum rertnn, argumentiim non^
qiti per spei virtulem non solum salvi facli sunt; apparenlium. Prolixa fortasse videlur htijusmodi
sed gloriosissimis factis claruerunl. Si vero ad Eccle- proprielalum charitatis elucidatio ; ailamen oppor-
siam nosiram oculos convertamus, et aposlolos, n luna est ad eonfundendos haerelicos illos, qui suae
inartyi'es, confessores et virgiues, qui in ea florue- societatis muluuro amorem jaclant et dilectionero.
runt, conlemplemur; cum totam spem in Deum Quamvis enim omnia officia civilia suis pi-aeslare
collocarinl, de omnihus tormeniis, adversilalibus, curent; non ex amore Dei, qui proxiroum, slcttl
el iiiitnicis victores videbimus. adeoque propler nos ipsos diligere mandat, permoventur, neque ad
spem meruisse calcare super serpentes, et scor- ftnem supernaluralem actus suos dirigunt; sed
piones, atque impavidos oranem malignai.t um loinm terrenum. est, atque humanum quidquid
spirituum nequitiam superare. Quare optime cecin t agunt. Cum ergo eorum charitas coeleslisnon slt, sed
propheta David : Mirabilis Deus in sanciis suis, mundana omnino, plerumque excidit, et sua potius sol-
Deus Israel, ipse dabil virlutem el forlitudinem plebi licila est quaerere, quam aliena; adeoqtte ad gradum
sum, benedictus Deus (Ps. LXVII,56). Conferant Chrislianaecharilalisevelii non potesl; neque ullum
modo novarum seclarum aucloj-es cum noslris suos ex ea provenil Ecclesiaeornamenlum. His autera a
heroes; yideant quem in finem perduxil eotutn, Brunoneabsolulis, inijuaFto capitedeclarand3S assu-
dum incolumes viverenl, jactantia, falsa sapientia, niil quatuor virlutes cardinales, prudenliam ncrope,
.verilaliiin Cliiistianarura conlemotus. mundanaeaue iusltliam, loi-tilndinem, teuiperautiam.quaeEcclesiae
-
25 , PROLEG. AD.TOM. II. _ 26
isaoclitaiem promovent et nraime amplilicant. X iline dicant? sine qua el saplentia, et jusiitia Inutiles
De prudenlia ila disserit: < Est aiiiem priideniia, esse vldenlur. Est aulem "forliliido non coi-porisj
quae alio quoque nomine sapieniia dicitur, divina- sed riientis conslanlia, qua injurias supeiamus,
rum hunianarumque lerum cognitio. Dico auletii advcrsa omnia loleramus, et prosperis nori eleva-
non sapienliam hujus mundi, quae slullitia est uptid rnur, Hanc forlitudinem non hahet qulcunquc su-
Deum, de qua. et Apostolus ait, quia slullam fecii pcrbia, ira, avaritia, ltixuria, ebrietate, et lits
Deus sapienliam hujus mundi (I Cor. i, £0J;sad similibus superalur. 111 i quoque fortes non sunt, qui
eam sapientiam dico, quae ad morum honestateiu iri adver-is posili conira salutem anjmaa liberari
ei ad salulem pertinet animarum. Non eani quam satagunt. Unde et Dorainus alt: Nolile" iimere eos
philosopiii docenl el oratores, sed eam quam apo- qui occidunt corpus, nnmiam aulem~nonpossuiit occi-
sloli praedicant el doctores. Et isli quidem soli ha- dere (Matth. x,28). Simililer el illi, qui iri prosperis
bent cognilionem divinarum rerum; sicul ipse Do- Se exlollunt, el supeiflua laelitia resolvuiilur, forlcs
minus ait: Qui diligilme, diligelur a Palre meo, et dici nequeunt. Quomodo foites" sunt, qui cordis
ego diligam eum, el manifestabo ei meipsum (Joan. Impetura celare, et Telinerenon valenl? Forliluito
stv, 21). Haec esl aulem vera cognilio Divinilatis, "nouvincHur, et si vincitur, non cst forlitudo. H-anc
vti illum cognoscere qu! esl vera sapientia, et slne T_foriimdiriem habuerunt sancti, qui nec vitiis', ncc
quo nulla est sapienlia. t Quot nam purissimis ani- lormentis, nec blandiliis stiperaripolucrnnl.» Affefl
mabus se manifestans Deus, ad sui contemplalio- deinde S. Bruno plura saneiorum ttim Vetcris ctuii
nem illas abripuit, eteleva\it, ut ipsis*suaemagni- INovi Testameiili exempla, qul pro veiitaie, pro
tttdinis arcana antea in mysleiiis invohita intelli- jtistitia, pio religioiieforlissimedeceitariinl, qtiique
jjerent, suisqtie doctissimis scriplis Ecclesiam il- gloriosas palmas, maxima cum -Ecclesia. latide ic-
lusirarent. Quam Joaiines evangelisla de Yerbi luleiunt. Ad lentpdrentiani atilem cnm A. N. pro-
divlnitale nondnm tam perspicue exploralam doclii- cedere velil, confestim eam delinit. dicens eain esse"
nam tradidit? Quae docnmenla salulis, quainque "virtutem qitja suis in aeliotiibus niodum non excc-
sublimlorum luminum nolitiam Paulus aposloltts dil, quoniam superflua nulla quaerit. Iltijusjnodi
"suis in Epislolis iriantfeslam fecjt? Qualis quantusque TecteMa'geiidiaequalitas, et in ueulram paiieiri in-'
est SS. Palrum chorus, qui calholicae fidei custodes, clinalio adeo necessaria visa est Apostolo, ut ni-
et propagatores forlissimos se praebuerunt. qui hae- miam sapientiam, hoc esl uimiam seiendi ambi-
reticorum monstra conlriverurii, qui philosophan- lionem ad^Roiriaiios scribens damnaverit (lioin. xn^
lium deliramenta conculcarunl ? His ergo irradiala "Z):*Non?lus sapere, quam opotlel sapere, sed sa-
\> ad - sobrieiateiii, El Saloroon
splendoribus, quid mirum, si caiholica fides lam pcie ipsa in jtislili.t
cito universum per orbem diffusa, de Judaeis, de temperantiaro habeudam esse \lixeril. Noli esse
. idololairis/de malisomnlbus hoininibus triumphavit? justus multuin (Eccle. vn, 17). Hac de ratione jure
Tlegnum itaque cum sttper onines genies sibi com- meritoque Bruno noster S? patiiiircham suuin Be- ,
paraverit prudeiilia/"sive vcra sapientia, facile ei nedictuni cominciidat, qtti nibil niriiis suis in jegt-
fuit sociam sibi adscisere justitiam, quaj cardinales IJUSpraecipit, ul qui sancttiaiein colere velinl, Iia-
inler virtules secunda esl. Ecclesia enim quae Dei "beanl unde proficlanl, nec naltirara opprihtant, atil
sunt opliine nosceus, el quae debenl bomines erga in saniiale deteriores fiarfl; nieinor cerie D.Pattljj
ipsani; quibus actibus internis, et exlernis sit cxer- "seiilentiae,Quod ralionabtle sj/ apud Deum obscquimn
cendus ejus cullus, praescribil, minisleria distribuit, itositum (Rom. ui, 1). i lllud enim, subdit A, N.
-
regulas vel a tradiiione servalas, vel pro opportit- obsequiiiin Talionabile esl, qtto non ipsa nalura, sed .
uitate temporum uoviter institulas observare facil. \itia perimunlur. t~Poslquam S. episcopiis qtiaiiior
Ecclesia cst jusliiia 1 vindex,; ctimque dominaiio "virtutem 'cardinalium' exppsitionem absohif, iij
ejus, non sicul lerrenae omnes potesiates imniule- capite"5 de huinilitale disserit; in G, de misericbr-.
tur, juiis adminislraiionem firmam, slabileraque r. diaj in 1, de pace; in .8, de palienlia; inD, -fle
luelur. Quapropter S. Bruno poslquam de sapienlia" „ castilate; in 10, de obedientia; in II, de absti-
disseruissel, haec de jttstilia prosequilur. «Inlelli- neniia; et landem in 12, Ubi, id est in quibus .
gite saeculipotenles, et sapientiae operani date. Jusii- Ee"clesiaorflinatiir. Sirigulaehujusmodi vjrltties, cum
tia qtioque quain necessaria sil, ipsaeieges impera- sua quaeHbelexcellenlia el prpprielale ad Eccleslae.
torum, et xanoiies,~et decreta sanctorum,-quae ad conrerant perfeciionem et oriiaincntiim, de jllts ,
ejus cuslodiara facla surit, salis oslendunt. Tolle singiHatiin copiosissime agil; sed ripbis sufficiat,
justitiam, et peril mundus.TJbi justitia fiori est. ini-- eas compendiose colleclas in caplle 12 rddiscere. r
qnilas dominalur : ibi fraudes, el rapinae, furla, Incipil ergo : < Dixiimis superius de Ecclesia et "
homicidia, limor, et angustiae, et securilas nulla. _ oiiiameniis. ejus. Resiat ul suis ornamentis eam
Timor iniquorum juslili» est, et securitas bonorura indiitara vfdeariius, -cfin ejnsspecie^el piilcherrime
ipsa.» Haec doclor Eccleslae pro Ecclesia loquilur; deleclemur; de quoPsalmista ad Dominum dicil: ,
ejus doctrina a divinls Scripturis', el a sanctloribus Aslitil regina a dextris iuis in vestilu deauralo, eh-
'
Pairibus~tola.<ierival. Audiamus ergo eum de fortl- cumdata varietale (Psal. XLIV,10). Haec rcgina Jpsa
tudine etiam disseVentem: (Sed, aif, quid de foiiitu- csl, de-qua loquimur Ecelcsia Dci. Miilla gunt ejus
27 ' - S. BRUNO EPISCGnJS SIGNIENSIS. , m
; A
vesttmenta, multa sunt ejus Ornariienla; et ld.:o A impie profanai'enl. 'Inqtiit enim S. Bnmo t cfnii
\aiietate circumdala perhibeiur; sed nullum oi'na- ouines Ghiistiani conlineniiam, et castitatem habere
nieiitum babet, quod vel aurcum, velargenteumnon debeant; maxime tameri clericos banc~virluiem le-
sil. » Si quidem si humilitatem inspiciamus, quis uere, et observare oporlet. Unde el Dominus Moysi
Maria Chrisli m.ttre, a qua opus redemplionis roe- praecepil (Lev. -xu, .), ul Aaron sacerdoti £1 filiis
pil humilior ; cum non cjus virginitalem, sed humi- ejus feminalia faciat, sine quibus ad altare nunquam
litatem Dominum respexisse ipsa fateattir ? De accederent, ne morianlur. Feniinalia autera caslita-
"Chrisli Filii ejus humilitate, post Aposlolum, qui lem significant; quiaiila inembra, inquibusluxurla
eiim se exinanisse dicii, ei hujus virlufs se e\em- maxime domiiiatur, coercent, et casla cuslodiunt.
plar^praebttisse,nibil ultra addi potesl. In humilitale Illi sacerdotes el clerjci femiiialianon habent, qui
auietti Chiistum Ecclesiam fundasse conslal; cum ha?c menibra non coustringunt, sed per illicita va-
aposlolos pnupnrcs, rudes, et idiolas verbi sui prae- gari permittunl. Sed valde limendum est,1quod di
cones fccctil, eosque veiuti sui aedificii fundamen- cilur, ne forte moriantur. Si vis non raori, aut ca-
ttim posuerit, el ad omnes genles illuminandas mi- stll.ilem custodias, aul ad altare non accedas. i
seril, sicul ipse a_cce!esti Palre missusfueral, Hac Mulla alia de caslitate ab A. N. eximie dicta recen-
IgiiurTirlule omatur Ecclesia, quam seqttitur mi- " sere omllto, ul aliqua de obedienlia referanlur, de
sericordia, quae esl affecius beneficentiae erga in- qua In cap. 10 prasclaiis imiusque Testamerili in->
tligeiites. Ecclesia enim fideles omnes lanquam filios Vixus auctoritatibus et exemplis leelores'inslruit.
an.plectitur, eos spirilualibus cibis, nempe saera- "Praeniillit ergo ipsum Domiuum ef SalvaToreuf no-
iiieniis nuitii atque conforial, eos protegit, ab "stt um docuisse, quanium sit obedienliae bonum;
hoslibus malignis defendil, et si a viis suis malis ~cmu de eo scripium sit ab apostolo Paulo,'quod
resipuerint, pornilenies in sinura suum recipit, et Chtislus faclus esfobediens Paui 'usqne ad iuoriem
coi-.solalur. Nec deseril sollicita prosequi.pacem, "(Phtlip.ii, 8). « Per iiiobedieiiiiani, alt S. Bruno,
qtiain piimtim in Chrisli nativilate angeli mundo priini lioiiiinis peiierai raundus. per obedjeiitiam
annutitiarunt, et Dominus muridum reltclurus^apo- secundi hominis Jesu Ghrisli~salvaliisesl"muiiduS,
slolis dedil el confirmavit; qttippe bierarcbichum Ille inobediens ad ligiium \elilum a"ecessit,ille^obli-
brdinem servans, leges sarlas teelas tenens, sita 'diens usque ad lignum crucis se o~slendil.-El D.
«mnera pro jusliiia largiens et miuisteiia dispen- "Petrus idem documenlunf dedif illis verbis. Chri-
sans, his prajsidiis Ecclesia pacem conciliat alque slus passus esl pto nobis, vobis ieliiiquens'exetnpluin,
rusiodil. ,'Quid de palienlia dicaro, cujus lanla fuit-~ xilsequamhu vestigiaejns (I Pelr. ii, 21); t quibiis
Iii Clnisti sectaloribtis \irlus, flrmilas et conslantia, snbilii S. Bruno : < Quid esl, ut sequaminl vesllgia
iit poleslales omnes nomini ejus infensas vinceret, ejus, nisi ul discalis et cusiodiatls obedieniiani
erectoqite crucis vexillo uebellarel. Quis recensce ejus. i Cum cnim Ecclesia militaris corptis agens sil,
potest iitfinilum marlyrum uumerum omnigenae et peifecte conslitula, nisi membia sibi iiivicem
setatis et condilionis, qui pro fide alque jusiilia officia prsesteni, el (um capite, ia quo feguniuj',
immaniora tormenta, et supplicia susluleruut, qtto- uniaiiiur, finem ad quem coalescunt, nempe Bci
rum sanguis quanto plus effundebalur, lanlo magis gloriam, suaiuque salulem nulla falione coiisequi
jiopuliis, Cliristianqs germinabat, alque florebat? possunt. Quare divinus Sponsus Ecclcsiae"sponsse
Eadem commendalione illi se dignos reddidere, ""alloquens, eain aciem ordinatam appellavil, qiio
qua Apostolus fortissimos Israclilas exomavil,' qui ordine lerribilis hostibus reddltur, et esl tanquam
per fidem vicerunl regna, operali suiu juslitiam, turris a qua miile clypei jjendeni (Canl. vi,"5}, de-
rradepli sunt repromissiones, obluratlerunl 01a leonutn, fcnsoTes scilicet, qtii pio ea forliter pugnaul, eam-
eislinxerunl impelum ignis, effugerunl aciem gladii, que lirmam slabilemque conservaiu. Sed hoc in
convaluerunt de infirmilale, fortes facli sunl in bello, "agone coiiiendeiiiibus, irionente D. Paulo, nobis est
•caslraverlerunl exletorum (Hebr. xi, 25), elc.Praelcr ""Dnecessaria absiineniia, non ul coiTuptam, sed incor-
jBlernam incomprehensibilemqtte remuucraiionem ruplam coronam accipiamus.- <'Duaeauteiri sunt
quara isli tesles el propngnalorcs verilalis sibi com- abstinenliae, inqiiil A. N., una carnalis, altera spi-
pararunt, splendidissima sempcrerunl insignia vitto- ritiialis, utraeqtie magnae, sed major altera, quia
riae, quibus Ectiesiam exornaiunl, ejiisquesaiicliia- iiiiijub esl absliuei-ea \itiis, quaro a clbis. tjuamvis
iem propiio sanguine obsignaruiit. Sed et castiiate, el ciborum abstinentia lam magna sit, u\ rionso-
de qua A. ,N. capile 9 disserit, maxirae refulgel lum a prophelis, verum eliam ab ipso DominoVtl
Ecelesia, ctijtis lilii propter vilae puril.tlem siuiiles confiimat-a. i Quod bie compeudiose dicit S. epi-
augelis Dei.fiuttt; dum carnis et concupiscetiliae scopus, per lougam exemplorum seriem SS. Pa-
fieiia iiivicte contiueaul, anitnassuas ab onini iro- lium, tam Yeteris quairi Novi Testaroenli, demon-
muudiiie immunes servent, et se Deo acceptabiles sii at, qtti omniura virtujltim honestatem prosequen-
reddant. Qui omjiibus Cbrislianis hanc viilulem ic. lotaro viiani ju jejuniis Carnisque maceralione
veluii tesseiam rcljgionis commendatj mullo mag"s coiisumpseruut, ideoqne tanquam sanclilalis mlra-
eam viris eeclesiaslicis inculcat, ut sf eam con- cula in Ecclesia coruscarunl. Magntim Anlonium
lemnercnl, atque violarcnl, sacrum miiihlcrium celcbiat, Pauluin eieiiiiiaTiim pirfiiaicham, Ilila-
'
29 TROLEG. AD TOM.' II. kk
Tionem,-Benedictuiri, elc, quorumJdelici:e"jejii-. \ ipsum dedisse, «{ nos tedimeret ab iniquitale, et
-nlum, qnorum vila abstinenlia fuit.- Hac pulcbritu- mundaret sxbi popuhmi acceplabilehi,,secwetem *bo-
dine indula, hisque ornaraenlis, virtutibus nempe noium operum (Til. u, 14).-«Quod si, ait 5. Bnuio,
Ecclesia Tefulgens Spohsi sui dilectionem ila pro- no\a in hoc TJIUHJO facta stiiit oiuiiia, habet igilur
mereltir, ut eam immaculalam lotamque ptdchram Ecclesia no\um ceelum, novum solem, novam Jii-
admirans asseral, ejusque comroentlel sanclilatem. nam, el slellasnovas, el,nubes, el pluvias, fulgura,
T-trtapulchra es, atnica mea, ei macula non-est in te et toiiilrua, raonles, et silvas, cl.bomines riovos,
- - -v caeieraqne omnia, qiiaeiaineii pcr-illa veler.fsignifi-
(Cant. iv. -7).
- Terlia Ecelesiae praerogatlva illa est, quam ca- cata fueiant, el quamdam cum Jllis simiiitudinem
ibolicam csse confilemur, ctijus orjiamentutn adeo habenl. »His praemissis, de ccelisuovis incipit agere
pulchrum-el excellens^est, ut ad-iilud expolienduni, A. N. eosqtie t.poslolos esse dicit; cum euim cce-
eolleciis ex -sacra Scriptura propriissiiisis figuris-ac Jum, -quod in piincipio Deus creavil, ma\imaT.t
simiHiudinibus qualuor piiora capita'tertii senlet]- nobilissima pars sit niiindi,'et supra eaeleras res
liaruni hbri k. N. conseeravit, el sex reliquis Ec- creatas Dei sapieniktiii el omnipotentiam jnanife-
clesiam aposlolicam osleridit. Mtrgisirum coeleslium stel, ila apostoli principes populorum coiistituli.
-dogmalum CJhristuni Domiimnj venisse in ierram B omiii 'scientije clariiaie praefulgentes,^ad^regimoii
"considei-ans, penitus reiiovafa ab ipsovisa est, ul Ecclesiae el ad propagationein Veritatis elecli, Dei
uovus mundtts, novusordo, novus rerum" apparaius gloriam"el opera manuum ejus-ehai rare ilicuntur.
cxsurgej-el, faciemqtte aileraiij seu imaginem repi'a> Cmlilnairunl gloriam Dei, et opeta manuum ejus
sentaret. Tertii libti piiora quatuor capita sunt. anntiMiat fitmdmentum (Ps,"xvju). «Ip.i suni, ila
i. De novomundo. 2. 'De cmlis novis. 5. De nubi- sequitur S. episcopus, quibus.:Dominus ait : Vos
~bt>snovts".!f. De monlibus novis* Quoniodo novus eslis lux mundi (Matlh. v, 14}. sic eortini fiJect
Tuundus Chrisio in lerram advenieute*,orirelur,' ab doctriiia tota Ecclesia illuminala esl, sictit solis
~jila Baruch prophelia pfimtuii i repeli S.JBruno, in Iiiijtis, et splendoreiota [erra-illUmiiialitr;'in'qui-
-qtta de Cbristo scriplum est: Hic est Deus noiier ; bus et virliiluui bmnium pulehriludo'quasi'steIIoe
et non-mslimabilur alius adversus eum.-IIic adiiwe- quaedam coruscanl.'» Qttomodo-autenvaposloli jad
«tf omnem viam disciplinm, el iradidit "llam Jacob similituilineni coeli illumiuali fuerinl eximieexponit
yiiero -SMO,' etlsiael dileclo suo. Posl luecin" terrts idem anctor; imagitieul sttmens ab illuminatioiie
visus esl, el kum hotninibus conversalus esl (Baruc. iirmainenii, quod non statim ac crealum est; lumen
III, 56). Promissus ergo fucrat muiido, id esl-lns- accepii; sed lantum divisif Deus aquas ab aquis,*et
mlnibus novus doctor, iiovusque-raagisler, quiom- '-' lerra apparuii aritla, congregaltonesque aquarum
nem scienliae vlam aperirel, omneinque vetitatem facisesunl. Tertto aulein die faclis a Deo,posilisque
doceret. Ante eum, ul alt Apostolus (1 Cor- x, 1), in eo magnls lumiiiaribus, sole, Iuna et siellis col-
loinnes Patres -sub nube fuerunt; el mare iraiis^e- lucere coepil (irmamenium, terramque suis splcndo-
rant, el sub ntibe et maii baptizaii sunt; ~\idebant ribus eolluslravlt. c Noslri quoque coeli, ailr S.
_lutura saeramenta in aenigmafe," et ln"figuiis; _sed TJruno,%adsimililutlinemTirmamentf itequaquam ,sj-
"
eorum excelleniiam el veriialem non assequeban- nml et vocati, et illuminati sunl; sedl jam tertio
\ur. Praaterea ad scienliam hanc, quariivis obscu- anno poslquam vocali Spirilus' sancli illiiiniiiaiib-
rain e't imperfectam Deus non nlsi populum Israeli- ' nem acclpere meruerunl non enim, ul beatus Lucas
lictiro elegeral, reliclis genlibus in lenebris el iim- ail, Scripluias iiUelligebanl,quod ChtistusJiimortuu
lira mortis. Yenil igitur Chrisius, Yerbum scilicet resurgere oportebat (Lue. xviv, 46). Eranlenira sine
caro faclum, el ul evangelisla" Joannes leslatur, - luniirie, lanla adhuc oppressi caligine. Sicut-ergo
plenltudinem graliae, et veiilatis in muiidum altu- firmainentuin illuiiiinaium est die lerlio; sicet
lit; quare si ptitis per Moysen legem "acceperal, apo^loii anno lcrtio illuininaii sunt. In eo.eliaiii,
per Jesum Chrisium factam graiiam, efveril. lera y^ quod aquae, quae supra firmamentum dividuntur ab
"agnoscere debuil. Gralia eniui Chrisli mundum a aquis, quaestjiil subiiimamenlo, flniiajueiill siuiili-
peccaio, ei a dtaboli potehlate qua teuebatur libera- tudineui Apostoli liabere videiilur. In medio quo-
\it, ae ccelestetn scieuliam bonotumque Dcteruojiim -dam modo positi", aquas ab aquis dividuut, quia
fogniimuem in eum initoduxit. Quare ipse Domi- 'Novtun a Yeleri separant -Testamenlura." i Ex D.
lius, ttt omnia nova lacerel se venisse dixit: Ecce • Paulo," .qui ad Galaias scribens, cii'cumcisioncra
iwva fecio omnia"(Apoc. xxi, S); ntjvum iiiundum post TJhristi graiiain inuiilem praedicavit, id plane
stiaro scilicet creavit Ecclesian,,-segi-egatisiilis el ostendil, sicut ex~abolilione legalium, qttae eoitetu-
vocatis ad se aliis, quos ad lantum opus peiiitien- pore finem habtiere. Apostoli igilur snnt illi eceli,
ilum elegeral. Non vos elegisiis, sed ego elegi »os, qui enarraui |.loiiam Dei, eos docenle,' et infor-
"dixit Jesus aposiolis printis seclaioribus suis el mante ipso Christo Doroiiio, quoiiiani ipse lux est,
posui vos, nl ealis, el fructum afferalis, el fnictUi '^el tenebrae in eo non sunl UIIJC.In oninem illi ter-
-vestermaneal (Joati. xv, 1(1).EtapOilolOs Paulus ea- -raiu missi-sunt; ul veriliitrs ltiiuen effujiderenl, et
dem testalur dieens, grafiatn apparuisse Salvatdiis orones homines veium Deitm agnoscei-enl,- legem
Tiosii,, et ut-doctiinaiu suain elfanJciet, semet- ejus sajtciaiu accipcienl, unaiif fidem piotitereiilur,
151 S." BRUNOEPISCOPUS SIGNIENSIS. S2
.elTdespeciis (terrenis bonis, ad fclicilatem aelernam A luibati sunl insipientes eorde (Psai. LXXV,(J); iuper
contenderenl.Jpsis ergo datum esl lingliis omnihus qttae haec addit. Ab bis autem «mnes insipientes
ioqui magnaha Dei, arcana videlicei coelestia reve- corde, Judaet scilicel, et geniilos, ore sapienies, in-
'lare, et quod nunquara auditum fuerat. generis hu- sipienles corde, philosophlce loquenles, et nihil
mani salutepi ab homine divino operatam annun- iiiKiligenles lurbati sunt. Quare tuibali? Propler
Ijare; juxta propheticum oracultim iiViderunt omT signa quae videbant; et iquia eis resislere non vale»
ttes fines lerrm salitlare Dei noslri (Isai. iai_ 10). Et iani. Non enim ipsi loquebanlur, sed Spiriius san-
quia divina majeslas, el naiura a creala mente per- clus in eis, quibus os et sapienliam Deus dederat,
cipi nullo modo potest, circa se lenebras posuisse cui non; poteranl resistere, el contradicere omnes
-Deus visus esl^ul cecinit Psaltnisla ; Posuil tene- adversaiii eorum. Turbaii sunl alii bene, et alii
bras laiibulum^jus, tenebrosa aquain mibtbusaeiis male; alii credentes et alii saevientes.iFides igilur
^Ps. XVH,12), opoiiebal.Mt in renovaiione mundi, undiqtte ab apostolis enuntiala, el portenlis mirabi-
id est in Eeclesiae conslitutione, novae ntibes, non libusqtie signis confirniata plurimos ad eam ample-
ienebrosau, sed iucidte, el praefnlgeniesappaierent, ctendara adduxil;ct quamvis aliqui ejus verilatem
Jtotamque terrje faciem illuminarenl. < Quid igiiur impugnaj-e.et evertere conati sint, nihil aliud con-
.nttbes istae, ait A. N., nisi apostolos intelligamus, B Uadicej.liumsaevities oblinuit, nisi quod -ex invicla
de quibus scripluni est: Qui sunl isl~ qtd ttt nubes vo- fowitudine,-et consianlia martyrum Christianae re-
lant, eiquasi columbmfld fenestras suas (Isai. IA, 5). ligloni major gloria, el splendor accederet. Sed ex
Et coeli, ct uubes, el montes,et fontes, et rauliis aliis quonam laniam in mariyiibus virlutem admirati
iiominibus vocanlur SS. apostoli, propter quasdara iidei hostes, eam vincere non \altierunl ? Doeet A.
«ibi conneijieiiiessigitjficationes. Sedquovolaut? Di- •N. quod Christus Dominus anlequam Pelruni oviura
cat Psalraista : In onMeiwierfram•cxiviisems eorutn, «uarum pastorem coitstiluerel, ter eum de dileclione
et in fines orbis terrm verba eorum. (Psal. xviu, 4). iiiterrogavii; el cum tertto euni se diligere respon-
Unde veniunl3.£rfj(ccns ntibes ab extiemo terrm.' dissel, iunc suo pascendo gregi illura praefecit.
fulgura in pluviam fecil (Msal. cxxxiv, 7). YolanX i Prius enitn, ail S. Bruno, a Domino de charilate
jgilur laposloli, seqtiiliir-S.* Bruno. quasi .nubes, interrogatus, prius charitatem ler professns, el sic
ubique complueiiles, lotam terram fecuiidantes, ad pascendarum oviura curam susccpit. » Jd aiuem
fidem vocanles, miraculis cortiscanies, ct fu]gui'a in signifieare volebat quod si magna Dei dileclio ftdei
pluviam facietites. FttlgAira-naijiqne nuhes fiuiil., proposito adjungeretur, nunqitam Christiani :ib ca.
qaanrio miracula doctrinam sequunlur. Sicenim de ^*derecturi cssenl; cum ipse Pclrus yeritatis doctriuaj
Aposlolis Jn Evangelio dicilur : qtionirun .profecii et invictae fortitudinis eis leslitnoiiium praebuissei.
-preedicaverutuubtqtie Domino cooperanie,-et setmo- JMura alia eruditissiine affert A. N. de horuin mon-
nemconfirinaniesequentibussignis(Murc,j\i, 20) » litini alfuudine, id esl <Ie eximia primorum fldei
Per iitibes tgilur apostolos, per pluviam doctrinam, ,propagaiorum sanctilale, super quos Ecclesia fun-
per tbniti-ua Voces, et per fulgura miraculajntelli- daja est, dieente Psalinisto : Fundamenia ejus in
gaijiiis. Hac in providenlia, cum adniirabiles viae moiUtbus^sanctis(Psal. LXXXVI, 1), omni scmperiii»
Domini ostendanlur, qui annuntiatores verbi sui columitate AC firuiitate gaudebit. In, his ulterius
apostolos fecit, viros scilicet' scientia^ coslesli, ~el _non iminoror; cuin ad quartam exponendam Eccle-
eximia sanctitaie insliiutos/ qui in onmes genles .siae iioum, videlicet quod sit apostolica, mepio-
*amdem doctrinam eos effundere voluit, qui eoium gredi oporteat.
pra^cepta, et.documeiita clarissimis signis, et por- Niinia imaginum rerumque copia, ijuam hoc de
letilis conTirraa\jt, nihil aliud profecto Deum inten- aigumento exhibel S. Rruno in capp. 7, 8, 9 et 10
tlisse arguitur, quam una sit cl uiiiversalis fidei hiijtts tertii senleiiliarum libri, non tam cogil me
•confessio, omnes idem sincerocorde crederent-, eo- praeteiire eapita S el (5. qttae De arboribus novis in~
•demque ore pi'aedicarent. Ecclesia igiitir ex hisce r. sctibuniur; xpiam praestantiora solum profene, quae
credentjbus efformata, non tain una et sancla,,sed roore suo S. anlistes ttrnplissiroe et ingeniosissime
-calholica cliain jure meritoque appellatuT. Pergens perlraotavit. Tilulus capitis 7 est De polestaiibus
•autem A, N. eamdem no\i inundi imaginem exoi'- novis, ubi praemittit illttm Matlhaeilocum, quando
nare. ad-novos moiiles octilos elevare, et ab ipsis Petrus Christo dtxil: Ecce nos reliquimus ' omnia, et
auxilium petere nos adhortatitr. Regii prophetae seculi sumus iet quid ergo erit nobis Vos, inquit
verba : Levavi oculos tneos ad menies^ imde veniet Dominus, qui reliquisiis omnia, et secuti eslis me,
auxiluwi ntihi (Psal. xx, 1), ita exponil : < El isli centuptum qccipietis%et vitam mternam_possidcbitis^
uiontes novi sunt, el de-novo mundo sunt, ad quos -Ei quia seculi estis me, sedebitis super sedes duo-
-oculos levare, ct a quibus auxllium exspectare debe- dectm, indtcanies duodeeim iiibus Israel (Matth.
mus. Isti moiiies, patriarchae et prophetae, apostoli six, 27). Ab hoc divino oraculo supremam univer-
et doctores iiuelligtinlur, qui a terTenis monlibus salemque poiestalem in Ecclesia apostolis collaiara
cLvali, cl coelopropinquiores effecli, mundana om- argutl, stattiitque S. Bruno; dtimliaec sttbinferens.
nia ^iespiciunt. lnferius eosJem monies ajternos - aii: < Novus mundus, novtim itupeFatorem, novos
-vocal, de qi_ibtis Psalmisla ail: A momibus tvletuts reges. novos duccs, novos principes, et j.udices ha-
- PROLEG, AD TOM.II* M
55
bet. Novi autem reges, duces^ et judiees apostoli A {J/arc.-i,17), de qua vocalione iia dissfcrlf: jfjuandt»
sunt; et in Domiuo quidem novi, qui omnibus audio homines pisces vocari, et Chrisli discipulos
mundi hujus polestalibus, quaecunque fuerunt, sant piscalores hominura fieri, quod ad litterara quidem
et erunl sapienliores, potentiores, fortiores, juslio- intelligi JJOIJpotesl; necessario novum marc, et
res, et diliores sunt. > Sapientiamin apostolis pro- nova retia, novos piscalores, et novos pisces Intelii-
liat S. Bruno ex illa ejusdem Christi Domini pro- gere cogor. Novum igitur mare, el JIOVUSntundus,
missione: Gum aulem venerii ille Spiritus verilalis, de qtio Psalmista dixit: Uoc mare magnum, et spa-
docebit vos omnem vetitalem (Joan. xvi, 15); pote- liosvm, illic repiilia quorutn non est nuifierus (Ptal,
stalem eliam ex Matthaeo evincit, ubi Chiisltts dixit ciu, 25). Relia evangelia, pisces honiines.piscaiores
-eis : Qumcunque ligaveritis super lerram, eeuttl li- vero apostoli. » Ad haiic piscationem iii soli vocan-
gala el in cozlis(Mullh. xvui, 18). Exintia eslsuper itir, et in magtittm et profundum pelagus pisealum
haec vei'ba A. N. commenlatio; inquii enim : * Non veniunt, neque eos piscaiio difficilis terret, quod ei
suQicil eis jerra; ipsi coeli in eorum principatu,,ct' pugnare el piscari ipsis necesse sit. Pauci quidem,
imperio continentur. Habent poteslatera' claudere inermes, pattperes, imllo saecularis sapieuliae nppa-
el aperire; suscipiunl quos -volunt, quosquevolunl ralu InstTucli, in solo magislri sui verbo, tantum
cxcluduui. Forliludine eiiam ila.excellunt aposloli, B opus, conversionem scilicet mundi aggrediunlur,
ut maligni spiritus eos Tormident, -eorum imperio' earoque perfictunl. Etquod mirabilius est, tanta fuit
obediunl, eorumquepraesenliam susllnere nequeunt. dogmaiuni qiise praedicarunt vis 'alque slabiliias, tit
De divitiis autem (est idem S. Briuio) quid aliinel quolqitot ttlnc et posiea instinexerunt adversarii,
dicere; cttm lam <iivites sinl, ut Aposlolus ail, sicut philosophi nempe geniiles, Judaei el haeretici, oppo-
egentes, viullos autem locuplelantes, tanqnam nihil silam doctrinain et errorcs dissemin.tnles, delirasse
Jiabenles, el omnia possidenies (II Cor. x). Ille ditis- omnes, efsuis in sermonibus evanuisse cognili sint.
simus esf, cui omnia sufficiunl. t Quia vero apo- Qttaescripto tradiderunt aposloli, Eyangelia liempe
sloli non solum omnia reliquerunl; sed secuti sunt el Epistolae,quaeque oretenris stiis Ecclesiis commu-
Jestim, ille ad mundum universum illuminandura et ulcaruut; quod Paultis_ad'Timoihetun scribens Ae-
sanclificandum principes ducesqtte consiittiil, eo- posilum fidei appellavit (1 Tim.' vi, 20), adeo iideliter
rumque judicio genles omnes subjecil. < NuIIam' seivaltinrest, ut sub eo, tanqtiam sub aggere inex-
mundi partenvreliquit, commetilalur'S. Brtino, qui pugnabili prostrafi ceciderint aggressores omnes'
mundum universum praedicare jussit. Sic igltur di- atque devicti. Nulla fraudulentia,- nulla ijranrilca
visit Ddmlnus gentes, et ita separavil filios Adam, potesias, nulla instabilis sueculi vicissiludo conlra'
ut alii per Petfum, alii per Joannem, atque alii per " stabilita ab aposlolis divloae doctrinae -ftindamenta
alios converterentur ad fidem. Hoc anlem et lllud prsevaluit, quoniara exXbrisli piomissione : Ego
significare videtur, quod in Psalmis dcChiisto le- tobiscum sum usquead donsumtnaiionemsmculi (Mailh.
gilur : Pro patribus luis nali sunt libi fiiii,-conslitues XVJSI,20), nunquani conatus oranes prarvalebant.-
eos pfmcipes super omnem lerram (PsaVxxvi, 17). Apostolica igitur Ecclesia noslra ab ejus institulione,
Pro patribus enim Salvalori iioslnffilii oali sunt, aposlolica ab ejas propagatione, aposlolica ab.ejus
quia secunduin numerum patrum faclus esl nuroe-1 firmitate dicenda est. Yerunv-praeclaram hanc Ec-
rus filiorum. Duodecim quippe fuerunt filii Jacob, clesias-exeellenliani duo sequenlia capita,«quse dfr
ex qulbus Synagoga tota manavlt. Duodecim el sunl avibus novis ct fluniinibus novis agunt, inslaurant
filii Chrisii, ex quibus Ecclesiae muititudo pullu- alque conftrmant. Ea ingcnii perspicacia et fecun-
lavit.» Ecelesia igiittr, quaea Christo ortum accepit,' ditate, qua pollebal Bruno noste»-, animadveTtens
ab apostolis laiiquam flliis propagala et nniltipiicata Deum pisces el aves ex aquis rreatas, eisqne ut
est. ipsi enira Mosaicam Iegem ad tempus dalam, et multipHcarentur benedtxisse; eamdem spiritualem
lanquam futurorum inysterioruin praeparatlonem creationem ex uquis bapiismatis fteri excogilavii.
demonstrarunt. uude illucescente veriJate, umbrae ij) « Pisces et aves inquit, novam oiiginem habent, et
el a;niginala-jjnem habere debeant. "lpsi populum ulraque. e;: aquis creala sunt. 'Alieri profulida lc-
qui ambulabat in lenebris. et qui^faists diis seu dae- nent, alterae ad cceleslia elevanlur. Boni suul illi et
monibus serviebat, ad veri Dei agnitionem el cullum illae-, quta inler omnes alias creaiitras isli primam
perduxerunl; et ex ulroque poptilo, Judaico nempe benedictionem aceipere 'merucrunt. Per hos igitur
et gentili, uuum gregem sub uno Christo pasloTe viri sancti significartlur',' qui ?x aquis -regenerati
congregarunl. Toluts igilur grex aposiolicus dici SUPI.Nhi eniio <7itijremius fueiit ex aqua,'el Spi-
potesl, qui ab apostoiis iu mundo,'tanqu.im raari rilu sancto von intrabit in reqnum cceiotum-f/jg/r»
novo, iisdemque novis piscalonbiis conslitulis co- tii, 5), qui 'el profunda-Seripiirrarttm , quse per,
adunatis fuit. Hissub iinaginibus Ectlesiam aposto- aquas signiiieanlur, penilus limantur. et viriutiiiii
licam A. N.-cap. 8 demonslrare prosequiiur. Me- ahisad coeleslia elevantur.-» Gsrm atttem deaiiima-
moral priroo factum illud, cum Christus Bomiiius ilbtis novis in praecedenti capite locuius fuerit. ia
juxta mare Galthce (ransiens retriim et Audrcam, hac de mysticis a«ibu§ ageie instkuit. Obseivavit
Jacobnm et Joanncm ad se voca\i!, eisque divii: enirn 'Eeeiesiam colambam 'a Deo' vocari : Vna f-if
Vtnite posl me, faciam vos fieri piscalores konumim eolumba mea '{Cavjicy-, 8); Joannem evangelislarjj
fS S. BFtUNGEPiSCOPUS SIGMENSIP. 56

|iqui,seassimilati, ipsummie^DaVhlem similem poli-i A' Salomone djeilur ; Sgpienlia prwdical, foris clami-
calio ef passeri solilaMOju leclo se dlxisse. < Et lat, in pialeis dal vocemsuam (Prav. vm ,A). Haecet
noH solumjiomines, ait, vernm eliam ipsi angeli in templo clamal dicens : Si quis siiil, venialj, et
avium .speciem atque naturam suscipere videntur, bibat, el de ejus venlre fluent aqute vivm (Joan. YII,"
jUbique alatos et pennatos esse videmus. Yolare 38). Hinc esl ille fons, -de quo dicitur : Quoniam
quo ;ue magis quam incedeie describuntuT, quod apud te est fons vilw (Psal^ xxxv, 10). Qtii, et mu-
avittm quidem proprium cst. » Deinde visionem lieri Samaritanae loqmtur dicens: Qui biberil ex aqud
rehrlilsaiae, quasupra thronum Dei omnem lerrara quam ego dabo ei, fiet in eo futis nquai $olienlis~ih
sua majestaie ,i'epleniem alatos seraphim vidit; et vilam Mtinum (Joan.w, 14). Hicjgitur fluvius, qud
ilevlsionepariter Ezechiejis loquilur, cui quatuor paradisus mundatur, et Ecclesia laetificalur, jn qua-
myslica-animalia apparuerunt; quibus memoratis luor capila dividilur, per quae qualuor T/vangelia
h:j'e ^babet,-< Omnia elementa nos volare docenl, significanluT. t Deinde hortim fluminuni udnilna
omnia nos adsttpeiiora, ei ctelestia provocaut. Jam explical, quorujn expositlonem amplissimam ad
av,es facli sumus, quja in aquis regenerati sumus. pauca contraliti'e studeam,lect6ribus eodetn in^ca-
Ale sojuroniodo tlesttiil, illas quseraiints; quoniam pite magnam s.iciae eruditioni 1: copiain relinquehs.
sine alis, et pennis volare non possumus. Aloevir- B ' Etprimuro quidem fliimeh dicitur Phisoii, quod diis
lulcssunt, alaebona opei&inttiliguiilur,sinequibus mutatio interprelalur. Evaiigeliea" enim praedicaiio
vol.tre non possumus. Ipsae nos feraut, ipsae ad «E- ora homiuttm lingitasque mulavifltt qui falsos deos
lcsiia elevenl. J>Reeenset dein viriutes, qttaanos ad laudabanl et piaedicabani, nuncunum Deum ejusque
Deuro e\ehimt, ejusqne aspeclu nos perfruifaciunt. mirabilia Jaudent el praedicerit. Quauta tunc oTfs
Cum.vero ad cxplicuiidpmqttaluor animalium visio- mutalio facta est, quaiuio aposloli, qui vix uua liti-
nem descendal, arcanum in ea recondituro, eadem gua, utpole pauperes el rttstici loqui noverant, roox
pei'sp:cuilate, qtia caetera tradidit, mirifiee exponit. duinitus inflammati omnibus linguis loqui ccope-
< Nec vacal a myslerio, inquit, quod animal pri- runt? Gyon, quod est alteruni flumen, pectus Inler-
muni hominis faciem habere describilur, per quod prclatur. Gor eiiiin in peclore est, in quo est sedcs
videlicet Mallhaeum aposlolutn et ejus Evangelium el fons lolius sapientiae et scientiop, de qiio flumine
jitielligimus. A Cbrisli nativilale Matihaeusincipiens, bibit evangelista Joannes, quando" supra Cbristi pe-
Jesum perfeclum hominem, el ab bomiiiibus nalum ctus in Coena recurabens vidit illud, qitod"postea
oslendit esse, totara jib Abrahara usque ad ipsum sctipsit. In principio eral Verbutn, elc. Quandocnn-
ejus genealogiam describens. Marcus vero leonis que de fiuvjo Gyon bibere volumus ad peclora ponti-
faciem habere videlur, in cujus Evangelii principw licum respiciamus; ideo enim rationale ornaja sufit,
vqx jn deserto clamare describitur ; Lttcas autem ttt magnuin ibi sapieiiiiae thesaurum reeonditu,n
beatus bovis faciemhabet, quoniain a sacerdotio inlelligamus. Tigris vero sagitta dicitur, quia hic
scribere incipil, quod rnaxinie [pfopter saciilicia fluvins quasi sagitia velocissimus est. Sed quid
iuslilutum esl. Bos aulem inler sacrifieia major est lantae velocilalis, ut evangelica praedicatio, qnse
hoslia. Quape autera aqujlae faciem Joannes habeai, quoctinque discurrens salis brevi lentpore mumlyrii(
ipsius, Evangelii initium aperiissime oslendit. Tn universttm implevii? Restat nunc de Euphiate <1i-
principio, inquil, etat Vetbum,et verbumerat apud cere, qui ferlililas inlerpi-etatur. Non est opusliic
Deutn, el Deus erat Vetbum. Qui sic loquitur longe iiiultis oslendere quaniam E\angelia feriiliiateiii,
sublimius quam aquila volal. » lstae lamen quatuor populorum nempe ad Chrisii conversionetu pepete-
animalium facies lain diversae aliquid nobis conferre rinl; cum oimiia de hac nova mulliplicalione /ilio-
VJdenlur, quoniam homo ad ralionem, leo ad forli- ruiri Dei vaticinia peifecleadiniplsla. Tucrint, atque
ludiuem, bos ad laborcm, et aquila ad contempla- Ecclesia per universam lerrain propagata \ideaitir".
liouem iios provocat. Ecclesia igitur quae ab evan- < Qttoniam enim -ager Dei, inquil S. Bruno, wnea
gelislis Christi doctriuam gesiaque percepit, non I) Dei, hortus Dei, sancta videlieet Ecclesia tam fi u-
immdanam didicitrprudeiitiam el honestatem, sed ctifera est, hoc facil Jsle Euphraies, cujus flumiiie
ad coelestemjustitiam elperfeetiouem comparandam peifunditur et jrrigatur. Ilaec sunt qualuorJlumina
erigitur el excilatur. Cum aulem Clirislus Dominus paiadisi, de uno fonle proeedentia, et de uno Cluisti
aposlolis dixit: Estole perfecli sicul Pater ntefis cm- pectore einaiiaulia, qtiibus tolus irrigaiur uiundus.
leslis petfeclus est (Maltlu v, 48), ad eain sanclitatis Ab his aulein mulla alia fluniina oria suiii, Tol enim
allitudinera eos aspirare voluit,, quae plenitudi i sunt flumina quot et librorum volumina. » Deinde
el doctiinae ej'us responderet, exlmiosque docet idein auctor Yettis Testamentum sua habere
* graiiic
fruclus produceret. Hujusmodi divinorum munerum ilumina, quorum aquae nisi aquis Novi Tes.lamenli
in Chrisli fideles, seu in Ecclesiam efftisio visa est temperentur instiaves sunt per se iel mortiferaej;
S» Brunoni cap. 10, lib. ui, tanquam ditissimuni jttxla illud Apostoli : Litteta occida, spirilus autem.
paradisi ffumen, quo lola civitas Dei irrigalur mi- vivificat (II Cor. JII. 6); Ecclesia. igilur his flumi-
raque fecundilate amplificalur. < Hoc aulem flumen, nibus, nempc aposlolicis docirinis,-irrigaia piasslan-
ail, .Christus. est, cujus affluentissima sapienlia et lissiinos sauctitatis et sapienliae fructus in dies ma-
scieii.iia sanctam Eiiiosiam kelilkaul. Utide ct.-a gis producit, aique scdulo <itvct ue a pestilcnlibus
- -i, . .PU0LEG, AD TOM. 1L-' r .; &8
S7
rTaereticorUm^squis-ifoiitesejtisy iiempe .doCirjTiae j iAila se rcs'iiabujrquo.ad. traetalum De -niyslei il>7
itificiarifuf;"s"edpurae «l*s'alubre's omriino-asserven* sacrameiiiis.ei--sacris Titibus, cumlplures praestau-
luffReliquftres Senieriliarom Jibri, quarlus pempe lissimi codices sub diveTsa-lamen inscripl.one'de'co
de praeclpuis fidei ir.ysteriiVagit;-quintusi3ekuuibiis lestjmoVdum praebeaut. Duos";codices ' hiemor-al.o
B, M*V-.,cCsexlus plures'compleclilurrsermoues de bibl, Mediol. Ambrosiaiiae sig. Q.^54^ etl. £0/Pri"-
raai tyribus, de^ctfnfessoribus et de virginibus, quo- mus codex subTmi..saec. xn, alter aulem sacel:xnt
rum laritiesEcclesiae sanctitalem et gloriam in tanta £Karati,-_membranacei sunl iiu-fol. pano, #1 hanc
saeculorumsuccessione coruscantem ostendunt. Cum «pigraphen iii-.roiUe geiunl. Brunonistepiscopi 'Di
igitur maximi^Jiabendi sint Jiujusmodi iractatus de sacramentis. Godex Parisiensis Jjlbl. Regiae, item
Taudibuset-ornamenlls Ecclesiae, quibtis S. Bruiio jiiembTari., in fol, parvo,<sig. 5S76,,tii«inni' babel^
cbaracleres ejus seu-nolasmirifiee tnetur-et ilht- De sacrameuiisJScclesim.Alius codex «xstai.Fioren?
strat, juTemerilo"queauelori 'siio e"osassereie opor- liaejn bibti S. Marci 0; P:, qitera cuui eiiilo-«f,MaTf
luit, ctTta"hane'causam-ageTe,~ut inaues fuiilesque chesio in feiiis .autumrialibus cpijiuli.Eamdem^oI-
pio Brtmone CaTlhusiano pugnaijfium conalus vi-" lallonem". egi eum tribus aliis eodicibus', duqbus
de"anlur. . .C .-I _- ' _ r ._r / ---.- r Scilicel bibl: Yatican, 994 et- 133i, olim Stiecotom
-. .-ReliquaS^eplscopi Signiensis scripla, quaeJioe $* Teginae.-et- aUerum. archivi. pariter 'Yalicani-; ^ui
in-volumine-continentur i'ecensere' prosequar. Et jmetubraiiacef sunl in foL.parv., ,et^ ex,chara"-
quidem posl sex Sentenliarum libros tres seqtiunlur ciereEangobardico ad saec. xu, vel xm referri pos-
Iractatus, quorum primus, est.Be Incatnatione Do- ^feui-t"Ctidtcem raltcrttm ejusdem -opusculhposside.t
mini, deque ejus sepvhura, 2. De sacrificio in pane bibl. Taiiriu. Regii Alhsenel sig. imm. 1115 el n.
•anymo contia Gtmcos, 3. De mysleriis,- sacrametuh, 33, cujus talis esl inseriplio»: De sacramenlis Eccle^
Thibns-Ecelesice. iu primo agil S. Brtiiio de jieces- ,sim, mysleriis atque ecclebiaslicisriiibus. Ab hoe' non
iitaiej-eparatiojiis Jramani generis post Adoepccca- differuui «liinli in praecitalisi codicibitSi'descripti.
luiiirct de convenieiuia quod a Fibo Dei per assuni- Hujitsce opuscuh plures aclae suut ediliones; qua.-
.piioiienf carnis nosliae, passionem.morlemque.ejus, riim piimam, ut dtximus, ,curavit Marehesius i se«-
rtos a damualione.eripetel, aique-salvos redderet, cundain typographi Eugdunenses in bibl.-Maxhti.
sohilo pro nobis sanguinis sui4pretjo. Prjeterea dis- -.veicr. SS,.Patritmd1677, lom. XX,„et-in bibl. PB.
•mnl A. N. de sepulluiixChrisl. Dpminj, de descensu .tom. Yl. inter Brtinoitis Aslensis opei-a, tertiam
=ejus ad.jnferos, deque ejus .resurreclioije; sed de pioduxenint Taiuinenses, nulla anni nola obsigna-
Ms summa lanlum percurril doclriiiae,capila, omit- £ tam; quartam in lucem lemisit-Dr Lncas Acberius
«tens plura quae ab auetoribus theologis fuse tra- Spicil. lom. ,XH>pag- 79, Parisiis 1578, hoc appo-
.dunlnr. Aller S. Brunonis traclalus scriplus cst ad •siio lilulo. De consecratione ecclesim,et vestimenlh
-Leonem monachum, et versatur circa missae sacri- episcopalibuh*Sed his omnibus praeferara Philipptim
iicium, in pane astymo«conficiendum. Curo enim ^Zazzera S. T. D. et C.P, M.. qui eumdem.traciaiuia
monachi, ..Latiiii -ordinis S. JBeiiedicIi Coiislanii- Roinse ex lypographia Salomoniana.an. 1784 in,8
-rjopoU-degerenl,^ et juxla,S. R, E. ritum sacra publicavjt, Cjim in bibl, Yatic. .comperisset codi-
peratgereitt, -a Graecis arguebantur quod in pane cem sign. num. 5048 hac epigraphe :_SS. Ecdeshe
fermenlaio non conseerarenl; , cum _4radUioiiera rituwm divinorumque officiorum,exphcalio ab ano-
illam ah aposlolis et a primis SS. Patribus mymosciipiore.elucubrata, dignum censull uipubltci
acceptara' cuslodire affirmaienl. Rogalus autem juris faceret, adnolationibus illuslraret, el Pio Yi.
episcopus Signiensis a Leone monacho ibi com- P. 0. M. feliciter regnanti dicaret.' Ex diversis li-
nibranie^ respondit^ ^Eqiie-licei-e sacei-dolibus-La--- ,turgicarum,reram scrip.toiJbnsjvide!,iirauctor ano-
linis in consecratione corporis Christi uli pane nynuts opus suum collegisse; imprimis \ero a-Bru-
" r.one
azyrao ex frumentOj. nc licllum efal presbyieris Siguiensi, quein de vei'bb ad verbum exscii-
Grajcis uli parie fermenfato, quia utraqtte Ecclesia,^"D bit-, incipiens agere de consecratione ecclesim.
Latina nempe et Graeca juxla consuetudinem suam Quanlam approliaiionem et existimaiionem tractatus
sacramenlum facere poterat. Probat lamen sanctus ille sibi conciliaverit, ex hoc apparet quod lan-
Brnno sacerdolesLatmos insiilttlioni Dominicaeme- quam sacrorum jituum magisler legendns proposi-
lius conformari; cum Christus Dominus in coena tus fuerit, ejusqtte doclrina tle sacramenlorum
Paschali juxta Mosaicam legem, quam non YeiieraiT essentia, deque eorum effeclibus, de mysteriis et de
sed adimplere, panera azymuni apposilum , caei'einoniisin illis agendis Ecclesia; Romanae praxi
' solvere,
iiabttefit, et hunc paiiem, noii auienrfermeiitalum perfecte consonans exhibeatur. Hinc est quod cum
consecraverit.Hortalur autem A.N. Leonern caele- S. Bruno nosler plma hoc in opere concinnando ex
rosque monachos Constantkiopolilanos, ui-Graecis >coiiciliorum canonibus. et ex decretis pontificum
in'Sacramento altaris morem non gerant, sed do- "rdesmnpserit, ejus iliustralor Zazzera, singulas re-
clrinam consueludinesque S. R. E. firmissiiue le- gulas et deei'eta suprema auctorilatc firmata adno-
neant. Hoc-opusculum a Marchesio-publicaium lat, multaque', erud tione Commentarium . sutim
nullo In codice rns. a rae reperlum esl/quaravis di-., exornat. Praecedit tmtem Btnnonis opusculuni -epi-
.l.ge.iter-pluribus' in bibliolhecis.requisiverim, Non §lola ad.Gualteritim •Magaloiiensemepiscopum, rd-
59 S. BRUNQ EPISCOPUS SIGNIENSIS. 40
galu cujus IHud scripserat; ejusque partes sunl A. esse, Non ornissaesunl rogata jjostro a diligenti
sequentes. 1. Expositio rltus consecrationis Ec- 0. Jo. Bapt. Fredericio archlvi Casinensis praefecto
cleslae; uhi mysteria sub diversis symbolis adum- curae, ut inlegra gestorura ejusdem S. Pelri series,
brala declarantur. 2. Sacramenlorum baplismi et quam ex mullis conjecimus a Brunone exaralam
foniirmalionis documenla, tam pro adminislranti- produceremus, sed frnslra iabor omnis insumplus
hus quamjpro suscipiendis compendiose traduntur. esl. Tandem hanc collectionem absolvent quatuor
3. Singularttm vestium cpiscop.ilium significalio epistolaa A, N.: prima est ad pontificem Pascha-
exhibettir; ciimquc sacer ille oruatus sumnii sacer- lem II, secunda ad Pelrum cardinalem et episco-
doti§ dignilatem repraosentet, pluritna a ponlilico pum Porluensem, tertia ad omnes S. R. E. cardi-
yeteris legis nsilaia induinenla in novam.Ectlesiara nales, qtiarla ad monachos congregationis Yallis
novumque sacerdotiuin exoriiaiidum traducla viden-. Umbrosae. Duae priores variis in ediiionibus Tepe-
lur, Scxtum locum lioc in volumine dedimus Vitae riuntiir; reliquas ex codice Riccardiauo a nobis
S. Leonis Papae IX, quam Bruno noster ej'usdcm exscriptas iit lucem nunc prhnum emitlimus.
S. pontificis jussu elucubravit, eique adjeciltra- In cap. 5 Prolegom. i dkimus in cod. Yaiiicel-
clatitm ita iisscripiuni : De 'ialu conupto Ecclesim. lano, qui coniinet Expositionem S. Brunonis Si-
Iltijusce quaestionis haec fuit oiigo. Cum sacculo xi ** gniensis'super Psalraos sub ftne ejusdem voiumiriis
Simoniaca labe longe lateque diffusa; episcopatus haberi opusculum, inscripto ipsius S. episcopi no-
et sacerdotia prelio veitderentur, dubitaiura csl mine, cujus litulus est: Qumsliones
super libros
jilruro ordinalio valida in Ecclesia remanerel; quod liegum. Jam nobis comperlum erat post anonymum
juvta canonicas sauctiones ordines sacri, per qtios hisioriographum Signiensem, scriptores aliquos,"
confeiiur Spirilus sanclus, gralis accipieudi sint, el Jacobum videlicet Le Long, Calmetum ct Mabillo-
gratis dandi, S. Bruno Sigtiiensis, qtti ea fforebat nium ,,. auclorem quaestionum illarum Brunonem
selate, hac de controversia egii, probavitque Eccle- nostrum dixisse, nec ignorabamus his dociissimum
siam Simonia non adco esse corruptam, ut in ea cardinalem Sirlelum consensisse, quippe in lectio-
Sacerdotium defeceril. Daranai quidera vchementer- ntbus"propriis ejusdem sancli, inter S. Brunonis
que redarguit Simoniacos, quo infami Iucro insa- scripla hoc eliam opusculum relulit. Altamen cum
cri? minisienis utebantur, eosqne aualhemate per- JoanneS Hervegius lypographus Basileaean. 1563 in
culsos declaral; asseril tamen, pesle ilaqttamvis editione Opp. ven. Bedae lom. VII, eol. 357, hasce
grassante, miuislrorum ordinationem sanclam Ec- qnsesliones illi tribueril, nfcc in catalogo scriplo-
clcsiam non amisisse. Salis hac de quaeslione hic „ rum S. Brunonis Signiensis, quem ex codicibus Ga-
praelusisse videor, cum jam olarissimus Petrus sinensibus olim diligenlissiine elaboravit eminen-
Lazzarius in Pi-aef.et in adnotalionibus ad Com- fissimus Borgia, lunc S. congreg. Propagandae fidei
ment. in Evang. (6) plura docle complexus sil. a secrelis , ulla mentio habealur, luenbralioriem
aiiaque a me in ejusdem qua-Siioriis expositione illam omiliere deliberavimus. Nulla enim ralio vel
sint adnolanda. Optime meritus eliam fuit Bruno 'exslyii aflinitate, vel ex simili Scripturarum inler-
•nosler de vita S. Petri Anagniae episcopi, quam pretatione, vel ex connexione cura reliquis ejusdem
scripsit, eamque geslis S. Leonis adjunximus; sed S. episcopi Commentarjis nos movet, nt inler dttbia
dolendum max.me esl nonnisi compendiosam vir- ejus scripta referamus.
tuluinjaclorumque S. Pelri narrationem superslilem
(6) Yid. Cornmenl. in Matth. cap. xxi, n. 10.

PETRI LAZZARI S. OLIM TBEOL0GI

PRJEFATIO
1N€0MMENTARIA SGPER IV. EVANGELIA S. BRUNONIS ASTENSIS.

Urbem lianc omniura principem, quae mttliis praa- delersts, ad eum qtieni ab aucloribussuis sp^endorem
«ianssJmisque rebus contmnni homiiuiro jtidicio cae- habtierant, et nativam veluli elegantiam potuerisit
'teras antecellil, hac ego nulli aibitror quantumvis eruditorum virorum opera revocari. Quod qiiidem
jimpltssiroai ornaiiieniisiimaeque conceiere ; quod ego non colligi modo posse ptito ex maj"oribus el
.pltirJmas habet instructissimasqtie iitbliolhccas co- insignibus pjusdem bibliothecis, quas externi ipsi
dieum piaeseilim niss. cop'.a abuudantes; ul ex hoc liotnines periiissiir.i harum rerum, Mabillonius,
quasi li-.lerario penu, mult Gracroriiin, Laiinorum, "Monlfauconius, aliique commetidaruul,et quanlum
.exlerarum genlhim opera, multa pracserlim doctissi- sinl vel jsedificiimagnifieentia, ycl libroruui copia,
.«noriim Eccle-iae Palrum scripta, \el ah interilii vel cpdicum mss. pr.esianlia eximiae, nemo paulo
vindioata in luceni a^pectumque hominum prodie- -ertiditior ignoral; sed niaxime ex nunoribus aliis
fthf, vel Tn «ulis quibus inquinata apparueraril, quibnsd.Jin, quae vix In hominum fuhiain cognilio-
U PJtOLES. AD JOH. II. — P. LAZZARI PR.-EFATI0, «
nemqite perrenerunl. Adeo iittHaest qu.c non rarum A s* in postreniii qui cam commemoraruut 'Leo.iem
"aliquid repraesenlare atque"exce!lens,-ad Jllteralo- PP. IIIet FulberfuniCa.rnoleiisem. Cum igilur ea
nim homir.um ulililatem et litlerarum incrementum in cod. jiostiQ repejiatur, non videtur posaecom-
possil. Ex his"postremis unam si nominabo collegii roentarii aoctor infra hanc, quara dixi aualem de-
Roroani biltlioibeeam, faciam ui siinul b. nt, frudi, PraHeieo qjiod expitblieae poenilentiae rigore
Clemeniis XIV. P. 0. M. munificeniiam commento- iiondum remisso aigumenlum capi poie&t, ex iis
Tem, piovidenliam, largitatein; qtii eam bene et quae habenlur in coromentaiio ad 3o. iiu. ,14.
Jnculeiiler instrticlajn, *alque etiaro tnagis magisqtie Cerlissimum ilhid argtunentuiti est, quod aetas co-
libiis omnts generis locuplelalain cxslare jiissit, ut dicis stippedilat, inferioreni aucioreni esse non
bonarum arlium et scientiarum .iilicnaeuroliocsuum posse saee. xi aut inilio xu.
jjovuitj, illo quasi neccssario insiruiiicnio alqne Sei quanlo sit ante banc aeiaiem collocandus; id
ornamenlo non destilueretur. E\ bibliothecc htijus vero fitit qttod roagnam mihi curam cognjtioneinque
codiceiiiiegernunc piodit comroeiitat-hisin quaiuor jngessit. Eral quidem codici appositus litulus.sane
Evangelia: de quo coromeiilaiio, ejusqitc praestau- rnagniflctis, qui anliquissimum auctorem et insignem
lia el uiihl-tte,de auclore, et codice ex quo vulg itur, inavhne demonslrarel : c lncipil prologus sanGii
vulgandt deniqtte ejtts ralione ac moilo, non tatu "Hieronymi, » queui tn edendo coniineniario, ne a
more eorum qtii isla proferunl, quam neeesMtale lilivi fide diseedeiemus, ielinuiiuus,-Sed aperte
quadam adduclus conslitui disseiere, iiiqtte qnain i.llere litinc tiiuluin, faeile iutelljgebani, vel e^
Ijve\issimepolero; ne anlac derotim aelale qu.t de- auctoris loquendi modo ab,Hieroiiyniiano sanequara
\exa est, eruditionis famam aucuptri videar aul js) diverso; vel ex recentione operura maxitni docto-
oiio abundare. lis illius a dtligeniissniris periiissimisque horoirobus
'. Quod codicem noslram attiuel (naniqtte hiuc lacta, praeter illaro quatn in catalogo ipse adje-
exordiri placei) est ille in foho, oblongus, niemlira- cil , \el ex genuino commentaiio in Matibaeum.
_tiaceus,pagiiiarum, si itumeios, 223, qoi praeter Quin etiam, cura ab iijscriptione eodicis exclustts
eartiro pninam itstt et iraciando aliquanto detritam, ad \erttm auctorero reperiendum roe totum conver-
el in posliemis paucis aliquol, iniegias babetieli- tisseni: inleJlexi, nuillo eum esse Ilieronymo recen-r
quas el nitidas; lta ttt setvaiuin esse^diligentissinie liorem. Alque argumenluni de ca, lalc capiebaju,
appareat. Litter.e grandiorcs sjiut, atqtie tla conlor- Ctmi in Maithjetira coiiimcntalur iium. 86, ir.
m.itas, ut non meo-solum, sed vij'orura qui etim Lucam num. 46, atque etiam alias, aciiter Si,
siderunl liujus Uibis inieiligeiilissiniorum pidicio, moniacos el Simoniae \ititnn insecfaiur;ful labeir
Eelaiein feiat sasculi xn. Librarium el diligentem illani sua ipsigs aetale ninltum invaltiisse, aperte
esse oportuil, et perituro. Nain ferme iMinquani commonsirct. Jam yei-o illa, ut stiperiorum aela-
errat, ei tttncnianus ptaesio Csl non mulltim tlissi- tuin bonitnibtis aspersa inierdum sit; constat laiueti
mihs nec valde reeentior. qui locum coi'jigit. Com- saeculo xi niaximc ltaliam el regiones c.eteras inva-
nientaiio pr.efigitur ptoceniium audoris ipsius, ini sisse ; quaie ei tollendae Cleraens II et Leo IX sum-
qtto raliouem evpHeatqtta iu com.i.eiit.ii'iodivltlendoi nropete allaborarunt. « De iis qui sunta Sinioniacis
Iribuendoque in parles aliquot, ustts est. Divisit; consecrafi » (scnbit Pelrus Damiani opusc. vn
vero Matlhaeiimin iv, Lttcatn in u, Joaimem in JJJ, cui lititlum (ecil Gralissimus") quania j.mi per
Marcuin inpailes non dispeseuit, ob coiumenlaroii _ trieiuii.iro in tribus Ronianis coucilns fuerjt.disce-
niniiium brevitaiem. Piveter bas pajles majores,', ^ puiio.... el iu its partibus quotidie venlilettir, san-
ferit attctor roinorcs aiias, quarum ei numcrura, ett ctiiaiem veslram laluisse non arbilror. > Verteba-
unittscujusque iuiiium, evangelistarum veihis pjo- tur enira accerruna quaesiio de prdinatis bimoniatis,
ponit: suul auicm 111Malthaso106, iii Maico 9 , iui utrum suscipiendi illt essenl, an iterum orduiandi.
Luca 50, in Joanne 56. Ideiu qnoqiie tradunl uberriroe scnptores Vjias
Porrd e\ hac divisione (ut de auctore nttnc di- S. Jo. GuallJerti, qui eodeiu hoc sseculo xi vixit,
cam) visus sum niihialiquid de eo conjeclando asse- et qtianta potnil opera, conatuqtie, ut eliminaretur
qtti. Estenim illud \iiis erudiiis iiolissintuiii. divi- pestis iila e Tusciae partjbtis allaboravit. IJnjusce
liortim libiorum singttlorum pirtitiones, factass jei obseivatione, qua usi sunt etjain in j-ein s.tiain
"anilquis leinporibus aibilrio-unitiscujusque; neque> (id esl ad srrijiions Yitae S. beveii selatem obliiien-;
ni uiinc certain aliqtiam sialitiaroque fuisse, quamj 'daro) Acioriini SS. Anljieiplenses editoresqiii Bol-
libri oinnes evlnbeieiit. De hisce plurimis et variiss laiidt opns perseqtJuiUur ad d. i. Februluii pag. 79,"
divtsionibus ogregie disseruil ven. card. Tbotnasiusi ad saeculuro xi, quasi manu deductus videbar, ut
in pr.cfalione operis stft, quo ex velt. codd. ea- comttientarii auctorem repefireni.
ruin nonnullas iilulosque repr.rseitlavit, elo_>ciumi Ut eiiindem detegereni, accessit aliud, quod illum
doetissinii ,aique cmmentiss. yiii jetens erudilissi- inanifeste, ul miiii—videbatut', mdigitaret.-Nam
musedtlurP. Vezzosi; prauerea Maiiiananis pro- pluribus corameniaiii hnjus lotis, alia qujsdam sua
leg. 4, in Hieronymi bibltoibecam, Joseph Blaii- noininabat, ei sctipsi.sse se in Gcnssitn, ni Exodum,
cliinus livangeltar". proleg. 2, Rfchardus Smioni in Le\iticnm, in Apocalypsim aflirm.bat. Sic num.
lib. i, cap. 25, alnque multi, qui fn eo quod" IDI04 Maiihaei illud exponens. « Scilis quia post
dixinius, de partiouis vaneuie coiiveuiui.t ouines. biduum Pascha fiet, » et de n;u quo Piseha ceie-
*«Illttd piitnuro obsei\aii velini , aii Mai tiaitjeus, , btabatur disberens; t de qna, att, ni ExodO suffi-
idetn afiirmanduin esse de antiquis sacrorum libro- cieuter divlmus: « ac demde sequenli num. 105, J
luin capmbus efseclionibtis, quod de translatioitl- ad lllud : « Et valdc niane cuni adhuc lenebraa es-
btisLaiinis sciipluratutn docuerunt Uieronynius ett senl, » poslquam inteijecit verba Genesis, e factum
Augustinus; ncinpe tot esse geuei-a hujusiuoiiii T:sl vcspere et mane dies unus, »iilaque expliea\it,
divisionum seu capilulaiiomim, quot sunl-coifices. » subjitii: « Qiiamvis ego hoc in Geuesi alncr cxpu-
Ei piofeclo codicum qui ^tinl anljquissiiiij ipsii stieitni. » Anieat nuin. 2i, dejeproso ageus a
tesiinioniuni peibibenl dissiroiliutn dnisionuin*,, J. C. mtindato apud Mallhajum, raeinorausque e.i
Veicelleusis sanclo Euseb.o ascriptus, Veronensis,, quoe in veteii lege niurid.ui a Iepi'a ollerre ,imi;iei.i
Corbeiensis, Buxlaims, Cl.iroinoiiiaiius , Eojoju-' leiiebjuiiir. scnbft; < Hi;c aitiein sub bre\iiaie
Tensis , Perusiiiiis, c.elerique , qjios vm docli.et lianscumitiiis, de quibus s.uis in Levitico di^nnus.»
Jaboiiosi nobis h.ictetius cxliibiierunl; voisio tpsa Et coinmetilarniui quoque iti Leviiicuin huiic sttuni
ttnoqtie Jlieroiryiiiiana, a Martiauaeo aique Valiaisioi allegal' ad Malli.ettm uiiiu. 76, et ad Luc.fni nttiii,
desciipu dilisenliusiiiie. J,am veio laudalus cajd. ^ et 9. Quid pluia? Peniaieucntim se totum e\-
'ihomaiiuspaiiiiionem hanc variam atqm. incerlani,, pianasse pritnis comnlenlarii Irojus verbis diserie
ei uno feime scribentis arbiino (atlaiu i-epcure sei u(iiiuiabat,'( Post Peiiuieucliuin Moysi, ul itoxa
potuisse negat SOJCUIO-vi receiiiiQ.eui; iiomiii.iique \t'icu!)us jungereijJtis, IUKSvoluntatt obedieuies,_
PATHGL.CLXV. 2
S. BR.UNOEPISCOPUS SIGNIENSIS, 14
brevi salis faciliqtfe evposiiioue, qitatuor Evange- A nam explicari alittd pnsset foitasse difficilius; cur
Uorum libros in boc uno volumine coarctavimtis. s Briinonis Astensls homilia>, qtrxex hoc commenta-
Ad Lticam pariler num. 44. vetractare se dicit, Tio exslitere, ut infciius dicerous asciiptae tandiu
quac * minus catite in Apocalypsim > scripserat. ftierinl Euseblo Emiseno? Nihii enim videri poterit
J.im vero in divinos hos libros qui commenlarios' credibMius, quam ctim Brunonis nostri istiusroodi
';cijpserit poslerioribus his selatibus, et saeetilo de opuscula ferreiit Eusebii i.omen, atque erndituhis
<juo quteiinitis xi Teperio ncminem, praeler Rruno- nescio quis vellet Eusebiiim unum e pluribus ad
ijem Aslensero, qttem in Penlaleuchiim totum alque quem ea perlinerent, definire; ad Eniiseiiutn se con-
Apocalypsim, commeiilatiim esse, Vitaeejus scriplo- vet lisse, de quo nossel Hieroiiyniuiu in calal. cap.
ics lestauttir, eosqtie comnienlariosMaurus Marche- 91, et ex eo llonorium Augiislodtiiiensem perhibete,
sius vulgavit, in biMioibecam PP. poslea translatos. essecjus t inEvangelialiomiliashreveseipliirimas.iv
Itaque bunc, salis ttt mihi vtdebar, luculeliter repe- Sed baee conjecturarum quariimhbel loco haberi
lcram, et constittierani coromenlarii hujus seriplo- volo, ut nGiisim eis qui eoniradtcant, atque ista
rem r>cum forte incidi in bibliothecas TattTinensis non probentjTalde rcptignalurus.
ljbtoTtinii mss. Injlicem, in qno commetnoraltiKi Ut ad Brtinoneni Asieusem, Id est conimeplarii
jnveni comraentanum in qtiattior Evaugclia nomine luijus scriptorem revertar; noio hic a me exsiiectari,
Brunonis Asiensis. Partim hoc fuisset, nisi etiam, ul qualis qiiaultisqtie \ir ilie ftteril, qiia inlegiitate
cum spccimen illius tildareut cl. cdilores, praefatio- Ttiorum, <jua sanciitatc vita?, qua doclrina et elo-
nem ejus lotamibi asctipsissenl. Hane vero compn- quentia, qttibus muncribtis, diflicillmiis leraporibus
lanli milii cum codicis noslii prafatione conslitit, g pro Ecclesia riinclns,ornalus<pic siimniis honoiibus,
esse enmdem ; adeoque unurn etimdemque commen- et Iaudum praeconiis, Ionga oratione Ciponaro. Sttiit
larinm ibi Bruuonis nomme aseriplo haberi, qui iti enim qul boc facitmt, ut tie rcbtis cjus geslis, lautli-
codice tiostro Hieronymi nomen enieniiebatnr, Nec Jjitsque narraiM, oronino mulii; qtios"in Ilislorfa
tnmen postquam rem ila esse comperi, laboris nie rci litlorari.r- ord. S. Benedicti, parl. m, pag. 130»
mei et cotijeclurarum pcenilutl. Quis enim ignorat reeensuit Magnoaldus Ziegtibavcr. quoiutii qiiulcm
(el noster bic codex lestis est) quam soepecodieum aliqui ipsam lirunonis Klatcni fcrtue altiiigiiiil, Leo
liluli aucloribus quibusvis adullerinos felus sttppo- Ostiensis. ciPcifUsDiaconus; alii nemini pussuiit
nant; quam soepe cui primum aliquod insciiptuin esse ignoti,' B.iToiiii Marij rologium d. 18 Jttl.,
opus invenere, caetera ejiisdem nomine, iibrani Ferdinandiis Ughellus, Raphacl Sopranus, M, Aut.
omenl, aut prout qttivis nalionem quamlibel, aitl Scipio, Ilippolytus Maraccms, Philippus Labbeus,
bpus, aul auctorem amat vei oderil, ila librorum Auguslinus Oidolnus, Jo. Aibtrlus f ahricius. ilos
geous oiujte adjicial, vel demat. Nostris efgo argti- nc IUe omfies nominal. Noroinare eiiam plutcs poleia^
mentis, proater T.iuijnensis codicts auctoiititem, ie debebnl, in prirois Baronii Annalcs ad an. 1101,
tuictore coiuiiientarii bujus plaue consiare vide- J105, 1107, iltJS, illl, 1116, Pagium ad air.
tur. il?S a quo ntiro. li ditiliir piei.tie ei do-
Neque vero liic exqttirendura a me esse puto, de etrina claiissimus,» Fleuiy adun. lt)79, « qni do-
Jlyeronymi nomine, et ratione qtia ftieril codici res cluro inoiiachttm cuin \ocat: cos vero qtti scripto-
hostro itnpositum : quod ut modo dit ebani, hanc ecclesiaslicos reeciiauertnit profene poteiat,
feibilicenliam semper iibrarii sumpserinl, si codiccs praeter eos qttos nomiiiavit, pliirimos alios, Possevi-
ititclorem ascriptum non haberent, aliquem niaxime G uura App., lora. 1, p. 255, Cavaim, Oiidinutti,
illuslrem iilis affingendi, vcl eliam perniulainli. No- Combefisium quoquc tom. I, Bild. Conc. QttFs
lavjt hunc istorum morem jamprideni Pholius cod. vero de Brunone hoc nostro luculeniiits egeral, aut
48 cum de libro qnodaro loquerelur inscripio, Benediclinorura Annalium coiidiloribus Mabillonio
l)o univcrso, qiiera Caii esse presbyieri ipse cora- et Marlene t tom. V cl VI, elc.; >aut Solerio Bof-
pererat et librttm quemdam De labyrintho con- Histotiae landiano ad d. J8 Jul. Ul oroillain roonasiicc
scripserat; ille vero aliorum illustriota noroina etBejiedictinae sciiptorcs alios Gabrielcm
quaedam praeseferebal : « Cum enim, inquit, sine Bueelinum, coniitem Arnoldum Yviou, eic. Nani. (juod Jo.
tiiuJo liber leliclus esset, aiunt , alios Josephi Baplislam MazzuccbeUmn ignoravent,
'ibmen inscijpisse , alios Juslini M. alios Irenaei, accuraluin _planc scriploretn, quique de Brunoua
quemadnioduai etlabyiinlho Jiomen Ortgenis per- ejusque scriptis diligentissinic (iissetnil \ol. JI_
scripsenint, » Id nimirum volebant acuti horoi- part. iv, pag. 227, » lcmpoii bujtis rtcentiori, non
nes el niinime siirplices, magnorum aitciortini 'iiegligcnliae
* ejus alicui ascupii dcbet.
iiomtjte operani suam in describeudis illis coni- Ne lamen de Bfunone nilul omnino dicam ; pro-
juendare, aut, quod verius esi, hoc quasl roa- ferre hieplaccl quae brevissime de co Mabillouiiis
gnifrco praeconio, ul Lucianeus ille Mei'cunus, alli- in summara veluli redcgil ad an. 1079.: <jJn Ligtuiae,
eere bouos emptores : ilaqne ad qnaestttm fallactis iuquii, Provinciae villa Soleria natus cst Andraea et
abutebantur. Quod si hariolari nihilominus licittim Yilla parentibus.Jn S. Pcrpetui inoiiasierio dioecesis
est mihi (noii enim video, quo verbo utar eommo- Astensis educatus, dein studioruin causa Bononiam
dius), dieam ex confttslone noininum ortum errorero D se contulit, postea Senas. ubi inter canonicos est. ab
foltitii. Gum enim praeter Brunonein nosirum, Bruno episcopo el canonicismajoris ectlesiaecooptatus
fneritalius satis celebris, Andegavensis, qui Euse- lnde lloniam pfofcclus a Petro Igueo episcopo Alba-
bius quoque diclus est (ex Chronicis Adegavensibits nensi accepms liospiiio, cunrRoroana illa synodtis
apsid Labbeum tom. I, Btbl. mss„ p. 276, 282, Iiabereiur, contra Berengarium una cum Albcrico
287, 588); » Hieronymus quoque praeiioiiieu habue- disptttavit: paulo posl a Gregorio VII facius episco-
rit Eusebius, quod vel litulus ipse ejus operum ptts Signiensis, ac demum, abdicalo episcopalu, mo-
cxibei; solerent vero socpclibrarii fcslinanips tiiuim nachus Casinensis. » Haec Mabillonins -ev anonymo
tanttimmotlo scriptoris alicujus nonien apponere e Yiiaj scriptore, cui fidera haberi tnag.s quaro Petro
pltuibus; facilefuilex Brunoiie Eusebium, ex Eu- Diacono censuil; quod Malabaula item Solerius slaluit, contra
iebio Ilieroiiyraum affingere. Qttid enim horum in quam placuit Phihppo 1. Atque illa omnia
aroanuensem imperilum non convenil ? Iropeiitum ad annum quem dixi 1079,recensuit. Nam revocaturo
amanuensem dico; quando Aubertus ipse Miraeus, e monasterio Brunonem a Paschali II, legalum apo-
vir certe non ineruditus. Andegavensem Bruijonem slolicae scdis missum in Gallias; ereditas cidem
(id est Eusebium) cum Astensi nostro Brnnone in legationes alias, ei cum Signiensem Ecclesiam ite-
bac litlerarum luceconfudit;idquecura de ecclesia- rum regeret, obiisse, lidem Annalittm Benedictiuo-
sticis scriploiibus optts consci iberet pag. B7 ruro auctOTes postca narrant. morluum autem vo-
adcoqtte ijJseqiioque Brunonem Aslensem, Ensebium luni non auu. 1125, nt Ugbelltts asserueral Angelus
effecu? Utiuaiii vera esset conjectalio Islhaec mea ! de Nucc, Pagius al iqre, sed bicunio ante, cx auo-
ss PROLEG. AD TOM. II — P. LAZEARI PR^FATIO 48
nymo Yitoeseriptore; cum quo idem seittiuni Sole- A . ribus in Evangelia conscriptos, quorum indicem lu
rius, Dupiiilus, illustriss. Mansi ad an, Baron. Long aliique confecere, nemo igtiorat; non vereoT
4125. Fuisse Branonem in cardtnalitim cojlegium tamen affirmare, inter excellenliores el preeslanlio-
cooplatum, sunt qtti afHrmarunl, idoneo taraen teste x resiocum huic nostro deberi. Tanla est in summa
non prolato. Pixjferam ego quod in CoIIectione breviiate magm sententiarum et rerunicomprehen-
Martene Yeter. mon., -tom. I, col. 556 in veteri sio, cura ertidilione non vulgari conjuncia; eaque
chaTla legitur; ubi scilicet noraina h.ec ^ubscripta omnia ad raores instituendos, et omnem vilae san-
inveniunlur Dobertus Pisanus, Joannes'Portuen- clilatemedocendain adhibita^,utsuminam Chrislianae
sis, Bruno Signensis cardinalis. Si cliarlae huic doctrinae peritissime confeelam hoc coramenlario
fidesadhiberiiuto posse censealur (qnidni vero flat?) habere se iinusquisque laotari possil. Nec vero novis
caeteris Brononis uoslri laudibus alque ornatnentis, sive inteiprelationibus efferendis, sive senlenliis"
Jioc quoque adjungatur. cndendis scriplor hic allaborat, sed anliquiortitrr
- Quanquam ea hominis censenda sunl ornamenta Pairum floribus veluti deceipendis, probatissimis*
niaxima aique amplissima; primuni quse ex ejus pie scilicet explicaiionibus, insliiniionibiis, documentis,*
sancteqtte faelis oiiuniur (de his vero Biunonis effalis, ut nihil aliiid volttisse vide.itur, quam qiif
inodo diximtis), deinde quae ex doclrinae monumen- commenlarium suiiin legeiet, quae in aliis omnihus
iis conflciuiiiur, ad Ecelesias pi-aesiuiumel Clu isiia- tttilia et pneelara inveniuntur, ea haberet in suo:
r.OTtimulilitatem elaboratis. De his nunc Brunonis Ila quaeab aliis adnotata egregie ftterant luic Ipse
p.ostri diceraus. Quanquam, cum ejusdem scripta transferl; uberitis dicta contrahitipse, ant si obscu-
'
diligentei'Tecensuerinl_etlaiidaveriiit etiain multi, n rius aliquanio et breviter allata, ea diducit atque
Petrus Diacomis, el anonynius Yiiae scriptor, D, exornal: Siqua occurrunt Evangeliorum tliflicilia
Aloysitts Squadroims, Maurus Marchesius altjjte in loca, non motlo non pr.cterit, sed perspicuesolideiiue
prirais iUuslrtss. MazzuecbeHus; ne aclum agam, explanal; concordiam inler evangeiislas iibique
omissis caeteris, in commenlario hoc noslro dttnta- constiiuii; ordinem rerum narralarum sive ab ipsis
xal immorabor, Atqtte euin quidem, praeler Romani servalum sive negleciuin observat; Hebraea inler-
eollegii biblioihecara ex qtia profeiimus, exsmre in prelaltir, divinoruin aliorum librorura loca, his qu;e
'fanrinensi rcgia , antea narraviraus. Esl eliam in in manibtis habet, comp,iral,atqueexponit; deuique
regia Parisiensls cod. 2510, iesle cl. Mazziicchcllo, nihil eorura quae in docto et erudil» interpj'ete
qni nominat ititer ejus moiiunienia t Expositionem posliilanitir, in eo de=iderabis. Animadverlatn tan-
in IV Evangeli.i. t In Parisiensi bibliotlieca S. Vi- tnmmodo, cum stepissirae Veteris el Novi Tesiamentt
eioris, practer comraenlaiios Bntuonis, alios asser- loca allegel, elsi couslal eum Vulgaloe pcrpeluo'
vari perhibet Jacobus le Long, bunc « in IV Evan- adhaerere, conimtttare lamen voculas quandoque
gelia. » Ei quoifiam ex hoc controcnlario serinones nonnullas.velqtiodmemori^suaejjiraitim conflderet,
excepti sunt sive homiiiaj Brunonis, dicemus de his vel qaod sensa afferi'e contentns, verba neglexerit.
quoqtie, in codiceniroirtim arcbivi basilice S. Petri ld in Palnbus aljis esse (requeniissiuium, qui in illis
inventos esse a Montfauconio, et hoc uominari in_ tractandts sunt aliqttantum versati, plane norunt.
JJjljliolh. biblioth. pag. 156, eorum qnoque non- Nam quod cl. Ansaldus aliud statuit, vultque esse
nttllos in bibltoiheca Parisiensi regia pag. 748, codicum diversorum ipsas lectiones; nescio an tolo
et in Atnbrosiana pag. 511, recenset etiam Bru- ' illo libro suo De aulenlh. sacr. Scripl. apnd ss.
nonis i horailias in Evangelia totius anni » inier C PP. leciionib. effecerit, persuaseiiique viris do-
codices bibliolbecse Casinensis ibid., pag. 218 ctis.
in codice soecttli xi alque eliam pag. 223, in Est etiam ex hoc commenlario exiroiti» quidam
aliud ejusdem bibliolhecae, cnjtis oetateui non ascri- et pracipuus frtittus; tit evellalur penitus ex ho-
bit. minum aniniis illa opinio, quae a nuillis aetalibus
De commenlarii htijus pracslaniia atque utilitate altiits insiderat; fuisse Eusebium qttemdam Emise-
si magniflceniius aliquid dicatti, vereor ne rerum num, laudabilem Ecclesiaedoctorem, et calholicum
venalium ittstitores imitari videar, qui merces suas episcopttm; cui homiliae multoe, qtiae in explicandis
utdividant, magnifieemissirais veibis solent ornare Evangehi locis versanttir, debeantttr : ita ut duos
atque exlollere. Habeo lamen quem niibi vadein facere oporteal Eusebios Emisenos,eosque episcopos;
adsciscam, et commeiitarii httjtis proeslanliaj lucu- etproeler Aiianum improbum et perdilum bomiuem,
lentissimum lestem nominem, lerum liartim perilis- Catbolicum alium, probum, docium, pietaiis virlu-
simuin aeslimatoreni.Lueeiisem oliin archippiscoptim ttimque omnitim praeclaruro instilutorem. Cum Isle
illusliiss, Mansi; ad bibliolh. raed. aev, Fabric, Catholicus diu quoesitiis csset, neque in lota anli-
tom. I, pag. 288, de Taurinensi cod. quemdiximus, quitate invenlns; exslilit nescio quis repenle in
-et Brunonis commentaiio loquens : « Glarissimus, scenam veluti induclus Eusebius Gallicanus; quem
Inquit, Josephus Pasinus bibliolbecae illius raodera- homiitem nemo viditunquam, oeriio audiendo novit,
tor<ludum per litteras mihi significavil, de opere nec cujus autqttis esset, htit ullus qui deinonstra-
illo edendo consilinm agitare : quod ul praestet vir relt Ei tameninbibliothecam PP. quoeedita Lugdunr
doctissimus, communi omnium eruditorum prece D esl, lomo YI irrepere fabulosus hoino poluil. Ma-
Togo atque obteslor. » Incesseret credo laetitiis om- gnae quidem gratiae habendae Mauro marchesio,
nibus vir doclus, si quod summis votis expeliverj.t viro erudito et Casinensi raonacho, qui cum in
consecutum se et peifectum esse videre potuis^et. Casinensis bibliolhecae codd. homilias illas invenis-
Etperfeclo non debel ab ertidiio et Cliristiano ho- set, asciiptoBrunonis nostri nomine,fabuIamlolani
mine non maguopere probari , velerurn Patriim delegere \isus est, eliminandumque 1 decrevit e Pa-
scripta, quibus divini piajsertim ltbri explicanliir, tnim calholicoruin choro Ettsebitim utrumque,
iique (quod A. noster faciL) hominum moi'es ad Eitiisenuni et Gallicanum. Gonfecta tamen haclenus
oranem sanctitatem informantur, non affeni foras, res dici non polerat. Qttoties enira codex unus vel
et tradi Christianorum manibus, quibusel illi pro- _alter lilulo stto fallit* Et domestici eliam lestes
ficianl, et traditionisampliora exstent testimonia, Tccipi facile ab Jiominibus, licet seqnis prudentibus-
in libris maxiroe episcoporura. Hi enim non fidem que, non solent. Additttr : In homiliis ipsis ahquid
duniaxjitsnam, sed Ecclesiaectti praesidenl tesiimo- quandoqtie occunere, qtiod suspicioncm aliquam
nium perliibeni. ex singulanbus vero Ecclesiis itijicere de illit>poteial; utrumposiauctorem suuirt
conflaiur illa, quae est calbohcae Ecclesiae. aique cousarcmator aliquis maimm Iliis inlulisset. Nam
uuiveisalis traditio; qua fidei nostroe, praeter \cr- el in alia excuirunt qttoead illius diei evangelicani"
bnm scriptuni, altera deposiii pars coulinetnr. leclionem nullo modo perlinent; el quae in texlu
Ilis laroen omissis, suni huic.cotnuieiiiai io laudes evangelistaesequuntuf, nec in ecclesia eo die leetfli
froprisD el suae. Muitos esse coromentarios a \cte- fuesarit, subjiciunlur. Nunc pJane res perspecta
JL7 - S. BRUNOEPISCOPUS SIGNIENSIS. i&
atque eogniia haberi dehet, quando, unde -orlum n A deelamandum a Graecis cplseopfs memoflae com-
lioinlliae liabuerint diserie apparet, easque pi-ajter r iiiendaniur : » et Salviani quoque coromemorani
Casinenses codices, assernnt Brunoni quolquotex- cap. G7, homilias episcopis lacias mtilias : » quod
stant Itoruin commenlarioriiui codd. ntss, iiisismes s eu.im Hoiiorius in hb. De luminanb. Eecles., cap.
clprobati; Paiisienses, T.uiriiiensis, itomanns. 67, iisdem feime veibis habet. De oratione qua-
Atque id ,quod de homiliis dixi ex coroinentario3 datn ab Isidoto Pelnsioia scripia, prouiintiata \ero
hoc dcstiroplis non iin plane inlelligi volo, qnasii a Dorotheo, const.it ex illius Iib. vn, ej,ist. 582.
coiiinieiilarius nihil plus habcat, qtiatn quod hnmi- Idem de Ennodio Sirmondus observavii; sciipsisse
liis illis conlineiuf. Si ita esset, non lamen in llloj eum scilicel quod Honoiattts No\ariae episcopus di-
edendo labor atque Dpera improbati oinniuo posset. ceret; atque aliud composuisse, el Stephano vicario
Nain rem, ttl di\i, deaucloie homiliarum salis Iu- dedisse coiam Ma\imo e^iscopo pionunliandum;
eulenter manifesto argumenlo confirmarel; et con- unde liaruin scripttomim tiltili illi: t Dictio ni.ssiv
texlus coninicnlani totns, isqtte ordine Evangelitt Honoraio episcopo No\aiienst in dedicaiioncbasilicoe
confeeltis, majorem qtianidain lucem ct legentibus5 apostoloriun : diclio dala Siephano Y. S. vicano
sacros Iibios utilitatem afferrct: ciiin homili.e di- dicenda Ma\imoepiscopo. » Cum viii docli, qttoriiin
Yu'sum ct periurbaluiu,'pro dieruiii scilicet raiione; opera uii Itceret, non ubique -aut omni temporo
qiiibus in eeclcsia legilur, repraesenlciil : Veruini praesto essenl, ad \tilgata auiiqiiioiura opera conltt-
qui hunc in aninium opinionero induceret, unumi gienJtim fuil: quoesaepius inlerpo.abant, paunis ve-
idemque optis quod commenlarii noroine nunc vnl- luti as=titis exvariorum scnpiouim libns, aut elTam
galur, aniea homiliarum lilulo odilura esse, ne is5 B de stto aliquid interntistenlts; qu.) saape e\ bonis
cgregie falleretitr. Esl quident commeniariipars nonj dctenora faeia , parles niale compaeioe, iuaeqiiali
e\igtta iu honiilias confl.ua atquc transliisa, pioult slyio, uec salis ajHis seiileiiii's. Hinc exstitit sei-
piisEvangclii tlla legt jn ccclesiis consitevit. Sed! moiuira infiuita illa seges (colluviempeiij dixerani),
praeleiquam qttod nommlla in commentario desimt,, qtiaenullius veieris aucloris siyluiu iedol<d,ellameii
quae vel con\enientioeetijiisdanicausa,\el ut aiulien- mulia habel e\ aiiiiquorum efiatis atque senieiiliis;
tiiiin c plebe iugeiito scmatiir, adduntur in honii- unde arapla saue iiiaieiies daia est jecentioribus
liis; abundal ille saiieqtiampktriinis, id esl explica- crilicis, cui potissiraum sermoaliqnisaserihi delieat,
iiouibus Evangclioitiut, qtia.'in ccclcstasticis lectio- conquireudi , ei jn aucloribtis inveniendis mira
iubus locum liullum imoneruni. Seil uihil ncressei f.icla tlisseni.o et digladiatio. Satis est Auguslinia-
cst id pcrsequi pluribiis; quaiulo cominculaiii una- iioiuiii sermomim A|)j)endieem qiiani voeant, in
quaequepars, qnaecst iu hoinihas translala, utlector iti.inus stuneie, ut hoc quod dico, abunde conslel.
iiiJmoncaiur, aduot.tla esl; ct sine hae adnotaiione Cuiumodiitsprofeclo sibi, et\etetum eliam openbus
imilljciii\ciiienttir Coiiitncnlaiio \ero jnin ab au- eonstileie, qni ex uno aucioie aliquo decerpere
ctoie couscripto pcffecloquc, indidcin homili.ts suas \oIuei'unt, qtiod dicerent: unde illi Ambrosiani ser-
iiuciorcm dccerps sse, idero tpse est tcslis : qui iu inoiies; qtii, si Mauiino editoii auscullemus, ab
horoilia < Doiiiinica:I post Epiphaniam, »'ad llltid: Ambrosio nuiiquaro stint h.ibiii; et ex Ambiosii
« Et lerlia dic iiiiplioei.icloesunl in Cana GaliLvoe,» laincn opetibtis rompacti omnes: aliorum quoque
eum priora vcrba cxponcrc vellel : « Die teitia, alii qui sinnli paclo lessellatum opus quoddam ex-
inquit, evangelista laclns fuisse narrat : quod qua- Q ( hibent antiquions scnploris, quem nec ad populum
lilcr ad liileianiiiilelligeudtiiii sil, in illo coroineii- dixisse unquaro, nec si dicerel, bac rerum sive ver-
lario exposiiiinus, de quo tsta assttmpla sunt. > boruui consarcinalione ditturum aestimare facile
Non auiero id prunum ab auctore lactura, ncque possurous. Quaesitumesl buic iucommodo paiainm-
hoc iio\iui) cssc, ulqtii scrtnones baberent ad po- que reniediuin, iuvenlis composilisque qua? dicunt
ptiluni, ex alnsipsoium opeitbus isios inuluarcnlur, Homiliariis; quibus uimirum pioed.tiissimi aniiquo-
lacile sibi pcrsuadcbunl, qui ajiimaiherlanl, in rttm sermones, per dies itiuii feSlos el solemnes
Augtisiino aliisque Paliibus niulus homiharum par- distribttti contineieniur. llabeinus iiuiic Pauli Dia-
les, iisdem scntentiis, vcrbis cliam constnie ijjsis, coni nomine vtilgalissimum noiissiminuque Homi-
qtije in aliis claboiatissiinis eorura opeiibtis iuve- J.aiinm cumpraelixa Pauli epistola, ex qsia'constai,
jiiiiniur : quod (juidein illos lecisse putaudum esl, Caroli M. jtissn perfectum optis illud, sive ul ego
\el iil laboii ntro uliquo ueccssario parcerenl, vel ccnseo, iiisiaiiraiuiu ac renovatuin. Naro anti(|ums
quod illa commodius uuiic quam facttis fuerat, dici Paulo exsiitisse Homiliariuni, e.\ codicibus Patilo
posse diiltderenl; vel iil fiebatliarum botuiliaium et antiquioribus omiiino coiist.u, quoiuin tinuin in
seimoiiura frequeniia, qua ad meditanduin cogitan- bibltotheca Casinensi \jdit iccensuilque in biblio-
dnnique leinpusiiiillurosuppetebat. De ficqucnliahac theca btbliolliecarum Montf.tuconius : nec dubi-
concionum, quoniaiii fttse disseruere alii, prajsertiin laiidura est alios alicubi esse codices qui lJIud te-
Bernaidinus Fenarius De ril. saer. concion. c. pra?senleiil. Piofecio eoium unuin euinque pi-Jecla-
48 , el auctorOiiginuro ecclesiasiicarum virheteio- rissiinum ego qutderavidi, et prolubiloiusp cieridum.
doxus, scd satte pereradtlus totn. VI, lib. xiv, D £ liaGlandumque apud me habiii(quae eju» esl htiraa-
cap. i, § b, 7, eic, non est a me hoc loco agen- mtas el in iiiteraium smdiosos honiines indtilgeniia
duin. Erat quideni aniiquionbtis lempoiibus nnnus ellargitas) e\ eminenitssiiiii card. Fian isci Xjverii
id nccessariuni, quandocomnienlariosi])sosin libros <ieZeladaopiilentissima seleclissimaquebiblioliieca.
dninos et Tiattatus (unde serrooiubus Traclaliittro Anltquioris ejus aeialis cerjissiinuro mdicitim est,
iioroeii, el Tinclaioruin tllos liabenlibus) praele- quod anrii circtilus, non ul ni illo Pauli et j'eceniio-
gcb.tni populo, lermemontcr scriptores pronuniia- nbtis eccIesiasticisJibrts, tniiium capilaDouunica 1
bant: nani uiroque raodo teiii peiaclara, ii quos Adventtis,sed ab ipso ite J. C. niiiali^queiradiiioiu u
modojaudau vin eiuditi docuerunt. Posieiionbus in Gelasiauo Saciamentaiio ei aniiquioribus libns
laiiien aelalibusid lieti oporiti.t, ui, ex confeciia j-ara alii faeluui \idemu-. Huj.is innien eadetn labes est,
'cominenlanis, et fortasse seposiis ad' hujiibiiiodi qux llomiliatii Pauli; ul Pauuro uorome illoinni
negotium, hnmilias suas episcopi ('escnberent, vi- homiliasiiibcribal, quaeeoium non suni, et in Pa-
gilatosque labores ad ex teniporaleni operam peiii- trum Appendicibnsab erudilis cnticis rej"ecUalegun-
ciendam adbtberent. QuoJ st non tales esseni qui lur. Hocvero ex ilio et ex Pauli lionuliario adjumeitli
buis uli possenl, alia docioruin sive miuus occupa- capiiuus, ad ea quae dicta sunt confimianda, quod
torum boiiiinum stbi in snbsidnim advocabanl. Hmc ex comroentaiiis ipsis Palruro, ex epistoits quoqtie
'Geiuiadii illud in Jtb. De illustr. eccl. sciiptor. iliorum sermones excerptosfuisse videnius; utesset,
c. 57 dc Cyrillc : « Cynllus Alexandiin.e ecclesioa quod uitoquoqite solei.inidie \el ab episcopts pro-
episcopus botnilias coroposuit plunroas, qtiae ad •Tiunliaretur^el ad populum praelegeretur. Rediinus
m PROLEG. AD TOM. II.,- P. LAZZARI PR^EFATiO. 1«
adBiunonem noslrura; dieimusqtte uemini mirum A . alias eiiam fuisse RoinossthoLis bi patriarthio La-
accidere debere; ex commentariis il-lnm suis de- leranensi consf tntis, ex Anaslnsio In rebtts gestis
scripsisse homilias, verborum saepitts nttllo immu- ponlificuronanandis, colligere facilepossumus. Quod
taU.; ut tilroque modo opetis magna pars, el bomi- si illa quae Cpi offici.t petliibcri diximus, non de
liartim et commentarii noraine exhiberi potuerit, et scholis inlerprela'1 velis, sed cum Grelzeio de ora-
exbibilum a me sil. lionibus ad poptilum habilis, et officii quod hic
Atqtte harlenus quidem de commenlarii Inosiri t eoncionaloris » vocal; per melicet. Nain id ego
praesianiia dicei'e pluribus verbis opotluil, ut quale volebam. Si niliil in scholis Ciirisliani homines aliud
illud essel, omnibus conM.arel.Ncc inmen suro om- docebanlur, quam sacras divinasque liileras; neque
nia exsectitus. Natn erunl profecto qtti delrahenduin alittd m ecclesiis quoque, et saciis eorum conven-
illi puient, quod roagnits in eo sit allegoricarttra et tibust abEpiscopis sive^aliis e clero dicenlihns auditi
iiivsticarum inierpretalionum el evphcalioniim nti- debtiisse. « Hiuc perspicis, scribit ad Codini illum
inerus; ad tmmorlalem \itain quoa ftittiia est, al loctim Yir dottus Jacobus Goar, cur sanclorum
Chrisiianoium Ecclesiam,et \elerem Jndaici poptili Patriim quaedani homiliaein Evawrelia^ alioein.Psal-
Synagogam; ad Erelesiartim rectores episcopos; vi- mos, in in Apostolum iioiuuillap.> Adde alias in Gene->
lia veio dainnanda, virtutes castosqite mores latt- sira, Peiitateuchum lotum, iri prdpbelicos libros,
dandos, pieraqueiel oirinia pene leferaulur,- ut in qtiales imnc qitoque exsiaiilin BiSiIti, Chrysoslomi,
his veliillaiielor hnbilare, in lilterali quem vocant Nysseni, Augustim liliris homjliai eltsaciaius. Nani,
seitsti explicatido vix hospilari \idealtir. Sed primo ul superius inntiinms, et diserle snibil Anguslinus
quidem, utdixi,Jitteralero seiisumhnjiisniodi,quanio 13episi. 224, t tncatus jopulaies stios apppllans:
nonila planusapertiuqne est, ut intelligi ab andiloii- qtios, ait, "Gnaci^liomitias vocanl. > Cuni er-go id
5)usneroinedocentenonpossit, Bruno et quidem lucn- inullis aelaiibns tiileiiiChrisliaiiomnt or.Uorum d sci-
lenier e\ponit. Deinde cxplicationes alias illas quaant- piina, nt serraones illoruin et homthaesive iraitalus
tenloea Spiritu sancto neqtiaquam videnlur, seiiabau- in explicalioue ferrae omnes sacrorum librorttm ver-
cforibus illis de stto velmipenudeprompt.e, qui dsni- saieniur, el coram opifiuhus coeierisque de vtilgi
nandas el rejiciendas putanl, considerasse oporiet, fsecehoiiiinibus dicendum essel; quid, rogo, ul illi
quiliioprobent, et quossibi auctores condemnandos, diceniibtts sibi altenderent, ul Irticlum aliquem ca-
repellendosque sttmant. Sunt enini e\pIicationes peroni.itecl.cdio affectiloquenlcrdeserereni, f.icien-
caedem in Patrura scriptis fieqnentissimae; ut si dum fueral nisi ad isias veluii paraeneses delabi
demplas eas ex eoruni scriplis velis, periiura luyus- qtias nerao uon inlclligeret; aique haecvtiiili diver-
moiii sint opera fernie toia. Neque ego Gregorium, iicula qiuvrere ad nioiesinfortiiandos, ad\itia \*Hu-
aut Bedamiiico dtmlaxal; quo->nolum est istis plu- peranJa, virttiimnque amoiem qttod- ma\iroe vole-
linnini delectari; ant ex antiqiiioribus Origenem, b.mt inslill-andunjopportunissima, allegoticartiro et
quem sciratis de allegoiiaiuiii niniia frequeniia, ne- mysiicaruni interprciationum ? Sqmnieulosis .profe-
gleclo liileral.sensu, crimensttsiinuisse; sedomiiiiirn cioaudiloribus suis usi illi essenl," si dies illos qui-
stnlent;a ei vocibns probaiissnnos laudatissiraosqtie btts condiiam esse mundiim Moyses docei, aut
antiqnos PP. Ililnrium, Ambrosium, Hieronymum, Isaiara, aut quenilibel ex prophetis iuleipretanles,
Chiysostomum, AugUblinum. Qtiara soepe has iu reiij ad vivttm resecarent, ul coinroetilatorcs ntiiie
cotumentjriis diviuorum librornm consecteniut , P ( eruditi latiuiit; qttoruineiinro iiiiiltos, nelibii eorum
cre.io ego, ex adjectis a rne nolulis aliqiiibus (acile negligaiiiur, eadctn tlla iiueimiscere et illigare fre-
cuicunqtie constabit. Sed causa cur ila feceiint, quenter \ideinus. Egregie Nysscnus itiit, Hexaerner.
explicanda a nie esl, quod nesciam, an ab ullo sit iis respondeas, qtii subhmia qiioedauiquod pr.cteriis-
perspicue el giaviter explicata. Ac piiraa quideni, set, Basilium fralrem culpabanl; « Hi inihi noti
eaque faeil.s eogiialu; ut ausleriora, quae-videniiir v.deniur, ait, propositum Patrisiiostiidottnnoafineni
delicatis borainibus, et ev.ii.gelicaedoctiince insuetis iutueri, qtti in frequenlissima ecclesia, populnm fr&-
pMcepia rooru.n, sapore veiuti quodam non illibe- l)a quentissiinum alloquens, pio audienlium inielligen-
rali condiienl; nuiiices imit.li, de quibus \ettts sermonero nioderabaiur. In tanta enim nmltiiu-
poeta IUe non male animadverlil, cum amaruin ah- riine, licet essent noiintilli qui aliioies etiamdispu-
qttiu propinant infaniibus, nielle solej'e vasis orns titiones inlelligorenl, plurimi lanten docir n.e subli-
iliinere, ut bac qua^i fraude decepti, quod nol- litalem uon capiebant, utpole hoimnes imperili,
lent sorbeant non invili, Sed est de nde penitior aiqiie opifices, et negotiis vilibus occupali, el tnu-
causa ali.i, e\ veleribus Clnisiianorum inslilulis, ex 1 eres in ejusmodi disciplmis roinime cxerciintae, et
quibus omnino atbiltor, islara tantara allegoiicainii! puerorum turba,aelnleqtie proveclisenes ; qni omnes
et mysticarum explicalioimm copiam in Patrtim oralioneFacili instituendi recieandiqupeiaut. Quan-
sctipia permanasse. Erat enitn a priniis usque tero- (.uam falendum est illud qtioqtie, tiou ludiorum
ponbus lanttis in divinos libros CbristiaiioTniiiamor (jiiiitaxat hominum graiia, sed erUditorum quoque,
atque studium; quod, ut a profanis ethn.corum et plane docloritm aitjue ingeniosorura horamiira id
prjeseriin) scnplis ilios arcerel,-siudiose fovebaiur esse factitatttm ; qtttbus isia, si judicio et subtililale
ab antiqtiis doctoribus ut illos ferine tinos Iegere, D I quadani non infelegaiilifiant, displicere non solent;
solos attdire alqtie ediscere Cbrisliani hoiuines vei- itno multuin etiam veberoeiileique probari. Curii
Ient, caMeios ferrae rejiccrent el aspoinarenlur. enim quod ingenii opus esl maxiinuni, id valde de-
Atque hinc scholae ad quas erudiendi juvenes mitte- leetei, icsquae dissitte inler se \identur planeque
faislur, mliilaliud quara dninos hbros i'esonabaiit, ah.e ab abis lemolre, admoveii propius, et cognl-
etdivinoriimlibrorum explicalionem. Qttoddeveleri lioneiii quam intertedeie inler easjjoii videbainus,
i Ja et celebri Alexandiinorura.schola Eusebius testa- doceri ei demonstrari; hoc prorsns m royslicis iihs
tur lib. v, H. E, cap. 10, scribens : -t Per idera el allegoricis iiilerpretalionibus, id esl rerum plane
tempus fideliumscbolae praeerat vir doetrinaecausa diveisarum et Iouge positarura, ad sacrarum littc-
eeleberrimus, iioniine Paiiloenus: qtiippejam inde a raruni loca aplandis accomodandisque, evenit. Alqu.i
priscis temporibus sacrarum Jiiterarura scbola in ea horaines ingeniosos hujusmodi et iocios, qui islis
civitate fuerat instiiuia : quae quideui noslra adhuc delectarenlur, attmgere Brund videri polesl in coin
oetateperseverat, et ab hominibiis tum cloqnenlia, meniaiio stto ad Joaunem, num. 5, id est tn homtlia
lum dmnarum litterarum studio instruclissimis DominicoeJ post Epiphaniam, ubi explicans cvange-
obtineri dicilur. » Anliqtiissiroarum scbolaruro illa- liciini illud de aqua in.vinum commulala, atque.hoc
luin el inagisti'oi'um hujusniodi vesligia sunl, quae oblalo architricltno qui omnium opliraum jtidicavii,
infeiioribtis aemibus munera in Ecclesia Cpna a etaichitiicliniim intellectum allegorice explicavit.
Codino Curopalata recensenlur « Quiuar. I, doelor subdit: Huie Ecclesiae mraistri.saiiclaritra Srriplu-
Psalieiii, doclor Evangelii; doctor Aposloli, > Neque rarum \inum quotidie offerunl; quod llie bibons,
&i S. BRUNO EPISCOPUS SIGNIENSIS. 52
qnamvis nesciatunde sit, laracn admiratur ellaudat. A , si ullum ex codice qtiem superius indicavi, flde qua
Quandoeiiim hic in ccclesiis recitanutr, nulli alii par esl sumroa diligentiaque descripsissem, si ita
dant saporem, nisi his qui ea inlelligiinl. Merito desciiplum emisissein in lucem, aique aetalem codi-
igilur hoc vinum archilriclino ferre Domiims jitssit, cis duniaxai, et locttin quo servaretur, ul feci adno-
quatenus et nos raajora intelligciilibusdenius vintini, tassein; nihilque addidissem aliud; quid erai in quo
non intelligentibiis vero aquatn offoramus. Qtti enira atit reprehendendus viderer, aul qttod exigi a me
hene intelligunl litleram vcneranttirci spiiitiim. . , praelereajure possel, viderelur ? IIoc enim video,
qtii vero minoris iiiielligenliaesuiii aqiiam bibanl, et nec qttidquam aliud fecisse sumnios viros qtii in
Scriplurarum pianissiina audianl. i Ingeniosos ergo isto sludiorum genere magna cum erudilorum laude
el erudilos hoinines appcllal hoc loco Brttuo, ctrai versati sunl, atqtie adhuc versantur. Dicam tamen
majora intelligentes describit, seu polius qui ilivina- qtiod senlio. Etsi operae et labori meo bac raiione
rum rerum contemplationi assueti, el rerum spiritus parcerem, mihiroei tamen ntinquam plane satisfe-
perili, mystica ista in deliciis habeant, caeteros\ ero, cissein, autsalis consultum auctoris faniaeaut lecio-
et si ingeniosos et doclos, non item; de quiLus tis ulilitaii putassero, iu eo scriptoi'e scllicet, qui
poslremis Apostolus quoque ait : c Carnalis homo illas, quas dixi explicationes, sa-pe persequitur,
lioii percipit ea quae Spiritus sunt. » Ex his ergo col- aique aliqiiasquandoqueaffeil, auribusplerorumque
ligitur nonnisi injuiiaposse auct. noslrum de raulli- Jioiuintiro nowts ct insuetas; ut a recta linea disce-
tudine et frequeniia allegoricarum et mysticarum dete, et ingeiiio suo niinium indulgeie facile existi-
inteipretationera culpari, ~~uiaretiir : quod csl longe secus. JMullamenim ferme
Restat ut de editicne loquar Commenlarii nimi-' tllartiro explicationum aiiclor deprontil, quam nonex
rum hujus. Nam de auctoris nostri operum aliorura anliqtiiorura arculis in qmbiis velul reconditaahabe-
edilione, neque ad nos disserere periinel; et occu- b.iinur inutug aeccpciit. el non illud malueiit, ccle-
pala sunt quae dici possent a viris doctis, praesertim liilorura \cterura couinieiitniioium vestigiis ac quasi
a cl. Ma/.zuccheUoomnia : nisi unum foi tasse quod oibitoe seniper iusistcre. Ergo huiic mihr suropsi la-
praeteriisse illos \idetur; de horailiis LVI diversis a boicni, ui lontes, ttnde eas hnuseril, ajterirem, veln-
nostris, quae lamen priraae Eusebii Emiseni nomine stiorutii inlerpretuni siniilia loca describerem, aul
vulgataesunt; Parisiis scilicet an. 1547, pcr Nico- saltem indicarem : quod quidetii ei iu I.indcin cc-
laura Divitetn opera Jo. Gagnoeitheologi; in qua dcre potcst Brunonis; nihil ferroe atlulisse ad Evan-
editioiie lectorem bibhopola alloqtiitur : « Ne libi geliorutti cxplicalionem, quod e\ myrotbeciis pioba-
fucum fieri putes, » etc.; ct ad exlremum : « Tu tissiiiioruiu Patruni desuinptum nou sii; et studioso
interimr oplime lector, hocce piaeclaro D. Joan. Ga- efini.i lectori utililntem simul et ikiectationcm
gnaeidono fruere.el illi bene precare;» epistolaevero afferre; in uno scriptore mulloruin cogitaia el vigi-
buicsubjicilur quod deEusebioEmisenoTiitheroius laia anliqiiiorum sludia recognoscereatqueobfnicre.
habet. Hoeede edilione illa adnotavi; quod cum eam Qiianli id sicleiil. nialo in alioium judicio poneic,
non \idisset, qtti omnia quasi se vidisse gloriaiuj', qiiam narrsndo explicare. Rcliqtnim est ut si quid
CasimirusOudinus, virapostala, permiscuiiplurima, a nic noii inopportune adnoialum leuoi cognoiei-it;
et castigare voluit noiinulla quaeipsa erant erroiis si hisce in sludiis proeclarissiniis sanelissimisqne
omnis experlia; cum iulerea mulla ipse i'eprehen- coniiuodi aliquid perceperil; si dedique in Cotniucii-
denda scriberet; alque illud proeserlim tom. I, col. r| tnio hoc Cilendo, non imillleraoperam et iiifit.etuo-
394. Joannem Gagnaeiuman. 1575 nomine Eusebii s.iin positain jndica\eiit, el cvangelicorum l.bioiuro
JEmiseni evulgasse has bomilias, nec earum priorem c\|il!calioneni, ad lo\endam pietnlein, et ad Chri-
edilionem ullam agnovisse. Etenim qui fleri potuit siianani disciplinam cognoscendam benatidamqiift
Tjt ignoraret, quara ipse tiiginta ferme anle annos lionnibil cssc pi'ofeclum ; gratioe babcanlur optin e
cura et diligentia sua faciendara curaverat? Adeo mciilo cardinali Francisco Xavcrio de Zelada, per
prudenlem esse oportel et cautum circuraspicien- qucin eireciuiii cst ut et liber bic diutius in ictiebris
tcmque omnia, qui virum quemvis doclum repre- ci bibliolheeaj hujiis Aihenaeiforulis ne latei'et, el
Iiendere et daronare aggrediatur. elcganiissiinis forrois, nulla suniptuum exceplione
Ut nunc de edilione Comment. hoc nostri dicam; , laetj, c\cudei'elur.

APPENDIX.

ProtJJrl in lilterario folio Florentino, insciipto P nag. xwv (col. 58), dcfmicrim liberum arbltiitim
Annali Ecclesiastici, sub die 20 mensis Maii, an. j)o«l Ada1 peccatiitn : facullalcm tndifferenliai aclivre
proxime elapso, censura quaedam, coiniter lameii giui' in quamcuKquppaitem vctit^se convetteiepossit;
blandeque sciipta eirca gratiam et liberum arbi- patius (jixissem : fueullaiem esse ad opposiia.
Irium, de quibus cgi in teilio pi'olegomenoOpp. S. Kcsp. I. Faculiaicm, seu indiffeicntiara ad oppo-
Brunonis Aslensis, quorum primum voli men corJem siin.juxta aliqnos, ut BarlbolomaetimCnraerniium,
anno in lucem eniiseraiu. Quod meciim auclores iion csse nccess.tiiaro ad libertiin aibiirium consti-
mulla usi siul urbanitate, eiiitionemquomeam coro- lucmhim, sed saiis constituti homines liberos a
mendarint, eorura dileclioni refei'ara, qui adhuc liberiaie, qna in eleclione siiarum actionuni gau-
luemineiiiitquotaniiis in inlormanda ad pietatem et dent. Placuit cli.iin jliis iheulogis definire libeinm
Jtlteias Florentina jiivcnuiie operam inipeiidciini, aibilriiim : aclivmn facultalem ad opposita sui ipsins
iiiiniiullaqiic opiiscnl.t de rcbus theologicis ipsis ex judicio taiioms detetminativam; qua; \eilia m
acccpia imblicavcriin. Ilujusinodi etgo aniroi be- iiteam recidunt definitionem : Yid. dissert. Ludov.
ncvolcntis significationem cum plurimi faeiam, IlabPii pag. 21 De gial. ct lil). arbilr. Definitumfuit
lisquc gratias qtiainpltiriinas agam, eos rogo ut eiiam hbeium nrbitrmra : potetaia ad agendnm cx
libenlcr corapleclaiilnr aniinadvcisioncs aliquas su- cognilionc intellectus.\id. toro. II ConiDlex.Augusti-
perdubia clobjccla niibi pioposita, quas ul cxara- niiiu. lib. in, cap. 5, pag. 497.
lein, non conleniionis ajslus, scd vcutatis amor roe Resp. 2. Definiliouemincam coeterispraeluli, qtiod
addnxit. apcrltus EccleSitc docltiiue conseiitanea mihi visa
Prlmo igitur loco e\optant centores mei ut cum esl. lnnil'tur cnim canon, b °t 6. sess M conciin
S3 -PROLEG. AD TOM.II. —"APPENDIX. -m
Tridenlmi, qui s chabentur : < Si quis liberum Jio- jA (7). Pnfilerca in Comnicnt. *d ps. L\I.\ agnoscit a
minis arbitrium post Ad.e peecatum amissum et Deo magnuni adjutorium prrcstari iis qui malis de-
exslinctiim esse dixeiit, aul rem esse de solo lilulo, sideiiis resislunl, et ne cadant majoi'a promitlifc.
imo litulum sine re, figmentum denique a Satana Erga parvuin sensit adjulorium iis dari qui ienlatio-
Iiiveclum in Ecclesiam; anntheraa sil. > Alter : « Si nibtts non resislunl el raale operanlur.
quis dixerit non csse in polestate hominis viassuas Fateor equidem reeenliores theologos de gratia
malas facere, sed mala opera; ila ut bona Deum sufficienti apertius loculos fuisse, el quid in veiijo
operari, non permissive solum, sed per se adeo ut posse inleUigendiim sit explanasse. Atidiant doclis-
sil propriuin ejus opus, non mintts prodiiio Juda% simum Thomam Lemos in congreg,. deAuxiliis salis
tfuam vocalio Pauli; anatberoa sit. » Cum igilur celebrem, qui lom. IV Panopol., ii part., tract. 5,
dixerim liberura arbitrium csse- facullalem "ind.ffe- pag. {>,haec habet. -t Theologi illud sufliciensvocant
"retuimaciivce,Liiilieranorum eiTori occurrere volui, auiilinm, hon per quoddalur tanlus iufltixus, qtiau-
docenlium homijiis arbitrium, post Adae peccalum, Jus requirilur, ut actio sit,-sed tllud, quod datsuf-
pmni aclione propria deslitulura,-mereque passive , Ilcienliaro, cl possibililalem , tit bene operelttr, si
se baberj. Quod autem addiderim : in quamcimque velil; ul ex S. P. Anguslino dictuin est»soepe 1,8);
pnrlem velit, se convertere possit, eorumdem haere- quamvis ul de facto velu, aliud potentius i'eqiiha"t
licorum blaspheroiam rcfelleiidam duxi, qni Deiiin auxilium. Kon est igilur de ralione auxilii stifficien-
peccali aucloieni iacimil; ciiinqite"honiini liber- tis, ul per ipsuro detur lanltis influxus, quanlus
iatem adimant, nierendi ei demerciidi ei facultalem j'equirilur, ut aclio fiat; quia hoc atixiliuni est-gra-
inficiiintur. JLsl etiatn coiitra proposil 27. Michae- jj tiae efficacis. > Atidiant etiam clariss. cardinalera
lis Baii, damnalaro a Gregoiio -XIII : Liberum - Laurentium Lauria, qtii opuseul, m De graliis
mbiliinm bine gruiitB Dci adjuloiio non nisi ad actualibus disserens, eladmissa a tbeologisactualis
peccandiimvalei; et contra alias Quesnelli siroiles graliae dislinciione, Iiaecdocet. c Cum Deus ex sua
propositioncs. beiiignilale praevenil nliquem, sive inlidelem ^\ci-
L't atitein in allegala S. Brttnonis exposilione in t.tndo, ilhimiuando, inspirando, ul -veniat ad fldem;
ps. LXIX,diversc posita, ut advertuni censores, pag. sive lideiem lapsum, ut veniat ad paenilenliam, .seu
440, ac m legitur in dicto prolegomeno, coniusio fidelem juslura, ut faciat opei'a proecepti, atil con-
lollatur, leganl mala pro male; cst enim error lypo- sihi; unum est ipsa passiva excitatio, ilhiminalio»
graphlcus. el inspiratio, quas Deus solus causai in nobissine
ObjicituU 2, me pag. x\xvn (col. 61). Brunonis nobis, quae recipiuntur in intellectu el voluntate,
aiitiorilaie abitli; cum ei^ralioe sufficientis doclii- el isti effecttts semper a Deo solo efficiunliir, et sic
iiam tribuciim. seraper gratia exctlans, quond effeclus iiluiniuaiidi
Resp. Censores meos nonignorareSS.Patnim loea et cxcilandi est eflicax ; allerum vero, quod obser-
obscuiiora, aut pariim saiis expressa, per alia cla- vandnm venil, esl ipstira opus, de quo fit excilntio,
r'ora, apeiliqribusque lerbls exposifa, secundum seu illunnnatio, seu inspiratio, ul in proposilis ex-
ipsa forc inteHigenda. Quare el si concedam S. Brti- cmplis, pro infideli, fides: pro baptizalo peccatore,
noncra illo in Comraent. super \erba ps. CXVJII : pceniienlia; pro iideli jusio obscrt-anlia pioecepti,
Adjuva me, el salvus eto, his illustrata : Deus est, vel consilii. lta appello opera principalia, qtiia ad
qui operatur in nobis et velle, el posse, ei sine ejus r^ iiaecordinanlur excitaiiones. Haecautera opera non
adjulotio mhil faceie possumus, non salis mente.ti semper ponuntur inesse ab e\ciiaiis. > flis addo do-
snam aperuisse, ul pcr ly popsegratiara sufficienlem clitsimum Berli, qui hanceamdem doctriiiam iradit
docuisse liiielhgamus, el per wc/(cgraiiam cflica- in Vindiciis, dissert. xn, cap. 2, §2, png. 215, cap,
ceni, respiciendo ad illud apostoh TDeus esl, qiu 8, lib. xiv: « Esl ergo, inquii, graiia stiffieiens
operaiur in nobis velte et peificeie (Philip. n, 15); senstt Thomisiico et nosiro illa quae dal posse el non
atiamen cum itiem S.doetor alibi ciarius sufflcien- vclle. Et inferius. Fatemurper graliam sufficieniem
tem gratiam admiserit, potui sane ejus nicntem hac dari nobis potcstatem iraplendi divina raandata,
de re cognoscere in loco stipeiitts laudato, qui sine eainque verain etpropriaro; sed non taliier vali-
conlradiciione de sulificieniigratia potcst intclligi. dam et expeditaro, ut ad ponendum actum non sit
Ipse enim in eod. Comm<mi. ad ps. xxu et XLIIT, uecessaria gratia efficax. > Rursus lib. xvn.cap. 5,
quamvis non evpresse sufiicientem gratiam nuncu- ail : « Augustinits agnosril in hoc slattt non soliiin
pet, ejus tamen effectum desciibil, qui esl mo\ere, adjutorium quo, sed etiam adjulorium sine quo, sive
ct prasparare volunlalem ab bontiin; sicut de graiia pttre sufficiens. > Videant eensoies mei captil 3 De
adjuvanle etconsequente agit in his-aliisquc locis. efftcacia gratim et gratia sufficienle. Expo&ttil. ad-
At, quaeso, dicanl ceiis.ores cnjus generis \idelur versusjudicium reverendissimi Languetii archiep,
ipsisgralia illa quain Commcnlator riosler superps. Scnon. edit. Liburni an. 4756, pag. 59, elc.
L\vii sub allegoiico nomiue pluviae voluniariae et Cura summopere cordi fuerit D. Auguslino conci-
uon coacloedesignavil, de qtta dixil, quod sponte liare graluiiam gratiam Dei cum hbero Iioroinis
dalur, et sponle accipilur, qiiamquc Judaei suseipei e D arbilrio.etperscrulando hocniysterium uoverilnou
iioiueniul? Efficax graiia neqiutquam fuil; cttm ejus eodem modo agereDeum cttm honiine,sed aliquando
polcnti auxiho conversi fufssent. Ei'go gralia suffi- perexternas motiones, alias per iniernos irapulsus
uens dicenda est. Hanc, ail S. Bruno, quia Judaii ad se converlere (9); comperil etiam admiiabtletu
suscipeie noluerunt, segregavil Deus hwredilati suai Dei sapieutiam, qua humanam commiseraus Infijf-
(7) Quod de Judaets vix hic indicavit S. Bruno, conclttdil S. doctor : « Quid igitur ullra quoerimus,
oopiosius expostiit iu Comment. super cap. xv, Joan. qiiandoquidem hanc dicinms poleslateni, ubi volun-
sub. iium. M : « Yenii, inquit, ad eos Chrislus lo- tati adjacet polestas faciendi ? Unde hoc quisque iu
ciilits est eis, Scripluras aperuil, veritalem reve- poiestate habere diciiur, (juod si vull facit, si non
lavil, signa multa, et inaudila roiracula fecit. Ei vult non facit.» Lib. De Spinl. ct iil., cap. Sl.Jiem
tamen credere noluerunt. Nttlla igitur eis est excu- De gralia Chrisii, cap. 25 : « Non solum enini Deus
satio, > ete. posse noslrum donavit, et adjuvat, sed etiara \elle,
(8) « Cuin enlm diio quoedamsintvelle, el posse; ct operaii operatur iu noliis. »
unde nec qui ,vull conlinuo potesl, nec qui polett (9) Super illa verba Joan. vi: Nemo polest veniie
conlinuo \ult, quia sicul voJunms, ahquando non adme, nisi qui misit me, iiaxerit eum. Praunissis
liossumus; sic etiam possunms aliquando quod no- aliquibus, ha;c ait S. Aiigutstinus.Tiahitur ergo
luinus ; satis e volitis jpsis eliam vocabulis resonal, iniils modis, ul velil, ab tllo, qni novit inlus 5n
quod ab co"est velle \oIunlas, ct ab co aulem, qttod ipsis homiiium cordibus opeiari, non ut liomincs.
est posse poiuiJas uoiiicii accepii. i £t posl aliqua quod fieri non potcsl, noleiiies cicdaiii; sed tit vo-
S5 3. BRUNO EPISCOPUS SIGNIENSIS.
miiatera, liberum gialuitn graiioe l.trgilate adjuval A _ ponere inteliectui verum, volunlatique bo lum , ut
arbitrium. Admonetenim Deus per anlitum evan- atiferat indifferentem j'udiciipolestatem, et necessa-
gelieae legis, per cxempla fideliuin, per poiienta el rio assensum abtipiat; et hoc contra secundaui
aIia>e\lcriora dona, quoeplus vel minus vim lubenl Jansenii proposilionem ab InnocentioX damnaiam :
movendi vohtntatcm ab inierna \oettione, delecta- In slalu nalurm lapsm inlertoii gratim nnnquam re-
lione pr.fcepii, el desideiio acquiijcndai jusliliaj; •sistitur. Est etiam eonlra 2, 10, II, 12, J5, proscri-
qilae graiia?*Dei agenlis sunl opcra. Quoties igitur ptas a Clexnente XI Qucsnelli pioposiliones, qitae
externae daniur suasiori.es, alqne ad ens |)er Dei omnes nullam sub graiia boroini libertatem esse
adjitlorium volunlas iuiiiiialur, tunc filin ea adbo- affumsrnl,eiqtiehumanam voluntatem resistereposse
iniin disposiiio; cui si major impirlsus, ctvisdivina negant.
<super\eneril, doliberate ^irluli adbaerel, j'ustilioeqiie Opposilio terti.i iia se liahet. Si bene agendi pole-
coiisentil. Ita D. August. De spirit. et lit, cap. 54. stas non naliaa'is homint foiel, tibetum aibihiam
Ilanc nutem docrinam pra; oculis habtiisse viilcntur exblhtctumessel.
PP. Ttidentini, qui nb htijusmodi drvints molionibus Resp. Arbitror censores meos non esse Iocutos de
lieri iit honnnibiis disposilionera adjustiliam cap. poiessate naturali hominis quoad bona supernalu-
6 De justificatione nsserueiunl. « Disponiiniiir ad ralia; sed qtioniam propositio ipsorum videtur am-
jusliiiani.duni excilati-divina gralia,el adjuti fidem, bigua; proplerea vebm quisque animadverlal Pelagii
ex auditu concipienles hbere movenltir in Detttit errorem fuisse, non esse hberura arbitrium, si Dei
eredentes \era esse, quos diviiutus revelala,"et pro- indigeat attxilio; quoniam in propria voluntate
inissa sunt. > Quid ergo repugnat si illani grntiara ,., babel unusqtiisque, aut laeere ahquid, aul non fa-
cxcilanlem.sufficientem, vel parvam, aut Invahdaiu, "' cere : vieloi iani nostram non esse ex Dei adjntorio.
itondura scilieet ad siitiin plenuni effectum perdtt - sed ex libeio arbilrio. Liceat ergo milii eis coinme-
ctam apptilemus? De ulraque dissetii S. doclor lib. morare, quoroodo S. docior JuTcticum ita deliian-
Degrat. et hb. arbiir., cnp. 17, ubi in marlyribus tent iricesseril: « Qnid est, iiiquii, lib. i conlra dttas
suspiciendam exhibet robuslara, et magnam volun- eptsU Pel.ig., cap. 2, quod iste libeio arbitrio vtilt
talcm bonam; ctira ipsi pid Clnislo vitara dederiut, bene vivendi tribuere potestalem; ctim poiestas
qtia chaiit.ile niajorcra nemo haberepotesl. Alteritts non detur nisi gralia Dei per Jesiim Chrislum D.
aulem chatitaiis pnrva», seu imalidrc voluniaiisbo- N , dicoule Evangelio : Quotquot nuiem recepeiunt
nae exemplum piashet in Pelro : i Ipsam, ait, cha- eum, dedil eis poteslatem filios Dei fieri? > ltlem
Jrilalem npostolus Petrus nondum habiiil, qtiando confirmai cap. 5 ejusdem libri, aiens: « Quaapote-
limore ler Domiijurn uegavit. Tiinor enim non est sl.is nisi deiur a Deo nulla esse polest ex Iibero
hi charitate, sicnt ait Jo.tnnes in epislola stia; sed arbitrio, quia nec Iiberum in bono eiit; qttod libe-
perfecia chatilas foias imilil liniviem. Et tunc, ralnr non Jibeiaienl; sed in malo hberuro habel
qnaiuvis par\a et iraperfecia, non deeral qttando aibitiiuro, coi deleciaiiotiem malilia?vel manifesius
dicebnt Domiuo : Aiihnam meam pro te ponam; pu- error insevit, aut sibi ipse persuasil. > Poiro eadem
tabal enira posse quod sevelle senticbat. Elquis docinna ifibuenda aho cx loco S. Aiigusiini conlir-
Istam parvara dare coeperal, nisi ille qui praparat roaittr, ttbi Pelagio cxprobral qttoit duro iialurae
voluntatera, et cooperando perficit qtiod opetaudo intcgTitaleni exallare studct, igraii<Bbeneficio detra-
incipil? Quotiinin ipse, ut vehmus operatur mci- C hil, atque oramno evacuat. « Qtiod Dfeigratiam sibi
piens, qui volentibus coopcrniitt'petficiens. > lm- < ageie videtur, ita S. doclor De nat. et giai. cap. 55.
pulsum igitur levem.gialiara sciliccl pnrvam, agno- n. 5U, defendendo naluiain, non allendit quod eam-
vil in Peiro Auguslintis, cum dtxit : Animam meam dein naluram saunm esse dtcendo, raedici repellit
pro le ponam; lmpulsuin lameii bonutn, qtio pro inisericoidiani. Kon eigo deberaus siclaud-ire Crea-
Domino vitam poneie asserebat; sed uf de faclo loieni, tilcogamur, imo convincauiur dicere super-
poneret, magnnm et robttstam gratiam nondtim (Liuro Salvatoiem. »
Jtabebat. Inconcusstim ergo manel apud nOs dograa Weqnevero quia in reparatricem Christi gratiani
de graiia suffieienie, eainque dicimus pinm niotio- bene agendi relunuiituis hoiiiims factill.uem, libero
jiein, seu affectionein inspiralam iioininibus, qua derogamus arbilrio; naiu quidqtiid est iii e\ordio ;
ois non quidera totius operis lribititur exseeutio, ct qiudquid esi in coitfuutatiotte lidei, lotum Dei esi;
sed veta potcstas, quamquam non aiieo expedita, qma hoino a Deo nioltis lolu.n agit, non qtiidera
tit reapsc prodeal iu nciuin ullinnim, quod nou ex naiiirae, sed giatiaj \iiibus, sine qiubns nihil super-
defeciu gi'aiioe provenit, sed ex ipsa huinana \oltin- iiaiiiralis boni agere potesi. Jlujtismodi doctunam,
tale ob'cem ipsi gratiae opponenle. Non enim, aiebat tanquam fidei dogina, satrxeiuni PP. Tiidenlini
Af oslohis, quod volobonum hoc facio; sed quod noto sess. vi, cap. 5, tit nb ea uulh fas sit Calhohco dis-
malum hoc ago (Rom. vu, 19); ralloneiuque reddit sentne (H).
ex oppositione infciioris parlis, sett pra\as concu- Conlra Plaffium liberum arbilrium suh motione
pistenlioe. lpsa praecepti nolitia in juslis illad ad- grauaB inanime lacientero uuper doclissime seripsii
unplendi desiderium .tccendere debet, qui proprinin claiiss. P. Gcorgius in expostt. iu fragm.^Cophtic.
agnoscentes infirmitatem, ex ejus consideraiione ad D ; characlere exaralo cap. vi, Evang. S. Joann.
jmplorandum omiiipolenlis Dei auxiiium moventur pag. 90.
(10). Quod si inerlia, vel prava cupiditate \ieii Pro exordio (idei primas dispositioncs inlelligimus,
Deum deprecare negligant, sibimetipsis impulcnt, qttre ex limore,-vel ex spe, vel e.\ initiali chaiiiaie'
si parvae illi gratiae resistendo, inuiilem, et invah- proveniunt, easdemque uon ab humaure volutilalis;
dam reddunt. Caclertim qnaeeunque gr.uia, sivepar- sed a supeinse gratiae vinbus prolicisci affirmamus.
va, sive invalida (in sensu exphcalo) donelur, gra- Tantura aulein abest, ut vim Jnciani liberinli, quin
tiam dicimus Chiisli, el graliam quamvis miniiiiaro pnlitis miiifice ipsaro adjuvaiit liberlatem. Profecto
posse cuihbet resistere cupidiiali. Faiemur eiiam niJnl est magis hberum, quani qttod ab ipso proma-
nullam gratiam, sive parvam sive magnam, iia proJ jjitt fonle Jibertalis.
Jenles ex nolenlibus liant. Conlr. dttas Epist. Pelag. ante non delcctabal. D. August.. lib. n, De oeccator.'
cap.
' 19. meiit., cap. 19.
(10) Cum autem ab illo illius adjulorium deprc- (II) Ad illnd Apost. ad Rom. n, 16, Non'eslvo-
caniur , ad faciendara perfieiendamque.jusliluuii , lenlis neque curienlis, scd mtserenih estDei, stibjecit
qttid aliud deprecamur quain ul aperiat quo.l la- S. Atigiist. Enchind,si noii cap. 12. t Non sufficit sola
tebal, el suave fint, quod non deiectabal? Qtiia cx vohmtas hominis, sit etiam ntisericordia
tllo esse depiecandum, ctijus gralia didiciimts; Dci. s
" lioc
thim aulem laiercl; cura gralia dilexinms, dtim Jjiberum non lfginw- aibilriura graiia deslitu-
« PROLEG. AD TOM. II. — APPENDIX. 158
Quario.ocodocliinara degrntin ex Bniijone eru- A i non posse,- cum dicitur, ad hoc se converlat, et
tam vellicanl Florentint censores.qttodin stabihenda dicai, ideo sine opeiatione Dei nos jnsios esse non
necessitate gratirc pro qiioctinque opere bono super- posse, quia legem dedil, qui.i doclrinam itistiluil,
nalitralis ordinis, vlsus sum ipsis non differre a quia bonn prrecepln mandavit. Illa enim sine adju-
Pelagianis, qui qtiamdam gratiaro generalem admit- vanie spiritu procul dubio esi littera occidens; citni
tebant, eosqtte hoc deerrore non uno in loco esse a yero adest vivificans spiiitus, hoc ipsum inliis con-
D. Atiguslino pi-ofligalos. Vcriptum f.icil diligi, quoij foris scriptum lex facie-
Resp. Duplicem slalura hnbuisse haercsim Pela- bat limeri. > Ex his Augustini auctoiilatibtis saiis
gianatn dgmonslralNalalis AIexander,lom. Y Hislor. patet differenlia iriter giatiam generalcm, qiiani
eccles. srcc. v, art. 3.'Pe]agius piimum lotus fuil in Pelagiani adraiilere fatebantur, scilicet motioneni
conimendanda nalura bominis, iu cujus l.iudem evlernam ab auditu legis, et vi piaeceptorum, et
hbnim scripsit, ej'usque vires dixit ad iinplenda gratiam generalem, qttara ab ipsis leqtiitebal S.
oimiia divina mandata sufficere. t Quis creavil ho- Joctor ot calholice sentirent. Gratiam inliis,in corde
minem, aiebat? Deus. Qnis ei libertttn arbitrittm inspirantem; nempe adjnloritim iiiternum, quo fic-
dedil? Deus. Si ergo bominem Deus creavit et ho- v- ril in animo amor juslilia?, et boure vitoe propo.ittun
mini Deiisliberum arbitrium dedit, quidquid potest eos fateri urgebat.
homo de libero arbiirio, ctijus gratiae debelur, nisi Cnm banc ex S. Augnslino prodncimiisdoctrinain,
ejus, qtti eumcondidil cum libero arbitrio? > Ila S. in illam qurestionem incidimtis, ulrura omnes homi-
Aiigustiniis serm. n de verb. Apost., cap. 7. Ilaec nes graiia Dei adjiiveniur ad salntem. In ea caiholici
esl jnxta Pelagitim communis illa gratia omnibus B J theologi inier se dissentiuni,affii'mantes aliqni, ne-
data, qnam S. docior impugnavit, ostenditque eiim gantes ahi. Negativam senleiilinm Floicntinfcenso-
comin-inem quidem gratiaro in naturre dono adniii- rcs affirmativre praeferunl, et lanquam dogma cn-
lere, sed non graliam Cbristi. Iropugnatus ilaque tholicum eodem S. Augtistlno docenie (ttt aitini)
Pelagins ab Angtisliiio Jib. De nat. et grat., cum asserunt, Deum non otrinibus hominibus gratiaj SII.M
imdiqiie cJanioies Chrisiianorum audirel, quod ho- largitorem csse, ideoqueinc redarguerunl, quodcttm
ininem in solis nnturoe \iribtis relinqueret, alterius tbeologis affirmantibuscoramunein gratiam senseiiui
gratirc adjulorium habere di-s.it, in lege scilicel ac omnibtis daii.
doflritta posiium, olqtie eliain in exeni|ilo Chiisli Resp. Prremillol. Dnbitimversariciicagrali.ini
(12). Qtiam\is atitem hoc gentts gralire concederet sufficientem, non circa efficaceni, de qna consentitint
-Pclagius, a priori lainen dogmate, ct loquendi ratio- oinnes theologi, quod non omnibus datnr.
ne noii retessil; sed nnttirani seroper ostenlavit, Prremillo 2. A Palribus Tridentinis firmiter. eau-
quasi cattsam htunani meriii sufficieniem. Ut atttem tum esse, nullam opinionera , in qnara plures
vaferjiiui haei-etici fallendi sludiiiin S. Angiislinits docti el probati theoloei convenianl, loi'e dani-
-deiegerei, ac refulmef, \eritaiem catliolicnm lilt. nandam. • -
De gr.tt. Chrisii, cnp. 10, perspicuis verbis edixit: His prrcmissis proferam doctissiraum cardinalem
t Sed tio<:, inqtiii, eam graliam volumus isle ali- Golil, qui loni. III, qu. 2, dub. 3, sure theolog. hanc
qnaiido latealtir, qtta fulurre gloriae magmttido non quresiionpm sibi proposiiam ita resolvit. « Probabi-
soiuiii jjromiuilur, \erum eiiam speratttr; non so- lius est Deum uedum offeire, sed etiam conferre
luni re\e!aiur sapientia, verurn et amalur, non so- /poronibus, et singulis hominibus, et infidelibus.
Jnm stiarietur, eic... Hanc debet Pelagitis coniileri, obcrccalis, iriduratisque au\ilia sufficienlia, \el
si vult iiou solum \ocari,sed esse Chiislianus. i proxiina, vel saltemremola ad observanda prrecepla,.
Mem repetit, cap 15, ubi de gralioe Cluisli propstan- ac ad saluiein necessaria; ita ut nerao seexcusare
lia disseruil : « Hasc gratia, aii, si doctrinn dicenda possit, quod non servel, aul non salvetur, quod est
esl, tene sic dicatur, ul allius, et imenlius eam ei impossibile. > Idem senliunl alii tbeologi salis
Deus curo ijieff.ibiii sua\itate credatur infundere, noti, quorttm doclrina in scholis catbolicis plurirai
non solurti per eos, qui rigant extrinsectis, sed eliam habelur. Hujusmodi uontroversiae solulio lnaxime
per ipsum, qni incremenium smim niioistrnl occul- pendet*ex inlelligenlia iliins aposloli loci ad Tiiuoth.
ms; Ila iitnon ostendat innlummodo verilatem, \e- cap. ii, ubi de Dci \oluntate sctipsit : Qui omnes
rtim etiain impeiiiaichnritalem. > hoivines vull satvos fieii, el ad agnilionem veiilatis
Rtirstts ciitij aliud obtegendi erroiis sni inventum veniie : unus Deus, unus el medtatoi Dei, ei homi-
excogilarint Pelagiani, dicentes naturam humaiiam nnm liomo Chiislus Jesus, qui dedil semelipsum pio
a Deo creatain ab eo adj"uvaii ad faciendam jtisti- omnibus. Gravissiraam banc D. Pauli aucloiilaiem
liam, et hocadjiilorium preslo om.nibus esse; idem peipendens S. Prosper in resp. ad object. Yincent.
S. Augitst. eos refellit, alte pronuntians lib. De lirce habet. « Sincerissime ciedenduni, et ptofilen-
spirit. el lil., cap. 5, non exfeinum, sed iiiternum duin est, Deura velle, ul omnes salvi fiant. Si qttideiu
Dei ailjittorium esse faciendum.« Nos aulem dicitnus apostoltts, cujtts ista senlenlia est, sollicitissime
volnniaiem sic divinitus adjuvari ad faciendam prrreipit, quod in omnibus Ecclesiis cuslodialur, et
-jtistitiaw, et praeler quodcrealus eslhomo cumlibeio 0' Deo proomnibus hominibus supphcetur, ex quibus,
arbitiio voluntafs, prjeierqne doctrinam, qua ci quod niulli pereunt, pereiintiuni esl ineritum, quod
praccipilur, qtiemadmoiJum vivere debeai, accipiat iuulti salvantur, salvanlis est donuni. > Coniorjuis
Sjiiritum sanctum, quo fiat in animo ejus delecialio, esl in doctrina Prospcri auctor De vocat. geni. lib.
dilectioque sumtni illitts, atque incoiniinilabilis ii, cap. 25, postquam pncmisit, Deum in omnibiis
boni. > Neque omitleitdus est alius S. doctoris pire- sa}cuhs sufficieniia attxilia hominibus praesiitisse,
clarns locus ejusdem lib. cap. 19. t Nerooergo, aii, quibtis ad qnaerenduin Deuin possent adjuvaii,
Chrisliaiioiuro aberret ab hac fide, qure sola Chri- concludit, placuisse Deo graiiam parliculai-em
sliana est, nec quisquam cum veruncadntus sit, per multis iribuere. « Ulam, sub]ungil, gialiam, qttuj
nos ipsos fieri non juslos,non hoc in nobis operante cx benignitate generali provenit, a neraine subuio-
gralia Dei, qtiia videt hoc a fidejibus, ac piis fieri \ere, ut ex ulraque appareat, non negatum uni-
tum, sed non bonum dicimus, ui se explical S. Ful- (12) « Hanc aulem possibilitatem, quam Dei
gentitts in epist, syiiod. episcoporum Aliicae, § 5 : gratia Pelagius adjuvari confitelur, non est hic
t Ante largitaiera graliacesl in horoine quidera li- npermm, \el quam dtcat giaiiaui, vti quatenus ea
berum arbilrium, sed non bonum, quia non illumi- natura sential adj'uvaii : sed sicul aliis locis, in
natum. Pioinde nisi gratia dalur, bonum ipsum ai-- quibus evidentius loqiiitur, inlelligi potest, non vult
bitiium non habelur. Sic namque est ipsum homtnis alittd accipi, quam iegein , alque doclriiiani ; qua'
arbitriuni absque dono gratioe, sicut oculus sine naiuralis possibilitas adjuvatur. > S. Aug. De grau.'
luce.» Chrisii, cap. 7'. . -
S9 S. BRUNO EPISCOPUS SIGNIEKSIS. GO
jcrsitali, quod collaiura csi porlioni; sed in aliis A fuisse, docerc infinii.im Dei mtsciicordiam, gua rai-
pire\aluisse{.uiliara, in aliis rcsiliisse natiirain, > serrimamut relevaret honiiniim conditionem, Filium
Cttr vero non onines horaines de facio sal\eiitiir, siium uiiigenitum dedisse, qui iotitis sanguinis stti
quainvis Chrisius sit lux vera qum tliuminal omnem effusione pretium redeinptionis pro homiiiibus ex-
hominem venieniemin liunc tnundum; quamvis om- sohil, quos \ere, et proprie Palri sno obtemperans.
nes in Cliristo vivificati dicanittr, qt.i in Ad im salvare voluit. Sancti ergo Patres, qui ante recen-
niorlui sunt, excogitariinl ahqui iheologi dtiphcem tiortiro controversias floruerttnf, eanidem verilalcm
agnoseendairi esse in Chrisio voluntaiein; -antece- firmiter tpnenles, scilicet qtiod Deus vclil omhes
(lenletn scilicet et consequenlera (13). DKeiunl bomines salvos fieii, dehac Dei voluntnte sub simi-
ergo anle qtiauicunqtie discretionem hominum, ge- limdinibus, figuris et symbolis, secttnduin sncram
neiale ilecretum snlutis oroniuni Deura consliluisse, Sciipluram locuii sunt. Untis ex illis fuil S. Biuno,"
el prippaiasse niedia, quibus si ulcrenlur, orancs qui iu Coniraenl. super cap. xiu,v. -47, S, Malih.,
snlvi fiererit. Consequeniera nutem voluntatem sibi Sttttile esl tegnum cmlorutn sagenm missmin mare
visi suiit adinveniie in effertiva salvalione cnra ex omnigenere piscittm congieganli, elc., hrec hahet:
nieriiis singulorura annexa, Scd hitjusmodi disfiti- « Congregavii autein hrec sagena ex orani genere
clionl theologi non pauci citm D. Thonia adversaji _ piscium; quoniam S. Ecclesiam ad fidem vocavit,"
tur conlendeutes Deo simplicissiroo, ac sapienlissi- ei in sinu suo collegit e\ otnni genere hominum.
pio hanc ejus \oluniatis \icissitttdinem non csse Ijji enim stint Judrei, et Grreci, Latini, et Jjarbari,
tribuejjdam.PrpfectoAiigel cus docior de iila distin- divites_.el pauperes, snpientes, cl insipienies, frn--
ciione inqtiit 1 p., q. 19,, arl. ,0, ad i~« Haecdistiu- j. inentum, eb zizania; graiium, cl palea.justl sirouf
Ctio non accipitur ex parle voluntali» divinre, inqua et jjeccaioies. > Ergo juxia Brtinonera non praede-
ijili 1 estprins vcJposierius,sede\pai'ie\'oliloriun.i slinali t.inluin vocnii siint ad salutem, sed eliam
Plncuilnonnullis dicere, Dei voltiniale non singulos peccaiores, qui in ziznnia et pnlea significaniiir, el
omnium generum hoininura salvandos fore, sed<e\ qtii dnrannbiintur. Iiem nd illa verbn ejusdem Evan-
omiiiJLius gener.bus quosdam. Opiuali sunt ai.i, di- gehi cap. xxv, Docete omnes geutes, elc. Omues
ctumfuisse ab apostoIo,Chiisluii) velleomnes sahos docete, inquii, omnes vocate, oranes baplizate. Pa-
Iieri, quia nemo salvns erit, nisi quem ipse sahus 1'i'er in Commenl. in Joan. cap. j, Eiat Inx vera,
esse voluerit. Ita S. Prosper epist. ad Rttffinuracap. qnm tlluminal omnem hominem,etc, ail :,< Eral au-
15 : « Qure aulem, ait, sit discrelionis isiius in se- tpui Iux \era, lux retei'tia, el indeficicus, quae illu-
creto consilio Dei causa, vel raiio, et supra facul- ininat oroitemhoniinein venientein in hunc jnijndii.i-.
taiem humanre cogniiionis inquiritur, et sine fidei Oinnis eniin lioino in htmc nuindiini veniens hac
dijniiiulione iiescilur : roodo confitearaur iieniinem sola hice inieritis, et exteiitts illuminalur. > Nec
iramerilo hberari, el omnipoleniissimam Dei bonita- desutii Coinmentaiii in psalmos, quibus eadetn con-
lem onraes salvare, elomnes ad agniiionera \et'itaiis iirroanlttr. Sicadilla \eiba ps. xxxv : Homines, et
imbuere, quos vull omnes salvos fieri, et ad agnilio- jumeitta salvos facies, Domtne; quemadmodum mtilii-
iietii \eritatis venire. Nisi ipso volenle, docenle,- plicasli misericoidias tuas , Deus;ah: « Quidenim
salvanle, nemo venil, nemo erudiliiivnemo saJva- per homines, nisi sapientes, ralionabiles, et viios
lur. > Yid. D. Thom. loc. cit. el S. Augusiinuin jusios intelligamus? Quid vcro per jiimeiila, nisi
Enchirid. cap. 29. Aut unaiu ergo, vel alteram ex _ stultos, latuos, libidinosos, et carnis voltiplatibus
liisce opinionibus qui conseclari voluerit, argui uon ^ dedilos? Qnantnm homities n jumentis tantiini isii
poteril, cum SS. Patres, et theologos claiissimos inler se 'diffeiri videnlitr. T.tnlttm hos, ci illos sal-
auclores habeanl (14). vnt Dorainus, qtiinon veuil \ocare justos, sed pec-
Qiiinto. Cum autem censoi'es Florenl. mihi ulle- catores ad posn.teniiam. i Ali.s oroissis locis; hoc
rius opponanl, ex locis in tei lio Prolegomeno allatis, uno (inem iraponam ex psalrao XLIX,ubi de voca-
non satis argtii possc, S. Drunonem sensisse, onines tione oraniunt geniiura ad fidera agens, hrce proferl^
homines a Deo vocalos esse ad salutem, rogo eos, « Omnes ab Oiienle usque ad Occideiitein \ocaii
non rigprose exquirant iisdein verbis a S. episcopo suiit: Sion veio, el Jeiusalein in raedio esl, se-
tradi debuisse docirinara de \oluut.ue Dei salvimlt ciindiim illud : Deus auiein rex nosler anie swcpla
orones honiines, qttibus post orlas hreteses oporluit operatus esl salutem in medio tei rai. Egregie il.tqiie
ut theologi deea disserent. Cum enim PP. Tiidcn- dicttira est, quod illa civitas in niedio sita est, cx
tini cap. 2 de jusiificatione, ubi de dispensatione el qua orania in circuitu lideiu,et doclrinam, speeiem..
inysierio advenlus Chtisii egeruni; hib ioiuin divin.e et pubhriiudinem accipeie debebanl.» Ut nntein
inisericotdias opus salis se expiimere jiidiearuni, S. episcopus Signiensis asserei el generalem Dei
dicentes : t Cum venerit pleniludo teinpoiis, raisit voltiiilaletn salvaudi onines hoinines, satis ftiit ut
Deus Christujn Jestini Filiura suura, ui et Judreos, doceret Ecclesiam ad se vocareoronesgenles, suum-
qtii sttb lege erant redimerel, et genies, qure uon que in sintim lectpere, et affirmarel nuIJosiioroines
bectabantur juslitiam, jusliliam apprehetiderent, a divina boniiate de salute exclusuin, faclamque
aique omnes adopiionem filiotura recipercnt, bunc esse, ex aposloloi'um fpraedicaiione innumerabileni
proposuit Deus propiliatorem per fidem in saiiguine j) pene fideliuin Ecclesiae accessiotiein. His piofecto
ipsius pro peecalis nosliis. non soltiin aulero pro siniilibusque dictis sensisse videtur S. Bruno ctiin
nostris, sed eliam pro totius inuiidi; « ncmo non auctoie De vocat. genl., qui hb. u, cap. 2.de eadent
videl, ncque impugnare potest meuiero concihi \eiitale lcslintonium pr.ubens, ait : « Nentttiem

(15) « Calholica senleniia esf, Chrisltim pro om- Specialiler, ul effeclum univeisalis causre parlici-
nihus sttfficienter raorliium esse, non sola pretii pel. i
suffieientia, qnod sanguis ejus omnibus homiiiibus (14?)Hac in distinctione di\t'it.p voluiilaiis cou-
redimendis salis essel: sed sulficieiitia vohintatis, cordat ipse Dionysius Peta\ius, qui Theoiog. dogtn.
ct intenlioriis, quod illum omnibusprodessevolueril, lom. I, lib. v, cap. i, iittro. i(5, hrechabet: « Vo-
anteccdeiiii licet, ac generali (ul theologi de schola Jnnias priroa est, qua Deus ex se vult aliquid sine
postSS. Damascenuin, et Tbomam) pia tamen et ulla consideratione circumstaniium reium, ut ccm
paierna voltintate. » Nalal. Alex. loc. eit., art. 8, velle dicilur oranes bon.ines sahos lieri. Seciinda
w, i. — « Mors Cbrisli, aii S. Thoinas contr. Gen- sive consequens \olunlas esl, qtiaex ecilisciituin-
til. lib. vi, cap. 55, est quasi quaedam universalis sianiiis vnlt aliquid, quod alioqui nosset, ut cun
causa salutis : sicut peccnlum priini homiiiis fuit aliquos daiiiuari \u!t. J
quasi-universalis caqsa damiiationis : opotlel atiiein
miiversalejii causam applitan «d unumquodhbct
01 PROLEG. AD TOM. II. APPE.NDIX. 63.
Chrislus excepit, neminem separavit genere, iiemi- A « Ergo fides ex auditti, auditus autem per verbum
nem condiiione disfmvil. Ad oranes" prorstts gcntes Chiisti. Sed dico : Nunquid iion audierunl? Elqui-
niisstiiu esl Evangeliura erttcis Cbristi (15). i _ dem in omnem lerrain exivit sonus eorum, aposto-
Inslanl sexlo objienles. Parvuli, qni vel in nlero loruni, et in fines orbis terrae yeiba eornm. » Ejus-
matris pereunt, vel anlequam baplismo regeneren- dera aposloli item ad Rom. cap. xxvi, est lesliino-
lur, aut in locis nascuntur in qttibits ignoltira e.l nium divinre ejus glorilicalionis, quod t myslerium
sacraraentum, nulla prorsus gratia ad'sa*luleinadjnli leiiiporibus aeternis tacilum, palelactum essel ad
ditendi sunl. obedilionem fidei in ctinclis geniibus? > Eodem lo-
Resp. 1. Cum-eminenlissimo Gotti (om. III, q. 2, quendi genere alibi quoqtiesulilur idem apostoltis.
dub 5, § 0, .mullorum esse sentenliam, quod nt Ad Colosoenscs,cap. vi, 20, ail: »In verbo veritafis
dicatur voluisse Deum salutem*omniura parvulo- Evangelii, qudd... in~unIverso mtindo esl, el fiucti-
_rum voluntate generali, saiis fuisse ul baptismum . ficat, et crescil. » El ilerum,« Evangelium... praedi-
eliam pro iliis iiislilueril; ita ut per se loquendo c.ilttm est in universa terra quoe snb ccelo est. > Ad
omnibus couferri possit, quamvis ex voluniate Timoiheiim item I, -ep. ui, 1(5.« Magiitim, inquii,
consequenle non salvandi aliquos, Ipsis non cou- est pietatis sacramenluro, quod praedicalum csl
feratur. genlibus, creditum esl in mimdo. » Praetereo aucto-
Resp. 2. Infelicem parvulorum condilionem doce"t ritales primoruro Ecclesiae Palrum. Videanl critici
S. Aiigiisi. De peccat. origin., cap. 6, ab infeetione utei dissert. 11 clariss. Andreae Gallandii pro defen-
originalis culpaeesse repetendam. « Parvuli, inqtiit, sione duarum episldl. S. Clemeiiiis papae l^qiinin
damnantur, qtiia nati filii irrc ex massa perditionis, |J iterum edidil D. Placidus Sprengber monachus Bei
etjuste inlelligilur cx Adam nalus, anliqui debiii nedicl. tom. I, pag. 54. Yiceburgi an. 1784'._
obligatjone dainnalus, nis.i inde fuerit, non sectin- ^ed qtiors»m hrcc disceptalioinler nos, qui drtho-
dutn debituin, sed secuhdura gratiam liberatns. doxumdogma profileri et dOcercrdebemus? Fateor
Quam gratiam, nisi graliam Dei per Jesttni Christuni sane discrepaniire cardinem versari in definienda,
Dominum noslrum? t Pluribus aliis in locis eadem gratiae sufiicientis natura. Si omniiim Calholicortim
repelil S. doctor, quemadmodum rem copiose tra- sententias de gralia sufficienle colligere \elimus, lmc
ctat auctor De vo.caiionegent. lib. u, cap. 1 el 24. landeniTecidunl, qtiod gralia sufficieris ea est, qua-
Jpsnm consulanl censores mei, et puriorem liisce ex daiyires satis expedilas ad optts supernalurale fa-
fontibus doelrinam assequentur. cicnditm, vel immediaie, vel mediaie sallem |>er
Quid senliendum .sit de peccaloribus induralis, oratioiiein; cui lanien gratire non solum rcsisli po-
Iheologi in diversas abiere seulentias, ut conslal ex tesl, sicuteliain gratirc efficaci, sed eliatn resisliuir
praelaudato cardinali Gotti, ex Haberl et ex aliis, pleruraque. Qure senlentia ciim sil cojilradicioriii'
qui generaliter conveniunl in illud celebre Augiisii- propositioni secundifi Janseniaiire, pioplerea calho-
ni dicluni: t Neniinem a Deo deseri, nisi prius lica censeri debet. Homines enim sub hac adjulrice
deseratur; » cui resporidei S. Bruno Comnient. in gratia peifecte sui compotes se agnoscunl; adeoque
ps. IAXXII,« semper cum Deo est, qui ab ejtis fide, ul ineieantui', el demereanlur in "co st-aiu'grali.c
et dilectione non recedit. > De mullls sane a Deo adserunt, quod tum Augtisliiiiani, cum TJiotuislie
derelictis usurpari potest, quod S. Augustinus de muliis ratioiium moniimciJlis comprobant, atque
Judreis dicebal: « Facile est,' ui iiifideliiatero
accu-£ demonstranl. Quid senseiil.quidque de graua elfica-
semus Judaeorum de libera voluniate venientem, ci,.ct sufficienle typis edidelit iu ti-actatu De aclibus-
qui faclis apud se magnis virtulibus credere nolue- huinanis doclissimus, ac de Florenlina Eccicsia
runt. > Yid. doctiss. P. Geoigiura loc. cit. pag. optiineroeriius Fianciscus Cajetanus Ineonlri archi-
109. lbi afferi etiara S. Cyritli Alexandrini au- C|)iscopus, censores mei oliin summa cnm l.uide
ciorilaiem Judaeos pariter de culpa infidclitatis exceperunt. Si egregiain tutamqiie doelrinam ejus'
darananlem. prie oculis habuerint, in hoc etiam- et illius meino-
In reliquis eensorum ohjeclis ab Ludovico Eabert riam venerari, et probalissimacjns documenta scqui
exscriplis, non iminorabor, ab eo jam soluta lia- denionsliabuni. lllos landeni deprccor ul ipsuni S.
bent. Uni tamen satisfaciain; nara quodaiunl, li- Brui]oneniaudiant,si Dei bonitatem sibi mereri eon-
dem gigni ex auditu, non auditum-attlem Evan- Ciipiscunl. Quant bonus, inquil.^st Deus lsruel;.scd
gelium Cliristi, qnia non praedicaliim per mundiim illis prwcipue, qui rectael catltolica cogitanl, et«rf
universum. falsas cagiiaiiottes el -periculosas dispulalwnes non
Resp. Cura idem obj'eclum slbi fccerit aposlolus iranseunt. ln Coinmciil. super ps. LXXH.
P.iulus, cap. s ad Roro. Eccequomodo illud solvitT

(15) Uno argtimenlo, quo usus esl clariss. Beiti, de ipso Dco. Afqui in sacris libris legitur velle.
omnia super allata ex S. Bi'unone colligara, utuiagis Deum, ul oinnes liomiites sahi lianl; id veio ina-
doctrina quam defendimus stabiliatur. « Quidquid, P gnopere decet infinitam ipsius tbaritaiem, cl'dire-
Inqnit, sacrae lillerre de Deo aflirmant, si maxime ctionem creaturaruro in finenj uliiraum. Igitur abs-
deceat ejiis bonitatem, misericordiain, et providen- qtie ulla hrcsitalione asserenduro esi', Dcum propiie
siam, qua ratiouabiles creattiras dirigii in viara ac sincei issime velle salu:em oiunium. » Vid. supra
salutis, id absque ulla lioesllaiione est affcrendum cil. Expostul., pag. 6.
65 S. BRUNOXJS EPISCOPI SJGNIENSIS fJ-t

S. BRUNONES JIOTEMSIS

EPISCOPI SIGNIENSIS

COMMENTARIA IN MATTHiEUM.
|

INCIPIT PROLOGUS S. HIERONYMI.

! Posl Pentateuchum Moysi, ul nm a veteribns j"mi- A MATTHjEDS IN SECUNDA PARTE.


gerenius, luae voluntali obedientes, btevi satis, fa- XVIII. Nonio potest duobus dorainis servite.
cilique exposiiione (16) qualuor Evangelioriim libros XIX. Nolitejudicare et non judicabimini.
in Jioe uno volnmine Jcoarclavimus. Et Malthacuin _§ XX. Nohie dare sanctum canibus.
quidem, qui eaeleris secundnm oidinem piior e.at, XXI. Pclile, el dabitur vohis. '
toiiiro ex ordiue exposuimus : atque inter ipsum et XXII. Allendiie a fnlsis prophelis.
alios evangelistas, ubicunque nobis necessarium XXIII. Et faclttm esl, cum consttmmasset,
visum esl, pacem et coneordiam composuimus. In XXIY. Ciim anlem descendissel de moute.
Marco vero en lanlum exponere curavimus qure in XXY. Cuin autem-inlroisset Capharnauro, ac-
Matlhacoex; osila non erant. Superfluum cnim vide- cessit ad euni ceniuiio.
batur nobis, ut quod m Mallhseo exposiltim cral, XXVI. El cum venissel Jestts in domum Petii.
ilerum in Marco expotieretur.-Similiter atttera feci- XXVII. VAascendente eo in uavictilaiii.
mus in Luca, et in Joanne, ea solura exponentes in XXVIII. Elcum venisset transfretum inregionem
posteriortbus, qurc exposita non fueranl in priori- GciMsenornni.
bhs. Sic cum breviori serraonevera oinniacxposue- XXIX. Et ascendens in naviculam, transfretn\it.
rlmus, nec superflua diximus, nec necessaria per- XXX. Elcum transiret inde Jesus, vidit homii.cni
transivimus. Divisimus autem Malthreum in quatuor sedentem in tbelonio.
partes (17), Lucam iu duas, Joannem in tres, ut(18) XXXI. Tunc accesscrunt ad cum discipuli Jo-
tilulis inspectis, facilius id quod qurerit lector in- annis.
vcniat. XXXII. Ilaec eo loquente ad eos, ecre princeps
-MATTnjEUS IN PJlIMAPARTE. unus accessit, el adorabat eum dicens.
' XXXHI. El transeunteinde
I. Libergeneialionis Jesu Chrisli. Jesu, secuti suni eum
II. Cum esset tiesponsata mater ejus Maria Joseph. duo caeci.
III. Cum ergo natus essel Jesus in Beliilehem XXXIV. Egressis aulem illis, obtulerunt ei lio-
Juda. minem mutum.
IV. Arigelus Domini appnruil in soranis Joseph. XXXV. El circuibal Jestis omnes civitaies el
V. Defuncto autein Herode, eece angelus Domini. caslella.
VI. Yenil Joannes Bapt. prredicans in deserlo. XXXVI. Tunc dicit discipulis suis : Messis qui-
Ml. Tunc Jesus ductusestin deserlttm a Spiiiiu. dem mulla.
i"VIII.Cum nudisset Jesus quod Joaniies liaditus n XXXVII. In quanicunque aulem civitatem *aut
esscl. castelluni intraveriiib.
IX. Arobulans aulemjuxla mare .Galilrece. XXXVIII. Ecce ego tniiio \os sictti oves in medio
X Circuihal Jesus totam Galilream. luporum.
XI Yidens Jestts lurbas, ascendil in monlem. XXXIX. Cum autem persequentur vos In civiiate
|XII. Yos estis sal lcrrae. isla.
XIII. Audistis qttia dictum esl anliqnis (19) XL. Nolile ergo ai-biltari, qtiia venerira mittere
XIV. Audihtis quia dicluin est antiqnis, non pacem in lenam.
nioecbaberis. XLi. Joannes autem cttm audisset in vintulis
XV. Patsr nosler, qui es in coelis. opcra Christi.
XVI. Cum jejunalis nolite fieri, sicul hypociilae. XLU. Cui autem similem restimabo generationem
XVII. Lucerna corporis est oculus. istaml

(16) Sic cod. nosler, (ommodiliis profeclo, quam (18) Cod. ut.
11 in specimine Taurineusis compostttone. (19) Sequitur in textu allegalo in Commenlaiio
(17) Marcum oitiittit, quod nullas in parles di- Evangelii non occides.
vidat.
Ob COMMENT.IN MATTH. — PROLOG. S. HJERON CG
XLIII. In illo tempore respondens Jestis flixil: A tes; quid ergo Sciihae dicunt, quod Eliam oporiet
Confileor tiiji Paler. priraum venire.
XLIV. In illo lempoie abiit Jasus S:ib'jato per» LXXU. Et cnni \euisset ad tuibam, pccessitad
s»;a. "eum homo genibus anle eum provolulus,-dicens :
XLY. Et cum inde iransissel, venit in synagogam Doinine, miserere iilio meo, quia lunaticus est.
eornm. LXXIII. Conversaiitibus aulem in Galilrea, dixit
XLYI. Exeuntes aulem Pharisaei, consiliuni fa- illis Jestis: Fjlius hoininis tradendus est.
ciebant adversns eum , quoniodo eum perderent. LX5IV. In illa hora accesserunl discipuli ad Je-
MATTHJEUS JNTERTIAPARTE. sum dicenles : fjuis ptilas ninjor est in regitoccelc-
XLVII. Tunc oblalus esl ei homo djemonium ha- 1tim?
heps, crccus el rautus, el curavil euro,ilaut lo- LX-XV. Quid vobis \ideiur. si ftterint alicui cen-
querelur, et \ideret. -lum o\es?
XLYIII. Tunc respondcrunt ei quldam de Scribis, LXXVI. Si aulem pcccaverit jn te' fiater ttius.
XLIX. Cum immundus spiritus exieril ab homine. LXXYII. Ideo assimilatura cst legnuin ccelorum
L. Adhuc eo loquente ad turhas, ecce mater ejus. bomini i'Cgi.
Ll. In illo die exiens Jesus de domo sedebat secus B ''
mare. 3 MATTIIJEUS JN QUAUTA PARTE.
LII. Et iociilus est eis mtilta in parabolis dicens, LXXVJII. El accessei'iint ad eum Pharisaei ten-
ecce exiit- qui seiuinat. tanles eum , etdicentes; si lieel homini dimittero
LHI. Aliam parabolam pi'oposuit illis dicens : Si- uxorein suam.
mile esl faclum regnuni coeloutm homini, qtti seroi- LXXIX. Tunc oblati siinl ei paivuli.
uavil bonum semen in agro suo. LXXX. Ei ecce uiiusuccedens, ait illi : Magister
LIV. Aliaro pnrsbolam proposuil eis dicens : Si- bone, qnid boni faciam,.iit habeani vilam aelernain?
mile esl regnum coelorum grano sinapis. LXXXI. Tunc respontkns Petrus dixit ei : ecce
• LY. Aliam parabolam locutus est eis : Siniile csl nos reliquiraus omnia.
reg.ram cceloruin ferroento. LXXXU. Multi autem erunt piirai, no\issimi; ct
LVl. Simile,est reguum coelorum thesauro abs- novissimi prirai.
condilo in agro. LXXXIII. Et ascendens Jestts Jerosolytnam as-
LVII. Siniile esl regnum ccelorum bomini nego- suntpsit duodecim discipulos suos secreto.
tialoii. LXXXIV. El egredientibus illis ab Jericho.
LVI!l. Iterum simile esl regnum coelorum sagenre " LXXXY. Et cum appropinquasient Hicrosoly-
Kiissrcin mare. . mam.
LIX. Etfactum est cura consumraasscl Jesus pa- LXXXVl, El cum inlrassenl Hierosolymam, com-
i'abolas islas, transiit inde. mota est nniversa civitas.
- LX. In illo teuipore audivil Herodes Tetiarcha LXXXVH. Quid amem vobis videtur? Hoino qui-
faniara Jesu. jlam habebat duos filios.
LXl. Yespere atilem facto accesserunt ad ettni LXXXVIII.Aliam auiem parabolem audile : Homo
discipuli ejus dicentes : deseiius esl locus, el hora er.ti pateifamilias, qtti plantavit vineam.
jain prxtetiit. IJXXXIX. Siraile factum est j-egnum cooloruni
LXII. Et stnliui jussil discipulos ascendere in na- lioraini regi, qui fecil nttptias fiho suo.
viculam. XC. Et abeuntes Phaiisari consilium inierunt, ut
LXill. Tunc accesserunt ad eum ab Ilierosolymis caperent eum in serntone.
Sciib.e el Pbarisaei dicenies; quare discipuh tui XCI. In illo die accesserunt ad eum Sadducrci,
trausgiediuiilur tradiliones seniorum, non eniin qui dicunt non esse resurreclionem.
lavant nianus. . j, XCII. Pharisaei aulem audientes quod silentium
LXIV. Et egressus inde Jesu secessit in partes impostiissei Sadducaeis.
Tyri et Sidoms. XCIIl. Congregatis autem Phaiisreis, interrogavit
- LXY. Et ciim transisset inde Jesus,veiJit secus cos Jesus dicens : quid \obis videtur de Christo?
mare Gahla.33. XCIV. Super catbedram Moysi sederunt Scribro
LXVI. Jesus autem coinocatis discipulis suis, el Phaiisaei.'
dixil : Misei'eorturbae. XCV. Vaeatttera vcibisScribre el Pharisrei hypo-
IJXVII. Et diraissa turba , ascendil in jiavicnlani. ciiire, qui clauditis regnum coelorujn.(
LXVIU. Yenit autera Jesus^ in parles Caesaijeae XCVI. Vaevobis Scribae et Pharisaei hypocrila?,
Plnlippi. quoniain mundalis quod deforis esl calicis.
LXIX. Tunc Jesus -dixit discipulis suis : Si quis XCYII. Yae vobis Scribae el Pharisaei hypocrilae,
vull posl me venire, abneget senielipsum. qui aedificafissepulcra prophetarum.
LXX. Et post dies sex assumpsit Jesus Petrtun XCYIH. Ecce ego mitio ad vos prophetas et sa-
el Jacobuin el Joannem frauem ejus. . pientes et Scribas, et ex illis occidelis. <
LXXl. Et jntcrrogaverunt cum discipnli, dicen- XCIX. El egicssus Jesus de lcmolo ibat.
G? S. BRBNONIS EPISGOPISIGMENSIS CH
'€. Cuhi vos cfgo viderilis abominatienem deso-. A XIX. Factuni est aulem cnro complerentur dies
I.itionis. "' assumptionis ejus, et ipse faciera suam finnavit ut
CI.^Turic simile " est fegnuiri ccelorum decem iret in Jesus. _ >
virgmibtis. • ' XX. Qui vos audit, meaudit.
Cll. Sicut enim horoo peregre proficiscens vo- XXL Qtiidain iegis peritus surrexil tentans il-
cavit servos siios. lum.
CIII. Cum auterii VeiierilFilius homtnls in ma- XXII. Intravit Jcsus in quoddam caslellum, et
' muher quredara Jlartlia uomine.
jestale sua.
CIY. Scitis, quia posl biduum Pascha liel. XXIII. Et factum cst, cum esset in toeo orans. .
CY. Ycspere aulem Sabbati. XXIV. El ait ad Illos. Quis veslruni balebit
• CYI/Undeeim attiein discipuli abierunt 111Gali- amicum? ,
laeam. XXV. Yre vobis qui acdificaiis monumenta ,§=
MARCUS. piophelarum.
* l: Iniliura Evangelii JeSu Chnsti. XXVI. Dixit ei quidam de iurba : Magister, dic
II. Ascendens Jesus in monlera. fialiijneo, uldividal mecuiu haeiedilalem.
III. Et dicebal Jesus : Sic esl regnum Dei. B "
LUCAS IN SECCNDA PAnTK.
IV. Exiens Jesus de"finibus Tyri."
' Y, Et venluni
Belhsaidam, el adducnnt -ei cce- , XXVIL Siul lumbi veslri prajcincli.
eum. ' ' ' XXVIII. Ignem veni millere in terrara,
VI. Omnis igne salielur, el .omnis vicilma sa- - XXIX. Aderant uuiem quidam ipso in tempore
lietur. ' ' " - iiiiulianies illi de Galilaeis. .
lYII.'Cum transissetSabbatum, Maria Magdalena XXX. Diccbat autem hanc similitudiiiem : Arbo-
et Maria Jacobi emerunt aromata. ' < rem fici habebat quidara.
' Ylil. Et illaeexeunles XXXI. In ipsa die accesserunt quidam. Pharisaeo-
fugerunt de monumealo.
IX. Recumbenlibus undecim discipulis, apparuit riim diceutes illi ~ Exi et vade hinc, qttia Herodes
ill.s Jesus. ' vult te occidei'e.
LUCASIN PRIMAPARTE. XXXII. Et Jactum esl dttni inirarel in domuni
'' I. ijiioniam quidem mulli conati sunt ordinare. cujusdam piincipis Pharisaeorura sabbalo mandu-
H. Fuilin diebtis Herodis regis Judrerc sacerdos. cai-e panent.
HI. 'Missus est angelus Gabriel a Deo. XXXIII. Homo quidaro fecil coenam magnam.
~I (
JV. Exsurgens autem Maria. XXXIY. Si quis venil ad me el iion odit patrem
Y. Elisabelh autem impletum est teinpus pa- SIlUIIl.
fiendi. - XXXY. Erant autem appropinquantes ei publicani
YI. Faplura esl aulem in diebusJIlis, exiit edi- et peccatores.
ctiim a CafesareAugusto. XXXVI. Homo quidam liabebal duos filios, et
VII. El faclum est ut discesserunt ab eis angeli dixil adolescenlior ex illis patri.
in coeliim, pastoles loqtiebantur ad invicem. XXXYII. Homo quidam erat dives, qui habebat
"VIII.El p'oslquahi 'consuuimati stint dies oclo, ut villicum.
ciftiimddeTetur puer. XXXVIII. Homo quidam eral dives, et induebatur
IX. Et postquam impleli sunt dies purgationis purpura el bysso.
ejtis. XXXIX. Quis auiem veslrum Iiabens servum
X. Et ccce homO erat in Jerusalem cui nomen araulem.
Simeon. XL. Occurrerunl ei decem viri leprosi.
XI. Et erat pater ejus, et maler, niiranies super XLI. Iiiteirogatus auleni a Pharisaeis, quando
his. D venit regnum Dei.
XII. Et ibant parentes ejus per oranes annos m XLII Dicebal aulem ef parabolam ad illos quo-
Jerusalem. niam oportet semper orare. ~
XIII. Facium esl verbum Domini super Joannem XLHI. Dixit aulem ad quosdam, qui in sc confi-
Zacharire filram. debaut (anquain jiisti.
XIV. El ipse Jesus erat incipiens quasi annorum XLIV. Ingressus aulem perambulabal Jericho, et
triginta. eccevir nomine Zachrcus.
XV. Et egressus esl Jesus in virtute spirilus in XLV, Horao quidam nobilis abiit in regionem
Galdream.l longinquam
XVI. Et cumiurbre irruerent in eum ut audirent XLVI. Et ut appropinquavit, videns ciyitatcro,
vefbttm Dei. flevll snper illam.
XVII. Factura cst autem in Sabbato secuttdo XLYH. Erunl signa in sole et luna.
pfimo. XLYHI. Erat autem diehus docens in leinplo,
XVIII. Roga\if Jcsum quidain Phnristcus ul raan^ noctibus vero exiens morabatur in moute, qtti \s—
ducaret cura illo. calur Ohvcji.
69 CGMMENT.IN MATTII. — PROLOG. S. IIIERON. 70
XL15. Duo ex discipulis ibanl ipsa die in caslel-- A _XXY11I.Ainen amen, dico vobis, qui non inlrjt
luni. . per osliiim in ovile ovium.
L. Cum autem haec loquuntur, slclit Jesus in mc- XXIX. Aroen, amen dico \obis; quia cgo su.ii
dio eorum. oslium.
J0A3SNES IN PRIMAPARTE. XXX. Ego stim Pastor bonus.
I. In principio eral Yerbum. - "XXXI/Facla sunlencaenia in Hierosolymis.
II. Joannes testimonium perhibet de ipso. >' XXXII. Erat quidam langtiens Lazarus a, Ce-
III. El boc esl testiroonium Joannis. .Ihania. ,
. IV. Aliera die vidii Joannes Jesnm venicnlem. ^ XXXIII. Collegerunt ei-goponlifices et Pharisrci
V. Et die lerlia nupliae Taciaasunt. •tonciliutn.
YI. El prope erat Pascha Judaeorum. ' XXXIV. Jesus
* "YII. Eral autem homo ex Pharisreis Nirodemus. crgo anle sex dics.Paschre venit
ln Belhaiiiam.
VIII. Post brec venit Jesus, el in •XXXV, In crastinum autem.lurba nuilia.
* discipuli
' '
ejns
!' -
;
Ju iaeam. - XXXYI/ Kisi granum fruraenti cadeus iu terram
'
IX. Facta est ergo qutestio ex discipulis Joannis raoiitram fueiil.
'ciini Judreis de purificatione. ' ' ]'$' g XXXVII. Jesus-aulera clamavitet dixit : Qu;
X. Ci eigo cognovit Jesus,"qiiia audieriint Pha- 'credit' in' nie, non credil in me, scd in euni qui
risrci, quia Jesus plures discipulos facii el bapsgzat, •roisit me. - '
c ! '
'qtfam Joannes. XXXYHI. Ante diem feslum Paschre sciens Jesus,
XI. Yenit ergb In chitatcin Samarirc, quae dicitur "qtiia venif hora ejus. - .- - '
' : ' ' ~ <
Sicbar. '" XXXIXiEtail
'' XII. Posl duos atiiem dies exiil Inde, 'et aliiit in discipulis'suis i JNon luiueUif.
'cor lestrum. >- -" .' . . , >
cGalilaeam,el tunc qtiidem venit Naznreth.: * XL. Si
diligilis me, inandata nica servaie.
XIII. Et eral quldanf regulus, eujus filius iiifir- XLl. Si quis diligil-me, seniioiiera nieuni ser-
mabatur Capharurtum, In Malth. " ' .'
"vabit.
XIY. Et eral dies feslus Judrcorum.' JOANNES I TERTIAPARTE.'
"XY. Propterea persequebanlur Judxi Jesnm, quia
h.ec f.tciebat iu Sabbato. ,XLII. Ego suin vitis vera. ,
XVJ. Post baec abiit Jesus irans mare Galilrcrc, XLIU. Hoc est praeccptura meum, ut dihgalis m-
quod esl Tyberiadis. vicem.
XYII. Murinurabant ergo de illo Jtidrci, qtiod ^ ! XLIY. ,Uaec.raando vobis, ut diiigaiis in\icem.
dixi sel: Ego sum pauis, qui de 'coelo descendi. - XLY. Cum autem \enerit Paraclitus.
XYIII. Ego suin panis vivus qui de "ccelodos- - XLYI, Al nunc vado adeum, qui misit me
" XLVII.'Modicum et
ccudi. ; jam non videbitis me,
XIX. Liiigabant Judrci ad invicem dicentes : quo- - XLVllI. Amen amen, dico vobis; si quid peUe-
modo potest hic nobis cariiera suam dare ad man- ritis Pairem in nomine meo dabit vobis.
"ditcandtiin? •- XLIX.-Hreclocutus est Jesus, el sublevatis ocuiis
XX. Post hrcc ambulabal Jesus in_Galilaea : non 'in ccelum. . , _ ^
" '
'cnini \olcbat in Judrea ambulare. L.' Ilrec cum dixisset, egressus esl cum discipulis
XXI. Jara aulem die festo niedianle, ascendit -suis irafis torrenlem Cedron. _ ,
Jesns in lemplum." " LI. Una autem Sabbali Maria Magdalene vepit
XXII. Adhuc modicum lempus vobiscum sum. inane, cum adhuc tenebrae esscnl,, ad moniimen-
XXIII. Jesus atttem perrexii in monlem Oliveii. clUlll. ' , ' ' -
JGAM<rS IX SECUNDA PARTE. LII. MaTia autem stabat ad monumentum foris
XXIV. Ego sum htv mundi. •plorans.
^XXV. Ego vado, el qnreretis me. " LIII. Cnm essel sero die illa mia Sabbalorum.,
XXYI. Qtiis ex \obis arguet me de peccaio? ' LIV. Manifcslavit se Jesus ad mare Tiberiadis.
•XXVII.Et prreleriens Jestts vidil hominem caecum LY. -Cttm ergo prandissent, dicit Simoni Petro. _
-a nativitale. LVI. Et cum hoc dixisset, dicit ei: Sequere me.
S. BRUNOSHSEPISCOPI SIGNIEK5IS T2

PARS PRIMA.

I. [ CAP.1. ] Libcr generationis Jesu Clnisli filii; A non solum promittltur, verum etiam juratur, quod
David fitii Abtahum (20). Quaie beattis Mailhacus j de slirpe David secundum camem Cbrislus orialur.
cvangelista a Cluisti generalione iniliuro stimat,( Unde non immerito factura est, tit phuibus in Jocis
'hanc maxiinam el principalem causam esse putainus,( filius David Christus vocetur. Hoc enini et pueii
ut Salvaiorcm nostrum de progenie David , et de. clamabant: « Osanna filio D.tvid, benediclus qui
-liibu Jtida secuudura carnero , descendisse osten- venit in nomine Doraini (Maiih. xxi, 8). » Hoc et
dal. lttcipiens ilaque ab Abraham, el per Judre. muiier Chananrea dicebat : « Miseiere mei , fiii
Iineam veuiens ad David, loiant sibi succedcniiumi David (Malth. xv,22). » Uik'e ipse quoqne Judaeos
'gencalogiam ex ordine lexit, usquedum veniat 'ad[ interrogans.ait : « Quid vob:s lidemrgde Cbristo?
Josepb virum Mariae, de qita iialus esl Jestts qnii cujus frfiusesl? Diciint ei, Da\id (Maith. xxu, 42). »
vocatur Cbristits. iNamet Abrahaeel Da\id Cbristiisj Quis igilttr Chrislum esse aliqtiem credere possei,
Dominus nosler promissus fuej-al; et quod de tribti[ nisi prius eum de slijpe David certi^siu e n.tiuni
Jtida oiiginem ducerel, fuerat propbetatura. Dixcral, csse consiaiet ? Meiito igitur evangclista de Cbristo
.enira Dominus Abrahae: (21) « In semine tuo haere- locuturus, st.iliin in principio su.c locutiouis euni
dilabo omnes gentes. » Hoc autem Apostolus expo- de semine Abrahrc, de tiibu Juda, el de progenie
'•nens , ait : « -Non dixjt in semittibus,, quasi in, B Da\id naluin esse ostciidii (22). Ostensa aufra
mullis, sed quasi in uno, ct semini luo, qui est; causa , cur lale exordium eiangelisla suscepil;
Chrislus (Galat. m, lfi). ~ Jndre qtioque fiho suoi Judacis et hrereticis, t.Tlerisque respoiideamus,
-Jacob pntii.iicha benedicens, ait: t Judn, le landa- qtiibus hanc eamdero causam nihil ad reni periitiere
bnnt fraties lui: mnnns lun in cervicibus iujmi- \idelur, nisi fihiim Joseph Christum esse credamus.
cortira tuorum ; adorabunt le.iilii patiis tui. Caiultis,. Non enini hoc loro M.triae, sed Joseph generatio
JeoniSJuda; ad praedam,fili nii, ascendisti; requie- lexilur. Quid eniin ad Cbrislura perlir.el, quod
' scens acubuisti ut
leo, et quasi lercna , quis susci- Joseph pi-obalurcsse filius David, cura non de Jo-
tabil etiin? non aiifeietur sceplrliro de Jttda, el dux sepb, sed de Maria nalus sit Cbristus? Sicut eniin
de femore ejus, donec venia! qui mittendus est, el secundum di\initatem Salvator noster nullam ha-
ipse.eiii exspectatio genlium (Gen. xux, 1). t In<. buit mairenj, ila et secundura hiiroaniialem niillum-
hoc qnoquc Evangelio sicut in sequentibus le- habiiit patrera. Audiani ergo isti hoc quod in lcge
gitur (Matlh. n, 5), cum Herodes principes sacer- praecipilur, ut \ideKcet oranesviii ducanl uxores
dotuin, ei Scribas populi interrogaiel, ubi Chrisltis de tribu el co«naiioiie sua, et cunclas feminseina-
nascereiur, responsum illi cst ab illis : « In Beib- r rilos de eadem tiibu accipiani, ut bseieditas per-
leem Juda; sicenira scriplum esl per Prophelam; maneat in familiis, nec sibi eommisceantur Ir.bus,
'El tu Belblehem terra Juda iiequaquam iranin?a es sed ita maiieanl, nt a Doinino separatae sirai (25).
in principibus Juda : ex le eniin exiet dux qtti regat Rrobaiuni esl etgo legis lestiinonio, Virgincin Ma-
Jpopulum liieuiif Isrtiel. » Yides ergo. quia Salvalor riani atque Joseph de eadera iribu et «'ognalione
uoster Abrahrc fuerat proniissus, el secuiidum,pro- .fttisse : neque enim aliler secundnm legeni con-
phetaruin dicla de tribu Juda uascilurus exspeeta- juiigi potuisseni, nisi de eadeni iribu ainbo fuisseitt.
-batur. Videamus eiiam quid tegi David de.eodem Si enini aliquis niihi objiciat (2i), ntultos de alia
"dicium ftterat. Dicat hoc ipse David : « Juravit, quoque, et non lantura de piopria iribii duxisse
Inquil , Doininus David vejitalem ,et non frustra- uxores; respondeo, nou solum hoc, sed et multa
bilur earo, de fructti venlris tui ponam supcr sedem alia plerumque conlra legem Judreos fecisse; Joseph
mearo (P-s. cxxxi, II), » Ilemque : « Seroel juravi vero conira legera agere non poternt, utpote qtii
in sancto meo, si David roenliar, senien ejus ia justus erat, et Deuni in oinnibus offendcre liinebal.
aeternummanebit (Psal. LXXXVIH, 5B). > Ecce euira Hjecauiein lex, elsi fortasse non ad plenuui ab aliis
(20) Est a piimis hisce \eibis hinc 'descripia " et Maldonatum ad cap. i Matih. v. 16, el inter-
honiilia Eusebio Emiseno supposila lit., in nativiiaie preies creteros qtii eadem fernie repelunt onines.
S. Maiia, p. 195, edit. Paris. 1575 ap. jMichaelem (2i) Noii est nisi adsensuni expressus ex Seri-
sonniiim etedit. 155i. Qiiaiiit i. cur a Cltristi ge- tura locus Genes. xxn, 18, ubi dicilur: Bcnediccntur
neraiione inittum sumat? lespondet, ut J. C. osien- in semme luo omnes gmtes tenw , quein lucuni iu
dat de progenie'Abrabain et David, nt jam du eanidero senteiiiiain proferl A. linpeifeeii in Mjtth.
fore polhcitus ftterat. Ita el S. Ambroskis Jib. III, \id. eliam Ecclesiasnc. xtiv, 25.
in Luc."n, quid faciat ad boc probandiim genealogia (22) Ila Hicroiiymus ad h. 1. Beda, elc.
Joseph? qito.l necesse fuerjl de eadem tribu et (23) V. S. Hieion. ad b.I. et S. Jo. Clny=ostomuni
stirpe cum Josepbo esse Mariain. Vide lnc quoque hoin. 2. Expressuseslin Sciiptura locttSjNuraXJCXVI.
Ambios. I. all. De ulroque pauier S. Hieronymus (24) Objecit hoc quoque sibi Chrys.osiomus1. all.
rrd h. I. Y. et Corneliuni Jansen. Concord. cap. 6, et codem modo solvit.
75 COMMENT.LMMATTII,— PARS I, CAP. I. 74
cusiodiebalur; ab illis tamen mulieribus custoditi A / crederel sine viro concepisse? Quis ei crederet,
necessarittm erat, quae quoniam fralres uon habe- de Spirilu sancio ejtis «terum jntumuisse? Erat
bant, parenlibns suis in hrereditatem succedebant-. enhrrhoc inusitalum, inaudilum, el sine exem-
Sicul prrccipii Moyscs, imoDominusper Moysem; plo. Melius crgo luit ut semper virgo , ad
ut si aliquis si«e filiis defiuiclus fneril, ad filias lempus non \irgo putarelur, quam ul .aeciisaia
ejus transeat illius hrcreditas. Qtircsi de alia tribu secundum legem lapidarelur. Non enim violatur
maritosacciperenl, hrcredit.iiem quoque in aliam virginitas falsa opinione. Occidilur autem iiuio-
Uibiim iransire oporteret. Taies crgo necesse est, cCens plerumque falsa accusatione. Polerat enim
aul de stia tribit accipere, aut omnino viros non Domimis el a iter mairem suam , non solum
accipere; ne si de alia accipianl, possessiones et ab injusla damuatione, verum etiam a falsa
Jireredifates coramisceautur : quod quidem nulla- JJ opinione defendere, si vellet. Cur autem hoc
-tenus fieri licel. Unde raanifestum esl, beatissimam magis voluerit, ipse scil, non ego. Sic ei placuii:
Yjrgincm Mariam, quse nobilissima hreres paren- place:ti ergo et nobis. Indigebat prrclerea viri atixd o
libus snis in Iiaerediiatemsuccesserat (siquidem nec multis modis virgo Maiia. quoniain secundtim Dct
ftatres habuit, nee habuisse legitur), nemiiienr de disposiiionem in Bellilchein paritura crat; el eam
nlia tribti conjugem accipere potuisse. Sed fortasse B " simul cum filio in iEgypiiim fugei'6 oporlebat. Sic
dicis eam iion habuisse h^iediialcin. Legc orgo in enira a DominofueiMt disposilum, sic a propbeiis
Leriiico, cap. sxv, ei invenies qtiod nemo hajredi- anlea ntinciatum; sic fultirtim erat, et mulari non
latera suam ex tolo vendere polcrat, efsi usum ejits poterat. Hrcc esi crgo cattsa, cur desponsala fue-
\endere poluisset. Yeniente namque Jubilaeo.omiiTS rat (27). CMJJIaulcm esset desponsala maler ejus
hreredilas ad propriura Dominnra re\ericbaliir. Maria Joseph, aniequam convenirent, inventa est m
Qiioroodo ei'go sine hrereditate esse polej-ai. qu.e uiero habens de Spirilu sancto. Qureris fbrlasse,
ex lam nobilissimjs parentibus orla fucr.it? His qualts mater? qurere piius, qualis filius? Non habct
ergo raiionibus manifestissime coraprobaittr, et filius in hominibus parem : non habet raaler in
Joseph, el bealarn virginem Mariam de eadeni iribn mulieribus similem. Speciosus ille prre filiis horoi-
fuissc. Sed ideo per Joseph evangelista generatio- num : speciosa iila , quasi aurora consurgeus. Fecit
uem lexere volttit, quoniam usus esl -sanciarmta ille matrem snam; quod nemo alius feeit: pepcrit
^"
^-
Sciiplurarum, ubiquc per viros, iiusquam per mu- illa filium, etvirgo permansit; quod nulla alia feeit.
lieres gcnerationis seriem oTdtnare. Omnes ergo Fuit ille antequam nalus : non fuit isla antequani
generationes ab Abfabam usque ad David, genera- _ filius. Quid enim horummirabiliustibi esse videlui ?
liones xiv, et a David usque ad transmigrationem £ Uirumqiic mirabile est; qttia ueutruni nec prins,
Babylonis, generationes xiv, ei a transmigratione nec poslea fncium est. Antequam convenirent, iii(|uit,
Babylonis usque ad Chfisiura , generaliones xiv. inventa esl in utero habens de Spirilu sancto. Quid
Hnc nuiem verum, si uua eaderoqtie persona bis est, anlequam comienirenl (28)? Antequam slrotil in
j.uinereittr (25), sitqtte alleiius generationis ini- in una doroo habilarcnl: nondum cnim een\e.-jo-
lium qurc alteiius (inis fueraf : aliter- aiitem non rani, nondutn simul habitabanl; ilie in sna, etilla
procedit. Ghiisli auiem generalio sic erai. adhuc in sua domo manebat. El lamen imcnla est
II. (26) Cum esset desponsata matcr ejus Ma- in utero babens de Spirilu sancto. Qurereretn ego a
ria Joseph , antequam convenirent, invenla est in qno invenla fuisset,Jii lalein invenire difficile essei?
ulero Itabens de Sphitu sanclo. Primum auiein Mulia enim signa sunl, qtiibus gravidre mulieres
qiircrendum est cur Jieala Maria desponsala cogtiosciintu]v~Videbalur igitur gravida ab bis qiu
ftieril ? qure anle pai-luro virgo, in parlu yirgo, ei familiares erant (29): nemo tamen eam in aJiquo
post partum virgo, ntraquam vij'um cognilura suspeclam habebat, quoniam desponsatam esse
eral Multre ex Iioc rationes i'eddi possuiit._ Si jsciebant. Intellexil hoc landem et Joseph , el spon-
-enim virum non Iiabuisset et gravlda videre- gr» sara stiam gr.ividain esse cognovii. Mirabiiur ergo,
reiur, nulla excusatio subvemre posset , ut et ciiva spuiisatn suam zelotypia (50) movebjltir.
quasi adttlten non lapidaretur. Quis cnim ci Quid facerel?prodere cam litneljat, ne occtderetur.
t
(25; Idera sensit Ajigusihius ap.TSedam ad h. 1. (27) Ex Hieronymo, ul vidclur, ad h. 1.: « Quare
ubi etiaiiiHieronyiiiisenSeiitiam memorat, aoposlea non iie simplici virgine sed de desponsaia concipi-
sequiiur. non euindem esse Jechoniam qui prinio lur? 1 ut per generationem Joscph. origo Maiias
commemoratur, etcujtis post captiyilalem filius no- monslrarelur; 2 ne l.iptdaretur a Judreis ut adtil-
minalur, sed illum esse Joacim, Jiunc Joachin, et lera; 5 ut in JSgypiura (ugiens haberet solaliuin. V.
sciipiorum vitio, et Jongiludine iemporum apud cap. 2 advers. Uetvid, el Alnbros. lnslil. Virg., e,
Grrecos Latinosqtte conlustiin. V. S. Ainbrosiura 5 el 6. <
I. !ii in Luc. Ex recetilioribus Jansenium, Maldona- _(28) Lia cum A. n. sensere nonr.ulli apntl Janso-
itiin. a Lapide, Calinet, elc. Myslice ilerum nojni- nium, et Calmel, conlra quos Cornelius idein a L.t-
nari Jechouiam sciibit S. Giegoi itts, 1. XWIII Mo- pide, etc.
ral., c. 9. Augustinus quoquc 1. n De cousens. . (29) A Joseph inventain « quasi confidenlia mari-
evang. c. i. tali, J ait Hieionym. el Beda.
(20) Est homilia Emiscno aUributa in Vigilia' (50) In malani pariem accipi solet hoc nomcn;
Naliv. Dom., pag. 13. et nomen ipsum zeli ab AA. eccicsiaslicis. Ilhc ti-
PATROI. CLXV. 3
78 S. BRUNONiS EPISCOPI SIGNIEXSIS 76
Dimiltere eam cogiiafal, qnod et sibi facile,nec_ i caro faclum esl. Paiiel aulem filium, et vocabisno-
illi peiiculosunt esse senliebat. Daret enim ei libel- men ejus Jesum. Quare aiiteni lali non.ine vocetur,
Iura repudii : sic enim prrecipil lex. Hoe est aulem prolinus subiufertur, ctim ail : Ipse etnm sihum
quod sequitur : Joseph aulem vir ejns, cum esset f&facictpopulum suum apeccalis eoruin. Manifesium
tjustus, el nollel eam traducere, voluil occulte dimU- esl eigo, quod Jesus Sulvalor, iiiletprelaltir (35).
iereeam. Quia enim juslus el saneius eral, 'polius Hoc aulem lotum factum est, nt adimpleretur quod
eam occulle 'dimittere, quam aceusare volebat. dictum esl a Domino per pioplletam dicentem: Ecce
Nolebai enim eam tradueere in domum suam (31), Vhgo in ulero Itabebit et pariel] filium, et vocabunt
qnia videbat gravidara esse non de stto. Hmc autem nomen -ejus Emmanuel, quod est iniei pretalum no-
'«o cogitanle. ecce attgelusDomini in somnis apparuit biscuin Deus. Hoc enim Jtidrci falsa calamnianles in
ei dicens : Joseph fili David, noli litnere accipeie codicibus suis, non vitginem sed jiivenculam in\e-
Mariam conjugem tuam. Cum, inquit, ila cogilaTet, niri dicunt (54). Qnibtis nos e contra respondemus :
ciirn hib angusliis resluarel, cum -quid facej'et, du- Si non \i''ginpm sed jttvenculam inlelligere volunt,
bitarel, ecceangelus Domini/ecce niintitts coeleslis; nimqtiid hoe sigitum, vel miranduin aliquJd esse
ecee Gabiiel (52) consilialor Yirginis, ejttsque con- pni.int, si quando jii\ciictil.i pariat? Signuni enim
scius caslilatis, cui hree secreta comraissa eranl, il esset, si aims peperisset. Uifde elinrapai tus Sarreet
cui haee mysleria revelala fuerant,>apparuit Joseph Elisabelb promiiaculo habelur :.Si vero juvencula
in somnis. Et bene quidem in somnis. Si enim pariat, nullum signum esse puiattir; hoe enim usi-
Joseph non dormisset, si extia se non fuissel, si l.ilissimum est. Hoc autem qttare dixerit, altende.
meniis oculos apertos habuissel; si solem, qtii jam Isains enim in eo loco, ubi ista sctibil, sie ad Ach z
in Maria oriebalur, SpMtu sancto revelanie, co- loqutlsir dicens : « Pete tibi signum a DominoDeo
gnovisset; pi'ocul dubionihil tale cogilare polttlsset. luo in profundum inferni, sive in exeelsnm sttpiti.
Audiamus aulem qitod angehis dixerit: Josevh, fili El dixil Achaz, non petam el non tenia'o Donii-
David, noli limere accipere Mariam conjugem tuam. iiu.n; t dixiique Isaias :«Audite crgo, doinus Jacnh.
. f\'oli, inquit, timere, noli dubitare, lolle hanc ze- Nunquid parum vobis esl, molesfos esse hominihus,
lotypiam, pelle suspicionem; non est uf cogitas; quia molesii estis ct Dco meo? Propter hoc ipse
nondum cognoscis hanc virgitiem; nonduni bene Doroinus dabil vobis signuin. i Sed quod signura?
vidisti Mariam conjugem inam. Ipsa enim est lem- « Ecce virgo coneipielei pariel lilittm (Isa. VII,14).J
plum Dei; ipsa est porta cceli;' ipsa est domina tua, -Si ergo jiivpnculani parere, sign im non esl; ut
qtiam putas esse sponsam tuam : accipe ergo eam ,,J virgo intelligatur, necesse esl. ConigHe eraO libros
jam nunc qiiasi dominam; ttcctpeeam non tibi ira- vestios, Jttdaei, qtios invidiose lalsatos fuisse non
ditara, sed commendalam; sis ei obediens itt servus, diibitamus (55). Vocaltimautem nomen ejtts Einma
iion iiuperans ut maiitus. Qttare boc? vis audite nuel, id est nobiscupi Deus : qtioninin etsi secuii-
quare? Qttia quod in ea nalutn est, de Spifuu sancto duin divinilalem ubique est, corporaliter tamen in
esU Sufficiaihoc audire, sufficiat et credeie : non -Judaeaad lempus conversaius est. Unde per Jere-
-{;uretamtis, qualiter de Yirglue incarnalns, ei qua- miam dicilttr : (36) i Hic esl Deus noster, et non
liter de Spirittt sancto nalus est Christus. Credidil fcslimabilur alins adversus eum, qui adii.venil om-
enim Yirgo, et concepit : hocenim leslaiur Eiisa- "•nem viam scientiae, etdedit ill.im Jacob pttero suo,
beib : « Beala. inquit, qure credidisli, perficienlur et Israel dilecto stto : posl ha?e in terris visus est,
ea qure dicta sunl tibi a Doroino (Luc, i, 45). i el cum hominibus eonvej'saius est. »
tlredidil Yirgo, et operante Spiritu sanclo, Verbttm Exsurgens aulem Joseplt a somno fecit, sicut prm-

tnlus tractaltis Cypiiani De zelo ei livore, uhi de uiil. 2 in Mal. : « Jestis non est Graecisermonis vo-
diabolo; « Postquani hominem ad iraaginera Dei fa- cabulum, sed Hebr.iica lingua Jestts dicitur qttod est
clum conspexil, in zelum raalevolo livore ptontpit, in noslra Salvaior, » el S. Hieronymus; « Jesus He-
-non piitts allcrum dejiciens insiiiiclti zeli, quain ipse D braico sermone Salvaior dieitwr : eiyraologiani ei'go
zelo ante dejeeius, » eic. V. caetera. Diuam aiunt nominis ejns evangelista signavii. t
zeloiypiam ex. £0)ojcl r!>Kog,quod non aroore veio , (54) Coulr.i Judaeosdispuiant vett. et reeentiores
jiascamr, sed ainoris velut falsa quadani imagine. inleipretes ad Isai., cap. vu, 14. V. ex j-ecent.
Apttd profanos quoque idem valeie videlttr : unde Calmet in peculiari disserl., Jatjsenium , el Maldo-
illud Cicer. TV, Tusctil. n. 8 : « obti'ectano atitein - liaiuni, etc. !n Hebraso'3*pudIsaiam est vox Ttihy
-est ca , quam intelligi zelotypiam volo, regrttudo ex AI.MA,de qua voce fuse disserit Hieronymus. Alque
-eo quoti ailer qnoque polialur eo quod ipse con- Jiacienus hoiiiilia; caelera enim qure siint contra
cupiveril. J Auctorem tamen nostrura accepisse in Judaeos , auditoribus non opporluna, omissa sunl.
bonara partem, omnino credo. (55) Hoc eura veleribus nonnulhs dicit, quibus-
(51) Obsiat huic significationi evangelicre verbi cum faciunt Jo. Morinns, Pezron aliiqtienonnulli;
traduco Grrecus lextus Tzap&ti-oyuuTKiai, quod est adversus qttos malitia Judaeos lexluiii sacrum cor-
cura infamia prodere; est tainen aliorum explicatio, rupisse negant Mariianacus, Le Quien, Ricbardus
fuitque postea Abulensis.. Simon , Dupinius, el ante bos Ijellarminus.
(52) Ilocidem postea sensilS. Bernardus. hom. 1, (56) Barueh., III , 57. Voculas lameu qttasdam
Miisus-esl. posuit aliter ac in Yulgata ; et Jeieiniam pro seriba
(53) V. qure de hoc noraine et significaiione fnse ejus Barttch, quod jion modo olim ul nttne qtioqne,
disserit Cornelius Jansenius, eap. 7 Concord. et Jeretniie continuo subjiceretur, sed nullo ssepelilulo
Maldonatus ad h. 1. Jamuridem Chrysostomus, ho- adnexus invenialur in mss. codd.
77 CGMMJST. IN MATTII. — PARS I. CAP. II. , 13
cipil ei angelus Domini; el accepit conjugem suam, el A Tescicbatur?, Quid enini, si raater confestim pos?
non cognoscebateam, donec peperilfilium suum pri- priroum paiium moreretur? Quid, si de ea, quod
mogeniluni",et vocavil nomen ejus Jesutn Opoitet fieri srepe vidcmus, filius ullcjius non nasccretiir?
aiiiem noaeiiam hic Judrcis elhrereticis respondeie, Consequens enim csset, ulilli, qui qi;asi,primi vel
qtii beatam Virginein M.iriam alios filios de Joscph piimogeniti Domino obIafi fucrant, quos eliam qtti-
habuisse contendunl; qtioniam hic dicilur : non co- btis liominibus vocentur, non hnbemus, neque pritni
gnoscebal eam, donec peperit filium suum primoge- neqtie ptimogenili dicerentttr. "Hisigilurapetle mon-
nitum. Si enim aliquis dicat: Scio quia non habeiio siraiur. quod etiara unigenittis, primogenitus dici
filioSj donec uxorem accipiam; nunquid ideo con- poiest.
seqttens~est, ut accepla uxore filios habeat? Mtilli III. (CAP.II.] (40) Cum etgo nalus essel Jesus in
enini habenl uxores qtti filios noii habent. Null.im BethleltemJuda in diebns Herodis regis, ecce Magi
ergo conscquentue necessitaiein facit hoc in loco ab Oriente venetunl. Non vacat a mysierio, quod
donec advetbium (57). Toia enim intentio evangeli- beata Yii-goMaria, i'elicia patria civilate ei domo,
slre haeceiat, ut ista dicendo, filium Joseph, Chii- filiura suum in Beihlehem parere \enil. Beiltteliem
sium non esse monstrarel. Putabalur enim Christus enim domus panis inierprelalur (41). Jesus auiem
filitts Joseph, sicttt alius evangejista lestatiir.dicens : " de se ipso loquitur, dicens : « Ego sum panis vi\us,'
t Et eral Jesus incipiens quasi annoruin xxx, ut qiii de ccelo descendi (Joan. vi, 42). i Dignum ergo
pulabalur, filitis Joseph (Luc. m, 23). » Ilanc ergo fuil ulpanis vivus in domo panis nasceretur, cujus
falsam opinionem eiangelisla MaUhaeusdelere in- Cbristi nativiias fuerat causa, ut sic vocarelur. Ne-
lendebat dicens. Et non cognoscebaleani, donec pe- queenimideo Christus in ea natus est, quia -sicvo-
peiil filium suum piimogenitum. Sed non advertebat cabatur, sed ideo ipsa sic vocata est, quia Chrj»Uis
has haerelicoium sagiltas, quas ipsl conlra haecja- ia ea oriebatur. Simus ergo et nos Belhlehem, si-
cttlanltir, propteruuain parliculamobsctne positam, mus donius panis : qui enim donius panis non fue-
quam excaecati perverse inlelligtiiit. Hoc autem et rit, fame intPiibil. Hoc eiiim ipse Dominus atl :
i.liter prubaie nilunlur, dicenles : eura ptimogeniium t N,si manducaveritis carnem filii hominis, uon ha-
dici uon posse, nisi alii ejus fralres post euni se- bebitisviiam in \obis (ibid.Si). » Suscipiamus ila-
qtiereniur,qiioruih relationepriraogeniius diceretur. qtte Christum in domo noslra, stiscipiaraus eum in
Quod si iia esset, nulla priraogeniia Domino offerri mente et in peclore nostro. Orialur, in nohis : ipse
poluissent. Praecipit enini Moyscs (Exod. sui) (58) e ,im est via, \eriias, et vita : ipse est sapienlia el
ut omnis primogeiiiitts filius posl unitm mensem Do- . jiistitia. Ipse igitur oriatur in -nobis, quoniam isla
mtno offeratur. Et quideni ille qui posl unuui men- nascunltir el redificaniur in nobis. Sequitur : Ecca
sero offertur, nondum alios fralres habel, quorum Magi ab Oiienle venerunl. Quare ab Oriente (42)?
l-elalione piimogeniius dicalur. Quare ergo quasi Quia jani interitis illiimihali fuerant, el jam sol
priinogenilus ofTeitur qui nulhim fr.itrem habet, el juslitije eorum meiites illustraverat. Sed ubi venc-
iilruin aliquando habiturus sit, penitus iguor.itur. runt? IlierOiOlyinam. Et quid dicebant? Vbi esl qui
Manifeslum est igitur, piimogenitutn non Jralriim nalus est tex Judworum? Uude hoc scitis? Quis hoc
sequenlinm relalione dici, sed quia de matris niero \objs- indicavil? Aiunl illi : Vidimus enim stellam
primus processit, si\e alii poslca sequanlur, sive ejus inOticnle, el vcnimusadoraie eu,m. Isii enira
non sequantur. Sed foriasse non lanlura pftmogeni- sunt primjtiae (45) gentium : isti prius cx geniibus
luin, sed el primum calumniaris. Audi ergo qttid ptr jn Chrislum credidennit : his non terra, sed coaii
© Moysen Doinintis dical :' « Quidquid prinuim Chrisii nativilatem praedicaverunt. Et in his quidem
crumpit e \uiva oinnis carnis, meum eiil (59). > complelum est illud quod dicitur : « Ccelienarrant
Si ergo ptimum hoc in loco i'elati\um est, et per se gloriam Dei (44); » creduniautem isti ccelo non lo-
dici non potesl; qtioraodo stalim post unum men- qtienti, sed novam stellam oslendenti. Judaei \ero
sera offerebatur, quod utrutn priraum essel, adhuc ; *credere nojunt Christo praedicanti, prophelias expo-
-
(57) V. Ilieronym. adv. Helvidium et-Chrysoslo- facias; cujus redemptio erit post unum mensem. >
mnm adb. 1.de hac et similibus parliculis Ambro- (40) Esl homilia S. Brunonis in Epiphania Do-
siura quoque 1. JI, in Luc, Jib. De Noe el-Arca, raini Emiseno altributa in edit. pag. 27.
c. 17; De iuslil. virg.,c. 5 etS, etc. Isidorum Pehi-
' _ (41) Yid. Cbrysologum ser. 156, atque eamdem
siolam, I. l-, epist. 4, elc.
(58) Breviler hic Hieronjmus raorem allegans Jacob. inierpretaiionem meinoratam ab Ambrosio 1. n De
c. 7.
Scriplttrarum; < ut pi imogenlium non eum vocent
qtiem fralres seqitunlur, sed ettm qtti prii.uis nattis (42) Siroiiil ferme roodo A. Iroperfecli hom. 2:
sit, > leciorem lamen stutra ainandal ad libellum « Quoniam ab Orieine veneruni, unde dies nascitur,
adversus Helvidittni. inde inilium fidei proeessil, quia fides iumen cst
(59) Numer. X\IJI, 15. Yidelur esse locus ad aniiriarum,» elc.
quem N. A. spectai; etsi minus exacte verba alle- (45) Ila cos vocal S. LPO scrm. 2 de Epiph., 5.
gr.t, qnre sunl. « Quidquid priinum-erumpit e vulva sive A. serm. 30 de tempore, S. Fulgeniius
ex ho- Aug.
cunclae carnis,"quam offerunt Domino, stve, serm. 5, ctc.
rajtiibtts, sive de pecoribus fuerit, ttii juris erit: ila
dujiiaxal, ut pro hominis primogenllo pretium ac- etiam (44) Psal. XVIJI, i, alqtic hune locura allegat
cipias, et omne aniraal quod imniundtira est, redirai S/Leo, sertn. all.
"" 80
79 S. BRURONISEPISCOPI SiGMENSJS
'r.enli, moituos susoitanti, eaecos illuminanli, et alia Vprophetarum testimonio veuturum esse credebat ?
miracyla facienti. Sed nunquid isla slella vjdebatttr Tunc Herodes, dam vocalis Magis, diligenler didicil
ab oratiibus? Si enim ab omnibus videretur, nequa- "ab eis lemptis stellrn tjum apparnil eis. Hoc autem
qttam -seeam in Orienle vidisse dicerent, qure iten ideo faciebat (47), ut si Chrislum invenire non pos-
solum in Oriente appareat. JJactnm est aulem, ul sel, salteni natiyitatis ejus tempore cognilo, qui so-
vi«a stella, quidquid per eam signifirabaiur, II-OX lus OGcidinon poieral, simureum ereteris ejttsdem
'uilelligcreul, non lamcn aslrologica aitis denion- retalis pueris necaietur. Non enim huelligis, Hero-
slralione (45), sed sancli Spiritus illuslratione. des, non intelligis quod libi per Moysen a Domino
Chrislum igitur in .slella qurerebant, quem divma diciiur (48) : « Non coques hreduin in l.tclo inatiis
jnspiralioneper siellam significari intelligebant. Hoe suae, i idest non occides Chiislum infaulem, ct ad
cnira et Baalam sigiiificaver.it dicens : « Oiietur Yiiginis maliis ubera pendemem. Ei mlitens eos in
^tella.ex Jacob, > el exsurgoi hoiuo de Israel (46). Belhleliem, dixil; ile et inleirogale diligenter de
Esl igiiur Christuseihomo et stella ; slella in stgin- puero, el cum inveneiilis, tenuntiaie mihi, ut el ego
fkatione, homo in veritate; stella gentibus, homo veniens adoient eum. 'Kihil pioficis, nihil bac tua
Judaeis. Gentes etim in stclla sequuntur, el illun.i- callidiiate agis. Nou est consilium, nec sapientia,
juantur : Judrei hominem lanium eum esse putant et B nec fortitudo conira Doininuni (49). Qui cum au-
excaecantur. Unde ipse qttoqiie ail : < In judiciuiii dissent tegem, abierunt : et ecce zlella, quam vide-
egoveni in hunc munduro, ut qui non vident vi- ranl in Orienle, anlecedebal eos, usque dum veniens
rieant, ct qui vident caeci liant (Joan. ix, 59). » — starel super ubi eiat puer. Videntes auletn stellam
Audiens autetn Herodes rex lurbatus est, el omnis gavisi sunt gaudio magno valde. Rccedunl Magi ab
\Ilier6solyina cum illo. Magna quidem eranl quae di- Iferode et vident stellam, quia et illi qui a diaboio
(.cLanlur; sed quia laetiliain sonabanl, el totitts separantur, vident justitiae lumen. Sed quare et.s
regni gloriam innuebant, non ulique perlurbari, sed antecedit slella, nisi ut viam eis ostendal, el ad
Lclari et Herodes, et omnis Hierosolyma debuisset. puerum dticat? Sequuntur igitur eam : venimit
Sic enini infirmi oculi viso Iumine perlurbari solent. Belhlehem: stal supra domum illam in qua ert-t
Beae aulem isti tales in prophetarum libris per ill.ts Yirgo Maiia : slal supra stellam ; Maria enim ste't,i
Iaves significanlur, qttas dies excaecat, et nox illttmi- mans (50) inlerpretatur. Stella itaque filius, stclla
nal. Sed quis non Ireletitr, ipiod puer noster adbue et maler : slella oiitur de slella; sed major qn,»
in cunabulis vngit, et Tex lerra? cura ioto regno suo oritur quam illa de qua oritur. Unde et meriio sup-a
Itimorc dissolvitur? Ne titneas miser : non enim ad starc videtur. Non dixil supra puetrum, Sed qui.i
lioc venil, ul regnum libi auferal, sed ut oninibus de dfxil? Supra, ubi erat puer. Ubi cnim eral"piiei',
regno expulsis legnum restilual. Sequilur : Etcon- nisi in sinu Matris? Slabat ergostella, el clamahai;
qregans omnes ptinctpes saceidolum, JiJ) et Seribas hahet enim linguam suam. Ne enim longe pelamti!*
popult, sckciiabalur ab eis, ixbiChiislut, nasceretur. exerapla, sic illa slella loquebatitr Magis, sicul isi.w
.Al tlti dixeiunl ei: In Belhlehem Judm; sic enim litlerae loqtiuntur nobis : Sigiiitic.indo ig^tur ioqtte-
sci iptum esl per Prophelam : Et lu Belltlelfin terra batur, sed quid significabat? qnid dicebal? Yis att-
Juda, nequaquam minima esl in principibus Juda : dire quid? Hic esl puef : bree esl Mater pueri : Itle
«c ie enim exiet dux, qui regat populum meum Israel. eum qurerite, hic invenietis : hic in parvo coiptt-
Tiirbalus enim Herodes quiescere non potesi; angi- sculo laiet, qui ubique est et omnia replet. Hoc <si
lur, et ne ex iraproviso capialur, principes sacer- enim quoddicii. Videnles autem slellam, gavisi sunt
dotum, et scribas populi voeat; ubi Chrislus nasoa- gaudio magno valde. Quid csl enim videnles slellatn,
tur, inquitit.Dicilur ei: in Beihlebem Judre. Timor uisi videntes el intelljgeutes quid eis_.significabaiur
additur tiraori; et qui Magorum \erbispprturbaltts ct dicebalur per'stellam? non enim-roagnum gau-
i fuerat, itermn sciiljariim et sacerdolum responsione dium est videre stellas. Nam el solem et lunain
lerrelur. Quomodo enim lerreri non poterat qui lan- 0 srepe videmus, et non multtim videndo gaudemus.
tum terrena sapiens, regnura araittere iimebat,dum Gattdebant igitur non propter siellaui, sed pro|i!er
suo tempoie Chrisluro naluni csse audiebat, queni stellrc significatuni. Etintianies domuin, invetmunt
(45) Cbrysostom. hom. fi iu Nat. « Non solius hoc stion. 90 in Exod. scrihens : « Quomodo observe-
csse slellae videtur, sed Dei per quem illorum ;»<J tur adjiroprielaiem veiboruro, aut noncsf, aul non
hoc-uniraa commot.i^st. * eliicet. Inlpllectum tamen deChiislo appi'obo; quod
(46) Beda a slella propheliam signilicari dicit, liac prophelia praedictus esl non oecidendus a Judrets
A. nosler ciiiii Arabrosio loquilur, qui lib. n iu Luc. infans quando Herodes quaereiis euin ut occideretui.
« secunditra Incarnaliojtis myslerittin -Christus esi iiou invenil. »
| stella. » Atqne Arobrosium quidem prae oculis hic (49) Prov. xxi, 50: « Non est sapieutia, non est
habuisse credo ex eo, quod cum soleat Vulgalaro se- prudenlia, non esl cousiliura contra Dominuni. *
qui,nuiiclocumNumerorumexLXX,isiculAmbiossus Ilunc eumdem locum in eauidem senienliam aliegat
protnlil, ipse quoque profert: t Et exsuTgel honif S. Gregorius homil. 10 in Evang.
<ie Jsrael.' » Vulg. « Et consurget virga rie (50) S. Beruardus horoil. 2 m Missus esi de eo-
Israel. » dem noraine « quod interprelatiim maris slella dici-
(47) Vide Clirysoslomum hom. 7, et Pcirum Clny- iiir,... ipsa est igiiur nobflis illa jstella ex J.iCob
sebgurn serm. 458., orla, > ctc.
(48) Exod. xxiii, lfj. Atque ila plaoe Augusf. quae-
£1 COMMENTriN MATTH. — PARS I, CAP. If. S§
pueium cunt Maria tnaire ejus, et procidentes adora- A . acceplo in sotnnis, ve redirenl ad Hetodem, per atipm
verunt eum. Et apeitis thesauris suis, oblulerunt ei viam reversi sunl in regionem SMfltn.Jieveiiamur igi-
munera, auium,lltus el myrrham. Qnanta tuncex- lur el nos per aliam viam in Tegionem nosiratji,
stiltalio libl fuerit, o Yirgo bealissima, quis cogi- quia perillam, qua exivlmus, rediie non possumus
lare valeai? quoniam eum, quem nuper genueras, Iloc enim et filiis Israel de JEgypto cxeuniibus prre 1
Jara qnasi ddroinum adoi'ari videbas. Suscipe prima cipilur, ut per eamdem viam non reveriantur (52).
niuneia filii tui; suscipe tributa qnae ei solvnntur; Regio namque nostra paradisus est,Tegio noslra est
et qure aliis tributa solvere veneras, lu prius ab lerra viveniium(53): ibienira habilaverunt parenies
ahis tiibuta stiscipias. Ad hoc enim, ut Lncas ait nostri: inde exierun t. Sed qua via ? Utique per super-
\i, 5), venerai Joseph in Bellilehera, ut ipse qnoqtie biam,per inobedienliam,per vanam gloriam, perguLJa
sicut creteri, profiierelur et obligarel se iribiila per- iiuemperantiam: perhanc autem viam iu patriam re-
solvere, eo quod essel de'' domo el familia David. dire non possumus. Alia ergo qurerendaest,quaiu pa-
Unde manifestuni est qiibd secttndum fam;lias tri- triam revcrlamur. Hrec autem via Chrislus esl; ipse
btila solvebanlur, omnesque ejusdem familire propier enira ail r«Ego Ktm via, verilas et vita; nemo venit
iioc mtmus conveniebant : siquidem Joseph et Ma- - ad Pairem nisi per me (Joan. xiv, 6). » Inveninlus
ria, quia erant de familia David, in Betlilehem venire *B viam, curramus per eam, si reclo itjnere in patriam
necessarium fuit, ubi ifla faroilia Iiabitabat. Sed redire velimus. Pcr hanc-enim ille currit, qui ejus
quare tria (51_>munera obluleriinl, nisi ut Trinita- praecepla cuslodit. Diliges Dominuni Deum luum ex
tis mysterium revelarenl? Primum enim mtinus toto corde. tuo, et proximura tuuin sicul tcipsum ;
offerimus eredendo iu Pjirem, secundum in Filium, hoc ipse prrecipit; hoc libi sufficit custodire; ne qure-
teriiura in Spiritum sanclum. Hrec iria munera no- ras amplius; hrcc via inpatriam te reducit.
bis sufficiunl. Qui hrcc iionoffert, a Clnislo non re- IV. Qui cum recessissent, ecce angelus Domini ap-_
eipilur. HreC est igitur causa quare tria munera patuit in somnis Josephdicens : Surge, et accipepue-
-Bomtno oblulerunt; si enim vel plus, vel ntinus of- rum, el matrem ejus, et fuge tn jEgyplum, et eblo
lcrrent, fidetn catholicam non tenerent. Tjuid autein ibi usque dum dicam libi : fultnum esl enim, ut He-
per aurum siguificari puiamus,m'si iilam,-qurec8eleris rodes xfuwratpuctum ad perdendunt eum (54). Qtto-
mnjor est,ellatiusfulgel,regiam poieslalem? Aurum modo enim complelts diebus purificalionis Jerusalem
IgilurGhrisloofferiinus, quia omnium regem eum esse Cbiisius in lemplo offerri potuit, si statini r.t
11 credimus. Offerimus autem et thus,"_quiaDeu»i Magi recesserunl in jEgyptum lugiens abiil(o3)?
esse confitemur. Thus euim in sacrittciis etiam gen- An forlasse tandiu Magl in Betllleliem morati suiit,
tiles-diis stiis offerre consueveranl. Myrrham quo- " donec simuL cum puero et malre ejus Joseph de
qne offerimus, quia sic illura Deura esse crediimts, Jerusalem post purificalionem reverterelur? S&J
ul hominem, et mortalem esse non dubilemus ; myr- irielius mihi videlur esse ul sic dicalur: Qui cum
fha enira, necorrumperenlur, olim morluorum cor- reeessissent, aliquanto post terapore evoluio, et
pora condiebantur. Quia ergo Chrisio obtulimus sua, omnibus, quae secnndum legem debebaritur, exple-
efferamus ei et noslra. Quod enim Regem,el Deum, lis, ecce angeius Doinini 'apparuil in somnis Joseph
ct hominem eum esse credimus, suum cst: nostra dtcens : Surge, et accipe puerum, el malrem ejus, et
\eto sunt quaenobis ab eo donata sunt. Htbel enim fnge in Mgyp'um. Adbuc enim omnia qnjeia erant:
Ecclasia aurum iu sapienlia; thus vero in saneta et a iiuc Ilerodes Magosexspectans, noiidum sui cordis
bene Deo redolenle coiiversalione; myrrham auleni nialiiiam revelabat. Unde et secure vadunt in Jeru-
i» amariiudinepieiiitentirB et carnis riioriificatione. salem, tit Leijis mandala perficiant. Inde vero in_
Aurum igitur offerunt doctores; llius martyres et JSgyptura fugere jubentttr, ubi Abraham, et Jacob,
confessores. myrrliam jam pcenilenles peccaiores. el filii Israel peregrinaii snnt. Hoc eitim piophela
In aliis ilaque aurum fulgel, in aliis thus siuviter praedixerat dicens : « Ecce Dominus ascendel super
redolel, in aliis myrrha sapientcr amareseit. Quid Q i nubem levem, et ingredietttr iEgypiii si (Is. xix, I),»
alliud Deoofferre possumus? Omnis nostra oblatio in et corruent omnia simulacra ejus. Nui es enim
his tribus muneribus continetur. Talia igitur niu- levis, et uullius corruptionis pondete gwvis est
uera oblitlerunt Magi, in quibtis etfidei verilatero el Yirgo Maria, qure in Jlgypluiii Chfistum portavH,.
tolam Ecclesire dibciplinam significabant.£'i! responso utJuxin tenebris Iucerel, et populus, qui sedebat in
(si) Mirum in modum mysticae horum munerum qua venimus, prohiberaur. A regioue eienim nostra,
significaliones Palribus eliara.antiqiiissimis pjacent, superbiendo, inobediendo, visibilia-sequendo, cibtmt
Irenaeo lib. m, c. 10; Tertulliano adv~ Judreos cap. velitum guslando discessimus":*sed ad eain necesse
9; Nazianzeno orat. 58; Hieronymo, Ambrosio, csi, ul llendo, obedien.io... redoamus. » Yid. Aut-
Fulgenlio, elc. Sed copiose omnino alqtte eleganter brosiuro, 1. all.; Fulgentium serro. £; Cluysologtiiii
de his A. noster. seim. IS8,159, elc.
(52). Deuteron., xvn, 16: « Cum Dominus prasce- (54) Est homilia Emiseno inseripta, in naiifttate
perit vobis, nt nequaquam amplius per eamdem lnnocenlium,-)-g. 25, adjeclis iiomiullis in princi-
viam revertaminl. » pio et in fine.
(55). Expriraere omnino voluit Gregorii locum (55) Vide de hac qtiaestione Augustinum, I. n De
Jioin. 10 in Evang. : « Regio quippe noslra para- consens. evang., cap. 5; ex recentioribus Jansenium..
disus est, ad quara, Jesu cognito, redire per viam cap. II, Maldoi.alum, a Lapide, eic ^
85 S. BRILNONTSEPISCOPI SIGNIENSIS 84
lenebris lucem viderel. Qui consuigens accepilpue- A plorans ftlios suos, et noluii consolaii, quia nonsunt.
rum, el matretn ejus nocle, el tecessit in jEgypium, Rama eiiini interprelatnr excelsa (58). Illa igiiur vox
et eral ibiusque ad obilum Hetodis. Ecce fugil Chri- auditur in Ttama, quae niultum exaliala prre sua
Slus, et in nocte fugil, nl ftiga, quaj per se difficilis magniludine longe, laleqne diffundilur. Multus enim
est, noclis obscnritale difficilior fiat. Si ergo Chri- ploratus multusque uIuLjttis ibi eiat.iibi tol matres,
slus fUgil Herodem, qtianlo magis nos diabolum, et lot parentes, tot horoinesutiiusqiie sexus, visa lanla
niPinbra ejus fugere oportet? Nulla ilineris difficul- crudelilale, etiamsi vellenl, voces cohibere non po-
tate terreamur, quia meliusest duro Iabnre fatigati, lerant. Quare auleni Racbel ftlios suos ploraie dici-
quam ab hosTibusnecari: arcla enim el angusta via tur, cum utique non filii Rachel, quanlura ad litte-
cst, qure dticit ad vitam. Veniinlamen nec seinper rain, sed filii Liae sororis ejus omnes isli fuerunt?
esl fugiemlum, nec semper est resisieudum : sed Jndas enim non Racbel, sed Lirefilius fuil, in cujus
pro temporis et negolii qualiiate, el hoc, et illud tribu haec credes lani immensa facla est. Sed quia
lieri oportel. Nam et sancti aliqiiando fugiebaut, Rachel Interpretatur ovis, et significat sanclam Ec-
aliquando hoslibus sponte occuirebanl. Ipse quoque clesiam, qure o\inam simplicitatera iroitalur, non
Salvator nostcr, qui nos de civilale in civilatPin Iromerito filii Rachel esse dicuntur, qui quasi agtti
fugere prrccepil, cuin ct fpae, si vellct, fugere po- " Innocentes et sine voce, jugulaniur. Denique ciijus
tuisset, sponte sua teropore passionis hostibus oc- filii sunt agni?nonne ovis? Sunl igitur filii Rachel.
cttrrit (56). Non igitur liraore nxttis, si jttslara et Si quideroilla est ovls, et isti agni. Ploral autein Ra-
uiilemlg forepulamus,sed limoip peccandi el visi- chel, id est, sancta Ecclesia usque hodie filios suos.
biles et invisibiles hostes fugere deberaus. Quare quia quamvis ad rcquiein eos ire inlelligat; dolet
autera Chilslus in JEgypium fugerit, evangelis.a tamen, qtiia corporaliter ab ea separanlur. Sic nu-
subinferens ait r Ut adimplerelur quod diclum esl a tem dolebant et illi, qmbus Dominus ail : «Et vos
Domino per prophelam dicenlem : Ex JEgypto vo- nunc quidem iribtiliain habetis; iterum aulein vi-
cavi filium meutn ;-si enim in jEgyptum non issct, debo vos, et gaudebit cor vestrum (Joan. xvi, 22). »
ex iEgyplo vocari non poiuisset. Sic igitur impleta Et quamvis mulio melius quara fuerant sinl («i qui-
eslprophetia, et utiliias propheiire. Tunc Heiodes dem jam nunc cum Deo stint), ad tempus lamen
videns, quod illusus esset a Magis, iialus est vatde : consolationem non recipil, qttoniam in bac vita non
el miilens occidil omnes pueros, qui erant in Belhle- suut.
hem, el in omnibus finibns ejus a bimatu el infta, V. (59) Defunclo autem Herode, ecce angelus Do-
sccundum tempus quod exquiesierat a Magis. Quo- f, mini appatuil in somnis Joseph in JEgypto dicens:
niam enim llerodes prophelarum oraculo in Belhle- Surge, ei accipepuerum, et mairem ejus, el vadein
heui nascituium Christum audierat. Ideo orones leiram htael; defvncti sunl eniin qui q,uwiebanlani~
pueros, qui eranl in Bethlehera, et in oniuibus fini- mam pueii. Qui consutgens accepit puerutn, el ,na-
bus ejusoccidlt, nt quia unum invenire non pole- liem ejus, el venil in lenam Istael. Plana sunt haec.:
rat, uniim sfnnilcum'caeieris interficeret. Sedquare si expotiantur, difficiliora icddi possunt. Quod enim
a luniatu et infi-a? Quia secundum Magorum re- fn pjliiam suaai leveililur Jesiis, nos qttoqtie m
sponsionem (57),Ciiristum hujus relatis esse sciebai. paiiiam nosirnm festinare adtnouei. Audiens autem
Prreoccupatus enirn aliis negoiiis, cum jam pene dtto quod Aichelaus tegnatet in Judwu pio lletode ja te
anni transissent, et Magi ad euro non reverterenlur, suo, limuil ilte tis. Jud.cani eniin Jerusalera dicit,
se illusura esse intelligens, valde iratus, omnes hos el ea qu.c a liibu Juda in ciicuitu possidebantur.
pueros oci.idere jussit. Tunc impleium est, quod di- Divisum igilur erat regnuiti, el jam a pluribus lege-
ctum esl per Jetemiain propltelam dicenlem : vox in balur(60). EtMdmoniius in somuis secessil in pailei
Hama audtla est, ploratus el utululus multus, Racliel GulUmw;et veniens habitavit in aviiate qum vocatur

(56) Yera sententia, quam voce et exemplis DD. D id est Ionge l.tlequedispersa.i A. iraperfect. « Quo-
Ecclesia et SS. viri tradiderunt. V. Aug. epist. 228, ni.iro de morte vox Innocentium mitlebatiir in coe-
ad Honoralum; S. Gregorium lib. xxxi Moral., liim, ideo audiebaturin excelso. » In diversam sen-
cap. 28. Anle hos S. Cyprianus ep. 56, ad Tbibant, lenliam abiit Maldonatus.
et S. Alhanasius in Apolog. de fug. ldein quod do- (59) Matth. u, 19. Legilur hoc evangelium in \i-
cuerunl, et praeslilerunt, contra quam scnpsit Ter- gilia Epiphanire, ut etiam in posirema ora codicis
tuliianus jatn Montanisla (ut S. Hieronymus in Ca- adnoiatum esl. In illud est sermo S.Brunoius a Mai-
tal. observat.) in lib. de fuga in persecui. chesio lomo XX B. PP., pag. 1780, ediius.
(57) Yaiiae suntde hoc AA. senlentiae quas expo- (60) Ex Josepho Anliq. xvn, 10, edocemur He-
nil Jansenius cap. 11 Concord., et inlerpretes pas- rodem inoiii proxiintiro, priusquod scripseial lesia-
sim : haec aucloris nosiri est apud Jansenium or- mentum mutasse, et regnuni' suum di\isisse, iia ul
dine tertia. Vide efiam Metiochium, De vit. Chr., Herodem Antipam, quem prioribus tabulis regtu suc-
lib. l, cap. 14, n. 6. cessorem destinaverat, Galilreaeae Perrcae teirar-
(58) De hoe Jeremiae loco disputant fnse inler- cham constilueril; regnum Archelao reliquerit,'
filio Gauloniticam, Thraconilicatn, Baia-
p.eles. Hieronymus non modo ila iulerpreialur vo- Philippo Paneadn
cein Rama sed nomen appellaiivum hic esse putat : nreain et Tetrarchire nomine assignaverii.
« Quod aulera dicilur in Raina, non puteraus loci Cum veio, Herodis etiam volunlale, aceedete deberet
noinen esse juxla Gabaa; seJ Raraa excelsuminter- Atiguslt consensus, et ad eum ArcheLius itavigassei;
yretatur; ul sil sensus : Yox in excelso audita est, lande.n Aug. Archelaum non quidem regis liltilo or-
m COMMENT.iiN MATTH. — PARS I, CAP. III. 88
Nazarelh, ul adimplerelur qttod dictum est per pro- A ila vox praecedit verbum : slatim enim ul ex ore
phetam : Quontam Nazarmus vocabitur. Nazarenus loquentis sonus qualiscunque procedil, vox cst:
cnini diclus esi Ghristus a Nazarelh : Nazarreus verbum aulem nondum est; quia omne verbuin
veio (61), 13 quia Deo ab infantia consecratus est. s-ignificat aliqtiid. Prrecedil igilur \ox, seqttltur
Yei'uratamen cum et NazaTreus interpreletur mun- verbum; merito ergo pi\ccursoi' Daiiiini Joannes
dus, etNazai-etli mundiiim, non ineongrtte et Naza- vocalur, quoniam el nascendo, et' prasdicando,
rasus ct Na/arettus n Nazareth dici possunt. A quo el nioriendo, el ipsa sui nominis appellatione,
enim, uisi a munditiis, derivalur mundus? Bene Chrislum praecedit. Denique Verbum Dei, quod
autemNazaraeus dicilurChristus, quianonsolumipse in peclore nleo est, iiisf voeis indumenlo, nc-
esl mundus, verum eliam sine ipso nihil est mundum. qite intelligi, neque ad ie iransire potest. Sic igilur
Yl. [CAP.III.] In diebus aulem illis venit Joannes Verbum Dei nec indiget indumenlo votis ul inielli-
Baptista prmdicansin deseilo Judcem, dicens : Pceni- gatttr, quomodo prius indigebal indumento carnis
tenliam agile,appropinquavil enim i egnumcwtoruin.In ut videretur. Unde el Yeibtun caro facium est,
diebtis, inquit, illis, quibusinNazareih Jesus habita- et h.ibiiavil in nobis. Quid esl aulein viara Donuni
bat; non aulem iu illis, quibus dejEgypio reversus paure, el seraitas ejus reclas iacei'e, nisi wriuteset
fuerat, ccepit praedicare Joannes Baptista : Dicil bona opera diligere, lenere, sequi, et lolis viiibtts
enim Lucas evaugelista quod quinlo decimo anno amplecti ? Ipse aulem Joannes habebat veslimenlum
Tiberii Caesiris Joannes praedicare coepil (62). Sed de pilis camelorum, el zonam pelliceam circatumbos
ubi praedieabar? In deserlo Judmmfet quid dieebat? suos : esca antem ejus eral locusta, et mel silvesite.
Pomilenliam agile. Quare boc? quia appropinguavit In hoc eivim beatus Joannes aperlissime demonctrat
regnum emtorum. Videmus igilur quia deserlum Ju- quahl pro nihilo mundum isium omnesque ejusjilan--
drca vocatur : hoc enim ipse Dorainus significans dilias dticeret, qtii lajn vilissimo indumento cibo-
ait: < Ecce i'elinquelur vobis doraus vestra deser- que uiebatur : sola enim vitae hujus necessaiiaqurc-
la (Manli. \\n, 58) (65). -» Deseitum enim non est rebat, qui sic vivere dispostteral. Hujus enira exenw
ftorainum habilalio, sed esl ferartim el aniraalitim plnra illi sequtinlur qui dicunl: Habenies victura ct
raitone carentiutu. Si eniiii Taiionem Judaeilrabuis- \estituni, liis coiitenti siraus (05). Praeteica qtiia [ice-
sent, Domlnumstiuro non occidissont. At veio i.isi nitentiam piaedicabat; q'i.iliter pcenitetiies \i\ere
ferre essenl; leones, dracones, canes, et unicornes debeaiil, eis in seipso lxgulara tLbat. Locusl.t a J-
i-on dicerentnr. Iii deserto igilur Jo.iniies prjedica- te.tt mundum aninial esl, el lege uon pioliibetui ;
brti, quia feras, et belhias ad fidem vocabal. Dicebat (_ i etsi ejusmodi cibus modo in usu (66) non habeaiut.
autem ; pwnitenliam agile, ul a peccaiis solulfa tei'- Tunc exibafad eum Hierosolyma, ei oninis Juilwa;^
TCIIOregno, in regnttni ccelorum iransferaniini. Ap- e/ omnis regio ciica Joidanem, el baptizaban ur ab eb
propivquavil enim legnum coelorum;quia vobiseiim, in Jordune, confilentes peccatn sua. Videns auiem
cl inteT vos habital Rex aijgelorum. Agiie igitur poe- muttos Phaiiswoium et Sadducworum venientes ad
iiilentiam; mundaniini a peccalis. ul hujus lanti baplismum suutn, dia.il eis; piogenies vipetarum quis,
Rcgis, et regiium el populus esse possilis. Sed quis demonstraviivobis fugere a futura ira (67)? Vipeia-
est isle Joamies qui tam bene praedical ? Hic enini rum enim lirec iialura diciltir esse (tj8), ut qiundo
est ille de quo dictuin est per Isaiam prpphetaiii feiuina concipil, masciilunj interfici.it, qnando \e o
dicentem : «Yox cldmantis in deserlo : Parate viara parit, ipsa iiiliilominus a filiis occidntur; neque
Domini; reclas facile semitas ejus (Isai. \h, 5)."sVox enim exspeclant, ul assueto nalurrc ordine orianlur,
eniin vocatur Joannes, qttia Verbum vocatur Chri-' sed rupto maliis ulero violenier ioras erumpjiui.
s'us(6i). Sicui euim Joannes prrecedil Chrislum. Yipera igitiir Synagoga esl (69), qure virum ssium
navil, dimidiam tamen partem ditionis qtia? Herodis donnis ve^lra descrta, sic in diebus Jonnnis ex mul-
fuerat, el coticessit, et ethnarcham conslituii ; poi- tn pnrle fuit Judrca deserla.... mystice aiilem Jo.
licilus, regem se eum reniiniiaturnra, si coiiveiuen- D 1 sigitilicai Salvaioreiii qui praedicabaideseriaeJiid*^,
tem regl virtutem praeslarel. Obligil atitera llli Ju-" id est piopler iransgicssionem legis a Deo dereli-
drea et Iduraaea, el prasler-has, Saraaiia^compie- circ» Earodem inysticam significnlionero exlubttertu
liensis in ea urbibiis, Slralonis turris, Sebasle, S. Anibrositislib. u, ad cap. 3. Luc. deserlam dici
Joppe, Hierosolyma : Gazam, Gadaram et Hippon volens « quia nullis adhjic conven.c plebis operibus
Gr.ccanici instiluli urbes Aug. a regno sepaiatas, colebalur. J Sic A. liiiperfecii-boro. 5, ctc.
Syriae contribuit. Alterum Hterodianae ditionis dimi- (64) Ita Be<ia, « Vox nominalus, quia verbum
dittm, in alios dnos Herodis filios pariitus est Atig. pr.ccedebat. » Y. Aug. lmperfecti.
Herodi Antipse Galilaea cessil et Perrca : Philippo (65) I Tiro. vi, 8. t Habentes autein ahmeiita et
Baianrcacuin Thraconilide; et Aurimiiis lum-parle quibtis tegatnur, his contenti stiiniis. »
qtiadam Zenodori domus. Ita Josephuscap. II,n. 4. (66) V. Bocbartura De animal. lac. Scripl. pag. I,
Y. Ang. De conseus. ev. 1. n, c. 7, 8. lib. i, cap. 5. Chiysoslomus de victn el veslilu Jo.
(61) Hieronymus ab h. 1. : « Nazanrus sanctus agit honi. 10, S. Ambiosius 1. m. In Luc. i.
inlerprelattir. Sanctuin autera Doniinum futurum, (67) A ventura ira Vulg. ab ita venlura ltal.
oninis Scripiura commemoral. » (68) Ilac de re A. lroperfecli honi. 5, el JJeda
(62) Idetu adinonent Chrysoslomus hoiii. 10, el ad h. I.
caeieri passlni inierpietes. (139) De Pharisreis et Sadducrcis Beda interjire;-
(65) Beda ad h. 1. : « In deserto Jitdreredicit, quia taiitr.
sicul illis ante Diophelaiuro e&l; ecce rcliiiqubtur
87 S. BRUNONISEPISCOPI SJGNIENSJS #8
Salvatorem nostrum, nam et ipse serpens voca- A siniul cum caelciis succidans. Omnis enitnaibor quat-
lur (70), postquam ad eam venit, poslquam eatn suo non facil fructum bonum, excidelur el in ignem mit-
semine impraegnavjt, totamque evangelicaeprredica- leiur. Qttid enim arbor, quid fruclus, el quld ignis
tionis sementem in eam effudit, illa sicul vipera, isie significei, mauifesiuiu esl.' De hoc enim- igne
sicut veneuosa et impia conlra eum assurgens, eiim diciUir : « Vermis eorum non morielur, et ignis
'14 inlerfecit. Hujus autem filii isti sunt, qtii mairis eorum non exstinguetur (Isai. LXIV).» — Ego qui-
nequiiiam fugientes, ad poenilenliam veniunt, el de dem vos baplizo in aqua in pwnitentiam. Qui autem
ipsius impio \enlre exire nitunlur. Hujus filii et post me venturus cst ,fartior me esl, cujus nonium
Apostoli fuerunt (7i), qui exstincla malre, ex ejus dignus calciamenla (77) poitare, ipse vos baplnabil
titero progredientes, ubique terrarum Evangeruim in Spirilu sanclo, et igni. (78) Aqua euim lanlum
jiraedicaverunt. Ex hoc autem ulero et Aposlolus baplizabal beaius Joannes, qttia ejus baplismus car-
Iretabundus egrediens ait : « Cura aulem placuit ei, nem a soi'dibtis lavarepolerat; aiiimam vero a pec-
qul me segregavit ex ulero mairis meae, et vocavH catis mundare non poleral. Eral cnim hic urobra.
per gratiara suam, » el caeiera (Galat. i, 15). Et isti et figui-a melioiis baptismi. Bapiizabat autem in
quidem Synagogam occiderunt, quia perpetuac morti pwnitenliam, id csl, ad hoc ut agerenl pceniientiam,
eam damnaverunt. Sic igitur ex impia matre boni ut sicul ipse aqua eos lavabat exterius, iia ipsi se
filii oriunlur; quibus nunc dicilur : progenies vipe- pcenitenlia Ia\arent interius, ut mox Chtisto ve-
rarum; sed jam nimc dissimiles a nalura viperarum, nientp, ad ejtts baptismum suscipiendum essenip.t-
quis demonstravit vobis fugere a futura ira? Facite rali. Qitre sunt aulem ealciamenla Cluisti, qnre se
cigo fruclum dignum pmnitenlim : illa enim pceni- \ir sanclus portare indignum esse dicii? Chiisli
teniia sine fiuctu esl, qtire in nullo bono opere se enim calciamenla porlare est ejus Incarnaliouis
inanifestat, qualis esi. Sicul enira bonae arboies n.ysteiia prredieare : Quodammodo enim se dhiniias
commendanlur fructu, ila et digne pcenilenles bonis calciainentis induil, quoniam noslra? carnis tnorii-
operibus comraendantur. Quis enim euin poenilere cijuim Dei Filius suscepit. Cura enini caeteraindu-
dicat, qui adhuc id ipsura agii, unde se pcenitere inenia ex alia et alia maleiia habearaus, calci.<-
dissiroulat (72)? Et ne velilis dicere inlra vos : Pa- liienla tamen non nisi carnca, et de carne stiscepia
liem habemus Abrahatn, talis enlm cogitatio falsam habemus. Baplizabal autem Ghrisius in Spirilu
securitalem et inutilein parit. Nou enim sufficit vo- sancto, el igni, id est, in virlute Spiritus sancli, qaa
bis qttod Abrahrs filii est.s, nisj Abrahre opera faci.t- peccaia simul lolluntur el uruntur. Una euim
tis, el ejus fidem tcnealis. Dico tnim vobis, quoniam £ e.tderoqne vir_tusesl el Patris, el Filii, et Spirilus
polens est Dominus de lapidibus ktts suscilare fthos suicti; sed quia Spiritus sanctus ab uli-oqtie ptoce-
Abiahw. Unde inanifestum esl quod filii Abrahrcnon dit, bene in Spirilu sanclo Dorainus Jesus baptizare
.secundum carnem (75), sed secunduin fidem diciua- dicitur;_quia in hac una persona virtus lotius Tiini-
ttir. Si etiira secundum ctrncra dicerenlur, qtti ex lalis breviter oslendiiur. Ipse enim qui ail, « uH
«'jus carne non essent, ejus filii dici non possent. qnis renatus fueiit ex aqua , el Spiritu sancio
Stiscilanitir .lutem de lapidibus lilii Abraltrc, (74)quin (Joan. in,5); » idem ipse dixit, « baplizanles eos
gentiies piius lapidei, duri, el infructuosi Abi'abae in nomine Patris, et Filii, et Spirilus sancli (Matth.
iilii facti stint, ejus fidem, et opera imitantes. Jam XXVHI,19). - Si igilur beattts Joannes dixissel,
euim sccuiis ad radicem arboiis posila esl : securis ipse vos baptizabit in se jpso, quando dixit: Ipse
Christus (75) arbor synagoga : prope est igilur ut vos bapiizabil in Spirilu sancio; obscurura quidetii
ssiccidatur, cui ad radicero jam sccuris posita esl. essel, ad ipsuni lamen signifiearet. Similiter auleni si
Exspectal tamen adbuc, ut \ideat si feceiii fructum dixissel: ipse vos baplizabit in Patre: el hoc Herum
bonum. IIoc euim fictis illa significa\il (76), cui Do- csset obscurum, quamvis oraniumtrium situnaope-
ininus maledixit, quoniam fruclum non babebat, el latio. Beneliaque dixit, ipse vos baplizabit in Spiiitu
aruit. Qui igittir loti arbori non pepercit, quomodo D saucto, idest, in ea virtule qure communis est Pairis,
uni ex ramis pareet? Ne dicas itaque inlra le; filitis et Filii, el Spiriius sancti (79). Sequittir : Cujttt,
sttm Abrah.c : sed fac illius opera, ne ab ejtts radice venlilabrum' in manu sua et permundabit aream

(70) Yid. Num. xxi, Jo. m, 15, et ca loca injcr- oi mss. cod. apud Sabalier. Y. ap. Hieronymtim et
preles. Bedam bunclocum. V. eiiam Ducangium iu Gloss.
(71) In bonam parlem aecipil et Ainbrosius V. Calcia, Calciare, ete.
liall. '(78) Y. Dissert. Calmct anle comm. in Marc. de
(72) De poeniientia hujusmodi ChrysoStomus ad B.tplismo ar. 2, qtti est De baplismateJoannis.
h. I. hom. 10. (79) Verba ipse vos baptizabil Spirilu sancto el
(75) Vid. Paulttm ad Roman. cap. n, m, etc. igue explicat Hieronymus, « sive quia ignis esl Spt-
(74) Esl lirecalioium explicalio aptid Cbtysoslo- liliis sauclus, sive qula In prresenli, spirttu bapllza-
mtim I. all., praelerea Hieronymi, Anibiosii, A. Im- liittr, el in fuluro, jgne. > Chrysostomus baptiznia
perfecti, Beda, elc. Spiritu sanclo inierpretaltir de gialia' Uigtt.tie,
(75) Hiei oiiyrao securis est prredicatio E\angelii. corameinoralionem ignis adjici putat ad graii.c enci-
(76) Huc idem transferl Ambrosius 1. alb giant expiimendani. Beda exponit de gratia et re-
(77) Calciamenia habet Cyprianus 1. i Tesliinon. jnissinne peccatoiura, si\e igne iiibulationuin. Alii
aitlci.
Sn COJJJiEST. IN MATlH. - PARS I, CAP. IV. 90
lg suam; el congregubtiliiticum suum in horreum, A . enira quod baptizaio Domiiiocooli apeiiuntur? Ma-
paleas auiem comburelignt inexiinguibiti.Quis enim gnum esl hoc myslciiura, magnamque his, qui bap-~
per venlilabrum, quo grana a paleis dividuntnr, liz.iiitur, .laeliiiam prreiigurat. Clausum eral prius,
nisi ejus discretionis libram, et cxamen (80)? nemo illuc anle baplisraum irigrediebatur : nunc
quid vero per aream, nisi Ecclesiam ? quid pcr tri- aulem aperlum est : sed baptizatis est aperlum.
ticira, nisi bonos? quid per paleas, nisi malos? Sic eniin ipse Dominus ait (Joan. mi, 5) : « Nisi quis
qttid per horreum, nisi pairiam coelestem?Posiquam renalus ftteiit ex aqua el Spirilusancto, non inlrabii
igilur Salvalor iioslei- suae discr.elionisexaminebo- in regnuin coelorum(84).> Vidit aulem Spiritum Dei
nos a malis, et agnos ab hoedis separabit, lota san- descendentemsicut columbam, non quodSpiritussan-
cta Ecclesia iniquoTtiro consottio libera, ei emun- clus in columba incarnatus sil; sblus enim Filius
dala, tunc bonos ad rcgnum Iiivitabil dicens : Venite est incarnatus; sed quod in columba Spiritus Dci
benedtcti Palris mei, percipite regnum , quod vo- se ostendere voluit. Naro et in nobis esl Spiritus
bis paialum est ab of.gine mundi. Palejs au- sanctus : hoc enim Apostolus dicit (f Cor. fu, 16) :
lem, id est, iniqifs quid dicet? Ite maledicli in « Nescilis quia lemplum Dei eslis, et Spiritus san- '
ignemiceleinum. Tunc venit Jesus a Galilwa,in Jor- cius (85) habitat in vobis; » non lamen Spiritus san-
danemad Joannem, ui bapiizatelur ab eo. Quod enim B cttis incarnaiur in nobis. Vox autem illa, qurc de
ait lunc (81), intelligendum est, quando Joannes coelis audita esf, cujus nisi Palris fuil? Quis etiim
lalia praedicabat, el baplizabat, non autem quando alius dicere" pofuil; hic esl filius meus dilectus? Ve-
praediearc cceperat : jam enira trkesimum annum ntmtamen quahier a"b invisiblli el incorporeo \o\
titerque inliaverat, quando ad baptismum Domiiuis corporea, sensibilisqne proeedat, solval qtii poicsl.
venerat. Baplizalur atilera Jesus non slbi, sed no- Complacet aulem sibi Deus Pater in Fiho suo d.Ie-
bis (82). Lavat aquas, et sanctificat suo taclu, non clo, quod lalem ante tempota ineffabiliier, el sine
ipse Iavatur ab aquis._Ibi vc.us eircumcisio periil: iuiiio filium genuil. Sic enim, si dicere dignum esi,
ibi novae fidei inno\alio c<)epit.Ibi priroum Joannes ct iios nobis placemus in'operibus nostris, tjuando
baplizare didicit, ubi toiius Tiinilatis rojsleiia co- aliqnid agimtts, quotl lattde dignum esse videatur.
gno\it, audivit, el vidil. Terrkus tunc Joannes, et Apertissime attiem hoc iu loco Trinilas osienditur,
nd Donii"um accedere conlremiscens, prohibebat iniquo personaliter toia sentitur; siquidem Filins
tu.ii dicens : Ego a te debeo taplizari, el lu veuis ad in hominc, Spirilus sancitts in colnroba, el Paler in
me ? Respcndens autem Jesus uixil: Sine tnodo; s:c siiapvoeis testimortio dcclaratur (86).
enim decet nos tmplere omnem justiiinm Tu, inquit. r-. Yll [CiP, IV.] Tunc Jesus duclus est in desettutn
m jor es, tu Doroiimses; ego ininor et setvtis; nie aSyiiliu ut tentaretur a diabolo. El cum jejunassel
oporiet minui, te autem crescere. Quid est ergo quod quadraginla diebus, el quadraginta noclibui, poslea
lu venis ad jne? ego potius debui iie ad te. Tu esunu. Prascipui Ecclesiae sancti doctores Dominuni
mundusos, et urania mundas : non tu a me, sed Jesuni in deserlum a suo spiritu duciura esse e\po-
cgo a te et muudari, et baplizari deheo. Atiile: niint (87) : quem si ab alio quoque spiritu ductum
Stne nxoio; nrysterium est quod ago, dum ego bap- fuisse exposuissent, non esset inconveniens, cum
lizor, tu quoque in me bapiizaris, quia niembrum Lucas Evangelisla eum in Jerusalera, et in 1@ iuon-
es illius, qui baptizatur. Sic enim decel nos implere tem excelsum valde a diabolo non assumptum, sed
omnemjusiitiatn, vetetibus finem, et terminumpo- duclum aperlissime dicat. Quod si ibi, et ibi abalio
neules, novis autem exemplum ct regulam dauies. spiriiu ductum esse non est inconveniens; quareln
Tunc dimisil eum. Quid cst, dimisit euin? non til- deserium quoque a"balio spiriiu eum ductum fuisse
leiius restif t, non ulierius conlradixil, quin imnio inconveniens vidcatur (88) 1 Sed sive a suo, sive ab
acquievit, et eum secundum suam volunlatem facere alio ductus fueiil, considerandum est, quare se a
pei'iJiisit (83). Baplizatus autem Jesus confeslim diabolo lentari perraiserit. Nihil enim sine ulilitale
ascendit de aqua, el ecce apeili suni ei casti, et vidit L) et ratione facil Salvalor nosler : et ibi maxinie j'a-
Spitiium Dei desccndentemsicul co!umbam,el venien- tionem quserere debemtts, ubi ipse aliquid agit (si
tem super se : et eccevox de cwlis dice? ,- hic est fi- taraen tale aliquid agit), quod suaeraajcstatis videa-
lius meus dilecius, in quo mild coniplacui. Quid est tur esse indignum : quis enim audire non horreal,
(80) DefuturojtidicioetDeterno velprae- in Quadrag., pag. 52. Sequentes umnes homHiaenon
mio exphcat etiara Hieronynuts,supplicio Ainbrositis, et Eiiiisenuin, ul pluries diximus, sed S. Brunoncm
Beda; de tentationibus et calaniitalibus viloehujus Asfensem auclorem babuerunl.
A. Imperfccti hom. 5. De baptisnii effectu hoc explicat eodem raodo
Bedaro ad h. 1. el Janseniura cap. 14. (84)
(81) Chiysostomus et Beda.
t
(H) Triplicem ob caus.tm, ait Jlieronymus ad (85) Spitilus Dei Vulg.
h. 1., Salvalor a Jo. accepit baptismuin, 1 ut quia
homo natus erat, omnem justitiam et humiliiatera (86) i Mysieriura Trinitatis in baptismate dcmon-
stralur : Dominus hapiizatur; Spintus descendit....
legis impleret. 2. ut baptisraate suo,'Jo. bapiisma Patris vox audilur, » Hieronym.
coinprobarel. 5. Ul Jordanis aquas saTictificans,pcr (87) Hjeron., « Haud dubitim quin a S. Spiiini.»
liescensionem colurabre, Spiritns sanclus in lavacro Ila Chrysostora., Gregorius, hora. 13 in Ev., Be-
credentium monslraret adventttm. i Ita fenne et da, eic. V. Maldouatum.
Bedn. V. Maldonalum,Janseniitm, elc. V. Calrac; -JU!h. 1.
Hiiic iniiiuni sumit hoiiiilia Eraiseiii Dora. I. (88)
(85)
81 S. BRUNONISEPISCOPI SIGKlOSIS 32
quod virtus a diabolo vel ducatur, vel tentetur? Ye- A-iis, recordare, quia in deserto es, leniai te injnii-
rumtamen vel sua sponte duciiur, imo se jubente cus, et panes suos libi apponil. Responde iiaque,
ducitur (ejus enim velle jubero est), non est hoc ian- sicut Dotninus lutts respondit, qnando ipse quoque
tiim horrendura, quanlum quid sigiiificet miran ab eo leiilabalur : Non in solo pane vivil homo, sed
dum et qtirerendum. Quis enim nescial Pilatum et in oinni verbo quod piocedit de ore Dei. P<.nee.tini
Judaeos qui eum occiderunt, non solum raembra dia- nuirilur corpus, verbo Dei reficitur anima (95).
boli, sed ejus quoque servos fttisse? Et quidera ma- Ulrumque ergo bonum est : alierum tniiten uiroium
jor nobis injuria videlur esse ea, quaro a servis appetere, nmltunique delectabilein qiircreie, ei in
alicttjtis honiiijis pnliniur, quain si ab ipso eorum suscipiendo lemperantiam uon hibere, inaluin est.
(loiniiioeam paleieinur. Unde non mngis horrendum Ex hoc enim luxuiia oinnisque cainis petulantia
cst quod Salvator nosler a diabolo ducitur, et lenla- nascitur. Propler hoc et dives ille qui epulabalur
tur,.quam qnod a Judaeis orcidilur elflagellatur. Si- quolidie splendide, quia susceperat bona in \ita
cut eniin Christus occidilur non sibi, sed nobis; Ha sua, omnia mala nuuc palitur post morlem suara.
ciiam tentalur non sibi, sed nobis. Nobis enim mor- Yideainiis roodo de illis quos supra pinnaculura
luus esl, quia nobis ejus mors necessaria erat: nisi templi diabolus staluii, In quibus mibi cleticoruin
enini ipse moreietuiv nos non viveremus : moituus B ' ordo imxime signifieaii videtur (94). Hli enim a
igiiur est, ul nos vivanms. SiraiJiter autem nobis diabolo Miprapiiinaculum templi elevanlur, qui duni
tentatus esl: quia ejus tentatioduplex nobis benefi- se idonebs esse pulant, qui Ecclesiam Dei regere
ciuin probat. Allerum quidem nt sciamus quomodo possint, et prelio, et precibus, et quibuscunque mo-
lenlaloribus nostris, et liis' qui nobis jnjuriam fa- <Jispossunl, Ecclesiaeprrselaliel episcopi fieri njtuu-
ciunt. respondere ilebeamus. Alterum vero ul in tur. Neque eniin se aliier Cluislus illuc a .diabolo
nnlla nostra virtule, vel sapientla confidanuis; nisi quia lales Chrislianos suo no-
qtto- duci paieretur,
niam inimicus noster diabolus, qui ipsum Dominum mine prrcsignilos in hoc facto significare volebat.
nostrum tentare praesumpsii, tanquara leo rugiens Et bene quidem tunc omnium personas, bonortim
semper circuit quaerens qucm devoret (89). ,Red- s.ilicet ct malorum in se signifieando suscepit,
dita igiturcausa tentationis, videamiis el msslerium quando se-a diabolo teniari permisit. <Juodaulem
significationis. Cum enim multis modis diabolus ho- ait, Si Filius Dei es, mitle te deorsum, quid aliud
mines lentet, maxime tamen his tribiis eos tentando nisi hoe dicere videtur : Jam inter filios Dei compu-
aggreditur : id esl aut ciborum appetitu, aul vana taiiises,jamepiscopusordinatuses,jani ab hisqui te
gloria, aut Iionoris>t divitianim sublimitaie. Nili- 17 non cognoscunl videris esse quod non cs. Fac
luraulem eos quos tentat, ad excelsa ducere, el in " igitur aliquid unde lauderis, unde gloriosus habea-
allum elevare, ul sicut ipseelevatus cecidit, sic el ris, ei unde magnus ab homiiiibusvidearis. Mitte le
alios exaltando rueie faciat. Ipse enim est qui deoisum. Semper enim hi tales se deorsum raittunt,
ait (90) : « In ccelura ascendam, super astra Dei quia solas divilias, gloriam et dignitaies qurere ues
exaltabo soliom meum; sedebo in monie leslamenli, quotidie deleriores fiunt; et hos lamcn benignissi-
in lateribus Aquilouis, el siinilis ero Aliissimo. » mus Dominus docere non dedignalur*,quomodo suo
Alios itaqtie in deseiium dticit (91) : alios supra lentatori respondere deheanl; si taiuen non diaLo-
templi pinnaculum ponit : alios \ero in montera ex- lum lenlanlein, sed se saluiaria cottsilia dantera
celsum exaltat. El in deserlttm quidem ducit: audire velint. Ail enira : Rursum sctiplum est: Non
quando nb-amore ccelesiis palrire, et a divina con- lenlabis Dominum Deum luum. Hoc enim Dominus
eum duxil supia pinna-
(emplatione menles liominiim avertit, et lerrena respondit, quando diabolus
ei si Filius Dei es,
qnreque, el transiloria cogitare facit : deseriuui culum terapli, el quando dixil;
enini esupiidquid a Deo longe est. Sed quod cogi- mitie ic deoisum. Siraililer igitur et lu quia inlelli-
tnre lion magntim peccaiutn esl, nisi cogitationi de- gis te supra Ecclesiara Dei male ordinalum; et non
leclalio succedat, opponil menti diversas ciborum a Deo, sed a diabolo ibi posilum, caelerisque prrela-
dtiicias, ul -sicut primura hominem decepit per gu- tum : qui tibi etiam qttotidie dicit^mitle le deorsum,
Ire iniemperanliam, sic creteros quoqtte decipiat. In etle quotidie praecipit.ire, et perdere nifiiur; recor-
sed tibi et
pane enim omnia ciborum genera significaniur, se- daie Jiujtis tesiiraonii, quod non diabolo,
ciindum illttd (92) : Inlravit Jesus in domum ctijus- oiunibus liominibus a Domino dicitur. Responde
datn principis Pliaiisworum Sdbbalo mandncare pa- igilur : Non libi credam, non me deorsura miltam;
nem. Quando igitttr hrcc libi in jiiPnieniTencrinl, et sed obediam Scripluirc mihi dicenti : non tentabis
obhtus eorum quae aniinse stinl, sola ea qtiibus caro Dominum Deumiuunu Quomodoenim Dominum non
lurtim el per latrocinium
deleclaliir, inpingualur el superbil, cogilare ccepe- lenlal qui Efclesiara, quam
(89) Y. Clirysoslom. hom. 13, et ex recenliori- rel, » elc. Y. Calmetad h. 1. Lucre.
bus Corn. a Lap. (95) « St quis ergo non vescimr verbol)ei, islc
r(90) Isai. xiv, 15 : « In copluraconsrendam, » eic. nou \j\it; » S. ul crtlligit iiinc Hier. De liis J. C.
(91) Y. S. Gregoiiuni, hb. xiv Moial., cap. 7; lentationibtts, Leo ser. 5 de Quadrag. Ambrosius
Ambtosium 1. ui in Luc.; .Cbrjsost. hoin. 15; A. lib. i De Cain el Abel, cap. 5, elc.
Iraperf. bora. 5. (94) Elegans et iiot.tbilis maxime locus.
(92) Luc. xiv, \ : « El f.tctum csl cura iiilra-
ift COMMENT. 1N MATTII. — PARS I CAP. IV. 35-
iuvasit, conlra canouum instilula, el Dei voluntaiera A et quadraginia noclibus, quatenus in ciborum jeju-
lenet, el possider? Mullum enim Deum tenial qui in irio significaret nobis 'jcjunium corporis, et in die-
to peccalo perseverat, quo se perire non dubilat. rum nuinero (Jenionslraret jejuiiiuni cordis.
Ilis au.em ila tlispositis, nunc de illis quoque \idea- VIII. (98) Cum autem audissel Jesus quod Joanneis
mus, qui supra moniem excelsum valde a diabolo liadiws esset, secessit in Gatilwam : ettelicta civitaie
ducunlur, quibus etiam onuiia regna niundi, et eo- Nazareih, venil, et liabilavtt in Caphatnaum mari-
rum gloriam ostendii, et oslensa proiniltit, si eum lima, in finibus Zabulon el Nephtalitn : ul aditnple-
procidenles adorent. Quos eniin alios per istos in- reiur quod dicium est per Isaiam propltetam : Terra
teiligamus, nisi Iiiiperalores, reges, duces, piiuci- Zabulon el Nepluhaiim via maiis ttans Joidanem
pes, caiterosque sieeuli hujus potciiles (95), quos in Galilwm genlium, populus, qui sedebat "in tenebiis;
niontem excelsuni, id esi in ipsaium dignitaturo viilu lucem magnatn; el sedenlibus in regione umbrce
subliinitalem per homicidia, perjuria, furla, rapinas, mouis lux otla est eis. Manifestum est igitur,
prodiliones, fiaudes, et cseiera~hujusmodi diabolus quia noti alicujtis rei liinore sesessil Dominus in
d"cil el cxaltat? Ei isli quidemcum adoi'ani, eum Galilaeanf, relitta oivitate sua Nazareth, sed ut
colunt et veneranlur; eum quasi Deum sequuntur, prophetia eomplerelur, qure in fiues Zabulon, et
ei post eum iii lenebras demerguntur : neque" enim B Neplualira eum vetfturura esse prrcdixeral. Sic enini
atidiunt hoc quod dicii Dorainus Jesus. Dominum ali Isaias (Isai. ix, 1). « Priroo tempore alleviata est
Deum tuum adorabis et iltt soh seivies. Quia igitur ierra Zabnlon et terra Nephlhalira.» Sed quare
diuum est de his qui in desci-tura dueuniiir, el de primo terapore? quia slalim in surc prredicationis
his quj supra pinnaculuro templt consiituunlur, et l@initio, et aniiquam apostolos clegisset veniens
de illts qui supra montero excelsum valdeTe\aliaiiiur. illuc, Peirum et Andraeam, Jacobum cl Joajmem de
Nuuc ad priucipiura redeainus, et quare S.tlvator piscalioue voca\ii, el eis ul post se venirent, impe-
nosierquadraginla diebus, et quadraginta noclibuji ravit. Sic igilur prirao teinpore suorum pondere
jejtinaveril exponamus (9G). Qureii enim polcst peccatorum lerra Zabulon, et terra Nephthalhu
guare neque plus, neque niinus iejunaverif, et alleviala est (99). Quae ideo qttidem via mai-is
qttare sibi hoc dierum numero jejunare placuerit. dicitisr, quiaponuosaeral,et naufragiisdedita(lOO).
Tanium enim Moysen, tanlum et Eliam ^ejunasse Undeet Jacobin benediclionibus aii (101): « Zabu-
legimus (97J. Quadragenarius eiiim numerus ex qua- lon in littore maris habitabit, ei in stalione navium
itior conslat, et decem : quatuor enim deceni, vel perlingens usque ad Sidonera.» Sed quarein Gali-
decies qtiatuor quadraginta fittnt. Per quatuor aulem _ I.ram secessisse dicitur ? cum Lucas evangelista
iiovum Tesiamenluin significalur, quoniam in qua- N.izareili in Galilaea esse ostendat, dicens ; « Mis-
luor evangeliis consistil. Per decem\eipsigiiificatuc stis est Gabriel angelus a Deo in Galihere civita-
velus, qui in decero mandatis legis conlinetur. Qua- tein, quae vooalur Nazarelh (Luc. i, 26). > In hoc
draginta ergo diebus jejunaie est ulriusque lesta- quoqtie E,vangeh'o supertus legitur, quod Joseph ad-
roenli praecepla servare. Qtiadraginta enim diebus monitus in soninis «venit in partes Galilrere, el babi-
jejunat, qui ab ilhs omnibus se immunem et jeju- lavit in civitale Nazareth (Maitk.n, 22). > Perquod
iiium custodit, qure uirumque Tcstaraenlum facere dattir inteiligi quod Nazareth non in plena provincia
iiilerdicil : ut sicut caro exterius jejunal a cibis, ita Gnhlrcre,sed in extremts finibus sita sit (102). Se-
et mens inlerius jejmiet a viliis. Dtcil enim Scri- cessit igitur in Galilream, id est, in ipsius provincirc
pitira : Non occides, non moechaberis, non furlum pleuitudinem. Genlium aulem illarum populus, qui
facies, non falsum lestimonium dices, non concnpi- ibi in lenebris sedebat, et lumen veritaiis nou ba-
sces rem proximi tui, et similia. III sunt illi cibi a bebat quia legem spirilualiter non inlelhgebat, tunc
qitibus ulrumque testamenlum prrccipit absifnere. vidit lucem magnam.Yere ulique magnam; ipsacst
Qtii ergo carnem jejuniis macerat, uisi ab istis cibis eiiiiii, quae illuminal omnem hominem venientem in
se inlerius jejunium cuslodiat, non Lene jejunat. D Imnc mundum, quara qui *equ3lur, non arabulat iu
Jejunemus igiitir caiiie, jejunemus el roente. Noti lenebris, sed habebii lumen vitre. Et sedenlibus m
nobissunt illi cibi, a quibus abstinere debeamus. tegione umbrm morlis, lux oita est eis. Hli eniin
Jejunavk itaque Dominus Jesus quadragintadjebtis, stib urabra morlis sedent, qui vitrc aiborem igno-

(95) Ila sanclus quoque GTegOrius, lib. -wiii Mo- drreas png. li)9, hoc num. 8 et seq. 9.
ral. cap. 36, ct Iib. x\\, cap. 26. (99) Tolidem ferme veibis prophctrc Ioctimex-
(96) H.tc de re fuse Cornelius a Lapide, aliique plicat S. Hieron., Itb. iu in Isai.
inlerpretes. Yid. S. Jo. Cbrisosl. hoin. 1 in Ge- (100) Hieronyni. ibid. « M.ire hie lacum in
appellat
ues. n. 5. Genesarefh qui Jcrdane iitfluente efficitur; ctijtts
(97) Yid. ap. S. Basilium in homil. de XLMariy- litlore Capharnaura et Tibci ias el Betlisnidaet£iio-
ribuseorum oralionem. S. Attg. serm. 51, n. 52, -lozaim sitre sunl: in qua vel maxiine regione Dorai-
sor.-125, n. 9; serm. 205, n. 1; serm. 264, n. 5: nus commoraius est. »
serni. 270, n. 3, etc. Jn libro eliam n De doctrina (101) Genes. LIX15. Vid. S. Aroliros.DeBenedicl.
Christiana, cap. 16, niimeri illius mysieria quredam pairiarch. eap. 5.
cxpbnil. Yid. S. Gregorium liom. 12 inEvang., n.ij. (102) Vid. Hieron. De loo. Bonfier, Onomasi.
Sciipsitde numerorum mysleriis Pelrus Bongus. ReL.ndum Palcsl. pag.UOS.
(98) Esl Einiseno uomilia supposin iu <!ic"s.Aa-
93 S. BRUNONIS EPISCOPI SIGNIENSIS 96
ranl. Mala umbra, qi!aesicrefrigeTat,iiioecidat; sic A enim hominem pisces essenl (105), piscalores homi-
obscura, ui penitus Iumen tollat. Hislgilur nisi Iux nuni apostoli fieri non possent. Tales eiiira plsces
ista illuxisset, vila pariter, et Iumine caruissenl, digni sunt convivio Dei. Tales pisccs in baptismalis
quoniam et umbra luraen eis tollebat, etmorsviiam flnvio natant.sTalespisces hamo fidei, sauctre prae-
eis auferebat. Yenil igilur lux, venit Dominus Jestts, dicationis relibtis capiunlur. De mari igitur in
qni simul eos et illuminavit, el sanavit. Unde et mare transferunlur, quoniam de mari Galilaeaein
subditur : Exinde cwpii Jesus prwdicarc, et dicere ; 19 hoc mare raagnum et spatiosum mitluntur, ubi
pwnilenliam agite. appropinquavit eniin legnumcwlo- sunt reptilia quorttra non est numerus: animalia
rum. His enim verbis Salvator noster suosauditores pusilla, el magna, per quae omnia genera homimim
et illuminat, el sanal: Chrisli enira praedicalio et sig-iificantur. Sed quid est dicere, venile posl me ?
Iumen, el vila est. Sed ubi est necessarium accen- Posl Chrislum nanique ire, esl ejus vestigia sequi,
dere lucem, nisi in tenebiis? Quibus necessarium ejusopera irailaii, ejusdeni palientiam et humili-'
csl dare niedicinam, nisi infirmis? At vero anima laiem lenere. Neque enim siiflicit nobis pedibus lan-
qiioe in peccatis est, ct infirma, et sine lumine est. tumireposl Jesum, nisi ,et menle, erdileclione
lluic igilur pcenitenlia dalur, cujus medicaminesa- eum sequamur. Operaeprelium autem est, conside-
naltir, et illuminalur. Bene autera a pcenilenlia B rare, quanta fueril hortim beatorum fratrum obe-
praedicare Dorainus inchoat, qui mentes hominum dienlia, qui statim reliclis relibus secuti sunt eum.
infirmas, et errorum nebulis excaecalas, hocuno, et Unde non immerilo Simon obediens (106), Andreas
singulari medicamine sanare, el illuminare veneral. vero respondens (107) \el decorus iiilerprelatur." Et
Idipsum enim prrcdicationis exordium Joannes quo- procedens inde, vidil alios duos fralies Jacobum Ze-
qne Baplista suseepit. Nisi enim hrec medicina prrc- bedmi, el Joannem fratrem ejus in navi cum Zebe-
oesseril, liullum aliud reinedium esl, quod infirrois dmo patre eoium teficienles tetia, et vocaviieot. iili
menlibus valeat subvenire. Nam elsi paivuli pooni- aulem stalim^ reticlis relibus el patie, secuii btint
lere nescianl, fides tamen et pcenitenlia eos offe- eum. Non minor aulem in his, quam inillis aliis
renlium, pro eis suscipitur. obedienlia inveiiitur (108); quia ad unius jnssionis
1IX. Ambulans aulem jnxta mare Galilww vidit vocem ljon solum retia, sed et
palrem reliiiqueiiies,
duosfratres, Simonem, qui vocalur Pelrus, et An- Cbristum Dominum sectili sunt. Elisli quidetn sicut
dream fralrem ejus milletUes rele iti niare, erant clillinon solum piscatores, verura eiiam fraircs
enitn piscalores, el ait illis : Venile posl me, el fa- , crniil. 0 felix militia, qure ex fratrilras colligitur,
ciam vos fieii piscatores hominum. At illi, teltclis quibas omnibus est cor unum et anima tina ; de
reiibus, seculi sunl eum (105). Ecce primos suosdi- qutbus etiam per Propbelam diclum fuerat: « Ecce
scipulos de roari Dominus vocat, quoniam mtillos quam bonura, et quam jucundum habitare fratres
alios per eos de littjus mundi fluctuosa amarilndirie in unum (Psul. xxxn, 1). » Quid est autero retia
ad fidera \ocare disposucral. Ut quia de maTia Do- reficere, nisi sanclarum Scripluraruni senlentias
uiino vocantur, ipsi qtioque periclitaniium aniinas hrcrelicorum violenlia conscissas et depravatas
de rautidi luijus naufragio, et de viliorum insurgen- sana inlelligentia exponere-et reslaurare? Ilrec
libus proccllis hberare discant. Et sicut ipsi secun- enim qualuor Evangelia, quasi qttaluor piscandi
dum carnem fratres erant, ita et ccteros fide, et relia sunt. Similiter autera et quinque libri Moysi,
dilectione fratres esse doceant. Orones enim fralrcs omnesque prophetarum libri. Denique lot suni re-
buinus, qni ex una malie Ecclesia genili, et unius tia, quot et volumina. His enim relibtis Christiani
pattis filii sumus. Unde sintul oiiines diciraus : «Pa- capiuntur : his omnes fideles in Ecclesia colliguri-
tcr noster, qtii es in ccelis (Matih. vi, 9). > Quia iur. « Ite, inqttit Dominus, in universum mundum;
enira communis pater est omnium, comrouniter in- praedicateEvangelium omni crealuras : qui eredide—
vocattir ab oronibus. Vocat autem Dominus pisca* rit, el baptizatus fuerit, salvuserit (Marc.x\i,i&).i
toj'es, quoniam "tales ei necessarii erant, qui aquis Yides igitur piscatores, quibus dicittir : Ile in uni-
assueli, et piscandi, et baplizandi essent peiili: verstim munduin, vides el retia, id est, Evangelitun,
ideoque non arlera mtitare eis pi'recipit, sed longe de qtto dicitur, praedicaie Evangelium omni crea-
melioris piscationis, el allerius geneiis pisclunt eos tttrse : videset Aumina,in quibus pjsces capiuntur,
piscatores fore promitiit (104). Dicit eis, Venile id est baplismum : vides el Ipsos pisces, eos \i-
posl me, et faciam vos fteri piscatores hominum. Nisi delicet qui baptizantur, et crcdunt. Sequitur :

(105) De iterata liorum vocalione Chrysost., dam fuisse vocem Ix^iig piscis tam mullis insculptnm
lioni. 14, el Beda. \elerum. Cbisliauorum Monumentis. Exstal cl. Au-
(104) Aique hincnirairumChrysoslomus homines selmi Costadoni erudila disserlalio lialice scripta.
traducere ad pielalem vocat o-c.y/jvsuEtv sagena ca- De pisce J. C. symbolo.
pcre ci Cyrillo niultiiudo ad Deuni uondum uaducia (106) Vid. hicaLapide.
TWVE6V<5V v nly%; &.<TKynvzvTQzmultiludo non capta (107) V. Andieam de Sarrassey "De glona S-
sugena. Andreaec. 1, p. 5. Beda qttoque inlerpTctationcra
1.105) Nottim est Christianos ntiiicupatos pisces.ei habel horum nominum.
.pisciculos .- quare Tertullianus. De bapt., cap. 1, (108) Fideni hortmi ct obcdicniiam laudulChry-
uo' pisciculi sectindum Jesum Cbrisiuiii nostrura ii sosl. lifjiti. H.
aqtta nascimur; et tcssenm Cb.ristianc.rum qtiatn-
67 COMMEST. IN MATTH. - PARS I, CAP. V. 3S
X. Circuibat Jesus totam Gaiitwam docens in Sy- _A sunt. Sed quare beati ? Qnomam ipsorum e$'te-
nagogis eorum etprwdicans Evangetium regni Dei,el gnum cwtorum. Beali mites, quoniam ipsi posside-
sanans omnem languorem, el omnem inftrmitatem in bunt lerram. Quid enim sunt mites, nisi palienles
populo. Hoc esl enim quod superius exposuimus _ et humiles ? Peril enim omnis virlus sine paiicniia.
• t In palienlia veslra possi-
quia priiiio lemporc non solum peccatorum onere, Cnde el Dominus ait
\eruin etiam rcgritudine corporis alleviala est terra debitis anirans vestras (Luc. xxi, 19).» Qui igiiur
Zabulon, et lerra Nephlhalira. Et abiil bpinio ejus impaliens cst, riec animarii suam, nec lerrani suam
in lotam Syriam ; el obluterunt ei omnes male haben- possiderepotest. Quomodoenim animamsuam pos-
tes, etvexatos (lGd)vatiis languoiibus, et loiinenlis sidei qui animi sui furorem et iram coiibere iion
valel ? Quomodo autera lerram suam possidet, qui _
comprehensos; el qui dwmonia habcbanl, et luttaii-
cos, el paratylicos, el curavit eos. Ecce quani subito neque-oculos ab illicifo visu, neque aures abllliciio
inanifestalur Christtis : ecce quam siibitVejus vir- auditu, neque nares ab illicito odoratu, neque os
lulis fama et opinio terram replet. Undique antem ab illicito gustu, neque manus ab illicito Inclu com-
'
omnes infirmi et male se habentes ad eum dcfe- pescere valet ? Possumus tamen per banc lerram,
"ruiitur, etipseut verus medicus orancs inteiius et leriani viventium intelligere: ac per boc non minus
exlerius curnt infirmitates. Hoc enim propheta pi're- B possident miles, quam possidenl pauperes spiritu,
dixerat dicens (110) : « Vere Iangnores nostros ipse quoniam cum illi ccelum, isti vero lerram possi-
ttilit, et infirmitales nostras ipse porlavit.» —El deant, idera larnen per coelum, et per leriani signi-
secttlwsunl eum turbm multw de Galiima, et Deca- ficatur. Quando vero fidelibus suis Chrislus Domi-
poii, el de Jerosolymis, el de Judwa, et de trafis Jor- ntts noster talia promittit, nonne libi in monle, et
dane'. in regia sublimitale sedere videlur,? Sequilnr :
XI. JEJVP.Y.] (111) Videns aulem Jesus tuibas Beali qui lugent,iquoniam ipsi consolabuntur. Qnid
ascendii in montem, el cum sedissel, accesseiunt ad enim si pro amissione Terum temporalium lttgeaui?
£um discipuli ejus, et apeiiens os suvm, docebateos Quid si pro illatis sibi injuriis Jugeant? Quosdam
dicens : Beati pauperes spirilu, quoniam ipsoiumest enira flere \ideinus, qiioniatn iila'as sibi injurias
icgnum ccelarum. -Quod enim ln mojitem Christus \indicare non possunl: quas quidera quando \hv-
ascendil magnum aliqnid se foeuluium esse sigui- dtcant, nequaquam lunc beati, sed raiseri fiunt. Sie
fical. Ideo enim et prophela ail (112): t Super mon- igitur dicatur : Beati qui lugent peccala, qure fe-
leni excelsum ascende tti, qui evangelizas Sion. » cerunt; heali qui sua et alioruin peccata ploranl.
Ibi autera discipulos docel, quos majoris Intelligen- Sic eninf Samuel flebal Saulem cimctis diebus \iire
tire esse sclebat. Sed quid dicit (115) ? Beati pau- C sure (I Reg. xv, 35). Nam et David quia pccnituH,
peres sphitu. Non tlicit simpliciter beali pauperes ; etfle\il,'beaius est ; ait enim : « FuCrunt mihi la-
qitoniam nec omnes pauperes beati, nec omnes di- ciynire mere panes die acnocte (Psal. XLI,5). ">
vites miseri sunt. Multos enim pauperes latroues, Ipse quoque Salvator nosler pro morte Lazari la-
horaicidas, adulteros, perjuros et prodilores vide- ciymaius esl.Joann. xi,55). Yideas etiam peritu-
mtis : qui et in hacvita iuiseri stmf, et post hanc ivm Jerusaiem flevit (Luc. xix, 41) de miseriis ejns.
vitara infelices erunt. JDivites auiem plures ftiisse Fle\H el aposloltts Pelrtis, el bealituduieni non
legiraus, qui in sancta coriversalione Domino pla- araisit. Beaii igilur qui s:c ltigenl, qtioniara ip>i
cuerunt. Beali igilur pauperes spifitu, sed non ontni: reterna laetilia coiisolabuulur. Beati qui esuriuni" el
spiriiu; esl eniin spiritus bonus, est et spiiitus; sitiutu justitiam. Illi enim juslitiam' estniunt, et si-
inalus. Sicut autem beati sunl, qul spirilu malo, liuni, qui sic in observanda jusliiia deleclanlur, «c
20 pauperes sunt, sic etiaro illibeali sunl qui spi- si magnis epulis reficianliir. Unde ct Psalmisla ait:
rilubouo divites sunt. Beali itaque pauperes spiritti, « Beati qui custodiunl judicium, etfaciunljustitiam
eibeaii divitessplritu. Est enim spiritus superbiae, in omni lempoj'e (Psat. cv, 3).»Hoc audiant reges
spirilus fornicationis, spiriius discordire, et mtilii: n et principes ; hoc audianl potenles et judices ; hoc
a'lii spiritus sunt, quibus quicunque pauperes sunt, et nos audiamus, nos, inquam, episcopr elsacerdo-
I?eaii sunt. Beati sunt quoque-qui spiritu sapienlirc, tes, hujus capiluli semper memores simus, sine quo
et inlelleclus, spiritti consilii et fortittidinis, spiritu[ creteTacapitula bene traclare nequimus. Sed nota,
scientire el pietaiis, et spiritu limoris Domini diviies( quia non solum illl qni faciuilt jnsliliaiJi, sed elinra

(J09) In vnlg. non habetur vexalos, nec habet; (H2) Isai. XL, -9 : De variis significaiionibiis
iintiqtia Jlala versio. montis in Scriptura ; S. Gregoritts, ijiit. Jib. xxxni
(110) Isai. jt.ui, 4. Neqtie Ininc Isaiae locura adI Moj-al.; Yid. S. Arobros., lilr. viu in Luc.cap. 4,
hauc rera A. refert, sed Matthrcus vm, 17 postqnarai S. Bernardum, hom. 1 in fesl. om. SS. ; Propriuis.
induraliones narravit ut adimpleretur quod dictuini ad A. HieTonym. Doroinus ad monlana conscendil,
-cst per Isaiam prophetam dicentera : < Ipse infirrai- ut lurbas ad alliora secum trahat, et S. Ambrosius
tates uostras acccpit et regrolaliones nostras por- lib. v ad cap. vi Ltic, f. 17.
tavii. t Y. a Lapide ad l. Is. '(113) De his S. Augustin. De ser-m. D. in moiri.
(illi Est homll. Emiseno altjihuta in natalii (l. 111,part.~ u, Opp., ex-recens. Maur.); S.BernaT«
pliirimorum_niart., png. ^17, praemissis noniiuHis: dus De diveis. serm. 66, etc.
in lexiura iuim. procced.
99 S. BUUNONISEPISEOPI SIGNIENSIS 100
qui eam esuriunl et sitiunl ; id esl qui eam facere A qui conlinel oranja, comprehendere potetit. Bea'!
ooncupisnml, efsi non possinl facere quod deside- pacific",quoniam filii Dei Docabuntur. Pacifiei enim
rant, tamen beati sitnt, qiiia quantum in ipsis esl, .sunt qui discordes^paeificanl, qui mundtim Deo re-
faciunlquod dcsideiant. Etisti quidenisalui abuntur, conciJianl, qui inlcr creteros pacem el concordiam
quando omnia, illorum deshieria complcbunjijr ; scminaul. Aposlolus enim dicit: « Pacem seqnim ni
sicui euim cibo saluralur corptts, iia suo desiderio cum onuiihus sine qtja neroo videbit Deuin (Hebr.
saluralur anima. Beali miseticordes, quoniam ipsi xii, 14). >Ilemque : « Si fieri potcsl, quod ex vobis
miseiicofdiatn consequenlur. -Slatim post jusiiliam esl; ciim omnibtts honiinlbits pacem habcnies (Rom.
misericoidiam posttit. Unde et Psalroista ait: « Mi- Mt, 18). » Et Psalmista : « Cum his qtti odertint
sericordiam et judicium cnnlabo libi, Dom'ne pacero, eram pacificus (Psal. cix, 7). » Et bene qui-
(Psal. G, 1). i Bona esl jtistitia ; bona est el tuise- ('ent filii Dei vocanlur pacifici, quia s ipse est pax,
ricordia, Habet illa stium locum,; habet el isla uoslra, qui fecit titraqiie unum (Epltes. n, 14). »
SUUUKNeque vero petil juslilia, si in quibusdam I_.se esl rex pacifictis, qtti in se ipso angulari lap'de
causis misericordia lemperelur. Est aulem miseri- dnos parieles coivjungens, pacem feci/.his qtti longe
cordia (114) quredam afleelio animi, qtta affligimur eranl, et liis qui prope. Beati qui perseculiohem po-
alienis malis ; cui invidia contraria est, per quara Q tiunlur propler jusiiliam, quoniam ipsorum esl te-
homo "affligitur alienis bonis. Sive igilur in nos gmim ccelorum. Propter jusliiiam divil, (115) non
tleljnqueniibus parcimus, sive miseris et indigen- propler mundi honores, non propter divitias, non
tibus subvenimus, sive erranles ad vjam veritatis piopier superbiam et iniquitateni. Mullos enlra vi-
rediicimus, misericordia esl. Qui autem misericor- demus qtti propler hrec el siniilia persequuntur
dlam non Ijabueiit, misericordiam non inieniel : alios, et perseqitunttir ab aliis. Propter jif-lkiam
-Jieadem enim mensui-a, qua mensi fuerinius, re- cnim aposloli et martyres persecutionem ab impiis
melielur nobis (Luc. vi,- 38). » Sequilur : Beali passisnnl. Si eniro a prredicatione jusiiiire cessare
mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunl. •—«E\ volnissenl, persectttionem passi uon cssent. Usque
coide cnim, ul Dominus ait, exeunt cogitationes hodie quoque in sancla Ecclesia persecjilioncm pa-
nialre, fnrta, homicidia, peijuria, adulteiia, falsa liunlur quicunque jiislltiam praedicare et lenere
lestimonia (Malth. xv, 19),» cl similia ; hrcc sunt niiuntur. Non igitur omnes qui perseciilionem pa-
qurc coinquinanl hominem : tale aulem cor nuin- liunlur, beaii sunt; siquidem iniqui se in\icem
duin non est. Si enim mundum essel, totuiii homi- ppiseqttunlur : sed illi soli propter per$ecuiionem
nem suo slei-core non inquinaret. Uhid igittir cor est sunt beati, qui eam propler jiisliliam paliiinlur.
mttndum, exquo talia non procedunt. Jdeo etDavid __,Yidenl auiem iinusquisque hajc attdiens, si in aliqua
rogat Dominum dicens : « Cor munduni crea in me, islarum bealilndine conline"iiir. Quod si in aliqua
Detis, et spiritum rectum inriova in visreribus raeis se invenciil, sit securus, beatus crit, hoc eiilin Ye-
(Psal. L, II).» Si enim cor fuetit mtindtira a pra- rilas dixit: Yerilas autem mentiii non polest. Beali
t is cogitalionibtis, totus homo erit mundtts ab ini- eslis cmn maledixetinl vobis homines, el peiseculi
qitiiaiibus. Ibi enim oriunlur peccata, ibi r.idices vos fueiinl, et dixeiint omne malutn adveisus vos,
figtint, qtire si ibi succisre fuerint, non est ubi cre- mtnlienlei propler me : gaudeie et exsuluue, quontam
scant. Undo sciiptum est:« Bealus qui lenebil, et ineices vcslra copiosa est in cwlis. Beati, inqiiil.
aljidei par\iilos.suos ad peirtm (Psal. CXXXVI, 12).»' csiis, cutii vos lioraines roaleilixeriiit; ne timea:is
Unde et sacerdoies comam nulrire inlerdieunlur. eoitim maledictiones, sed polins gattdete et cxsul-
Qualiter aulem mundi corde Deum \ideant, vel taie, (116) quoniam enrum maledictiones. eorutn
quibus oculis eum videant, dubilari polcsi, facilc pprseetitiones, eorum maledicia, et meudaci.i g u-
atitein solvi non potest. Aposiolus laroen dieit: diuro vobis praeparanl in ccelis, et evsullaiioncm,
«Yidemus nunc per specuTum in rcnigraale, tunc magnantqtie piercedem et leiribuiionera. Sic enitti
auleni facie 2J ad faciem. Nunc cognosco ex par- persecuii sunl prophetas qui fuerunt ante vos. Nt n
le,J.unc aulein cognoscam, sicut et eognittis sum ) est hoc novuin, non est innsilaturo ; sic Isaiam, sic
(jl Cor. xm, 12).' Et Joannes apostolus : < Scimus, Jereraiam, sic et alios prophelas perseculi sttni. H-
.inquit, qttoniam cum apparuerit, similes ei erimus, lorum igitiir exemplum vos doceat. si illorum vo»
quoniam videbimus eura siculi esl (I Joan. nr, 2). » beatiludo deleclat.
Magnus erii ille oculus, qui elarilale sui \istts eum XII. (117) Voseslis salienm, quod si sal eianuerit,
(114) S., Thoroas 2-2, qu. 50, ar. 1 ; cx Aug. : (116) Hieronynms; « Nescio quis hoc noslrunt
« MiseVtcordiaest ulienre misefue in nostro corde possit implcre, iii lacerelur opprobriis fatna nostra,
compassio,qua utique, si possemus, subvenire com- et nos exsullemus iu Domino. i Hoc qui vauam se-
pelhmur.» ctatur gloriam, implere non polest \ qttre posiretna
(115) Idem animadvertit etHieronymus ad h. 1.: veiba desciipsit Beda. dhrysostomus lamen pi're-
Signanier addit: propter juslitiam ; multi enim clare, hom. 15 De J. C. « Noii modo id dixil sed
persecufionem propter sua peccaia prTiituiiiir, et eliam facile persuasit, nec duobus aut decem, sed
non sunt justi. Chrysostomiis illud pro jusiitia ex- universo jam pene ratindo.»
plicat, pro virlule alque pietate, pro defensione (117)- Est homilia Emiseni inTiatali confess, et
crclerorum. Solet quippe justiliam, omnem prorstts doci., pag. 227, scilicet S. Brunonis, ut rcliqti.s
auimi appellare virtittem. V. eiiam A. lraperfecli _Emiseno allributrc.
hom. 9.
101 -COMMENT. IN MATTII. — PARS I, CAP. V. J02
in quo salielur ? Vos, iiiqttil, eslis snl terrae, vos A bona opeta glunficciu Patiem vstrum, qui in ccelis
eslis homintim condinTenltira (118), vcslro exemplo -est. Notue putuie quoniam veni solvere tegem, aul
inslruii, vcslra sapientia doceri, vesira huinilitate propheias ; non veni solveie, sed adimpleie. YeneraE
etpaliemia componi creteri debent. Quod si sal cnim Domiuus non laniuni ad solvendum el expo-
evanuerit, si prredicator vires amiserit, si episcopjts nendum hoc quod lex et proplielre jubebant, veruin
Iuxurire el vanilati se dedeiil, in qtto salielur, in eliam ad agcndura. Yenerat pj-releica Dominus noii
quo populus condielitr ? Ad nihilum valei ullra, nisi ail hoc tanliira, ul legem el propbeias solverei, <H
vt tnillalur foras, el conculcelur ab hom tabus. Tale exponei'et, sed ut e.t, qure minus haberent
adttnple-
onim sal quiainfaluatura est, foras miltitur, qno- rei (120). Multis eiiim inodis, nisi ipse
\enisset, les
liiam falsus prredicalor, ejusque doctrina qure vana ei prophetrc adinjpleii non poterant. Pj rcdixerant
sine sapore et iiitttilis est, ab EccJesia pelliiur. enini cjus_nnii\itnt/jm, passionem,
resurreclioneni,
Coneulcaliir aulem ab hominibus, quia digntis esi, ascensionem et \iitules quas in homine
operattts
qtii ab omnibus despeclui babealiir, Vos esiis lux esl, qure uequaquam adimpleri possent, nisi
tnnttdi. Quod enim sol et luna prresiant corpoii, .venissel. Miilldm igiiur niinus habebant lex et ipse
pro-
hoc aposloli et dociores prrcstanl animae. Illi illu- pheire, spjiitiijlein \idelicet intclbgenliam,
T.
B quae nisi
nunanl octilos corporis ; isli illttminaut ocnlos per Christum, adimpleri non poterat. Hoc enim
mentis. Sunt igilnr lnx mittidi, qui majorem, et me- Joannes evangeljsta ieslatur. Qui cum multum lle-
liorem miinar pnftem illuminant. Non potesl civkas rel, eo quod nemo inveniri posset
qui librum se-
abscondi supta moniem posita. Sic enim sunt-apo- ptera sigillis sigiialtini aperuet, dictum est ei, rie
sioli et cpiscopi super. Ecelesiam, sicuti civitas fleret: t Quia ecce vicit leo de tribu Juda, rndix
supra moniem. Non possunt abscondi, altius se- .David, aperirc librum et soheif, seplem .signacula
dent, oranium octtli ad eos respiciuni. Qui si pul- ejus. Aiuen qttippe dico vobis, donec traijse.it cce-
chri fuerint, et sui ordiuis decorem ei honesiaiero Itini el lena, iota unura aui unus apex non praele-
tentieiint, veneranlur ab omnibus, mkanlur et lau- libit a lege, douec omnia fiant (Apoc. v, 6). » Quo-
dantur ab omuibus. Neque accendunt lucernatn, et niodo enini non fiant, qure ipse Deus ventura esse
ponunt eam sub modio, sed super xanddabrum, ut prasdixeral ? Altoquin mcniii'etur qui menliri non
luceat omnibus qui in domo sunt. Ad' hoc enira lu- potest, Iota aulcin, et apex, qure iu Jitteris roi-
cerna acceudiiur ul luceat: ad hoc episcoptts ordi- uima stinl (121) quamlibel Iegis et propbeiannn
rialur, 22 ttt crcteros illuminet. Lucerna^nim cpi- parvissiinam sententiani significaut. Quod aiitem
'scopus est, htinen gralia Spiritus sancti, sive evan- Q „ ait, quia donec lianseal cwlum et terra, non pi're-
gelicu prreiiicaiio, candelabfum Ecclesia. Qtri ergo teribit aliquid horuro, donec oinnia fianf, matiifeste
sttper Ecclesi.c candelabrum posiltis est, videat, ne osteudil, quia dicendo donec, nonuisi ad prrcceden-
gialiam sancti Splrilus, qua illuminalus est, sub ijaspeciat. Mttlta enira de sanctorum Jieaiitudins
modio ponal. Yideat ne talenlum sibi tTaditumterrre loqtiiinliir lex et prophetrc, qure posl et non antea
suffoiiat; scriptumestenira .(U9)«Sapientiaocculia, fienl, quam lianseat cfjelumet lerra. Sic igittir et
cl ihesaurus abscondilus, quae utililas in uliisqiie? » illud accipiatur, qnod sttperius dixerat de Joseph ct
Inde eliara qui nbscondil frumenta, malediciiur in Maiia, qtiia (122) « oon cognoscebat eam donec
populis. Sic tuceal lux veslra coiatn homittibus, ul peperit filiuin snum priraogenitum.» Donec enim
videanl veslra bona opera, el glorificent Patrem ve- praecedeniia bene •deterroinat, subsequenttbus vero
strum, qui in cwlis est. Lux, inquil, eslis ; et ser- nullam infert necessilalem. Si enim subsequen-
mone, et opere, lucere debetis. Magis enim ,ope- libus necessitatem inferrel, postquara coelum et
Tando, qtiam loquendo, proficiiis, quia niajor est lerratonsibit, nihil eorum fieri possei, quas Iex
splendor operis qtiam sermOnis. Unde non ait, ut et prophelae poslea ftitura praadkcTant. Sequiliir:
attdienles vestrtira bontim sermonem glorificeut Qui enim solveiit unum de mandalis isiisrminimu,
Palrem vesirum. Sed quid ajt ? Ut videnles veslra D et docueftt sic homines, minimus vocabilur in regna

,.(USi Noiissima suntverba Chrysostomi hom. 15 visus, qttap ulilitalis in utlisque? » in Sixt. vors. :
sed iniirio plura habet in lib. De sacerdoiio. Cer- « Snpientia flutent abscoudiia, el ihesaurus occulius,
talim autem \et. et recenliores ad h. I. admonitio- cpiae ulilitas in ulrisque?»
nes et praecepta ingerunt. Est opus insciiptum : (120) Sic eliam Hieronymus : « sive qttod de se
iitbre sacerdotales ex PP. et vet. scriptoribus con- per alios pi'ophel.iia_compIeverit; sive qnia ea, quai
textura, unde quilihet qure volet, petere facile potesl. antea , pmpter infLrmitatem andieniium , rudia
Hic nos tinum proferemus quod habet A. lmperfeeti et imperfecta fuerant, sua praedicalione comple-
Iioni. 10. t Melitts est facere et non docere, qttam verit.» . - ' c, l
docere et non facere; quoniam qni facil, etsi la- ' (12i) Ex figura lilterre oslenditur, quod, elmm
cuerit, aliquos corrigit suo exemplo : qui autem e qitaeminimapulantur in lege, sacramentisspiiilua-
docel et non facit, nonsolum neininem corrigit, sed libtis plena sint. Hieron. Caeterum hic locus vane
adbuc mtiltos scandalizat. Quis-cnim non moventur Tntiltumque ab his versalur, qui de anliquis fiebrai-
a.I peccandum, cum viderit ipsos doclores pieiatis cis litierisaguiit.
peccanies ? » Y. caelera. (122) Vid. ea qua? dixit n. 3 ad locum ex Matth.
(119) Locus Ecclesiaslici, cap. xn, 17, in Vul- i, 24: « Et nou cognoscebat eain, » elc qnem liic
gaf i Sapienlia eiiim abscondif.t, cl tliesaiirus in^ Tursus recilat.
103 S. BP.UNOMSEPSCOPI SIGNIENSIS JOi
CGihrian.~Qmauum feceril, el docueiii, hic magnus A minus aii : « Super caihediam Moysi setleriuit
vecabilurin regno cxlorum. Non vent, inquil, lcgem Scribrc et Pharisai. Onmia qure dkerint vobis fa-
solvereet ponej-e, sed ea qnrc Iex prrccipil, agere cile, secundum opera eorum nolite faeere (Matih.
veni el adiinplere. Quare hoe ? Yis audire quare ? xxiii, 2). Quarehoc?« Dicunt enini et non faciunt. »
Quia qui Scriplntas solummodo sohit et exponit, Erat igilur eorum justitia dicere et, non facere , le-
el non facit qtiod Scripturae prapcipiunt, mimmus gem solvere, ei non adimplere ; hrcc auiein ad cce-
vocibitur in legno coalorum ; (125) qui aulcm lorum legmim properanlibns non sufficiiii:!.
easetfacii, et dorcl, hic magnus jvocabilui in tegno XIII. (127) Andislis qria d;ctum esl antiquis : Noii
twlorum. In quo legno cwhrum ? Diciiur enini occides; quiaulem occideiil, reus eriljudicio. Ego au-
uon solum patria ccelesiis, \erura et Ecclesia re- lemdtcovobis,quia omnis qui irasc tui ftahi suo, teus
giium cosloium (124). Sed quomodo ibi niiijinifs eiit judicio. Qui aulem dixeiil ftalii suo, raca, teus
"vocabilur, qni neque roagntis, neque minimiis ibi eitl concilio. Qui autem dixeril, falue, reus erit ge-
ent ? De Ecclesi.t igilur hoc intelligatur, qnae heiina; ignis Non inquit, sufficiuntvobis ad juslitiaiti
muliis in locis regnum cwtotum vocafur. In qua ea ojiae Scribae el Pharisaei sibi sufucere non bena
sancii npostoli , marlyres el confessores Inngiii cogitabant. Majora no\is qnam antiquis praecepta
valde veneranlur, cl habeniur, qui Iegis mandaia, B danlnr. Illts dicitur, ne occidant; isiis diciiur n-i
et feceruni, et docuerunt. Caeteri vcio quoni.im irascanlur. Illi ab hoinicidio; isti ab ira ei odio
niinimi sunl, quid altinet --dicere, cum neqtie in coereentur. Scd quid esl quod Domintts ait : Qtti
memoria apud homines habeantur, neque iu ceelis aiilem occideril, teus ciil judicio ? Non cnim onmis
inter sanetos connumereiilur ? Et quidem mtiltos qui occidit, reus inortis in judicio judicatur; neqiie
tales in Ecciesia videmus, pluresqtte fuisse non du- \ero Ie\ oinnes damnnl qui occiduni, quoniam <t
bitamus, qui bene quidem praedicare sciunt, bene ipsa multos occiderejubel. Detenninandtis est igtlur
ggaulem facere nesciunl. Isti igilur non immerito loeus iste, sicui el crctera quae breviler dicta, rainus
mif.imiel vocantur, et sunt in regno ctelorum; quo- aliquid habeie videntur. Dicil enim lex (128), qtti-
niam etsi ab-allis mngni videantnr, ab aliis lamen cunque sponte vel per odium et insidias bOHfnem
despiciunluis in quibus coelorum Dominus legnai el occidetii, ipse quoque occidalur (Num. x\xv, 15).
babitat. Sed videamtts quid significct, qui solvetil Caiciis vero tres civiiates conslituii, ad quas fu-
unum de mandaiis islis minimis (125). De qttibus gianl ne moriauttir. Quod quid sigtiilicel, non e l
istis? nibi de hisquae in lege confuieiitur, quam se Jitijus loci exponere. Yideainus quod seqtiiiur.
non solvere, sed f.icerepraedixerat? Quomodoautem Ego auletn dico vobis; quia omnisqui irascilur fialii
'
aliquid mandalum minimum esse intelligere possu- ^ suo, reus eiil judicio. In quo judicio? In boc enira
mus, quod qui non facit, vocatur minimus, et qui quod in Ecclesia fit, non tenelur ila. In illo vero
farit, vocaliiT magnus? Tale enim mandatura non distiicto judicio, si oninis qui irascilur damnabitur,
niinimtira, se3 niaximum esse videtur. Et ego qui- aui itnlli, aut pauci salvnripoterunt. Quisenim t ra
dem his verbis significari pulo, quod oronia Jegis "quielemiiis esl , ut aliquatido non irascaiut ? Delei-
mandala non faclentibus minima sunl, facienlibus minandum est igijur el rstud, ut non de oiini ira,
aulem niaxima, qttoniam illos miniinos, islos vero sed de instanll el perseveranti inielligalur, qtiaejani
maximos faciunt. Snnt prrclcrea minima in minimis alio nonrine odium \ocalur. lra enim inv..terata
et magna in magnis, quoninm et illi hahenl ea pro odittmdicilur. (129) Unde el bene non praatetiio,
-minimo, ei isti habenl ea pro maximo. Sequitur : vel luluro, sed inslanli ttmpore uliitir, dicens:
Dico aulem vobis, quia nisi ubundaverit (126)jus<i- Omnis qui itascitur. Et hoc qnjdem manifesiura esl,
tia veslra plusquam Scribarum et Phaiiswonim, non quia sic dainnaiur ille, qui fratrera stittm odii, sic t
inttabiiis in regnuin cmtorum*Scribarura eniin et etille qui oecidil: uterque enim homicida vocaiur :
Pbarisaeoruni juslitia fuit ut bene praadicarent, et hocenim Joannes aposiolns dicil:« Oronis qui od t
bene populum admonerent, non tamen ea faciebat.l, ,. ftalrem sutim homicida esl: et scitts qttod oiniiis
qure prrcdicabant, et admonebant. Unde et alibi Do- homicida non habel vitam rciernam in se manen-
(125) Hieronym. eodem modo inierpretalur : re esse. videtur; ul quod subjicit de contumtiia
« Qttod Magislri eruditio eliamsi parvo peccalo ob- « raca, falue, » etc.
noxius sit, deducateum de gradu-maximo, necpro- (127) Hactenus quae in homilia Emiseni et in
sitdocere justiliam, quam minima culpa desliuit. commentario invenijralnr. Ab horum \ei'borum qure
ct beauiudo perfecla fit, qurc sermone docueris, sequuntur explicafione «Nisi abundaverit, > eic,
opere complere. > est Emiseno bomilia altera atirib. Dom. vi post
(124) Yulgalissimum est et nulli ignotum sancti Penlee., pag. 46i, qtire lolum sequentem uumerunt
Gregorii lllud homil, 12 in Evang.: « Sciendum uobis coniprehendit.
est, quod srepe in sacro eloquio regtium ccelorum (128) Qureripolesl de qua lege A. loqualur, qua:
prreseniis lemporis Ecclesia dicilur.» hoc prrcscribat. Puto esse quod Ntim. xxxv, 20, tti-
(125) Aul Bedam prre oculis habuit, aut easii in tuiltir. « Si per odium qnis horainem iropuleril ve!
ejusdem ferme verba incurrit, quresunt: < Qui non jecerilquippi.im in eutn per insidias, aut cum esset
iniplei Dei mandaium in semetipso, soivit; et fil inimicus, inaiiti percusseiii, eljlle mortuus fueiit,
despeclissimus in Ecclesia sanclorum. » -'homicidii reus eril. »
(126) fjplime meo judicio, A. Imperfecli, mini- (129) Odium, ira invelerala, ait etiaradcero, iv
nuini hicintcrprelatur,quod de minima in specicm Tiise.,nuro. 9.
?flg -COMMENT.1NMATTH. — PARS I, CAP. V. 106
tem(I Joau,m, 15).' Sic igiiur omnis qui irascitur A J. diximus iujurias nomiuatim Dominus posuit, quii
fratri suo, reus eril judicio. Qui aulem dixerit fra- tttnc temporis magis in usu linbebantur, el aut par-,
tri suo, raca, reus eftt concilio. Raca enim mentis vum, aut niillnm ppccatum esse videbantur. Dedit
affeclum cum Indignatione et irrisione significat. igiiurnobis regulam, novnroquelegero conslimit, ut
Yelul cum irridendo, inliatis faucibus aliquem insuf- nullum peccatttm negligamus, quoniara eliara illa,
ffamus. Dicitur tameifquod raca inlerprelatur vanus. quaeminima esse putanlur, nisi j-esecaia fuerint,
Sed nunqttid lam niagnum •peccattim esl dicere animas perdunt, el damnanl. r-eque \ero qttasi
raca, Id esl, aliqttem quolibet sono vocis irridere, pai'va negligenda sunt, pro qttibus Deus offtnsus
ut quicunque hoc dixeril, reus in concilio habea^ munera jam ante altare recipere dedignaiur. Sequi-
tur? Magnum enim peccatura est omnis injuria : di- lur : Esio consenticnsadvenaiio tuo,cilo, dum es in
catur ei'go : Si qnis dixerit fratrisuoraea, et euin via cumeo, ne fone iradal te udveisaiius judici, et
irridendo, qtii irrisione digivtis'non est, ad indigna- judex tradal le ministro, el in caiceiem mitlaris.
lionem et iram provocaverit, in concilio episeopo- Hoc autom tale est ac si dicerei: Audisii quid di-
riim reus et culpabilis judicabiltir. Saepe enim ex xerim?haec \eiba vitrcsunt et salutis : esto igilur
parva injuria raagnre lilcs coiicitantur. Qurc omnes eis consentiens, hic est enim adversarius tuus. Quis
in illius cnpiit redundant, qtti piincipalis eartim B I enimsicadversalur ltomini ut sermo divinus? Yult
causa exstiiil, seeundnm 24 '"u(l : l Qu' effundit enim iste occidere; dicit ille : Non occides. Ynlt iste
laqtias captit esl jurgiortim (150). » Unde et inlege moechari; dicit ille : iVoii mwcltabetis. Yull isle fu-
prereipitur: t Si egressus ignisinveneritspicas(15I), rari; dicit ille : Noti furaberis. El tandem u,uoser-
efcomprehenderit acervos friigum, sive slantes se- inone pene omnia comprehendens ait: Quod libi
geles in agriSjTcddeltdamniimqtti ignemsuccendciit non v's, alii ne feccris. Esto igittir consenliens huic
(Exod. xxii, 6). » Nara el ipse Dominus ait: « Vrc adversarlo luo; boc aulem cito inlerim dura es in
Hli perqttem scandalum venit (Matth. xvui, 7). » \i.i ctim eo; cilo enim haec via finittir; pauca sunt
Si enim de verbo olioso rationem reddituri sumds, miliaria. Tanla enimesthrec via* quanla esf et vila
quanlo magis de injuriis, et contumeliis ? Qui aulem tiniusciijusque Quainvisatttemaliis longibr, aliisqtte
dixeiii, falue; veuseril gehennm ignis. Quidest hoc, breyior sit, nulli laroeii valde prolixa esl (152)
oDomine?Quid enim hoc, o magisier veritaiis? Postquam vero via completa fuerit, et viia fmiia
Quid enim si hoc dixeril, et poenitentiani egeril? jam nihil proderit consenlire velle. Quidigitur?
Sciraus enim multos sanctorum uon solum faiuos, Accusabit enim te adversarius tuus, tradeique ie
sed ei haereticos aliosdicere non lirauisse, eosque judici. Cur non dicis, opiiinc Domine, tradetque ie
haeresibus aecusatos, vietosque damnasse. Nam el C ^ mihi? Tues enim qui constiiuttis es aDeo judex vivo-
apostolus Paulus scribens ad Galalas, ; insensatos, rum, et mortuorum. Sed qtjtd sequitur? Judex tra^
el slullos » eosvocavit; quod quidem non minoris dat le ministro. 0 quani iniqito ministro ad cruciah-
injurire est, quam si fatuos eos dixisset: ail enim : dum ti-aditur, qui bono consiliario consenlire no-.,
«t) insensati Galatrc, quis vos fascinavil veritatinon Juii! Postea veioquid fiet? Ei in carcerem mittaris;
obedire?,»(Galat. m, 1) El pattlo post: « Sic stulti carcer iste infernus est. Qualis minister, talis et
factiestis ul cura spiiiiu ccpperilis, nunc carnc carcer. Hle enim esl crudelior oronibus, iste forini-
consummemini (ibid.). » Sic igittir dicamus : Qui dolosior et horribllior universis; in quo tenebrae,
superbiaespiritu inflalus non corrigendi gratia , sed nuiiquam dcficiunt, in quo igitis.nunquam exstin-
invidiose, et nialitiose fratrem suumfaluum dive- j_uilur, in quo vcimis nunquam moritur. Amen dico
ril, euraque contra se ad indignationem, el oditim libi non exies inde, donec reddas novissimum qua-
pto\ocare noniimueiit, tandiu gchennse ignis reus drantem. Magnuro est hoc debittim, et infinila, et
erii, donec poanileniia ductus eum quem injuste jniiuinerabilis esl ista pecuni.i, ad ctijus novissimum
comnioveral, qnojibel niodo, quanluin in se est, sib1_ quadranieni nunquaro venilur; quoa seroper solvitur
reconciliet. Ut autem ipsura Dominum hoc sensisse el nunquara finiiur.
inlelligas, audi quod^equilur. Si ergo offers munus O * XUl*.Audistts quia diclum esl
antiquis, non mx-
iuum ad allare, eiibi tecordalus fueris quia fraler chabetis. Ego autem dico vobis quoniam otHnis qui
tuus habel aliquid advetsum te,' reltnque ibi munus viderit mutierem ad concuptscendumeam, jam mm-
tuum ante altare, el vade prius reconciliari fralri tuo, chalusest eam in corde suo. His enim \erbis ~non
el iunc vetiiens qfferes miinus luum. Ac si dicat: solum] coiporis, sed et inentis fornicalio tollilur;
Fratrem luum- fatuum vocasti; iialus esi tibi; ju- quoniam non solttm jnembris agere, sed el
siara causam habet adveisum le; ejus indiguatio mente concupiscerc, fornicatio vocatur. Et quasi
Juura pecealuni esl, non le recipio, vade prius re- 'l aliquis oculorum culpam post sfi ad illicila
conciliari fralri tuo. El fortasse ideo has quas prae- meniem trahentium causaretuf, addidit dicens :

(139)JProv. xvn, 14. « Qui dimitlil aquairi, caput bratca DtJfp et Grreca LXX axu.-«8«;.
estjurgiorum.» (1.52) Sic eliam Hieronynius.« Ex proecedentibus
(151) «Spicas» diserte scribit A. "quod non pauca et consequentibus manileslus estsensus, quod nos
exemplaria latina habere, leslalur Calnfel; et sen- Dominus atque Salvalor nosier, dura in islitis saecitli
tentiae^ptimte conveuire viderelur; sedobsl.it He- vi.i cttrfimtis, ad pacem et concordiam cohortelur.^
PATROL. CLXV.
.107 S. BJtUNONIS EPISCOPISIGNIENSIS 10S
iQnod si oculus tuus scandalizat te, erue eum A rem dintittere non licet, quid est quod Apostolus
et projke abs le. Ut quid? Expedit enim libi ait: t Infidelis si discedit,- disceJat : Non eniiri
ut pereat unum menibrorum tuorum , quatn to- subjeeius est .erviluti fraler aul soror In ejusmodi
lum cutpus tuum milialur in gehennam. Simililer (1 Cor. vn, 15). t Ac Si dicat: Si fidelis infidelera
Jg§ iiutera fac, si manus in aliquoscaridalizaverit. dimittere "velit, niillo jam vincuJo conjugali teuetur,
Hoc eniin ad liileram inlelligere, sanctorum Pairum ut non clmittal. Melius lamen est tenere, ut sic for-
concilia (155),iiiterdicunl; eosquead sacros ordines fasseeam converlat.Noh igiturneeessiialeconstrin-
lion adinittunt ^ui lale aliquod fecisse invenitinlur. gilur, ut eam teneal, sed charitale sola. ul conver-
Yeiuuitajnen oculos timc eruirous, et a nobis eos tat. Unde si infidelis diseedit, et a fideti teneri nou
projicimus, si eisin corpoie nostro vagandi per illi- potest, non efiret hoc fiaelis, discedat. Et hoc qui-
cita licentiam lollimus. Unde'Psalmista : t Averte, dem divortium sola fornicalio facit. Qitseenim for-
inquit, oculos meos, lie videant vaniialem (Psal. uicalio major et inlolerabilior est, quarn ut vir Deo
cvwn, 57). »Aliier utitem ocultim seandalizaiiiem adhsereat, et uxor cum idolisforniceitir ? Audivil
tfruere est, quando fralrem~vel filiuiu vel aliquem jgitur Aposlofus, Clnislo dlcentc, quod non, nisi
aliijili amleorum, quera quasi octjium 'vel nianura cattsa foniitalionis, vir uxofem tlimitlerepossit, e.
diligimus, -uolenler a nobis abjicimus, et ab&cindi- > hoc de ulraque fornicaiione, corporis videhcel et
rnus, si in Ghristi fide el in aiiimre nostraesalute animae intellexit. Quod quidem Domimim qudqtie
nos scandalizaitl : iiullum enim advei'sum_haeedili- inleliexisse dttbitare noti debenius. hefum audisth
gere debemtts. Inde enim Heli saeerdos valde re- quia ^diclutn est amtquis: Non peijurabts; reddes
pi-eliendiuir quod filioruni scandalum siisfinuerit. auiem Dominojuramenla lua. Ego aulem dico vobis :
Tollaraus igilur et eruainus a nob.s quicunque ad non juiare omntno, neque per ccelum, qutaihtonus
eorporis vel animae fornicalionem nos invitant, Dci esi: neque per lettam, quia scabellum eslpeduin
eiiamsi, quasi oculi et maritis, charfel nece!.sarii ejut: neque per Jerosolymam, quta civttas esl magtti
nobis' fuerint. Expedit enim ilobis utTIli soli pe- regts. neque pei caput luum jurabis (156), quia non
.Teanl, quam ut nos quoque simul cum illis perea- potesl untim capttlum album facere aut mgi um. Sit
ri.us.'Sequitur : Dictum est autem: Quiciinqve dt- auiem serivovesier ; esl, esl : non; non. Quod aiiteth
miseiit kxorem suam (15i), det illi ttbeltum tepudti. hts abundanlius est, a malo esl. Hrec autem Jaculius
Ego autem dico vobis, quia otnnis qui dimiseril uxo- aposiolus in Episiola sua posuit dicens : « Ante
vem suam, excepla fornicalionis causa, facil eam onraia aiitero, fralres niei, uolile juraTe nequepor
mmclmri; et qui dimissam duxeut, adulieial.ln bis _, terram, neque aliud quocicunque
~"coslum, nequeSitperauteni serino vester: est, est: noii,
•aiilemmanifesle oslenditur, quod nulliuxorem suara juraraeutum.
flimittere liceat, excepta catisa fornicationis. Causa non, ut non sub judicium meidalis (137) (Jac.\,
vero fornicalionis, uxorem viro dimiltere licet, 12). »Polerat enim fortasse aliquis rmeltigere, quia
aliam vero ducere non licet. Hoc aulem alius evan- pauca Dominus pcr qure jurare non licel enumeui-
gelisla ostendit dieehs : Omnis qui dimillil uxolem \erat, curo cretei'a tacendo conseiisissp, nisi qitla
suam el aliam ducil, mmchalur (15S). Quis esl enira Jaeobus apostolus his omnibus super addidii, neque
qui dimiliit uxorem suam, nisi ille ctijus uxor forni- atiqnid quodcunque juiamcnium. Cur aiilem onuie
caia esl ? alii enim dimillere non licct. Mcecbatnr juramenluni inlerdixerit, mox subjungens ait, ut
autem slmiliterel mulier, si dimiseiil virum' suutn, non sub judiciutn incidaiis. Qui enim nunquani ju-
c. alii nupseril. Sed dicit aliquis : Ecce qui dimittit, rat, nunqtiam perjuriumincuirH.qui veroperjurium
lnoecha.ui'. Nunquid et illa quae diniittitur, sintiliier noii"'agii, nunquam de perjurio judicaiur. Haj&est
moechaiur ? Audi evangelistam : Et qui dimissam igitur causa, quare et Dominus,cl bealus Jacobus
duxeril, adulierat. Quare enim adulterat qui dimis- jurare pi-ohibeai. Idem enim spirilus in utroque
sam ducit ? Quia earii ddcit, quam ducere non licel: loqtiebatur. Idem igitur uterque significavit. Qure-
si enim aliam duceret, non adulteraret. Si igitur ille rj rendum est tamen quare per creaturam jurarc in-
adulteral qui eam ducit, multo magis illa adullerat lerdicamur ? Qure eniui ibi obligalio Jit, ul pei coe-
tpiaeducitur. Si ergo, nisi causa fornicalionis, uxo- lum el terram cteleraque his 2@ sirailia jttrai e (158)
I (155) Speclat, credo, ad canoij. 22, al. 17,ex illis (156) « Juraveris. »
qni apostolici vocantur, et canon. 1 Nicaeiuini (<le (157) « Sub judicio decidatis. >
quibus V. Moiinuni lib. IV, cap. 9. De Pojnit.) : qul (138) Quaeslionemsolvil Hieronynius, apposile ad
licei de ea mutilalione laniummodo loqui videanlur, Chnsfi auditores Judaeos : «^uJrci per angelos, et
quap esi eviratio, idque responsum dalum Ammonio urbem Jerusalem et templtim el eleraenia jurantes,
apud Sozomenura lib. vi, cap. 50, probare videatttr, crealnras, resque carnales venerabantur honore et
alio tamen sensu et universali ipse Ammonius acce- obsequio Dei. » Idera fei-me Cbrysost. hom. 17. Oin-
pit, "el rem decidit Iiinocenfras I, cpisl. 37 ad Feli- uino idem dixerat s. Hilarius ad h. 1. : « Hisenim
cem Niiceriniim (ex recent. Const.) ubi generaliter elementorum norainibus Judreis eral religio j'urare,
legera explicat eiiara de eo, qui partem cujuslibet et cceli, el ien're, et Jerusalem, sed et capitis sui,
digiti sibi volens abscidtt. quibus, iti conlumeliara Dei, sacramento veueratio-
I' (154)«Oinnis qui dimiserit (uxorem suam) det ei nem deferebant. » Praeclare, ut solel, de hac Chrisli
libellnm repudii. » doctrina Maldonatus ad h. I.
(155) Luc. svi. 18 : «Oranis, quidimillit uxorem
suam, et alteram ducil, liiO-Chatur.*
Itm COMMENT.INMATTil. — PARS L CAP. V. 113
linieamus ? Cum enim Deum vel ejus verba in jura- jA ei; el volenli mtiluaria le, ne averlaris (142). Hsea
mento pojiimus, eum quodam modo mediatorem enim pauca verba omnibus homiiiibus sufliciunt ad
facimus ejusque auxilium abdicamus, nisi illt paclum perfeclionem, in quibus omnis palientia, etlargita-
servaverimus, qui nobis sub tali pignore credidit. lis virtus aperte commendattir. Omnia autem isla
Ii: aliis \ero qua obligatione tenemur ? Si enini di-, illml capitulum speciant eique conlinuanlur quo di-
- cam : jttro tibi per capul meuni, quid inlelligilur ? citur : Nisi abundaverit justilia veslra plusquam
hoc forlasse: sic mihi caput meum sauum sit. Si Scribarum el Pharismotum, nort inlrabitis in regnun
\ero dixero, juro tibiper coelum et.ienamet per cwlorum. Pbarisaei namque el avarilia pieni erant,
civitatem Jerusalem, inlelligi potestj sic coelum del et patienliam non liabebanl. Audislis quia dicium
inihi pluviam, sic lerra del fructum suum, et sic est: Diligesproximum itmm, et odio habebisinimicum
civjtatem islam inhabitem. Ei hre qtiijlem non parvre Ittum. Ego_auletndico vobis: diligite inimicos veslros,
obligaiiones sunt; maxinie aulein si allegorice in- benefacile his qui oderunt vns. Caeteraenim, quae su-
telligatttur, ut per coelum (159) aposlolos, per ter- perius dicta sunt (145), non conlraria legi, sed quod-
ram Ecclesiam, per civiialem vero Jerusalom coele- dam ej'us supplenientura esse videntur, secundum
slem palTiam signilicenius. IIoc enim Dominus ipse hoc qtiod dixerat : Non veni legemsolvere, sed adim--
"
significare videlur, cum de ceelo quidem dicil, <jrifia plere. Qure vero niodo dicunlur, contraria sibi vj-
sedes Dei -esl; de terra vero, quia scabelium est pe- denlur esse : opposita enim sibi sttnt, odio habebis
dutn ejus; de Jerusalera auiera, quia civilaseslmagni iiiimicum tuum, el diligite ininiicos veslros. Quo-
regis. Yalde enim timendum esl ponere hrec in jura- modo ergo intelligemus verba vcritatis, tit non sint
inenio, si iiainielliganlur. Atveronequecaputsuum conlraria legi ? Quis esl isle inimicus, quem odio
aljjuret aliquis cui sanitatem divinitus ademplam hnbere, et diligere prrecipil ? lnimicus iste (M),
reddere iion valet, siquidem quodniinus est, untira bomocsl^ inimicusqitia peccalor, amicusquia ho-
eapiUumalbum aut nigrum facei'e HOIIpotest. JXemo mo. Duo enim audislj, hominem et peecalorem. Di-
eniin id facere valot tit suo tempore uigri, et albi iige igitur hominem, habe odio pecc.ilorem. Dilige
capilli non orianiur. Quomodo igiittr diceraus? Quo- nalurara non viliura; odi vilium non nituram. Hoc
modo loqueiuur ? Quoraodo verba nostra firmabi- euim modo et Chrislus Iegi, el lex Christo con-
rous ? Sit, inquil, seuno vester esl est, non non: quod venlet. Unus enim idemque bomo et amicus et
lale esl ac si dicerel: Illud quod esl, dicquia esl: ininiicus est tibi; unus idemque te persequilur,
illud quod non esl, dic qttia non esl: sic loquere, et nou persequilurf: quod enim Deus in homine
sic responde. Quod si feceris, non peccabis, ueque p| fecit araicum tibi est, el non insidiatur tibi:
meiJiteris. Nibil his addas, sit sirnplex"sermo tuus. quod \eio diabolus in homine fecil inimicum tibi
Quod enim his abundantius esi, a malo esl. Quid 27 esi, libique insidiatur. In uno igitur eodemqua <
enim e_t quod his abundantius est, nlsi mendacium? homine et amicum diligimus, el inimicura odio ha- J
Qai eiiiiti dicil id esse quod non esl, vel id non esse beraus. Quod ergo lex dicit : Ditiges proximum
ijuodesl, tale veibuni nbundantius est, a maJo esl, luum, naturam honiinis intellige; qure ideo libi
a peccalo, el a ^diabolo esl: de ipso enim dicitur proxima est, quia de eadem massa facti estis. Quod
quia a principio meiidax fuit, « el in veiilateiioii vero sequitur : Et odio habebis inimicum luum,
sietil (140.. » viiium inlellige, quod est causa oninium iniraici-
XIV. Audislis quia diclum esl: Ocnlum pro oculo, tiarum. Nullreenim inter bomines ininiicilire essent,
tienlem pro dente. Ego auiem dtco iiobisnon resislere si hoc soluni de eis sublalum fuisset. Sequitur :
malo. Sed si quis te percusserit in dexteram maxit- Benefacile his qui odeiunl vos. iloc eniin ipse Do-
niinus el docuit et fecil, sicul Judaeis loquens ait :
latu luant, prwbe illi el alteram; et ei qui vull lecum « Multa bona
opera operalus suin vobis, propter ;
in judieio conlendere, et tunicam iuumiottere, remit-
quod horura vultis me occidere ? Ll orale pro per-
le (141) ei el pattium. El quicunque le attgariaveril ,p sequenlibus et calumnianlibus vos (145). » Et hos
mille passus, vade cum eo alia duo. Qui pelit a_te, da quidera ipse complevil, quando pro suis persecu lo-

(159) Non miillo aliler Beda, « specialiter autera vox jubeniis justo, sed permittentis infirmo.
sanctas animas cceli noniine significat, el terrae pec- (145) Yerba quaein coinmeiitarioseqtiuntur, leges
catrices, - etc. in hom. 6 postCfneres, p. 99. homiliar. Eraiseno',
(140) Joan. vm, 44 : t Ille homicida erat ab ini- suppositar.
iio et in veritate non stelit:.» quem lociim allegat (144) Sic ferme el S. Aug., serm. D. in monle,
et nic Cbrysostomus, hom. 17. lib I, cap. ii : «In ipso uno qtii tnaliis esl, et pro-
(141) « Dimitte. » ximtim habes, el inimicum. Nam qnod homo est,
(142) Quivis videt stiperloribus verbis significaii proximus luus esl; quod inalus esl, nou soluin luus,
quod scriptura erat Exod. x\, 24; Levitic. xxiv, 20; sed etiam suus jnimicus-est. Dilige ergo in eo car-
Deul. xix, 21. Bene hic Hieron. : « Domiuus noster nem el animam, hoc est proximum luum, quem
vicissitudinem tollens, irnnral initia peccatorum ; Deus fecit: et odio habe malitiam, quam ipso con-'
el in lege, telributio est; iu Evangelio, gralia; ibi seniii nie, diabolus intromisit. > <
culpa emendatui', hic peccatorum auferuntur exor- (145) Joan. x, 52. « Multa bona opera ostendi
dia. t De illa YvT. lege fuse Chrysostom. init. hom. vobis ex Patre meo, propler auod eorum opus me
18, elelegans esl Bedrc seutentia in 111.« odio ha- lapid.tiis. >
bebis iniraicum luiiin, » videlicct non esl accipienda^
lil . S. BRUNONIS EPISCOPI SIGNIENSIS 112
ribtis oravil dicens : »Patcr, ignosce illis, non enim A quoniam peifecitis Dominus bonos ct perfectos vuU
scittnl quid faciunt. Ul sitis filii Patris vesiri qui in babere fideles. Quae sit auiem ista per&ctio (148),
eoslis est (146).» Quod sic intelligilur: ut sicut audi quid ipse Dominus dicat: « Si vis, inquit.
csiis filii Deiper crealiotiera, sic eliattf siiis pjnsfilii perfeclus, esse vade, vende oraniaquae habes, et da
per imilationepi. Ipse enim non solum amicis, ve- pauperibus (Matth. xix, 21). » Hrec autem speciali-
rum ciiani ini.-iticisbene facil. Et boc est quod ait: ter aposlolis dicuutiir, eoruirique sttecessoribus per
Qui solem suum oriri facil super bonos et malos, et eos mandaniur. _CAT-VI.] Altendiie ne justiliatn
pluil snperjuslos el injusto^. Sic enim inimicos nu- veslram facialis cotam hominibus, ut videamini ab
trit ut araicos; el hos et illos stti solis splendore eis : alioquin tneicedem iion habebitis apud Patrem
illuminat, el suarum pltiviarum mundatione utro- vestrtlm qui in cwlis est. Si cnitn j'ustitiam noslram
Tumquepossessionesfeciradat. Sed parva sunt haec, non debemus facei'e coram honiinibus, quid esf
audi maj'ora. -Qui solem suum (147), Filium suum quod superius ail: Sic luceal lux veslra coram ho-
solem justiliap, lucem, quae illuminat omnem homi- minibus ul videhles veslia bona opera , glorificenl
nera venienlem in hunc mundum, nunc oriri, nunc Palrem vestrum qui in ceelisesl ?• Qttomodo enim vi-
videri, nunc in tenebris Iucere, nimc super bonos et debunt bona opera nostra qure, coram eis ipsisqu?,
malos splendescere facit, Ei pluit super juslos ei B videnlibus, facei-e non audemus? Sienim fecerimus,
injustos. Prins enim per prophelas, deinde per Fi- mereedem non habebiraxis. Yideamus igitur quid
lium, postea vero per apostolos ei doclores tidei Tjignificet ut videamini ab eis : in hoc eniin lota
et doclrinae pluvias omnipotens Dominus pluil. Ma- quaeslio solvitur. Non enini perdit mercedem, sicul
gnaa sunl islse nubes: his Ecclesia fecundatur, his dicere videlur qni justitiam suam facit coram lio-
bonorura operum semina nutriunUii', his qui infustts minibus, sed qui ideo facit, iitvideatur ab homini-
uon fuerit, totus aridris in igne cremabifur. S, enim bus. Qui enimideo facit ut ab hominibus videatur,
diligilis eos qui vos diitgunl, quam mercedem habebt- non justiiirc mercedera qiircrit, sed homiuum lau-
tis ? Nonne el pubhcani hoc faciunt ? Et si salutave- dem et vanam gloriam popuJique favorem. Ideoque
rilis fratres veslros lantum, quid amplius facitis ? noii Ijabet mercedem apud Detrai, quoniam vnnam
Nonne ethnici hoc faciunt ? Non eiiira boc intelbgere mercedem Iaudis suscipit apud homines. Cum etgo
debemus, ut eos qui JIOS diligunt diligere non de- facis eleemosynamnoli luba canere gg aiile te, sicul
beamus : alioquin nec Deum nec proximum dilige- hypocritw faciunl in iynagogis et in vicis, ut honoft-
reriius, quaa sunl dao maxiina legis roandata. Quid ficenlur ab hominibus : amen dico vobis, receperunt
igitur ? nisi ut non diligamus eos lanlum qui nos „J mercedemsuam. Dico ergo : quare receperunt mer-
diligunt, sed etiam eos qui nos non diligunt, cedem suam ? Nunquid ideo quia pauperes lubre
etnon propler hoe tantum, quia nos diligunl; hoc sonitu colligebant, quod fortasse aliler tam fjcile
est enim vicem reddere, sed quia ej*usdem-corpoiis adunare non poteranl ? Aut quia in Synagogis (149)
membra sumus, et ejusdem Patris filii sumus. Ta- el in vicis hoc faciebant, ubi, quia locus spaliosior
lis enim nroor spirilualis est, el ideo indeficiens : eral, melius fieri videbalur ? Non ideo quidem.
carnalis enim amor cito dilabitur, sicut et ipsa Quare ergo ? Yis audire qtiare ? Quia ideo hoc
caro; quali videlicet amore publicani atque ethnici faciebanl, ut non a Deo mercedem reciperent, sed
se vicissim diiigunt: statim enim ut se ab ahis uon ul honorificareiitur ab hominibus. Tantum igitur cis
diligi inlelligunt, ipsi quoque alios non diligunt. amor laudis et glorirc contulit, ut eleemosynas da-
Nos igitur omnes diligere, omnium salulem qure- rent, et mercedem non haberent. Quomodo crgo
rere, omnibus charitalis affeclum osiendere debe- eleemosynas facere debemus ? Sequiiur : Te autem
mus. Quid enim est alitid saiutaie, nisi chariiatis, facienle eteemosynam, nescial siuislra tua, quid facial
et dilectionis affectum oslendere ? Sic enim augettir dextera lua, ul sit eleemosyna lua in abscondiio, et
amor etconcordiacrescit. Estote ergo et vos perfecti, Paler luus qui videt in abscondito, reddet tibi. Quid
sicut el Paler vesler coelestisperfectus est. Noneuim ,rj enim per dexteram vel quid per sinistram inlelliga-
<jicil,iit simus tanlumperfecti, quantum Paler no- - mus ? Si enim manus nostras in his inlelligere
sler coeleslis perfeclus est; hoc enim impossibile velimus, nescio quomodo alierius opera altera iuicl-
.esl: sed dicit, ut simus perfecti, sicut ipse est. Sic ligat: non enim in manibus, sed in mente est intel-
eriim puer aliqilis homo est, sicut el juvenis, quam- lectus. Denique cur dextera opus suum-sinistrre
vis viribus el scienlia non sit perfectus homo, sicui abscondal, qure tam concordans ei esl, tamque
juvenis. Simus igilur perfecli pro modulo nostro; fideliter in omnibus ci auxiliatur ? Aliud igitur per

|(146) Lue. XXIII, 51 : « Paler, dimitte illis: 11051 gatur perfeclus tanquam Deus: et anima perfecia,
enim sciunt quid faciunt. » tanquaiu anima. »
(147) Mysliee hrec Ambrosius lib. v, in Luc. non (149) Hoc ab illis factum negal Chrysosloraus,
$bsimili ratione^ 1 Propheticis popttlum Judrcorum hom. 19 et inleliigi vult de ostenlatione in Iusce
Dorainus pluviis irrigavit, et Sohs seterui refulsit operibus" bonis. Negat eiiaTu illud A. Iraperfecti et
radiis eliam non mereutibus, » etc. recentiores,qui Hebraeorurn veteres ritus scrutaiilur,
,(148] Bre\iter Bela, «ita lamen, ut Deus inlclli- utjLigfoot Hor. Ilebr.
113- OOMMENT.IN MATTH. — PARS I, CAP. YI M
dexteram & sinistram opoiiet intelligere. Dextera A Quid-enim significet \ellevideri ab hominibus, jam
cnim nostra, amor Dei est, sinistra (150) vero,-amor superius dictum eil. Hrcc est aulem causa quare
laudis; hrcc enim ducit ad agnos, illa ducit ad hae- oratio tua non suscipilur; quia vis videii ab homi-
dos. Recordare illius E\angelii, in quo agni consti- nibus. Ubicttnque enim ores, si ideo oras ul videa-
itiunliir a dexiris, hredi vero a sinisliis. Si ergo ris ab hominihus, non suscipitur oratioiua. Sed si
fftciseleemosynam, fac araore Dei qui hoc pi'rceepit \is bene orare (151), inlra in cubiculum tuum,~redi
ut faceres ; -hrecesi eniin dexlera tua. Nescial hoc ad cor, hoc est enim cubiculum in quo oralio con-
sinistra, id est amor J.mdis..Non qureras iude favo- linelur : hoe est cubiculum in quo Deus ipse quie-
rem vulgi, unde qitreris placere Deo. Ulrumque enim scit. Ibi igitur ora, ibi loquere, ubi et quod dicis
simul etsi habere possis, non habebis tamen, si li.i- elcui dicis prjeslo sunt. Claude ostium, non- enim
bere desideras. Sic igitur in omni opere r.ostro ne- indigel sono oris, non indigel clamoi'e vocis ille
scit sinistra qurd facial dexlera, si nqn amoie laudis, queni oras. Ad cor eniro respicil, in' abscondito vi-
sed amore Dei et juslilire illud agimus. Unde el hic det, non verborura composilionem, sed cordis com-
diclur, ul sil eleemosyna luq in abscondito. Sive punctionem attendit. Unde Psalmisla : « Cor con-
enim in Synagoga, sive in vicis et plateis eleemosy- triltim el humiliaium Deus non spernil (152) (Psal.
nam facias, in abscondilo lamen facis, quicunque B h, 19).» Sequilur : Otanles aulem,.nolile mullum lo-
hoc faciens non ab hominibus, sed a Deo videri de- qui, sicul ethnici faciunt: pulanl enim quod in tnnlli-
sideras. Eeoutra vero qui in abscondito facit, el loquio suo exaudianlur. Nolite -ergo asshnilari eis,
videti cupiens, laudem ex lioe el gloriam quaerit, scit gj$ enitn Patet veslei, quid opus sr. vobts, asrfo
non ju abscondito quidem facit, quoniam abscondi- quatn petatis eum. Ethnici enim sive dicantur ab
lum non \uli esse quod facil, tanluraque ei valel ac eihiia (155), sive quod magis vjdeiur, dicantur a
si in publico faceret. Deus autem qui videt in abs- valie Ennon, a qua dicilur geheiina, hypocritas
coudilo, elcui abscondito nihil est absconditum, qui et peccalores siguificanl : isti autem uescio quo
et corda scrutatur et videl cogitationes, reddel uni- errore decepli in muliiloquio et longa oralione se
ctirquesecundum opera sua. Et cum oralis, non eritis exaudiri eogitabani. Non enim exauditur oratio
sicut hypocritw, qui amanl in~synagogis el in "angutis quia longa esl, sed quia pio mentis affeetu iit, a
platearum stanles oiare, ul videantur ab hominibus : corde contrilo, et spiiitu contribulalo. Sed qujd
Amen dico vobis, receperunt mercedem suam. Tu est quod - Apostolus ait ; «.Sine intermissione
auletn, cum oraveiis, inira in cubiculum tuum, et oiate (154), » cum Dominus inullum. nos loqui in
clauso ostio, ora Paliem iuum in abscondilo, el Paler oralione prohibeal? An fonasse sic deterniinaiiduin
tuus, qui videt in abscondtto, reddet tibi. Qmiies est? Sine inlermissione orate dum oralis, ut vidc-
enim hae simililudines pene ideni s'gnificant^atque lieet vel cito ab oratione cesseraus, vel interim dum
uno moJo absolvi et intelligi possunt. -Neque enim oramus atienlissime et tota cordis jnlentione ore-
peccat aliquis, quia in synagoga orat, qtiae est mus ? Potesl lamen-el sic intelligi, ut Dominus de
domus oratioiiis; in plaieis quoque orare non esl clamosa vocis oratione, Apostolus vero de abscon-
peccalum. Qttare ergo interdiciiur ? Audi quod dili meniis deprecatione locutus sit. Haec igilur
sequitur, el iutelliges : Ut videatUm ab hominibus.. abbrcvianda esl ut vaga, illa vero conlinuaiida est

(150) SimiliprorsusvalioneBedd. « Yidelur enim (155) Doleo, ab auclore nostro tam longe aceer-
liumanaelaudis decJaraiio in sinislra significari; in silain el falsam nomims hujus rationem afferri. Id
dextera Inteniio impfendi praecepia di\ina. ».Aug., enim vel pueri in scbolis 'docenlur, ut pagani dicti
enarral. in Psal. cxx, jiuin. 8, aliler et niyslice sttni a pagis, quando'aboliia ferme idolorum' super-
tamen explicat: t Sinistra nostra dicinir quidquid slitio et a civitalibus ej'ecta in vicos et pagos se,
lemporaliter habemus. Dextera nostra dicilur, quid- receperat ita cum late dominaretur , alque orbem'
quid nobis aelernum et incommulabile Dorainus fcre terrarum omnem compleeieretur, a geniibus
pol.icetur, i atque addit, n. 10 :« quandolacis opus dictos genliles Latine, qui Graecavoce ethntci iBvLYoi
bonum, propter vitam rciernara fac. Nam si... D ab 1'Svoj- getts dicebantur. Et genles quidem eadem,
feeeris ut terrena tibi abundent, scit sinislra lua significalione in Scriplura srepissime dicunlur; ex-,
quid faciat dextera itta. t Idemferme in psaf. CXLV, 1 slanlque libri Arnobii adversus genles. Esl quidein,'
num 22 el serra. 149, num. 15. ui paganoiuin, s\c~gentilium significatio multiplex,
(151) Elegantissime tolum hoc Cluysostomus, et quandoque nulla coraparalione ad religionem,,
homil. 8 in Epist. i 'ad- Timolh. : « Quid igilur iii constat vel ex lit. xiv, 1. iu, cod. Tlieod. t De,
Pauius sibi vult qui ait: Voto orare viiosin otnni riuptiis gentilium; unde forlasse Hieronytjius gsnittcs^
loco... Nam profeeto absurdum erit, si istud simpli- ab ethntcis distinxit in com. Ephes., cnp. vni, 20.*
ciler acceperimus quasi non liceret, omnibus in Apud ecclesiaslicos .-scriplores lamen illa est JSO-
locis, atque in ecclesia orare. Quid igiuir hoc? lemnis acceptio quam diximus ut Isidoro etiam Jib".
JEvilandura prorsus inanem glgiiam Chnslus admo- vin, orig., c. i().
uuit, dum iion modo claro, veruro et in abditiore (154) I Thessal. v, 17. Eamdem quaeslionem,
domus parte vota aique preces fereudas adiiionuit. mo\H Chrysostomus, hom. 19, aique ita solvit.:
Sicut enira cum dicil:JHescial sinislra lua, etc, « battalogiam hic loquacilalem vocavil, qua4lunc
non de manibus simpliciler dicit, sed raagniludineni utique utiinur, cum non utilia nobis a Doriiino
vanitatis jugttlare conlendit; ita et in hoc loco poscimus, ut poIentiam,gloriam, » etc. Recenlioies,
cubiculi nomine secretum inlimi cordis expres- prreseriim Jansenius cap. ii, Maldonalus ad h.
j -
sjt. » 1., elc, observaril iu Gircco esse (ScTTKXoysfu quod
(152) Hactenus homilia. inanem eorumdeni verborum rcpeliuoneui sigiiifieaj,'_
115 - S. BRUNONISEPISCOPI SIGNIENSIS ' HG
ut slabilis et Drma : hase auditur a populo, illa non A tamen specialiter esse dicitur, quoniam | in sanctis
auditur nisi a Deo. Haec modulalione movelur, illa habitat, qui eoeli vocanlur. Cwli (157) aulem vo-
teoFyiais temperatur. Haec igitur brevis liat ut canlur sancti, quia allius elevali, non terram, sed
audiatur a populo, illa fiat longa ut exaudialur a ccelum diligunt. Sed quomodo nomen Dei sanctifi-
DominO. Sive enim manducamus , sive bibimus, cari potesl, quod semper ei naluraliter sanclum est?
sive aliquid aliud agimus, mentem tamen ad Deum Quid est eniin sanclificetur nomen tuuni ? Prius enira
habere possumus; loqui vero, vel orare non possu- c nolus in Judaea Deus, in Isracl iuagnum non.eii
mus. El qnia oplimus Deus ante eliam quain peta- ejus (Psal. LXXV,1). » Nonduni igitur in genlibus
tup, scil quid nobis sit opus, non est neccsse ut nomeii Dei sanctificatum erat. Adliuc enini nomen
oris oralionem longam faciamus : quae nutliis ira- Jovis, Mercurii, Martis et Saturni sanclum in gen-
pedimentis mulloties a sui continuaiione interrum- libus hribebaiur. Nunc igitur nomen Dei in Ecclesia
pilur. Hla igitur exlendatur, illa sine intermissione sanclificaium est, et nomen falsorura deorum ne-
fial, quae laudera non (jUJeiii,favorem non appeiit, fanduro, el profanum fdctum est. Jlhs praelerea rio-
de modulatione non laiiditnr, de absono non repre- nien Dei sanclificalum non esl, qui illud abjurare
hendilur; quae ab homine non auditur, et qure a non tinient. Quid igilur esl sanclificelur nomen
Domino exaudilur. Sequilur : Sic eigo vos ora- " ttium, nisi sanctum. 30 terribile , valdeque tre-
bitis : mendum ab omnibus habealur : Adveniat legnum
XV. Pater noster, jjui es in cwlis, sanclificetur luuni (158). lloc enim et de regno ccclesiaslico,
nomen tuum (155). Magnus honor, immensa nobili- qttod a Deo regilur, et gtibernaiur, et de regno
las, ut Pattem \ocemus, cujus vocari servi digni rcterno quod finem non habebil, intelligi potest.
iipn sumus (156). Adoplivi namque filii facti, simul Tloe auletn quolidie venit, qtiolidic crescit, quo-
cum unico Dei Filio dicimus : Pater nosier. Ado- lidie iiaseuijiur qui ei pcr fidem conj'ungun-
ptioite aulem non qtti volunt, sed qui eligunlur digni tur. Hoc. enini rcgiiura a nascenlibus augelur, a
flunt. Ipseenim nos «elegit anle mundi conslilufto- morieiilibus non minuilur : \cnit igiiur semper
nem, ut essemus cotifornies imagini Filii ejus, ut donec ex lolo complealur. Qttod ubi completum
sit ipse priraogenitus In mullis fratribus (Rom. fueril, tunc multo melius esse incipiet. Et hoc qui-
vin, 29) : » Apostoli verha sunt. Nerao amplius de dem est quod oramus , videlicet ut complealur
nobilitate superbial: oranes fralres sumus; ille no el transferatur. Qui enim sic non orat, non optat
bilior qui melior. Srepe enim servus nobilior est esse beatus. Tiat voluntas tua, sicut in cwlo et in
quam dominus, quoniam hic est servus hominis, ille ,' teira (159). Fiat, inquil, et compleatur sic in lerra
diaboli. Quamvis auteni ubique sit Deus, in ccelis voluntas tua ab hominibus,' sicut in ccelis fif, et

et fuisse elhnicorum opinionem hanc battalogiam in oratione commeraoi-emus, quod et nos ipsi esse
niultum valere ad impetrandum ; quod probare vi- debemus, et in qtianlum sumus, inlaulum ad cjus
deiur sacerdoliuii B.ial exemplum III Reg. xvm, 37. soeietaiem, el adoptionis familiam perliiiemus. t-
(155) Dominicam orationem plurirai ex vet. PP. Pr.eclare Chrysost. 1. all. < Cuin Deum essedicit in
explanarunl: prreler Hieionyraum, Chrysosloinum, ccolis, non ibi eum hoc dicendo concludit, sed a
aliosqne inierpteles, Tcilullianuset Cyprianus libro lerris abdttcit orantem. » Sic eliam fernie A. Im-
singulari quos lattdat S. Hilarius in Matih ; Cyrillus perfecti, hom. 14.
Hierosol.,Catec 25; Augusl.epist.130, serin.56,serm. (15S) Sanctificetur idem hic esse ac gloriJicelur
in iiionl., auctor. serm. 65 inler opeia Augusl., etc, ayiatjBnzii Toureo-TtSoiaffSiJTu,observal Cbrysosl,
ex Theologis s. Thomas,2-2 qu. 85, art. 9, ejusque atque id sigiiificari « dignare vitara nostiar.i sic
commenlatores caid. de Laurrea opusc De orat. munda conversalione servare, ut per nos ciincii (e
Chrislian. cap. 9; Suarez, De relig., t. 11, lib. III, omnino glorificent. » Tertull. «Id pelimus ul san-
cap. 8, elc. ctifieeiur in nobis qui in illo sumus, et in caeteiis.
(156) Prooemium hoc veluti Dominicaeorationis quos adhuc Dei gratia exspectal. < De nostra ipso-
expendunt Tertullianus, qui de eo, t appellatio, ait, rum sanctificatione plerique alii exponunt, Cjpria-
ista et pielatis et poiesiatis est;» et Cyprianus, qui . nus, Cyrillus, Aug., serm. 56, etsi hic serm. in m.
earadem appellaiionem dicil esse « eorum qui cre- 1'jitim. 19 exponit; «ut sancta "" habeaiur ab hoini-
dunt, el invocari qui nosier esse coepit, el Judoeo- nibus.»
rum qui eum reliquerunt, esse desiit.» Ab Aug., (159) Prima A. explicalio d.e regno ccclesiastico,
serm. in roont. Pater compellari dicitur«noster> non sive Ecclesirc amplificaiioneiacere videtur, ut ea-
« meus» ut fralres nos omnes agnoscaraus esse : et dem ferme sit hsec petitio cttra superiore : est lamen
Chrysost., hoin. 20, « pro comrauni corona preces multorutn PP. ttt Hieronymi, qui,postquaiii supfliio-
nos- fundere vult, et non lam propria commoda, rein exposuil ut nomen Dei sanclificetur in nobis,
quam pToxiinortiro pelSrc » Vid. elegauiissimum lianc ila edisserit, ut petamus « vel generaliter pro
Cypriani locum. tolius muiirii regno, ut diabolus in mundo regnare
(157) lla S. Aug. serm. in mont., cxponens « qui desistal, vel ut in unoquoque regnet Deus et non
es in sanctis. > lla Beda, nec dissimiliter Cviillus. reguet peccatum in morlnli horoiiium corpore. »
Alibi Aug. (id., ep. 180 ad Dardan., num. 16) addit Aug. serm. 111. «Adveniat ergo accipiendum esi,
lilteralem niagis explicationera aliam, et postquam manifestelur hominibus. i A., serm. 65, id est
docuit « ubique esse Deum per divinilatis praesen- « manifeslelttr raundo. » lidem lamen ferroe cum
tiarn, sed non ubique per habilaiionis graliam ,» A. nostro de regno eliam aelerno interiigunt, inaxime
subdit:«Propter hanc habiiationera, ubipiocul dubio qtiando et coipus post resurrectiotiem bealiiudinem
gratia dilectionis ejus agnoscitur-, non dicimus : suara consequelur et c beata vita omni ex parle
Pater noster qui es ubique; cum hoc verum sit, sed : perficielur,» ul ait Aug., De seim. D. in m.
Pater nosler qui -es in-c<shs, ut lempluin ejus potius
f!7 GOMMENT.INMATTH. — PARS-1. CAP. VI. IIS
a'dimplfitur^abangelis (160). Ibi enim sola pax re- A _ Audisli conditionem : quid tibi videtur? Si diroiseiis,
gnat, Ibi nullre Jites, ruillre discordiae, nulla bella, dimitletur tlbi (165); si nori dtmiseris, 'non dimitte-
nequeindignatio ulla. Panem nostrum supersubslan- tur tibi. Aut ergo dimitias, aut isla uon dicas : hree
tiuletn jdanobishodie. Hic est enim ille panis, qui de enim dicendo, ie ipstim ligas et contra te oras. Tale
ccelo descendit: Jioc pane uulrilur-anima. Qui bene enimest-acsi dicas: Noli mibi, Doraine, dimittere
supersubstantiahs dieitur, quoniam super substan- peccata mea, quia ^nec ego aliis dimittere volo,
tiam et angeloruro, et hominum, caro Chiisti exal- (166). Melius est ergo dimittcre, qiiam conira
lata esl. Est etiaui iste panis sernio divinus, qui ab se talia o^icere, tantumque benefieium -amitlere.
alio evangelisla quotidianus (161) dicitur, quonlam ^Etne nosinducasnn tentaiionem, Sic enim nos in
quotidie ab Ecclesia suscipilur. Natn, elsi qnolidie tenlalionem Dominus inducit, sicut et Pharaonis
nou suscipiatur singuiaiiler ab omnibus, quoiidle 3! cor induravit. Quia enim sine ejus^permis-
tamen ab illa suseipilui', qure nraler esl omnium, et sione nihil fil, hoc ipsc videtur facere quod fieri
cujus jnembra sunt omnes, Honc aulem panem d.tri pernliltit. Ipse igittir nos in tentationcm inducit,
iiobis non rogamus nisi hodie;. quia non sumus nisi quia inimicus noster nos lentaiidi poleslalem non
hodie. Cur enim cras mihi dari.rogem, "cum ulrum liabuisset,_ nisi hoc ei desuper datum fuisset (167).
adcrasyeniam, ignorero? Jpseenim Dominus-dicil: g] Hoc enim" ex eo probari polest, quod nlsi perruis-
Nolite cogilure de craslino (162): liodie es, hodie sus, beatum Job tentare non poluit. Oramus igitur,
qurere^ si ad cras.veneris, el cras-quaere. Postquam non utpenitus non tenlemur, sed ne in tenlalionem
enira veneris ad cras, jam cras non erit- tibi -cras, inducamur (168), -qua irretiti teneamur et supere-
sed hodie. Non qtiroris igilur nisi hodie, qttia iiun- mur, Qui enim in ientationem induciiur, quasi j'ani
quam iiabes, uisi hodie. Tria enim tempora sunl, circumclausus,. et irretitus, aut difflcile, aut nulla-.
ex, quibus unum lantum habenius (165). Et dimkte tenus expeditur. Sedltbeta nos a-malo. Libera, m-
npbk debita nostra; sieul el nos dimillimus debitori- quil, nos a malo: libera nos a peccato, libera nos
bus noslris. Hoc enim ipse paulo post subsequenter a diabolo (169), qui esl auclor mali (170), nenos in
~
exponii dicens: Si enim dimiseritis hominibus peccata tentationem inducat, ne nos aggrediens supefet, ne
eorum, et Pater vesler cozlestisdimitiel vobis peccala lenlando vincat, et glutiat (171).
nesita (.1134). Si autem non dimiseiitis bominlbus, nee XVI. Cum aulem jejunalis, nolite fieii sicut hjjpo'.-,
Pater vester ccelestis dimittet vobis peccala veslra. crilm trisies (172). Tristes enim dicunlur hypocritre.
(luO) c Obediatur praeceplis luis, sicul ab angelis vero qui poslremam aliquo pacto recipiunt, prrece-j
ita ab hominibtis, > Aug., 1. all. et ep. 150. Subjicit, ptum J.-C.xommemoi'ajit de cavenda sollicitudine
tameu Aug. alias interpretaiiones serra. in m. 1° Q In crastinum. De lola hac re fuse Maldonalus,
c faeiaui \oIuntatem luam, sieut justi, ita eliara legere juvabil. quem
peccatores : j. justos enim nomine cwli, uomine (162) JVIatlh. vi, 54 : « Nolile sojliciti esse" n
ienw peccatores significalos vult; 2" t ut juslis craslinuni. » J .
praeroium, peccatoribus damiiatio retribualur; »
« ut queiuadmodura spiiitus non resistil Deo, ita 3»," (165) « Cnjus^enim .diej. spaiium visurum esse
et le nescis, quanf ob causam illius solliciludine tor-
eorpusnon resisiat spirittti: » quam explicationem quearis. » Chiys.
dedei'ai eiiatn 'feritillianiis et Cyprianus, et posjea (16i) <rDimittei et vobis Palcr "vester ceelestis
Beda. 4», ut volunlas « sicut in ipso^D. N. J. C. », delicia vesira, ».Yulg. Mallh. vj, 14.
perfecta esl, «ila et in Ecclesia » perficiatiir/ Pri- Vid. Clirysost., Aug., etc. Beda. t Certa
mam Cyrillus habel, et alibi Aruie solam Aug. ipse uos(165j sponsione constringens, ut non aliter a Deo cui
prodttcit. 5 xlebiiores sumus, veniam petamus, <juam sicut de-.
flf)l)'Notum est, Graeeumiexluhi, et hic ubi vulg. bitoribus nostris dimittimus. J
reddit c siipersubslanlialemj » efLue. n, 3 ubi in- V. S. Thom. qu. 85, art. 16 ad 55,
« » habere (166)
terpretatur quotidianum, T6VImoua-sov:
imo leciionem frequentiorera PP. in Mattbreo quo- (167) Terlull. t Id est -ne nos patiaris induci ab,
que (Y. Sabalier tora. III, pag. 35) esse «qoolidia- eo utique qui lentat. t
num. i djsserit de utraque inlerprelatioue Uiero- (168) Yid Aug.serm. inm.etc.ubidistlijguit« ten-
nynius liic et lib. n, in epist. ad Tit. ubi aliam in- tarh et «inferri in lenlalionem i namlegit« nenos
lerprelationem suggeril-egregianijrpeculiarem. Quid 1) ' inferas iu lentaiionem; » et episl. 150, « adraone-
intelligi his nominibus debeat aut possit, complexus mur hoc petei'e, ne deserii ejus adjutorio alieui
estA.ug.serm. inm.: « Pams quoiidianus 'aut pro tentationi vcl consenliamus decepti, vel cedamus^
iis omnibus diclus est, quae hujus vitrc necessitatem afflicti. » Y. s. Cyrill.
subslenlant..... aul pro sacrainenlo corporis Christi (169) August. serra. in m. : «Orandum est eniro,,
quod quoiidie accipirous, aut pro splrituali cibo. » uluon solum non inducamur in malum quocaremus,"
Propter eos tamen «qui plurimiin oiienlalibiis parti- sedab illo etiatn libereraur,
bus non quotidie coenre Dominicae communicanf »„ quod.sextoloeopetiiur,
quo j'am inducti »umus. »
praefert poslea seeundae explicationl :
t praeeepta scilieet <livina,quae qttolidiepostremam
oportet me- mine (170) Cyrillus, Chrysost. el Grajci ferme

hic "no-
mah diabolum interpretantur.
ditarietOperari. ».CyrilIus tamen altei'am illam in-
terpielatiouem solani proposnit, quod panis com- (171)Tertiill. « Eorespondei clausula interpretans
munis non sit znvfitrios. Conlra Chrys. de paue quid sit, tte ,nos deducas in teniationem ,'hoc est
communi seu viclu quolidiano explical, quod menlio enim : «"Sed evehe nof a malo.»Bedai « ut ab om-
fiat ap-ov TOOlyiTi/ipou.Terlulhanus, e.'si in expli-~ nibus, quae diabdlus 'efmundus operantur, Sccuri
cationem de Eiichansiia magls inclinat, adinitlit ta- stemiis ac tuti. »
men et hanc quotidiani victus. Cyprianus reque (172) Est homil. Emiseno erroiiee atlributa fer.
utramque approbai , iia ut «'panis quotidiaiius 4, in capile jejunii, pag. 17.
possit spiriluajiier et siroplicilei inlelligi.» Onmcs
U9 S. BRUNONISEPISCOPI.SIGNIENSIS 120
quia, ut religiosi appaiear.t, trisliliam quamdam et A ubi fures non effodtunt nec furaniui. In lerra enim
severitalera in vultu ostendunt, quasi qui multo tbesaurizanli dieitur : c Thesaurizat et ignorat cui
jejunio sint confecti. Unde et subditur : Exterminant congregabit ea (Psatr xxxvm, 6). > ltemque : « 0
\enan facies suas, ul appareanl hominibusjejunantes. stulte, hac nocte anima tua rapietur a te (176), qure
Facjes enim suas exlerroinant, quia ultra suaepul- autera parasli cuj'us erunt ? » De illo vero qui in
chriludinis Jerroinos atque naluram, incultas el in- ccelis thesaurizat, quid dicilur ? « Dispersit, dedit
formes horrescere sinunl. Si eniro informilas Deo pauperibus : juslilia ejus manet in sreculum srcculi,
placuisset, tam pulchra facie hominem non formas- cornu ejus exaltabitur in gloria (Psal. cxi).» Et Do-
set. Sed quare hoc faciunt ? 17«appareant homhiibus minus ad divitem : t Si vis perfeclus esse, vade,
jejunantes. Si enim soli Deo j'ejunium suum com- vende omnia qure habes et da pauperibus, el sequere
mendare voluissent, non in facie, sed in corde illud me, el habebis ihesauros (177) in ccelo. » Qui autem
oslenderent; scripltira estenira : Hotno videtin fa- sic soos thesauros reponil, securus esl, eosque amil-
cie, Deus autem corda huueiur (175). Qtii igitur non tere non timet. Quicunque igitur es qui cupis ani-
Deo, sed hominibus pJacere volunt, illud extermi- niam luam in coelohabiiare et esse, ibi luos thesau-
nanl (174) quod abhominibus videtur. Ideoque qttia ros repone. Vbi enim esl thesaurus luus, ibi est el cor
laudem ab bominibus quaerunt, mercedem a Deo B tiium. Si in cceloest thesaurus, ibi eril et aniroa.
non recipiunt. Et hoc est quod alt : Amen dico Si in terra est, in terra erit. In terra ulique, de qua
vobis,receperunl mercedemsuam. Sed dicis. Quomo- bealus 32 J°I>ad Doniinum dicit: « Dimitte me ut
do ergo j"ejunabo? Audi quod sequilur : Tu autem, plangara paululum dolorem meum, antequamvadam,
eum jejunas,' unge caput tuum, el faciem luam lava, cl non reverlar, ad lerram tenebrosam ei opertam
ne videafis hominibusjejunans, sed Palri tuo,quivi- mortis caligine; terram niiserirc et lenebrarum,
det in abscondilo; et Palet luus, qui videl in abscon- ubi umbra mortis, et nullus ordo, et sempilernus
dito,ieddel tibi. Hypocrita. inquil, quando jejunnl, liorroj' inhabitans (178) (Job x, 20). » Denique: ubi
faciem exterminat, quoniam exlerminalorem et esl thesaurus, ibi esl et cor, quia uuusquisque illuc
tiislitiaa princSpeni in coi'de habet. Tti vero qui io- pervenire desideral, ubisuas divilias cognoscitcsse
tius consolationislretilireque Dorainumin coidis ha- reconditas. Bealus igilur qui divitias suas in coslo
bitaculo gestas, hilaiem etpulchram faciera osten- reposuit, ut semper ibi mentem habeat, semperque
de. Appareat extcrius in facie, quanlum lrctilirel.o- Illuc omnibus viribus et-desiderio tendat.
num possideatur menle, ei virtule jejunii operante, XVII. Lucerna corporis esl oculus. Si fueril oculus
sicut animre captit, el facies ungilur (175), et lava- P luus sitnplex, lolum corpus luum lucidum erit. Si
tur.inlerius, sic etiamnon moeroris, sed gaudii pul- aulein oculus luus nequam fuerit, lolum corpus tene-
cbritudo revelelur exlerius. Hoc enim j'ejunium suo brosum erit. Si etgo lumen quod in le esl lenebrm
ordiue celebralum operatur in nobis, ut et mens sint, ipsm tenebrw quantm eiunt ? (179) Hanc aulem
noslra sancti Spirilus oleo ungalur, et faciesnnimre similitudinem ad quid atlulerit, non clafe apparet,
peccatorurn maculis abslergalttr. Faciei autem spi- nisi forlasse quia discipulis loquebatur, quibus in
rilualis sanctaque laelitia hypocrisim lollit, ejusque hujus sermonis exordio dixerat: « r«s eslis sal
suspicionem. Qualiscunque enim sit facies, Deus terrre, etTOS eslis lux mundi (Malth. v, 15): J ut
tamen JIOIIfaciem iniuetur, sed ccrda. Age palam per hoc videlicet intelliganl, quales in Ecclesire cor-
quidquid vis, fingeefsiraula qiiod vis, ipse lamen pore esse debeant; et lale ?st ac si diceret: Sicut
inabscondito videt, el, secundum hocquod ibividet, octilus est lucerna corporis, ila el vos eslis lncerna
reddet tibi. Nolile thesauiizare vobis ihesauros in Ecclesire; qui si simplex (180) et sine macula fuerit,
terta, ubi wrugo et tinea demolitur, et ubi fures effo- totum corpus lucidum erit; sivero nequam el sine
diunl et furanlur. Thesaurizate aulem vobisthesautos lumine fueril, tolum corpus tenebrosum erit. Nam
in ccelo, ubi neque wrugo, neque tinea deinolilur, et ueque manus quo extendantur, neque pedesquo

(175) I. Reg. xvi, 7.« Homo enim videt ea qure oculus tuus fuerit simplex, lolum corpus tiiumtotum luci-
parenl, Dominus aulem iniuetur cor. » diim erit. Si autero oculus iuus fueril nequara,
(174) De yerbo « exlerminant, » ej"usque usu in corpus tuum tenebrosum erit. »
ecclesiaslicis scripturis agit hic Hieron., quem Beda (180) Ita ferme S. Hieron. adv. Lucifer. c Lucer-
describit. Habet illud \erbum Hilarius, Auguslinus, na corporis est oculus, id est Ecclesire lumen est
elc. GTaeceayavISjouo-j. episcojius . . . Sacerdole enim fidem veram praedi-
(175) Quod eniin de unctione dieitur, hoesignifi- cante, ex omnium corde lenebrae discutiunttir, >
cal. Nam evangelista loquitur «j'uxla rilum provin- elc Propius et A. De dignit. sac, cap. 6 (quem
ciae Paleslinre, ubi diebus feslis solent ungere ca- Mabill. i. II. An. Silvestrutn PP. II esse putavit :
pita. j Hier. et Beda, et De \eteribus generatim Ambrosius olim putabalur). Si oculustuus simplex
Chrysosi. «mos isteapud veteresfuit; ut Irclitiresure fuerit, etc, id est si episcopus, qui ut lumen meruit
tempore srepius ungerenitir. i> prreesse in corpore, simpliciiaie esl sancta, el itmo-
(176) Lucx)i,2b, « animam luara repetuntate.s centia decoratus, omnis Eetiesia splendore luinioie
-Yulg. radiatur; si aulem oculus tuus ijequam, etc, id
(177) Matlh. xrx, 21, « habebis thesaurum. » est, si episcopus, qui videbalur corpori subdito fu-
Yulg. cero prasbere, obnubileiur nequittas cccitate, quid
(178) Sed Vulg. « inhabitat. » erelera facientmembra quibus lux adempi; esl ocu-
(179) t Lucerna torporis tui est oculus tuus; si iorum !
m COMMENT.IN MATTH. — PAftS H.CAP. VI. -SiS
ambulenl, neque crelera membra cognosceii1 ad A adulter fueril, totum corptis tenebn.sum eiil. Non
quam partem se dirigei'e debcanl. Si crgo luroen dixit totum corpus neguatn erit, sed totum corpus
quod in le est, lenebra? sint, ct iilud in se Iuniine lenebmsum eiil. qnoniam non omnes ejus nequiliam
careat, neque in ipstim illtiminare vale.ti.sine quo -iiniianiur, quamvis ejits leiiebris onuics kivolvan-
crclera nieiiibra lumen nou habent, considera nio.lo iur. OmneseniminvoHuiiiur tcnebris, qitiaexsiincfa
ipsae tenebrae Tjuanlre erunl I Tantae ulique qtiauta cst in eis lucerna luininis. Non enim ex tenebris,
et membra. Sicut enlni unhis luniine onraia illumi- oritur iumeu, neque ex itiendacto uasciltir \eritas.
uantur, ita uuius tenebris omnia excaecantur. Ne- Si ergo tolius corpori» lumeu verlalur in lenebras,
cesse est igitur ut Ecclesire oculus, netesse esl ul ipsae lenebrae quanire erunt ? Hoc autenret dfeaniraa
sacerdos el episcopus siniplex sil, -sine macula sit, intelligi polest, cujus oculus est inteileetus (181).
sine ei*rore sit; qualenus de ejus vila, de ejus do- Qui si veire luclslunieit aroiserit, mox lota anima
cirina, de ej'tis moribus, el sancta conversatione erroiis et lenebrartim caligine involvetur. Si vero
«innia membra illtiniinenlur. Si \cro, quod nbsii I siroplex -et inuridus fueiii, ipsa quoqtic clara et lu-
r.equam fuerit, si haereticus fueril, si fornicatorct cida ciil.

33 PARS SEGUNDA."

XVIII. (182) Nemo polest duobus dominis servire ; B contemnit el odio habet. Unde hoc ? Quia idolis
aut enimunum odiohabebil,elaiterum diligel; aul unum seryit; sic enim Aposlolus ait « Hoc autem scilole
sustinebit, el alterum conlemnet. Non polesiis Deo inlelligenles, quod oiunis fornicator, nul iromundus,
set vire etmammonw. Modo euim supeiius Salvator atil ayarus, quod est idolorum servittts, non habet
nosier de thesanro locutus est; qnera eiiam quo in hreredilatem in regno Chiisti et Dei (Ephes. v, 5)n
loco reponere debeamtis oslendii, dicens : Tliesauri- Sequilur : Ideo dico vobis: ne sollicili silis animm
xale vobis iliesautum in cozlo, ubi neque mrugo, ne- vestrm, quid manducetis, neque corpori restro, quid
que linea demolilur, et ubi fures non effodiunt nec induamini. Haeccnim specialiter dicuntur aposloJis,
furanlur. Nuiic autem dicit, quia non possumus eorumquesuccessoribus (185), crcierisque omnibus
tluobus dominis servire, Deo scilicet et mamroonrc: qttj ad summum peiJectionis culraen attingere cu-
mammona namqne diftlim inlerpretatiir (185). -JAe- piunt. Talibus enim nulla terienoxum bonorum est
ponat igitur in ccelo divitias suas, qui Deo fainilia- sollicitudo, qttia habenies victum et vesiiinenlum,
riter senire desideral. Qui enini diviliis servil, his contenli stiut. F.icile qttidem el sine omni solli-
ejus serviiiuni Deus non recipit. Facilius est eiiim ciludine his abundani, qui .tolara spem suam in
caraelitm per foramen acus transire, qttani divHem Detim ponunt. Uude Psalmista^ « Jacta, inqiiii, co-
inlrare in regiutm coelorum. Djviliis atilem sei-vire !^ gitalum luttm in Domino, et ipse le enulriel (186).»
est, subjectionem quamdam eis exhibere, et pro Ileraque : «Non vidi juslutn derelictum, nec semeii
Tiecessilate vel utiliiaie eas expendere limerc. Aliud ejus egens pane (187). » Notrae anima plus cst quam
igiiurostservii-e divitiis, aliud habere divitias (184). esca, et corpus plus quam vestimeiiium? Noli, in-
llle enira dives non mullum a paupere dislal, qtti quil, quicunque es qui nmndi gloriam sprevisli, et
indiviliis spem non ponit, easque uliliter laigiter- Deo servire, et conlemplaiioui vacai-e elegibti, noli
que distribuit. Hoc autem si ad litteram inielliga- sollicilus esse animre ture, id est vitre tuae, quia qui
titr, ut simplex senno dicere videltir,, non soltini dedit vitam, dabitundeet reg.tlur vita. P/«s est enim
duobus dominis, sed el mullis dominis servjre noii anima quam esca, plus csl vita quam regimen vilse
est jmpossibile. Ideoque de quibus dominis hoc (188). Qui igitur dedit quod majas est, et illud uti-
iulelligere debeamus, confesftm subdidit dicens: que dabit quod minus est. Yalde enim haee verba
Non poteslh Deo sei vire et mammonm. Istis enim apostolis erant necessaria, qui sine sacculo et pera
duobus nemo siintil servire potest. Quis enim ser- ubique lerrarum erant iluri. Quibns el Dominus ait:
vil mammonrc, nisi avarus ? Avarns igitur Deum c Ecce ego milto vos stcut oves jnler lupos (189). >
(181) De intellectu interpretatur Chrysost., elalii 1^ mihi contra hapc sentenliani proferre diviles, sed
passim vet. et reeent., uladuoiavii a Lapide. Y. divitiis servieutes, » etc ;
Jansenium id luse explicanlem conc, cap. 42. 26.
(185) Vid. S. Atig. Deoperemonach., cap. euran<
(182j E«t hoinilia Emiseui JDom.15 posl Penlec, (186) Psal. LIII, 25. «JactasupcrDomlnum
pag. 167. Jam di.vimusharura horailiarumqui auctor tuani,» ctc. Yulg.
sit agnoscendus. _ (187) Psal. xxxvi, 26 :_«Semen ejtls qurcrens pa-
(185) Aotissiinum illud -S. Attg. serm, in raont. new.» Vulg.
cap. 14. t Mammona apud Helirrcosdivilise appellari (188) « Admonet in hacsenlenlia,»tiil Beda,« ul
(bcuiilur. Congruit etPunicum nomen:; nara lucrum meminerimus multo ainpllus nobis Deum dedisse
Putiice Matnmon dicitur.» Magis acenrate S. Hie- qui nos fecit, quam quodvis alimentum et tegumen-
Ton.: « Mammona sermone Syriaco divitim uuncu- tiim. »
patur, > quem Beda describit. V. a Lapidc (189) «Sicutoses in medio iuporura, » Mailh, x,
(184) Cbrysosl., hom. 22, prolatis exemplis iQ « Sicut aguos intcr lupos,» Luc x, 5.
Abrahanii, Job, eic, qui djvites fuere: « Noli tu
m S, BRUNONIS EPISCOPI SIGNIENSIS 124
Ilis autem ut Apostolus ait, constituil Dominus ul A bibemus, aut quo operiemui ? quoniam ille nihilo in-
de Evangelio viverenl: «dignus est enira operarius digel, qui vobis, si fldem habealis, sufficienler om-
tuercede sua (Luc. s, 7). * Respicile volatilia cwli, nia miuistrabit. Haeceniiu omnia genles inquirunt:
quoniam non serunt, neque metunt, neque congregant vos autem brcc qurerere non est necessc Qurerere,
| in honea, -et Pater vester cmlestispascit illa. Nonne iiiquam, cum labore et solliciludine : ideoque Do-
magis vos plwis eslis iliis'1 NuIItim eiiim 4iniraal in minus non ait : Nolite quwrere, sed nolite sollicUi
hoc mundo Deus cteavit, quod pluris amoris et esse; scil enim Paier vester, quia his otnnibus hidige-
dileclionis, pluris prelii et honoris sil apud Deutn, tis. Unde aposlolus Petrus in Epistolis suis loquilur
qtiam hoiiio. Si igiiur ea quae propter hominera dicens: «Oninein solliciludinem veslram projicien-
f.icu -sunt, enjure nd ipsius compaialionera aut tes in eum, quoniara ipsi cura est de vobis (194)
piiiva aui ntilla stint, sine labore et solliciiudine (I Peir. v, 7), » Quaerile, inqiiit, primum regnum
omnipoJens Dominiis pascit, quanto magis eos non Dei.; qtirerite viiam rcternam; ijurerite ut Ecclesia
derelinquet, qui ad ejus iraaginem facli ejus gratire erescal; orale ut regnum Dei adveniat, suamque
sunt j'econciliati (190)? Quis aulem vestium cogi- vobis justiliain tribual; ut, qtii omnium jadices
ians poiest adjicere ad staturam suam cubilum unutn? facii esiis, oranes in juslitia ct rcquitale j'udjcare
Hoc autem tale est ac si dicerel: Quod vos quidem " possitis. Et h;ee omnia adjicienlur vobis. JJoc est
nec sOllicitudine, nec cogitatione, nec aiie, uec in- enim qttod altbi ajt: «Centttplum accipielis et vitam
genio, nec laboie faceie potestis ut videlicet 34 a<^ reternam possidebilis (Matlk. xix, 29). i Nolite sol-
staturam veslram tinum cubitum adjiciatis: hoc sine licili essein ctastinum: crastinum enim pro fttturo
[vestia cogiialione et solliciludirie Deus ih vobis posuit (195). Non enim vull Dominus defuturo nos
operalur, qtios denialiis utero lam parvos progre- esse sollicilos, qui neque de prresenti cerli et sectirt
dientes, ad integram mensuram perfecti hominis suraus : 'et in eo quidem quod nos in craslinum
provexit (191). Ergone pasccre non poterit, qni solliciti esse probibet, prresejilium quodammodo
creare, vivificare et hrec incrementa darc pOtuit? sollicitudinem concedere videlur (196). Undeetbea-
Et de vesttmenloquid sollicili eslis? Consideiate lilia tus Paulus quasi de "prrcsenli sollicilus manibus
agti quomodo crescunl: non laboranl, neque nenl. suis laborabat, quod ei ad viGtum quolidianum
Dlcoautem vobis, quoniam nec Salomon in omni glo- suflicere posset. Hac enim solliciiudine oliosilas
ria sua toopertus esl sicut unum ex istis. Pulatis, tollitur, nec lamen divitiis servitur. Cur aulem de
iiiquit quod vos sine laliore et sollieitudine vestire craslirto solljciii esse non debeamus. adj'unxil:
llion possil,qni agros vestil floribus, el lilia distin- r Craslinus etitm dies, sollicilus erit sibi ipsi; ac si
giiil coloribus? Quomodo enim crescunt lilia? quo- dicat: Sicut hodiernam sollicitudinem non inter-
modo lam pulcluis operiraenlis induuntur? JNam dico, ila ncque craslinam, postquam crastinus dies
ueqtie laborare, neque filare (192) noverunt, insen- adveneril. Sit igilur hodiernus dies de se sollieitus,
sibilia enim sunl; verumlamen satis excellenlius et non de alio : similiier et craslinus, et creieri per»
ipso quoqqe Salomone induta sunt, qui et diviliis et ordinem Sufficit enhn diei malilia sua : sufflcil libf
sapientia crcteris illius gentis regibus excelleniior si hujiis prrcsenlis diei maliiiam transire valeas.
fuit. Nen.o enim, vel arte vel sapieniia, f)ei opera- Cur ergo maliliam malilire, laborem labori, angu-
tibnispulchiitudinem imilari potcst (195). Siautem stias angustiis, faligationera faligaiioni sttperaddere
\fenum agri, quod hodie esl el cias in clibanum niiiti- velis? Non enim pro malo hocin loco malilia poni-
tur, Deus sic veslit, quanlo magis vos ininimw fidei? tur, sed pro fatigatione et labore (197). Sic enim
Si de his qure infra vos sttnl hanc curam liabet, dicere solemus: «Mulla mala hodie passi sumus, J
|quam curam de vobis ctim habere pulalis? Noltte qttando aliquo magno labore faligamur. Hoc atilem
sotitcili esbe dicentes : Quid manducabhnus, aul qutd alicui inconveiiieiis esse videbilur, nisi forte de

(190) Hieron. «Si volatilia absqtie cura etrerum- lilium? J elc. Y. Hieron. et Cbrys. hom. 25.
uis Dei alunlitr providenlia, qure hodie sunt el cras D (194)«Laborexercendus est, sollicitudo tollenda.»
non erunt, quanto magis hoiniiies, quibtts reternitas Ilieron.
promittilur, Dei reguntur arbitno? » Qure ferme (195) Hieron. c Cras in Scripturis futurum lem-
toiidem vetbis Beda. «Si eiiain longe infeiiorum pus inlelligitur, dicenie Jacob: Et exaudiet me cras
tanlam se ostendit Deiis habere curara , quomodo, justilia meap» elc. Yide S. Aug. contr. Adimant.,
inquil.vobisnecessaria islanon tribuel?» Y. Chiys. cap. 24.
liom. 22. (196) Exprcssit Hiei-on. illud ad h. 1. Depraesen-

..(191) Ac si dicat t Hli ergo rclinquile curam tibus ergo concessil debere esse sollicitos qiufutura
tegendi corporis; eujus cura facuim esse videtis, ut piohibelj cogiiare ; unde et Apostolus (I Thess. xi,
lanlae suturae corpus habealis ; Beda.-»Exquortiain 9): «Nocte et die, inquit, manibus nostris operanles
illud oslendtt,» ail Chrysosl. I. all. « qutbtis corpus ne quem veslrum gravaremus.»
ipsum non lam alinionia" crescat, quam providenlia (197) Exliieron. hoc, qttoquead h. 1. Hicroali-
Condiloris. » liain non conlrariam virtuti posuit, sed laborem et
(192) Yides vocent omnino vulgaris linguae, affliclionem et anguslias saeculi, quomodo et Sara
quam addere poles caeleris de.quibus iluratorius dis. afflixit Agnr : quod sigmficanter ^Graece dicitur
52, AA. Ixctj-wcrsv
awijv exempla significationis hujus suppe-
(195)« El re\era quo.l sericura, qttre regum pur- dilant aureae aetalis Lafmi scriptoies, ut Vii'gilius11.
ptira, qure pictura textricum polesl floribus coropa- Georg. 5, 168. Asstietumque malo Ligurem. Vide
idij?quid ua lubet ul rosa? quid ila candel ul Henuc. 'Steph 1.J Sched. c 6. •-
M CfiMMF.NT.TNMATTH. — PARS II. CAP. YII. W.S
solis aposlolis et similibus inlelligalur. Ad quid .A quaeiilurinter dispensatores, ut iidelis qiiis invenia-
euim oves et boves et cetcra animalia quaebodie lur (205), » mox subdidil dicens : < Mihi aulempro.
necessaria habuimus, completo die leneamus et minimo esl ut a vobis jndicer, aut ab bumano die'
custodiamus, si omnino de crastino solliciludiriem (I Cor. iv, 2). t Sunt autem et alii qui alioitim
non habeamus? Ad quld praelerea agros et vineas parva commissa libenter diffaraanl, accusant et
colimus, eorumque fructus in cellaria recondimus ? damnant, et crimina quibus premuiiltir, viderede-
Patent autem et alia multa quae simili modoconlra spiciirot : et cum se ipsos non videant, in alios
haec dicere possimus. De illis igitur ha;c intelligan- semper oculos apertos habent. El isti quidem de
lur, quibus praeter corporis necessaria, nihil in hoc alteiius oculo feslucara irahere conantur, trabes
mundo possidere placet (198). Tales enim pro- vero qttre in suis infixre sunt, non considerant. De
pbelae el apostoli fuerunt; tales et mullos ahos qttibus subdilur : Quid aulem vides festucam in -oculo
fuisse legimus. Si enim omnes horaines tales ftalris lui, et trabem in oculo luo non vides? Tu cri-
esse vellent, non deesset Deo nnde eos pasce- minibus preineris, et alios de peccalis reprehendis?
rel (199). Hoc eniin interesl inter peceatum et crinieu, qnod
XIX. '[CAP. YH. J (200) Notile judicate et Inlerest inter feslticam ei trabem. Aut quomodo dk'&
non judicabimini. Non arbiirelur aliqtiis ut his 'B fi alt i tuo, sine ejiciam feslucatn de oculo luo, el ecce
35 vcrbis jusla judicia inlerdicanlur, sl tanten. liabes est in ocuio luo? Hypocrita, ejice piimum tra-
ab illis fiant a quibtis fieri debent. Quid est bem de oculo luo, el tunc videbis ejtcere feslucam de
enira nolile judicare, et non judicabimini : mulli oculo ftatris lui. Si, inquit, tam diligens es ad alio-
enim non judicani, qui tamen judicabunlur. Dicatur rum eorrigenda peccata, cur non prius corrigis lua?
ergo : nolire injuste et contra legis prrcceplum ali- Si in aliis lam benigne misericoidia moveris, crr
quem j'udicare, et non j'udicabiinini de injuslo j'udi- non tui potius miseieris? Scriplum cst cnim : Dtltges
cio. Judex enira qui injusle JIOIIjttdicat, etsi dealiis proximum tuum lanquam te ipsum (Mallh. xix, 19);
pectalis judictltir, de juslo tamen jiidicio non jiidi- sed.lu, sicut fingis, plus diligis fiatrem iuum qtianr
caiur, quia in jitJicio non peccavil (201). Unde et le ipsura; illiusenim curam habes, ie ipsum hegligis.
suhditur : In quo enim judicio judicaverilis judicabi- Sed hoc fortasse agis arte, ut prius illo experians
mini: el ui qua mensnra mensi fueriiis, remetielur quomodo postea libi medeii debcas, roagisqiie \is
vobis. Hoc auteni ,non sic est 'inlelligendum (202) probare in alio quam in te ipso tttre artis peritiam.
ut si aliquis male el injusle aliqnem jtidicavit, ipse Si enim ideo facis, .astulia est, non misericordia.
quoque injuste a Domirio j"udicetur : est enim Deus Sednon ideo facjs: cur ergo? Quia hypocrila fes,
"
justus judex, nihilque judicat injuste. Eodem jgilur quia uon vis esse bonus, Sodjvideri bonus. Sufiieit
judicio quo alios judicant, per quemdain mo- enim tibi, si apopnlovideaiis, ct si de le alii d cant:
dum judicabunlur, -et non eodejn judicabuntur. Ecce homo juslus, ecce qui netnini parcil, ecce qtii
Eodem quidem, quia et ipsi'damnabunlur; non eo- omnium peccata redarguit, ecce qui vult omries
dero vero, quia non damnabunlur injuste. Sive igi- sanare, et omnium oculos ilUiminare. Hoc cnim po-
tur scienter aliquis aliqttem 3nj'usiej'udica\erit, she pultis dicit, sed tu tamen aliter inlelligis. Scis enitn
in rebus occultis et dubiis accusaverit et dainnaveiil, quia mentilur, quainvis de illorum ineitdacio gralu-
certissime sciat et nullalenus dubitel quia ipse quo- leris.
que eodem judicior judicabilur, et eadem mensnra >XX. Nolite dare sanclum canibus, neque mittalh
remelielur ei. Et Je occullis quidem jndicare Apo- margaiilas vestras ante .potcos, ne forte conculceni
stolus prohibet dicens : c Nolite itaque ante tempus eas~pedibus suis, el conversi diruiupant vos. Qtnd
judicare, quoadusque venial Doniinus qui el illumi-- enim per sanctum el margaritas, nisi divina sacra-
nabit abscondila ieiiebraTum7el manifeslabit con- menla intelligamus? Quid vero per canes uisi infide-
silia cordium (I Cor. IV, 5).» De dubiis vero sic ail; les et iniqttos, qui oblatranlcs veritali acquiescere
c Tu quis es qui judicas alieniini servttm? Domino i nolunt, et quasi canis ad vomiliiro, ad mala ton-
suo siat aul cadif. Slabil autem : potens esl enira sueta saepiusjeveiiuiitur? De canibus enim Dominus
Deus statuere illum : unusqiiisqtie in stto sensu ail: t Non est bonum sumere panero filioruni et
abundet (Rom. xiv, 4). i Nolandum auiem sicul hic" mittere canibus ad manducandura (Matih. xv,26), »
manifesle apparel, quoniam illi qiioque jiidicare di- cum de muli^re Chananaea loqtteretor. Porci vero
cunlur, qui aliorum facla vel redarguuut, vel accu- sunt qui quasi in vohtlabro Iuli, in foolore\itiorura
sant. Uride ct Apostolus cum dixissel: « II'c jara delectantur. His igitur, divina sacrajnenta dare pib-

(198) Y. S. Aug. De opere monachoruni cap. 26. remetietur? nullo modo hoc est apud Deum, i etc.
54. (205) 1 eor. iv, 2. Clnysost. 50 all. « Hic non
(199) Haclenus homilia. generaliter peccata omnia piobibuit judicari, nec
(200) t Nolitejudicare ut non jtidiceminl. » Ltic. omnibus islius rci abstiilii poteslatera,' sed his pro-
vi, 57. «Nolite judicare et noti judicabimini. » feclo solis qui, ctim flagitiis abundent irajumerjs,
(201)«Iiaque nonprohibuil judieare, sed docuit. » "alios deje\issiniis qttibt«svis dehctis iola lemeritate
Hier. condemnanl. »'Hieron. « De Ins loqiuitir qui cuni,
(202) Beda : t Nunquid teraerecnim, sicut nos de ipsi raorlali crijnine teiieaninrcbiioxii, niinora
-
oec-
aliis, ita judicabit de nobis Deus, aul iniqua meusura cala Ii-atribus non couceduitt. » . - -
"
127 S. BRUNONIS EPISCOPI SIGNIENSIS" 128
hibemur.quia dum in peccalis homo perseverat, et A 1 quaerere sperant. AHquando eaim sancti rion reci-
ad ea, quasi canis ad vomitum, revertimr, vel quasi piendo quod pelunt, magis exaudiuntur quam exau-
porcus ccanosus in eis delectalur, Chrisli corporis direntur, si illud reciperenl. Plus enim non reci-
et sanguinis sacramenta eis dai'e non debemus. piendo beatus Paulus exauditus est, quam si illud
Conculcant cnim ea pedibus suis, et quasi pro recepissei, pro quo, sicut ipse dicil, ler Dominum
liihiio ducenles, non quali debent veneraiione ea 1'os.averat. Exauditus est igitur, ne exaudiretur. Non
suseipiunt : slatim enim ad pravi operis consuetu- enim nisi bonum Apostolus qurerebal, quamvis illud
diiiem convertunuir. et nos mcerore et tristitia In- non boiium sibi esse non iulelligebal. Fjxauditus est
terius scindunt et ritmpunl, qtti plus quam ipsi de igitur recipiendo bon.utn, ne exjtudireiur rccipiendo
eoniiii perditione dok-miis. Potest auteni de infideli- non boimin. Qui pnim sibi bonurn non qjureril, dttm
l)»s 3@ -ic iulelligi, ut qnanditi veritali non ac- se sibt bonuin qurcrere pulat, si id recipial quod
quiescunt, et oblatrantes Etangelio contiadicunl, el qtireril, non exauditur; si non recipit, exauditur.
a sui erroris coeno elfcetore non separatitiir, majora Detts igitur qui non aliud nisi qureioniis affcctum
eis sacrainenta, non reveleniur, ne foiie blasphe- cousiderat, bonum ei reddit qtii se bonum quaerera
maiido ei irridendo ea conculccnt, et conversi in cretbt, eliamsisibi non sil boiiiiin quod qtiaerit. Vi-
ipsos prajdieaiores, non solitni itijtiriarum, sed etiam B
' deamtis autera quid per panem el piscem, el quid
^erberum dolore eos afiicianl et^irurnpanl (204). per inpidem et seipentera significetur (206). Ego
XXI. Peliie, ei dabiiur vobis; qumrite, et invenie- quidem iu pane sanctarum Scripturarum spirilua-
lis; pulsale, et apeiietur vobis. Omnis enim quipeiil, lein inlelligenliam significari pulo ; lilteram vero in
accipii: et qui qvwtit, invenit: el ptdsanfi aperietur. lapide, quoniam in tabulis Iapideis scripta est. At
Hrec enini sectindum Lucam supra diclre Doraiuicrc vero in pisce Chiistnro Doroiiiuin noslrum iiitelligo,
oralioiii coiiiimiamur (Luc. xi, 9) : quam quidem qui in baptismi (luniine printus naiavit, el, ad piseis
instanier dicere deberaus, ut nostrarum petitionum slroilitudinem, sine coitu de Yiigine nalus esl. Iu
dtsideria"corapleauliJi'. Sed qtioinodo verum est, serpeute vero quis alius inielligiiur, Ttisi ille qui
omnis enim qui petit, accipit ? niulti enira pelnnl et primum-hominem iu setpenle decepii? Lucas veio
non accipiunl quodpetunl. Hoc igitur de illa peli- evangelisla post haec ovum qnoque et scotpionem
tione intelligalur, de qua supra dixit, Qumrile ptU posuil. In ovo igilur resuri'cclioneni iiuelligamus, in
mum regnum Dei et juslkiamejus,^et<omnia adjicien- qua velul pulli de ovis, omnes sancti de sepulcris
tur vobis. Non enira jn stiillis pelilionibus fideles -lesurgenles, sursum ad coelestia convolahunl. In_
snos exaudit: ipse enim scil qttid nobis opus sit (205). „ iscoipione aulern, diabolum vel Anlichrislum , qui
I Iti iUis igitur nos exaudtl, quae nobis saJutaiia esse dum lalenler homines decipiunt, quasi cauda eos
CogitOoCii. Omnis ergo qui peta, accipit; si tamen ejus percutiunt; scorpio enim nonnisi cauda pei'cutit.
pelitio digna sit, qtire exaudialur : aliam autem pe- Boni itaque filii, id est Chrisfiani, paiiein peiunt.
litionem Deus non audit. Unde et subditur; Aul quis quia in lege el prophetjs spirilualem iiiielligeiitiam
est ex vobisJtomo, quem si pelieiil filius suus panem, ' quairunt. Peluntaulem et piscem, qtiia Cluisli carne
nunquid tapidem ponigel ei. Aut si piscem pelieiit, salurari desiderant. -Peiunl similiter et ovuin, quia
nunquid serpenlem porriget ei? Si etgo vos cum silis firraissiraa spe carnis exspectanl resurreelionem. 4t
mali, nostis bona dala date fiiiis vesiris, quanto magis vero mali lilii, id esl Judaei, lapidem peiunt, quia in
Pater vester, qui in cmlis est, dabil bona petenlibus sacris voluminibus solam litleram quaerunt. peturt
se. Ac si dical: Yos, qui mali eslis, noji raala tamen, autem et «erpentem, qtiia iu veneno et lorlitudine
sed bona dala daiis filiis vestiis; et Detis, qui nntu- diabolura imilantur. Petunt simililer el scorpionem.
ralilei bonns esi, bona daia non dabil fidelibttssuis? Anlichristum exspeclanles, quem Messiam \ocauf,
Dabit uiique bona daia, et noraiisi bona eh dabtt, ulo_ui iii niundi exoi'dio in primo homine occisi suut
etiamsi inutllia qiueranl, dutn se sibi profutura a dracone, circa mundi finem peicuiiatilur a scor-
fY
(204) PP. jiralii verbum Dei inlelligunt et enun- (206) Quod hic in myslicas explicalipnes effundi-
tialionem mysteriornra fidei, Hilarius et Hieron. hic, ttir, sequilur aelalis sure ingeniiira, imo el superio-
S. Leo epist. 78, Chrysost., Beda, etc : et ante hos uim sreculoruui. Natn Beda nbn absimili modo (Be-
Origen., homil. 1 in psal. xxwii. A. Conslil. apost. (lain eliam rcnuilari forlasse volttit). « Panis intelli-
lib. III, cap. t>. At baptismura interpretaiui' sancmm gitur charilas -cui contraria esl cordis durilia,
S. CyriUus Hieiosoi. catech. 1, n. 3, et catecb. 17, qttaui lapidi coraparavil; pisces suni fides invisibi-
iium. 36. Propuis ad A. S. Atlianasius Apol. conir. l.titn, vel propter aquara baptismi, vel quia de invisi-
Arian., n. 11, de Lucbaiislia sermouem faclura iioni biltbtis capitur, seu quod hujtis mitndi fluclibus nou
initiatis : Euchaiisiiani ipsam curn A. S. Gregorius; frangilur : cui contrarium posuit serpenlem, propter
lib. xxxv Moral., n. 13. venena fallaciac, quae prinio homini prreserainavit.
(205) Hier.: « Qui carnalia supra -vetueral poslu- Quod aulem in Evangelio secunduin Lucam hrec duo
lati : qnid qurerere debeainus ostendil. -t Huc perti- suhsequilur ovi et scorpionis coroparalio, in ovo
net illud S. Jacobi iv, 5. t Pelilis et non accipitis, indicatur spes, in quo nondum pei feclus felus est,
co quod male petaiis, ttt in concupiscentiis vestris; sed fovendo speraiur : vel quod spei coulrarium esl,_
itisumalis. > V.. Abulensem ad lt. loc. quo nemo> retro respiceie, quae^se in ea qurc ante sunt exten-
lortasse luculentius rem edisseruil, atque ad perse-. dit, el ideo lituc contrariuni posuit scorpionem,
verantiam in petendo revocavit, de qua Chysost.,' cujus aculeus venenatus retro timendus est; qua
Beda, etc. mortifica despcratio iit line^est formidanda. *
'
129 COMMENT.IN MATTH. - PARS-II. CAP. VII. 130
plone. Sic itaque bonis filiis bona daia petentibus,, A.mortis, carcerem angustiarum, et laeum omnium
Jjonus Paler bona data 37 tribuit. Mali vero mala miseriarum.
data petcntes, a malo patre mala dala suscipiunt. XXII. (208) Attendite a falsis prophelis qui veniunl
Omnia ergo quwcunque vullis nt faciant vobis hami- ad vos in vesthnenlis ovium, intrinsecus autem sunt
~nes, et vos facite eis : hmc esl enim lex el propltelw. lupi rapaces. Attendiie, inquit, et cavete vobis a
"Qtiia, inquit, petiiiones vestras a Domino exaudiri falsispiophetis, a malis sacerdotibtis tl episoopis:
-vullis, vos quoqtte aliorum petitiones Iibenler audi'e. altendite a falsis praedicaloribus : allendile a S.mo-
Sed ne forie puietis quod malis petilionibus assen- niacis et boeietitis (209). Qui veaiunl ad vos in 'vesii-
tire debeatis , hoc faciie aliis quod vobis ab aliis menlis ovium. Ovinm siraplicilalcm sijmilant, oVIum
iieri vultis. Subienlte aiiisin necessHatibusj>uis, si jniiocentiam fingunt, cl oviiim paiieniiam mentfcn-
'vultis, ut alii subvenianl vobis lu necessitatibus ve- lur. Quos quidem si inierius videretis, si sub vesli-
stris. Et alibi quidem dicilur: t Quod libi non vis, bus cernerelis, aliud ibi quam ovem esSe cognosce-
aliis nefeceris(207): i hic aulem diciiur: Quod tibi retis. Latelenim Jupus snb ovlna pelle,-et quos ex-
vis fieri, boc aliis facias. Ibi malum facere interdi- teiius oves esse putatis, infrinsecus sunl lupi tapaces.
cimur, hic aulem etiam malis bona facrerejubemuf : Lupi enini rapaees _suttt, qiiia non ad Jioc venerunt
haecest enim lex el propbeirc;lirec est eharitas per- B J ut gregem -ctistodiant, sed ad hors ul fui-enlur et
feeta : t Diliges proximum tiuim sicul 1e ipsum rapiant, macleiit et peidanl. Quoraodo auiem eos
'{Mdlth. v, 45), j quia vis ul te diligat proxmius cognoscere: possitis audile: A fiuclibus eoium cogno-
tuiis sicut se ipsum : quod enim ab illo expetis, hoc sceiiseos, sicut enim unaqurequeaTbor afroctu suo
te illi facere oporiet. Haeeest igitur lex et prophela?. cognoscilux, ita unusqtiisque hoino in opeiibus sttis
<juia hoc prascipiunt lex el piophetae : non lamen cognosci potest. Ideoque non dixit a loliis coruin,
tlicit quod in hoc uno mandalo universa Iex pendeat Jseda fructibiis eoiiim coguosceiis eos. Sj enim verba
el prophetae. El quasi aliquis iJiceret; Arcta via alieudanuis, uon facileJjoni disceinuntiir a ntalis.
-esl isla, valJe dilficilisobservalionis sunl ista nian- Unde et alibi JJominus ait:« Sttper cathedram Moysi
"data, subdidji <iicens: Inirate ergo per angustam sedertmt Sciibre et Pharisaei : quxcujiqiie-tlixei iut
"portattt,quia laia potla, et spaliosa via qnm ducil ad vobis facite, secimdtim opera eorutti Tioliie fa-
perdilicnent, et multi-sunl qui iniianlper eam. Quam cere (210). » In quo apertissinie liene eos dicere et
"angitsta porla et arcla via qum ducit ad vildm, et male facere oslendit, Qui igitur in verbis non discer-
pauci sniil qvi inveniunt eam. Et via, inquit, artla iiuniur, in opejjbus coraprehendtintur. Prrediceul
csi, el porla angusta; ideoque a paucis Invenilur: igitur quidquid velint, \os aulem opera.considerate.
verumiahieii hrec esl illa via elilla porla per quam " Si fidcles sunl, si mites, si patientes, si misericor-
ad anernam viiam pcrvenitur. Pauci enira sunl iili des, si hurailes, si pacificj, si casli. si benevoli, si
qul salvanuir, ad comparationem illorum qui dam- avariiiam oderini, si pecuniam non abscondunl.
itanlur. Unde et alibi Dominus ait: t Mulli enim et similia qu.e enumerare longiim est, isti snnl fiu- "
sunl \ocati, pauci vero elecli (Matlh. x\n. 14). >Illa cttts bonre arboris : hoiuin laudes folia siint. Qui
auiem viaelilla poria qurc ducit ad perditionem, lata eiiim landiint hrec cl non ngunt, folia lanltiro et non
valde el spaliosa est, et ideo raulii intranl per eara. frucius'ostendunt. Sic igilur a fiuciibus eortim co-
^ejunare enim, vigilare, a carnis desideriis et cuuctis gnoscetis eos. Nam -ei spineet fribuli a fructibus
voluplatibus absnnere, propriam volunlalera non suis 3@* cognoscuntitr, quoniatn neipte in «pinis
facere, cui non videalur angustuiir et arctum? Al uvte, neque in tribulis ficus colliguntiii'. Sic omitis
vero abundanler et deliciose manducare et, bibere, utbor bond jiuclus bonos facil : mala aulem aibor
cunctis carnis desideriis et voluptatibus obedirej fiucius malos facit. Non poiest arbor bona fruclus
suseque voluntati in nullo conlradicere, cui nOn vi- nialos facere, neque aibor malu fruclus bonosfacete.
deatur latum et spatiosum? Multi igitur per hanc Yerum est eniro quia omnis arhor bona facit fru-
viam ambul.jnt, multi per hanc porlam intrant. Sed clum bonum, et omnis aibor mala facit frucium
cuo inlranl? Civilalem utique perdilioiiis collegiura " liialum; sed quomodo illud verum esl, quod -verum

(207) Ubi hoe dieititr in Scriptura?Putes Tobiae dunt. Frequens f<iisse dictum hoe apud Judrcos et
iv, 16. t Qure ab alio oderis fieri tibi, vide ne luuii-/ Chrisiianos, signlficat Lunpridus in Alex., c. 51.
quando alteri facias. » Hac de re August., Jib. xiv Sed aucior^non est qurerendus, cura « Deus a phn-
De civ-, cap. 8; Chrys., homil. in ps. v; Fnigent., cipio conscientiaa nosira? indiderii,»ul ait Cbrysosl.
lib. i De remiss. pecc.cap. 17. Gregoiius M. Moial. hoin. 15 nd pop.Ant., n. 5.
lib. (?), c. 25, et lib. x, c. 6, el 1.\i\, c. 18, in quortim (208) Est hom. Eraiseno-suppOsita Domin. post
primo loco. « Jlinc quidam sapiens dicil: fjtiod iibi Penl., pag. 156-
non vis, alteri nefeceris. 1'Recens adnotator Tobire (209) Ilrereiicos inlerpreialur S. Hieroiiyraus qtti
librum nomine sapienlis cttjusdam indigiiari putal. hic dicunlur pseudo-prophelre; el Hieroitymura ex-
Sed non hisce verbis Gregorius appeliaret sciipto- sci ibens Beda. Chrysostomiis negai coiiieMum hanc
rem quem canonieura esse noral, et pro caitonico ferre explicationein,ci vult accipi de « iisqui, cum
habebat, et Reg. Pasl., p. III, c. 20, formtila con- - stnt vitre pravitnte corrupti, speeiem tamen virtulis
sueta appellandi scripiores canonicos., producit: iuduti sunt; qui vulgo iinpostores vocari solent, «3v
« scriplum est.j Imoitabocipsum Tobirc pi-oponit I. EjriScTMV i
7rpo<TLyopia.,
x, ep. 51. Etsi PP. hujus dicti meminerlnt, ul Ang. (210) Matih. XXIII, % t super' cathedram, ete.,
1. III Doctr. Christ. c 1-4. Auctorem tnon pro- ~
servate et facite. Yulg.
«_ I S. BRUNOftlS EPISUOPI SIGNIENSIS J§2
esse Veiitas «Iit.it.ut nulla bona faciat malum , et A j Omiiis atbvr qum non facit fruclum <bonum,exchleiur
nulla raala facial bonuin? Nemo enim lam justus, ei in ignem milielur. Tunc enini arbores excidunlur,.
qtti aliquantlo non peccett hoc enim Joannes apo- ^uando homines raoriuiiltir : in igncm vero lunc
slolusVit: « Si dixerimbs quia peceaium non habe- liiiiteiitur, quando dicelur eis : lle , raaledicli, in
iiius, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non ignem relernunf. Non omnis qui dicil mihi, Domine,
esl (211). » Oinne auiero peccatiiui malus fruclus Dotnine, intiabil in legnum cceloium, sed qui facit
est. Malus igitur fruclus eliam in bona arbore repe- voluntalem Palfts mei, qui tn cwhs esi, ipseintrabil in
ritur. Siroililer autem nemo t«m iniquus, qui ali<- regnum cwlotum. Quid esi hoc? Nuiiquid eniro volun-
quando boiium non agat, neqiie enini fieri potest ut talem Patiis non faciinus, qtiattdo Filium ejus Do-
saiiim (212) verum aliquando nori dicat: verum au- ininum vocamtis?Ipse enini discipulis ait: «Yos voca-
lein dicere bonuin esl; invenitur igitur bonus fru- lis me magisler el Doniine, et bcue dicitis; sura elenim
clus et in arbore mala. Quid igitur? Quomodo verutn (Joan. xm, '15). » Dico eigo : Si una voluntascst et
esse probabinius quod \erttm esse non dubHamus? P.iliis et Filii, qttomodo non facil volunlaiem Palris
Yeritas enim mentiri 11011 potuit. Verum esl itaque qtti lacit vuJunlatera Fibi? Vpliinlas enim Filii est
quod nuhVarbor bona fiuetus malos facit, et nulla ut vocetur Dominus : est igilur et voluntas Paliis.
aibor maia fiuclus bonos faciu Yerum ulique est, B Sed non sufiicil hrec una voluntas : sufllciei autcm
sed cum determinatioiie verum est. Dicatur ergo ' si eum quem vocas Dominuni (216) habeas ut Do-
Nulla bona arbor, secuiidura hoc quod bona est, raiiiuro, et Seivias ei ut Doramo. Si enim seniciis
•Jructus malos facii (215): nullum enim contrariura ei ul Domino, eris sei'vus fidelis el bonus, dicetur-
siium contrarium general; nam ncque dulce -facil que libi a bouo Domino : Euge, seive botie et fidelis,
aroarum, neque sanitas segriiudinem, neque frigus guiasuperpaucafuistiftdeiis, super mulla le consli-
calorem. neque veritas falsitatem. Non igiiur boiiuin tuam, inlra in gaudium Domini lui. Sequitur : Mulii
lacit nialum, neqtie inalum honum; conlraria enim dicenl milii in itia die : Domine, Dotntne, nonne in
Sunt. Ouinis enim aibor secundura suam naturain nominejuo prophetavitnus, el in luo nomine dmmonia
bonrf est, et bonos fruclus facit: secundura corru- ejecimuS) el in luo nomine viilules mullas fecimusj
plionem vero mala esl, et raalos frucios facit. Qttid el tunc confilebor Ulis, quia nunquam novi VOSJdi-
aulem in arbore signifieetur inlelligis : arbor enini scedtte a me, qui operamhu iniquilatem. Qui suntenim
isla homo est (214), Sed vis videre qttia non horai- isti raulii, uisiiili quos modo paulo superius falsos
nis natura, qure ulique bona esl, faeit frtictum ma* prophetas noniiiiavu? Isli autem roulll: haeGturlja
luni; sed ejus corruptio et peccaium? Audi quid non modica diceut in illa die. In qua die? Non
C
Apoatolus dicat: « Non eniin quod<volo hoc ago, qureras nomeu ejus , quia noiissimum est. 30
-sed quod nolo malum illud facio. Si auteiu qttodI Quid dicenl? Domiite, Domine, nonne in nomtnc
uolo illud facio, jara non ego operor illud, sed quodI luo pioplteiavttnus? Piopheiavit eiiim BaLtam (217);
hdbjial in me peecatum (215). i Inde igitur dicltur prophelavit et Caiphas; hoe enim dicit Evange-
arbor mala, non quod secundum se mala sil, seJ[ lista : « Quia cum esset pontifex anni illius prophela-
qnia esl corruptio roali. Elsiparum quidem coirupta, vit dicens : Expedit \obis ut unus jnonaiur homo
esl, quasi jara a corrtiptione sana, non mala, sedI pro populo, ct non tola gens pereat (Joan. xi, 51}.»
bona vocalur : si vero mullum corrupta est, mala( Drenionia vero usque ejiciunt, aliasque multas vir-
vocalur et non bona : ab eo enim suscipit nomen, tules facituii, el qui baptizant, el qui prredicant.
qiiod magis in ea abundat. Coguoscuntur igitur falsi• Quot eniui sunl ciiniina, loi sunl ei riremouh In
prophetre a fructHjus suis; qtioniain, etsi aliquando uno quoqtte; unde el Doniinus de Maria Magdalerra
bonura aliquod facere videantur, laiiien, quia vel pro dicitur (218) expulisse seplem dmmonia, quoniam_.
sjcut alibi dicilur, « dimisit eipeccata multa, quia
| ktcro, vel pro laude faciunt, eorum siraulaiio diuj
celari non polesi. Quia enim omnia opera suafa- dilexit multum (Luc. VJI,47).» Haecaulem daemouia
ciunt ut videaniur ab hominibus, ipsum quoque_ ejiciuntur, quando evangelica prrcdicalione, a quo-"
" cuuque uuiilietur. peccatoies
quod bonum esse videlur, bonum non esl. Sequitur : poenilent et conver-
(211) Epist. 1,1, 8. « Si dixeriraus quoniara pec- inlelligimus seu bonam seu malain volunlalem ; fru-
catuin noii habemus, ipsi nos, » etc. Yulg. ctus auieni opera, t elc.
(212) Pro saltem. (215) Ad Roiti. v, 1-15. t Non enim quod volo
«
(215) Jlieron, hic : Nos inferemus, et Judam ar- bonuin hoc ago, sed quod odi malum, J etc.
boieni quondain bonam fecisse fructus malos, posl- (216) HiLtnus ad h. J. « Regnum coelorum sola
Ujuam prodidit ^alvaloiem; et Saulurn aiboreini verborum oflicia non pbtinent. »
nialam... fecisse postea Jfucttis bonos, quattdo ml (217) Hieron. «JSain et Saul, et Balaam, etCai-
vas electionis de perseculoie-ttaiislaltts esi. Taitdtul pbas prophetaverunt,» etc. ' -
ergobona arbor Jiuctus.noii facit ntalos, quamltu ini (2IS)-S. Aug. serra. 1, enarrat. in psal. IAXXVIH,
bonitalis sttidio perseverat; et mala arbor landiuI num. 6 ad illud ; « Confiiebuntur coeli inirabilia
| manet In Iiuclibus peccatorum, quandiu ad posni- tua, Domine; » scribii: « Non merita sua confite-
tentiarii non conveititur. Nemo eium permnneiis ini buniur coeli, sed confitebuntur coali mirabilia tua,
eo quod fuit, incipnid csse quod neednm tcepeiit. -> » Domine : » in omni eiiim misericordia perdilorum,
Idenfhabel Cbrysosl. hoin. 24 « fruciuin boiurai abi) in JQslilicalione impioruin quid laudamus, nisi mi-
homine
' non fien « quandiu maljtire afhxus est. »" rabilia Dei? laudas quia resurrexerunt-mortui; plus
(214) Non dissimili modo Beda. « Per aiboreini lauda qitia redempti suntperditi, » elc.
155 COMMENT.1NJrlATTIL—PARSJI, GAP. YII. 1^4
lunlur. Faciunt aulem et alias multas \irlutes, Adauiin, quomodo nce pluiias, nec flumuia, uec
quia coecos illuminani, Ieprosos curanl, et mortuos ventos limeai? « Cerlus sum, inquil Aposlolus,
suscitant. Has enim vjrtules fecerunt in corporeali- quia neque .raors, neque vila, neque principes, ne-
-quanli prrcdicatores, in anima vero faciunt omnes. que polestates, neque aliqua persecutio polcrit me
Keque \ero minus est aniraara sanare, quara corpus. sepai'are a charitate Dei, quae est in Ciiristo
doipus vero sanalur el moritur, anima vero sana- Jesu (220).» Quamvis enim furore et leirore, fla-
tur, ct nunquam moritur.. Vis auleni seire qtiae gellts et minis, oraniumque tormentorum genenbus,
anima sil creca? Anima enim infidelis, qtirc Deum quasi quibusdam magnis vcnlorura el lenipestatum
non videi, et veritatem non intelligit, creca est. procellis super sanclos lyraroii saevientes irruerent.
Leprosa vero esl illa qure vitiorum maculis sor- eos taiuen^ Christi fide separare nullaUmUs pote-
descil. llla vero morlua est qttre in crimiue perse- ranl: hoc autem ideo fiebat, quia' bene tsuper pc-
verat. Tolies igitur-praedicalores caecos illuminant, tram fundaii eranl. Yideainus etiam de illa domo
leprosos curanl, el mortuos suscilanl, quoties ini- quae non supeT petram, sed super urenam fundata
qui homines eorum monilis el prredrcalione conver- est. Et otnttis, inquit, gui audil verba mea hac, et
iunlur; el poenilenlia ducti, diabolo, et omnibus non facil ea, similis erit viio stutto qui wdificaiit
"
-cperibus ejus abrenuntiant, el sure salutis medicj- dotnum suam super arenam. Descendil pluvia, el ve-
''cinara ab illis suscipiiint. Sed quid hoc eis :prodesl, nerwtt flumina, et .flaverunt venli, el irruerunl in
cum illis Dorainus dicat, nunquam novi vos? nim- domum illam et cecidit, el <fuit ruina ejus magna. f__ui
ijuam dilexi vos? nunquam vestra opera mHii pla^- enim verbaDei audire deleclanlur, et custodirenon
.cuerunt? Novit enim eos Dominus, atque dilexit curani, suaefldei domum, seque ipsos super arenam
secundum naluram quam in eis creavil. Non novit aidificant; quia facili aura persecutionis dejiciunlur:
vero, neque dilexit secundum coTruptiouem qua quorum quidem ruina tunc magna erit, quaudo
,eoS diabolus viliayil. Omnis ergo homo qui audit inalignorum spirituum furore et ira quasi magno quo-
vetbamea hwc, el facil ea, assimitabitin vho sapienli, dam impetu procellarum in lartaraprrr-cipitabuntur,
qui wdificafu domum suam supra pelrain. Nrin ergO XXIII. Et factum est, cum consiltnmasset Je*us
sufiicil audire verba Dei, hoc enim et Aposlolus verba hmc, admirabaniur turbm super docliina ejus.
•ait: «JSTonaudilores legis jusll sunt apud -Deum, Erat enitn docens eos sicul poiestatem habens,~non
sed factores (Rom. n, 15). » Audire'enim omtiiura sicut scribm el phaiiswi. Ille enira in polestale do-
est, facere vero paucorum. Dorous aulem qurc cet, qui pro limore verilatem 40 llon ceiat. Qtia
«uper-pelram "fnndala est, finnura et slabile fiiuda- (n in rescribre et pharisrei, elsi,mulia bene docuissent,
menlum habet. Sapiens igiturest qui sic sedificat. plurima taraen reliquisse inlelligi possunl, sive quia
Fundamenlum prlus qurerendum est. Sed videamus dicere llmebant, sive quia ea non custodiebant, et
quid hrec petra significet; Aposlolus eniin dicit ideo dicere ernbescebanl (221). Httuc aulem tam
quia «petra erat Chrisius (/ Cor. x, i): » itemque, prolixum sermonem, secundum Matthrcum Salvaior
«fundamentum enim aliud nerao potest ponere pr*- nosler in monie habuit; secundum Lticam vero in
ter id quod posiluin est, id esl Chrislus Jesus (219).» loco campeslri: quod quidem quomodo solvi possit
Invenisti fundameiiluin, hic domum redifica : bic non video, uisi eumdenl seiiiionein bis eura ha-
enim domum ajdifieabis, si hrcc mandala servabis. buisse intelligaraus (222). El hoc quidein non erat
Crede el fac qure prrceipil Ghristus, el fundabeiis inconveniens, quoniara aliis recedenlibus, alii suc-
in fundanienlo Cbristo : ipse erit tibi fundamenlum, cedebanl, quibus eadem veiba necessaria erant.
ideoque non limebis pluvias et ventum. JJoc est lllis igitur recedenlibus , quibtis hrec locutus
eniin quod ait ; Et descendil pluvia, et venerunl fuerat, ipse in monte ilia uocie mansit, « per-
flumina, el flavetunt venli, el iiruetunl in domum noclans, ut Lucas ail, in oratione Dei. Et cum
itiam, et non cecidil; fundata enim erat supra pe- dies factus essel, vocavit discipulos suos, et elegit
iram. Vis aulem videre domum supra pelram fun- J) duodecim ex ipsis, quos et apostolos uominavii. Et
i
(219JII Cor. ni, 11. Eadem esthic de fttndampnto quadam :«Ego aulem dico vobis,» cl terribilis j'udi-
dorous explieatio Hieron. « Fiindainentuiii quod cii menlionem laciens, isemonstraret esse judicem
Avostolus arcliileclus postiil uniis esl D. N. J. C. Su- per prrcraia, et per supplicia.»
perhocfundanientunistal)ileelIirroiiin,etpet'serobu- T[222)Yix est ut IirccA nostii sentenlia videafur
sumole fundatum, aedificaturChristi Ecclesia,» etc. probati posse. Difficilera lainen locum c-se, bene
(220) Rom. VIII,58. «'Neque angeli, neque prin- indigiinvit, qticni veteies el receuiiorcs e^xplunare
cipatus, neque virtutes, neque lutura, neque forti- conaii sunt. Pehdet ex eo quod dicitur ap. Mal-
tudo, neque alliutdo, neque piofundum, neque crea- ibreuni init.jcapiiis 5 (supra n. 11) et ap. Luc. ^i, 17.'
luia alia poleritnos separare.» ltecenlioies docti inleipieiesMaldonatus, a Lnpide,
f221) i Poleslalem» hanc Hieronymus el Beda ex- Calmei, elc, non sermoneiii repelitum, sive bis ba-
pljcanl; qtiod J. C, non sicut scribre et pbarisaei bitum, \oluni, sed ettmdem semel dictum ; Mal-
ea duutaxat proponeret quae sctipla erant in threuro \ero reruni gestaiuiu-ordinem non secutum,
Moyse el propbetis, sed pio bberiale volunlatis suae quaelempore disiabani, pi'oposuisse. Niliiloraliius'
lioniiulla adderel, quaedam immularet, ul ex prae- auctori nostio \eteres ferme consentire deprelieii-'
cedenii sermone patet. Chrysosloinus honi. 26^,quod denlur; "hw%.De consens. Evang., lib. n, c. 'i9,
cum praeceptaipsa sanciret, saepe uterelur formula Gregorius, homil 9 in Ezeehiel. k. Iraperfecli.
Ji35 "S.J3RUN0NIS EPISCOPI SIGNiENSIS 135
descendens cum illis stetit in loco campestri, et A rediit iteruin Capharnaum ; ei tunc qii.otjm sanavit
'turba discipttlorum el muHHudo copiosa, o_urc iliue paralyticum, et voca\it""Maithrcum aposlolum et
undiqtte confluxeral (Luc. vi, 12), » stetit cum eo; evangelislam, Eisdem autem diebus ascendit in
el ibi qtiidcm hunc eunideni serraonem babuit, monlem, ibique illum sermonem babnii, de quo
quamvis non omnia-qure hic narranlur, in illo eoir- supetius diximus, quando octo bealitudines prredi-
tineantur; sicut nec in isto omnia dictinUir qurc in cavit. Cuinque-oronibus recedentihns, ipse eadem
jllo reperiunlur. Scienduin esl,prretci'ea quod evan- uocte ibi mansisset, facto mane vocavit disclpnlos,
gelistrc uon eodem ordine liisioriam sciibtmt, quo et duodecini ex eis elegit, quos et apostolos nomi-
.a Salvatore oronia facta sttnt (223). Unde el in hac navit. Inde veio descendens, pene eumdem sermo1-
re mullum discordare videnittr. Lege~eos et sic esse nem habuit in loco campeslri. Yeniens aulem in
^videbiS. Pulo eiiim qtlia iion. orclini sed narraiioni civiialero Capharnaum, qurc ibi proxima erat, sa-
operam dabaut. nnvil puerum cenlurionis» Sic igitur se habet ordo.
XXIV. [GAP. YIIl.] Cum aulem descendisset de Jlic aulem ieprostts quando vel ubi iiiuiidaliis fuerit,
tnonte secuiw sunt eum tuibm multm. Desceudit, in- iucertuni est, Polesl tainen conveuienier inlelligi,
quil, Doniinus de n.onte cura discipulis suis, inve- quod in praedtcla civitate fuerit niundauis, quoniam
uilque ibi niullas hoininura luibas qurc cuin exspe- B hoc liiiracuiuminterctcieramir.tciila scribitur, quae
ctabant. Qttibus postquara ea loculus est qure Luc-ts ibitiein Domintis operatus est. El creteri quidem evau-
evangelista narrat (cap.vi), seculre sunt eura. Et gelislreprius scribnni desocm Petri, el pueio cenlu-
•ecceleproSus veniens adorabat eum, dicens : Domine, rionis, quarade hujusiepiosimiuidaiioue.Nuncaulem
si vis, poles me cuiaie. Hoc autem miraculum non ad temveiiiaratis. «Ecce, inquil,leprosusveiiiensado-
feo lejnpoi'e factum esl, quo facitira esse cvangelista rabal eum dicens : Domine, si vis, potes me mun-
dieere videlur, teslante Luca, qui aii : « Et factum dare (225).» _|X Yidc quanla sii fides leprosi: horai-
est, cum esset in una civiiate, el ecce vir plenus nem videt, Deiim adorat, de omnipoteuiia non dubi-
lepra, elvidenS;Jesura, procidens in faciem, roga- lal. Sed quiddicit? Domine, si vis, potes me mundare-z
,vit eum dicens %Domine, si vis, potes me mundare Dorainus es, omnipolens es, volunias lua opus esl,
'(Luc. 5, xii).» Nemo igilur *in loco tampeslri hoc omnis crealura libi obediens esl; non proinerui
faclum fuisse. iutelligat, quod in una civitate beneficium tuum, uon sum dignus colloquio iuo;
faclum esse autlil. Hrec itaque superioribus non credo tamen, quonjam si vis, potes me mundare."
Eonlinaantur. In eo enim quod ait, cum aulem de- El Douiiinis ad hrec, exlendens manum suath, leligit
'scendissei de monte, secuim sunt eumluibmmultm, eum, dicens: Volo, mundare. Manum suarii Dominus
Superioris locutionis finem faciu Deinde vero ge- C exlendit, potenliam maiiifestal, virtulem non celat,
slorum ordine ei loco et lempore prreiermisso, ab langit hominem el fttgii lepra. Imo prius lepra htgit
,hoc ntiraculo scribere inchoat. Necessarium igilur quara manns ad hommem penenirel (226), ne si
esse videlui', ui de ipso ordine pauca dicamus, ne lcpram teligisseta conlra legem facere videretur.
sibi invicera evangelislre contrarii inveniantur (224). Ltx enim hujusmodi hominem immuudum judicat,
iPoslquam enira Dominus Jesus vocavit Petruro et qure omne immundum iangere inlerdicil. Sed quid
'Andraeam, Jacobum et Joamiem, veitiens Siniul ait? Volo, mundare. Credis quia possum, volo quia
cum eis Capharnaum, ubiet ipse-et illi habilabanl, credis; experire ftdem luam, cognosce poieniiam
inira\Hin Synagognjii et prredicavit; et mirabantur ine.im; \olo ut raundetis, et ideo uiundare, el con-
omnes in doctiina ejus. Inde vero exiens, venii iu feslim mundaTu'esl Upra ejus; ul et fidei virtus, et
domum Petri, el sanavit socrum ejus, el alias \ir- curanlis omnipotentia appareret. El ail illi Jesus ;
tutes ibi operattis, reliquit Gapharnaum, et trans- Vide netnini dixeris, sed vgde, ostende te sacer-
fretavit. Deinde vero, transactis aliquanlis diebus, doli (227). Hoc enim non dixissei, si hOc miracu-
i (223) Est hic canon. 2, ap. Cornel. aLapid. ex specialiter cnratus sil; 2° puer centurionis; 5»socrus
his qttos ante comroentariiim suum statuit, el ad li. Pelri; 4° qui oblati suntei daemoniovexali. t Altei uro
1. Yide Maldonaluin ad h. 1., etc. " adinonet de lectione httjtis loct; qttod jttngenda duo
(224) Eadein de ordine non servato factorum verba non sinl, ei, ttt pleriqne lafmorum putant,
[J. C. esl sentenlia oinniuni cferrae interprelitm re- legeudiim «Tolo niundare,» sed separaiira,ut priinura
centiorura. Yid. Janseniura 45. Concord.; Maldo- dieat« Volo, » deinde imperans dict : «Miindare. J
naiuraadh.l. et cap. OaLap. Calraei, elc, etJo. de Atqueelegaitterhoc loco etiamBeda :« Volo, propier
la llaye E\an. dispos. c. 53 ; Chtysost. lanien hoin. PlioliiJijm dicit; iraperal, propter Ariuin; t.ingit,
26, et A. Iuiperlecti hsec qure tribus capitulis a propler Manich*um. » Tetigisse lanietieteuro Cluy-
Matihreo narraia suiit, in inoiiie omnia ferme faeta soslorous et A. Iniperfecli opijtautur, legetn de
jnierpretari videntur. leproso non tangendo (Levit. xm) sibi non esse pc-
(225) Hmc incipil homil. Emiseni Dom. in com- post sitam oslendere voluisse.
Eptph., pag. 34, qure et sequeniem nuineruro (227) Plttres imperali silenlii eausae afferuntur
pleciuur. al) inlerprelibus. llieronymus, quod necesse non
(226) ldem sentire Hieronymus videlur; qui, post- essel veibis^ prredicare « quod mainfeste corpore
quam observavil descendenti Domiuo de nioiile htinc prrcferebat. t Beda,« ul docere uos, non solitin a
occtirrisse: « necdum emin poierat cum lepra lam mercede absfroeamus pecunia», sed eiiam gratire : >
muJfipltcem in monte Salvatoiis attdire serraonem,» Chrysosiomus, ul jacianiiam el gloriam fugiendam
scribii, « exleiidenle inanuni Doroino, slalnn lepra praeeiperet. Bene A. Im|)eifecii sileniiura impetraii
fiigit: » qui duo prrelerea adiiionel opportttne 1» de censet, donec sacerdoli se ostendciei.
orditie curalioiiitm. - Nolaudum, quod hic primus I
.57 . COMMENT.IN MATTH. — PARS H, CAP. VIII. 138
jum inter turbas fecisset, qurc eum sequebanlur J\ et animam suam Deo reddidit, incorruplam fidera et
cum de monte descendisset: neque enim unus celare sinceram conversalionem se agere promiltal: ccdrus
posset, quod tanla millia hominum vidissent. Qure- enim imputribilis est, redoleniisque 42 naturaj. His
rendum lamen est, cur ei Dominus praecipial, ut autem superaddat ct coccum, ul charilalis igne
nemini dicat? Praedicai'e namque, et Dei miracula succensus Deuni diligat et proximum; coccus enlm
populis nuntiare, sacerdolum est : leprosus vero ignei coloris esl. Offerat prrclerea et hyssopum, ut
etsi mundatus sit, sacerdos tamen fieri non debet; in petra radicalus et fundalus, nunquam a Christi
quoniam illi ad hoc ofliciuin eliguntur, ut Apostolus fide separari valeat : hyssopus enim naturaliter in
ait, qui sine crimine (228) sint. In hoc quoque et petra nascitur; petra aulem eralChristus. Postauam
nos doeemur, in his qure bene et laudabiliter aei- igilur Bic se totum Deo reddiderit, immolet unum
mus, laudem liominum et vanam gloriam qurerere de passeribus in vase Jiclili super aquas viventes.
rion debere. Sed cur eum ad sacerdotem mandas, Hic enim passer corptts est, ideoque in vase f.clili
DomineJesu? Quare jubes ut sacerdoti^e ostendat, immolatur : quia vasa terrea et ficlilia sunl corpora
quem tu sacerdoiura omnium'maximus curas? Quis nostra. Immolalur autein super aquas viventes, id
eum judicare audebit, qui a tuo judicio mundus est sicut sanclae Scriptutae immolari praecipiunt.
redit? Hoe igitur agis, ul legis sacramenlis consen- B Unde Aposlolus : « Obsecro, inquit, vos per mise-
llre agnoscaris. llle enim mundus est, qui sacerdo- ricordiam Dei, ul exhibealis corpora vestra hostiam
tum j'udicio mundus judicalur : illorum enim est vivenlem, sanctam, Deo placenlem, ralionabile ob-
loniim a malo, justum ab inj'usto, et mtindum ab sequium vestrum (Rom. xii, 1). > Haec est enim
immundo separare. Hoc ilaque privilegium eis con- viva aqua, quae te bene passerem luum immolare
iirmas, dum ad eorum judicium hunc hominem docet: Judrci enim non bene immolani, ,quia ad
mandas. Sequitur : Et offer munus, quod prmcepit hanc aquam non veniunt. Alterum vero passerem,
"Jloyses in leslimonium illis. Prius autera quid lepro- id esl animam, in agrum avolare dimillal, quatenus
sus isle significat (significet enim aliquid); deinde jam libera, nec terrenre corruptiouis mole gravata,
vero dicamus, quid munus etiam significet, quod viiiutum alis ad ccelestia volare discat: quia enint
eum offerre prreeipil Moyses. Isle enim leprosus alter passer j'am immoiatus esl, ideo iste libere vo~
tolum humanum genus, et unusqnisque peccalor lat et a nullo detinetur : « Corpus enim quod cor-
inlelligi potest. Ha?c enim lepra non corporis, sed Tumpitur aggravat animam (Sap. ix, 15). » Hic est
tmimae est. llla enim anima leprosa esl, quresuper- jgitur reclus pcenilentirfi ordo, ul quicunque mun-
bia, ira, avaritia, discordia, odio et luxurirt sor- daudus ad Deum venit, prius se ipsum totttra Do-
descit. Talis igitur leprosuscurrat ad Jesum, festi- " mino offerat, fidem, et charitalem, et in bonis ope-
uet ad medicum, non desperei, pcenileat, etmundari ribusperseveranliam promillal; carnem qure pecca-
cksideret. Dicat: Domine, si vis, poles me mundare. veral, in servitulem redigat et affligat; et animam
Potes utique,' quia el ego sum pcenitens, et lu es jam liberlate donatam, ad ccelestia conlemplanda
omnipolens. Tu enim dixisli, quia peccalor quacun- volare dimittat. Jubet autem pfreterea Moyses, eum
que bora conversus fueiit el ingemuerit, vila vivet qui mundandus est, et alia mtinera offene; duos
et non morielur (Ezech. xxi, 28). Si enim hoc dixe- videlicet agnos ei immaculatos, et ovem aiinicuiani
rit, si hoc egerit, cerlus sit de misericordia, non absque macula, ct tres decimas similae, quae con-
desperet de venia, quia benignus esl Dominus, qui spersa sil oleo, el seoi'Sumolei sextarium; hoc enim
ad se venieniem neminem i-epellit. Deinde vero offe- Moyses offerre praecepit, hoc et ipse Dominus of-
^at munus quod prrecepit Moyses. Praecepit enim ferre jussit. Sed quid isli duo agui significaut, msi
Moyses (229), ut leprosus quando mundalur, offerat duo maxiraa praecepia charitalis? quse quia malum
per se duos passeres vivos, qujbus et vesci licilum non operantur, non iramei-ito immaculali agni vo-
sit, et lignum cedrinum, et coecum et hyssopum : et canlur. Unde Apostoius: « Dilectio, inquit, proxirai
unum e passeribus immolet in vase fictili super r, malum non operalur (Rom. xn, 10). » Hos igitur
aqttas viventes : allernra vero in agrum avolare duos agnos offerat: lirec duo praecepla se tenere, et
dimillat. Hoc eniin vaiiura et inutile videretur, nisi custodire promittal, qui a stiorum maculis pecca-
ille fieri prrecepisset, cui nihil vanura ^vel inulile lorum mundari desiderat. Offerat auiem el ovem
placet. Ille igitur qui mundalur, duos passeres offe- anniculam immaculatara, per quam inlegra perfecta-
-rat, et corpus ef animam Domino reddat, ut jam que innocenlia significatur. Offerat et tiesdecimas
non mundi voluptaiibus, sed Deo serviant: qtti bene similre, fidem videlicei, qure in Trinitate tota con-
vivi offerri dicunlur, quoniam de morle ad vitam sistil: hrcc est enim simila nostra, Iicec esl vita
transferunlur; quibus quia vescl licilum est, mundos animre noslrre. Unde Apostolus : « Juslus autem ex
eos esse et a peccalo liberos manifeslat; nihil enim fide vivit (Rom. i, 17). > Sed hrec simila non unde-
nisi mundum lex comedere jubet. Offerat auiem cunque sed ex decimis fit, quoniam fidem nostram,
simul cum his etr ligiium cedrinum, ul quia corpus nonnisi de sanctuario, et a sacerdolibus
suscipere
(228) Spectavlt ad Pauli locum ad Tit. i, 7 : (229) Levit. xiv,'i, etc. Similes allegoiicas et
c Oportet episcopum sine crimine esse; t et : « Si mvsticas inlerpretationes allulit hic A, !mper(ec.i
quis sine criraine est, i etc. hom. 21.
PJITROL, CLXV. B
139 S. BRUNONISEPISCOPI SIGNIENSIS 440
debemus : ibi enim omnes decimae repoiuratur,, A magis familiares Domino erant, ipsi pro eo inler-
quibus sacerdoles et levilae alunlur. Et bene quidem pellarent. XIIIauteiji cum venissent ad Jesum, roga-
liaec simila conspergitur, quoniam fides nostra banteum sollicile, dicentes ei : Qnia dignus est ut
saneti Spiritus gralia sanctificalur. Offerat aulem hoc illi prwstes; diligit enim gentein noslram, el si/.-ia-
super hrec et sexlarium olei, inlegram scilicet per- gogam ipse wdificafu nobh. Sic igilur centurio acces-
feclamque mensuram misericordiae : offerre eniro, sit ad Jesum, non per se, sed per seniores Israel
vovere el promjltere est. Oleum igitur offerl, qui se (252); videlieet ul nosdoceret, quid in tali negotio
miserieordiam tenere promittit. Ut enim in liquori- agere debearous, quando puerum nostrum in domo
!bus oleum, sic in operibus misericordia superior ^ nostra paralyticum jacere, et male toTquerj senti-
est. Unde Psalmista -.« Suavis Dominus universis : rnus. Qujs esl enim puer iste, nisi anima secundum
miscrationes ejus super omnia opera ejus (Psal. se quidem innocens et pura? puer enitn a puritate
CXJL.IV, 9). y>Et hic qtioqtte reclus pcenitentiae ordo dicitur : hunc anlem Lucas servum dicit. quia sine
servatur; ut quicunque ad poenileiiliam venit, cha- seryitio animae vivere nequimus. Isle igitur puer
ritafem et innoceuliam, fidem et misericgi-diam ofie- uoster, isie servus noster, iste iuj*ustesubjugalus, et
Tat et prorailtat : offerl enim charilaiem in agnis. caruis servilio depressus spiritus noster, jaeet in
imiocenijaro in pve, fidem in tribus decimis, et rai- B domo paralylicus, jacel in corpoi'e infirmus, jacetin
sericordiam iu plei sextario. Hic aulem olei sexla- carnis habilaculo viliorum morbo superatus, et male
Tiiis seorsum ponitnr, quoniam his quae sequunitir torquetur. Hinc luxuria vexalur, binc avaritia ar-
necessariu^ erit. Praecipil enim Moyses, ut sacerdqs ctalur, hinc superbia faligatur. Quid igitur? Mitla-
liaec omnia simul cum eo qui mnndatur coram Do- mus ad medicum, niillamus ad Jesum. Sed qtiem
mino slaluat in oslio tabernaculi, el tunc offeraj; niiltenius? et quis ibit pro nobis ? MHtamtis igitur
iinum agnum, oleique sextarium : de sanguine vero senioi-es Israel, id esl episcopos ei sacerdoles; isli
agni lapgat exlremum aurieulrc dexterre, et pollicem enimpro aliis interpellare, isti pio infirmis etpecca-
manus dexterre el pedis, el de oleo similiter faciat toribusorai'e debent: isli cito veniuntad Jestim, jsli
ei qui munda.ur. Hic enim agnus Christus est, qui euni movei e, isli eum fleclere et ad raisericordiam in-
quasi agnus ad victimam dticius, non apei-uil os clinare possunt, prresertim si nos sanari volumus, si
istiiim [Isa. nn): qui lunc quidem in oslio laberna- nos peccasse dolemus, el si boni aliquid egimus,unde
cttli offertur, quando in auditu Ecclesiae ejus passio nosapudjudicem commendarequeaiit.Facileeniiiiilli
prredicatur : si enira tabernaculum homines sunl; poenitenti sacerdotesa Dominoveniamimpelrant, qui
quid ostium labernaculi, nisi aures, per quas vcrba de peccalisei nbescil, toloque meniisannisu sead poe-
divina cordis secretarium ingrediuntur? Hle igitur nilentiam converlit. Et mullos quidem videmus, qui
qui mundatur, de sanguine agni in aure, et in manu, quamvis in se aliquo yitio lorqueanlur, borios lamen
et in pede tangitur, quia Christi passioneni non so- diligunt, mullisque modis sanctam Ecclesiara aedifi-
'lum attdire, veruin eiiam imtyari jubetur. Ut enim cant. De his igitur dicere possumus, Digni sunt qui
in aure audilus, sic in nianu et pede operatio con- exaudiantur, quia diligtint gentem noslram, et Sy-
sislit; tangilur autem in dexlera parte, quae et nagogam asdificaverunt nobis. Sed quid sequitur?
fortior et fidelior est. t Nesciat, inquit Dominus, Ego veniam el curabo eum : hoc Mallhaeus ail: Lu-
Isinistra tua quid facial dextera lua (Matlh. vi, 5). » cas aulera quid ! Jesus aulem ibal cum illis. Yenit
Simililer autem et de oleo in eisdem partibus langi- enim Jesus ad infirmum, venit cum episcopis ei sa-
liir, quia pietatis et misericordiae bonum et audire cerdolibus ad poenitenlera, quoniam eorum precibus
et cusioriire admonetur. H<ec autem sub brevitate fleclilur, el oraiiombus ducitur. Et cum jam uon
transcurrimus. de quibus satis in Levitico dixi- longe esset a domo, misit ad eum centurio amicos,
mus (250). dicens : Domine, noli vexari, non enim dignus snm
XXY (251). Cttjn autem introisset Gapharnaum, iil sub tectum meum inlies : propter quod $l me ipsum
accessit ad eum centurio rogans eum, el dicens : j) non sum dignus arbilratus, ut venitetn ^id (<?.ILec
Domine, puer meus jacet in domo paralylicus, et tnale autcm Mallhreus praetermisit: caetera yero utrique
torquelur. El ail illi Je->us:Ego veniamet curabo eum. communia sunt. Bene igitur hoclocohi duo come-
Qualiter autem eenlurio ad Jesum accesseril, Lucas niunl, si hoc ianlum in Maithrcosubaudiatur, quod
evangelista demonstrat: qui eum non per se, sed per cenlurio non per se, sed prius per seniores Israel,
seniores Israel ad eum accessisse narrat (Luc. vn, 5); deinde vero per araicos accesserit ad Jesum. Sed
43 quaienus pro puero jpsius intercederent, et quia qui sunt isti amici nostri, quos Cbrislo advenienti

(250) Yide A. ad Levit. xiv, 4. Edit. Rom. tom. I eat, ut seniores Jtidreorum primo missi sint qtii
S. BiTinonis, pag. 151 et seq. nuntiarent, centurionem venire, deinde ipse cenlu-
(251) Est liomiliaEmiseno supposita, eadem quae rjo aceesserit. Aug., usitato loquendi more dici,
Domiiitc iii post Epiph. aliquem aliquid fecisse, quod per alios facit. Beda
(252) Idem quaerilBeda ad h. 1. et ante Bedara non dissimiliter, Matlhrcum brevitalis causa.vult
S. Aug. lib. XXXIII.Contr. Fausl. cap. 7, el lib. ii dixisse, accessisse ipsum, cujus voluntas, aliis de-
I)e consens. Evang., cap. 20, et ante utrumque ferentibus, ad Dominum perlata est. Aug. A. noster
Chrysostomus hom. 27. Atque liic ita rem exph- sequitur.
iii COMMENT.IN MATTH. — PARS II, CAP. YIII. 112
^et jam domui nostrre appropinquanli obviam mitii- A Sttnt autem et aliae lenebrre interiores ex quibus
mus? Isti sunl, ut, opinor, intelleclus et animus, et venitur ad has exteriores, quas itifideles honiines
spiritus conlribttlatus : isli enim Cbrisli advenlum in menle paiiunlur De quibus Apostolus ait: i -Crc-
senliunt, isti cum eo loqtti audent, Isti nos Deo citas ex parle contigit iri Isi'ael (Roin. xi, 24). » Et
coramendant, et ejus .gralirc reconciliant. Qnando dixit ceniut ioni : Vade, el sicnl credidisti, fiat tibi:
~emm intus agiriius, quando nobiscum in corde tra- el sanatus est puer in illa hora (254). In hoc auleiti
clarous, quae et quanta fueril Salvaloris nostri be- Evangelio in tantum Joannes evangelista disseiitit
'nignilas, ut pro nobis carnem sumeret, et mundi abaliis, utnullo modo his quae dictaisunl convenire
injurias sustineret; tunc prredieli amici nostri cum queant (235), si de eodem centurionis puero inlel-
'Doraino loquttntur, et quodam modo ei dicunt : ligantur. Hic enim cenlurio de fide laudalur; et se
, Domine, noii vexaii; qfloniam ejus vexalionem et indignuin dicii esse, ad cujus domum veniai Jesus :
" ibi autem de
fatigatioijero mirantur, et contremiscuni. Hocenim infidelitateredargiiilur, ulpote qui nis1
faciebal Joannes Baptista cum dieeret: « Ego a te per signa et prodigia non credat: ibique Chiistttm
deheo baptizari,et lu venisiad me ?»(Matth. iu, ii.) ad domum suam iniporlune valde venire invitat. Et
Quando vero ad Chfisli sacramenla accedimus, et ° hic quidem narratur quod orania haec gesta sunt
fragilitafem nostram consideramus, quid aliud dicit infra civiiatem Capharnaum : ibi vero dicilur, quod
unusquisque noslrum; nisi : Non sum dignus ut ceniurio Chrislo de Judrea venienti obyiam proces-
inlres sub tectum menm, nonsum dignus ut carnem serit, cui prre itineris longitudine non eadem, sed
et sanguinem tuum suscipiam in ore nieo (255)? poslera die reverlenti servi occurrenles dixerunt;
Domine, dic verbo, ct sanabilur puer meus. Tu enim quia heri hora septima reliquit eum febris. Unde
, dfxisti et facta sunt omnia, lu maudasti el ereata manifestum est quia non loquuntur de eodem. ln-
sunt universa : eadem virius-tibfesl, eadem poteu- telligendum esl igitur, quia Jesus antequam hunc
tta manet : dic igitur verbo, prrccipe ut fiat, et sa- - servum centurionissanasset, dequoscribilMallhaeus
nabitur puer meus : non enim majus esl sanare, et Lucas, jam eidem filium sanaverat, de quo Joan-
quarii creare. Nam el ego homo sum sub potestate nes evangelista narrai: et quia prius ejus viruiiem
conslituius, habenssub me miliies, et dico huic : in filio expertus fuei'at, jam nunc de ipsius omnipo-
Vade, el vadit; et alii: Veni, et venit; et seivo meo : lenlia nibil in servi curatione dubifai : libenter enim
Fac hoc, el facit. Ego, inquit, bomo sum, tu Deus; ad illius medici attxilium currimus, quemjanrex-
ego sub polestate, lu super onmes polestaies; ego pertum haberaus.
habeo milites, tu angelos; isti mihi obediunt, illi x XXYI. Et cum venisset Jesus in domum Petri,
tuam faciunl voluntatem : manda igilur quem velis, vidit socrum ejus jacentem febricilantem ; el tetigit
et praecipe sanitati utienial; et jube infiimilati nt manum ejus, el dimisil eamfebris, elsuirexh el mi-
Tecedat. P.lacuit Domino, et laridavit fidem centu- nistrabat eis. Scire enim oporlel qure sit uxor.Petri,
Vionis. Adhoc enim Dominnsmisericordiam differe- ut possimus scire qure sit socrus ejus. Petri nam-
bat, ut hrec lanla fides centurionis clarius manife- que uxor ecclesia cst, quoniam ei a Domino specia-
slaretur. Unde et subditur : Audiens aulent Jesus, liter tradita est; dicente Domino : « Si diligis fne,
miralus est,el sequentibus se dixit: Amen dico vobis; pasce oves Rieas (Joan. xxi, 18). i Ejus igitur so-
mn invenilantam fidem in Israel. Miralur Jesus de crus est Synagoga, quia ipsa esl niaterEcclesiae (236).
_fidecenlurionis; miratur de fide genlilis honiinis : .Unde, ejdem in Canlicis canticorura Dpn.inus ait:
et jani tunc fidem geniium riiirabalur, quam ullra « Sub arbore malo suscitavi te, ibi corrupta est
. _|_| fidem Judaeorum crescere videbat. De quibus mater lua, ibi violala est genilrix tua (Cant. vm,
mox suhinferens ^it: Dico avietn vobis, quod mutti 5). t Haec autem jacet in dqmo Petri el febricilal,
qb Otienle et OcciUenieveilienl, el recumbenl cum quoniam usque hodie iriter Chrjstianqs Syriagoga
Abraliam, Isaac et Jacob hi regno cwloium; fitii infirma moralur et habitat. Ubicunque enim est
aulem regni ejicienlur in tenebras exleriores, ibi eril D Ecclesia, ibi est et domus Petri. Huj'us autem ma-
flelus et slridor deniium. His enim paucis yerbis num circa mundi finpm Dominus tanget, el tunc,
Ecclesiam ex oranibus niundi partibus colligendam, febre fugata, surget et ministrabit Doniino. Tunc
•et inferno exspoliato,jsanclorum animas adcoelorum ehim ejus manum langet, quando ipsius opera ap-
regna transferendas; et Judaeorum fncredulitalem projiablt. Vespere autem faclo obluleruni ei multos
et 'damnatioriem denuritiat. Tenejjrae autem exle- , dwmonia habenles, et ejiciebalspirilus verbp, et omnes
-rioresiIlaesunt,ultra quas aliae tenebrae non sunt. male habenles curavil. Vl adimpleretur quod diclum
(255) Genlurionis verba ad suscipientem Eucha- qui ad li. 1. « Domus P.etri cbxumcisiQ est; socrus
Tisliam, .quasi de siio A. ti-ansferl. Anne ejus tem- vero ejus synagoga esl, quia illa quodammodo mater
ppre in Ecclesia ,&u~,non erat hic.usus ut a sacei'- est Ecclesiae; » elc Eleganier Petrus Chiysolog.
dbie dicerentur ? Deessein plerisqueMissaljbus mss. serm. 18. Vidit socrura ejus jacentem. « Yidit syna-
teslalur card. Bona hb. JI, rec.lit. cap. 17, JJ. 1. gogamj'acenteni in perfidiae surc lenebris dectunben-
(254) Hacleitus homilia. . ^ » tera suorum sarcina peccalorum,- i etc Eadem est
_ J235) Ostendii id Maldouatus, et corisenliunl fer- jnlerpretalio Theophyli Anliochenilib. m. Allegor.,
me interpretes alii. _ etc.
{236) Non multo aliler ac Beda hoc inlerpretatur
4AS S. BRUNONISEPISGOPI SIGNIENSIS Ul
est per Isaiam prophelam dicentem : Ipse infirmitates A.cuntur : dicuntur autem et volucm cwli, tpioniam
nosiras accepit, et mgrotationes portavil. Verbo enim in hoc aere obfment principatum (240). Et isli
spirilus ejicit ille de quo scriplum est : « In princi- quidem iu peccatoribus et iniquis bominibus nidos
pio erat Yerbum (Joan. i, 1) : > verbo quidem, et foveas faciunt, quoniam in eorum cordibus malas
quia propria virtute. Sed quare facto vespere, nisi cogilationes et iniquilatum genimina pariunt. Alius
autem de discipulis ejus ait illi: Magister sequar lej
quia hac ullima relate, hac extrema hora, ad sa-
nandum, ad curandum, et ad pellendum drcmonia ait illi : Sequere. At ille ait: Domine, permitte me
venerat? Neque enim debuerat populus ille curari, pritnum ire el sepelite patrem meutn. Jesus ail illi:
nisi facto vespere, qui ad medicum non redit usque Sequere me, et dimilte morluos sepelire mortuos suos.
ad vesperam. Unde Psalmista ait : « Convertentur Alio enim sphilu Ioquebatur iste : unde elmeriio
ad vesperamct famem patienturutcanes, etcireui- non Scriba, sed discipulus dicitur; neque sequi
bunl civitatem (Psalm. LVUI,15). > Tunc enim ve- Dominum prohibetur imo vero sequi et imilari
nient, tunc converlentur, func segros suos, tunc jubethr. Yolebat tamen primura ire et sepelire pa--
animas suas multo languore confecias Judaei ad trem suum. Opus quidem pietatis facere volebal
Dorainuin afferent; et sanabit eos, et ejiciel daemo- pietatis tamen Palri et Domino non placebat. Quare
"
iiia ab eis (237). « Cum enim pleniludo genlium hoc? Quia aliud signifieabal, nobisque in Jioc facto
inlroierit, tunc Israel salvus fiet (Rom. xi, 25j 26); exempla dabat. Et tale erat ac si deceret: Yenisti
sicut arena advitam, vis rediread mortem; ego sum vita, ego
(238) et si fuerit numerus filiorum Israel
maris, reliquire convertentur ad Dominum (Isai x, sum Paler et creator tuus, me sequere, et dimilte
multas circum mortuos sepelire morluos suos. Moiiui enim mor-
22). » — Videns aulem Jesus lurbas
se, jussit ire trans fretum. Puto enim,quod Jesus tuos sepeliunt, quando peccatores (241) qui Deo
ideo irans fretum propter lurbas ire jussit, quia uisi morlui suul (morlui quidem quia vila, de qua modo
vitiorum turbas, diximus, in eis non esl), mortalia opera et crinii-
per aquas baptismatis transeunles
et malignorum spirituum exercilus evadere non nalia peccata in se abscondunt et celant. Et non
ail illi ; Magi- solum baec, verum eliam et pairem suunniiabolum,
poleramus. Et accedens unus Scriba
ster, sequar te quocunque ieris. Dixit ei Jesus : Vul- de quo Judteis Dominus ait : « Yos ex patre diabolo
autem eslis (Joan. vni, 44), » in sepulcro pectoris sui se-
pes foveas habenl, el volucres cmli nidos, filius
hominis non habel ubi caput suum reclinet. Nihil peliunt, et quasi bonum aliquod seryanl et occultant.
Deum lalet, nulla simulalio ejus oculis absconditur, Talem igitur patrem sepelire, et sic sepelire Domi-
oronia videl, cogitalioni respondet. Dicil Scriba : nus prohibet (242).
Jesus :
Magisier, sequar te quocunque ieris. Dicit XXVII. {243) Et ascendenle eo in naviculam se-
Non est ita; non vis me sequi, non vis mea prrecepla culi sunt eum discipuli ejus, el ecce moius magnus
ubi caput meum re- factus est in mari, ila ut navicula operirelur fluclibus.
4.5 servare, non vidco in te
clinem. Caput Christi Deus est : Deus autem in hu- Ipse vero dormiebat. Quid enim navicula, nisi Ec-
Tiiili habitat, el quieto, et tremente sermones ejus. clesia ? quid mare, nisi raundus ? quid motus maris,
In te aulem (quasi dical) vulpes foveas habent, el nisi persecutorum el tyrannorum saeviens iudigua-
ideo cum callidilale et simulatione loqueris (239). tio (244) ? Ecce enim Dorainus in navicula dormit,
di- et navicula fluctibus operilur. Timent discipuli, et
Yulpes enim propter aslutiam maligni spiritus
(237) Ad Rom. xi, 25, 26. « Crecitas ex parte mae Deus. Sicut exspiral corpus cum animam emit-
contigit in Israel, donec pleniludo gentium intia- til, ita exspiral anima cum Deum amittlt. Deus
ret. » amissus, mors aniinae; anima aniissa, mors corpo-
27 : « Isaias aulem clamat ris :» quibus verbis simillima hahet Chiysol. sei-m.
(238) Ad Rom. ix,numerus filiorum Israel tan- 19. Aug. etiam 1. xx De Civ., cap. 6: « Habent
pro lsrael: Si fueril salvae fient. » enim anijnrc niortem suam in impietate atque pec-
quara arena maris, reliquire 19 : « Scnbam Chri- catis: secundum quam mortem morlui sunt, de
(239) Chrysostomus, serm.sed
slus non repulit volentem, lingeiuem prodi- j) quibus idein Dominus ait: « Sine mortuos sepelire
dit. » morluos suos, » etc. Yide Chrysosl. honi. 29.
dissimilitei' S. Hilarius cap. 7,
(240) Auctori nonanimal (242) De posleriore J. C. discipulo hoo Yid. Gre-
n. 10 : < Yulpes est insidiosum, circa domo- gorium Iib. vu Moral., c. 17 : De utroque Basilium,
- rum se occulens foveas, et domesticis avibus insi- sive auctorem Constliut. Monast. eap. 20, n. 3, et
prophetas nuncu- laudalum Chrysolog. .
dians'; alque hoc nomine psetulo coeli
pari, aliquot locis legimus : volucres aulemdidici- (245) Esl hom. Emiseno altributa Dom. v, post
saepenumero immundos spiritus cognonrinaii Epiph., pag. 38.
mus. > Hunc vero diffidenleni fuisse, nec habuisse (244) Yid. Dissert. Alexandri Jun. inscnptam Na-
Hila- \is Ecclesiam referentis syraboluin, etc, ubi alle-
apud se constiiulum ut Chiistum sequerelur,
rius postea inierpretaiur; idemque eiiam disettius gorire hujus testes profert, Auguslinum, Ambro-
TiiusBosirensJs inLuc.eap. vi. (Auctar. Ducreau.t. II, • stum, Hieronymum, Bedam. Facit id in primis A.
p. 791). Hierouyraus quoque a quo describitur, Impeifecti hom. 25, et Chrysologus (quos jlle prae-
f non magistrura o_uaerens,sed ex riiagislro lucrura. > tei iit); qui poslreraus serm. 20 : « Ubi Ghristus
Y. Chrysolog. serm. 19. Ecclesirc sure navim mare sreculi trausfreialurus
(241) Intiueles mortuorum nomine venire Hilarius ascendit, gentium flabra, Judreorum turbines, per-
c 7, n. 11 et llieron. scribuni. Auguslinus quoque secutorum procellrc ..'... sic ruerunt ut lotius ujutidi
serm. 62, n. 2, qui lanien poslea magis generaliier : fieret una terapestas, » etc. Yidedecretera et serm.
t Sicut euim ariima est vita corports, sic vila ani- seq- Anliquius etianfTeriuIliaiius baplismo c It.
US COMMENT.1NMATTH. — PARSII; CAP. VHI. «({
nondura a periculo liberanlur. Clamant et excilant A j enira homtnes vocantur, qui sicut homines inirari-
Salvatorem : surgil asomno qui nunquam dormit; tur. Nondum enim Deum esse eredebant, quem
t Non enim dormilabit, neque dormiel, qui cuslodit quasi hominem nunc dormire, et tunc
vigilare vide-
Israel (Psal. cx'x, 4). > Imperat ventis el mari, et banl. Dicebant igilur: Qualis est hic ? Dicamus e*
fit tranquillitas magna. Nobis, fratres, nobis frant nos : Quis Deus magiius, sicut Deus noster ? tu es
isla: nobis dorrait Jesus, nobis surgit a somno. Si- Deus qui facis mirabilia,cui venli et mare
obediunt,
:
gnificalio est, nostrreque fragilitatis inslruclio pro cui omnes creaturre serviunt; quem mare vidit, et
nobis morilur : non enim dormirel, nlsi nobis suum fugit, cujus vocem audivit et limuit
[Psalm. LXXVI,]
somnum proficere intelligeret. Dormire enim vide- (245).
tur paslor, quaudo lupi in oves sreviunt, quando fu-
res rapiunt, et non est qui eripiat. Sicigitur et Jesus XXVHI. Et cum venisset trans fretum in regionem
quamvis non dormial, dormire tamen _videtur, - Gerasenorum, occurerrunt ei duo habenles dmmonia,
qtiando lyranni sreviunt, quando mali in bonos in- demonumentis exeunles, swvi nimis, ita ut nemo pos-
setlransire per viam-illam. Marcus enim el Lucas-
surgunt, quando boni vincuntur, et mali vincunt.
Non dorjiiil quidem, sed prrelium inluelur, et siniul non duos, sed unum scribunt : quare ergo duos
eertaminis finem et beilantium fideni exspectat. Et ]« Matthaeus eos fuisse narrat (246) ? El fortasse illi
quia non slatim adjuvat, quia non cito laborantibus quidem de homine, iste vero de hominis significato
subvenit, dormire pulatur. Sed si considereraus loquitur. Nam etsi homo personaliter unus erat,
ejus certaminis qualitatem, ejusque victorirc mo- duos tamen populos significabat. Similiter enim
dum; tunc sancli viclores existunt, quando abini- cum omnes alii evangelistae, solum pullum ad Jesum
quis victi esse creduntur. Tunc enim sancti indubi- adduclum fuisse narrent; Matihaeustamen et pttlluni
lanter viiicunl, quando humililalem el patientiam et asinam adduelos fuisse describit; Tiiagis quidera
non amittunt. Sic igitur dormiat Jesus, qualenus significationem quam historiam allendens. Iste igi-
iraquorum crudelilas, et sanclorum patientia inno- lur unus homo genus humanum est, quodabeo
tescat, et Christi discipuli non arrais, sed clainore et quidem tempore a daemoniis possidetur, quo pri-
oralionibus maris hujus procellas deponere discant. mum et originale peccatum commisit : sed quia in
duos populos divfditur.in Judaeos scilicetet gentiles,
Quod si jam eas suslinere non possunl, si tanlis
illi de loto hoc, iste de partibus narrat. Qui
perlurbalionis resislei'e nequeunt, 46 accedant ad quod
bene de monumentis exire dicuntur, quoniam de
Jesum, susciteut eum dicentes : Domine, salva nos,
morle ad vitam transferunlur. Et clamaverun}, ai-
perimus. Sic se «"efendant; hrec-arma suscipiant, '
boc auxilio lueantur, hoc clypeo munianlur. Neque Q centes : Quid nobis et tibi, Jesu Filii Dei, venisli huc-
vero ideo se non exaudiri aestiment, quia persecutio antetempus torquere nos. Quid nobis, inquiunt, et
non cessat, quoniam nihil minus etVaudiuntursi eis tibi commune est ? Sufliciat libi ccelum; permilte ut
advefsa tolerandi patienlia datur, quam si omnis nos terram possideamus : de coelisnon expuiisti, da
illa persecutio ab eis iollatur. Ipse cnim scit quid terris non iterum expellere habes. Quo igitur ibimus
nobis opus sil; nos tamen semper dicamus. Doniine, a spiritu tuo, et quo fugiemus a facie tua? Venisti
salva nos, perimus. Qui enim boc dicil, nihil aliud , huc ante tempus lorquere nos : nonduni tempus ad-
nobis paratum «st, el angelis nostris, et
quam salulem qurerit. Sed forlasse ille de salute venit, quod
Tua nos prresenlia twquet, tua
corporis dicit *.ipse vero de salule animre intelligit. jam lorquemur.
Nemo autem sanclorum salutera corporis contra , facies nos exurit. 0 raiseri Judaei! cur non altendi-
ariimre s4utem desideral. elsi fortasse aliqnando lis, quod daemonia Jesum Dei Filium vocant,de quo
vos illi pej'ores et nequiores dicitis : « Secundum
qurerat. Deus igilur non verba, sed inlenlionem
exaudil. Et diciteis : Quid timidi estis, modicmfideif , legem debet mori quia Filium Dei se fecit (Joan,
» Credite vel daernoniis, qui prophelis e»
Ego hic sum, et vos limelis ? sed quare timetis, nisi xix, 7).
qtila fidem modicain habelis ? Tunc surgens impera- . apostolicis credei'e non vultis. Illi vos tloceaut in
vit ventis el mari, et facla est tranquillitas magna. bono, quos iiiiilari non timetis in malo. Dwniones
Quotidie quidem surgit, quotidie bella sedat, quoti- autetn rogabant eum, dicentes: Si ejicis nos, mitte
dte visibilibus et invisibilibus imperat: et eo j'ubenle nosin gregem porcorum ; erat autem non longe ab
cessant praelia el liles, fit paxct tranquillilas ma- ili's grex porcorum multorum pascens. Si, inquiunt,
gua. Porro homines mirati sunt, dicenles : Qualis ejicis nos. scimus enim quia ejicies, neque in ho-
est hic, guid- et venli el mare obediunl ei ? Merito mine nos ulterius esse patieris, qui in similitudine

« Ctclerum navicula illa Ecclesiam praeferebat, quod ad _Ji.1. S. Auguslini lih. n De consens. Evang..
in mari/id est saeeulo, fluctibus, id est perseculioni- cap. 24, clc : esl, vel quia unus alio nolior, ve'
bus et teniaiioiiibus inquielatur, Doniine per pa- quia trticulenlius a"daeroonevexalus. Ambrosius lib
tientiam velut dorraiente, donec oralionibus sancto- , vi, in Luc. Ipse quoque ad allegoriam refert popul-'
rum in uliimis stiscitatus, compescat stcculum, el geiitilis, unius elplurinni, a filiis Noeduobus Chaiu
tranquillitaiem suis reddat. J et "Japhet prognaii. Utrumque Beda coniDleclitui
(245) Alia sunt deinde in homilia supra memo- scribens; esse unum famostoris personte, et JJIOI
rata, p.39. gentiles populos, idolis occupalos.
(246) Difficultalis solutio lilteralis Chrysostomi
U? ,S. PRUNONIS EPISCOPI SIGNIENSIS . 14!S
fiominum factus, homo et non Deus ab hominibus _A enim non fugiat daemonia? ipiis non fngiat insa-
esse videris : iiobis autem aliler appares, quia in nienles porcos? Talibus enim communicare non de-
alia specie te aliquando cognovimus; scimus enira bemus; praesertini cnm eorum nequitiam manifesle
quia lu es Filius Dei, quamvis hoc tton credant ne- eognoscimus. « Quae enim convcntio Chrisli ad
que intelligant Judaei: mitte nos in gregera porco- Belial? aut quaepars fideli eum infideli?» (HCor.vi,
rum. Unde haec tam dira cupido spirilibus immun- 15.) Hocaulem in civitate : hoc in Ecclesia nun-
dis, ul gurerant sibi ad inhabiiaiiduni animalia im- liare debenl, ut sibi caeleri caveant, ne illorum
nnuida?Et hoc quidem significatio est. Quid enira exemplo pereant. Pereunt porci, sahanlurhomines:
porci peccaverant, ttt dseraonibustraderentui? Ipse salyanturqui ad Cluisium confugiunt, pereuntqui in
enim esl crealor porcorum, qui est creator angelo. siercorejacent; etafoetorevHiorumnonrecedunt. Sed
rum. Denique hiillum animal est malum, piaeter quidest, ostulla civitas,quod agis? Yides Jesura,vides
angehini et horainem : ideoque nullum aliud dam- cl hominem sanatum a Jesu,et rogas eum ut di^cedat
natur, nullumque aliud bealur. Quid igitur pbrci ? a fraibustuis. Haecenim civilas, synagoga malignan-
non de nalura, qurcro, sed de significatione (247). tium esl, quae CTiristumVidit et audivit, ejusque
Porci enini sdnt quicunque in vitiorum slercore, viriules et miracula aspexit; in eum tamen credere
quiciinque in peccatoruni putredine deleclanlur. B 1 nolttit.
Porcus est onlnis fornicator, omnis adulter, omriis XXIX. [CiP. IX.] Et ascendens in naviculam
luxuriosus; sed hoc exierius. Interius vero omnis transft etavit, el venit in civilatem suam. Hoc eniin
Iirerelicus, omnis Judreus, et oriinisidololalra porcus in loeo civitalem suam, non Nazarelh, sed Caphar-
est. Isti sunt igiiur qtiOs daemones quaerunl; isti natira intelhgere debemus : ulraque enim civitas
sunl in quibus daenioiiia habitant : isli sunt quos ejns dicitur : illa quidem, quia ibi nutritus est; isla
Dominus _J7 diabolo tradit. Nariiet Apostolus forni- vero, quia ad terapus in ea habilavit : sic enim
catorem quemdam tradidit: t Satanse in inleriluni superius dicilur, quia i'elicla civilale Nazareih, ve-
carnis. > Et ail illis Jesus : Ite : et illi exeutties nit et habitavil in Caphariiaiim maritima (249). JBI
abierunt in porcos. Yides igitur quia sine Dei per- eece offerebantei pafalyiicum jacentem in leclo. Mar-
missione maligni spiritus ne'e In porcos habent po- cus autem dicit, quia paralylicus isle a quatuor
teslatem (248): nori audent e*osarJire, nisi permissi; portabnlur. Iste enim paralyticus spiritus hominis
non audehteds invadere, nisi a Deo tradita potesfaie. est, qui et anima vocatur (250). Hic aulem in leclo,
Yerumlanien nisi porci essent non traderentur, et si id esl in eorpore jacet, et inde gravatur unde qttie-
traderentur, noii penilus vincereniur. Et ecce im- lem habere debuerat: t Corpus enim quod corrum-
petu abiit totus gtex per prwceps in mare, et mdttui " pilur aggraval animam (Sap. ix, 15). » Ideo enim
sunt in aquis. Qui enim a diabolp possidefur, non infirmalur spiritus, quia non bene j"acet. Ille enim
ordine vel fatione agilur; sed impeiu el furore spiritus paralyticus esl, qui surc polestatis non est;
prrecipitatur et ruit, hic in adulterium, ilie in per- paralysis enira quodcunque merobrum arripuerit,
jurium, alter in homicidium, alius in furlum, omhes quodam modo insensibile et quasi mortuum et in-
vero in rciernam morlem, el damna'lioneni pfrcci- ulile facit. jQuas enim anima paralylica esl, nec
pitantur el ruunt. Paslores auletn fugerunl, et venien- oculos videndi, nec aures audiendi habet. Sed qui
les in civitalem nunliavetunt omnia, el de his qui sunt isti qualuor, qui liunc paralyiicum porlant et
dmmonia habuerunt: it ecce tola civitas exiil obviam Domino offerunt? Per hos enim nescio qui melius
Jesti, et viso eo, togabani ul traitsiret a finibus eoruth. quam isti qualuor cvangelistrc intelligi possint :
Isli enim paslores, episcopi sunt et saeerdoles ; ne- uulla enim aninia nisi per islos Domino offertur,
que enim solas oves custodiunt episcopi; plerumque nulla anima nisi per istorum fidem sanalur. Unde
enim plttres porci quam oves in eorura gregibus el hic dicilur : El videns Jesus fidem iitoritm dixil
inveniunlur. Fugiunt aulfem, et hene fugiunt; quis paralytico : Confide,fili, remilluntur libi peccata lua.

(247) Chrysostomus quoque, homil. 29, describit " in Capharnaum civilate Galilrcrc? > Augiislinum .
« mulios homines qiii porcorttm more non homitium exsciibit Beda. Yblunl vero dici J. C. ci\ilaiem,
vivant; qui, si porci oinnino fient, non a drehioni- quod ra Galiljea esset prlnccps civilas, efin Gahlrea
bus soliiin exagitabtinlur; verum etiam per praeci- naius esset. Corainodius Chrysostomus inil. hom.
p.tja deferentur. > V. Ambr. lib. vi_ in Liicam. quera fprme reeeutiores sequuntur Jausenius, Mal- »
(248) Greg. Jib. III Dialog. cap. 21 : « Ex qua re donatus, a Lapide, Calmel, fetc. « Propriam bic ci- t
«' am hoc colligitur, quod absqde concessione omni- vilalemejusCapernaum appellavit: Belhlehem enim
;rjtenlis Dei nullam spirilus inalignus corilra homi- ipstim lulit, JNazarelh educavit, sedCapernaum per-
.>em polestalem habeat, qui in poi-cosintrare non petuum ipsius erat babitaculum. >
p-tluit, nisi permissus. » Chryspst. homil. 29 : t Ita (250) Hieron. : « Juxta tropologiam, interdura
ut nec in pprcos Jiabere potestatein videantur nisi anima jacens in corporesuo, lotis inembrorum viri
creator omnium Deus.concesseril. > bus dissolulis, a perfeclo doclore offerlur curanda
(24;)) Contradicit Hieronymus hic : e Civitatem Domino, » etc Pi opius eliam ad A. nostrum Beoasi-:
ejus non aliani inlelligiinus quani JN'azareth,Undeet t Paralytici hujus curalio... aniraae salvatjonem
Nazaraeus appellatus est.» Af cttfti A. nostioAtigust. gnificat, qua? primo rainistris, id est bonis dotlori-
De cons. Ev. p. n, e. 25, observal S. Mareuni ex- bus, indigel, qui eam Cbristo afferant; qui bene iv
presse Capharnaum nominaie, cura factura idem Marco narrante reperiiiiitur sive quia iv libris Evan
uarrare videatur, concluditque : « Quis dubitaverit geiii oranis praedicatoium virius firmatur; siv»
iri civitale sua hoc fecisse Jesum, cum hoc fecerit •qtiodIVviriulibus, > elc
~
m COMMENT,IN MATTH. — PARSII, CAP IX. 1'50
Ac si dical: Tn quidem infirmus es, sed illi qui te A ipse-erat ethomo : imo ipse est Deus et homo; sed
ferunt sani sunt: illorum fides le sanal, si in illo- Deus per se, homo vero per Domini polestatem ha-
Tum fide confidis. Confide igilur, fiit, factus mihi bet dimiltendi peccala. El hoc est quod ait: Vl au-
flhus per fidem, i'emittunlur tibi peccata tua. Yi- lem sciatis quia Filius hominis potestatem habel in
des quomodo ipse Dominus Evangelittm suum ex- lerra dimiliendi peccata : videte quod videre po-
ponat? Quomodo ea quae foris aguntur, si quis la- teslis, ut credatis quod videre non poteralis. Cre-
men oculos Jiabeat, et nondum totus paralylicus ditis quod nemo possit dimittere peccata nisi solus
jaceat, intus nos spiritu aliter doceat ? In eo enim Deus, jam cognoscetis quia etiam Filius nominis po-
. quod ait, remitluntur tibi peccata lua, inleriorem teslatem habet dimitlendi peccala. Tunc ait paraly-
-
liomiuem, id est spiiitum paralyticum csse demon- iico: Surge, tolle teclutn luum, el vade in domum
slrat. Quaeest enim infirmiias animae, nisi peccata? tuam : el surrexit el abiit in domum snam. Proba-
Haec igilur auferantur, hic jnorbus tollalur, et sana- tum esl igitur quod quaerebant; jam dubilare no«i
bilur anima. Hoc enim uon dixisset, si ad corporis debent • credant a peccaiis animara esse solulam,
infii'mitaiem respexissel. Non enim ideo corpus sa- dtim corpus a paralysi vident esse sanalum. Sed
iialur, quia anima peccatis Iiberatui. 4S Aposlolus quid esl quod ait : Surge, lolle tectum luum? Dixi-
enim dicil: « Cum autem infirmor, tunc fortior B mus enim per lectum corpus significari, in quo
sum (251), J significans carnis infirmilate spiritum anima infirma jacebat : animae ergo dicilur ul sur-
corroborari. Hoc autera Scribrc qui ibi aderanl male gat. Quid est enim surgere, nisi ad bonum opus
irjtelligenies, et non animre sed corporis paralysin evigilare? Unde Aposlolus : « Surgc, inquit, qui
attendentes, Ghiistura Dominum blasphemasse dice- dorrols, surge a mortuis, el illuminabii le Christus
bant. Unde et subditur : Et ecce quidam de Sciibis (Ephes. v, 14). » Surge, tolle leetum luum : habeas
dtxerunt inlia se: Hic blaspltemat. El cum vidisset poleslatera in carne lua; dominare corpoii luo : tu
jesus cogilaliones eorum, dixit : Vlquid cogitalis porta, tu rege, tu dirige : tibi serviat, libi obediat,
mala in coidibus veslris? Nam el isti interius paraly- libique amodo per onniia subjicialur. Et vade in
iici erarit, quamvis suam infiiTnilalem non sentie- donium tuatn : reverlei e in palriara tuam; reduC
Lant, qui Dominum blasphemasse dicebant. Nec mi- in patriam earnera mam, quia ipsa le ejecil de pa-
iius Jesus islorum cogilaliones iniqnas, quam illius tiia tua (252). Videnles autem lutbw titnueiunl, et
infirmHatem considerabat. Dicebal igilur : Vlquid-- glorificaverunt Deum, qui dedil poleslalem lalem
t,ogilalis mata in cordibus vestris? Neque medicum hommibus.
^scilis, neque vim medfcaminis agnoscitis. Bonus XXX. El cum iransirel inde Jesus vidit hominem
'
enim medicus ad morbi venam el radicem spectat: sedenletn in telonio Mallhmum nomine, el ait illi
quam postquam amputaveril, xaetera ad sanandum Sequete me": ~etsurgens seculus est eum. Sic enim de
facilia ducil. _3i<itiestenim facitius, diceie; Dimit- se beatus Malthrcus, quasi de alio loquitur. Quod et
iimtui tibi peccata iua, aut dicere: Surge el ambula? Moysen et quosdam alios fecisse legimus, hurailita-
Si eiiiiu ad solum dicere atlendamus, uescio quid lem docenles, et vanam gloriam ampulantes (255).
ltorum facilius sit: utrumque enim valdefacile est. Toeatur autem alio nomiue Levi, quod pene idem
Peccala autem dimittere, vel paralylico ad surgen- significat: Matthaeus enim donatus, Levi appositus
dnni et ambttlandum vires suflicere, diflicile est. interpretatur (254). Appositus namque apobtolorum
Sed quia alterum inrisibile, alterum vero visibile ordini pro magno munere sanctae Ecciesise donatus
erat, per visibile probat invisibile; ut dtim etim in est. Et bene quidem de telonio vocatur, ut qtii pu-
coipore poieslatem habere videnl, in anima quoque blica vectigalia colligebai, nos quoquc iributa sol-
ptuesliitem habere non dubitenl. Dicebant enim : vere doceat. Quid eniui aliud nos in hoc Evangelio
neinopotestdttnittere peccata nisi solus Deus. Yerum docet, nisi quae, et qualia, et quomodo trlbutn no-
ulique dicebant. Quarovis enim Ecclesia peccala slra Doniinoreddamus? Incunclisenim qua;j'ubente
dtmittal; hoc enim Dominus ostendit dicens : « Quo- j) Domino agraius, nihil aliud facimus nisi quia tri-
rjim reraiseritis peccata remutuniur eis, el qubrum buta persolvimus. El facium esl discumbenieeo in
reiinuerifis letenta suiit (Joan. xx, 25); » solus ta- domo, ecce mulii publicani, el peccatores venientes
men ille peccata diiniilil, qui ail: <fSine.me nihil discumbebdnt cum Jesu et disciputis ejus. Ait cnim
poteslis facere (Joan. xv, 5).» Ipse enim eral Deus; Lucas (cap. v, 29), quia fecit ei magnum convivium

(251) II Cor. xn, 10 : t Tuiic poleiis sum. » (253) Hieron.: « Caeteri evangelistae, propler ve-
(252; Eleganler S. Greg_ bom, 12 iij Ezech.: recundiam el honorem Matthaei, nolueriinl euin no-
i Per grabaium quippe in qutf carriis osi requies, mine appellare vulgalo, sed dixenini Levi : duplici
jpsa cato signatur : per domuni vero eonseieittia qtiippe voeabulo fuit. lpse autem Maltbaeus, secun-
ftguralur. Et quia cum mehte inoiiui in viliis jace- dum illud quod a Salomone praecipitur: t Justus
mus, in earnis delectaiidne quiescimiis, infir,)ij por- aectisator est sui, » elc Matlhreum se, et publiea-
lamur in lecio. Ctiin vero sanaU ruerinius nlente, jit num lioinjnal. Hieronymum exscribil Beda.
jain pulsantibus canus viliis resislamus, necesse est, (254) Hrcc,opinor ex Jesu. Beda ad h. 1.: t Mal-
ui el tentationura contutrielias (te riostra cafne tblle- ihseus Hebraice, donaius dicitur laline... Levi hie
xemus; regro igilur ad salutein rediicto praecipiiur : praiaddtlus sive assumplus significat.
« Tollegrabatum tuum, > etc.
151 S. BRUNONISEPISCOPI SIGNIENSIS iS2
Levi in domo sua : imde factum fttisse puto, ul pu- _\ illts Jesus : Nunquid possunt filii sponsi lugere
Uicani, et creieri ejusdem ordinis homines, illtic ad qnandiucum itlis esl sponsus? Venient autem dics.
convivium convenirent. Yerumtamen neque illud cum aufetelur ab eis sponsus, et lunc jejunabuni
convivium, neqne illum convenlum publicanorum Bene, inquit, facitis quia jejunalis, neque ego jeju
sine aliqua sign.Ticatione fuisse, inielligeiidum nium repi'ehendo, quo caro domatur, luxuria vin
esl. lllud enim convivium quod tunc Levi Do- cilur, et daemonia pelluntur. Quia igittir discipul'
mino praeparavit, hoc Evangelium sigoificabat, mei modo non jejunant, myslerium est magnumquf
_§£$ quod postea scripsil, cujus. deliciis nunc in sacramenlum (257) : lsti sunl dies nuptiarum.
Christo animse nostrrc reficiimlur. Ad hoc autem sponsus adest, convivia prreparanlur, ubiquelrctitia.
quia Judrci venire noluerunl. publicani et pecea- ubique organa resonant, et psalterium j'ucundum^
tores introire compulsi sunt. Unde ahbi Dominus cum cilhara. Illa enim convivanlium exsullalio,
ait : t Quia nemo illorum qui voeali sunt gustabit aeierni illius convivii exsultationem significaljal, qua
ccenam raeam. Et videntes pharisrci dicebant disci- tandem de ipsius summi boni praesenfia omnes
Ipnlis suis. Quare cum Publicanis et peccaloribus sancli reficicntitr. Venient auletn dies cum sponsus
mandttcat Magisler vester? J (LUC.XI,%i.) Similiter auferelur ab eis, illi scilicel in quibtts suscipietur
enim et fideies quidara adversus beatuni Petrum B in coelis, et tunc jejunabunt. El quasi aliquis di-
postea scandalizati sunt, eo quod Cornelio incircum- cerel : Si nuptiaruni dies sunt, si nova et spiri-
ciso eommunicaveiil (Act. xi, 2); quibus el ipse tualia convivia prreparala sunt, si haec qure agis
rationem reddidit, sieut et Doroinus istis ralionem sacramenta sunt; quare et istos non invitus, quare
reddere non est dedignatns. Ail enim : JVou est tantorttm sacramentorum hos quoque non facis
opus vatenlibus medicus, sed mate habenlibus : ac si esseparlicipes? Ad quod ipse : Qtiia nolunt; quia
dicat: Ad sanandum veni, non ad manducandum; non ad discendum sed ad reprehendendum vene-
medicus sum, non conviva : imo ideo conviva quia runl; quia veteribus pannis induli sunt; quia vestes
medicus (255). Hoc genus morbi nusquam tam nuptiales f,non Iiabenl-, quia nlres vetercs ferunt,
oene sicutin convivio sanatur. Unde Apostolus ait: qui novura vinum retinere non valent; quia vino
t Factus sum infirmis tanquam infirraus, ut inlirmos veleri inebriali vinum novum abominantur. dicen-
<u.ciifaeerem (I Cor. ix, 22). » Non enim dedigna- tes : Yelus melius est. El hoc esl quod ail : Nemo
tur Chrislus eos in convivio recipere, qtiorum mor- aulem immillit comtnissutam panni rudis in vesli-.
lalitatem non est dedignatus assumere. Reficit ex- menium vetus ; lollit enhn pteniludinem ejus a vesli-
iterius corpora, refieit interius mentes. Non potest „ menlo, et pejor scissura fit, Neque mitlunt vinum no-
ibi esse fames, ubi est panis vlvus qui de ccelo vutn in utres veleres; atioquin rumpuntur ulres, et
descendit. Panis igitur famelicis delur; de quibus vinum effundilur, el ulres pereunt; sed vinum in
dicitur : « Et famelici saturati sunt (I Reg. n, 5). > ulres novos millunt; et ambo conservantur. In hoc
Medicus subveniat infirmis, qui aliter sanari non jgilur docemui', quia secundum audienlium capaci-
possunt. « Euntes autem dicite quidsit; quia mf> tatem sermonera uoslrum alque docirinam lempe-
sericordiam volo el non sacrificium : > hoc enim rare debenras. Pharisaei namque quibus tunc Do-
in Osee scriptum est (256). Quod si Pharisrei in- minus loquebatur, adhuc secundum legis veteris
tellexisseut, nequaquam misericordiae patrem de doctrinam el observantiam salvari polerant, quibus
Imiserieordia reprehendissent. Quae sit autem hrcc si nova sacramenta mox Dominus pandere voluisset,
misericordia, subdidit, dicens: Nonenimveni vo- scandalizati pofius quam aedificalidiscederent (258).
care juslos, sed peccalores. Quod enim peccatores Prius igiturpaulatim erantinnovandi, et sic tandem
.vocantur el salvantur, misericordia esl; quod vero ad Agni nuptias vocandi.
illi reprobantur qui se j'ustos esse injusle arbitran- XXXII. Hmc eo loquente ad eos, ecce princeps unus
tur, justitia est. Non potuit autem salvari mundus accessit et adorabat eum dicens (259) : Domine, filia
per sacrificium ; salvatus vero est per misericor- D mea modo defuncla est; sed veni, impone manum
diam; quia Christi sacrificium misericordia fuit. super eam, et vivet. Qnid enim per hune principem
XXXI. Tunc accesserunt ad eum discipuli Joannist nisi Abraham, Isaae et Jacob, Moysen, el Aaron, et
\dicentes : Quare nos et Pharismi jejunamus fre- caeleros illius populi principes inlelligamus, qui
quenter, discipuli aulem tui non jejunanl? Et aili semper pro filiae 50 suae, id esf Synagogae (260)

(255) «Ibal autem Dominus ad convivia peccalo- et sciunt sponsum esse cum sponsa. >Yid. caetera.
ruin, ul occasionera haberet docendi, el spirilualesi (258j Ilieron. : « Duo aulem exempla posuit, et
inviiaioribus suis prrcberet cibos. » Hiei'on. ulrium veierum et novorum, el vestimenti. Yeteres
(256) Osrei vi, 6. « Qttin misericordiam voluiit utres debemus inlelligere Scribas et Pharisreos;
non sacrificium. > Yid. Chrysologum serm. 31, quii plagula vesiimeiiti novi et vinum novum, prseeepia
superiotibus etiam sermonibus 28, 29, 30, de Mat- evangelica sentienda, quae non possunt suslinere
threi vocatione disserit. Judrci; ne major scissura fial. >
(257) Exponit niysterium hoc Hieronymus (quemt (259) Esl honiilia Emiseno supposila Dom. xxrv
Beda, ut srepe.aJias, transcribil) ad h. 1.:« Sponsuss postPenl., pag. 178.
Chrislus, sponsa Ecclesiaest; de hoc sancio spiri- (260) Beda : « Filia namque Synagoga est, qure
tualique counubio apostoli sunl procreati, qui lugerti unica eral Moysi,> elc. Bedam piaeivil Hieron.
non possunt, quandiu sponsam in thalamo vident. , explicans quod poslea subditur : « Cum yenisset
153 - COMMENT.1NMATTH. — PARS II, CAP. IX. 154
morte. et caecilale ad Dominum accedunt et inler- A . Yestimenlum teligit, incarnationis ejus mysterium
cedunl? Rogant igilur Dominum ut veniat, iraponat credidit; Christi namque veslimentum humanitas
manum super eam,~et vivet. .Onmes enim patriar- est, qua divinilas induta, videri non poterai. Di-
cha?et prophelre hoc orabant; omnes Ghristi adven- , cebat aulem intra se : Si tetigero tanlum vestimenta
lum-exspectabanl et desiderabant. Yenit tandem ejus, salva ero. Hrec aulem, ut alii evangelistrc di-
Dominus Jesus, sed pro itineris longitudine nondttm cunl, omnem substanliam suam in medicos eroga-
ad puellam perveuit, nondum super eain manum verat, el nihil profecerat, sed deterius habuerat.
postiil, adhuc raortua jacet. Ipse tamen ad eam Per hos enim medicos, ariolos et philosopbos in-
vadit, et simul cum eo discipuli ej'us. Quotidie lelligere possumus, quorum persuasionibus cteteri
emm ad bttjus puellae resurreclionem, quotidiead credentes, el a fidei veritate aberrantes, ad animae
Synagogrc conversionem propinquamus : prius ta- sanitalem allingere non valebant, quia Ionge est a
men alteia nuilier sanabitur, quam ad islam per- peccatoribus salus. Aninire autem subslanlia et
veniamus; quia t cum plenitudo gentium introierit, diviliae, virlutes sunt et mores honesli; quas illi
lunc Jsrael salvus net (Rom. ix, 26j. >Sed quid est, quidem amittunt, qui fidem et spem suam in -vani-
filia mea modo defunela est? Quid esl modo? Modo, talibus ponunt. At Jesus ,conversus el videns eam
iriquit, venisti, modo prredicare ccepisti,->modofilia B dixit: Confide,filia,ftdes tua te salvam fecit : et salva
mea defuncta est. Yenit medicus, venit sanitas et facia est mulier ex illa hora (263). «Impossibile est
vila; et quando sanari debuit, lunc defuncia est , sine fide placere Deo (Hebi. xi, 6). j — t Credidit
fiiiaTnea. Nisi enim venisses el loculus ei fuisses, Abraham Deo et feputatum est illi ad juslitianv
peccalum non haberet; nunc auiem excusalionem (Jac. n,25); i — t Justus autem ex fide vivit(fler>r.x,
non habet de peccaio suo (Joan. xv, 22). Sic 38). » — < Sancli per fidem viceruntregna(fl£frr.xi,
igitur mortua est filiamea ; sed veni, impone manum 33). i— « Si habuerilis fidem sicutgranumsinapis
super eam, et vivet.Et surgens Jesus sequebatur eum, (Matih. xvn, 19); > montes transferre poteritis.
et discipuli ejus. Merilo enim iste piineeps vocalur « Omnia possibilia sunt credenli (Marc. ix, 22).»
Jairus, quem Jesus sequilur et discipuli ej'us : Jairus Magna est igilur fides, quam sic ubique Dominus
enim illuminalus (261) interpreiatur. Unde ljene commendal, secundum fidem suam unicuique tri-
patriarchas et prophelas signiftcat, quorum oculos buens. Et cum venissetJesus in domum principis Pha-
jlluminavit : quibus « incerta et occulta sapientiae j ismorum, et vidisset tibicineset turbam 'umultuan-
suae (Psal. i,8) > mysteria revelavit. Hos autem lem? dicebat: Recedite, non est enim mortua puella
sequilur Jesus et discipuli ej'us, quia eadem via ^1 sed dormit: et deridebanl eum multi. Quod enim
mlsericordiae el jusliiiae gradiunlur omnes: et quod lunc temporis faclum est in una puella, hoc in fine
illi pTaenuntiarunt, hoe isti facere ctadimplere con- lemporum futurum est ut fiat 1n lota Synagoga.
lendunt. Illi loquendo et prophelando prrecedunl, Tunc enim veniet Dominus Jesus cum discipulis suis
isii agendo el confirmando sequunlur. El ecce mu- in domum principis Pharisieorum ; quia tunc Chri-
lier qum sanguinis fluxum paliebalw duodecim annis, sli fidera et apottolorum doclrinam suscipiet onmis
accessit retro et tetigit fimbriam veslimenli ejus. Qure multitudo Judaeorum. Tunc enim, jubente Domino,
esl enim hrec mrilier, nisi Ecelesia gentium (262) ? libicines el tumultuans lurba recedet, quoniam tunc
Ad Synagogam sanandam venerat Dominus, hoc litlera suaviter, sed infructuose et inuliliter audilus
enim ipseait : « Non sum missnsnisi ad oves, qurc hominum demulcens, ejusque amatores cessabiiiit.
perierunt domus Israel (Matth. x, 6). > Et ecce Quid enim nisi iibicines eranl Scribae et.Pharisrei Je-
mulier qure sanguinis fluxutn paliebatur, et secun- .gem et prophelasad litteram exponentes, et quid di-
dum Jegem immunda dicebatur, accessit relro, et cerentnon intelligen.es? Tibia enim dulcem sonum
teiigit fimbriam veslimenti ejus, et sanala est. 51 sine inlelligentia reddit. Recedanl igilur libi-
FJuxum enim sanguinis patiebatur, quia in suorum cines, recedat omnis turba tumulluans recedant
peccatorum sanguine versabatur; quia sanguine, _ garruli perstrepentes, voce frementes, et nihil inlel-
rapina el occisione nutrjebatur. Relro accessil, non ligentes. Non est enim mortua pueila,sed dormit.
in facie sletit, cum liroore et verecundia venit.. Jsle cantus mortuorura est. Quandiu has tibias au-
Unde Aposlolus ait: « Quem ergo fructum habuistis divit Synagoga, mortua fuit; imo istre tibire eam
tunc, in qujbus nunc erubescitis? > (Rom. vi, 21.) interfecerunl:« Liltera enim occidit, spiritus aulein

Jesus in domum,->etc. : « Usque hodie, ait, puella lelligitur, qui de Spiritu sancto illuminatus verba
jacet in domo principis mortiia, et qui videntur ma- vitrc acceperal, ut per hrec alios illuminaret. >
gislri, libicines sunt, carmen lugubre canentes. (262) Hoc quoque Hieron.: « Nota ergo, quotl eo
Turba quoque Judreorum non csl turba credentium, tempore haec mulier, id esl gentium populus coepe-
sed turba lumultuaniium. > Utrumque Hilarius rit aegrolare quo gens Judaeorum ciediderat, > etc.
prreivil , scribens ad h. I. -. « Princeps hic lex HsecHieronymi niagis etiam dilalat Beda. Y. Hila-
esse intelligilur qurc Dominum oral pro plebe, quam riuro quoque, qui inulieris lutjus lypo, peccalorum
ipsa Christo, praedicata adventus ejus exspeclatione, turham piius curatam inlelligil, quara Judrei curali
nulriverat, ut vitam mortuae reddat. > aui
" cur.mdi sinl.
(261) Hoc ex Beda : « Mystice Jairus, qui inter- (263) Hebr. xi, 6 : ad Rom. IV, 3; i, 17. Hebr. xi
pretatur Illutninalus, sive I(/Mmina»s Moyses, in-' 33. Matih. xvn, 17. Marc. ix, 12.
155 S. BRUNONIS EEISCOPI SIGMENSIS l 1'So'
vivificat (// Cor. n, 6). t Litlera igitur recedal, .A teat. Iri eo vero quod ait: secundum fidem vcslram •
spiiilus accedat, suscitet dorraientem , faciat intel- fial vobis, mauifeste significat, qttia nemo salvatur,
ligentem, et consolelur utruraque parentem. Sed qui nisi per fidem. Unde et alibi dicit: '« Qui crediderit
sunt illi slulli qui Dominuin deridebanl, nisi illi qui et baplizatus fuerit salvus eril (Maic. xvi, 16). >
restfrrectionem noii credebanl ? Et quidem multos Non dixil simpliciter salvus eiil qui baplizalus fue-
tales et esse et fuisse el futuros esse, non dubita- rit; be,lqui credideiit el baplizatus fuetil. Salvaniur
mus. El cum ejecla essel luiba, intiavit, el tenuit enim parvuli baplizanlium fide, qtti postquam fidem
manutn ejus, elsunexil puelta. Nondum igitur eje- inlelligunl, jam non salvanlurnisi Sua Dde.Prosunt
cta est lurba, iiondum surrexit Synagoga, adltuc enim orationes cl cleemosynae,prosunl sacrificia et
lurbalur, adhucin littera delectatur. Su>'gelaulem, alia beneficia, sed fidelibus. Et comminatus est illis
quando veiiiet Jestts, quando inlrabit ad eam, et Jesus dicens : Videle ne quis sciat; illi autcm exeun-
tenebit maimm ejtis. Tnnc enim Jesns intrabit ad tes dijfamaverunt eum in lolam terratn illam. Rem
eara, qtiando fugata litterre vetuslale, baec novi quodammodo impossibilem videtur j'ubere Dominus.
sacri Evangelii vetba scribentur iu corde ejus. Et Quomodo enim hoc celare poteranl, uisi oeulos
lune quidem dicere poleril : « Tenuisti mantun abscondeient? Quod si oculos abscondissent, quid
dexteram ineam, et iu vclunlate lua deduxisli me, » eis lunteii noviter restilutuui profuissel ? Quid igi-
et cum gloria assumpsisti me (Psal. LXXU,24). » tur? Dicemus eos inobedienles, qui Christi gloriara
XXXIII. Ei transeunle itule Jesu, seculi sunl eum • . prredicantes, eum in iolam illam terram laudabililer
duo cmci clmnantes el dicenles : Misereie nostri, diffamavei-unt (265)? Et piimum quidem hoe eos
Dutnine, fili David. Ctttn autem venisset domutn, ac- defendii: <_uianon se ipsos, sed Dominum lauda-
cesseiuni ad eum cwci, el dicit eis Jesvs ; Cteditis bant, neque de suscepto luniine gloriabanlur. Sic
quia possuin hoc faceie vobis? Dicunt ei : Viique, enira et Aposfolus ail: <tNon nosnieiipsos prrcdica-
Dotnine. Tunc tnigii oculoseoium dicens : Secundum mus sed Dominuni Jesum (// Cor. iv, 5). > Deinde
fideni veslram fiat vobis; el apeili sunt oculi illoium. vero quia aliud^gnificabat : non enim vult Domhius
Clamant caeci, el nonclum illuminantiji, sequunlur ul bona quae agitnus, ideo agnmus, ul videantur ab
Jesuin usque ad domum, inlerroganlur de fide, je- hominibus. Qui enim hoe faciunt, receperunt metce-
spondenl se credere, laugii eorum oculos Jesus, et dem izam. Hrec est igilur c.tusa cur ea qure gloriose
iiluminauiur. Caecus enim est oraiiis infidelis : duo agil piuribus in locis, celare prrecipiat.
creci sunl gentilis et Judaetts (264). Sed si.audila XXXIY. Egressis autem illis, ecce oblulerunt ei
Chrisli virlute jara credere incipiunt, ipsum ci'edere, p hominem inulum dmmoniumhabentetn : el ejeclo dw-
cl.imare esl. Jam quodamrtiodo fide clamant, jaim mone (266), locuius esl mulus : el miraim sunt lutbw
cordis clamore dicunt: Miserere nostti, fili David. dicenles : Nunquam apparuil sic hi Israel: Pha-
Si vera sunt quaede te audivimtis, miserere nostri, riswi autem dicebanl: In principe dwmoniorum ejicit
fac nos intelligere veritalem, et illumina' oculos HO- dmmonia. Alii sani recedunt, alii Sanandi accedunt.
slros. Bene quidem clamanl, bene oranl, bene inci- Nunqiiam desunl in Jfg quibus sure virttttis poten-
piunt sequi Jesuh). Restal igilur, ul domum veniant, tiam Dominus ostendat. Et ecce, inquil, obtulerunl
ut-ad Ecclesiam festinent : ibi enim illuminantur ei hominem mylum dwmonium habenlem. Nunqtiam
caeei, ibi vera lux invenitur, ibi Christus' Dominas significatione carent opera Chrisli: duplici semper
noster audilur. Sed quid dicit? Sequitur : Credilis virlute muniuntur, dum in uno multi illuminanlur,
quiapossum hoc facere vobis? Hoc euim lunc Jesus et in uno mulli sanantur. Qttls enim esl iste homo
_dixit per se,'hoc et modo per membra sua in Ec- Biutus? Nunquid unus esl tanlum? Mulii enira ho-
clesia dicit. Venil calecliumenus ad Ecclesiam, le- niiiies uiuli in hoc niulo signifieanlur. Mutus cst
gilurci Symbolum, legiturei fides calholica; iiitei'- cmnis homo, qui a dremonio possidetur. Hoc autem
rogalur si ita credat : respondet se credere. Et ex e6 pi'obatur quia ejeclo dmmonelocutus es( mu •
lunc quidem Jesus tangit oculos ejus, tunc illuminal jy tus (267). El isle quidem niutus non ideo dicitur
inenlem ejus,'tuiic baptizatur, tunc illumibatur. Nisi mutus quod omiiino non loquatur, sed quod male et
ehim_.respbndisset credo, non baptizaretur, el nisi noh bene loquatur : nescil enim bona dicere,-nescit
baptizaretur nbn illumiriarelur. In his igilur duobus in Dei laudibus labia aperirc Hic enim si conver-
crecis docuit nos Salvalbr noster, quid in aliis om- tatur, si ad poenileuiiam redeat, mox videbis inu-
nibus agere debeamtis : quomodo eos recipere, quo- tum loquenlem, Deum Jaudanlem, se ipsura accu-
"iribdo inlerrogare, quomodo eo§ illuminare opdr- santem, et veritatem praedicantem. Quis hoc non

„(264. « Eterque eriim popuius crecus erat, ait (265) Hieron. t Dominus propler humilitatem fti-
hic Hieron... Doraino per hoc srcculum transeunte, giensjacianiiae gloriam hoc praeceperat, etilli pro-
et cupienle reverti ad domum suam. » Beda qubque : pter jjiemoriara .gratiae non possnul taeere benefi-
t Duo caeei, dtto populi sunt, observalione litier.e et ciuin. » Ita et Beda.
ritu gentili obcaecati, de futuris inscii. Domino ego (266) « Daeraoiiio,>etc. Yttlg.
per lioc saeculum ii'anseunie, et in domum suam (267) S. Hilariiis : « Dasmonprius ejicilur, el lum
cupienle reverti, secuti stint duo creci, qttia prrcdi- reliqua corporis oilicia succedunt. Dei quippe cogni-
calo per apostolos Evangelio, multi ex Judreis et tione, superstilionum omniuni vesania effugala, et
gentilibus coeperunt seqiii Redemplorem. J Visus, et audilus, et feerrao salutis invehiiur. »
' - COMMENT.INMATTIL — PARSII. CAP. X
157 15§
miretur? Est ebim haec« immulalio dexterre Exc<MsiA Mallhwus publicanus, Jacobus Atphwi el Taddwus,
(Psd, IAXU, 11). » Miseri Pharisaei qui hoc in Simon Cananmus',et Judas Scariolhes, qui el iradidit
principe drcmoniorum fieri arbitrantur, quasi ph>s eum. Ilos duodecimmisil Jesus prmcipiens eis el di-
-
posset princeps drcmoniorum, qttam princeps homi- cens : In vias genlium ne abieritis, el in civilates
num et angelorum. Samaritanorum ne mli averilis, sed potius ile ad oves
. XXXY. Et circuibal Jesus otnnes civitates et ca- " quw peiierunt domus 1'stael. Ideo enim Dominus ail:
slelia docens in Synagogis eoium, et prmdicans Non sutn tnissus nisi ad oves qum peftetunl domtts
Evangelium regni; el curans omnem languorem, el Israel; quiaperseelsui corporisprrcsenliam Judaeqs
omnetn infirmilalem. Hoc igitur erat opus Salvatoris praedicare veneral, genliles vero per apostolos et
ndstri: ad hoc venerat ul doceret, ul Evangelium doctores. Unde et discipulis suis, qnihus hiodo in
regni Dei prredicaret; ut erranles ad viam veritatis vias gentium ire, et in civitates Samaritanoi-um in-
converleret, ut oronem languorem et infirrailateiii lroire inierdicil, postea praecipil dicens : « lle in
inteiius eueriusque curaret. Videns aulem turbas universum mundum, praedicaie Evangelium omni
miseilus esl eis, qui eranl vexati, el jacentes sicul crealurae (270). » Prius igitur Judaeos, deinde gen-
oves11011 habenles pastorem. Hoc est enira quod Pe- liles \ocare voluit. Samariiani autem seculi Jero-
trus apostolus ait: c Eralis enim sicut oves erran- B hoam idola coltierttni: unde hie non immerito gen-
tes; sedconversi eSlis nunc ad pastorem el episco- tibus aggregantur. Eunles autetn prmfiicate dicentes:
pum animaruin vestrarum (I Pelr. n, 25). > quia appropinquavil iegnum cmlorum. Tollatur igitui'
XXXYI. Tunc dicil discipulis suis; inessis quidem regnuiii malorttm; deslrualur et pereat regnum
multa, opeiaiii auiem pauci. Rogale ergo Dominum dremoniorum; quia jain in terris rcdificalur regnum
messis, ut millal operarios in inessemsuam. Tanlsis sanclorum, quia jam nobiscum inlcr nos habitat
jeitiro est ager quantus et mundus (268). Mulla est re\ Angelorum. Hujus serroonis hrcc erit probalio :
jgilur messis, quia multi sunt homines : pauci stinl Infnmos curale, moiluos suscilalc, leprosos mundale,
operaril, quia pauci sunt prredicalores. Yult autem dmmones ejicite, gratis accepislis, gratis dUle : IiaeC
Domlnus rogari, ul miltat operarios in messeui enim non huniana sunt, sed divma, non terrena
suam, quatenus fideles sui non solum de operaljone, sunijsed 53 ccelesiia. Quis ilaque ecelorum regnum,
verum etiam de affectu el \olumate reniunerentur. .ccelorumqueregem et Dominuraadesse dubilel, cum,
[CAP.X ] El convocalisduodecim discipulis suis dedit 4n uomine Jesn infirmilas lugial, mors pereal, vita
jllis poleslaleth sphiluum hnmundorum. ul ejicerenl etsanilas redeat, lepra recedal, el maligni spiritus
eos; ei curareht omnem lunguotetn, et omnem infir- qui hominibus doniin.ibaiitur, ab hominibus cxclu-
milatetn. Noti miruin Si reges, et principes, lyrannos danlur? Gralis accepi&tis,graiis daie. Hnc audirnt
et polentes, Chrisfi discipuli vincere potuerunl; qui Simoniaci; hoc audiant illi qui sancti Spiritus gra-
super ipsos inalighos spirilus corum iroperaiores et tias emere ei vendere non limenl. Sed dicit Simo-
dominos polestatem susceperunt. Et modo qtiidem niacus; ego gratis nbn accepi. gratis dare jion
episcopi et sacerdotes hoc agunt In animalibus quod possum. Si graiis non accepisli, a Domino non ac- -
Uinc aposloli incdrpdribus operabanlur (269) : nam cepisti; Doiuinus enitn nulli dal nisi gralis. Noli
el spiritus immundos ejiciunt, et bomimfm menles Jgitur dare neque gralis, neqtie nou gralis : noa
ab omni rcgriludine curant, et animas jarii defttnclas jenim tibi ista dicuniur : Holile possidetc aurum,,
ad vitam resuscitant. Cnr eiiira Dominus et discipuli neque argenlum nequefecuniam in zonis veslris, non
ejus corpoia sahabant subilo moiitura, nisi ulper peram in via, neque duas liinicas, neque calcenmenla
hoc sanaretur aniraa in aeternum victura? Neque nequevitgam : Dtqttus esl enim mercedesua (271) :
enim credidissent, nisi signa et prodigia vidissent. his enim verbis omnis cnpidilaiis et.avarilire occa-
Hoc enira ipse Dominds ait: « Nisi signa el prodigia sio tbUiliir, omne supeifluum amputatur, ct sola
jviderifis, nOn credilis (Joan. iv, 4:8). » Si vero non jiecessaria coiiceduniur. His denique expedilunia,
credidissent, ad salutem animre pervenire non po- j) fugit limor, crescit securitas ; unde non inimerito
tuisseut. Majus est igitur animam sanare qtiara eor- ^qoidam ait: Caiilabit vacuus coram lalrotte viatbr'
pus, qitoniam maj'us est Hlud qttod per se fil, quam Sed qnare p*eramvel sacculum ferant, quibus de
jllud quod per aliud fit. Duodechn aulem aposiolorum crasliiio cogitare non licel? In his enim repouitur e'
nomina hmb sultt: pi ittius Simon qur dicitUrPetrus, ^custoditur quod in futurum reservatui : sed quic1
el Andieas ftaltr ejus, Jacobus Zebedwi et Joannes reponel, qui nihil sibi reservat? Negue vero dua?
fralerejus, Philippus-et Bjxilholom'mus,Thomas, et luiiicas* jeiahl, qualenus expedilius currant, c'
L
_(268) Ita et Hieron.: « Messis multa populprum Tevoeat, leprosos y,ari)s errorum raaculis corrigen
sigttificat multitudiiiem; operarii pauci penuriam dos sauat, dremones per exorcismi gfaliam ab lio
jaagislroruni : » ac deinde : « Messis multa omnis miiiibus expellit. »
-lurba credentium esl; operarii aulem pauci, el apo- (270) Marc xvi, 15 : « Euntes in roundum uni
stoli et imitalores eorum qui milluntur ad-messem;» versum. » .
quae postrema verba exscrtbil Beda. (271) « Dignus est enim operarius ci-bosuo » hic
.(269) Beda : t Haecquotidie sancta facit Ecclesia st Luc. x, 7 : t Dignus est enim operarius mercetle
cum infirmos in bono opere curat exhorlatione, sua. »
morluos in infidelitaie vel peccatis pefpcenHentiam
!59 jS. BRUNONISEPISCOPI SIGNIENSIS 160
onere inulili et superiluo non graventur. In una A , « Non alligabis os bovi triiuranti (// Tih. v, 8;
enihi tunica tantum vestimenli intelltgitur, quantum xxv, 5). >
ad frigus arcendum unicuique sufficerepossit. Yirga XXXVII. In quamcunque autem civitatem aul ca-
veroet calceamenta in Marco concedi, in Mallhreo slellum intraverilis, inlerrogate quis in ea dignus sit,
et Luca inlercedi videntur. Yerumtamen qttia dixit, et ibt manele, donec exeatis. Ibi, inquit, nianete :
neque duas tunicas, et statim calceamenln sitpposuit, ubi? in domo illiusijui dignus est. In hocenim va-
possumus intelligere, ut neque calceamenla ferant gandi licenlia tollitur, et de domo jn domum Iran-
duplicia (272); sive etiam illa calceamenta non fe- sire prohihelur (275). In una domo manete, ibi vobis
rant, quibus crcteri homines utebantur; sed quod- minislret qui roinistrare velit. Intrantes autem in
dam aliud , calceamenlorum genus iter agentibus domum salulale eam dicenles : Pax Ituic domui, el
habile, quo pes non conslringitttr (273), et planla siquidem fuerit domus digna, veniel pax veslra super
salva custoditur. Et hoc quidem Marcus significare eam; si aulem non fuerit digna, pax vesira ad vos
videlur dicens : « Sed calcealos sandalis (Marc. reverletur. Merito enim pacem offerunt qui Chrlsluin
xvi, 15); > hoc. enim ,non addidisset, nisi aliquam prredicant: « Ipse enim est pax nostra, qui fecit
distanliam eos ab aliis in calceamentis habere non ulraque unum (Ephes. n, 24). > Ubi non est pax et
voluissel. Si quis autem hoc aliter inlerprelari velif, ^" concordia, ibi Chrislus manere, el habitare non
hoe in *o sit; verumtanien evangelislas nemo putet potest : unde scriplum est: « Ei faclus esl in pace
esse conlraiios, Et ego quidem non crediderim, Do- locus ejus (Psal. LXXV,3).> HIa54 igHur doraus est
mjnum calceamenta penitus interdixisse, cum crc- digna pace (276), quaa digna est ut in ea habitet
leris corporis membris indumenta concesserit, quae Cliristus; si autem non fuerit digna, pax vestra ad
non tanliira laboris ul pedes paliuntur : praesertim vos revertelur. Quoroodo enim ad eos revertitur
cum Apostolus dicat: «-Calceati pedes in prrepara- quod ab eis non recessit? Reverlilur quidem, quia
lione Evangelii pacis (Ephes. vi, 15). » De virga major fit, et quodammodo duplicalur, dum bonum
vero quid dicejttus? Dieuntalil nequevirgam : tlicit quod in se sentiunl esse, majus-quoqtie esse deside-
Marcus nisi virgam. Hoc autem nisi secuudum di- rant. Unde fit ut mercedem suscipiant non solum
vers>a-tempora dislingualur, solvi non potest, si de pace quam babuerunt, verum etiam de illa quam
taraen de eadem virga inlelligalur (274). Yirga enim aliis obtulerunt. Sic igilur pax quam prredicani,
ad pasiores perlijiel : pastores enira aposloli non- feta et duplicala ad eos revertitur. Et quicunque non
dum erant. Nondum enim Petro diclum fuerat: receperil vos neque audieril sermones vestros; exeun-
«Pasee oves meas (Joan. xxi, 17): » nondum Spiri- /P ies foras de domo vel de civitate, excutite pulverem
Uis erat datus, quia Jesus noudum fuerat glorifi- de pedibus veslris. Quigunque, inquit, vos non rece-
eatus. -Nondum eis sensum Dominus aperuerat, ut perint, vobisque charilatis et misericordiae viscera
, Scripturas inlelligerent. Nondum jgilur erant pa- non aperuerint, neque vestros sermones et lidem
stores, quia iiondum noverant pascere oves. Non- quam praedicatis audierint et crediderint, relinquite
dum igitur virgam ferebanl. Neque enim decebat, illos, separamini ab illis, exite de medio illorum, et
ut virgas ferrent, cum adbuc ille Pastor omnium excutile pulverem de pedibus vestris: ut de illorum
maximus inler eos corporaliterconversahatur. Yir- infidelitate el impielate, de illorum sordibus et im-
gani1 igiltir el pastoris officiumeo tempore susce- . munditia, de illorum iniqua operatione et terrena
peiuntj quo eis a Domino diclum est: < Ite in uni- eonversalione nihil vob>sadhaereal, veslrosque pe-
versuni mundum; prredicate Evangeliiim omni crea- des et sancla ilinera commaculet (277). Propterboc
tuTrc(Marc xvi, 15). > Non est igilur inconveniens, enim dicitur : t Qui lotus est, non indiget, nisi ul
quod virgam ferre el non ferre dicantur, siquidem pedes lavet (Joan. xin, 10). > Hoc aiitem erit illis
haec secundum diversa tempora intelliguniur. Quod in tesltmonium, quoniam iniqul et reprobi fuerunt,
autem ait : Dignus est operarius mercede sua ; lale et a sanctorum consonio sint expulsi, c tanquam
est >ac si .dicerel: Nihil nisi Evangeltum feralis, iii ]D pulvis, quem projicil venlus a facie terrrc (Psal.
eo laborate, de ipso vivile, dignus est enim opera- I, i). i Amen dico vobis lolerabilius erit terrm Sodo-
rius mercede sua. Unde Apostolus : « Si nos vobis morum, Gomorrhmorumin die judicii^, quam illi ci-
spiritualia seminavimus, non inagnum est, si car- ,, viiali. Per quod utique intelligitur, quod illi qui
nalia vestra meiamus (/ Cor. IX, 11). »Itemque : audila veritate acquiescere noluerunt, graviori poenae
' De consens.
(272) Ila S. Aug. lib.n Evang.,' (274) V. Maldonatum qui de duplici virga locutum
cap. 30 : < Calceamenta cum dicit Matlhaeusin via Doroinura putat. Vide alios interpreies post Aug.,
non esse portanda, certam prohibet, qua ideo por- 1. all.
tanda cogifanlur, ut non desint. Hoc et deduabus (275) Y. Chrysost. hom.,53; Victor. Antioeh. ad
tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum praeter cap. 6, Marc : « Ne apud civitalis incolas immobilis
eain, quam esset indutus, aliam portaudani pularel, inconstantisque animi in suspiclonem veniant, ne de
sollicitus ne opus esset. »Ita S. Thomas, Cnjeianus, domo in domum transeant, maudat. >
Maldonalus, Galmel, atque, eo testo, explicalio est' (270) Y. hie de pace fuse disserenlem Clirysost.
plerbruinque nblae melioris inlerpretum. hom. 55.
(273) Haecquoque senteniia habet patronos suos, (277) Y. Jansenium cap. 55, et Maldonalum ad
Euthymium, Janseniurn cap. 55, conc. Tolelum, a h.l.
JLapide.
161 COMMENT.IN MATTH. — PARS II.CAP. X 162
subjieianlur, quam illi quibus verilas nunliata non j^ hic salvus erit. Omnis enitn homo in eo judicalur in
fuit (278). quo luvenitur. Quacunque hora conversus fuerit,
XXXYHI. Ecce ego mitto vos sicut oves in medio vita vivet, et non morielur. Sed forte exspectas ut
luporum. Snilis el bene scilis utriusque naturam. convertoris in ultima hora. Audi quid Dominus di-
Ad patiendum itis; patienliam et innocenliam cu- eat:« Yigilate, quia nescitis diem neque lioram
stodite. Non vos defendalis, quia oves estis; saeviant (Matth. xxv, 13). > Illi igitur qui ullimam horam
illi, quia lupi sunl. Esiote ergo prudemes sicut ser- slc exspectanl, falli possunt;_qui vero in bono
pentes, et simplicessicut columba. De serpente nam- perseverant, falli non possunt. Nunquara enim nlsi
que dicit Moyses, quia c callidior eral cunclis ani- inJiono j'udicanturqui semper in bono inveniuntur.
mantibus terrre (Gen. iu, 1). > (279) Serpenles autem XXXIX. Cum autem persequenlur vos in civiiale
et maligni spiritus, et iniqui homines Tocantur, isla, fugile in aliam. Amen dico vobis non consum-
quoniam et venenosi sunl, et recto Ilinere non in- mabiiis civilales Israel donec veniat illius. homit.k.
cedunt. Sicut igitur illi prudentes sunt in malo, sic Ubique palientiam et innocenliam Dominus docet :
et vos, dicit Dominus, prudentes estote in bono. Yi- non resistere, sed fugere admonet. 55 Fugite, in-
dete, ne vos decipianl astutia sua, quia < iilii lnijns quit, malos, fugile perseculores, fugite in aliain
sieculi prudentiores sunt filiis Iucis in generalione B civitatera; non enim deerunt 'vobis civitates, ad
sua (Luc. xvi, 8). > Prudentes'igitur eslote, sed ita quas fugere possitis (282). Prius cnim venielEilius
prudemes ut simplicitatem non amittatis (280). Sitis bomiiiis, prius ad judiclura ..revertelur, quam vos
autem simplices sicut columbre : Simplex, inquit, omnes civilales Israel consummelis et ad fidem
sine fraude, sine veneno, sine dolo, sine felle, om- . convertalis. Mea exempla vos doceant, ad Irie respi-
nique amaritudine sit prudenlia vesira. Cavete au- cite, quod in me fieri videtis, hoc in vobis me for-
lem ab hominibus; tradent enim vos in conciliis, et midetis : Non est enim discipulus super nmgistrum,
in Synagogis suis flagellabunt vos, et ad reges, el nec servus super dominum sunm. Qui me offendere
prmsides ducemini propter me, in teslhnonium iliis el etpersequi-non timenl, ^vos quoque offendere et
gentibus. Cavete, Inquit, vobis ab hominibus : ibi persequi non timebunt. Sufficil discipulo, ut sii sic-
prudentia necessaria erit, ne vos decipiant, ne vos ut magister ejus, et servo sicut dominus ejys. Hoc
seducant, ne vos minis et flagellis, ne_vos blanditiis autem dicil de se ipso : se magislrum et dominnm
et persuasionibus a veritate deviare faciant (281). voeat. Si enira rnagisler indoctus fuerit, non sufficit
Multis enim modis vos tentabunt, mullis argumen- discipulo ignoranlia magislri: et si dominus pauper
tis, mullisque insidiis vos decipere conabunlur. et miser fueril, non sufficit servo miseria domini •
Tradent enim vos, flagellabunt yos, ad reges el C si enim sufficei'et, nil amplius quaererei. Quod ila-
prresides ducent vos : boc aulem propter me, qua- que iioc de se ipso et non de alio dicat, etiam se-
lenus elillis et cunctis gentibus lestimonium delis quentia manifesiant. Ait eiiim : ~Si patremfamilias
de rnc Cutn anlem tradent vos, nolile cogitai'e quo- Beetzebub vocaverunl, quanlo magis domesticos ejus ?
modo aut quid loquamini; dabilur enim vobisin illa lpse est enira paierfamilfas, cuj"us familia est omnis
hora quid loquamini : Jton enim vos eslis qui loqui- Ecclesia; de quo tamen Judaeidicere non timuerunl:
mini, sed spiritus -Patris vestri, gui loquilur in vohis. t In Beelzebub principe daemoniorum ejicit damio-
Securus enim ad praelium vadit, qui 4alibus armis nia (Luc. xi, 15). > Ne ergo iimuerilis eos .vquia
et sub tali principe pugnatr Securus et ille ad con- nec ego tiraui,- sed patienter cuncta sustinui. Haec
cilium pergil, qui> tali prploculore causam suam autem quae dico operta sunt, nonduni videntur, de
defeudit. Cum enim sanciorum triuraphos legimus, futuris loquor : omnia lamen suo tempore mani-
ssepe~philosophosel sapienles a puellis et honiinibus festabuntur: Niltil enim operlum quod non revelabt-
illileratis superaios fuisse audimus. Hoc autem quis lur, et occulium quod non sciatur. Unde Apostolus :
faciebat, nisi Spiritus sanctus qui loquebatur in eis? « Nolite, inquit, ante tempus judicare, quo ad usque
Trddet autem fraler fratrem in morlem, el paler veniat Dominus, qui et illuminabit abseondita le-
filium : el insurgenl filii in parenies, et morte eos nebrarum, et manifeslabil consilia cOrdium (/ Cor.
apcient, et erilis odio omnibus, propier nomenmeum. iv, 5). * Quod dico vobisin tenebris, diciie in lumine.
Haecaulera propheiia, quia jam completa est, expo- Quod in rcnigmale et in rigura. audilis, quod vobis
silioue non indigel; ipsa enim ej'us adimplelio, ex- , in consiliis manifesto, dicitepalam et aperte (283).
positio fuit. Qui aulem perseveraverit usque in finem, Et quod in aure auditis pradicale super tecta. In
(278) Hilarius : « Quia illis ignorato Chrislo, er- editis, sed ego sum qui loquor. > T. etiam Ctiris.,
rasse sit levius; his vero inexpiabile sit, aut praadi- hom. 34.
catum non recepisse, aut receptum uon .sancte, (282) Sic Chrysost. homil. 35 :«Nam ne dicerent,
neque calholice prredicasse. > si abalia ciyilale in aliam fugerimus, qiiidfacicn-
(279) Vide Htlarium hunc ipsum Genesis locum dum.uobis est, si illuc usque peisecutores pene-
proferentem. neriul? ab hoc timore ipsos liberans; non poleritis.
(280) Hieron.:« Ut per pruderiliara devilenl insi- jnquit, Palrcstinam prius circuire, quam ego ad vos
dias, per simplicitatem non faciant malum. > veniam. >
(281) Prtcclare Beda : « Ac ^i aperte membris (285) Beda :« Quod didicistis mystiee et absconse,
Suis inlirmantibus dicat : Nolite terreri; vos ad loquimini publice; et quod eruilivi in parvo Judrere
«jertamea acceditis. sed ego preelior; vos verba loco» audacter dicite in toto muiido. PalsestijK?njore
163 S. BRUNONISEPISCOPI SIGNIENSIS 164
aure en.m auditur; quod secrcte et quasi sub silen^ A eslis vos. Qui ilaque de illis cprani habet, roullo
lio dicitur : latent atilera qttre sub tecio stint. Super magis vos non deseret neque derelinquet. OIIJJII*-
tecta igilur praedicare, esl in aperto et cunctis au- eigo qui confitebjiur me coram hotninibus, cpnfiieboi
dientibus loqui. Et nolile timere eos qui occidunt el ego eum coiam Palte meo qui esl in cwli' : qiri
corpus. Prrcdicate, inquil, evangelizale, officium aulem negaverit me coram hoininibus, negaboel ego
veslrum iroplele; mulii quidem enint qui-vos per- eutn coram Palte meo qu\ esl in cwlis. Delermiiiaiida
sequentur, qui vos affligent, el occidenl, sed nolite sunl eloquia Salvatoris nostri; nam neque gf$ om-
limere eos qul occidunt corpus. Orcidunl enim nesconfitebilurDoroiijus qui eujn coiifilentur; ueque
quod morlale erat: nam etsi non occiderent, ino- onraes negabil qui eura neganl (285). Ipse enim di-
rereiur tamen. Animam aulem non possuiu occiUere. cil : 'Non oinnis qui dicil mihi, Domine Qomini in-
Anima enim inimorialis est; quae dum peecal, mo- trabit in legiium cwforam. Bealug ouoqtie PelTiis
ritttr, et a vera vita qure Chrisius est, separatur, qtti eum negavit, nequaquam ab eo negabiiur. De
gladiis taraen occidi nori potest. Sedpotius eum ti- illis igitur intelligalur, qui in lornientis pqsiti, in
mete qui pbtest et animam et corpus perdere in ejus nominis confessione usqpe ad rooriem firmiter
geltenna. IHi in solo corpore, hic in corpore et fideliterque peijsistunt. Qui eniro ttmore, mprtis
anima poleslatem habet: illoruui poena citotransit, " Deum negant, nisl digna poenilentia salisfeeerlrit,;
istitts nunquam finilur : -illi quoque nec in ipso dubium non esl quin pereanj. in aelernum. Onmia
corpore potestatem habuissenl, nisi hoc eis a Do- enim brec Illis dicunlur. qui pio Chrisli nomine
mino dalum fuissel.Nonne duo passeres asse veneunt, perseculionem paliuntur.
et unus exilis non cadit super teriatn sine Patie ve- XL. Noliie ergo ai bilrari quia venefnn miltere pa-
slro? Si igilur illi qui tam vili pretio venduntur, sine cem in lerram; non venimiltere pacem, sed gl/idium.
Dei voluntate vel permissione cadere non possttnt, Quid est jgitur quod Psalmista ait: « Orietur in"
quanto magis vos qtti erapti estis prelio magno, et diei.ys ejus justitia et abundantia pacis (Psal. LXXI,
Christi sanguine redempti estis? Vestii auiem et 7/: » cum ipse Dominus dical, non veni mittere
capilli capilis otnnes numerati sunt. Saeviant tyranni pacem ? Venit enim Dominus mitiere pacem, venit
quantum velint, nullo tamen lormeniorum genere el destruere pacem; yenit mitteie pacem inter
TOSdelere et consuniere poterunt. Non estautenfei bonos, et gladium inler malos el bonos. Pacem
difiicile capillos numej'are, cui diflicile non fuit enini habebanl illt de quibus dicitur : « Multitu-
creare (284). In hoc autem quod eorum capillos nu- dinis autem credenlium erat cor unum et anima
ineratos esse dieit, tolam hominis subsianiiam re- . una (Act. iv, 32) : » in talibus igittir orla esl abun-
J
surgere, el nihil de ea perire significal : -si eniai dantia pacis. Sed quid-esl quod Aposlolus ait: < Si
'orones capilli numerati sunt, oronesque Tesurgenl; - fieri potest, quod ex vobis est, cum omnibus pacem
quare etiain IIOIJloti resurgent? Quis enim credat, Jiabentes ? i (Bom. xu, 18.) Si eniui cura omnibus
ut capillus ex paite resurgat, et ex parle pereal? horoinibus pacem habeie debemus; inter quos gla-
Eed foitasse inconveniens libi esse videtur, ut tam dium Salvalor nosler mittere venit? Debemus qui-
lOngi Capilliin homlne resurg.int. Necesse quidem dem paccm habere cum malis, ut eos dtligaraus,
esi ut loius homo resurgat, sed non est necesse ut eos ad salulem animre inviteraus, et nibil mali eis
tota hominis substantia in ea parle resurgat ubi tractemus. Sit lamen gladius et discordia inter nos
prius in corpoie fueral. Sicut eiiim in vasis aureis el illos, ttt eos non iniitemur, eoiuni ftdem el facta
et argenieis, qure ilerum conflanlur, maleria qui- non sequamur, eorumque consiliis iniquis non con-
dem tola servatur, parliuni lamen posilio rion eadem seniiaraus (286). Yenit igitur Dominus mittere pa-
servatur, ut qttod videlicet in fundo vel iu summi- cem, sed illam, qua boui inler se conveniunl, non
late prioris vasis fuerat, hoc in eisdem subsequeufis autem venil niittereillam, qua mali inter se in malo
paritbus fial; ita et iri homine substanlia quidem concoi'dani. Unde et subditur : Veni enim sepatate
lota resurget, tota lariien in eisdem parlibus neces-1 ) hominem adversus paiiem suum, et fihatn adversus
saiionon resurget. Ac per hoc nihil superfluura, matrem suam, el nurum adversus socium suam, el
-nlliil minus, nihil indecens et inconveniens resurget ittimici hominis domestici ejus. Omnes enim isli in
in homine : quod enim in aliis parlibus superabun- roalo concordabanl, omnes isti pacem et concoi-
dat, aliis parfibus supplenientum dabit. Nolite ergo diani in malo habebant. Hanc pacem non venit
timere, inullis passeribus et pluris pretii et meliores miltere Dominus; hane concordiam non approbat
i - ^
culminibus sublimata super tecta prrcdicare docet, omnis accipit de generibus singulorum. « Oranis,
qureipsi non nostrb rnbre, sed plano schemate fa- inquit, qui me confessus fueril, id esl ex quacunque
ciunl aequalia : > qure priora exscripsit ex Hier. vita, el qttocunque staiu. J Beda sit explicat :
(284) Be'neBeda : «Hic iiuriierus non in actu est « Bonus videlicet Chrislianus Dominum coniitetur
comparationis, sed in facullate cognitionis : > quod ea fide quae per dileclionem operalur.... Cliiisltim »
sumpsit ex Chrysost. honu 35. V. Hierori, fuse de cora'm hominibus negare, est ejus prreceplis nJa
hoc
" locoUl disserentem. velle acqttiescere. »
(285) nosler hic A. ita inlerpretatus fuerat (286) Ila feTiueS.Gregorius,JJeg.Paslor.parl. in,
huric locum S. Cyrillus Alex. lib. De recla fid. ad addens t malorttm namque cum incatt(e amiciliie
Regim, Ambrosius lib. i Depoep.it., cap.5, voceia jungimuf, culpis ligamur, r
165 COMMENT.IN MATTH. — PARS II, CAP. XI. 166
Jesus. Isti sunt, inter quos non pacem sed gladium .A veneralur et recipit: qui vero Dei ministro injuriam
mittit; gladium ulique separailonis, ut aljis in infi- facil, Deo omnipotenti Trinilati inseparabili inj'u«
delilatepersistentibus, alii ad fidem converiantur. riam facit. MHtilur autem Filius a Patre, quia nna
Unde fit ut qui prius erant domeslici homjnis, ejus- est eademque voluntas tolius sanclae et individuae
dem poslea inimici fiant, et quasi hoslem eum Triniiatis, qua Dei Filius in niundum missus et in'
persequanlur (287). Et ne forle aliquis diceret: carnatus est. Qui recipit propheiam ht nomine iPro-
Rem valde difficilem, o Domine, et-quodammodo phetm, mercedem Prophetm accipiet. Illc enim reci-
inteJerabilem jubes, ut videlicet.a fralribus et filiis pit prophetam in nomine prophelae, qni non affectu
"et parentibus tanlopei'e separemur; subdidil dicens : carnrs eum recipit, sed qtiia Christi fidem prophe-
Quiamal patrem aut malrem plusquam me, non est me tal et nuniiat: ideoque accipiet mercedein prophe-
dignus; et qui amal filium aut filiam plusquam tne, ix, quoniam eamdem mercedem habebit iste de re-
non est me dignus. Et amplius.-itc si- diceret super ceptipne quam propheta de prophetia (288). Qui
li33C: Qui non accipil crucem suam, et sequilur me, igilur Dei sacerdotes pro Christi nomine veneratur
non est me dignus. Qui enim accipil crucem sttara et recipit, mercede sacerdoltim non privabilur. Et
elsequitur Ghiistum, uon solum plus quam patrero qui recipil juslum in nominejusli; id est, quia justus
et matrem, el filium et filiani Chrislum diligii, ve- "' est, mercedem justi accipiet. Merito enim justitiae
rum etiam plus quam se ipsuro. Se ipsum autem niereedem accipiel, qui in lanlum j"Usliliamdiligit,
dico, vitam suam : qui enim vitam suam pro Cliristo ut oninibus hominibus ex affectu senial, in quibus
ponere non limel, plus ulique diligit Chrlsiuni jusliiiam esse cognpscit. Et quicunque potum dederil
quara vitaui suam. Crucem autem accipere dicit, uni §x minimis hlis cahcem aquw frigidm tantum in
non lignum crucis portando, sed ejus passionem nomine discipul\; amen dico vobis, nonpetdet mer-
iniitando, sive etiam per abstinentiam caruem do- cedem suam. Non tantiipi, iijquit, de mnjori obse-
mando et cruciando J in crucecnim omnia lormen- quio, sed de minimo qttpque raercedem suscipient,
tpruin genera desjgnanlur. Unde et cruciari dicilttr quicunque in nomine dispipuli vobis seryierint. Mttlti
qui quomodoltbet affligitur. Crttcem autem ferebat enim serviunl episcopis el sacerdotibns, non quia
Aposlolus qui -ait: « Mjhi autem absit gloriari nisi episcopi et sacerdotes SUIJI, sed quia lemporalem
in cruce Domini nostri Jesu Christi, per quem niihi aliquam retribulionem ab eis exspecianl. Isti autem
mundus crucifixus esl et egomundo (Galat.yj, 14). > non serviunt In nomine discipuli. Si igilur hic mer-
Qui invenit anhnatn suam, perdet itlam, et qui per- cede caruerint, ibi propterhoc me:eedein non habe-
did.ril anhnam suam propler me, inveniel eam.'Ani- .„ buni. [CJIP. XI.] El factum est cum consummasset
rs.e.h\ enim hoc in loco pro vita posuii, quoniam • Jesus practpiens duodecim discipulis suis, transiii
omnis vita noslra in anima est. Alii igilur in hoc inde, ut docetel el prmdicaiel in civitalibuseorum.
saeculo vitam suam inyeniunt, quoniam amore Eorum namque civilates eas dicit, in quibus prius
hnjus vilrc non qurcrunl aliam vitam; el isli qui- aposloli habilaveranl, id estCapharnaura, Corozaira_
dem simul perdent utramque vilaro. Alii vero sua et Bethsaidam, de quibus in sequenlibus loqui-
spoiile perdunt hanc vitain, quia amore alteritis vitrc tur.
pro nihilo ducunl istam vitam : et isti igitur quia XLI. (289) Joannes autem cum audissel in vinculis
perdiderunt hanc vilam, in vitam «ternam custo- opera Chrisli, millens duos de discipulis suis ail illi;
dienl, et possidebunl aeternam vitam. Quid est enim lu es qui venlurus es, an alium exspectamus? Joan-
in viiam mlernam, nisi in aelerniim?.Qui recipit vos nes Baptisla in vinculis et iti carcere posiius, cum
me recipit. Dix.it enim superius, quia tolerabilius audisset miracula quae Dominus operabatur, ijntelli-
erit terrae tiodomorum vel Gomorrhaeoruni in die gens jam sibi diem mortis imminere, voluil eum
judicii, quam illi civitati, quse non receperil eos. quasi magistrum interrogare de his quae sibi adhuc
Nunc aulem, quanlam gi-atiam a Domino conse- incerta videbantur. Misit igllttr rjd eum duos de di
quantur qui eos recipiunt, oslendit, quia, inqtiit, 1D scipuhs suis, qui ejus verba Christo refei'reni. Hi
vos membra mea estis el.ego in vobis stim : Quite- aulera quid dixerinl, audiamus. Joannes, inquiuiit,
cipil vos, me recipil. Similiter autem, quia ego et Pa- Baptisla misit nos ad te diceng : Tu es qui veniurus
ter ununusumus, et ego sum in Palre et Pater in es, an alium exspeclamus? Ego quidetn non pulo
me : 57 9:" me Tecjpit, recipit eum qui me misit. Joannisdiscipulos intelle\isse,quidhac illorum niag'-
Unde manifestum est,J quia et Patrem et Filium, stri interrogalione significaretur (290): sicui i eque
lolamque Triiiitatem recipit, qui Dei nuniium iu Cbristi responsione qursslionem intellexeruntesse
(287) Praeclare Chrysost. Ofat. 2 adv. Judrcos4 (289) Est homilia Emiseno supposila Dom. 3 Ao*-
t Non declarans quod ipse cuperet; sed rei even- vent. . ,
tum pi-redicens.... quoniara eveniet, nl in eadem (290) Hanc difficultatis solulionem S.
ex Gfegqrio,
domo itntis sit fidelis, alter infidelis, deinde pater . ut opinor, bausit, qui homil. 6"in Evaijg. scnbit :
veht fihumpeiirahere ad impielatem. J> t Jtfissus in carcerem, an ipse veniat, requiiji; non
(288) Ita ferme Eulbym. ul enim eleganter S. Gre- qula ipsum esse mundi Redemptorem dubjtat. seci
gor. hom. 20 in Ev. «Quia etsl finctum ulinus non qurerit ut scial, si is qui per se in mundiipi venerat,
habet, vitera lamen cum fructibus portans, lisec ipsa per se eliam ad inlerni plausira desceiidal,. Quem
sua eflicHquae behe portat 'aJiiena.. enim prajcurrens mundo nuntiaverat, iijinc nip-
S. BRUNONIS EPISCOPISIGNIENSIS - 188
tCT
sblutam. Tu es, Inquit, qui venturus es? Ego qui- A movelur venlo, non quatitur limore, non flectilur"
dera vado, ego ad patriarchas el prophelas in infer- adulatione, uno eodemque vultu respicil et illos qui
num descendo: sednunquidtuquoqueibiventurusesr eum iaudanl, et illos qui enm viluperani. Sic inimi-
Debeo te illuc venlurtim illis annunliare.sicutle jam Cosut amicos diligit, sic potentes ut impotenles ar-
venisse mundo annuntiavi? Descendes illuc perte, guit. Yide igitur, quam caule Salvalor noster et
an alium exspeclamus missum a le? Timeo enim Joannis jusliliam commendat, et se ipstim ab adula-
hoc credere de te, nisf hoc certum fiat mihi a te. tionis vitio defendit; dum eum quem Jaudat, ntilla
Yalde quidem te humiliasli, an forlasse plus le bu- Iaude deleclari dieit. Sed quid exislis videre? homi-
miliabis? Qtiid dicam illis? quid nuittiabo ? Elre- netn mollibus vestitum? Joannes enim, sicut legitur,
\tpondens Jesus ait illis : 'euntes renunliate Joanni pilis eamelorum veslitus erat: qua in re aperiissime
qum audislis et vidistis: cmci videnl, claudi ambu- ostendebal, quia ct mundum isturo ejusque coucu-
iant, leprosi mundatuur, surdi audiunt, morlui resur- pisceulias pro nihilo ducebat. Insuper eliain, quia
,gunt, pauperes evangelizantur. Et beatus esl qui non poenitentiam praedicabat, ul bonus magislcr, poeni-
fuerit scandalizalus in me. Quid enim aliud Domi- tenlibus in se ipso poenitentiae simul exemplum et
nus in bac sua responsione significabat, nisi quia regulam dabatfUnde non immerilo quidam ait: ~,
Iioc prophelarum onculum per se complere non Si TISme flere, dotendum
abhorreret, siculi nec alia qure de eo prophelrc Est pnus ipit [ipse] tibi
predixeranl? Ite, ii>quit: dieite Joanni qute audistis Ecce qui mollibus vesliuniur, in dotnibus regum sunl.
et vidislis : in ipsa enim hora, ipsisque videntibus, Qui enim mollibus veslilur, conventus hominura re-s
ut Lucas testatur, fecit Dominus multas virtutes. quhit, et videri appelit: ideoque non in cleserto,
Ettaleerat, acsidicerel; in mundum veni, car- non in loco solilario. sed in domo regia inveni-
nem assumpsi, baplizari volui; nunc aulem prae- tur (291). Yana igilur gloria premitiir qui propter
dico, nunc pauperes ad fldem converio, caecos il- hoe mollibus vestitur. Sed quid exislis videre? Pro-
jluiriino, mortuos suscito; et csetera facio, quae me phelam? Etiatn dico vobis et plus quam prophelam .
laclurum esse prophelse nuntiaruilt. Qui igitur in hic esl enim de quo scriplum est; eoce millo Ange-'
aliis omnibus prophelarum lestimonia confirmo et tum tneunx anle faciem luam; qui prmparabil viatn
icompleo, absil ut in boc uno faciam eos esse men- anlete. Sic angelus Joannes, el plus quam propheta
daces. Bealus enim qui non fuetil scandelizalus in Joannes. Prius enira quam hasceretur prophetavii;
me. Bealus, qui fideliter firmilerque crediderit quae- et non sicut caeteri prophete, post multum temporis
pnque scripta sunt, et prophetala de gg. me. Qui Q Chrislum venlurum esse praedixil; sed ante ejifs fa-
enim nori horrui virginis ulerum, non utique hor- ciem manens, el eum baptizans el tangens, revelante
reo crticem subire, neque horreo ad inferna desceu- Spiritu sancto, dixit: Ecce Agnus Dei, ecce qui loU
tlere. Cloaca mundi est Infernus; lux lamen stercore lit peccata mundi: hoc enim non dixisset, nisi pro-
ntm inquinatur. Mundus transeo per iramundum, pheta fuisset. Unde enim eum cognovisset, sl pro-
mundus lotum compleo mundum. Descende igilur pheta non fuisset? Erat autem et plus quam prophela,
secure, Praecursor mihi es, vade et praecurre, nunlia quia ipsura quem propheiabat, digilo deroonstra-
gaudium fidelibus meis : cito sequar, et liberabo bat (292). Et in eo quidem, in quo dlcitur plus quam
eos. Considera modo, quanta laeiilia locus ille tene- propliela, potesl dici et non propbeta : facieus enim
brarum, locus ille doloris, et mceroris, considera, plus quam prophela, ostendit se aliud eiiam quam
inquam, quanla lrclilia quantoque gaudio exullave- prophelam. Prophetarum enimest fulura prasdicere
rit, quando ibi beatus Joannes haec verba narrare non- prophetarum vero praesemia demonslrare.
coepit. Jllis autem abeuntibus, cmpil Jesus dicere ad Unde idem Joannes inlerrogalus, an esset propheta,
turbas de Joanne. Bene aulem illis abeuntibus : si reipondit se non esse prophelam. SequHur. Atnen
enim illis praesenlibus de Joanne talia loqueretur, dico vobis, inter natos mulierum non surrexit major
poterat fortasse adulatione notari ab his qui non [) Joanne Baptista. ^Equales enim et pares Joannes
Deum, sed homineni eum esse credebanl. Quid habuil, majoies vero non babuit. Pares enim ei
existis in deserlum videre ? arundinem teiUo agita- fueruni Moyses, et Job, el Elias, et Jeremias, et
iam? Non est arundo Joannes; columna esi, non multi alii. majores tamen non fuerunt (293). Nemo
riendo et ad inferos descendendo prsecurrebat; ait (291) Hieron. t Pili camelorum tegmen ejiis sunt.
ergo : Tu es qui venturus es, an'alium exspectanms? Isliusinodi cibus ct vestis carceris bospitio lecipiun-
ac si aperle dteat: sicut pro hominibus nasci digiia- lur, et praedicatioverilalis tale habet babitactihim. Qui
lus es, ^n etiam pro hoininibus mori, el ad inferos autemadulatoressuiii,elsectanlurIueriini,eiquaeiTtiii
desceudere dignens, insinua, utrpii naiivitatis tuse dtvitias.et deliciisaffluuni,etmolI]busvestiunttjr, isii
praecursor exsliti, descensionisetiampraecursor fiam; jn domibus regum sunt: exquocstenditur, rigiJam
et venturum in inferno le nuntiem, quem jam ve- viiam el austeram praedicationem vilare tteboe au-
nisse mundo annuutiavi. Idem ferme habet hom. 1 las regum, et mollium hominura palatia derlin.ire. >
in Ezeeh. Sed eliam ante Gregoriuin Hieron. ad h. (292) Hieron. t lu eo Joannes prcpheiis crcleris
1. El est seusus : nianda milii, quia ad inferna de- major est, quod quem illi prredicaverant esse ven-
scensurus sum, utrura le el infens debeam nuntiare turtim, hic venisse crcleris deiuonstravit. >
qui nuntiavi superis ?annon conveniat FilioDei, ut gu- (293) Hier. « Non crctens propbetis et palriarciiis
stetmorlem. etalium adheecsacramenta inissurus es?» Joannem prgelulit, sed Joanni cajteros exseauavit.»
tm COMMEXT.IN MA.TTB.— PARS 11, CAP. XI. 170
igltur major fuil Joanne Bapiista inter nalos raulie- A ilocuil. Prophela enim dicilur, et qtii proplietat, et
riim, excepto illo, qui juiuor esl in regno ccoloTitm: qtti prophelias exponit. Eo enim tempore posai-
de quo el subdilur ': Quiauletn tninofeslin regno lentia el misericordia excli.sit sacrificium: et bapti-
ccelorum, major est iito. Quis esl eriirh iste, qui smus cireumcisionem : vcr.eral enini Dominus_ non
Joanne raajor est, el in regno ceeloTumminoT est, jil legem solvei'et, sed adimpleret. Sequitur : Et si
nisi Salvaior uosler (294), de quo scriplum est :- vultis accipere, Joannes ipse esl Elias qui venturus est.
t Mituiisti eum paulo minus ab angelis, gJoria et Iijterrogalus euim Joannes, an esset Elias, respondit,
bonore coronasti cum et eonsliluisti euin super non sum. Quid est igitur quod Domintis eura dicit
opera manttum tuarum? » (Heb. n, "7.) Hoc autem esse Eliain, qui se ipsum negat esse Eliam ? Joan-
Apostolus exponens ail: « Euin antem qui modico nes enim m persoiia Elias non cral. in spirilu la-
quamangeli ininoratus csl, videnius Jesum, propter men et virlute Elias eral: sic eniin dc ipso, prae-,
pabsionem ntoriisy^-, n, 9).' Minor esl citiin an- dixerat angelus : Ipse prmibil ante e/tm in spiriiu
gelis Jesus, secuiidum hoe quod morlaljs et passibihs et virtute Elim. Sic ilaque Joannes erat Elins, et
faclus est: qui lameu omnibus major est, secun Jura non erat Elias. Unde et subdilur : Qui haiict au-
hoc, quod Deus et crealor omnuim' est. A diebus res audiendi audial. Ille enim audiendi aures iion
aiitem Joannis Baptislm usque nunc egnum twiot um B habel, qui hoc ad lilleram intelligens Jbannem
vhn palitur, et violenli diripiunt illud (295). E\ quo Eliam fuisse aibilralur.
enim Joauncs Baptista coepil pi'acdicare et-dicere: XLII. (297) Cai autem similem wslimabq,geneta-
Pcenlteniiam agite, appropinquavil enini legnum tionem istam ? Similis esl pueris sedentibns in foro,
ccaloruin; e\ eo tempore regnum Dei, quod esl Ec- gui clamantes cowquahbus dicunl.' Cecinimusvobis et
clesia, muliis Undiqtie confiuentibiiscrescere ceepH; JWII sallasth; lamenlavimus et non planxislis. Venii
et quia violenier-a violenlis diripitur, non immerilo enim Joannes neque manducans, neque bibens, seJ
50 vim pali dicittir. Cona violentia,"qua acquiiilur cilicio indulus el pcenitentiara prredicans, in cun-
regnum Dei. Hanceifm violenliam liabebat ille, cui ciis qure agil. lamentationera et tr.sliiiain osleu-,
cum amicus cjus tres panes aecommodare nollet, dit. Quem~cum plangendo et jejunando deberent
-propler improbilalcm lamen iUius dedil illi quol- imilari, et poeuilendo sequi debuissent, dicunt po-
ipiol habebat necessarios. Yis igiltir Inlraie in re- tius quia « dremonium habel.» Venil FHius hominis
gnum ccelorrim? Vis ascribiin exercitu et in militia manducans et bibens, cantans et prredicans; ctti
sanctoruml Eslo violentus et improbus. Audi qttid cum sallare el congaudere debuissenl, dicunt:
Dominus dicai: «Pelite et dabitur vobis; quaerile Ecce hotno votax, polaior vini, publicanorum el pec-
ei invenieiis, pulsaie et aperielur vobis. Omnis calorutn amicvs (298). Neque igitur caniare, neque
cnim qui petil acciplt, et qui quaerit inveuit, el pul- plangere volunt: neque jejimare, neque manducare
sanli apeiielur (Matlh. vn, 7). » Haecesl igilur \iO- eis placet. Quid igilurfiet? Qure his vel qualis me-
ientia, qua diiipilur regnum cceloruni. Oranes en'm dicina subveniel? Ulc enira ceger qui medicum noa
propheire, el Iex usque ad Joannem prophelaverunL audit, onmeroque cibum fastidit, prpximus est
Est igiltirJoannes finis legis, queraadmodum et Chri- niorti et desperationi. iiit jushficala est sapientia
stus. Joannes enim Yeteris Testamenti prophcla- a ftliis suis. illi, inquit, qtna sttilii sunt, quia pueri
rnra omnium tiltimus, eura queni ercleri pi'opheta- sunt, quia veiitateni non inlelligunt, male loquun-
rtint \erbis, digilo osiettdit (296). Sic igilur usqsie lur de me, diccnles me votacem, peccaionimque
ad cura prophetire vcnienles, in eoiandem cotnpleire amicum^niihi tanieq Siifficil quod sapieriii.e filn
sunt, dttm ipse monslravit eas esse corapletas. me jttstificanl, el qttod filii mei, discip.ili mei, \cf-
Oraiiis enini propliella ibi finilur, ubi id quod pro- taiis aequilalisqueamici, mihi lesiiiijoijiura reddunt.
phetaveral, adimpletur. Nato etenim Christo com- Non enim decel, ut ab aliis sapientia laudetur vel
plela e=t prophetia, qua dicebatur : * Ecce virgo jiistificelur, nisi a filiis sriis, nisi a sapientibus. nisi
concipiet et pariet filium (Is. xiv, 7). > CompIetJSj) ab his qui eam cognoscunt. Tunc cwpit exprobrare
suiit aulem et aliter prophetire, quia j'am non ad civitaiibus, in quibus faclm sunt plurimw virlutes
litteram sed spiritu aliter intelligunlur. Lex igitur ejus, qiiiu non egissent pwnitentiam : Jw libi, Coro-
usqtte ad Joannem prophetavil, quoniam iu nitbe el zaitn, vw tibi, Betltsaida, quia si in Tyro et Sidone
caligine loquebalur : deinde vero proplietavll Chri- faclw essent virtutes, qumfactm sunt in vobis, olim in
stus, quoniam eamdem legem spiritualiierinlelligere cinere et cilicio pwniienliam egissenl! Verumiamen
""
(294) Mtiili de Salvntore hoc intelligi volunt, gpuiium occupatur, et rapitur. >
quod qtti rainor estlerapore, iu.tjor sildigiutale. liree . (296) Praeclare Ghrysost. consequentiam .roruni
et superiora Hieronymi exscripsit Beda. De Salva- verborum ostendit.« Nam, si usque ad Joatvnem illa
lore autem intelligtt Chrysosi. hom. 38; Isidorus completa sunt, ego ille suro qui venturus fwt. »
Pelusiota ep. 68, et Ambrosius in Ps. xxxiv. V. C<e- (297) Y. pulcbram comparationem Joannis et,
sariutn, Dial. 5. Elire qtiara hic instituit HieTonymus.
(295) Uierou. « Si piimus Joannes pcanitentiam (298) Ha feune inlerpretes. Quornm aliqui de
poptilis nuntiavit, consequenler a diebus illius re- ludo aptid Judseos usitato sermonenVihlc esse \olunt *
giiunt coelorum vim palltitr. » Aliter Hilar. « Yim el ab eo sumptrun Ciuisti reprebcnsionem, ex quibtts
legnumcceloiumpaiitiir, qtna gioria h>raelPatribtts esi Theophil.ictiis. Id tamen Maldonatus, Janseinus
debita, a propheiis nuntiata, a Cbiisto oblala, fide ahique eruditibres inlerprelcs negani.
PATBOL. CLXY. 6
i'( S. BRUNONISEPISCOPI SIGNIENSIS - ?7l
idicovobis : Tyro el Sidoni temissius eril in die ju-AA laudo tc? Qnia abscondisli hmc a sapienlibus elpru-
\dicii, quamvobis/Qu&re hoc? Quia in vobis virtutes dentibus et revelasti ea parvulis. Abscondil enim
pjtiriirire factae sunt, quia ipsam Yeriiatem pcr sc Dominus suae vlrtutis redemptionisque secreia a
loqucntem'et audistis el vidistis,'ei lamen ci'edefe saplenlibus efprudentibus hnjus sreculi, quoniam
uotuistis : in illis aulem nihil liorum factuin esi; sapientia hufus mundi, slullitia est apud Deum; et
quod 'si facium fuisset, jamdudum credidissenl, et revelavit ea parvulis; illis quibtts Apostolus ait :
pueiiiienliam egissent. Hoc enim postea pioballim, « Nolite parvuli effici sensibus, sed malilia parvuli
est, quoniam Judaeis in sua infidelitate peisistenti- esiote (I~Cor. xiv, 20)(302).» Sicuf enim ittem apo-
bus, alque ih sua irialilia perseverantibus, non so- stolus ait ' t Qure stulta sunt mundi elegil Deus, ut
jlum Tyrus ct Sidon, verum el crcleraegentium civj- perdat sapienth; et infirma muiidi*elegit"Bens, ut
lates ad fidem conversre sunt. Et m, Caphafnautn, confundat fdrlia; et ea qure non simt, ut ea qtire
nunquid usque in fmlufli exallaberis? Vsque in fii- sunl destrueret (I Cor. l, 27). » Sed qtiare hoc?
fernum descendes; quia, ri "inSodomis faclw fuissent Quia ila placuil sibi. 'ipse enim cujus vutt, miseieiur,
virlules qttm facim sunl in le, fotle mansisse"ntusque it quem vult indurat: elegit Jacob quia voluit; re-
iit hanc diem. Veiumtamen dico vobis quia lerim So- probavit Esau quia voluit. Non 'est enim volentls
doptotum remissius erit in die judicii, quam tibi. In B ; volunlas, neque ctfTrenliS esl cursus. Si bene volu-
bac enim civilale pueros centurionis, socrumPetri, riiiis, Dei esl; si bene eurrimtis, ej'usdem est. Se-
el horainem paialyticiun, aliosque inniiineros"QQ qtiilur : Omnia mihi tradila sunl a Palre itteo : ideo-
sanavit Domintis, quae tanien in sua infidelilaie qiic coeli terraaqtie me quoTjtfe dorninuro esse noii
sicut et aliae Judaeorum civitates, peiduravit. Merilo dubitim est. Secundum hoc 'eftim quod homo est,'
igitur in infernum descendet, qnae utique ad ccelum non solum Palre, sed etiSm aitgelis minor est. Dicft
exaltari potera'1, si Regi coelorura credere voluissel, igitur secundum hoc qubd hoiiio est, omnia mihi
qui earii eleglt ad inhabilandum. Dominus autem, tradita sunt a Patre meo. Setl dicil aliqtiis : Quiscs
cui nihil incertum est, in sua locutione posuit ttt, vel quis est Pater tuus? Cui ipse : Nemo, in-
forfe (299), qnod est adverbiuni dubitandi; ttt bu- qnit, novit Filium nisi Pater, neque Palrem quis
manis Veibis sictit verus bomo suum sermonem tem- novit nisVFilius, et cui iloluetit Fiiius revelate. Ef
perarei. Illaaeriim civftales propter peccala sua sub- ille: Si nemo no\it Fiiitim nisi Paier; ergo nec Spi-
versae sttnt; in quibiis si lantrc \irttiles faclae fuis- rilus sanctus novil Filium, nec ipse Filius novit se
sent, quanlrc sunt factrc in Capharnaum, forsitan ipsum. Simililer autem nec Pater se' ipsura novit,
sicut Ninivitre ad pcenilentiam conversre, mausis- nec Spiritus sanctus eum novit, si solus Filius Pa-
sent nsque ad hanc diera. Ideoque minorem pcenam, C < trem novit. Sed non est ita (303). fjuia enira idem
elmajorem eXctisationem injudicio habebunl. stint, Pater," et Filitis, et Sbiritus sanctus; quid-
XLni. ln illo tempore respondens Jesus dixil": qiiid novit Paler, novit Eilius, el Spiriius sanctus:
Confileor tibi, Pater, Domine cwii et lerrm, quia abs- et quidquld novil Filius, novitPater et Spirilus san-
condisti hwc asupientibus et jtrudentibus et revelasii ctus : et quidquid novit Spiiilus sanctus, noviiPaler
ea parvulis. lta,Pater, quoniam sic fuil placilum anle et 'Filius. Manifeslum est igitttr quia nemo no\,Tt
te. Et beiie quideln dicit,' respondens Jesus; quamvis Filium nisi Pater, id est nisi virtus et divinilas, qure
lunc a nullo interrogari viderelur, artoniam omnls esi in Patre : et nemo noVit Patrem nisi Filius, id
ej"us loCutio , responsio est, et solutio qureslio- est virlus et divinilas qure est in Filio. Similiter au-
num (300). Quando enim isla dicebat, et mihi el tibi tein el de Spiritu sancto : titia est enim virlus et
et Omnibus de hac maxima quaestlone dubHanlibtis, divinitas trium, quia ires unura sunt. Ipsa igimr
respondebal. Maxima enim questio est : quare Do- Trinilas essenlraliter se ipsam iiovit, nerno vero"
minus alios clegerit, et alios reprobaverit? Maxima alius eam novii, nisi ctii Dei Ftliuscam volueril fe-
vero solulio est, ~quia ila placuit sibi. Haec enim in vclare. Jpse esi enim qtti re\elaimysleria, et pandit
omnibus quaeslionibus darida est, in quibus alia so- sacramenla. Ipse eiiim esl Yerbum et lux el sapien-
lulio,non invenitur. Confiteor, inquil, libt, id est D tia et veritas. Qnid enira audilur nisi veibo? qttid
laudo le (301), benedico le, el magnificabo le, Paler, videlur nisi luce? quid inlelligitur nisi sapienlia?
Dotnine cwli et teria-, qui dominaris in coelo et in quid cognoscitur nisi veritale? Accedamus igitur ad
terra. Sive etiam,"ul alii codices habenl: Patet, Do- euni ul illuminemtir : audiamus etim dicenleni: Ve-
mini cwli et lerrm, in quo et Filius coeli terrreque nilead me, omnes qui taboiatis, el onerali eslis" et
Dominus esse probntur. Unde et slalim subinfei*ens ego reficiam vos. Hrec enim rcfectio omnem. indi-
ail: Omnia mihi iradila sunl a Paire meo. Sed unde genliam excludil,omnem sufficienliam inducit.Hanc

(299) Animadverlunl hoc Maldonatus, Jansenius (302)Hilarius:« Coelesfuimenim verborum arcana


et prsecipue dornelius a Lapide qui adnolant,'esse alque virtutes sapjeritibus abscondunlur, el parvulis
in grreco &v,quod non est proprie dubilandi parti- revelanlur; parvulis malitia,, non sensu/sapieniibus
cula, et ideo v. 21, licel sil in graeco ab inlerprele vero stultiliae^suaepraesumptione, nbn superbiss cau-
sis.» V. Maldonalum ad b. 1.
"nostro omissa est.
Vide Maldonalum ad hune locum.
(300) Ita (303) Y. Cornelium a Lapide ad h. 1. De similibus
(301) eliam S. Aug. in quresl. in Mallhreum Scr.ipturae locis S. Aug. hb. vi de Trinit., cap. 9.
cap. 9.
175 COMMENT.1N MATTH. — PARS II. CAP. XII. 1™
enim refectionem nohdum habebanl aposloli, cura A facere Sabbalis. Ac si dicerenl Pharisrei: Licel qui-
dicei'enl: «Doniine, ostende nobis Patrem el sulficil dem discipulis tuis spicas vellew et manducare,
nobis (Joan. xiv, 9). t Hanc el Moyses desiderans ait, quoniam Moyses hoc di-xit, Sabbalo lainen hoc agere
•c Si inveni gratiamin conspeclu luo, oslende mihi non-licet, quoniam Moyses hoc inlerdicil. Moyses
faeiem luam (Exod. xxxm, 5,13)/1 ut sciam le. Unde enim senile opus in Sabbalo fieri prohibet. Est au-
et Psalmista : «Slilivit, inquit, anima mea adDeum tem servile opus, si bcne intelligatur, non quod
vivuni : quando veniam et apparebo ante faciem servi faciunt, sed quod hominem servuin facil :
Uei ? > (Ps. XLI,13.) Et Apostolus : « Cupio (304) dis- t Qui enim facit peccalum, servus est pcccati (Joan.
solvi, et esse cum Chrislo. » Qui igilur sic Q\ refi- VIII,34). > Peccatum igitur cst servjle opus, quia
ciunlur, omnia eorum desideria complentur. Yocat facit hoininein esse senuro. JIoc igilurin Sabbalo
aulem eos qui aniini rCgriiudine laboranl et pecca- fieri non licet: spicas auiein omni die' et vellere et
lortiin pondere ouerati srint (50Sj, qiioniain non manducare licel: si enim non licuissct. Dominus
venll voearejVslos. sed peccalores ad pceiiitcnliai». prohibuissel. Bene igitur celebrat Sabbalura non qui
Tollile, inquil, jnguin meum super vos, el discite a vacaf ab operibus, sed qui vacat a peccalis. At ille
me quia milis sum el humilis corde. Deponite jugum dixit eis": Non legistis quid fecerit David quando
diaboli, quo onerati estis, et nolite jugum ducere jB esui iit, et qui cumeo erant, quomodohttravil in domutti
cum iufidehbus, neque cum eis Liborare velilis in Doniini, et panes proposilionis comcdit. quos non lice-
agro \anitatis : sed lollile jugum meum supcr vos, batei edere, neque his qui cum eo eraut, nisi solis
el humiliamini sub potenti manu Dei; et discile a sacerdotibus? Quid eniin Salvalorem nosirum liac
me qttia railis sum el humilis corde; « Superbis responsione egisse pulamus; in qtia aposloli quidera
enim Deusresislil, huuiilibus auiem dat gfaliam (I de Sabbali violalione defendi non videntur, et David
Petr. v, 6). > El cordfs quidero humilitas vera est, cum pueris suis conlra legem fecisse dicitur? Neque
qure vero in facie apparei, plerumque meniilur. enim ideo reus defenditur, quia alius aeque reus in-
El inventeiis requiem animabus veslris. JugUtn enim veniltir. Qure enini defensio est Christi discipttlis,
meutn suave esl, el onus meum leve est. Qiridenini qjiod David conlra Jegis prreeeplum propositionis
levius quain ci'cdefe ei baplizari? « Qui auiera cre- paues comedil? An foitasse non habuit aliud quod
dlderlt et baplizalus fuerit, salvus erll (Marc. xvi, responderet; et, ut dici solet, palum palo pellens,
16). < Pelriis quoque apostolus his qui circumcisio- objeclionem obj'ectioni opposuil ? Non esl iia ; sed,
nem ctlegem Moysi bbservare prredicabant, sicail:' quia Pharisrei solam legis litteram altendebant, no-
« Quid tenlatis Deum, imponere jugum sttper cer- luil eis Dominus spiritualis inlelligentiae secreta re-
vices discipulorum, quod neque patres noslii, netjHe L>velare: ueque enim recepissent ea. Dedit igilur eis
nos porlare potuiraus, sed per gratiam Domini Jesu lioc lesiiinonium, ut a discipulorum suorum repre-
credimus nos salvari (Act. xv, -10).> liemque: « Vi- iiensione cessarenl, vel simul cum eis David quoque
sum esl Spirilui sanclo el nobis nihil ullra iinponeie reprehenderent, quod eis inconveniens esse videba-
vobis oneris, nisi ui abslineaiis vos ab imraolatis tur : panes enim quos solis sacerdolibus comedere
simulacrorum et saiiguine, et suffocaloet fornica- lieebal, majora sanclarum Scriplurarum mysteria,
lione (Ibid., 28). > significabant, quae illis solis rcvelanda sunt, qui sa-
XLIV. [CAP.XII.] JJJ illo tempore abiit Jesus Sab- cerdolum fidcm el intelligeniiam babent. Fecit igi-
bttlo pet sala: discipuli auiem ejus esuftenlescmperunl lur David contra legem quanlum ad littoram, non
velleie spicas ei manducaie. PrrecipH enim Moyses quanlum ad spirilualem jntellectum (307). Nam et
(Levit,XXHI,25)ul si intraveris in segelem aniici lui, Jpse spiiitualiier saccrdos erat: unde el de filiis
frangesspicas, el manu lua conteres, falce autera non cjus dicitur : Filti autem David sacerdules erant,
metes. Itl ipsum ergo significat, el quod Moyses jubei, non quod sacerdotis officio fuiigereniur; Jioc enim
et quod aposloli agunt. Et nos igilur per hanc Evan- noii licebat nisi filiisAaron, sed quia regi erant fa-
gelii scgetem legendo et exponendo transeutites, ]Q iniliares, el ejus secreta el consilia noverant. Sequi-
spicas frangamus, senlenlias aperiamus, el manu lur : Aul non legislis in lege, quia Sabbalis sacer-
inleliigenti.e eas conlerenles, esurientem aniraam doles Sabbalum violanl, el sine ctimiiie sunl? Nou
lali cibo leficiainus (506). Hanc aulem segelem illi enim poleranl non violare Sabbalum illi, qui lemplo
falce mctuiil, qui per hunc et alios libros velociler servienles ad jpsius lerapli oinalum et munilioneni
legendo, discurrunt, el vel parum, vei nihil colli- tam mulla in Sabbato agere et prrcparare necesse
gendo, inlelligunt. Phaiiswi aulem lidenles, dixe- erat. Quare igitur sine crimine eranl? Quia omne
runt ei: Ecce discipuii tui faciunt, quod non licet eis quod ad Dei senilium pertinet non est pecca-

(304) Ad Phil. i, 23, desiderium habens dissolvi sanctorum se salute satiare diseipuli fesllnanl. Ne-
el esse cura Christo. qne enim homini congruit cibus spicrc, neque prrc-
(305) Hilar. t Legis difficttllalibus laboranles et cerptarum esus est ulilis arislarum, sed fuluri fidem
peccrHissreculioneratos ad se advocat, dempturum- iaeti species exsequhur, et virtus inlerjecta verbo-
que so laborem, onusque promiitit.» rum sacramentum et esuritionis, et salielalis absol-
(306) S.Hilarius n. 2. «Quia esurilio fames est sa- vit. Y. Bedam.»
lutis humantfi, spicaspraecerpere ac vellere, scilicel /507) V. Interpreles, ad I Reg., cap. xxi.
"
.73 ~S. BRUNONJSEPISCOPI SIGMENSIS 17«
tum (308). Dico auletu vobis quia templo major est k XLYI. Exeunies anlem Pltariswi consilium facie-
hic ; el qtua Dominus est Filius honiinis @g etiam banl adveisus eum, quomodo eum perderenl. Jesus
Sabbali. Si igitur templum templique serviiium sa- aulem sciens, icccssit inde, el secuti suni eum mulli,
'cerdoies a criroine liberare poterat, quanto magis el curavil eos omnes. Quontodo enint uon sciret ne-
cgo discipttlos meos? Prrcserlim cum ipsitts Sabbali fandum consilium PhaTisreoruin, qui no\it cogila-
ego sim dominiis, qttod violalum esse causamini. tiones hominum, et occulta omnium secrelorum.
Mei sunl discipuli, meum estelSabbalum, utroruin- TLecessilautem inde, non quod eos limeret; sed ut
-que dominus -e-gosiim. Meum esl Igilur inter eos nos doceret: vult enim Dominus, ut ab illis receda-
couiponeTepacem/St aulem sciielis, quid est mise- mus, qnos bonis moniiis seraper deleriores fieii
iicordiam voloet non saciificium, nunquam condem- videmus. El secuii sunleum multi. Sed quo fruclu?
nasselis hinocenUs? Non enim sacrificio sed mise- El curavit eos^omnes,Si vis curaii, si vis sanari, si
licordia salvalus esi iiuindus. Oinnia enim legis sa- vis a monis periculo liberari, sequere, et imitare
ciificia in illo sacrificio completa sunt, in quo, el Jesum. Ipse enim neiniiiem repeilil, omnes sanat
per quod miserieordia Domini plena est lerra. Sicut qui eum seqtiunlur. Et p)a~cepiieis, ne maitifestnm
igilurDominus hoc tempore praefiniiononvull sacrifi- eum facerent. Cur auiem hoc prreceperit, el inde re-
ciuin,ila eliam non vultneomeniasetSabbaluinjcaete- " cesserit, evangelisia suhinfeicns ait : Viadhnplere-
jasque secundum litteram legis observanlias : finis lelur quod diclum esl per Isaiam prapltelam dicen-
enim legisChiislusesl. Cessent igittirPharisael defen- tem (Is. XLII,5) ; eccepuer meus quem elegi, dilectus
(lereSabbaium.el Christi disciptilos,imo etiara ipstira meus in quo bene complacuil animw mem: ponum
ChrislumcondemnareproplerSabbatum, deqtto ipsi Spirilum meum super eum, et judicium gemibusiiira-
dicebant: Hic homo non esl a Deo qtti Sabbatum non tiabit: non coniendet, xieque clamabit, neque audiet
xuslodit; quoniam non solum Sabbalum, verum aliquis in plateis vocem ejus : arundinem quassatam
eliam ipsum saciificium quod per singula Sabbata non confringet, el linum fumigans non exstinguei;
ftebat, in Christo complelum est.eljam ulterius fieri donec ejicial ad vicloriam judicium, et in nomine
Tion licet. ejus gentes sperabunt. Yenerat euim Doniinus j"udi-
XLV, El eum inde ii-ansisset venit in Synagogam cium jgentihus nuniiare, et quomodo mortein fuge-
eorum. •£( ecce homo habens manum aridam; el in- renl, el vilam susciperenl, consilium dare. Non
terrogabant eum dicenles, si licel Sabbalo cuiare, ut autem ideo venerat, ut contenderetj ul clamaret, et
accusarent eum. Miseri Pharisaei non intellexerunt litigaret, ut armis pugtraret. et forlitudine snpera-
aa quaemodo supciius Dominusdixerat. Si enim in- ret. Ideoque recessit inde, et non .solum recessit,
lellexissenl, nihileratquod j'am de Sabbato qttrercre verum eliain occultum se esse voluit. Est mileBi_
debuissent. Omnis aulera horao niaraim aridam ha- vox ejusaudita in plaleis, cum burailiter veiba vilsp.
bet, qui eam nd bonunf optis extendere non va- omnibtis loquerelur. Non est autem audiia, ut su-
let (309). Manum aridam habent avari, oinnesqne peibe, alicui minarelur. Et cum omnes suos adver-
illi qui eleemosynas facere nolunt (310). Ipse aulem sarios uno verbo perdere possel, arundinem tamen
dixit illis : Quis erit ex vobis homo, qui habel ovem quassatam non confregit, et linum fumigansnon ex-
Unatti, et si ceciderit hwc Sabbatis in foveam, nonne stinxit. Per hrccenini(3Il)Pharisrcos significat, quos
leneb t cl levabil eam? Quanlo magis melior esl homo Dominus lam facile confringere el exstinguere pote-
ove? Itaque licebit Sabbalis benefacere. Tunc ah lio- r?i, quam faciie JJOSarundinem quassatam et j'am
mini: Exlende manum luam : et exlendil; et restilula pene fraciam confringirous, et iinum jam pene ex-
est sanitati, sicut allera. Oplima sirailiiudo, 01insu- vjslum exsliiiguimus, quod jam in se deficienle igne
perabile argumenlum : quod enim valel in ltiinuii, fumigare incipit. Hancatitem suaepotentiae virtutem
valet necessario et in maj'ori. Eslautem houio ma- non ostendet Dominus, donec ejiciat et proferal
jor et melior ove. Valeat igitur in homine quod valet judiciutn ad vicloriam, id esl donec in ullimo judicio
in ove. Si ergo licet ovem Sabbalis a perieulo libe- Q se ostendat essc victorem. El in tiomine ejtts genles
rare, quare non IicclSabbatis hominem sanare? Ma- sperabuul, in quera Judrei spem suam poncre tw-
nifestumesl itaque, quia lieet Sabbatis benefacere : luerunt.
et inox benefaciens sanavit hominera in Sabbato.

(308) V. hic Maldonattim. lus, qtti secundiimLucam dexieram habebat aridam


(509 Theophylact. ad cap. vi Ltic.: «Aridain ma- et sinistram sanam; quia dexlcram paupcri nonpor-
num habet qui nulla virtulura opera facit : nianus rigebat, et iit lerrenis laborans ra divinis vacabal. »
euim operandi organnm cst. » (311) Beda aruodinem quassatam interprelalur
(510) Beda ad h. I. « Hic homo gentilis esl popu- Israelilicum populum; linum fumigans genliles.
175 GOMMENT.IN MATTH. — PARS III, CAP. XII. 173

63 PARS TERTIA

XLYH. Timc oblattts esl ei liomo dmmoniumha- Aicivilasvel domits divisa conlia se, non slabil; -^fe-gs
bens, cwcus ei mutus : ei curavil eum, ila ul ioque- Satanas Salanam ejicil,contra se ditisus esl; qnontodo
retur el videret. Daemonium Jiabet omnis bomo qui ergoslabil regnunuejusl (315) Isi cnim ila esjsetut
iu aliquo magno peccalo perseverat (312) : ideoque illi dicunt, Jam quidein Beelzebub vires, principa-
Apostolus nos admonel dicens : « Non regnet pec- tum, et regnum pcnilus amisisset. Si enim contra se
-catum in vestro morlali corpore (Rom. vr, 12). » daeraonia liellum gererenl, aut parvas aut nullas
Quandiu enim peccatum in homine regnat, el caectts conlra homines vires haberent. Sed, quod pejus est,
el routus est liomo. Caecusqtiidem, quia Jion sequi- vix inveniunxur aliqui bomines, c_ui tantam concor-
tur lucem. « Ego, inqtiit, sum lux mundi; qui se- diam habeant ift bono, quantam maligni spiritus
quitur me non ambujal in tcnebris, sed habebit habent in_malo : cura enim sint inflniti et innume-
himen vjlae (Joan., vui, 12). » Muttis vero quia rabiles, omnes tamen in co concordanl, quod nihil
peecaium stium eonfiteri nescit. Hic autem crecuset nisi maluni facere deslderant. Si igitur hanc iniqui-
mutus si Domino offeralur, si ad pGcnitenliam con- latis concordiam non habuissent, et ad poenitentiam
\ertalur, mox Jesus curabit eum, ilautejeelo dai- converli voluissent et poluissent, jam quidem re-
mouio lbqualur et videat. Loqualur utique IIOH gnum Beelzebub desolatum fuissel : lioc enim in
vana,~ei inutilia, ulprius, sed sancta et religiosa, aliis regnis fieri videmus. Non est igitur ul illi di-
qtialia loqui convenil Ghrisiianum. Yidealaulem non cunt : neque Satanas Satanam ej'icit,' qtiin polius
vanitates oculis coi-poris, sed Iumen vitaeet vefitalis «mnes in emnibus sibi invicem auxilianlur. Unde
oculis cordis. Et^lupebanl omnes lurbw. Unde stu^ eliam per bealum Job a Domino de diabolo dicltur
pebant? Quia mutus Ioquebatur. Sic enim rairaban- (Job XLI, 6): « Corpus illius quasi scttla fusilia, et
lur omnes quando beatus Paulus. qui pritis dajntto- compaclum squamis se premeatibus : nna uni con--
nio plenus et caecuscl mulus Ecclesiam Dei perse- jungilur, et ne spiraculum quidem Incedit per eas :
quebatur, poslea melius excaecalus, ad fidem cora- uni alteri adhrcrebit, el lcnenles se nequaquam se-
versus, a.qua baptismi regeneratus, a Domino illu- parabunlur. » His "enim verbis raalignos spirilus
minalus, Synagogam ingressus, os in Christi laudi- tantam inler se concordiam habere designat, ut nul-
bus aperiens, eura, quem persequebatur, clara voce latenus ab invicem separari queant. Corpus enim
jpraedicare coepit: t Suipebant autem omnes qui diaboli totus ille malignornm spiriluura exercitus
eum audiebant, et dicebant: Nonne hic esl qui ex- inlelligitur. Dicuntur atitem scula fusilia nialigni
pngp.abal eos in Jerusalem, qui invocabant nomeii spirilus, propler forlitudinem. Dicunlur et sqiiamre
islud ? Et huc ad hoc venit ul viuctos eos duccrel ad .j> se premenles, seque mttluo teiientes, sibiqtie invi-
principes sacerdotum (Act. ix, 21). » Sic igilur ct ccni adhaerenles, propter mutunm concordiam et
tunc slupebant omnes turbae, et dicebanl: Nunquid iuiitatem, qnam habenl in omni nialiiia el noeendi
hic est fitius David ? Sciebant enim Judnei Ghrislum ciipiditale. Uiinam, si fieri posset. hrec lanta illorum
de semine David essevenlurum, qui eas quas mroc pax el concordia rumperelur, ct regnum illud ini-
ficri videbant vlrlutes operarelur : ideoque alii du- qtiitalis solverelur. Sequitur : Et si ego in Beelze-
bitabanl, alii vero credebani eum esse Christum. bub ejicio dmmonia, filii vestti in quo ejiciunf? Si
Pharismi autetn audienies dixerunl : Hic noti-ejicit inquit, de me lalia cogitatis, quid dicitis eliam de
dwmones(513) nisi in Beelzebub principe dwmonio- d.scipulis meis? (316) Scio enim quia non bene in-
runi.Quis, Pliarisrei, vos ista docuit?Nisl enim.Bcel- lelligitis de discipulis, qui tam nefanda cogitatis de
zebub discipuli esselis, baec talia in ejus praeconio Magistro. Hoc est enim qnod superius dixerat : Si
non dicerelis. -Videtis Jesum mortuos suscilare, cae- patremfainilias Beelzebub vocaverunt, quanio magis
cos illummare, leprosos mundare, omnes languores, domeslicos ejus? Dieuntur autem apostoli filii Pha-
omnesque infirraitates curare, et dicitis, quia iu risrcorum, @4 quoniam et ipsi, et crcteri omnes
Beclzebnb ejicil drcmonia? Nunqnid enim Beelzebub qui credebant restirreclionem, quam Pharisaei prrc-
Deus mtiscaruni (314) haec aliquando facere poluit? TJdicabant, quasi palres el magislros, Pharisocos ha-
Jesus auiem sciens cogilaliones eorum dixit eis: Oinne bebant. Unde etiam illius seclae eos fuisse inlelligi
tegiium divhum contra se, desolabitur, el omnis potcst. Hrcc enim secla caeleris melior eiat, quamvis

(312} Hieron. et Beda inlerpretantur de infideli- (315) Bene observat Beda ad Luc. xi : « Non ad
luis qui expnlso da?mone piimttm fidei lumen as- dicta sed ad cogitata respondii; ut vel sic compel-
piciuut, deinde in laudes Dei lacenlia prius ora lerentur credere potenliae ejus qui -cordis videbat
laxant. occulta. >
(315) Daemonia, vu'g. (516) Hier. : « Filios Judrcorum vel exorcislas
(511) V. Calmct, disseii. dc Numinib. Philisl,eo- genlis illius e\ more siginfical, vel apostolos (_x_
J.mil- corum slirpe gencralos. »
"9 S. BRUNONIS EPISCOPI SIGNIENSIS 180
et ipsn in pltiribtis bona non eral. Ideoque in Acli- 4 inclinatur et humiliatur. Est aulem blasphemia, di-
bus apostolortim Paulus quoque aposlolus clamasse ccre aliquid adversus Deura. Si igilur blaspheroasti,
Jegitur : « Pharisreus sum ; de spe, et resurrectione moriatur in te blasphemia : moritur aulein si spiri-
niorluorum ego judicor (Act. xiv, 6). » H.cc est igi- ttitn amittil : spiritum ulique superbiae, qui te hu-
tur catisaquareChrislidiscipuli Pharisreorum lilii di- miliare et ad poenilenliani redire non palitur. Nun-
cantur. Sequilur : Ideo ipsi judices veslti eruni (517). ' quara enim diraitiitur peccalum, quandiu hoc spi-
Ipsi enim sedebunt super sedes duodecim, judicanles rilti vivificalur. Et quicunque dixeril vetbum contra
duodecim tftbus Israel. Si autem ego in Spirilu Dci Filium hominis remiltelur ei. Qui autem dixerrl
ejicio dwmones, quod uiique verum esi. et dubitnri conlja Spiriium sancium, non remiltetur ei, neque in
non debet; igitur pervenil in vos regnum Dei. Ubi hoc smculo neque in futttro. Chrislus enim Domintis
enim est Spiritus Dei, ibi csl el regnum Dei. Alitis noster el Filius Dei est et Filius hominis : Phaiistet
'atiiem evangelisla dtxil, in digito Dti; qttod qttid atitem conlra eum verbura loqiiebaniur dicentes :
significet, hoc in loco aperiiur (318). Yocalur autem Hic non ejicil daemonesnisi in Beelzebub principe
d'giius Dei Spiritus sanclus, propler multiplicem dremoniorum. Tale est igilur ac si dicerel : Si con-
gr.iliarum divisionem; in nulla eniro corporis parle Ira Filium hominis loqttimini, et me, secundum hoe
tanta dhisio, quanla in digitis in\enitur. Et tale B quod homo sum et Filius hominis, hanc non haljera
esl ac si diceret; ego qttidem in Spirilu Dei et in potestatem ul drerooniapossim ejicere, credilis, re-
viilute divinitalis daemones cjicio, qttoniam mlhi niiiielur vobis (319). Si autem secundum hoc quod
subditi sunl, quoiiiani in mea poleslate sunt, quo- Deus sum , et in virtule Spirilus sancli, drcmonia
ifam mihi resislere non possunt, quoniam Ii- ejicere et .alia'omnia qurecunque volo me facere
galos eos teneo et \inclos habeo. Et hoc est, posse, non creditis, el in hae iufidelitate persevera-
quod ait: Aul quomodo potesl quisquam inlrare in lis, non dimilletttr vobis, ilcque in hoc srcculoneque
domum fortis, et vasa ejus diripere, nisi prius alliga- in futuro. Multa enim peecata igtie purgatorio post
verit forlem? Et tunc domum ejus diripiel. Forlis hanc vitara solvunlur et reniittuntur. Minbra igitur
enim erat diabolus, sed fortior ego sum; inlravi in peccata facile solvunlur, niajora vero, nisi digna
domum ej'us, veni in hunc munJum, quein ipse ul pcBiiilenlia,non remilltinlur. Digna vero poenileiiiia
domum propriam possidebat: sed propc esl ul ptin- non lanium caruis maceratione vel lemporis longi-
ceps hujus mundi ejiciatur foras ; ligavi eiim, vasa ludine, quantum cordis contrilione compensalur.
ejus diripui, el miseros homines quos ipse invase- Sequilur : Aulfacite aiborem bonam el fruclum ejus
rat, de ejus servituie liberavi. Non csl igilur ipse bottum• aut faciie atborem malutn el fruclum ejus
niecum, neqtie congregat mecum, neque daemones malum; si quidein ex. fruclu arbor cognoscelur. Hoc
ejieit mecum, non sanat honiines, ul cgo, non libe- aulem cxponit : Piogenies viperarum, quomodo po-
ral, ut ego, non congregat oves neqne ad vitte pa- teslisbona ioqui, cutn silis mati?Ex abundanlia eiiiin
scua ducjt, sicut ego. Quid igitur facit? Yis audire cordisosioquitur. Quia, inquit.malfeliniqui eslis.uon
qtiid ? Spargii, dissipat, occidit, et quoscunque po- ©5 est miruin si male Ioquimini. Ex sortlido fo-ite
tcsl ad mortem et aeternam damnalioncm secum sordidrc aquae eman&nl. Fetor oris manifesiat sler-
trahit. Hoc est enim quod dicit : Qui non esl mecum cora cordis : quod enim in corde abuhddl, ore reve-
conira me est; et qtti non congiegal tneciim spargit. lalur. E( hoc merilo; qtialis enim aibor, talis et
Ideo dico vobis: Vmne peccalum et blasphemiaremit- fruclus ; si quidem ex fiTiciucognoscilnr arbor. Di-
tetur homimbus; spirilus aulem blaspltemiwnon re- grosmcstigilur ul male loquainiiii, ne bonreatbores
milletur. Blasphemastis, inquit, el conira veriiatem esse videamini. Bonus homode bonoIhesauto proferl
locuti estis, quoniam quod in Spiritu Dei facio, in bona; el tnalus hotno de tnaio ihesauro profeft mala.
Beelzebub me f.icere dicilis. Agite igitur poenilen- Thesaurus homiiiis, est cor ejus : ibi enini et bona
linm, si vultis, ul hoc peccatum ct hrec blasphemia ei malareposila sunt : inde honeslatis el turpiiudi-
remittalur vobis. Omne enim peccatum, omnisque ^. nis, inde benediclionis et maledictionis verba pro-
blasphemia remilleliir hominihus, si se peccasse co- rumpunl. Mali igitur Pharisafi de malo thesauro
gnoverinl, et poeniienliam egerint: Spirilus autem cordis sui mala proferenles, de Christo Domino
Wasphemire non remilteiur hominibus. Illa enim nostro dicebant, quia in Beelzebub ejicit dremonia.
blasphemia non dimilielur, quae superbiae spiiitu Omnia enini hrcc vei'ba huic uni sei'moni respon-
jnffata, vivificala, el roborata, ad pcenitentiam uon denl. Quare aulem progenies viperarum dicaniur,
(317) Rursum Hier.: « Sin aulem de apostolis Filium liominis, scandalizalus carne mea... lalis
diclum est, quod el magis inlelligere debemus, ipsi opinio aique blasphemia. quanquam culpa non ca-
erunl jtidices eorum ; quia sedebunt in duodecim real erroris, taraen babet veniaro, propter corporii
soliis judicantes duodecim tribus Israel. t vililatera; qui autem manifesle HueHigens opcra
(318) Hier. qtiem Beda sequilur ad Luc. c. xxi : Dei, cum de virtute negare non possit, eadem sli-
t In Luca istum locum ila scriplum legimus : « Si niulalus invidia caluiniiiatur, el fJhrislum Deique
« autem ego in digito Dei, » elc. « Siigilurmanusel Yerbtim et opera Spiritus sancti dicit esse Beelje-
brachium Dei Filius est, et digilus ejus Spiritus bub; isti non dimittetur neqne in prresenti saeculo,
sanctus, Pairis et Filii et Spiiilus sancti una sub- neqtte in luiuro. » V. Aug., serm. 11 de Verb. tto-
slamia est. » niini. Legendus S. Thomas 2,2. qu. 14.
(319) Ita ideni Hier.:« Qui \crbum dixciit coutra
iSl COMIENT. IN MATTH. — PARS III, CAP. XII. 182
ibi superius exposuirous, ubi a bealo quoque Joanne Actio(323), in quo Judaeortim perdifio et laus gen-
« viperaruin progenies » yocantur. Dico autem vobis tium significalur. Sicut enim fuit Jonas in venlre celi
quoniam omneverbumoliosumguod locvli fuerinl hotni- (ribus diebus et lribusnoclibus,ila erit Filius hominis
nes, reddenl talionem de eo in die judjcii. Yidete . in corde lerrw tribus diebus, el lribus'noctibus. Qnis
ergo quid de bac lanta blasphemia respondealis, enim scire posset, quomodo in veulre celi-tiibus
quam in Spirituni sanclpm ore impio locuii eslis diebus et Iribus noctibus Jonas fuisset, nisi hanc si-
(32Q). Esl aulem verbum oiiosuin, quod vel ralione mililudinera Dominus dedisset? Si enim Jonas ita
caret vel ulililale. Rationem utique reddent de eo, fuit in venlte celi, sicut Chrislus in corde terrae tri-
nisi pamitenliam egerint pro-eo; nullunrest pecca- bus diebns et tribus jioctibus, manifestum est quod
(JIIIIquod poauilentia deleri non possit. Ex verbis unum diem integruin ibi complevit, et altcrius die:
enim Uiisj"ustificaberis,el ex verbis luis condemna- fniem, alteriusque principium. Tanlum eniin-iitit
beris. Sic enim homq ex,bonis verbis juslificatur, et Chrjslus in corde terrre. Sed quid esl in corde lerrm,
ex malis condemnatur,; sicjut ex bona operatione nisi. in .sepulcro? (324) Christi namque.sepulcrum,
justificalur, et ex mala cojademnalur. Seriptiim cst quia.de lapide est, non immcrilo cordi asslmilalur.
enira, « quia mors et vita in manu linguae (Piov. Sic esl enim lapis in terra, quasi cor in corpore.
xym,^l_. » Et Psalmista : « Dixi: Cnstodiam vias S.Quia igiiur tribus diebus et tribus noclibus secun-
nie.is; utnondclinquaui in.lioguamea (Psa/._\\\vm, dum bunianitalcm Salvalornosier iu sepulcio j'acuit,.
2).> Utrjimque.eTgocavealur.quiainiilroque peccatuj-. merito. (aiiluradem in corde terrre fnisse dicitur.
XLYHI. Tunc responierunt ei quidam de.Sctibis et Sexla naraque fcria Cbrisli corpusin sepulcrum po-
Phaftswis, dicentes : Magisler, volutnus a le ^ignuni silum est. Fuit igittir sexta fcria in sepulci'o; die
vjdere (321). Quanta estsuperbia Scribarum el Pha- vero Dominico de sepulcroTesui'rexit: erat ilaque in
rjsaeorum, quanla esl slullilia el infidelilas eorum ! sepulcro. Manifestum est ergo qitla tribtts diebus
Non rogant, non humiliter poslitlant, sed inflalo slo- fuii in ,corde lerrae; siqttidem prima et sexta feria
iuacho et erecla cervice dicunt: Volumusa lesignum ct loto Sabbato fuit in sepulcro. Nemo enim dicit.
videre. Signa videje volynt, credere aulem nohint. oculum non esse in corpore,' qtiia non est in lole
jjed qnare signa quaeruiil, qui jani tot signa vide- corpoi'e. Ncmo igitur diealfJhrisium tnbtis diebHSin
runt? (522) Nunquid enira signa non sunt, quod sepnlero non fuisse, qui.t totis ex integro @@tiibus
morlui resurgunt,-quod creej illurainanlur, Ieprosi diebus ibi non fuit (525). Nam neque lolus"Chrlslus^
inundantiir, paralylici curatitur,, et drejnones eji- hoc spatio Jemporis ibi fiiit» lamen Chrislus ibi
ciunlur ? Omnia enim hrecsigna smij. IJnde et pue- fuit, quia ejuscaroibi fuit. Videamus modo qualilep
runi, cenliirjonis saimliirus Dpminus, ail : « Nisi ^ eiiam»trihus uoctibus ibi fueril. Fuit enim Christi.
signa el prodigia \ideritis uon erediiis (Joan. IY, corpus in sepulcro tola illa nocle quae sequitur sex-
48).» Qui respondens ait, illisj Generatio mqla et lam feriam, el^tota ilia quae-sequitur sabbalum : de.
adullera signum quwril; etsignum non dabitur ei nisi lerlia vero nibil habemus. Qurcraraus igittir eam, si
signum Jonm prophelm. Dum enim signa Pharisrei forte invenire valeaiuus. Nam clsi eam invenire non
videre vclunt, audiunl non immerilo quod audire possem, tres taroeit fuissejion dubilarem, quia tres
iiolunt: generalio mala etadultera, quae toiies ido- eas esse Yerilas dixit, qua>uliqueinenliri non p'o=
lis esl foi-nicatai et deo.sgenlitim est secuta, signum tuit. Ego enim hanc terliam noclem non dimensione,
quaerit. Jtidaeieniin signa petuntj et Grreci sapien- temporis dici puto, sed quadam noctis simililudiiie.
iiam qttrcrunl. Et signum non dabiiur ei, nisi signum Sie enim crecos quia in tenebris suiii- semper- in.
Jonm ptophclm. Magiiumcsl eniin signnm Jonre pro- nocte esse dicimus. Sic eide civitatesancia Jerusa-
phelte, in quo Christi. mors, sepulUya el resune- lejn dicitur, quia « nox^non eril in ea, > quoniam
(520) Hieron. « Si oliosum verbum quod nequa- (323) Ita Chrysost. liom. 8 in Mallh. De signo
quam redificat audientes, non est absque pericttlo Jonre prophelre, « Crucem, moi-iera, sepulerum,
ejus qui loquilur, et iri die judicii redditurus esl atqne resurniclionem significabat. >
unusquisque rationein sermonum suortim; quanlo D (324)-Cluysost. « Non ail in terra, sed in corde
niagis vos qui-opera Spiriiussancli.calumniamini... terrre; ul et sepulcrum denotel, et nenvc apparen7
reddlttiri estis rationera cahtmniaj veslrae? r Aique tiam fuisse suspiceiur.
addit: « Otiosuraverbum est quod sine ulililate lo- (325) S. Aug. lib. n Qurcst. Evang. c. 7 : «Sextrc
quenils dicilur et audientis. > S. Greg. hom. 6 in ferirc diei partem qua sepultps esi cum prreterita
E\. * Otiosum verbum estquod attl utilitale rectllti- nocte, pro uoctceidie accipias, Itoc est pro loto die;
dinis, aiil ralione jttsta nccessitalis carel. s S. Bern. Sabbali noclem el diem; et noclem Doroinicam cum,
de Iriplic. cuslod. « Otiosum vcrbnm est quod iiul- eodem die illucesccnte : ac per hoc accipiendo,
lara rntionnliiiemcausnm habel. » Yid. S. Thoiuam pariem prq ioto, h.tbes iiiduura et tres noctes.Quod
i, 2, q. i, ni. 9. eniiu diiTiritur. decein raenses prregnantis, novem '
(321) Est homilia Eroiseuo altribuia ser. i, post. sunl pieni; initium decimi pro tolo accipilur. ildem
1 Doinin. Qtiadrag. pag. 57, tisque ad n. 51. Jiabcl lib. lii De conf. Ev., cap. 24, et lib. iv De
(522) llier. « Sic signtira postulanl. quasi qn.t» Tiin , c.tp. 0. Hieron. ad h. I. « Synecdooliice to-
videraiit signa non fueFint. » Sed in alio E\angelista tum inlelligatur ex parle, non quod omnes tres dies
(Marc. VJII,11)quid petant, plenius explicatur « Vo- el tres nocies in inferno Dominus stelerit, sed qttod
lurous a le signum videre de ccelo. »« Vel in morem in parte Parasceves et Dominicre, et tola die Snb-
Elia; ignem de sublimi venirecupiebant, vel in simi- bali tres dies et lotidem nocles intelligantur. > Yid.
liiudinem Sanraelis, conira naluram Ioci tempore eumd. ad Jon. n, 2.
isestivomugire tonitrua, i elc.
«83 S. BRUNONISEPiSCOPl SIGNIENSIS 181
toncbrre non erunt ibi. Non solttm igiiur Jemporis et A secum vequiores se, ei higressi habilant ibt; el fiunl
liorarttra dimensionem, sed eliara lenebras noclem novissitnahcmhiis illius pejota priotibtis. Sic eril ge-
\ccamus j_526).Ur.de cl in Genesi diciltii : Quia ro- nsialioni hvic pessinm. Hanc auicni slmililudinem
cavit Dcus lucem,diem; et ienebias, noclem (cap.t, idco Donunus dedil, ul Judreorum generatioricm
5). Haiicjgilur ierliam noetem et ipsant conllntiam (527) raalain el adulicram, propter duriliam suam
habtiit Jonas in ventre celi, qtiia, quandiu ibi fuit, el cor impceuilcns, uon solum a Ninhiiis, verum
seuiper in tenebris fuit. Iluic autera iilas duas adda- eliaui ab aliis geniibiis meiilo damnandam esse os-
inus qttae non similitutiine sed pioprie-noclcs di- ienderct : quoniam hrec inipia generalio po3uilei'e
cunitir, eterunt tres. Tribus igitur noctibus fuil Jo- pescit, sed quotidie sc ipsa deterior lil,cuj*us novis-
nas in ventre celi, una quidem quaiilum ad se, qui sini.i, pejora prioiibus fienl. IIoc cnitti ipsi signifi-
nihil diei ibi senliebal, duabus vcio quantum ad eoeli cabanl cum tle Saivalore noslro dicerent: t Sangtiis
voltibililalem : .sieiil e contra quanlttra ad se, nulla ejtis supernos ei superfilios noslios (Mailh.nwu,
die ftiit ibi, quanlura vero ad ceeli \olubilil.ileni, tri- 25). » Sic igiturcrit generationi htiic pessimre, sicut
bus diebus ibi ftiit. Sii>/i!ilerautem el de Christo in- iUi bomini qui ab immundo Spiritti possidelur. Cum
telligalur; quamuni enira ad se, Christi corpus una enira hnmundus sptrilus exietit ab homine, ambulal
i.octe in sepulci'0 fuit, quia usque ad diem Doraini- B per loca atida qumrens rcquiemei non invenil. Fncile
ciiin in lenebiis ct in mprte jacuit, in quo redeunle enim malignub spiritus cl inlrat in horainem et exit
aniuia ct reGcplo luniine, a raorluis resunexit. ab homirie : quoties enim homo vel cogilaiione, vcl
FtiH auiein ibi et ali s duabus notlibus secunduni operatione nefanduni aliquod agil, diabolus ad-
temporis spaiium et dimensionem, quaesimul j'unetre est; si vero ex corde pGsnHerc incipiat, diabolns
tres noctes faciunt. Sequilur : Viti Niniviiw siir- exit. Exiens aulem ambulat per loca arida el in-
gettl ht j.tdicio cutn generaiione isla, el condemnabunt aquosa, eos videlicel leniando qui ntaJilire el \o-
eatn, quia pwniletuiamcgeiunl in prwdicalione Jonw; luplalis @7 humorem nin Iubjnt^ in quibus re-
et eceeptus quam Jonas Jtic. Bene qtiidem dicil euro quiem non invenil, qtioniam fiu\a ci humida qurerit,
generaiione ista, quia sicul Aposlolus ait: « Omnes Unde et de eo dicitur, « sub umbra dormil in
qaideiu resurgemus, sed non xmines immutabinutr secrelo calami, et in locis humeiilibus (528),»quibus
i.i Cor. xv, 51). » Oinnes enim, si\e boni sive mali, loca genilalia siguificantur (329). Tunc dicii: Rever-
aslabiiuus anle tribunal Cbrisii : condemnabunt lar in domum meain unde exivi. Quia cnim in bonis
atitem NtnivitrcJttdrcos, qttia eoruin exemplo damna- requiem habere non potesi, ad malos redil. Ten-
btintur, quoniam uon egerunt posniientiam in praedr- lare namqite bouos dinbohts potesi, requiem aulem
ca.ione Christi, slcttl illi in pr.rdicalione Jonre; qui in eis liabere non polesi; quoniam niine eorum
s>onSohim minor, \ei um eliam sei vus est Christi. Si- oralionibus, nunc eorum fielibus, nunc eornm elee-
miliier autem el Regina Ausiri sutgel in judicw cum niosynis, aliiujue similihus sollicilatur, movettir, ct
generalione isia, el conclemnabileam^ quia venil a pelhtor. Veniens aulem iii doinum suain, - invenit
finibus lcrrtv andhe sapienliam Salomonis : et ecce cam vacaniem. Yacanlem quidem, quia non imenit
plw qiiam Salomon hic. Regina Austri Ecclesiara ibi charilatem, nec fidein rectam, nec Iitiinililaiera,
gcnliuni •significat, qurc e.\ onutibtis raundi pai-li- nec paiienliam, nec jusliiiam,--ijec miserieordiain,
btis Chtisli fidem el sapieji.iatn audtre et recipere ifec crclcra quibus sanclorura animre muniunlur
venii. (550j. Qualem igiltir eam invenit? scopis mtindalam
5LIX. Cum immundus sphitus exieiit ab homine, ct Qrnulam; talem eam invenit qualero in\enire
ambulal per loca arida,guwi ens tequietnel non invenit. desiderat. Invenit enim eam malis scopis mtrada-
Tum dicit : Rcveitar nt domum meam unde exhi. N Et tam, etmalis ornamer.lisornalam : roalrc scopreqnre
... . ,
vemensinventl eam vacanlem, scopis mnndatem, el \jriutes pellunt, et vitia rclinqiumt, malx scopre
ovnalam. Tunc vadil, et assumil seplem al-os spiritus qure pavimenla dissipani, el pulverem non cjiciuut.

(526) Yeleres et recenliores exercuil hreGquaestio. j:ia', rorapellimur, non ad hrfirelicos, cl quoslibet
Ex Vei. Isidortis Pelusiota, lib. i, ep. 1!4. « Sexta homiites, sod ad Judrcorum populum referre paia-
hora Parasceves in crucem actus est Dominus. Ab bolam.
hac hora ad nonam usque tenebrae exsiiterunl. Hoc (528), Job. \h. Yid. Edit. S. Brunoms Rotn. 1.1.,
Ht'jioctevn iniellige. > Recentiores in co convcnire i) 295 c. 1.
videuliir; ul tres dies et ires nocles valeani idem ac (529) S. Gregorius lib. xxxm Moral. cap. 3.
si dicerentttr tres dies natttrales; quod sie Hebraei « Antiqtmsitaque hostis humanuin gentis \el per ela-
ioquerentur. Cum ergo satis sil ad boc ul dicalur lioiieni praecipue, velper Iuxuriam premens, inse-
Cbristus fuisse in sepulcro tnbus diebus iiaittralibus, creto calami atque in Iocis haiiienlibtis dormit, qui.i
ul fuerit pars aliqua triura dieruin; ita etiam saiis hominein daiiinaturo suboliliotic sttredoniinaiioifs
est ul dtcalur fuisse tribus diebusct lribtts noctibus. atil per elaiionero spinlus attt jier carnis coiruptio-
Merito ergo Maldonalus dixil, plerisque liunc iocum, neni leuet. t Beda: « lorn niidn corda siinl ticden-
mulio quani sil diJficiJiorem esse visuro, qttod a titini non hnbeiiles lniraoiem I;i\ttrirc, in quibus cir-
diebtis disjiuigere nocles voltierinl. V. enmdeni curaiens, coiisctibuiii pra\rc suggeslionis surc non
Maldonal. Jajisenium, cap. 49, a Lapide, Cal- inycniel. »
mei, etc. (530) Beda : «Yaeantem domum, id est torpenlem
(327) Hleron. « Ex eo quod finila parabola vel ab operibus bonis invcniet. »
lijstoria sequi.ur ; Sic crii et yenetutiont huic fiessi-
iS5 COMMENT.IN MATTII. — PARS III, GAP. XIII. 18«
Luxuria vero, fornicalio, voinptas, superLia, avari- A ror ef- maler esi. Cum cxiraneisloquilur Jesus
1
lia,-djscordia,omnisque immunditia oi'nami/ila dia- niater ejus el Iralres foris Slant: isti cum eo in do-
boli sunt: his-autem ornamentisinvenit cara orna- mo sedenl, illicum foris exspeclant. Non vocat hoc
tam. « Tunc igitur vadit -et assumit seplem alios a myslerio. alicUjus rei sfgnificalio est; usqite hoiie
spiritus secum nequiores se, et ingressi habilant namque videmus Jestim cunt extraneis loqtii. Ciim
ibi. > "Non sufHcil ei ut solus lalem dotnum possi- cxti'aneis enira loquilur Jesus, quando Gentitim po-
deat-; socios quaeril: spaiiosus esl locus; muilis pulo hoc Evangelium Jegiiur: raater aulein ejtts
indigel habilaloribus. Sed qui sunt isti septem spi- Synagbga et fraler ejus Judrel foris stant (552).
ritiis? qiiarecliara septera? quare nequiores? Quia Foris qttidem quia in iixelesia non suni; exppcclant
cniin seplem sunt gratire Sptritus sancti, qnibus eum lamen, -et cuin Co loqut desiderant: ut enim
cmnis anlraa ad fidem 'coniertijur, et conversade- Apostolus ait:« 2,elum Dei liabent, sed r.on sectin-
fendilur: ideo iniquus isle septem spiritus illicon- duin' scienliani {Rom. x, 2). » Terumtameii non
li-irios secum assumpsil, quibus adversum eas do- loquenlur cjim eo, neque videbtint eum, nisi ipsius
mam-suam tueatur. Opponens videlicet" spiriiuin domum inlraverint, et in Ecclesia Ijaptizaii fueiint.
stultiiire eonlra spiritum sapieniiae, et contra spi- JXuIhira autem sibi Dominus aliiiin dicit essej
Tiiiim Inlellectus spirHum verliginis et insaniae: B propinquum- nisi eos qui Palris ejus voluntalem"
eoniTa spiritura cpnsilii spiritum temefitalis:conlra' faciunt. Eos .auleni et malrem et fratres vocat,
spiritum forliiu.iinis sptriluin inconslantiaj et ti- quoniamquasi matrem etfralreseos diligit. Ethis
nioris: eonlra spiiiltmi scientirc spiritum insGien- quidem verbis apertissime monstralur quod car-
tire: contra spiritum pielatis spiriium impielalis: nali amori spirilualis amor prrcferri debet. Eo enim
contra spiritum limoris Domini spiritum conlem- amore et fralres, omnesque propinquos @@ nostios
pitis el odii. Infelix illa anima In qua isti spirilus ddigere debemus, quo matrem et fralres suos
regnant, el cui isli dominanlur.Istl eniirt quodam- Christus dilexit. Dillgebal enim eos, iton quia magis
raodo neqitiores illo suntqui eosconduxit; quqniam secundum carnem propinqui erant, sed qnia ralris
isti Inhac vila animam corrumpunt, ille vero post cjus volunlatem magis faciebanl." llle igittir est
banc viiam animani cruciat; ille teniat, isli occi- Chrislo propiiiqulor, qui melior.
dunt; ille j'anuas aperit, isti intromissi cuncla per- Ll. ^CAP.XIII.] Inilla dic 'exiens Jesusde dotno,
dunt et dissipant. IHeJiominem tenlare et vexare sedebat secus mare: el congregalmsunl ad eum turbm
polest, animam vero nisi per islos occidere non po- mullw, iia ul in naviculam ascendens sederel; et
lcst. Sicigilur isli sunt nequiores illo, quiapltis Omnis lurba stubat in liltore. In illo, inquit, die,
nocent isti quara ille. llle enim consiliando elien- quo maler ejus et fraties foris stnJianl, exiens Jestts
tando esl nequior, isti agendo cl corrurapendo stfnt de dotno, sedebaf secus mare. 'Longtis esl isle dies;
nequiores: iliiApostolusliGminemtradidiU ininleri- nondum enim finilus est, qtiotiiani-adhuc mater
luin carnis (ICor.\, 5): > de islis vero"dicit: ejus et fralres foris stant. -Quolidie atttem Jesus de
t J\'on regnet peecalum in vesira mortali earne domo exit, ul al) his qui extra sunt videatur, au-
(Rom.\j, 12).» Non esl igiturrairum si fiiiut noyis- dialur, et cbguoscalur : extra enim -sitnl quitunquo
sima hominis illius pej"ora"prioribus; cuiii pthis bapiizati non sunt. (353) Sedet aulem Dominus
uno, et postea septem prernattir dreroonlbus. secus mare, id est j'uxta bnptisniaiis aqttas : Ibi
L. Adhuc eo- loquenle ad lurbas, ecce maler mullse tiirbre congreganlur atl otiin; mnlii eniin et
ejus et fralres slabanl foris, quwrenles loqui et. iiinuraerabiks qtioiidie ad baplismum convenittEt.
Fiatresenim ejus, beatae Marire nepotes dicit (551), Sed ubi sedef? Iu navicula : hrcc eiiiin naiicula
J-tcobum scilicet el Joseph, eliudam et Simonem : unusqnisque sacerdos et episcoptts inlelligitur. Per
itios esl enim divinrc Scripturre quoscunque propin- hoscniin modo loquilur, per hos baptizat, cl tutbas
quos, fralres vocare. Dicit atuem ei guidam : Ecce docet. Ab his cxtra domuin fcitur : nb his, ignoiis
maler tua el fialtes tui foris slanl quwientes le." j> et extTiaeis revelaitir. Ourais aiitcm turba stat in
Al ipse tespondens dicenli sibi 'ait :~Quw est ma- jiitrfre. Tandiu enim oinius iurba in litloie stat,
ler mea, el qui sunt fratres mei ? El exiendens donec audila pi'redicalione in Chrislum credat,
tnanum in discipulos suos dixit : Ecce maler mea et ad niare descendat.el aquis baptisinilavaia resnrgnt.
ftalres tnei : quicunque enim feierit voluntatem LII. El loculus e&leis mutta in parabolis dicens:
Paliis mei qui in cwlis esl, ipse meus fraler el so- Ecce extii qui semiitat seniinaie ^emen suum : el dum

(331) Hieron. « Nos.... fraires Domini non eos qni extra Ecclesiam posili suiit, niillam divini
filios Joscph, sed consobrinos Salvatoris sororis serroonis capere posse inteHigentiam. Navis enim
Marire, libeios inlelligimits malenerre Doniini, qure Ecclesiae typuin praefert, inlra quara vei'buro .ilae
gsse dicilur niater Jacobi minoiis, el Joseph, et posiium .et pigedicatum, hi qui extra sunl.... m-
Jtidrc, qtios in alio Evangelii loco fralres Doraini lelligeie noi; possunl. » Beda : t Navjcula siguificat
\legimus appellatos. » Ecclesiam .... qui veroin liltore slani. . . signi-
-(r>52)Hieron. « Mater ejus et fralres, hoc esi Sy- ficant eos qui noviter ad fidem \eiiieiiles, errure
nagoga etpopulus Judrcortira foris slant. el tnliarc sunt iiilidelitatis exuti, el adiiuc per 'lavacruin ba-
desideranl, el sermone ejus indigni fiunt. » piismatis Ectiesiani non inir.i\ciunl.
(553j S. Hilar. < Facli istius genere sigmfical
187 S. BRUNONIS EPISCOPI SIGNIENSIS 188
geminat, quwdamxeciderunlsecus viam; et venerunl vo- A' videtur esse quod audiunt. Graviter enim audiebant
lucres ettomedermit ea. Alia autem ceciderunl in pe- illi qui dicebant: « Durus est liic sermo, el quis
trosa ubi non habebanl terram multam„ et conlinuo^ potest eum audire? » (Joatj. vi, 61.) Oculos vero
exortasunt,quia non habebaju altiludinem lerrm: sole claudunt, qui ad cognoscendam v.eritalem mentis
auletnorlo mstwverunt,ef quia non Itftbebanltadicem, oculos apeiire nolunl. Unde fit ut non converlan-
aruerunt. Alia aulem ceciderunl in.spinas, el creve- tur, neque .saiieiilur, ideoque in peccalis suis mo-
t unt spinw, et suffocaverunl ea. Alia aulem ceciderunt rientur. Vestri aulem beati oculi quia videnl, et au-
hijerram bonam, et dabant fruclum, aliud cenlesi- res vesliw quia audiunl. Si enim de corporeis oculis
mum, aliud sexagesimutn, aliud ifwesimum. Qui et auribus hoc inleUigatur, soli creci et surdi mi-
lutbet aures audiendi, audiat. Tolam parabolam seri sunt, et non solum homines, verum etiam jti-,
posuimus; quam, quia Dominus ipse eara edi- menla el alia aiiimalia beala erunt. Hoc 69 igHur
dit, exposuit,, ejqs -expqsilionem audiamus., ne-_ dicens (335), menijs oculos auresque requlrit.
que aliam, qtiod utique non licet, in ea^qureramus. Amen quippe dico vobis : Mulii prophetw et justi vo-
Et accedentesdiscipuli dixexuntei: Quare in parabo- luerunl videre qum videlis, el non viderunt, el.audite
lis loqueiis? Qui respondens ait iltis : Quia vobis qum auditis, et non audietunl. His autem verbis
dalum est nosse^myslej.iumregni cwlorum, illis auletn g\ oslendil quod prophefc etjusti,honiines suum ad-
,non est^dalum. Yobis, inquit, qui credijtis, vobis v,enlum exspeclaban}, el ejus .verba audire et opera
qui fiiiem habetis, vobjsqui verilatem diligilis, vo- videce desiderabant. Qure quamvis spirilualiter vi-
Lis, qui non carnalia sed spirilualia qurcrilis, vobis dissent et inlellexissenl, hoc autem gaudii et bea-
dalum esl nosse myslejiura regni coelorura: illis liludinis solis apostolis et aliis, fidelibus qui tunc
aulem non est datum. Quare? Qjiia non crednnl; temporis eranl datum est, ut Christi cplloquio cor-
quia spiritualia non qurerunt: scrjplura est.enini: poraliler fruercntur. Unde et juslus ille Simeon
« Njsi credideritis non iulelligelis. Qui enim habet, Vjdens eum magno replelus gaudio dixil : « Nunc
dabitur ei, et abundabit; qui aulem non habel, et dimi(lis, servum luttm Bomine, secundum verbum
quod habet aufei-etur ab eo. » Qni euim habet fidem lupm in pace, quia. viderunt oeuli mei^salutare
sicut vos habelis, ej, dabtlur et nosse mysteriiun tuutn(j^i«:. it, 29). » Yos ergo audile parabolam se-
i'fgni coelorum, et abuudabit in scientia et omni minanlis: omnis qui audit verbum regni" et ndn
bono. Qui auiem fidem non habet, etiani id quod inlelligit, venit malus et Tapit quod seminalum est
h.tbet, aiiferelur ab eo; -juatenus infelix et nudus in corde ej'us: hicesl qui secus viam seminatus esi.
de hoc mundo exiens, qihil ei remaneat, njsi pecca- Qni autem super petrosa seminaius est, liic est
tura el^pcera peccati (334). Ideo in parabolis loquor 'C qui verbu^maudit,, el conlinuo cum gaudio.accipit
\eis, quia videnles non vident, el audicntes non au- illud : noo habet auteip in se radic.em, sed est tem-
dittni, neque inlelligunl. Merilo enim in„parabolis eis poralis : facta aulem tribulatione ef. perseeulione,
loquilur Dominus, qui videntes exlerius virtulcs propter verbum, conlinuo scandalizatur. Qui aulem
et miracula qttae ipse operatur, non vjdent tamen seminatus est in spinis, hic est qui verbum audit, et_
Qctiliscordis, neque credunt ipsura .esse Chrisiuni. sollicitudo.sreculi islius et fallacia divitiarum suflb-
Unde ipseail: « SLopera.non fecissem in eis, quae cat verbum, e.t sine Ifuctu efficitur. Qui ergo in,
l.emo alius fecit, peccatum non haberent (Joan. xv, lerrara bonam seminglus est, hie est qui audit ver-
24). i Et audientes verba vitre el salulis quaeilli.s bum et intelligit, et fructum afferl : ei facit aliud
annunliat, non audiunl lamen auribus cordis, neque quidem cenlesimTim, aliud autem sexagesimum,
inlelligtint, ut peenitentes convertanlur, etsanen- aliud vero tricesimuni. Hrcc aulem exposilio brevis
tur : non cifnn babenl aures iuidiendi. Hoc aulem valde et plana est: quae forlasse sine arte, et con-
fit, ul adiinplealur in eis prophetia Isaiae dicens: fusa, a graramalicis esse putahitur; quoniam et se-
Atultlu audieiis, et non inlelligelis; el videnles vide-, men, et ipsura hpminem in quem seminatur iia
biiis et non videbifis (lsai. xi, 9). Audiunt enim et permiscet, ut nunc semen, nunc ipsum lyjminem
non intelligunl; vident et non vident, sicutmodo **seminatuni dicat, In quo eliam apparet evangeiistas
evposiiimus. Incrassatum est enhn cor populi hujus, non tanttim arlis_ grammaj,icae regulis, quanlum
et auribus graviler audieruni, et oculos suos clause- sententiis verita.is siraplici sermone deservisse.
runl, ne quando videanl oculis, el -auribns audianl, Quamvis Deus,unus idemque seminator sit e_tho-
et conrerlantur, et sanem eos. Mala crassitudo, qua miiium et verbi: prius eiJim omnipolens Deus se-
scientia tollitur, et stultitia nulrilur. De hac enira niinavil homines, deinde vero Evangelii verba semi-
crassiludine Psalmista ait: « Prodiit quasi ex adipe navil in horaines. Ille enira homo secus viam semi-
iniquilas.eorum (Psal. LXVII,7). > Ideo et Moyses natus est, qui verbum audiens non inlelligit, id est^
omiieni illam pinguedinem qure operit vilalia, ado- intelligere contemnit. Sed quid mirum, si hi lales,
lere' et incendere jubet. Graviter autein illi uu- verba Dei intelligere et facere contemnunt, qni^
diunt, quibtts quia non credunl, grave et difficile juxta viam perdilionis eLmortis sedenles, malignis,

(334) Vid. Hilarium, Hiei'on., Bedam. oculos et aures quac beatittidinem accipiunt, carnis
(335) Hieron. « Nisi supia Iegissemus, audiloies inlelligi. Sed mihi videntur illibeati oculi, qui pos-
ad intelligeniiam provocatos . . . .putajcmus nuitc sunt fjlliristi cognoscere sactamcnla, > eic.
«89 COMMENT.IN MATTff. — PARS III, CAP. XIII. 130
spiritibus scrviunl et ODediuni? Verbum igilur A LIII. Aliam parabolam proposuil illis dicens (339):
qtiod seminalur in eos, facile a diabolo rapilur, Simile fucium esl regnum cwlorum Itomini qui semh
et a vitiis solito Hinere inde iranseunlibus concul- navil bonum semen in agro suo. Cum aulem dormi-
caittr. Hle autem homo supcr petrosa est seminaltts, rent homhies, venil inimicus ejus et super seminavit
qui facile perit, el adeo separalur, qttoniam fidei et zizania in medio tritici, et abiit. Gum autem her-
charitatis radicibus non firmatur. Semen ergo quod bam (340) el fructum fecissel, lunc apparuerunl et
in eum cadit et cilo -naseilur ct cilo siccalur, quo- 'zizania. Accedentes aulem servi palrisfamilias dixe-
niam non habet fidei et virtntum bumorem quo runl ei : Domine, nonne bonum semen seminasti in
nulrialur. Ille vero homo inlcr spinas seminatus agro tuo? Vnde ergo habel zizauia? Et ait illis: Ini-
est, cui divitiae et voluptales dorainantur (336) : se- micus homo hoc feciL Servi aulem dixerunt ei: Vis,
men itaque qttod In eum setuinalur, sine fruciu imus, el cpltigimus ea? Et ail: Non, ne forle colli'-
efCcitur, quoniara ipsis divitiis et voluplalibus suf- gentes zizania, eradicelis bimul cum eis el iriticum.
focalur. Ilrec enim non corporis, sed animae spinae Sinite autem ulraque cresceie usque ad messem,-et
sunt, quia, etsi ad_lempus^carnem oblectant, >ani- in lempore messis dicam messoribus: Golligileptius
mam lamen in aeternum pungunt et cruciant. In eo zizania, el alligale ea-fasciculis ad t,omburendum.1
quoque divites et voluptuosi inter spinas jacere " triiicum aulem congtegale in Itorreum meutn. Tunc
videntiir, quod cura etsollicitudine seraper prenmn- dimissis lurbis venil in domum, el accesserunt ad
lur el pungttniur. At vero ille homo in honam etim discipuli ejus, dicenles: Edissere nobis patnbo-
terram seminatus cst, qui fide, scieniia, cl bona lam zizaniorum agii. Qui respondens ait: Qui semi-
operaiione semper fructilicat : semen igilur quod nat bonum semen, es. Filius hominis: ager aulem,
in eum cadit afferl fruclum et cenlesimum, et sexa- est mundus : bonum vero semen, hi sunl filii regni
gesimum, et tricesimum, Hoc aulem Evangelisla zizania autetn, filii suttt nequam: inimicus aulem
uon exposuil: nobis igilur exponendiim Teliquit. qui seminavil ea.-esl diabolus : messis vero, consum-
Quidam enim ceiitesimiim fruclum virginihus; -sexa- matio swculi est: messores autem, angeli sunl. Sicui
gcsimiira autem contineiitibus; tricesimum vero ergo coliiguntur zizania et comburunlur, sic erit in
bouis conjugatis atlrihtiuni (357). Bonum est itaque consummalioneswculi. Millel Filius hominis angelos
conjugium; sedmelior conliiiejilia, optima vero vir- suos el eolligetit de regno >ejus omnia scandala, el
giiritas. Ferunt autem el illi fructum centesimum, eos qui faciunt iniquilalem, et millenteos in cami-
qui, conlemptis omnibns qure roundi sunt, soli di- num ignis : ibi eftl flelus el slridor dentium. Tui c
\inreconlemplalionivacani. Sexagesimum vero qui, .,' justi fulgebunt, sicut sol, in.regno Palris eorum : 'qtd
praedicandoet baplizando, Domino serviunt. Trice- habet aures audiendi audiat. El ego quidem alitid
simum aiilera qni, audiendo et credendo fidei, his superaddere tiraeo, ne, dum Iucem illuminare
obediunl. Magnus igiiur fruclus esl obedire et cre- velim, politis obscurein. Illud aulem valde conside-
dere, maj"orautem prrcdicare el baplizare, maximus randunvesl quod Dominus anle messionis lempus,
yero ccolesti conlemplatioiii vacare (558). Quoniam zizania a tritico separare interdicit, ne forle jsimul
autem omnes liomines in hujtis iuiindi amplissiiiium cum eis et trilicum eradicetur. >Ibienim lolerandi
sgrtim venientes, viliis et malignis spiritibus, carnis sunt mali, ubi si comraoveantur, in magnnm peri-
quoque voluplaiibus, cuuclisque concupiscentiis culum veniunl boni. Ubi cniro fides non pcril, me-
tentandi tradunlur, non immerito et secus viam, et lius est eorum vitiosos moies el acltu lolerare.
sttper petrosa, et inler spinas seminari dicunuir. quam eos irrilando, Ecclesiae pacem et quietem
Terra enim bona esl, sed aliuiide corrupta, bonitalis solvere. Admoneantur igilur, non expellanlur; sunt
nomen amisit. In eisigitur propiium nomen servat, enim qui facilius monilis vincantur quam minis. HJa
in quihus viliis et corrnptioni non servii. Hla ita- igitur zizania maneanl inter triticum, quae sine lii-
que lerra ferl frucluin bontim, qure bona persistit lici eradicatione evelli non possunl. ln omnhius
in bono^ quae aulem a bonitale recedit, aut secus I) enim est hnbenda discreiio, neque omnes urto modo
yiam jacet, el 70 a transeunlibus calcalur, aul habere oporlet (341).
peirosa est, et huniorem non habet, aut spinosa, el LIY. Aliam parabotam proposuiteis, dicens : Simile
vpluplalum aculeis horrescit. est regnum cmlorum grano sinapis, qnod acdpiens
(336) Y. Hieron. hic, Basilium in psal. xi.v. test. »
Cluysost. bom. 59 in Genes. Gregor. Mo- (358) Greg. hom. 17. in Ezech.:« Frttctus terrae
ial., i, 4, elc. bonae iriginta aflert, cttm mens perfectioncm fidei
(337) Hieron.:s Sicut in lerra mala tres fuere di- quae esl in Trinilnle conceperit; sexaginta afferl,
versilales, secus \Iam, ct pelrosa, el spinosa ioca : cuni bonae vitae opera peiiecte prolulerit; cenlum
sic in lerra bona trina diyersitas esl, centesiml, se- vero afferl, cum ad aelernaevitru coiitemplalionein
xagesiroi.ei iricesinii fructus . .. .'centesimum fru- profecerit. »
-
ctuin virgiulbtis. sexagesimum viduis el coniinen- (359) Hrcc et sequentes parabolre durcabA: cx-
libtis, liicesimuro casto inatrimonio deputanies. » plicatre conliiienlur unica homilia Eroiseno supposi-
Fusius idem in epist. ad Pammacb. eiiih: advers. laDominica 25 post Penl., pag. 180.
Jovin. Isidorus Pelusiot. lib. i, epist. 144. t Alius (540) Cum aulem crevisset herba, etc. Yulg.
cenluin, ahussexaginla, alius trigiiila, viiginjiaictn, (341) Reda ad h. I. « lliuc Jtabeie doreraur lon-
et conliuenliaro, et nialrimonium signifleare po- ganiniitatera palientioe, ul in longatiiiiiitaiejustitiara
"
m S. BRUNONIS EPISCOPi SIGNIENSIS - 132
fioijwseminavil in agro suo; quod minimum quidem A divitiae nondum omnibus manifestrc apparelil. Inve ,
esl omnibns semhtibus. Cum auiem creverit, mapis nitur tamen etsi non ud plenum-; quonlam sancto-
esl omnibus oleribtts, el fil aibor; ila ut volucres cwli rum doctrina, el praedicalione, qualis quanlttsve sit
venianl, et habiienl in ramis ejus. Talis enim a prin- magna ex parte declaralur. Ilunc eniin thesaurtira',
cipio fuil Ecclesia, qure nnnc regnum ccelorura ap- Christo Doniino prrcdicanle, sancli aposloli invene-
pellatur, adcomparllonero alioruin regnorujn; quale runt, et prac gaudio illitts vendilis omnibns, eum
est granura sinapis ad simililudinem, aliorum gia- emerunl. t Si vis, inquit Dominus, petfectus esse,
norum. Mininmin est eniin cunctis seminibus, qure vatle, vendeomnia qua? Iiabes, et da pauperibus, et
freqiienli usu seminaii solent ab horainibus; cre- sequercme, ci habebislhesaurran in coslo (Mat.xix,
scens atitem fit creleris oleribus majus, quod ipso 21).» Sic igimr ager isle ctim suo ihesauro perfeclis-
visit probari potest. Similiierauleni el Ecclesia (542j sime emitur : hunc atilem thesaurum ille abscondit,
ab uno vel a pautis incipiens, in infini.a.n crevit qtii cogniic qualis sil, corde relinel, menle diligii,
niullittidiiiem. Unde el per Psalraistara Damiims ejusque nullo modo obliviscilur: illud enim abscon-
ait: « Annui)lia\i el Jocutus sum, multiplic.iti Siint diiutis, quod charuni haberaus, el amiltere lime-
super jiuraeriira (Pi.al. xxxix, 6).»Ilemque : «Mibi mus.
aulein nimis lionorificaii sunl amici tui, Deus, nimis " LYII. Ilerum simile esl regnum cwtorum homini
coiiforlalns esl pi incipatuseorum: dinumerabocos, et negoliaioii quwtenli bonas margatitas : invenla aulem
superarenani rouliiplicabunlur (Psal. CXXXVIIJ, 17). > una preliosa matgarita, abiit, el vendidit universa
_ LY. Aliam parabolam loculus est eis : Simile est qum habuil, el etnit eam. Hrecaulem similitudo, el ea'
regnum cwloittm feimenlo, quod accepiutn ntulier quaesuperius dicta est, pene idem significant (346),
abscondit in faiinw saiislribus, donec fetmenlatum praeter hoc quod regnitm coelorum non cceleslis pa-
csl totum. Hrec autem pai'abola eadem est qnre su- tria sicul ibi, sed sancla Ecclesia inielligitur: quod
peiior. Sicut enim rainimum grannni sinapis in vero ibi ibesaui-us dieitur, hic margarita vocaltir.
arborem crescil, ita et modicum fermenli magnam Siraile est igiluriegnum coelorum, id est-sancla Ec-
farinae massam viyificat et crescere facit. Fermen- ciesia, bomiui negotialori, quoniam sicut ille unius
lum enini hoc loco non corruplionem, sed vivifica- margaritre desiderio ornnia vendidil, el eam eroil;
lionem operatui : _regnum vero ccelorum, Ecclesia ita et isla pro ainorepalriae ccelestis et relernrc feli-
est (543): mulier aulem, Dei sapientia : tria vero cilatis, non solum ea qtire habuil vendidit, verurat
sala farinre, tres mundi pailes, Asia scilicel, Africa eiiam se ipsam servituli subjugavit, ul eam emere et>
et Ettropa. Mulier igilur, id est Dei sapientia acce- (r possidere valeal. Callidus eniiu negolialorest qui ex
pit fermenlum, id esl primitivam Eeclesiam, "et his quae diu possidere non polest, tale aliquid emit
abscondil in farinre salis tribus, dicens discipulis quod nunquam amitlere timeat, et in quo universa
suis : « Jte in universum mundum, praedicale Evan- possideal.
gelitfmomni creaturaj (Marc. xvi, 15). » Exhisenim LYIIL Iterum simile esl regnum cwlorum sagenm
totum pene raundum j"amfermcnlalum et vivifica- mjssm in maie, el ex omni genere piscium congreganli.
ttim In Ecclesiae corpus crevisse videmus. t Hrec QuatnTcum implela esset, educenles,et secus lillus se-
omnia locuius esl Jesus in parabolis ad turbas, et denles, elegerunt bonos in vasa , malos aulem forqs
sine parabolis non loquebalur eis : ut adimplerelur miserunt. Merito enim regnum coelorum, id esl san-
qtiod diciuin erat per Prophelam diceniem :•« Ape- cta EccleJa, sagenre (347) siraile dicilur : quia et
riam in parabolis os meum : erttclabo abscondita piscatoribtts commissa esl; el in aquis baptismalis
a consliliitinne mtindi (Ps. LXXVII,2). » Esl autem quotidie innumerabiles pisces concludit elcapit: de
parabola similiiudo, in qua aliud dicilur, et aliud quibus ipse Domious suis discipulis ait : « Yenite
jntion.ibthier intelligitur. post rae, et faciani vos fieri piscatores hominum
*^J, LYl. Simtle esVregnumcmlorntnthesauro abs- (Matih. iv, 19).'» Hanc autem-sngenam tunc in
condilo in agro, quem qui invenit homo abscondit, el jj mare Dominus niisit, quaiido eisdem discipulis prre-
prm gaudio illius vadil, et vendil universa quw habet, ccpil, dicens: t Ite, tloceie omnes genies, baplizantes
el emii agrum illum (5-54).Rpgmira ccelorum hocin eos in noraine Palris el Filii ct Spiriiiissancli(54S).»
loco cceleslera patiiam dicit (545) - qiire merito the- Maie enim vocettir mundus iste : de quo Psnhnista,:
snuro in agro abscondilo comparatur, quoniam ejus «Hoc mare,inquit, magniira ei spatiosum; illiereptilia

ineditemur, et in jttdicio palienliam non negli- Emfeni nomine -\ulgala in uatali virginis unius,
gamus. > p.tg. 250.
(542) Ilicron. t Regnura ccolormn praedicaiid (545) Beda ex hom. 2 S. Greg. m Ev. : « The-
Evai.gplii est.. . . H.cc aitlem pra,dicaiioqttreparva saurits abscondiius est cceleste desideriuro quem
videbatur in principio ^ . . . non exsurgu in olera, profecio agiuni vendilis oronibtis comparat qni cun-
sed crescit in magnain arborem. » ldem habet ex cla sua desideria per cuslodiam cceJeslis desiderii
Hieron. Beda. calcal. »
(3i5) Hieron. et Beda. « Muljer est supradicla (346) Hieron. quoque hic : « Aliis verbis id ipsum
aposlolica praedicatio, sive Ecclesia, ex diversis quod supra, dicilur. »
gentibijs congregaia, » elc. "(547) Matth. ull. 19. Eunles ergo docete, etc.
(544) Maiih. xni, 44. Jliijus et sequenliura dua- (348) Beda exHieron. « Sagena significat Eecle-
niiii parabolarum expl cailonem Icges in homilia sub siara quae omncs communitei*ad \eniaro pcccaloiuiu
Itvn COMMENT.IN lilATTH. — PARS III, CAP. XIV. m
quorum non esl numerus (Psnl. cin,25).»Congregavit. A /H/«s?Patriam suam, civftatem dicit Ntaarclh, in
aulem hrcc sagena ex omni genere piscium, quoniam qu.i materejus babilabal;inquaet ipse nutrilus ftre-
sanclaEcclcsia ad fidem voca\it, el in sinu.suo col- ral. Mirabanlur vero oranes, qui eura audiebant,
legit ex emni genere homlnum. Ibi 'eniin simul sunt ejuSque virtutes videbant recordanles quoniam inier
Judrei et Grreci, Latini *t barbari, diviies et paupe- eos conversatus, nec Jitferas didicisset, nec lale ali-
res, sapienles et insipientes, fruraenlum et zizania, -quid aliquando fecisset. Dicebant crgo": Vnde huic
granum ct palea_.jusii simul et peccatores. Nondum sapietuia hmcel viilutes ? Hoc enim dieunt, quia ne-
aiitemimpleta esl; adhuc pisces ingrediunlur, adhuc sciunfeum esse Deivirlulem, et Dei sapienliam.
homines baplizanlur : implebitur vero, quando ple- Yefumlamen non facile patel, linde sit sapienlia sa-
nitudo genlium in eam introierit, et quando lsrael pientirc, et Virtus virluti. Nonne hic est fabri fiiius?
salvus ,fiet. Tunc jgitur cam educentes, "et secus Est ulique lilius fabri, sed rion illius cujus vc-spula-
litltis sedenles,Tbonos-pisces eligenl, malos aulem lis. Bonus faber Joseph, sedmelior ille qui fabrica-
foras prejicient. Liltus namque maris, finis esl sre^ tus est auroram el solem, cujtts iste est filius iJ55i).
culi: hoc autem ipse Dominus exponens, aii: Sic Nonne mater ejus dicitur Maria? Matrem «juidem
'sril in censummalionesmculii exibunt angeli el sepa- cognoscilis, sed Palrem ignoraiis. Qui cnim Filitim
tabunl males de medio juslorum, et mittent eos in " non cognOscil, neque Pairem cognoscit. Unde ipse
•caminumignis; ibi eril flelus -eJsiridor dentium. C'a- ait: « Qui videt m'e, videt et Paiiem (Joan. xiv-,
minus iste infernus est, in quo neque vermis mori- 9). > Sedneque maireni ejusbene cognoscitis, dum
•tur. neque ignis exstinguitur : in fletu vero et-deri- filium Joseph eum esse putalis; mater enim ejus,
Tium slridore, doloris nimielalem et pcenarum into- virgo est. Dicite -ergo : Nonne ntater ejus dicitur
leranliam signific.it. Jntellexisiis hwc omnia ? Dicunt Yirgo JlfaWaTSIcenim nos eam vocamus J >t fratres
ei : Eiiam. Ait iltis: Ideo omnis scrtba doclns in 'ejus Jacob et Joseph, et Simonet Judas, et sorofes
1 cgno cozlorumshnilis esl homini palrifamilias, qui ejus nonne omnes apud nos sunl? Vnde ergo huic
proferl de thesauro sue nova et vetera. Ac si diceret: omnia ista*?Et scandalizabanlur in eq. Fralfes enim
Tllis inparabolis Jocutus sum, el non intellexerunt. ejus alque sorores, nepotes matris ej"usdicunl: Mos
vobis aulem parabolas ipsas exposui el intellexislis. est enim divinre Scripturre fralrum vel sororum
Et illis quidem quia adhuc veteres sunt, protuli ve- -- filios fralres voeare (352). Jesus autem'dixil eis, tion
tera; vqhis autera quia novi eslis, et nova et velera; est propheta sine lionoie, nisi inpaliia suaet in dbtno
illis° prophelarum consueludine; vobis doctoiis et sua. Ubique enim honoralur Chrislus,' ubicunque
liiaglstrimbreloculus sum. Sic igitur loquimini, sic ,. virtutem el polenliam suam in signis et miractilis
'dcceieibanc loquendi regulara tenele. Alilerenim ""revelare dignatus esl; soli vero Judrei eiim inhono-
in regno ccelorum; aliler in conventu Scribarum et rant, cum qulbus ad tempus conversalus est. Et non
-Pliarisieorum ; aliler in Ecclesia;et aliler in Syna- fecit ibivirluies mullas , propler incredulilatem illo-
goga loqui oportet. 72 Ideo omnis scriba doctus in rum. Unde et Marcus dicil: « El non potuit ibi fa-
tegno cwlotutn. Oranis Ecclesiredoclor et prrcdicator, cere viriules raullas (353;.» Quarenon poluit?-Quia
si sapienscsl, si doclus est, shnilis esl homini patri- noluit. Quare noluii? Propter incredulitaiem illorum.
familias, qui ptoferl deihesauro suo^ de dniliis pe- _Polerat enim Dominus, si voluissel, eliam incredu-
cloris sui, de scieutia cordis sui nova et velera, Sy- ios sanare, sed in saluie corporis animae sanitatem
nagogae Scribaj, quia docti non sunt, proferunl ve- significabal. Anima enim, nisi per fidem, neque"i5a-
-lera, Ecclesiaevero Scribae, quia docti sunt, el nova nari nCque salvari potest, quoniam ejus salulcm tin
proferunt el velera (349): illi solam liileram, isti fide Deus constituit, dicens : « Qui crediderit el ba-
~et lilteram sequuntur etspirituni: istis deuique da- plizatus fuerit, salvus erit. Qui vero non erediderit
lum esl nosse raysleriura regni Dci, illis aiitem non condemnabilur (Marc. xvi, 16). » Imrautabilis eniin
est daiuiii; ul videnles non viJeant, et audiemes non DominuS ila qurcdam constituif, ufjam omnino mu-
intelliganl (5E0). ]j) lari non possent.
LIX. Et faclum esl, cum consummassetJesus para- LX. [CAP.XIY.] In illo tempore audivit Herodes
bolai islas, transiil inde. El veniens in palriam teltarcha famam Jesu, el ait pueris suis : Ilic est
suam, docebal eos inSynagogis eorum, ita vt mha- Joannes Baptisla; ipse surrexit a morluis, et ideb
renlur, et dicerent : Vnde huic sapienlia hwc el vir- virtules operantur in eo (354). Cnjuscpinionis bealus
invilat, quse ad Iittus, id est ad finera saecnli trahi- alienum eliam videlur, ut qua ralione fabrum patreni
inr, per doctrinam prredicalorum, el in fine sajcnii habueril declaremus. Hoc enim lypo etim Patrem
iu ccelesies mansiones recipiuntur; impii vero in sibi esse demonslrat, qui fabricaior omnium, con-
exteriores tenebras mittunlur. > didit mundum. > Y,_serm.36 De lemp. iuleT Augusl.
(349) Cyrilltis lib. m, in Jo. Djupliciquadam gra- serm.
lia, legali scilicel et evangelica, in fidehomines robo- (352) Y. Aug. qurcst. ex Matlh. cap. xvn-
ranlur : quod per parabolaro Dominus docuil: omnis / (353) (j!ffl)<;.vi, 5.) El non poleral tbi virlulem
scriba, elc. ullam facei e. V. S. Greg. Naz. oi'at. 4, et ap. Eu-
(550) In homilia alia subjicilur ex Isaia, Psalmis, thymlura in Marc. vi.
al<isquequre qtioniam ad Mallhaeiexplicationem non (354) Est homilia inter creteras Emiseno falso di-
faciuni, hic omiitimus. clas in decollalione S. Jo. JJapi., pag, 194. .
S.
(351) Ambros. lib. m in Lucam, inil. : < Non
195 S BRUNGMS EPISCOPI SIGKIENSIS 196
joannes Baplista fuerit, cl quam sanclus tib oiiini- A Malum quidem est mendacium ; sed pejus est liomi-
JJUSliabebatur, salis manifeste liis verbis declaralur. cidium. Mullo melius fecit David, qui cum se Nabal
Ojiraes enim, ul in alio Evangelio legitur, exisliiua- oecidere j'urai>sel, victus tamen precibus Abigail,
banl de Joanne, ne forle ipse esset Cluistus. Audieus non eum occidit (I Reg. xxv). Ubi igitur sinejma-
igitur Herodes virlutes qtias Dominus operabatur, jori peccalo minus peccalum aliquis evadere non
neqtte credens aliquem alium csse prreier Joannem, potest, faciat illud quod mirius est, nemaj'uspec-
, qui lalia facere poluissei, put.tbat eum resurrexisse catura inctiiat (357). Si enim dixeris qttod aliqitem
a morluis; unde et inajoribus sumplis virlutibus ea hominem initocenlem hodie interficies; si eum occi-
iOperarettir. Hinc autem eyangelista narral qualiter deris verum dicis; si non occideris menliris : sed
virum sanctum Herodes impius interfecerit : Here- melius esl eum non oceidere et menliri, quam oc-
-dtsmim lenuil Joanttem, et alligavii eum, et-jwsuit in cidere et verum dicere. Melius igitur fuerat flerodi
carcerem,, propler Herodiadem uxoiem fralris sui. .depeijuiiojudicari, quam ut de tanto Jiomicidio
Dicebal eniin illi Joannes : Non licel libi habere eam; dainnaretur. Misit igilur et decollaiit eum in car-
I non enim licet Iralrj, sicul lex dicil, frairis sui uxo- cere; el allatum esl capul ejus in disco, ei datum
rem accipere, nisi ad suscilandum Semen fralrissui, esl ptiellre; et puella allulit malri suae. 0 impietasl
i si tamen sine liberis defunclus fueril. Iste auteni " o cimlelilas! Juslus decollatur, fit capul ejus preiiiim
non ad fi.ilris seraen suscitanduin, sed ad libidinis sallationis; in disco affertur, convivantibus apponi-
voluplaleni exercendani, Philippi fralris sui adhuc lur : magnum quidem lerculuro, sed ad videnduni
etiam viventis, ut dicitur, duxiliivorem. Qnia igilur horribile. El actedenles distipuli ejus tulerunl cotpus
bealus Jonnnesjioctaiitvim scelus interdieebat, ca- ejus, el sepelierunl illud; el venienles nuntiaveiunl
plus el ligatus, et in carcerem positus est. Volebat Jesu (358). Quod cum audissel Jesus, secessil ihde
aulem Ilerodcs euniuecidere, sed non audebat, tuin in navicula in locum desetlum seotsum : El cian au-
quia scicbal eum esse virum sauclujn el justum, dissent lurbw , seculw sunl euin pedeslres de civilati-
tura ciiam quia tiraebat populum, quoiiiam sicut bus. Et exiens vidil tuibam muttam el miseiius eU
prophfflain eum habebant. Hac igitur caiisa, ^eis; el curavit languidos eorunl. Plana transcuriiuius,
cjus iuors aliqiianlo tempore dilala est : die aulem ut in his qurc diffioiliora suni iramoieniur
nalalis HeroJis sallavil filia Heiodiadis in niedio, LXI. Vespere aulem facto, accesserunt ad eum
73 et placuit Herodi. Quid enini Iplnceut viro sto- discipuli ejus, dkenies : Deserius est locus, ei hoia
hdoct luxurioso, uisi vana gloria, comessalio, el jam prwleriii : dimiite iuibas, ul eunles in casietlq
mulicbris saltatio; luxurire videlicel fomenta el r, etnanlsibi escas. Jesus autem dix;t eis : Non habent
inslrumenla? Iii eo vero, quod puella nou Herodis necesse ire; dale illis vos manducate. Vespere euim
sed HerodiadisfiIia,dicitur5 Philippi filia fuisse mon- Dominus turbas reficit, quia novissima hora. et
stratur (355). Ilujus autem saltatio placuit Herodi, ulliraa tetate prrcdicare cospit. Uude Joknnes ait:
cl nimiuro placuil 1 unde cum j"uramento pollicilus « Filioli, novissima hora est(/ Joan. n, 18); » et
esi ei dare quodcunque posiulasset -ab eo. Ebrielas Aposlolus : « Nos sumus, in quos fines sreeulorum
enim, slultiliae et vanitali conjuncla in lanlum ho- devenerunl (I Cor. x, 11). > Hocaulem agit in de-
miiieiii pra-clpital, ul ea quae dicit non consideret. serto, id esl in. populo silvestri et indomiio, iudisci-
jQtiidenim si pttella ocnlossuos Herodi postulassel? plinato et indocto. De quo Psalmisla all: t In terra
Nunquid eos eruisset et dedisseiilli? Si cniin nou -deseria et iuvia et inaquosa, sic in sancto apparui
1^ledissel, polerat eum de perjurio appellare. Jura- libi, ut viderem virlutem Hiain, et gloriam tuaifi
vcralseilliessedaiurum, nlhilo exceplo,qnodcunque (Psaj*.LXXII,5). * In hoc deserto et Joannes Ba-
postulasset ab eo. Et plu_sjjuidem illa poslulat quam ptista prredicabat, dicens : t Ego vox clamantis in
octtlos Herodis: non aulem illa.sed nialer ejus impia deserlo, parale viam Domino (Matth. m, 5). « SI
el adultora per illam; pracmonila enim amatre sua, aulem discipuli cjus scirenl hoc quod Doininus fa-
Da mihi, inquil, in disco capui Joannis Baplislw. -D ciurus eral, sicut sciehat maler ejus ad ntiptias in-
Merilo enira seripium esl de muliere roala : « Nou vilala, nequaquam ei dixissent: Dimitte tni bas, ut
est nraliiia super malitia nuilieris (Eccli. xxv). > eunles in caslella emanl sibi escas; illa enim spiritu
Polerafenim regni medietatem habere si voluissel: Dei piena, jam fnlura prrenoscens dicebat: Vinum
sed hoc pro nihilo ducii: pelit caput Joannis. Et non habeni (Joan. u, 3), quoniam sciebal filitim suum
contrislatus est rex: propter jusjurandumuuieni (556) novuni vinum lbi esse dalurum. Sed quid ait DOJHJ-
et eos qui simul recumbebanl, jussit dari. Pcenituit nus? Daie illis vos manducate. Responderunl ei: Non
eumjurasse, mentiri limei, vincil verecundia, fa- habemus htc nisi quinque panes el duos pisces. Yides
cies iiominnm erubeseit, et juslilire obiiviscitur. jgitur quia nondum Chrisli discipull J intelligebant

(355) JosephusAA. 18, 6, Philippum tradit, nullis sub occasione pietatis impius fieret. >
I reliclis liberis occubuisse. -Hinc Calmet provenisse (357JEulhymius : t Quia incircumspecte jurast 5,
arbitralur quod hrcc filia (noniine Salome) nialrem melius erat pejerare : e duobus iiaraquemnlis levua
secuta, cuni Herode Anlipa velut parenle suo coin- esl eligeijdura. >
moraretnr. (358) HactCnus Homilia.
(556) Hieron. : « Scelus exctisat juramento , ut
"197 COMMENT.IN MATTH. — PARS III, CAP. XIY. '««
quid duo pisces el quinque panes signiflcarent : A rium erat : quid est eniiri panes frangere, nfsi Seri-
ideoque tanlrc luibre puiabant nun posse sufficere, pluiarttm mysleria levelare? Ipse enim'dtsciptXlis
quod universo mundo sufficiebai. Quinque enira sensum aperuil, ut Scripturas' intelllgerenl : }_»&
'panes, quirique sunl libri Moysis{359); in quibus si eos panes frangere et Scripturas exponere docuit.
Spiritualiler inleHigaulur, tolum ei Novura el Yetus Hoc est eiiim quod ait, et dedil discipulis suis : disci-
, Testamenlum pleiiissiiiie contiiieluT : quorum qui- puti aiilem dcdetunt turbis : ipsecnim discipnlos
dem divitiae cunclis hoiiiinibus 'ad manducantlum suos, discipuli vero nos doctieiirat. Unde Aposloi&s
suTficiUnt: semper eniro cresciinl sicut el isti panes, ait: « Ego enira aceepi u 'Domiiio quod e. tradid:
et qui plus comedil plus nbundat. Duo vero pisces, Yobis (/ Cor. xi, 25). »i\os quoque hos paries'aliis
inleileclus et memoria sunl: sine his enim'-pancs frangiihus, qiids a "Clirisli discijiulis fi'actos acc pi-
1sti neque comedi, neque in ventre animae retineri raus, eosque quotidie lurbis apponimus, duni haec
valenl : talis enim cibus inlelleclu comedilur, et sacri Evangelii vei'ba exponiinus. Et iiianducatferuni
-memoria retinelur. Igitur nec*panes sine piscibuS, 'otWieset stalurati suM. Mandilcanliumaulemftiil tui-
iiecpisces sine panlbus saporem habenl. Quid eniin merus quinque millia virorum-, cxceplis «nuIitTtbus
'legere vales, si non inlelligas? Quid vero 74 inlel- et parvulis : non*uiil'panes nisi quiuque, mnnfu-
iigere, si id quod Intelligis memorioe non eomaien- B cantes aulcm plus raillibus quinqne. IIK iiiaiu'Ticai.1,
'•des?Comedaiiiosigitur panes, comedamus et pisces': -panes cicscttm; cei lamen fit inter panes el lioraines.
-legamus, et iiitelligaraus, el ea quae inlelligimus llli sufiiciunr, isli deficiunl : n!si enlm mandtreaTe
Tnemoria reiineamus : qui enim aliler agunl, venil homines cesSassent, fortasse in iiilhiitum panes
"diabolus el tollit verbum de corde eorum, ne ere- cfesissent. SicigituT cl cibus spiritualis-; sicpauis
-denles salvi fianl. Jussil igilur Dojiiinus panes illos ulriusque Testamenti, quanto plusiconieditur, tanio
lsibi"afferri,~et cum fecissct iurbain diScuhibere su- amplius crcseit. Nonne vides quoroodo pauis isie
*prti fenum, acceptis quwque panibus et duobus pisci- Tnihi quoqtie in faucibus cicscH? Paucn -enim
bus, aspiciens in cmlum, benedixil, et [regii, el dedil Yei'ba sumVquce exponunlur, quae si quis come-
~discipulispanes •:discipuli autem tvrbis. Ecte Salva- -dendi «vidus. et ruminnndi validu«v qui el dcnles
tornosier supra fenuin lurbam discumbere facit, fortiores-ct siomachum sanioreni haberet, rttmi-
quatenus hoc cibo ille se intelligat esse indigiium, nare adhuc ct plus frangere \o!uissei, n.hlas
"'qui nondum supra fenum discubiiH : PiOpheiaenini 'adhuc delicias cx his parare sibi poluisset. -Se-
dicit : « Yere fenum esl popultts : Siccalum est fe- quiltir : Ei suslaierunl reliquias, duodecim cophinos
"Tiuinet cecidil flos (Isa. XL, 7). » Qnicuiique igilur fragmenlorun plenos. Yalde enim plures sunl reli-
«s, qui vis satutari de panibus Chiisli, discuinbe* - quiae panum, quam fuissent ipsi panfes rduodecLin
"prius super fenttm, iino jrrius te jpsura 'fenum esse eniin suiil cophini reliquiarura; panes vero omne»
cognosce. Non 'jam luxuriet in te viriditas camis'; auiequam manducarentur infra , uniim cophlnum
audi Apostolum dicentem : « Moitificate menibra, poni poiuissent'. Si quisauiem isia miratur, miretnr
quae sunt super terrain (Col. m, 5): » intelligile ct cjelei'a omnia qure Dominus operatur. Qtiid
quia flosel puleiiriludoiiujus viire cilo arescil (560). euim fccit Deus quod mirabile non sit (361)?Coe-
Accipiens autem Domintis qutnque panes el duos lUfliet tert am fecil, mirabile esl: liomines el tuncla
pisces; flspicieiisin cwlum benedixitel fregil et dedtt animalia creavil, et hoc mirabile. Sed jinnquid jl-
-discipulis suts. Jilagna munera discipulis daturus, lud quoque mirabile nou jest, quod cx panco semine
prius in coelum Dominus aspicit; ul nos intelliga- per singulosDiinos taiita nob.shorrea replel? Qtikl?
Tinis, quoniam omne datura oplimum et omne do- quod lerras humor cuin idcm sit> iu unaquaque ai-
num perfeclum desursum-est descendens a Patre bore vei herba mutat saporem ?-Et cuni secundum
luniinum (Jac. j_ 17). « Otnnis enim sapientia a se neque dulcis neque amarus seiTiiatur; ia aliis
ftomino Deo est, el cum eo fuit seinper el csfiinie tamen dulcis et in aliis amarus invenilur. Sic ig>tur
revuin (Eccl. i, 1). > Unde et de se ipso Dominus . qurere pcr singula, et nihil invenies -quod non 'sit
alt: « Ego sum panis vivus, qui de ccelo descendi rnirabile. Noli aulem isla mirari, sed potius illum
{Joan. vi, 41). > Illtic igitur Domiuus aspicit, unde mirare,[qui hrec et alia oittnia taui adnfranda
veniiinl omnia bona. Benedicil aulem panes, ut sua creavit. Hlud tjuoque considerauduin e»l, quia tbt
bcnediclione multiplicentur. Sic enim el primis se- sunl cophini quol et aposloli : unusquisque enim
minibus a principio Dominus benedixil, cujus be- aposlolortim ex istorum quinque panum fragmentis
nedietione semel accepta, usque hbdie fructificare 'cophinum sure mentis replevil", ui haberet undc sibi
non cessant. Et fregil, quod valde quidem necessa- comiuissuni populum reficere posset itfflsL).Yide

. (559) S. Aug. tract. 24, in Joan.: « Qninque pa- et voluplates istius sreculiel illecebras carnis menle
nes inlelligunlur quinque libri Moysi, raerilo non despecta calcare. » i
irilicei, sed hordeacei; quiaad Yettis Tesiamenitim : « Ne mirere fontes fluere, inesse
(561) Hil.tr. ex
pertinent; » idem Beda ad h. 1. Ante hos Hilarius uvas viltbus, uvis vina diffuttdi, etcnines inuudi
de discipulis « solos se quinque panes responderunl opes quodain mealu indefessoque difliiere; attctorera
iiabere, quia adhuc sub quinque panibus, id esi 5 enim hujus universitatis tanius panum profecms
Jibris legis conlinebanlur. » <- osiendit. »
(560; Beda, ex Hieron. : « Dlscumbeie, est fiores ^562) Hilar.: t Saluraio poptilo in tanlum deia-
i-99 S. BRUNONISEPISCOPI S.GNIENSIS. 200
inodo in hoc uno cophino beati Malihseievangelistrc; A tasma est, ei prw limore ctamaveruni. Clamor enim
'rjuem ante nostrrc mcntis oculos effudit, qttaniae de- confusus et inordinatus eos liinore uimio indicat
9icireconlineaiilur : quem de piscibus quoque mol- fuisse turbatos. Slalimque Jesus locuius est eis, dt-
tum suscepisse dttbilare yjjjion posstimus, cum cens : Jlabeie flduciam; egosum, nolile thnere. Sic
tain bene hrec omnia inieliexerit, et inlelleclanre- enim et Moysi Dorainus ait: « Ego siun qui sum.
morirc-commendaverit. Similiter auteni el bealus Sic dices fililslsiael: Qui est, misitraead vos (Exoi.
Joannescophinum suum ex his panibus implevit, III, 14). > Yel ideo forlasse dixit, Ego sum, ul eura
qui eos hordeaceos fuisse describit. Yere ufique qttis essel agnoscerenl, audita vqce quam cognilain
hordeacei cranl, et ad comedendum insuaves el habebanl: stepe enim alicujus voeem a longeaudien-
diiTiciles: ideoque Dominus eos frcgit, ct plsces les, quissii, confestim agnoscimtts, etsi eum non
feis addidil, cura qiiibus facilius comedi pottiissent. videamus. Respondent autem Pelrus dixii : Domine,
- LXII. (563) El slatim jussit discipulos ascendere si tu es, jube me venire ad ie super aguas. At ipse
in naviculam et prwcedeie eum trans fretum 4onec ait: Veni. Ubique enim beaitis Pelrus fei veniissiuire
dimillerel lurbas, In hoc enim passionem suam signi- fidei fuisse monstratur (367). Neque enim profun-
ficasse vidctttr, quiaco relielo, discjpulis fugientibus, dissimo pelago sese ci ederet, nisi fidem cerlissimam
ipscsolus inter Jud.Corum lurbas remaneret: ait jB de Doininohaberel: sciebat enim Salvatorem srio-
eiiim (504) : « Si inc qureritis, sinite hos ablre. i strtim omnia posse, el nibil miiius in mari qtiam in
Sed quia in naviculam ascendere etper raaris.peii- terrapoteslalem euni habere credebal. Yeruniinmen
culosum iler discipulos ire jobet, eos quoque in illa quod Petrus super raare gr.iditur, itoti soluni magi-
lanta perlurbalione securos non fttisse osletidittir. slro, verum cliain discipnlis muiidus iste siibjfcttus
F.t dimissa turba ascendit in moiUetn solus orare. csseniionslralur. Quaravis propier hsereiicos ila fieri
Turbam cniiiiDoininiis dimisil, el in inonlem ascen- oportcbal, qui Christum Doniinum co quod super
tlH, quaudo reliclis Judreis ad cpslos rediit, et solus raare ambulaverat, non verum, sed pbanlaslicmii
quidem, quia nemo corporaliter cum eo ivit. lbi vero coipus habuisse poslea dicebant : vincuntur enini
orat, quia, ut Aposlolus ait (565), pro nobis ad Pa- isti, dum bealum quoque Pet.rum super niarc ambu-
trein inlerpeliai. Vespere autem facto solus erat ibi, lasse audiunt, quero uiique verum corpus habuisse
navicula -vero in medio mari jaclabatur fluciibus, non dubitaut. Ec descendens Peirus de navicula atn-
wat enim contratius venlus. Ex eo auieni tempore bulabat super aquam, ut venirel acl Jesum. Videns
Jiidrcoruni popnlo vesperum fuit, ex quo Chrisius vero lenlum validum timuil, el cum cmpissel mergi
Soljustiliae de hocmundo recessil: eo etiiiiiuascenle claijiavil dicens : Domine, salvutn me fac; el continuo
lux oria est eis, eo vero roorienle, lenebr.fi fnclrc iesus extendens manum apprehendil eutn; el aii illi:
Sunt eis. Quod aulcm navicula in medio mari flucti- Modicwficlei,quaie dubiiasli ? Hoc eiiira facto bealus
bus jaclabalur, hoc siguificabat, quod posl Christi Petrus ea quae sibi futura erant j'aiu ex lunc signiii-
ascensionera sancta Ecclesia iu hoc mtindo mttlta cabal. InChristi naiiiquepassioiie, quasi super aquas
adversa essel passura. Unde et beue dicilur, quia coiiiidenler ambulabai, ciim diceret : « Et si omnes
-veniuserat ei canlrariusi quid enim venliis conlra- scandalizati fuerinl, ego nunqiiam scandalizcjbor
lius, nisi tyt aunoruni srcviens perseculio? Quartaau- (Mui.li. x\vi, 55). » Yidens \ero venlum validum
lein vigida noclis venil ad eos cmbulans superjnaie. limuil, quia, cum Dominus a Jttdreis teneretJti-, jp e
Quarta eniiu vigiliaex eo temporengiiur,quo Sahator quoque siinulcura aliis discipiilis ftigit. Merbus<;tt
liosler in uiuiidum \enil : piitna enini vigilia fujt auleinquando negavil: deinde \ero clamavildicens :
ab AdamusqueadMoysen;stcuiida a Moyseusque aii Domine, salvum me fac, quando cgressus foras flevil
David; lerliaaDavid usqtic ad Chiisluui(566).Prima amare : ipsumenini flere,claraare luit. Sed coniintio
enim vigilia niinio sonino gravala sine legefuit: se- Jesus cxtendens manum appteliendil eum, quando
cunda legem habuil: terlia propbetas: quarla Evan- voce angelica eum consolando, ct quodamraodo ad
gelium. Quarla igiiur vigilia venit ad eos, quia magis . se trahendo dictuin est mulieribus: t lte, dicite disci-
in hac quam in aliis oinnibus servos suos Doiuinus pulis ej'us et Pelro, quia prrecetlel vos in Galiltcam
visitare dignalur. Auibulat autein super inare, quia (Marc. xvi, 7) : i in eo enim ^Q quod proprio no-
lolus ei subjeclus est miindus. Ei videnles eutn super mine eum vocavii, quasi manu appreliensum ireine-
mare ambulanlem lurbati sunt, dicenles, quia phan- bunduni et jam perire limenlem ad spem gratirc

ceps cumulanttir augmentum , quanlus el credentis esi, soliiudinem suam in tempbre p.tssionis ostendil,
populi, et explendorum ccelesti gratia apostoloruui -cretens li-epidatione dilapsis. >
liutnertis deslinabaittr. » Hier. « Unusquisque apo* (565) Ad Hebr. vu, 25: « Semper vivens ad inler-
slolorum de reliqttiis Salvaloris implet copbintini pell.uidum pro nobis. »
--sutim, ut vel habeal trnde poslea gentibus tibuni (566) Hilar.: « Sed quartavigilia Dominusvenil:
pr.cbeat, vel ex rcliquiis doceat \eros fuissepanes qtiario enim liim ad Ecclcsiara vagam el nauiragam"
qtii posiea niuliiplicali stiiil. > Beda : « Djodetim reverlctur.... Piima eniin vigilia fuit legis: secund.t
copbini duodecim aposloli suiit qui inde saeramenla prophetarum; tertia corporalis .adveiilus; qumia
cojlegeruni; quia qure a rudibus intelhgi nequeunl, aulera in reditu clarilatis. J
a peifectis inqiiirenda sunl. » (567) Hieron. : t -in omnibiis locis ardentissinue
'205) El -suiim coropulil. Yttlg. ' fidei invenifir Pettus; » qurc exscribit Beda. VKJ.
(«64) Joanfxun.-D. Ililar. « Quod vcspere solus Iiil.tr.
m COHMENT. JN MATTH. — PARS III, CAP. XV. 202
enm elevavil. ln his autera Ccclesia: quoque picspera A slri ascendei'e digneiur, et superbi.c venlosilateni
et adyersa significari posstinl : quae quidein ali- e( \Jtiorura insurgenliiim procellas quicsct-FC faci.it
quando mergi, aliquando vero exstngere videtur. Et (570). Ascendal eliam in tiavictilara suara, id est in'
cttm ascendissenl in naviculam, cesbtivilven'us.- Non satictara Eeclesiara (371), cl se ibi esse manlfestal,
cst autcra inielligendum, ui lunc Jestis iu naviciilam qui ibi quodammodo non esse videlur, dum taulo
ascendissci (568); piius enini \enit Cnphaniaura , eatn perseculionum turbiue patilur agitari; et inipe-
ibique raulia in sjnagoga locutus esl, qttae Joannes let ventis et -fial tranquilluas magna Quod autein"
-qiii.lein.scribit, Mailliaeus \ero et Marcus prreter- ail iEt cum cognovissent eum vitt loci illius, mise-
niiltunt. Dicit enim Joannes, quia \oiuerunt euin tunt in nniversam regioncm itlam, el obiuleiunl ei
discipuli In naviciil.un snscipere, scd slatiro fuit omttes male Itabenles, ui eossanarei; quid ahud* si-*
uavisad terratn ad qttaiti ibant, id esl Capharnaum : gnifical, itisi qttia viri sancti qui Derim cognoscere
Jiitde nianifeslum esl eiira ttinc in naiiculain, uon uterueiitnt, ptoaliorum peccaiis orare, et alios Deo
asccndisse, Jusseral enira Dominus, ui superius di- conimendare et ofFcrredjbeul? Sed quid est Chrisii
cium est, ut discipult suj eum prjetederenl; 'qui \esliraenii firabriam tangeie (372)? AlitnJ enira est
cuin veriisseul Caphainaum, ibique eum uon inve- tangere Clnistum, aliud vesfraienta Christi. Thomas
B
nissent, flcctemes ilerum .ad eum revertebantur : el enim Christiim ungens dicebat: « Dominus inetis
iiinc quldein apparuit eis Doininus auibulaiis snper ei De is metis (Join. \x, 28):» Philippus vero vesti-
inarc. Et e^pletis omnibus qure modo in hoc Evan- inejtla langebat cl non Clirislum, cuin diceret:
geho dicla sinl, poslquam ea locutus e=l, qtue « Doiitine, oslende nobis Patrem, ei sufiicit nobis
Jjjaimes narrat tibque adillura Ibetitiiin qno dicilur:_ (Joan. xiv, 8). » Pi-opiiiqnius igitur Thomas Chri-
Ilwc auiem locuius est Jesus in Synagoga docens in s uin langebal, qtt.iui Pliilippns: iiudeet illi diciiur :
Capliarnauin, lediertiiit ad naveni; et citin ascen- t Quia vidisli me, credidisti; > huic autem : <"Non
tiisseui in naiiculain, cessavil venlits. Notiduin enim credis quia cgo in Pntre et Paler in me est? ~Qui
\enius cessavejai, nec inare a suo fervore quieverat, \idetine,SidetelPjtrein. t ille igilurjam vldisse-cl
sed sicut in nocle, ilaetin die, eisdeni adhuc flu- credidisse, iste \eio iiouduin bene viJit.se, vel cre-
ciibusiu.iiabatur: ul autem Jesus asceitdit in navl- didisse dicitur. Iili igilnr langunl Christttin, -qui iii
cm.im, Jiiowenliis ceisavil. Qui autem in navkula euin perfecle (redenles, c.ilholicre fidei veritalem
erunl, viso ianlo miruculo siupenles penernnl et ad- cognoscunt.llli vero"tangmit vesliraenta Christi,
o'aierunteutn,dicenles; Vere FiliusDeies : Mai-cus qui qiiaravis inlelligere uon valeant, credunl tainen
vej'o eos rcdarguil^ el obliios et excrcc.tios dieit, quod eis a viii» cailiolicis prrcdicaiur. Tanto iiiique
u
quod exhoc slupenies aduiirareiitur, qui praeleiiia iiniistiuisque Jongiiis tangil Cliristuin, quanlo miiius
die tam magnuin miraculum in qultiquc panibus inlel igil et cognoscii Cliristuin. Oinncs lainen sa-
D,iniituni fccibse cognoveranl: iindc el ait (369) : uanlui', qui \el fijiibriani \eslimenti cj'us tangunt,
Non enim inlellexerant de panibtts. Si ciiim de pa- quoniain « omiiis qui credideiilct "" baptfoalus fuferit,
jiuni iniiaculo 1'ecorddTeniur, jam non erat, ut de salvns cril (Marc. xvi, 16). *
iraris sedaii rairaculo inirareiiltiT. Et ciim tiansfie- LXIII. \CKV XV.] Tuhc acdesbetiiiU ad ettni ab
tassenl,veiieriiiitinteiram Genezareih el applicuerunl. Hietosolymis Scribm el Pharismt, dicenles: Quare
Cuniqtieegiesbiessenl de navi, conlinuo cognoveiunl discipuli lui transgtediunlur tradilionem seniorum ?
eum. Hoc auieiiiMntthrciisraanifesfuis dicii: videiur Non enimlavant manus suus, 'cum panem manducant.
cniiii Marcus dieere, quod discipuli euni non co_gno- Seiiiorura iiainque traditiones, non prophetaTtitn
\erint, donec de navi egiederenlur. Sed iiou est ita : llicia, sed niajoruiiiconsueludiiiesiocaiilur : qttibus
tion enim hoc de iliscipiilis dicitur, sed de hoinini- docenlur et manus et 77 urceos et calices'et omuia
bus regionia ilii.ts, qui "slaiim etira cogno\ eruut, vasa fi equenler lavare, sentperque mund.i et nitida
cl undique iulti tnos sttos_eiad saifandmn obtuleruni. liabere (375). llis atilera Julrci magis quara Icgi et
Eilioc eslquqd Dlatthrcusail : Et rcum cognovisseni r. propheiis obedieniescraiit. H.ibebanl autem et alias
emnviiilycihUius, miserunt in utuversam tegionem niullas tiaditibncs, el coiuttetudines, qua; ellaui legi
'tllam, el pbiulerunl ei omnes male hubenles: el roga- el propbelis conlrarire erant; de quibtis Dominiis
bani eum ut vel fimbnatn vesliinenli ejus tdiigeient: stibsequeulcr cos redarguens aii: Quare et vos irans*
et quicunque tetigeranl salvi faclt sunt. Oremus au- gredimini pi mceplumDeipropler iradiiionem veslram?
tera etnos Deralnum, ul in na\iculam pectoris no- Nam Deus dixit: Honora vatrcm el matrem : el qui
j

f368) Vid. S. Aug. lib. n Deconsens.'Evang., c- redilura rcterna Ecclesi.e pax, et iraiiquillilas indi-
47, eiS. Hilnr. lwc v. 19. catur..»
(569) Marc. vi, 52, 53 : t Eral enim cor coriim (372) Maith. bic v. 36 : t Elobtulerunl ei omnes
obcaecaium. » male habeiiles, et rogabant euni tit.vel fiinbriam
(370) Beda . «In qiiodctinque cniin cor Detis per vesliinenli ejus Et tjuicunque leligeruiu
•salvi facli sunt. tangereiit.
>
gratiam sui amoris veiierii, tiiox universa mundi
vitiorumque el spiiituura raalignoruni praelia com- . (373) Euihyniius: «Nequeenimjubebatlex divina,
piessa qiiiescunU » ne ederent priusquaui Javarent, sed seuiores po-
(371) Uilar.-: « Ascensuauleivi ejus in naviin, puli. >
\cnlum etinare esse sedatum . posi ehrilatis su-a;
- .-7 - .
PATKOL. CLXY.
203 S. BRUNONISEPISCOPI SIGNIENftlS ?04
maledixerit palri vel matri, mortt moftalur. Vos au- A Mala interprelatio, qua horao deeipiiur, miscricor-
tem dicitis : Quicunquedixeritpalri vel malii: Muntts dia lollilur, cl avariiia ntilrittir. Nihil ultra paren-
quodcunque esi exme, tibi prodetit, el non honorifi- llhus faciunl: omnia eis oiTernnt quae parenlibtis
cabil palrem suunl, aui malrem suam, et irrilum dare debuerant. Peccanl equidem illi qui sicsuos
fecislis mandatum Dei p"ropter iraditionem veslram. parentes honorani, sed plus peccant qui sle e->s
JIoc anlem Marcus evangelista aliqnanto planius honorare dorcnt (574). Ilypociitm, beite propltelavit
diceie videtur: ait enim (iliiirc. vii, II): 'Vos au- de vobisIsaias, diccns : Populus hic labiisme honorct,
tem dicitis : Si dixeril Itomo patri aul matii: Donum cor aulem eorum longe esl a me. Sine cauta aulem
guodcunque esl ex me, tibi profueril; et ullra non co'unl me, docentesdoclrinas el ihandala ItominuiH;
dimitliiis eum quidquam facere palii suo aul maift, isil enim snnt de quibtis diciuir: < Qui loquuntur
rescindenles veibum Dei. Quod taleesl ac si diceiet: pacem curii proiiroo suo, mala auiero sunl in cbrdi-
Dcus parentcs bonorare praeeipit; vos auiem raale bus eorum (Psat. XX\H, 3). > Sine causa aW.em
hojiojcm interprelantcs, pareules suos filios inbo- DeUmcolunl, quia nullam de servitio suo reiribu-
iiorare doeelis : dicitis eniin lioc parentibtts ad ho- lionem suscipient; Detts eniin non verba sed corda
Dorein sufficere, sivetbis el ratione a filiis bono- attendit. Redargttit autem eos, quia legis et pro-
lenlt.r; quoniara Moyscseos quidera honorareprrc- .3 pbeiarum prrccepta relinqueiites, horoinum doclri-
tipit, seJ quoraodo honoreniur non prrecipii. Et nas el mandala docebant: ca scilicel qure senioruni
lioc agenles, non diraittitis eos qnidquam ultra traditionesvoc.ibant. Et convocatisad se iurbis dixit
fatere pareniiLus su.s, quoninm male a \ohisin- eis : Auciiteet intelligiie : non qUodiritrat in os coin-
structi, vanis verbis eos consolaniiir, nl sic eos qninat hoininetn, sedquod ptocedtl ex ore, hoc coin-
lionorare videantur. Honor enjm indivini Scripltira quinal hominein. Yos, inqttii, audile el intelligite,
niagis in obsequiis quam in verbis inteliigitur; quoniam isli audire qnidem volunt, sed irileliigcre
secundum illud : t Honora Do.ttituim de tua sub- nohint: excrecavil enim eos malilia coruin. Tunc
stanlia (Piov. 111,°9); » et Apostolus : « Ilonora accedeniesdisciputi ejtts, dixerum ei: Scis quia Pha-
viduas, quae verevidurc stint (Tim. v, 2). > Unde et riswi audilo lioc verbo scandalizali suiit ? Al ille re-
liomiiics dicere solent: llleet ifle bene me honofa- spandetibait : Omnis plantalio, quum non planlavH
vit, si illum in domttm stiain suscepil, el libentcr el Pater meus cmleslis,eiadicabilur. Oinnis igiturplan-
servivit, el affluenter necessaria ministTavit. Tali tatio philosopiioruin, oranis planlaTto lirerelicorura,
igilur honoi'e parenies nostros honorare debemus: oranis jjlanlalio ScribarumeiPliarisaeorum,qurccun-
per hrec aulero intell gere dalui'. qtiod Scribre et ' _J que conlra Deum est, conlra veriiatem est, conlra
Pharisrci sttis uliliiatibus providentes, a parentum jiislitiara est, eradicabilur. Quae enim plantatio
ser\itio filios relraherent, et ad templi servilia ex contra hrec non est, eliamsi ab illis tial, illorum
mniiera cl sacrificia offerenda eos invjlarenl. Qnibtis lainen non esi. Planlat aulem Deus platit.itionera
'Ctim illi se id miniine facere posse rcsponderent, sunm, nonsolumper bonos, 7§ verum etiain pcf
quoniaro paujieres suosparenlesdestiis faculialibus malos : undeeliaui eorumdeml3Ciibaruni et Phari*
eo»suslenlareopoiierel, dicebant magis Deoobtera- sreorum plantationem alibi Dominuscoraraeixlal di-
perandum esse quain hoininibus. At illi e contra ; eens : t Super caihedram Moysi sederunt Scribre et
Cur igiiur Deus parentes honoiare prrecepli? qtiibus Pbaiisaei; qurecunque dixerinl vobis, facite (Matlh.
illii Nemo raelius parenles suosJionorat, quam ille, XXIII,2). >INontamcn simpliciier qtirecunqne, sed
qui pro se ei pro illis uiunera Domino offerl: qui illa tantum omnia quaeMoysi cathedrre dociiinaeque
igilur bene parentes stioscupilbonorare, dicaipatri convenianl: talis eiiim doclrinaelplantalio ct illorum
eliiialij suae: Munus qtiodcunqtte est ex me, non esl, quia per eos fit; el illoruin non est, quia
niihi lanlum, sed ei libj proderil. Sicutpro me, i:a eorum tradiiio non est: oinnis enim doclrinasibona"
et pro te munera offero : onuiis raea oblaiio, non est, a quocunque fiai, Deiest. Siniie illos, cwcisunt
niea laiituin, sed el lua est. Hoc auiern parenles j ) ei duces cmcorutn : cmcusenim si cwcoducalumprcv-
cum aiidirenl, magis volebanl fnme torqueii, quam siet, ambo in foveam cadunt. Haec enim crccitas
lalia munera impethre. Hoc igittir ingenio Sciibaeel lion corporis sed cordis est : erecuseiiim est, qui
Pharisoei et parenies fame cruciabanl, el filios suis errorem sequiiur, et veritatem non intelligit, quo-
facultalibus spoliabant. Et IIOGest quoJ ait : Et i iam luraen mentis, intellectus est. ln foveam aulem
ullra non dimitlilis eum quidquam facere palti suo c.tdnni qifi in infernum descendunt. Respondensau-
nul malrirrescindenles veibum Dei. Verbuin enim lem Pelius, dixil ei: Edissere nobis parabolam istam.
Dei rescindunt, qui illud lara male interpretantur. At ille dixil: Adltuc et vos sine inlellecttteslis ?Ei ant

(574) DHIiciliumhunc locum ju.licio Origenis, et ul eo nonminus vos, quam rae adjuvate, et Scribre Deum
lEuihynijj, quemadniodum A. noster exphcavil, ex- \obis propitium reddere \eliut: qtia doclrina
plicant ieceniiores iuterpreies Jansenitis -Concord. et Pharis.f t praetexlu rehgioitis stio qti.Chliii stu.le-
-cap.fiO.jM.tldonaltts, Cornelius a Lapide.elc, quasi banl. V. Hier. ad el Bedam ad liiinc locura, Yictoreu)
iiln a parentibus egentibus interpellati rpsponde- Anliochenum cap. vn Maici, Aiigtislinuui lib. i
-Tini; donum qtiodcuiique in culiuin Dei coiiiulero, fjuajsl. Evang.,cap. 16.
-ctiait) vobis proderii, qtih illud eo animo eonferam,
5CS COMMENT.IN MATTH — PARS III CAP. XV. 206
"
cnira apostoli siue intelleclu, dttnt ca in parabolis A exeuni cogilationes malm, homicidia, adulieria, jor-
dicla esse palabant, qure non inparabolis, sedpl.ino nicationcs, fuiia, falsa testimonia, blasphemim: hwe
scrraone Doininus dixeral: undr cl illi merilo re- sunt quw coiiiquinunt hominem. Decordcenim exctuit.
dnrgnimlur, qui ea qrirc ad lilleiam iniclligi debenl, quia in corde generantur, ibique sedem habenl: sivts
allegoiice cxponere conaritur. Nonne intelligilis, etiiin horainis adinvenlione, sive diabolica persua- *
quia omne quod in ~~os inlral, in veniremvddil, et sio:ie Ibi fianl, de corde tamen ea exire non dtibium ,
in secesstttn emiuilur? Manifcsi.im cst euhn quod cst. Hrec aulem coinqttinant hominein; hrec bomi-
eibusin .vcnlre digeiitur, ejusque pars ad corptts nem a Deo separanl, et abominabileni facitmt.« Non ,
ntiliiendum per inenibra diffiinditiir (575) : nlia lolis auleni manibus mniidticnre, non coinquinat
iero pars qurccoipori necessaria rion 'esl, 111sc- homiiiem : » Manducate amera non lolis raatiibus,
cessum emittiliir. Un le etiam vigilanter dictum esl rusiicilas csl, non peccatum.
omne el non lotum: si entro totum dixisset, non LXIV. (577) Et egressus- inde Jesus secesnt ht
csset verum ; noh enini totiim quod in venlrera parles Turi et Sidonis : et ecce mulier Cltcaatiica «
vadil, in secessum emiililur. Aliud est enim iolntn, finibus illis egressa clainavtl dicens : Miserere meih
et allud omne; si eniin dicas: Omnls honio corporeus Domine fili David; filia mecimtdeu damonio vexatur.
est, veruni dieis; si vero dicas"":Tolus homo cor- Qui non respondil ei verbuin. Et accedenles discipuli
poretts est, \eruro non diciSj qttoniain aninia ctim ejus rogabanl eim dicenles : Dimilte eatn, guia cla-
sil pars hqminis incorporea est. Sic igitur omne mal posl nos. ipse auletn respondens ail : Non
quod in~vehirem vadititi secessnm emilliliir, non sum tnissus nisi ad oves quw peiierunt domus
tolum tamen qtiod in venlrem vadil in secessnm Israel. Hrec est igitur causa, ctir clamantem nitt-
fmiltitur. Omnia euiin quaead corptis nulriendum in lierem fQ Deus non exaiidit : hrcc est causa, cttr .
vciilrem vaduni, eliamsi roiniiiiasint, et digesiionein miseiicordia non miseretur : hrr-ccsi causa, cur ille
et egeslioiiemsuscipiuul: <7i«naulem pt ocedttntde ore, qtii Iti principio erat Verbuin, quamvis multa verba
decoide exetinl, el ea coinquinatil hominem. Taceant mnlier muliiplicel, non laineii respondii ei \erbuin.
jgittir niniosophi, qni me.itetn et raiioncm,'memo- Nonstiin, inquit, missus, nisi ad oves qum peiit-
liam et intellectum in ccrebro esse confirmant. runl domtts hrael. Quid esl igilur qtiod Prophcia
Qui enim iecil horoiiieni, ipse s"cit quid in una- ait: « Ei.'l radix Jesse, ct qui exsurget regere
qi-aque lioininis parte posuerit: ipse enim scrutalur gentes, in eum genles spcrabunt? (Rom. xv, 12.)
renes el corda. Sed dicuiil: Si lircc in corde et non Si non es missus nisi ad oves qttrc perierunl domus
in capiie sunl, quare capilis rrgritndine ainiltunlur, C Israel, quid esl qtiod libi a Patre dicitur : « 1'ostula
el ejusdem bona valeludine rectipcrantur ? Cur in- a me et dabo libi genles hereditalem luam et pos-
sanis et phreneticis ut ad nienlem redeant, capiti et sessionem tuam lerminos ierrrc?»(Ps. JI, 8 ) Hero-
noii cordi mcdicamen apponilur? eis enim qui lalia qne, si non esmissus nisi ad oves qure periertiut
pntiiinlur, pene oninis cura non cordi sed capiii doiiuis Isiacl, quid est qtiod in Isaia libi Paler Io-
a.Ihiheltir. Scianl aulem isti, menlem et raiionem, qniiitr dicens : « Parum esl ut sis mihi senus ad
inejnoriam el imellectum principaliter et proprie in suscilandas tribiis Jacob, el ad feces Israel conver-
corde sedem habere (376j, qurc sicut capitis infir- lendas. Ecce dedi te in hioem genlium,Titsis salus
milale aliquando impediuntur, iia"~el ejusdem sani- mea usqiie ad exlrenutm terrrc? » (Is. XI.IX, 6)
laie tonvalescunl. Scimus enim visum in oculo esse, lloc enim lestimonio magis ad gentes qnamad Ismef
cuisi manum opponas, mox visus tollilur, si manum niissus essevideris. Patum enim videiur Patri, et
tollas, visus recipitur; sed nunquid idcircb non in merito quidem parum , ut qui ei rcqualis es, pio tam
oculos, sed in manu visum esse dicis, quia ejus im- vili preiio ejus servus sis, homo fias, servilem for-
pediroenlo visus lollitur? Sic igitur ralio, quamvis mam suscipias, si lantum tribtis Jacob, cl feces
c.tpiiis impediroento lollaliir, non in capite lamen, Israel converlere et vocare venisti. Pater dicit: Ecce
sed iu corde esse credatur. Galor eniin nattiralis, qui ry dedi -le in lucem genlium, ul sis saltts mea usqtie ad
pulsuum vehiculo per lolum corpus ex corde diffun- exlremum terrw; et tn dicis , Non sum missus nisi
dtlur, in inlirmo capile, aliqua re nobis incognita , ad.oves qum periernnl domus Israel? Contraria liafc
aliqttando corrnmpittir, cnjiis corruptione postqiiain esse videniur : contraria lamen non sunt. Missus
cor tangitur, et mens et ralio in eo obscuralur. est enim Dominus ad oves quae periertint domus
Unde fil ul, sanalo capite, cori-uplio tollatur, <H Israel, ul eas vocarci, eas sanarel, eas praedicaret,
mens et raiio revertatur. Sequitur : De corde enim et ad fidem eas converierel; el hoc per se. Missus
(575) Hier.: t Ex hac seiilentiola qnidam calum- ferme habel epistola 6-i adFabioIam, etlib.i Contra
niantur, quod Domiuus jihysicredispulationis ignarus Jovinianum. Origenes quoque hoin. 9, Iti Exodum ,
pulet onines cibos in ventrein ire et in secessum di- el Tertullianus lib. De resurrectione carnis eap. 15 ,
geii, cum staiim infusre escae per arlus et venas, ac mullisIdScriplurae lestimoniis coniendit. Philo qtso-
medullas, nervosque fuitdantur;-» ctii caluinniae re- qne in opusculo De deteriori potiori insidianle, Nys-
spoitdel ibidera Iliuron. senus or, i De resur., Theodorems serm. 5 De
(376) Idem Hieron. <td h. I. : t Ei'gO aiiimre piin- provldentia. Laclanl. vero lib. i de Opif. rem in an-
fipale non sectindum Platonem in cerebro, se<ljtixta tipili relinquit, utriim in cerebro an in corde sit.
Christum in corde est, etarguendi ex hacisenteiilia (377) Biunoni suo aiicinri lircc. horail. Fer.< v,
sunl qui cogilaliones a diabolo immitli pulanl.» Idein ,iost i Dom. Quadrag, assigualrc inscribalur.
207 . S. BRUNONIS EPISCOPI SIGMENSIS SOS
csfetiam ad genles vocandrfs, sanandas, prrcdican- A non ciubescit, doinuin ingreditur, iinpoiluna tla-
das, elad fidein comerlendas; sed boc per disei- niat, Salvatorem adoral,et j'amtandeni rcsponsum
pulos snos, et non per se. Missus est denique piius audiie merelur. Probal eam Dominus, an paiicn-
prredicare ad Judreos (378), deinde Geniiles : unde liam habeat, an huiniliiaiem leneat, caijpm cara
ct cisdem Judreis Aposioltjs ait : (379) « Vobispii- vocat, canent se illa esse fatetur. Nonesl, inqtiit,
inum oporlucial jirrcdicari vcrbum Dei : qnia re- bottum sumcre panem filiorum et mitlere canibus.
pulistis illud, ei, imlignos vos fecislis relernre viia?, Dicit illa : Eiiam, Domine : canis ego sum, de po-
ecce converlimur ad gentes (Act. xin, -46). » Sic pulo genlili, de genere Chananreo, non sum dif,na
jgilur el missus, et non missus est Dominus. Attdi- pane filiorum, uon sum digna beneficio sanctoruin.
\irous auiem quid raulierCIrananrea dixerit: audhi- Sed quia caiiis, sinn, porrige mihi micas : Nam et
JIUIS-quid discipulis suis pro ea interpellanlibus in caielli edunl de micis qum cadutu de mensa dotnino-
ilinere Christus responderit: nuuc autem \tdeanitis rum suoruin. Docelnos mulier ista qualiter orare
quid Gliam domuni \eniens egerit. Marcus cnini debeainus . Evangeljum non lcgciat, et sicut Evau-
evangelista, qui omnia hrcc, quaa in iiinere dicia gelium pwcipit, orat(58I). Sciiptura estSQenini:
MIIII, praelermiitil, caelera qure seqtiuntur, non in (582. Peitle ei uccipietis,i]umii!eei iuventelis, pul-
*ia, sed in domo facta Juisse describit: ait euiisi : jB stite et apenetur vubis. Tunc tespondens Jesus
(580) Et inde surgeus abiil in fines Tyri el Stdouis-: el ail illi : 0 mulier, magna esl fides itta : fiat tibi sicttt
mgresstts domum , neminem voluil sciie, el non poluil vis. Ciim impiobiiate paneni pttisli, propter
ialete. Mulier aulem staiim, ul audtvil de eo, cujits improbiiatem luam dabuntur libi qtioiquot habes
habebul fitia «piiitum immunduin, inlravit, el procidil necessaiios. Vade, quia sana esl hlia tua : et
adpedesejus : eialcnim mulier genlilis Syrephwnissa sqnaia esi filia ejus ex ilta hora. Oreraus igitur et
genete. Quia cnim non erat raissus nisi ad oves qure nos Domijium ut sanet fiiias uostras; oremus ut
pericrtini (lonuis Jsrael, ideo clnmanli mulieii nihil sanel, el a peccails hbeiet animas nosiras. IJlacnim
in via 1'espondit. Insuper et dotnum iiisressus, uc- aniroa vcxaiur a drenionio, qurc peccare non ccssal,
jnijieni scire voluil, ci lamen latere non potuil. SeJ cl in crimine pej-severai. Qure si bene conversa
quareneininem scire voluit? Qaia oinues illi Geiuiies fueril,ct de Chtisli miseiicordia non desperaverii,
eranl : Getitilibus antem iiondura revclari volebal. dicelur ei a piissirao Doroiuo : Fiat tibi stcut vis, et
Quarc crgo Intere non poluit? Inconveiuens eiiim sanabitur ex illa hora; quia peccator quacunqtio
tibse videtiir, ul ille qtti oinnia poiesl, laiere \elil, liora coii\ersus fuerit el iiigemuejii, vita vi\ct et
JJ'4,
lalcre nonpossii. Non igitur siccslacfipiendum, non inorieiur.
•quasi lalcre \olttisset, et laiere non potuissel; sim- <_, LXV. Et cum trattbisselinde Jesus, venitsecus tnate
jjlici enim sermotte hqc in loco uliiur evangelista. Galilww : et ascendens in moniem, sedebal tbi. Et
Quid est cnim, nerainem \oluit sciic, uisi qtiia pirc- ciccesseruntad eum imbw muliw Itabenlessecumthu-
cepil discipttlis, ut etitti ibi esse neniini diccicnt? los, cwcos, claudos, debiles, ei alios tntutos, el pra-
Neque eniin hoc aliter discipuli iulelligereni, nisi jeceiunieos ad pedes ejus, el cuiavit eos, ila ut tur-
ipse eis, ne eum manifesiareiil prreeipfrel. Sciii bw mirarentur vtdenles mutob loquenies, cluudas atn-
igilHTvoluit, el quia voluil, lalcje non poluil. Si- bulanies , el cwcos vtdenles; el magiiificabanl'Detun
militer autem tle eodcitt ipso alibi quoque dicilur : Istael. Merilo eniin Jesus in roonlem ascendit, lanla
qtiia ipse se finxil longius tre (Luc. xxiv, 28), tuni ct talia miracula facturus, ut in nionle cjns poiesiu-
uliqne ire longius noltiisset. Latere igitur nolebal, tis altitudo, et in mjraculis ejus divinitaiis vii'tus
doraumtamen ingi essus se laterc velle osiendebat; appareal. L
LXYI. Jesus auieiii convocatisdisctpulis suis dixil:
quia nondum tempus advenerat quo genlili popttlo
prredicandus eral. Mulier autera quae posl eum in Misereor lurhw, quia jam triduo perseveranl mecum,
via clainaverat, postquam eum inler discipulos noii el uon habenl quod manduceni. Ties eiiim dies , ina
invenit, inlerrogans ubi esset, ul audhit de eo, srcculi tempoia siinl : ante legem scilicet, sub Iegc,
statiin doinuju iiitjMvil. et procidil ad pedes ejus. I3 cl sub graiia (583). Tribus igitur diebus lutbrecura
Sed quid dixit? Domine, adjuva me. Qui lespondens Doininopej'severant, quia lotis his ti ibtis lempori-
ail : Non esl bonum sumcie panetn filioium-, et mil- bus viri sancti, Spiriiu Dei jileni, In Ciirislum cre-
tete canibus.Wtsera raibericordiam sequitur, repuisa dunt, Chtistura exspectant, cjusque panibtts el do-

(578) Jlieron. « Non quod etjad gentes non missus Evang., ctp. 49.
sit, sed qtiod priinum missus sit ad Isracl, ut HJis (381) Hieron. :« Mira sttb jjersona Cbananilidis
non recjpientibus Hvangcliuni, jusla fierel ad genies Ecclesirc fides, palientia el hiiitiiiitas pr.-edicauir :
qua credidit sanari posse liikuti; palleniia,
transniigratio. » Ililarius : « Non quod uon ct gen- fides,toties
iibus imjierlieuda salus essel; sed s>uisDomitius al- qua conlerapla in precibus perseverat; Iutini-
que.in stta vener.il : priniitias ergo fidei ab bis, litas, qua se non canibus, sed faitiis couiparal. »
quibus erat oiius, exspectans, crcleiis deinceps apo- (582) Malth. vri, 7 : t Pettie el dabitur \obis, >etc.
stolorutn prsedicatione salvandis. > (583) « Tuibam uidtio illoni susiuienteni, id est
(379) Acl. xni, 46*: « Yobis opoilebal primum in fide S. Trtnitaiis, sive aniclegein, sub lege, suh
loqtii verbum Dei; sed quoniaro lepellitis illud, et gi.tlia secum peisevtramera Doniiitus non vult je-
indignos vos jtidicatis rclernre \itre, >etc. jtinam dimjilercs > Beda ad Ir. J.
(580) M.trc vn, 2i : « Vid. S". Aug. De cons.
209 COMMENT.IN MATTII. — PARS III. EAP: XYlT~ 510-
ctiina mage.o desidetio refici ciipitinl: et non habe- A Sed quibus dat, nisi discipulis suis? Quibtts licec
banl quou niatidticaient, qtua panis vivits qui de pracdicanda largiiur, nisi episcopjs et-sacerdolibus?
ccelo dcseendit, nondum eis nppostlus fueral; non- Isti enim sunt qttos « cousliluil Domintis super fa-
diitn Leo de liihii Jtida librnm apenieral, jieque miliam stiam. ul dent illi cibttm in tempore. > Isti
septem ejus signacula soherat. Tenio igiiur die, id crcteros pascunl: isli pane divini eloquii lolam Ee-
eslhocicilio sitas Incarnaiionis lempore turbas re- -clesirc turbani reficiunl. Et comedetunt omnes et
fitit, ueqtie ulieritis eas fame peiiie patitiir. Unde saluraii sunt. Comedamus igilur et nos, ut sature-
et tlicil.el dimilleie eos jejuuos nolo , ne deficianl in imir : legamus, ut intelligarous; liunc enini cibum
via. Oronesenim in viasumus, oiunes atl palrinm qui plus comedit, jdus 81 comedere appeiii.
tendinius. De bac \ia Psnlroista uii : « Yi.im mnii- Ilic cibus raeiileni evh.Iarat, ct siomachum non
dalorura tuorum cucitni (Psal. cwni, 52); » ilem-, graval. Qtianto plus coniediitir, laitlo aroplius cre-
que : ( Beali iramaculali in via, qui aiiibtilanl in scit. Unde et subditur, ct quod sttpetfuit de ftag-
le-ge Doinini (Psal. v, L). » In hac auteni via dcfi- menlis, luleiunl seplein sporias plenas. Pluta sttnt
finnijejiini; per hanc \iam cuirere non possunl, ffaginenla quaui- pancs; qttia plures sunt qui
qui Christi pane non stinl refecli : prreseiiiin si de nunc fragiuenta suscipiunt, qunra illi qui ttinc
longe ^enerunt; longe esl enitn a peccaioribus salus B illos panes et pisces comcderuni (580). Nonne vitles,
(Pscti. cxvui) : sicui enim haec via brevisel lacilis quania librorum volumina ex his qualuor Evange-
est bonis, ita longa el ditTicilisest roalis. Et dicunt liis muliiplicalasunl? Sed qnid per seplem spoitas,
ei discipuli: Viidcergo nobis in deserlo panes lanlos, uisi se|)lem Ecclesirc significanlur, per quas oinnes
ul saturemus luibam tantam? Foil.isse iininemoics ali.EEcclesia' itilelliguntui ? Undcet Joannes evangc-
eram Chiisli discipuli, quod Doniinus ex quinque lista septent Ecclesits scribil. Unde et Isaias ait :
p.uiibits qtiinque iiiillia Jioniiiiuin j'am stiperius sa- t Apprehendenl seplcm raulieres virura unum in tlie
tiavcrai. Et ail illis Jesus : Quol panes habeiis? Al illa, dicenif.s : Panein nosirum comedemus (Is. iv,
tlli dixertim, Sepietn, el paucos piscciilos. Septem 1); > paneni nobis roodo daiura, panem quo replette
fiiim panes, seplein gralire sunt Spiritns sancii.: et refectre surans. et quasi dicerent: Nos enim su-
pnuci \cropisciculipatici libtiNo\i Tciiameiili(384). iniis illae .sepleni sportre, quas plenas fragmenlis
Yalde enini p.raci stiiit libii No\i Testanienll ad olitn in deserio aposioli siislulertinl; qnia igitur pa-
Yeieiis Testamenti jcoraparaiiojiein : isti tanien nera habemus, pauem nosirum coniedemus. Erant
p.mci si illis septera panibus conjung.tnuir, cunciis autem qui manducaverunl qualuor miltia Iwmitium ,
hoiiiinibusadaniniaruni leLectionem sufliciunt: sine exlra patvulos el mulieres. Qnare auleiu parvuli ct
jllis eniro ne-jue comedi possunt h neqtie saimitalem " inulieres non niimeiantur, nisi quia in Dei populo
~vel fotliludiiiero comedenlibus tribuuni. Sunl eiiim computari digni non stinl, qui velpar\ulos iit sttil-
septein IHi panes, sapienliaetintelleclus, consiliiim litia et faluilaie, vel nmlieres in mollilie el debiii-
ct foriitudo, scienliact pieias ei limor Doniiui. Sed tale iraitanlur. Unde Apostolus : « Nolite, inquil,
guis sine sapienlia sapiat?qnis sine iulelligenlia parvuli cffici sensibus, sed malilia parvuli estote
iulelligat? quis sine consilio providus? quis sine (/ Cor. xiv, 20). »
forliuidiiie forlis? quis ilenique sine scientia sciens, LXYII. (587) El dimissa lutba ascendil in navicu-
sine pietate pitis, el sine Dei litnoie fideiis? Non lam, el veuii ht fincs Magedda. Marcus cuim dicil :
igitur hi pisces sine illis pauibus comedi possunl. Et quia « asceitdens navein cum discipulis sttis, \enit
raerilo pisces, libri isli dicuiilnr, quoiiiain in vivo in paiies D.tlraanuiba (Matc. vm, 10). » Unde vel
fonte naiant; de quo scripltim esi: « Qttoniam apud proxima sibi loca, vel binomium ejusdem loci (388),
le est fonsvitre, etin lumine tuo videbimus luuien. •\el altertim nonien generaie provincire; et alterum
Et prrecepil turbre, ut discuinherenlsupcr lerram propiitim ipsius Ioei inlelligerc opoiiet (589). [CAP.
(Psal. xxxv, 10). > Super lerram enim discumbnnl, XVJ.] El aceesseruni ad etim Phatiswi el Sadducmi
quicnnque lerram et pulverem se esse cognoscunl. tenianles, et rogaverunt eum, ut signiim de cwlis os-
Unde et dicitur (585): t Quid superbis, pulvis et lendetel eis. Quid est eiiim quod isti signum de cce-
cinis? > Et accipiens Jesus septem panes el pisces, lis videre voluiil? An foilasse non cfedunl Salvato-
gralias agens, fregil ei dedit discipulis~suis.Ei'angit jrem nostrum iu ccelis habere poleslalem, qui lot et
-.tuicin Dorainus, et panes el pjsces, quoniain prou.l talia signa in leriis operaiur? hoc enim in tenis
\ult, el snncti Spiritus.graiias unicuique liibuil, el agcie noti posset, si in coelis potestalem iton lia-
piofuiida sanciarum Seriplnrarum mysleiia pandit. Jjuisset. Ai iile respondens ait eis : Facio vespere di-
(581) S. Hilar. : <Panes igilur sepleni offeruniur: partiinn millia plebs dinumerala sanatttr, quotitiem
ntilla cnim ex lege, ei piophelis genlibiis saius Sii- tUi p.jrtibus, ad crcleslis cibi doiium
' coitcursuia es-
initiir, sed pcr graiiamtspiritus vivunl, ciijns se- senl niilli.i frediiiii-oruin. »
ptiforiiie,ul pergraliatn tradimr, nuiiiiisesl.>S. Ara- (587) Magedan. Vulg. , ,
brosius, lib. vi in Lticam ; « Plerique sepliforniis (588) Ita Beda, et Euthymius.
spiiitus gratiam in panibtts delinilnra, iu piscibus (589) V. Janseiiium, c.ip. 64 , Maldotiaium, Cor-
quoqne dttplicis Tesianienii figuram iiilelligendant neliuin a Lapide qtti attcloti nostro ferme conseti-
puinriiiil. > fuiiiL Yid. eliaiii Calmei ad h, 1.et Bonfieritim ia
(585) Eccl. x, 9: «Quid superbitierra etcinis?» oiiomaslico.
«
(386) S. Hilar. : Ad foriiiant enim fuluri in tol
2-H S. BRINOMS EPISCOPI SIGNIE.NSIS , $12
citis : Serenum eril, rubicuttdum esl enhn cwluni; et A nes habeant, el qtiera etim esse putenl. non qnod
mane: Hodie tempeslas, rtuilat enhn trisie cwlim. dnersas vulgi .seiiteniias ignotel, sed ut eos verila-
Faeiem ergo crnli dijudicate nottis, signa auletn lem- tein institial, el doceat. Al illi dixerunt : Alii Joan-
porum nou potesiis scire? Ac si dicat: In aliis oculo"s netn Baplhlam;, alii aulem Eliam; nlii vero Jere-
tSpettos habelis, in uie nuiein caeci eslis. Qnid esl miatn, aul nnum ex prophelis. Jaiu enim Joannes
enim signa temporum, nisi signa qtt.c in teinporibtis defuncius eral, qtii cuni adhuc viverct, omnes rcsti-
ftutuT Videlis vestris leropoiibus signa lieri , qure mabanl, ne-forle ipseessefChristus. Herodes quoqtte
nullis aliis teniporibus facia sunt, et adhttc taiueu audiens fainam Jesu dixit pueris suis: « Ilie esl
bigna qurcritis; et videntes non \idelis? Dehocau- Joannes Baptisla, el ipse surrexit a morluis (Maiih.
tera Lucassicail: « Duro videritis nubem oiieniem xiv, 2). > Stultissimus populus qui nunc Joaniiem.
ah occasu statira dicitis, Ninibus, veuit, et ita fiel; et eiiristHin; nunc Chrisluni, Joanneni esse pulabat.
ctira auslnim fianiem, dieitis quia «esluscrii, et fit. Slultissinius, inquam,qui dura videt prophelas, eos
Hyjjotritre, facieni tceli el terire nostisjpiebare (Luc. persequilur ei viluperal; post mortem vero eosve-
xii, 54); » hoc aulem leinpus quoniodo non probri- neralur et nionuraenla eis redificat; neqitetalcs ul-
tis? €_uid aulem et a vobis ipsis non jttdicatis quod terius nasci posse arbilranlur, quales illi fuerant,
utsiunt est? Si enira judicareiil quod juslum csl, di- R quos ipsi occideraut. Unde videntes Joannein , non
cerent utique hunc esse Dei Filiura, in cujus lem- Joannem sed Christum vcl Eliam vel aliquem alimn
pore fieri cuncta videbant, quae de Chrislo prophelae praecedenlium projihetarum eum essc putabanl. Si-
prredixeiant. Non mirum, si evangelistae idem non miiiter autetii el Christum videntes, Chrislum non
dicunt, quia non onines oninia scribunt. Scribil e&secredebant. Sciebanl enim eura esse vemurum.
enini Lucas quod praeierrailiit Matlhaeus; scribit et sed quia cum videbant, ciedere non poteraiit. Quid
Matthrciis quod Lucas prjeterraittil : sic el in aliis. enim, si Eliam vel Jereroiaro isti \idissenl? non
Nemo 'tainen dubilet Chrislum Dominum nosiriiiii titique eis ctedidissent; videnml eniin eos patres
omnia divisse, qure vel omnes \cl singuli narrant. eurttin; eis lanten credere nolueiunt. Dicil illis Je-
Sequiiur : Geneialio mala el adullera signitm qum- sus: Vos aulem guem meesse dicilis?Ilrec-esl, inquil,
ril, et signttm non dabitur ei ui i signum Jonm. De sententia popuM: sic de me lOqttuiUurqui me non
signo naraque Jonre salis su.eriiis dictttro esi. Et cognoscunt, uon me dicunl esse, quod suni; dicttnt
relictis illis abiil. Et cnm vcnhsent discipuli ejus iue esse quod non suin : jirius Joajnicm Chrisluui
irans freium, oblui sunt panes accipere Qtd dhit esse dicunl : jara neque ine, ncqtte Joannein pitlant
illis : IiUuetnini et cavele a feitnenlo Pltaiisworum ei ., esse Chiistiim : Vos auiem quetn me ess>edicitis?
""
Sadducworum. At illi cogilabant inler se dkentes : Niinquid et vos earodero dpinionem habelis? Respon-
quia punes non accepimus. Divil eis : quid cogilalis dens S.mon Pelrtts dixit ; Tu es Cluistus Ftiius Dei
inter vos modicmftdei, quia pttnes non Itabetis? Non- vivi. Decueral enim hoc Pelrura respondisse; quate-
dum intelligitis, neque lecordamhii quinque panum in nus ipse esset princops aposloloruin (391). Setl vi-
quinque millia liominum, el quol cophinossumpsislis: dcanius quid responderit Petrus. Dicit eiiini Chri-
Neque seplem panes in qualuor millia homiitum, el -slus : Quem dicuitt homines esse filium hotninis;
quot spotlas sumpsistis. Quare non intelligitis, quia dicil Petrus : Tu es Chiistus Fihus Dei vivi. Ille de
'non depane dtxi vob.s? cavete a fermento Plturiswo- l.oraine inleirogal; isic Dei Filiiim hominis (ilium
imn el Sadducworum. Sic enim lednrgnisse, doceie esse dicit. Ille igiittr qui esl Filitis Dei vivi, idein
lutt; unde el stibdilttr : Tunc iiiiellexeruni quia ncn ipse esl -ct filius honiinis. Unde etbeala Yirgo Maiia
lixerit cavendum a fermenlo panum , sed a doclrina 3lieotocos vocatur, id est Dciiniel horainein pariens
Phaiisceorum et Sadducmorum; lermenluin eiiim (592):» quod quia Nestorius confileri noluit, ab Ec-
doclrina vocatur, quia sicul modicum fermenlum clesia exptiistis el daraiialtis esl. Respondens autem
loiam massam corrutnpit, ita modicum hrereticre Jesus dixit ei : Bcaius es Simon Barjona quia caro "et
lioclrina) totam fidera commaculal (590). 1I sctttguisnon revelavil tibi, sed Puier ineus qui est in
LXVIIl. Venil aniem Jesus in paties Cmsaiew Plit- cwlis. Bealus, inqiiit, cs Siinon Baijona : Siinoii
(ippi, et inleriogabal cliscipulossuos dicens : Quem filuis cohirabap; Baijona ciiira filius columbw inter-
dicunt homincsQ%esse filium /jomJjiisPInierrogatDo- pretalur (593). Sed quare columbre filius Petrus di-
ininus discipulos suos, quara opiiiionem de eo homi- citur? Quae est isla coluuiba? Leglmus eniui, in spe-

(390) Ilier.: » Hoc est ferraeiiium, de qtto el Apo- eniin Peirus in apostolornm ordine primus, in Cbrisii
siolus loqiiilttr « Modicnrofernieitliuii lotnni ra.issaiii aniore proinplissiraus, saqie iiniis lespondil pro
'« forrtimpit. > Isliusmodi fernieniura, qnod oinni oinnibus. >Id. «erui xxxiu l)e Yeibis ajiosiol.
iraliouevitandum est, habuit M.tttion, et Yalenlimis, (592) Deiparani Latini iriierjireianlur. Synodicon
et omnes hreretici. Fennenttira banc vini habei, ul adversus iragcediain Irenrei cap. 15 apud Btluzium,
si farintc inisiuui luerit, qttod parvtiin videbatur Collect. nov., elc. « Dei pnj-lricein : » A. Grrecis, tit
crescal in inajus, el ad sapoietn siiiim uiihersam Kphieuiioap. Phoiiuin Cod. 228. dicitur aliis veibi3
conspersionem tr.ihat; ila et doctrina h«reiica , si pyrnp esoO. Vid. Allat. De liluig. S. Jacob. Svice-
vel modicain scintillam in luiiin pectus jecerit, in IUIII,Du Cangiura, eic.
brevi ingens fl.imran succrescit, et totam horainis (395) S. Ilieron,: t Ergo ex confessione sojiiitir
possessioiiein ad se liahit. » vocabultini, quod reselationein ex Spjiitti santtu ha-
(591) S. Aug. Serra. xin De \eib. ^) , elt, « Ip<e beat. c.tjtis cl filtus appellandus sit. Siquiuem B.trja-;
213 COI.UENT. 1« MATTII. — PARS III: CAP. JVVI. 211,
c e columh» Spirilum S. super Christum Domintiiii JA deril lnpis iste, conterel euin. » Tanlo cniui impeiu,
npparuisse. Bujus igilur coluiiibrefilius est, qui lam tan'aqne forfiiudine Iia-c petra feilur, ul rauroscoii-
hnriuni tamque spiritualem sensuin habel. Ut enira lerat, porias coraininual, el niill.i viritis vti foililu- _.
Di.miniis ait J Qttod nalum esl ex catne, cdto est; et do ei resistere vafeat. Sed si vis etaliter inielligere
qitod natum est exspiritu, sphiius esl (Joan.m, 6). poilas infeii, cognoscc piins poiias coeli. Porlre
Uude et suhdilur; Quia caio et sanguisnon revelaiit nanique coeli apostoli sunt, episcopi et sacerdoles,
iibi, sed Pater meus qui est in cwlis. Non est hrcc et alii qtiorum doclrina el exeraplis coeli palaiiuin
scieutia carnalis, non esl hrcc fides carnis et "san- fidelium animre ingredigntur. Siinl igitur e contra
guinis; non parenies lui vel <•aro tua Ista te docue- portre inferi, Judrei, et brcretici, omnesque seducio>-
tHint, sed Paler meus qui est in coalis (591). Sic eniin rcs, el fidei caiholicre corrtiptores : pec hos eumi
et Aposlolus dicit (ad Gal. I, 16) : quia non acqtiie- infideliuin anirase in infernum inlrant, et in tene-
vit carni et sanguini, sed veiiif"Jerosolymam vjdere bras~deiiiergunlur. Et isti quidein contra fanc pe-
Pelrtim. Et ego dico tibi, quia lu es Petius, et super tram,-el adverstts Ecclesiam, qitte sttper eani rcdili-
hanc pelram mdificabo Ecclesiam nteam. Tu dicis, et cata est, prae\alere non polerunt. Et tibi dabo claves
veium dicis, quia ego sum ChrKtus Filius Dci vivi: regni cmlorum. Hoc enim quod principaliler Petro \
et ego dico libi, qm,i hi es Petrns, fitle forlis, el do- " dicitur, caeleris quoque apostolis dicluni csse inlfil-
ctiina siabilis. Nisi enim in hoc noraine fortitudi- ligi debet: et non lantura apostolis, veruin eliani
nem et slabililatem Christus intellexissei, non ea episcopis cl sacerdotibus. Istis enim et cl,t\es et
qprc srquiinmr proiinus addidissct, dicens; et sttper potestas a Domino dala est, ut non solum Etcle-
hanc pelram wdiflcabo Ecclebiam meam. Si Petruni siain, sod el ccelos aliis aperianl. Et quodcunque
i on inlelligis, pelram respice • petia autem erat ligavetis super leiram, eril ligaium el in cmlis : et
Clnisius. SIc igitttr a pelra Petrjus, sicnl a Chrislo quodcunquesolveris sttper lerram, eril solutum et in
Clirislianus (595). Yideamus itaqtie qnid sit et super <wlis. Iloe episcopi aiidianl, de munere gaudeanl,
hahc peimm wdificaboEcclesiam ineam. Super lianc de poiestate non •supcrbiant. Si enim sic ligaverint
petram, quam lu modo in fidei fundanieiitunj po- utPetius, quidquid Iigaverint ligatum erit; el quid-
bttisti; sujjer hnnc fideni, quam lu modo docuisli, quid «olverint solutura erii. lraitentur igilur ilhrin
dicens : 7« es Cluislus, Filins Dei vivi; super hanc in discretione el juslitia, qiiera imiiari voliint in
petram et stiper iianc fidem redificabo Ecclesiam Ijgandi alque solvendi polestale. Si enim aliter
raeara. Huic eniin senleiHire Aposiolus concordans, egerini non eril ralum quod egeiint (397) Ideo
ail: « Ftiiulniiieiitura aljud nenio polest ponere prae- ,f, enim hrrc soli Petro dicla sunl, quia nemo lidelior,
ter id quod posituin esi, quod est Christus Jesns neino juslior, nemo disGreljot, et nemo meliorerat,
(J Gor. ui, II). j Acsi dicat: Non esl aliud funda- cui haec verba dipi poluissent. Ideo illi soli dicta
menlura, iiisi illa pelra quam Pelrus posuit in fttn- sunl, ut oinnes alii se in illo quasi in sjieculo vt-
damentutn, ctim dlcerel: Tu es Chiistus, Filitts deant,sic vivendo,sicagendo,sic ligando, sic solveu-
Dci vivi: super rjanc aulem pelram redificalur do, et a pace et concordia non recedendo. Yerum-
lota Ecclesia Dei (396). Et porlai infeti non pr<e-, tamen, sicut prrelaii si injuste ligant, ligandi pole-
33 valebuntadversuseam. « Qui eniin ceciderit super slale se ipsos privanl, ila et subjccli etiam, si
hunc Japidein coufiingetur; super qttem vero ceci- iniusle ligati sint, si lamen seligatosesseparvi-

jia JII noslra Iingtia sonat filius columbre. » ftindavii. Porro cum eadem Sctipluivc loca varic»
(594) S. Leo, serm. i, ex recen. Baller. cap. 2. sensus srepissime pati possint, nemireris, si quidam
< Ideo beatiis es quia le Palermeus docttil, nec ler- ex sanelis Palribus inlerdura alio sensu, qui niagis
rena ojiinio tefefellit, sed inspiratio coeleslis inslrti- ad scopum sttum faciebai, iilura lociini a nobis ad-
xit, et non caro nee sanguis, sed Hle me libi, cuj'us ducliim inlellexeiint. Sic S. Hilarius cum aliisqui-
Suin tiiiigenilus fditis, indicavit. > luisdara qttandoque asseiil, hatic petram, stiper
(595) S. Attg. serm. 270, n. 2. « Pelrus untis pro ]rv qtiain Chrisltis Ecelesiam ftindavii, esse confcssio-
ctieieris, unus pro omnibus: Tu es, etc., meriio t.ile nein dmniiaiis Chiisii a Petro faciain. Sed hree
res|)onsum accipere raeruit. Beaius, elc., qui i ego ijiteiptelatio non exeJudii, iino eonfirraat priorem
pelra, tu Pelrns; neqiieenim a Petro peira, setfa sensum jam allilutn: nain confessio a Petio facta,
Christo Chrislianus. » Idera ferme serro. 76, n. 1. i|jsemel Peirtts est, quatentis ill.tni coitfessionera
(596) Il.tnc evangelicrcseiiieniirein^erpreiationem edidit. Ab isla expesilione non niullum ablitdunl ii,
foiiimuiiem babel A.-uoster cuni PP. ahis,quos re- qui petrain inleiprelantiir Christum, qnein Pe rns
censci eiiiineniissiraus Orsi De irr. R. P. j'ud. t. H, erat confessus. Non enini inlelligunt Cbrisiuin sini-
p. 510, el quid de ea decernendum sit fuse explicat. pliciter in se spei laium, esse illam petram,- de qua
Deeadem senlentia ex TT. Gallis Caroltis du Plessis in celeberrimo loco, « Tu es Petms, et stiper hane
d'Argentre Elem. Th. pag. 260, scribil: i M.inifes- pelrain, etc. » ChrUlus loquiiur; sed esseCbrisluin,
tjim est hrec verha « Tti es Pelrus, elc. > a Chrislo (|iialentis eura conffssus est Pelins, seti ipstint cs^-e
drcla fuissede persona Pelri, qttem prrecipiitiniEe- Pctrum, qtiaienus coulessus est Chrisli dbumt.iifm.
clcsircsttrefundantenium el unitatis Ecclesire qtiasi S. Aiigiisiintis, qui hac inleiptelatioiie s.cpitis IIMIS
centruro esse volebal: ut ex perpelua Eeclesiro ira- esl eonlra Donalislns, quia scilicct ad propositui.i
ditione fonstal, sexcentisque velerum testitnoniis, suuni ntagis faciebal, altciaiu qt oqne nji|>iebai iu
qui diserlis verbis asserueruul, Pelrtim, ipsiusque libro Reliactationuni cap. 11.
sticcessojes in Roro.ina sede hanc essePetrani fir- (397) V. Hier. ad butit loctim.
xiitssim m, super qiiatn Chrislus Ecdesiara suam.
£1"3 S. BRUNONISEPISCOPI SIGNIENSIS 'SIS.
pcndant, ipsa sua supeibia se ipsos arciius ligant. A tiis cruciaf, et affligil. Sed quin non sufficil crucera
Desiderent igilur solvi eliam illi qtti sic ligantur, tollere, ideo inox subdidil dicens, et sequalur me
spondeant satisfaclionem, qttara si pirelaiiisrecipere (400). Qui enim Dcum non seqnittir, ei quidem
noluerit, lunc scianl se esse solutos. Tunc pwcepit neque crucem tollcre, neque carnem affiigere prod-
discipulis suis ut nemini dicercnt quia ipse esset est. Unde Apostolns : « Si tradidero cerpus meum
Clnistus. Yult enim Dominus ut stio tempore omnia ila utardearo, charitalera auiein non habiiero, nihil
dkantur et fiant: nondum enim icmpus advcnerat, inihi prodesl (Cor. XIII, 3). » Et Dominus de
qttOdiscipulorumprreconio raaiiifcslandus erat(598). hls qtti omnia opera sua f.icimit, ul videanlur ab
Exinde cwpit Jesus dicere discipulis suis, quia hominibus, quanivis niuHum jejiinent et carnem
oportet eum ire Jcrosolymam; el mulia pati a senic- ciucieiit el affJigani, dicit (amen.qtiia receperut.l
iribtts et sciibis, ei piiutipibus sacetdotum, el occtdi meicedcm suam (Mallh. \i, 2). Non prodesl igilnr
et lerlia die restitgeie. Qnoi eniin Doiiiinusdiseipu- Jiidico, non prodest hypociitrc et hrereiico cruceni
lis futtira pireditit, et se sponlc pati ostcndit, et porlare. Quare? qui.t non sequuntur Christum :
corum fidem confirmat: secnnditm quod ipse alibi Cht rsitim enim sequilur qut.ciiin imilatur. Yis sequi
ait;« Et nunc dico vobis priiisquani fiat, ul cuni Gbrisltim? Esto humiKs, paiiens ct miserieors;
'facfum ftierit, credalis (Joan. xiv, 29). » Et assu- R esto sinc odio et sim^latione; sis Deo obediens et
tnens eum Pelrtis, cccpit increpnre illtim dicens; pioxinnira diligcns. Hac enim via Clirislus inecdil -
nbsil a le, Domine; non cril libi hoc. Qtti ccnversus per Iianc igittir ambnla, si vis cum sequi. Nisi eiiim
dtait Pelto : Vadc post tne, Salanas, scandalum es per hanc ambtilaveris, eum non sequeris, etiamss.
mihi; quia non sapis ea qtim Dei sun', sed quw homi- sequi \idearis. Mulli cnim diaholum sequuniur, qttK
ntitn. Yade, inquil, post me; seqinrc et imitnre Cbiistuni seqtii videnlur. Qni enimvoluetil animam
me; ut sicul ego morior pro le, iln et lu moriniis sitam sctlvomfacere, perdel eam. Quis igiiursalvabit
propter me (599). Noli niilii esse conlrarius, noli aniniara suain, si ille eain pcrdii, qui eam salvare
mere voluntati resislere, noli dirinis consiiiisobvia- coi.iendii? Qurc esl isla aniina qnam perdere debe-
rc. Sie enim oporiel fieri, quia sic esl ante lempora intis? Isla eiiiin aniinn, hrec vita pr.csens cst: qui
prredeslinalrim, et a prophetis prretmniiatum^ Hoc igitnr nlierius vitre oblittis, lianc solnm pr.T-senlem
est enim quod alibi ail: « 0 sttilli el tardi corde ad viiain ililigit; et hanc qttidem perdet, el aliamnon
credendum in oranibus qnre locuti sunl prophctae : hnl.eJiil. Qui autem peidideiit animam snnin propler
nonne sic oporluit pati Christum et resttrgere a me, invcn.et eam. Beati ilaqtie mnrtyres qui hane
ntorluis, cl ila intrare in gloiiam suam (Mallh. viiam perdideriinl, ctanirans sttasnsque ad mortem
xxiv, 25). > Sapieb.il igilur Petius qiur-"hoininum *- non dilcxcruni, isti enini invcnieiit vitam, non qtia-
sunt, quia humnnum consiliuui dabii, sednon sa- Jcmeiiuqne se.l rclcrnam vitani. Qttid eniin piodest<
p^cbatqttre Dei sunt, qiiiahaec secreta dhini consilii homini si munduin uiiivcrstim lucreltir, anhnw vero
qtiibus homo redimeretur, ignorabat. tuw deiiimeniiim paiialttr? Quid enim prodesl Ho-
LXIX. TMJK; Jesus dixit discipulissuis. Si qttis vttlt manorttm piincipibus mundtiin adtcmpuspossedisse,.
posl me venire, abnegel g4j, semelipsum. Debel eniiu et pro aiiiiuariim s,ihiie nilnl rgisse, cutn illorum
uniisquisque Tiomo negare seipsum, non quod homo cadavera in pnlverem revcrlantur, el animrc in in-
sll, non quod fidelis el Cbrislianns sil : sed si idolo- ferno lorqtieantur? Si cniin diceretur tibi: Sis tolo
latra fuit, si infidelis, si adulter et fornicalor, si lioc mense dives et potens, facias qiiidquid velis..
cupidtis et avarns, talcm se esse neget, talemse ulere cnrnis v-oliipialibussicut placei, ea tainencon-
non esse oslendal. Oslendat autem non voce, sed dilione, ut tibi ocnli eniaulur, omne solatittm lolla-
operatione: dicat cuinAriostoIo : « Yivo nulem jnm tur, et toto tempore vilrc ttiai in farae el siti, in
non cgo, vivit verc in me Chrislus (Galal. u, 20). > omni cruciaiti et ontni miseria \i\as : niinqnid
Yivebat enim Aposlolus, sed non ipse, vhebai noa iilud taleboiium hoc tenore suscipercs? Et quidcm
Saultis, sed Paulus : negaveral igitur se ipsum, lola hrcc vila prresens, nec mensis esl, nec tinitis
multum jani diffcrens a seipso. Sequilur : Et toilat diei,. vel horre spatium, ad illius-aeternaeinfelicitatis
crucetn suatn et sequatur me. Crucemcnira suara corapaTationem: ctti raiseriae ncque finis esl, ncque
tollil, qtii carnem suam-cum viliis et coitcttpiscen- poena similis inveiiilur (401J. Aul guam dabil homo
__ (598) Hieron. « Polestauiem fieri, nt idoirco anie qtti. « Posset ciiim,inqnil, aliquis lalia pati, Ghri-
passiuiieih, et resurrectionem se nolueril praedi- stttm tamen non »seqin, si iuliil vidcliccl propter
cari, nl complelo postea sangutn S sacramcnlo op- ipsuni palerctttr.
portunius Aposiolis dicerel : < Ltinles docete oinut s} (401) llilar. t -Qnidenim prodest occnpasse mun-
gentes. > dum et tolo ierrenae poiestatis doininalu opibtts
(599) Esl hrcc iulerprelalio S. Hilarii capile 10,, srcculi incubare, si perdenda anima, et stiscipien-
n. 10. Petro ail : « Yadeielio posl me, id esl uil diiro vitae deirimenltira est?.... quid affercmus ad
oxemplo se passionis-sequ.iiur.» EditorMaurinus ad-- vitara' prreparalos, credo, tertciiniuni opttm fultnis
noial, iia eadeni vetba explitasse Otigenem, i:i comnierciis ibesauros, amb tiosos riignitauiin la-
pdilioneHtietii,png. 283. Arobrosiuni lib. i deAbra mreque litulos, aut veieres delic.iia! nobililalis itna-
ltnm, ntini. 55,et Eusebiuni l.b. i contra Marcellum, gines? negahda snni hoscorania, ul ineJiorjbiisabun-
c. 2. deinus, et conlcroplu universorttni, Chribltts se-
(400) Chtysosi., homil. 56. Tria dislingnilnlnc qtiendus est, et reieiTiitas, spitiialimn terienoruiii
gnre scipsum, tollere ciuccm suam, elChristuuj se damno, cs! comf-Tanda. >
2i7 COMMENT.IN-MATTH. — PARS III. CAP. XY<T. 513
comttMlalioncnipro anlma sua ? Ntilla cnim coramtt- .A httjiis vilrc labore finito qtii in se\ dicbus agiittr,
tatio est, nullum pre.itrai est, qtio snlvnri nninia reliiiquilur « snbbnlisinus, el requies populo Dei
possit, nisi fides el pcenilcntia : si enini sinehis de (Ilebr. IV, 9). » Multitni igitur.desidcrnie-tiebetiius, .
hac \ila'e\ierit, jnm nullo prCtio iiHerius rcdimi ut hi se\ dics iranseanl, quaienus regem noslrum
poiesl. Unde Psaimisia ait: « Qui coiifidunl in vir- iti suo decore stircque majeslaiis glotia videamus.
tiitesna, el in niuliiludine diviliartira suarinn glo- « Sciniits enim, ail Joannes, qtiia ctiro app.trueiii,
rianlur. Fralef non rcdiinct, rediinel honio : non siniiles ei erinnis, quia videbimus.eiini siculi cst
tlnbit Deo placalioncm sttain,' et prelium redemplio- (/ Joatu lii, 2). » Et resplenduit facies ejus siciti sol.
nis animresure (Psal. XLVIII,7). » Ideoquc labor.ibit vebihnenla atttem ejus fttcta sunl ^albasicul nix. Nihil
i 1 relernum, et vivel in lormentis usqiie in fiiiein. e\augclisia solc jsplcndklius, iiihil itive candidius
Filius enhn liominis venlurus esl in gtoua Patris stii invcuire poler.ti, cui Chiisti faciein et-\eslinieiila
cum angelis suis, el lunc tcddet uincuique (402) se~ nsstrailarel (4t)5). Nos lainen sole splPiididioieui
ctindnm opus ejus. Ycnit cnim pritis humilis, ul cum cssenon diibiiaiiius: non cnim crcatura Cica--
jiidicareinr fillus horainis; venie! aulem iterum su- tori ad jilenura siinilis polcst csse. Et ecce apparuil ,
bliraisei excelsts in gloria et honore et innj'estaie illis Motjses et Elias cuni eo loquenics. Scd qttaie .
j).,ternn, ul jndicet niunduni, el reddat uniouiqtie B Moyses eLElins? In Moyse nninqiic legero, in Elja
seciindnm opera sua. Deus ctiinj manifestus vtniel, piojdie.as vilemus (400): vitlenl igilur apostcli
Dens nostei, ei non silebit (Psul. XLIX,5). Et quasi Moysen el Eliatn cuin Chrhio loquetiles, \idenl
aliquis tliccrct : Uiinara ill.tm gloriatn aliqnando legein et proj.heias ei tesliinoiiiura tlanles. Untlc el
videamus, sttb iidil diccns : Amcn dico vobis, siint Il.ihacuc prophcta; « In niedio .duorum animaliiira
qiiidam de hic slanlibiis, qui JIOJIgnstabunl morlem cognosceris (407). > Usijue hodie nairoue in raedio
clonccvideani filtttm hotnhiis veitieniemin regno suo. duoiuni animaliiira, in liiedio Moysis el Eliae, id cst
Si euim de Ulo jegno el de illa gloiia hoc inielii- in legeclprojibetis Chrislus cognoscilur elvidelut. *
gnintis, in qtia modo ctiin angclis suis se jiidic.tln- Lege libros MoyMS, lege propltetarum liuros, ibi,
rtin) vcnire proinJsil, slaro non polest: nemo eniia "Chrhlum invcnies, ibi eiim cognosf.es, et videbis : ',
ibi etnl, ubi Dominns hta dicebat, qtti moiTfni jnnt ibj ciiira nausfiguraiiir, ibi sttis fidelibiis-ejus >ma-
non gtisiaveril; ipse latueii adjudicinm nouduni vc- jeslalis gloiia revelattir. Loqjiebantur atitein isil
sit. Qualiter auleiu hrre iutelligi debcanl seqnenlia duo viri, ut Lucas ait (cap. ix, 51), siniul cnni Jesu
nianifeslanl. . de moile ejns, qiiam in proxirao passtirtis ^rat iu
LXX. f_C«>.XVil.j (403) Ei post diessex assuinpsil Jerusalein : el foilasseiaeti, quia videbant suae rc- _
Jesus Petrtim el Jacobum el J oannem fralrem ejus, el deniptionis lotiiisqiie huinaiii generjs dirini npjiro---
ducil illos in moiUem excehum seorsum, el li ansfi- pinquare. Respondcns aitiem Pelrus dixit ad Jesum :
gitratus esl anie -eos Isii igiiur sunt de quibu» modo Doniine, bomtin esl nos hic esse; si vis, faciitmv.s-t
85 dixeral: « Qui uon gtisl.tbunt morlem, donec hic liict labernctctila, libi unuin, Moysi unum, cl
videant lilium Iiominis veiiienleni in regno suo Eliw uititm. Ciignovit igitur Pelrus et Moysen et
(Maiih. xvi, 28); > id est-ajiparenicm in virtule et Eliara, qitos uunqnam ninplius \itiei'at, quanivis ut
gloria regni sui. Transfigttralus enini Donijnus, talis ahi evatigelisl.c diftintj quid dicerel, isnoiarel.
tunc in monie iribus islis suis discipulis apparuit, Adhuc eo loquente, ecce nubes lntida obumbravit
qualis |)0$l hai.c viian (40£) iu rcgno suo cunclis eos; cl ecce vox de nube dicens : Hic esl Fitius tnens'
suis fidelibus apparebit. "Sed qiiare Salvator nosier dilectus, in quo mihi coinplacui, ipsttin audite. In
inillam suae claiitatis speciera transfigtirare se vo- nube eniin Deus apparuit, qttia in sua inajeslate ab.
Htit, nisi ul illius glori.e quain prrcdicabat nos red- homittibus videri non potesl; sicul ipse ait :« Ncn
deret certiores ? Untle et tres suos discipulos, qui iiievidebit homo el vi\el(Earoii. xxiu, 20). » Posstt-
Ecclesirecoluinnrcalibi vocanlttr (Galal. a, 9), ad- mus autem per Iianc niibora divinain ScrijJturaiiT
esse \oluit, qui hitjiis tantre visionis lesles existe- rj significaie, quaeaqtm .sapieniiae plena, iiilclligenli
Tcnl. Snffieiuiit eniin isli ttcs atl hoc leslilicandura, bus lucidn, iion iiileUjgenlibus obscura ajiparet. Iu
quia sicut sciiptum esl, « In ore duorum vel iritini Iiac aiilem ntibe ointtijiolens Dens auditi quidem
lesiium slabil omne verbum (Matth. xvin, 16). > poiesi, videii atilcm et inlcJligi siculi esl, omiiino
Quis eniin non crcdat quol Petrus, Jacobus, cl iion polcst. Ubiqtte enim cuin loqitentem atidiniusr
Joannes tesJantui ? Beelc auiem in excelso inonie niisqiiaiii autent, ttisi pcr speciilum el in aenigmalf,
isla fiebant, qtia?postmodtira incoalis fieri debebnnl. eunt \ideraus : ipse eniin in proplieiis, ipse in apo-
Fiunl vero posl dies sex, quia ul Aposiolus ait: slolisloqiiilur. Unde ipsc Doniinus ait: « Non eiiini
r p.iralttr. i
.(402) Sectindum opera cjits.
(405) Est homilia snpposili Emiseni Sabb, posl i, . (406) Hieron. « Lex ostenditur el prophela*,qui el
Tkmitn. Quadrag.. |)ag. 62. passioneni Doiiiiiii,etrestiiiettionero ciebris vocibns
• (40i)Beda: t Quahs aposlolis tiinc npparuii, t.dis iiunlinrunl. >
posl jiidicititn oinnibus eleclisapp.tiebii. » (407) Cnp. in,2, ex vers. LXX, quam memorat qtto-
(405) Beda: i N.tm qui nibil sole claiius novimiis qtie llicron. ad Habac. et adhibel Efdesia in traclts-
videre, ideo non solum Doniini, sed et s.mclo- ad i. Propb. fer. 6 Painsc. « In incdio duoiTim aiu-
imii glcia in rcsurreciionc, solis n=penui tom- tnalium iiut>>l< sccris, >
S. BRUNONIS EPISCOPl SfGNIENSIS * 228>.
21$
vos estis qui loqiiiimni, ied spiriltis Palris veslri A lionera, Judreoriira poptilus usqtie ad illud tompus
quHoqtiilur in vobis (Matih. x, 20). > Nnbein igitur in sua infidelilate persistcns, ad Ecclcsiam fonvcr-
videre possutnus, ipsum aulem qui in nube loquitur, telur et fidei restituetur. Tunc enim et plenitudo.
videre non posstiinus. Nain el modo in hac nube genlium intrabit et Israel salvus fiel. Dico aulem
sacri Evaitgelii (408) eum loqueutem audinius, eum vobis, quia Ehas jam venil et non cognoveiunl eum,
tamen non videraus : cttjus cnim nisi illius vox cst sed fecerunt in eumguwcunquevolucrunt: sic el filius
ltcc quod islrc litterrc. sonatil: Hic est filius meus hominis passurtts esl ab eis. Venturus, iuquit, est
dilecius it> qtio mihi bene cotnplacui? Bene cnim in Elias, el jam venil: el ille quidem qui jam venil,.
Filio suo sibi complacuit, pti iu borainis crentione ineani resurreclionem prrecessit: ille \ero qui ven-
s bi TJispIictii(.Unde ipse ait: < Pcenitet rae fecisse lnrtis est, generalem omniuin resurreclionem prre-
lioiuitiem (Gen. iv, 7). > Hunc auletu audire, iiuicel cedet. His autein verbis lunc iniellexerunl discipuli'
credere et obedire nos adinonet. Gui enini nisi sa- quia de Joanne Baptista dixisset eis; diclus est enlm
pientirc, justilire, et veiitati ciedere debemu»? Ijise Joaunes Elias, quia prrcivil ante Dominum in spi-
enim est Dei vinus, et Dei sapicntia : ipse est via, rilti el virtute Eliae.
veritas, et vita. Et audienles disc.puli ccciderunl LXXIL (411) Ei cum venissetad lurbam, cucessit
in faciem suam, et limiteritiu valde. Quid eniin, si ad eum homo genibus anle eum provolulus dicens :
speciem ejus vidissent, qui ejus \ocem lerrc non Domine,misereie filio meo, quia lunaiicus est elmale
potuerunl? El accessil Jesus, et teligit eos, dixilque paiitur. Tales enim lunatici dicuntur, qtiia sectin-
eisz Surgile, nelite timere. Beati illi quos langii Je- dum lima? innovalionem niagis vexantur(4!2). Nam
sus : beati illi quos salus langit el vila. Illi eiiiin swpe in ignem cadil et crebro in aquam; el obiuli
surgunt, illi sine timore et securi fitint (409). Boge- eunt discipulis luis, el non poluerunl curare eum.
mus igilur ettra, ul et nos langat, et a soinno stupo- RespondensJesus ait: O geneiatio incieduln et per-
ris et 86 insipientire excitel, alque ad se videndura versa, quousqueero vobhcum, usquequo patiar vos?
oculos nobis aperiat. Levantes autem ocutossuos, Taedel jara Doininum cum incredula Judxomiii
neminem viderunt, nisi solum Jesum. Sufficit enim gente habilare. Unde et alibi ait: lielinqueiur vobis
videre Jesum : sufiicit \idere illani lttcera, qttain domus vestra deserta. Afferle Ittic~.Uumad me. Et
qui sequitur non arabul.it in teuebris, sed habebit increpuvitillttm Jesus, el exi t ab eo da monittm, et
lumen vilae.Et descendeniibus illis de monle prwce- curatus est puer ex illa hora. (Malth. xxw, 3").
pit Jesus dicens : Nemini dixeritis visionem, donec Qurerel aiiiem fortasse aliqtiis quid isia sigiiificeiii.
filius iiominis a mortuis resurgat. Conveniens cnim (, quoniam Chrisli miracula sine aliqtta sigiiificaiioiie
«rat, ttt hrec lania ejits glorta tunc priraum prreJi- raro inveuiuntur. Potest igitur homoiste Ju.lreoium
caretur, quando carnis mortalitate cxutus, novre populus intelligi, cujus filius spirilus csl, qui et ani-
rcsunecfonis gloria eldecore inducretur. ma vocatur: secundum Jioc, quod de ipso Domino.
LXXI. (410) El inletrogaverunl eutn disciputi di- diciiur, quia inclinato capile tfadidit sphitum, id est
cenies : Quid eigo scribw dicunt quod Eliam oporlet animani. Bogal igitur homo iste pro tilio suo, rogat
pthnum venire? Audiontes eiiini discipuli de resur- pojralus istepro spiritu et aniina sua. Quare? Quia
rectione filii horoinis, uliimam cl geiieralera resur- lunaticus est : Stultus enim, ait quidam, ut luna,
recl.onem inlellexeruiit; qu.1111 quidem propter haec mutaiur (Eccl. xxvn, 12). Nisi enim Judaeilunatici
verba, jam proximam esse arbitrabanttir : sed ad cssent, iieqtiaquam eis Dominus dixisset: < Yos eit.
haec scribarum dicla repugnabant, qui nisi prius palre diaboloestis (Joa/i. vm, 44). > Yexaliitaqne a
veniret Elias, eam fieri non posse proedicabant. At diabolo saepe in ignem invidireet furoris, el srcpe :n.
ille respondens ail eis : Elias quidem ventuius est, aqiiani pravre doclriure et erroris mergebantur. Hrcc
etteslituei omnia. Vcrum esl, inquil, quod scribae autem generatio, qui vult intelligere, quam incre-
dicuni, quia prius venturus est Elias, quain illa, de dula scraper et perversa fuerit, legat Moysi el pro-.
qua vos iuteliigilis, resurrectio fial: et ipse cum D phelariim lihros : et quoniam populum islum neque
veneril, resliluet oiiinia; qiioniam ad ejus praedica- sacerdos neque lcvila sanare poluerunt_, ideo hic-

[ (408) Simili modo Gregorius liln, xvu Mor., cnp. scribre isla coiifundentes et poptilum pervertentes,,
14, « Nttblum noiiiine pr.cdicatores Evangelii veniie secundi advenlus soltimiuodo lecnrdabanlitr, el di-
docel. N.im nlauctores rudes non iinindaiionescien- cebaut ad plebera; si Christtts hie esset, jam Elias
liae, sed iiioderala piaediciliouis dislillatione fovean- \enisset... Hacde causa Phniisrei miseruntad Joan-
fur, ligat Deus aqu.is in nubibus, » etc. neui ac inieriogabani; Elias ue es ttt? nullain prio-
(409) Hieron. « Quia ilh j'.icebatil et surgere non ris advenlus meiiiionein facientes. Qiiara solutiouein
poterant, ipse cleinenier accedit et langit eos, ul ailiilil Christus; quia scilitel Elias tiinc veuiel, sci-
laclu liinorera fugel, et debibiaia menibia soliden- licet aute seciradtini nieuiii ad\ei)ttiiii; el iitinc jatti
tiii'. Quus inanu s.tnaverat, sanat iinperio : « Nolile Elias venil, Ips>uinJoaimem ila \ocniis. elc. > Yid.
tituete; » piinnjm liinor e\pellilur, ut postea doctii- Origen. tract.5 in Matib., Uier.liicetui ejusl.ad Al-
lia trihiinttir. > gas ct ad Malach. c. 3et 4.
(410) Chrysot., honiil. 58. « Non ergo a Scrinturis (411) < Genibus provoiutns anie euro.,.. cadit in
id sciebanl, setl qiioniani scnbae illis declarjhant, igneiit. t
vulgo haec opinio ferelialtir... Diviuae namquc Scri- (412) V. Francisctiin Valesiura sacr. Pbilos. C.
juurre duos advenius Cbrisli lestantur, quorura nl. 71.
ter jani facius est, aller \eio futurus est.... Sed
221 COMMENT.1N MATTH.— PARS III. CAP. XVII. 222
dicilur, el oblulieum dhcipulis tuh,el non poluerunt .A uia necessaria smit. Est igilur hocrnagnum et sin-
curare eum. Oportebal igitur ut eum sanaret Sa- gulare jir.csiaium cunctis fidelibus, ut in magnis
marltanus. lnierrogavit autem Dorainus patrein tentalionibtis ad oralionem et jcjunia confugiant;
pueri, ut Marcus ail, quantum lemporis esset, ex siqttidem illa maligiiorum sjjirituuro genera bis vin-
qiio illi hoc aecidisset, et respondit, « abiniantia : > ciintur et ejiciuntur. qusje alio modoncc ab'ipsis
per quod populus Isle semper a primreva rctale in- Christi discipulis mo\eri possunt. Hoc itaque valde
credulus el infidelis fuisse inlelligitur. Unde Moyses notemus, boc valde mcraorire coriiroendemus, hu-
aidem populo ait: « Adhuc vivente me et ingre- jttsque elausiilrc seniper in oronibus teiitationibus
diente vobiscuui, semper contentiose egistis conlra meroores siiiras. Hoo aulcm maxime illi audiani,
Dominura, quanto magls cum mortuus fuero? qui in ignem el aquam a diabolo pr.ccipilantur, td
(Deut. x\xi, 27). > Tunc accesserunt discipul esl(416)qtii spiritu fornicalionis, concupisceriiiae
ad Jesum, el dixetunt ei : Quare nos non potui- flninma efvoltiplate vexantur: luxuria"eniiii el ignis
mus ejicere illtitn? Dicit HHs : Propter incredu- et aqua est; ignis quidem quia accendit*: unde per
litalem vesiram. Nondum enim apostoli perfectam Osee dicilur. < Omnes adulteranles, quasi clibanus
fidem babebanl (415).; ideoque alihi dicunt:« Do- succensi sunl a coquenle (Ose. vii, 4). > Aqua vero,
ntine, §7 (414) auge nobis fidem (Luc. xvn, 5); > quia iotum hominem effeminal el in mollitiem re-
teraque : < Neque enim fratres ej'tts credebant in olvit.
eum (Joan. vu, 5): < Unde el„ «Siulti el tardi corde LXXIIl. Conveisanlibus uttlem in Galtlcra, dixit,
ad credenduin (Luc. x\iv, 25): > a Domino vocanlur itlis Jebtts: Fi.ius homitiis ttadendus est in manus ho -
Amenquippe dico vobis, si habuei ilis fidem sicul gra- minum, el occiclenl eum, elieiiia die resiirget. Et
nwn sinapis, dicelismonti huic : Transi hinc, el trans- coniiislati sum leliemenler. Hoc auletn ulalii evange-
ibit, el niltil impossibile eril vobis. Dixil enim supe- lislredicunt, diseipuli non iiitelligebant,et quidsigni-
riusdegrauo sinapis, < qtiia iniiilmuin est oinuibus ficaret interrogare limebant: inde ergo contrislati
seroinibus, cum auiem creveril,'majus est riinnibus sunl veheiiienler, per quod datur intell gi, quia prius
oleribus, el lit arbor, ila ut vohicres coeli veniaiil et quideni non intellexerunt, sed jiostea iiitelligenteS
habiteiit in ramis ej'us (Matth. xm, 32). > Hoc au- velieinenter contristali sunt. Et cuin venissent Ca-
lem jgranum non solura in arbore crescit, sed semen pharnaum accesseranl qui didracltma accipiebant ud~
quoque pltisquaiii ceniesiinuin et miHesimumreddit. Pelrum, el dixetunt ei : Magisier vesler non sotvi*
Qui igilur habtterit taleni fidein, quae ita crescat et didrachma? Ait, eliam; el cum inlrassel domiim,
ratihiplicel, semperque forlis et indeficiens perscve- Q prwvenil eum Jesus dicens : Quid tibi videtur Simou,
ret, nilril ei impossibile eril. Unde Apostolus : « San- Reges ierrw a guibus accipiunl tribulum el censum,
cti, inquil, per fidem vicerunt regna, operali sunt a filiis suis, an ab alienis? El ille dixit, ab ulienis.
justitiam, adepli sunl repromissionem : obluraverunt Dixil illi Jestts : Ergo liberi sunt filii. Si, inquit,
ora leonum, exslinxerunl impelum ignis, convalue- reges terrre non a filiis suis, sed ab alienis tribuia
runlde infirmitaie, forles facti sunl in bello (Hebr. accipiunt; manifesluni cstquod regum fiiii ab omni
ixi, 35). > Si aiitem velis cognoscere quid fides pos- solulione tributi Iiberi sunl. Quod si filii reguiii tri-
s t, lege et caetera qure in eadera Epistola continen- buta non solvunt, quanlo magis ego tributa sohete
ttif. Sed qnid est quod ail: Dicelis rnotui huic, Trans* non deheo, qui illius regis lilius ,siim qui est Rex
hinc, el iiansibh? Quid esl monti huic, nisi illi ini- regum el Doraiitusdorainaiitiura (417)? Lt awetn
quo, quein apustoli de supradicio honiine nec ejicere non scandalizeinus eos, vade ad mare, el mitle Ita
nec movere potuerunt? Quamvis enim propler su- mum, el eumpiscem qufpiimus ascendeiit, lolle, et
perbiaeaHHudinera mons diabolus dici possit (415), aperlo ore ejtts, invenies slaterem; illion sumens dd
lioc taraen iii loco propter ponderis gravitalem qua eis pro me et le. Ecce enini Salvator noster qui tri-
hunc niiserum hoininein opprimebal, et a talibus buia solvere non debebat, laraen ne candalum fie*
lanlisque viris moveri non polerat, sails congrue D ret, tributa persolvit. < Vre igitur illi perqt.e nscafi-
jnons \ocalur. Hoc aulem genus non ejicilur, nisiper dalum venit (Maith. xvm, 7.; »si tamcn sin 'pe<cjio
oralionem el iejunium. Quamvis. inquit, hic mons scandalum evilare potcst. Non enim peccat r,u sua
et hoc geiius dajmoraim per fidem inoveatur et ej'i- tribuit: peccat autein qui aliena rapuit. < Cui igittu'
ciatur, ad hoc tanien ageiidirai et oiaiiones et jeju- tribultitu, tribuium. ctii vcctigal, vectigal; cui ti-

(415) Hilar., ntim. 6 : < Crediderant qtiiriem iion persislit, significat eos.qui niinc in ignein Iibidi-
apostoli; nondum lainen eiant peiiecl.c fidei. Nain uis, linnc lit aqtiaui cupiditalis leruiiiur. >
Doniino in nionle deinoranlc, et ipsis cuni lurba (417) S. Hilar. : t Utosimderei le,i se nnn es e
residenlibus, quidain lepor eorum fidem relaxa- subjectum, et ul in se palernoe digiilatis .1 u.ini
\eial. > conteslaretur, terreni pnvilegii pustiit f\etn| l.iro :
(414) Ynlg., aa attge. censti atit Iribtiiis regtira filios i.on teiieri,j'Oiiu <|te
(415) Hilar., < Dinboltun montem cognoiiiinavii, se Redemptorera aniiiue noslroe coipoi sque esse,
quia in illo spiritales ueqnitire sunt, coeleslesque quani in redeinpfo lem stn ali(|uid postula, du-t;
virtutesper eos ejicieiid.f, et in aliitiidinein maris (|ttia regis -filiuin exlra conimunioncm oporlcl esr*
taiiqtinm iu profundum infcrni aljjicientljc, > reliquoitim. Seandalura igi ur jirxs;al, ut soivai;
(416) Beda e\ Hieion.; < Lunalicus rjui in cosplo CJKcruia debito legis estlibei. >
»23 S. BRUNGXIS EPISCOPI SIGNIENSlS -_._.{,
niorfm, limorcm; cui honorem, honotem (ROHJ.A iniidia, sil sine dolo ei siimil.dione, sil sinc super-
XIII,7). > Apostoli verba suril. Mtiius esl enim \iris bia el ambilione: sine his enim panuli sunt.siiie
catholicis ct ecelesiasiicis indebiia dare, qnnm ini- Jiis et apostoli fuerunl : qualesciinque enim prius
qiiorum conlra Ecclesiam arma concilare, ct impios fueiint, niagistri lamen inonila non sttrdis auribus
ct lyi-annos scandnl zare. Considerandum f st auiem suscipientes, tales poslea facii stttit, quales eos fieri
quia Salvator nostcr, el secundum aliud, tiibuta ab moniiit. De his igilur parvulis Dominus dicil: Qui
tfliis suscipit; et secttnduni aliud, ipse aliis tributa susceperit unum parvtdum lalem in nomine meo, me
persolvit. Regis enim filius ivibuta recipit, hoiniiiis -susciph. Quid esl in nomine tneu nisi propter noraen
autem filins tribuia persolvil. Cui enim nisi regis meuin, quia Christiarais est, quia meus discipulus
88 filio pisces inaris liibutj. persolvunl? Unus pi- esl, quia meo nomine insiguitus est (421) ? Qui att-
scis voealus est : slalim cura iribulo alfuit. Si omnes lem htinc in Christi nomine sttscipit, non solum
vocarenlur, siinili modo omnes afcurrerent (4IS), stiseiptl istum, \crum etiam Chrislura hnbitaniem in
ouinesque sua tribula persolverent : ct quidero islo. Qni autcm scandalizaveiil unum de pusiUis
mullo plures sunl p'sces qttara honfncs. Vide igilur isiis, qui in me creduni; expedit ei, ttl suspendalur
si voluissel, qiianla a liibulaiiis suis tiibula Doroi- mola ashtaria in collo ejus, el demergalur in profun-
nussuscepissel. " dum maris. Multis eiiiro roodis scand.ilizaiitur homi-
LXXIV. [CAP.XVIII.] ln illa Itora accesserunt di- nes, mttltisque modis dictinlur scandaJa. Quocunque
sc'pttli ad Jesum dicenles: Quis putas major esl in euim modo aliquem offendas, el ad iram el indigna-
regno cwiorum? Afcesseriint uliqtie discipuli ad Je- tioneni commoveas, scandalum est : lale autetii
sum, non loqtiendo scd cogilando. Audiebal enim scandaluro iion tsl ad niorlero. In fide vcro seanda-
Dominus coritra cogitaiiones non niinus qiiani lo- lizare aliquem, qtialiter Jtidxi el hrerelici srepe Ec-
euliones; qtioniam siinili inodo in ejus auribus tilrrc- clesiam sc.indalizant, ad mortem est. De hoc atileiu
que soiiabani : unde el cogitnlionibus srcpe respon- Doraiiutsaii : < Beatus est qui non fueril scandaliza-
del. Hocnutcin ideo pr.cinisi, quin alii _e\angelisl.c tus in ine (Luc. \u, 25). > McHttsest igitttr horoini.
discipulos ad Jes.um non accessisse, sed cogilasse, et ut moriatur, et non quahciuique mone, sed ilia qure
inter se in via traciasse dicunl: quis eoruin mnjor, mrigis tremenda essc videlur, videlicct ul ctiin roa-
esse videretttr (419) : El advocans Jestts paivulum, gno Iapide in profumlum roaiis dcroergaiur, quani
Staiuit eum in tnedio eorutn. el dixil : Nisi conversi simplicem (422) aliquem el pusillura in Christiim
fnetilis, et efftciamini sicul parvuli, non intrabiiis in ciedeniera scandalizel, el a fide cathol.ca detiaie
regnum cmtoium. Meiito pariultiin Domintts \ocai, f.tciat. Meliiis est eniui occidi quam occideie; qui
ut ejiis exemplo inslruaiiitir qni rnajores videii vo- C eiiiin octiditur non ideo bealiludine priialur. Legi-
l.iinl. Videiis, inqtiil, linnc parvulura? nisi ab bac intis eniui qiiosdam-sanciorum maiTyrum, lapid.bus
$'uita siibliniitaie, qure vcstros animos perlurbnl, ad collo ligalis, in piofundum inaiis fuisse deroersos :
liujtts patieniiara et humilitaiein couvcrsi ftieriiis, non ideo laiiien eos credirous bealiluiliitecsse priva-
ct efficianiini sicul paiviili, sine invidia, s'ne odio, tos, qua piivaniur illi, qui aliquem scandalizant.
sine superbia, sine ambilioiie; non solum majores Melius est igiiur homini ut in corpoie occidatur,
in rfgno ccelorum non erilis, verum elinm illuc non qiiam ul in fide aliquem scand.ilizet. Vw mtinds a
inlrabiiis. Ideo eniin dinboltts inde ej'ectus esi, quia scanclalis. Yre illis qui scaudala concit.ml, el qui
major ibi esse voluil. < Dcponil enim Dorainus po- scandalizanlibus credunl : Va?hrerelicis el scltisma-
tentes de scdc el cxaltat hurailes (Luc. i, 52). » Qui- ticis, et bis qui illorum sequuitlur eirorcs. Necesse

cunqite crgo humHiuvetii se sicul parvulus isie, hic est enim ul venianl scandala. Unde Apostolus ait
esl majorin regno cwlorum. Qiiicuiique, inquit, ex « Oportel hrcreses osse, Iti hi qttl probaii suiit, nia-
vobis plus se huniiliavei it, plus exallabittir el major riifesli fiani (I Cor. xi, 19). > Qttod igitur Inereiicis
fiet: et si ad htijus parvuli similitudinem onines vos el scliismalicis Itiil vrc, bocvitis catholieis necessa-
liuniiJiaveiitis, oniiies ibi inter oinncs majores eti- rium el utile fuit. Per hoc enim Ecclesiaefides ma-
.is (420). Non igitur ambilio, seJ hurailiias mnjores gis claruil; et illi inulto araplius nocuisseni, si sem-
facit; Hle major qui Jramilior. Et qui suscepefu per occulli latuissenl. N^cesse igitur fuit boiris, ut
unum parvulum lalem in nomine meo me suscipit. \enireni scandala. Verumtamen vm liomini illi per
Talem vidclicel non relate, seJ conversione, ut quod quem scandalum venil. Quamvis enim miilta bona ex
isli alltilit retas, hoc illi afferat sauctitas cl lraraili- hocmalosiibsccuta sint,vaetanienilli per quemscan-
las. Sil igitur humilis et paliens, sil absque odio cl daluravenil. Nonenimideoraala faciebatmalus,utbo-

(418) Hilar. < Cum primum piscem admonelur in- humililatis Dominicrecircumferemus. >
quirerc, asCensuri ostendunlur, el plures. » (421) Hieion. « Qui talis fuetit, ut Chrisli imitetui
(419) Chrysost. aliomodo solvit honi. "59in Matih. liurailitaiem ct innocenliaro , in eo Chiistus suscipi-
* Si non interrogasse sed secum id cogiiasse Mar- !"•'• » . . , .
cus scribit, non sunl opposita; nec semel, sed bis ac . f.422) Hieron. « Secundum rilum provmcire ioqui
lertio hrec eos cogilasse crediderim , el tum demum lur, quo majorum criminum isla apud veteres Ju-
itilerrogasse. » dreos poeiiafucrit, ut in profundum ligato saxo de-
- (4-20)llilarius. « Revciicndura igilur fst ad sim- nifigerelur. >
pliciiatcm infantium; quia in ca collocati, -spccicm
m COMMENT.IN MATIH. — PARS I!I. CAP. XYIH. 220
navenireiit; qurc si fecissel, non tamenprose.sedcon- \_\ naginlanovem quw non eiiaventnt. Sic non esl volusi-
tra 89 se fecisset; sicut et ille de quibus Apostolus tas anie Paiiem vebtium qui in cmiis esl, ui peteat
ait: < FaciauiKSTuala,ul veniant bona, quorura dam- untts de pusiliis istis. Quis est enim iste qui habet
natio justa esl (ROM.m, 8).~~ Si auiem manus lua ceiilum oves, nisi idem ipse qui loquiiur, Jesus
vel pes luus scandalizal te, abscide eum, et projice abs Christus Doniinus nosler (425)?Ceiitiim enim o.es,
tc. Bonum libi est ad vilam ingredi debilem vel clau- tota angelorum et homiuum raulliludo inlelligitur.
dttm, quamduasmanus, velduospedes habenUm mitti Ovis eniin cenlesima, homo csl, qiti non soutn de-
in ignem wlernutn Quid eniiu per manum el pedem ciina, verum eiiara dccima decintm (426) a Moyse
iiUGHigamus, nisi araicos cl projiinquos nostros saepe \ocatur. Uic autent luiio erravil,"quaiido proe-"
Dei lrrtnsgicdiens, poinum vetilum craie-
(425), quos vcliil propria inerabra diligimus, qui cejiluni
eliam quasi manusei pcdes nobis neccssaiii sttnt? dit. Pio hac itaque uua, noiiaginta novera, id est
Isii autem si nos in fide scandalkanl, et eorum iui-_. lotam iIlam.angelorum rouitiludiiiem, in al.is caio-
qna coii\ersatioue anitnas nostias jjeriie senliraus, rum inonlibus Dotiiinus dereliquil (427), et liniifc
abscidamus eos a nobis el a nostro consortio sepa- uitam qurc erraveiat, quxuere venil: qureposlquaro
reraus. Nihil eniiu est quod conira animain diligere invenla est el Christi saiiguine redenipta, tania pro
debeamiis : non palreni, non raairera, TIOIIfratrera, B ] ipsa in coclis cxsuliaiio fiiil/ qtianta pro coteris
neque uxorem, vel filios. ilelius est enim nobis ut omiiibus prius liott fuerai. Hoc -auieni non ideo
sine his ad viiam inliemus, quam ut simulcum eisi facium esl, ul jjlus ftcieris ista diligatur, sid quia
4td poenas el morlem Tlucaiiiur rciernam. ld ipsumi nulla alia de pericuIoVnortis a~d\itam jcdiii, iu qua
autem el per oculum significatur: sic enim dicerei -sui ainojis gaudium caylu.e ostendere poluissem.
solcraus de his, qui nobis aliquem valde aniicum el1. Quanivis autein ad augeloruin numeruiu, uYclium
«ecessarium aufcruiit : Oculum inihi erttit, pedemi iiumerus augeri ci-edatur,' homo taiiicu quasi ui a
iruhi abscidit, maiium mihi abslultt : noii lameiii ovis inler centum eral, quando unu> t. lituia cu.n
ipsa re, setl quadam rei sirailiiudiiie. Videiene con- uxorect noii plureseranl : hree enitn uiu eirava,
temnciiis vnum ex his ptibillis. De illis pusillis tlifit, pio bac de coelisChristus desccndit (428).
qui a supcrba alliluuine se humilianies, .palicniiai LXXVl. (429) Si aulem peccaveriljn le fraler luus,
ei hurailitalc, pusilli el^parvuli sponte sua fiuiit. vade ei cot ripe eum inter le el ipsum solum. Si le au -
Tales autem conteinnendi non sunl : de qutbusi dieriifiucialus eiis fratrem luum. Hrcc autem aposto'-
ii.lhuc subdilur : Dtco auiem vobis guta angeli eo- lis. corumque successoribus, episcopts videlicet, et
rum in cwlis seinper videnl fuciem Patris mei, quii sacefdotibus Doininura speeialiier dixjsse, ex eo nta-
in cwlis esl. DcangeJis eiiim A|)oslolus ail, quia sunll " jcinie inlelligi potesi, quod niox ipse in sequenfrbus
(•dminislratorii spirilus, in ministeiium missi, pio- ail. Amen dico vobis , quwcunque Itgttver.lis super
pler eos qui liwiedittuem capiuitt salulis (Il£bfi,li): : tei rem, ei unl ligata el tn cmlo, el qumcunque sol-
\enit eniin Fihus hoiuiiiis salvare quod pericral. veittis stiper leirain eiunl JJQ soluia el in cwio. Uudc
Yalde igilur liraendtim esl ne quis eos scandalizet,, et bejie dicitur : si peccaveiit hf le ftater luus :
ct in eriorein inducal, pro quibus Dei Filius iiii peccat aulcni in jmtorem qui oves auligil: peccat
niundum vcnieiis, el cauiein suscipiens, semetipsuml in episcopum qui populo sibi comniiss) iijjijiiai$
immiliavil faclus obcdiens usque ad inoiTein. facit. Ad hos cnira peiTinei cot ripere ; ad hos per.-
LXXV. Qutd vobis vide.ur : st fueiifli ulicui cen- linel excorarounieai e, et de Ecclesia pellere, hoc
ttim oves, el ertaveril una ex eh, noniie teltnquel no-- auteni quo oi dine faeiamus, ipse Doiuiuus nos docuit
.nagintanovem in monltbus el vadel qumtere eam qum<s dicens : \'ade,eicotiipe eum inlerteet ipsuni solum^
etrafti ? El si contigeril ui htveniai : ainen dico vobis s ,Si enitti hoc ,facianius, non esl unde Irater uosie,*
auia gaudebh (42*) super eam tnacjisquain suptano- - jnerilo (450) scandalizari debcai, praisciiim cuiii
'
(425) Ililar. c. 4, n. 21 : « Abjieere a nobis 1
vel (42C)Vid. Num.c. ' xxvm, v. 15, 21, 29; 'c. xxi\.
• -
polius eiTiere piopitiquitalcs charissiuioTum nomi- Dv. 10,15, etc. ,'
iiuui adniODcmur, si ui ilfis aliquid lale cernanius,, (427) Ambrcs.Jib. VJIiu Luc, ad cap.,xv.« Di\es
ne in consoiTium ciiraiins eorura de faniiliaiitalei igitur pnstor cujiis omnes nos cenlesinia portio su-
\ciiianius. > Hieion. ad Ji. I. « Si, inqtiit, ila esl,, nius, habet Angeloruin, Domiiialioiuun, Poleslalura,,
quis libi conjiincliis, ul liianus, pes, oculus_,el estt Thronoiuin, alioiiiinque»iniuiinernbiles gieges, qtios
?
i.tiljs atque sollieitus ei-aculus ad jierspicienduni?- ' in raoiilibusfleieliqtiii. V. llieron.
Scandaiuni-autem libi f.icil, el propler dissoiian- (428) Hil.ir.: i Ul ingeniero esse in coelisIrctiliam
liam nioruin te pertiahll ad geheiraain, meliiis cslt redilu huiuaiire saluiis ostendeiet, coinpaiationis
ul el projjjnquiiale ejus, ei enioluraeilliscainalibiis s "posuil exeraplttm, etc. In itnius*Adrc etrore onme
careas, ne dura Vislucrifacere tognatos et neccssa-- "honiinura genus abenavit; ei'go iiolinguiia no\ciii
' lios, causam habeas ruiiiajTiiu. ltaque non lraier,, non erianles, mullitudo an<_cloiTiincoalesliuin oju-
uou iixor, iiori lilii, non amici, nou onims affecluss nanda est.... et qurerens l.oiuiiieiii Clmsius esl, et
' qtii nos excludere potesl a legno coelorum, anioiii noiiaginia noveni jelicti, coelestis glorire niuJlitudo
JJonfrai prreponalur. > _esl, tui cuiii maxiroo gaudio errans homo, in Do-
l424) Vttlg. relinquit.^. vodil... gaudel. niini torporeesl relattts. >
(425) Cluysolog. sernt. 168.«Non terrenus paslorr (429) ln hunc locuin. Yide sernion. S. Aug. 82.
iste est, sed cceleslis.... ilorao habeiis centuiu oves,, - (450J Uieron. « Corripiendus esl auteni" fratcr
Unistus est. > lia el Hilar. ad h. 1., Ambrosius,, seoisura, ne si scmelpudoretn ac \erccuirdiara anu-
hb. ui. in Luc. v. alios an. Hicron. ad h. 1. seni, reraatical in peccato. » Beda : < -Qno jgHur
225 S. BRUNONIS EPISCOPI SIGNIENSIS 228
bona snadenles, verilaiem ei dicamus. Qui si nos A ritur? Jesus eniin Salvator inlerprelalur : qni igitur
audietil, nostra humili allocuiioiieDoiuiiio reconci- saltiiein non petii, qtiainvis vocel Jesum, non lamen
liabilur : si autemnon audieril, adhibe tecum adhuc petil in nomirie Jesu, quia noo hoc petit quod in-
\unum vcl duos, ut ht medio duorum veltiium tesiium lerprelatur Jcsus. Dicatur eigo : si duo ex vobis
stet otntte vetbum. Paucos adhtic Dominus adhibere consenserinl snper lerrain, de oinni re, quodcun-
jubet, ue ille qui corrigiiur niiiliorum redargutione qtie cum fide el sine hresitatione pelierlni in no-
scandalizatus delerior fiat. Stifflciunl tamen isli ad mine raeo, fiel eis. TJntleboc'? Quia ubi sunl duo vel
tcstirabiiiura, si vel de injusla con\entione, vel se ttes congregali in nomine meo, ibi sum in medio ea-
non iia ut dicilur, eis respondisse, contra episco- rum. Quod si duovel tres in bono consenlienles,
pnm vcl sacerdolem aliquando agcre voluerii. Qnod et in Cbrisli noniine pelenles sic exaudluntur,
si non audierit eos, dic Ecclestw; qualenus vel om- quanto niagis plures, qiianto magislotam Ecclesiara
nium objtirgalione eruhescal, qui paucorura luimili Deus exaudil? Sed dicis : Quid si in nomine Jesu
allocutione satisfacere noluit. Unde et Aposlolus pro damnatoruni salule petant? Nunquid exaudiun-
ait: « Sufficit illi qui ejnsmodi esl, objurgallo qure iur? Nam pro Judreis et schismalieis et hrereticis
sil apluribus. Si aulem Ectlesiam non audierit, sit quotidie Ecclesla orat el non exauditur. Oravil ct
libi sicul elhuicus ct jnibiicanus (I Cor. xi, 6) : > B Dominus pro Judrcis, dicens : < Patcr, ignosce illis,
,iil cxcomn.imiieaUis,et ab Eoclesia separatus: nullus non eniin sciunt quid faciunt. > Sic igitur et pro
lEcclesirc fnius ei commuiiicel, qui Ecclesia; credere mullorum salute oraul sancti, et non exaudiuniur.
noluil, ejiisqtie consiliis obedirc eonlempsil; et crc- Delerminandum esl igilur et istud, ut sic dicatur:
teri hoc audienles limeanl, alque uiiius exemplo Si duo ex vobis in bonoconsenserinl super terram, de
eornganttir multi. Amendico vobis, quwcunqueliga- omni re,quodcunquepelierinl innomine meo;s\ lamen
verttis super lerram, eiunl ligata et in cwlo, el qum- tale sit quodDei ordfni et dispositioni conveniat, fiet
cunque solverilis super lerrstm, erunl soluta et in eis a Patre meo, qui in cwlisest: alilerenim non exait-
cwlo. Hoc episcopi audianl; el hunc ligandi et sol- diuntur, qnainvis sibi consenlianl, quamvispetanl in
|\endi ordinem lcneanl (451); prius singulariler aut noinine Jesu. Quoties igilur oramus, el non exaudi-
per se aiil per alium peccanies con\enianl, dcinde mur,ideofitquiaaut in nomineJesu nOnpeiinius/atit
cum paucis, postmodtim vero cum tola Ecclesia, qttia contra ej'us ordinem, et disposilionem petimus:
quam si audire conlempserinl, jam tunc eos ligare ipse enim scit qttos elegerit, ipse scil qifd nobis
non dubitenl. Qui enim sic I.ganlur, el in coelo et Opiis sit, priusquam petamus. Tunc accedens Pelrtis
in terra ligati sunl: Itertim dico vobts, quia si dtto ad cuui dixit: Domine, quotiespcccaveiil in ntefra-
]exnobis consenserinl supertenam, de otnni re, quod- ler 91 meus, et dhniliam ei; usque seplies? Dicil
cunque petierinl, fiel illts a Palre meo, qui in cwlisesl: illi Jecus: Non dico libi usque seplies, sed usque
•ubienim sunt duo vel tres congregati in nomine meo, septuagies septies. Quod lale esl ac si dicerel: Quo-
ibi sum in medio eorum. Qualiler enim inielligere lies pecca\eril, tolies dimilte (455), si septies,
debeamus hoc qttod ait de omni re, delerniiiialur, sepiles; si decies, decies; si cenfies, centies; si
dura dicilur in nomine meo. Non enira nial.nn peli- millies, millies : ul non ille plus in le peccaie,
tionem facere possunl, qui in ejris noinine congre- quani lu illi diinitlere possis: aliler enim non diinit-
gnniur, et in quoruin medioipse est; id esl in quo- lelur libi. Unde superius dixil: < Nisi dimiseiHis ho-
irum corde ipse prresidet, quia ideo ibi est ut corda minibus peccata coruin, nec Pater vesier dimitlet
regat, consilia dirigat, petitiones disponal, eosque vobispeccata veslra (Maiilt. vi, IS), > Pulabal aulem
sibi invicem in bono consenlire facial. Yidelur au- "beaiusPeirus sibi sufficere si seplies dimiileret.quo-
^em Iiuic loco illuu convenire, quod alibi dicilur: niam Scribae et Pharisaei legem el prc-phetas expo-
'« Quidquid pelierilis Palrem in nomine meo, dahit neiiles, el non intelligenles, mullum in suis sermo-
vobis (Joan. xvi, 25). > 11Henim sibi in bono con- nibus ltunc numerum (454) commendabanl, qtietn
scntiunt, illi in nomine Jesu congreganlur et pe- ~ saiisfaclioni et emendalioni sullicere posse pulabani:
tunt, qui ea postulant Iqitaead salutem periinent. unde seplem diebus azytna comedunl; unde el Ie-
Quld enim nisi salus, Salvaioris(452) nomiiie qticc- prosus quando mundalur; el vir qui fluxum seraiuis
.i
'ordine scandala declinare possimus, insinua(, si vel eliain salutaris dicilur ; ille ergo in "uomine
nos ipsos ne qtiem Iredaraus aliendiraus, si peccan- Salvaloris pefn qtii illud pelil quod ad veram saltt-
tem zelo juslHire corripimus, si ex corde ptBnileiili lem petlinet. Nain si id quod uon expedil petilur,
misericordirc pielalisque viscera pandiirats. » iion ln noniine Jesu petitur Paler. >
(451) Hilaritis. « Eum ordinera conlinendae cba- (455* S. Aug. Msnn. 85, n. 7. < Oinnja enlm pec-
rilalis nobis Dominus iroposult, quem ipse in con- caia dixit: quaudo sepluagies septies dixit... oniuia
servando Israel lenueral. » Yide crelera apud eum- ergo diinilti peccala \oluit qui ea septuagestmo
dem. seplimo nitmero prjesignavit.» \ide el serm. 114,
(452) S. Aug. tract. 75, in Joan. n. 5.« Jesus signi- ubi fusius idero et toitiin locttin explanaj.
ficatSalvainrcm.... ac per hoc quodcunque pefunus (454) Ytdead hunc Evangehj locum de numero
adversus uiiliiaiera salulis, iton petlnms in noniHie septei.ario Cbrysologumseira.157, pueierOrigeneiu
Salvaloris. > Ita el trael. 102, n. 1. Alque ex Au- loin. Xlll in Mattli. Auibrosium 1. \in In Luc, n. 23.
gustino, ut \ideltiTj Greg. hoin. 27. inEvang. « Se.i Aiig-isliitum, elc.
quia noiiien filii, Jesus cst, Jesu^ atilem Sahator,
^
m COMMENT.IN MATTH. — PARS III. CAP. XYIH. 230
patitur, septem dicbus separalur : separalur aulcm A liam leiiiens, non ptius habel unde debilum solvit,
septem diebus el mulier menslruata : similitei donec ex toto litimilialus, sacerdotum consilio se
quando pariebal, septem diebus immiinda erat, per omnia obedire promitlat. Meoque ei a sacerdo-
Naaman quoque ex prreeeplo Elisrei septies mergi- libus dicitur: Nisi debitum solveris, eipoeniten-
tttr in Jordanem, et sacerdos offerens saerifieium Uam egcris, lu ct uxor tua, filii tui el cuncla quae
tingens digitum in sangtiiue, seplies illum conlrr possides, in aelernum peribitis : per quod datur in-
Dominum spargil. Psalroisla quoque sic ait: <Se- lelligi quod ipse loius carneus simul cum anima sua,"
plies in die laudera dixi tibi. t Propter hrcc igitui cunctisque sensibns corporis sui, incendiis tradetulr
et alia inulia qure de hoc numero secundum litteran aeiernis : qui enim curo his omnibus crucialur, in
Judrei inlelligebant, dixil bealus Peirus usque se^ nulla parie sui requiem habet. Si aulem his audi
pties: legis-vero et prophelarum inagisler allius om lis conlremiscal, et se satisfacere et ohedire ex
nia inielligens, addidit super lirec, usque sepluagie, corde promitlat, fiet ei quod sequitur. Procidens
sepiies. Verumtamen si bene intelligatur sejities aulem servus ille rogabat eum dicens, Palientiam
Tilhilminus esl sepiies qttam sepluagies seplies. Dt habe in me,el omnia reddam libi. Miseiltis aulem
hoc aulera inLeviiico sufficienter dhimus (455), dominus servi illtus, dimisil eum : el debitum dimisit
*
LXXYH. ldeo -assimilalum est regnum cwlorun illi. Ecce dimissum esl libi debitum; vide utin bono
homini regi qui voluit raticmem poneie cum servi perseveres : dimitte lu quoque debiloribus luis,
suts.- El cum caphbel rationem ponere, oblatus es sicul el libi dimissum esl debitum ttium: qttod sj
ei unus qtii debebat ei decem mitlia talenta. Iste enin facere nolueris, audi eL exspecta qnod seqttilur:
rex ipse et-i qui loquilur Deuscl liomo Jesus Cliristu Egressus autem servus ille invenit unum de conseivis
Domiiius noster : qul quotidie cum servis suis ra suis, qui debebat ei cenlutn denarios, et tenens sufjo-
lionem porot {456), quoniam per episcopos'et sa cabat eum dicens : Redde quod debes. Valde parvum
cerdoleshominumpeccaladijudicat, dum unusquis 02 debilura est centum denariorum adeomparatip-
-que ad pcenilenliam veniens, quanlum debeat, et ii nem decem millium talenlorum; slultissimus igittir
quibtts peccavetit, Domino confitetur. llle aulen est, qui centuni denarios non vult dimillere, ea
unus qtti liecem millia 'talenla debebat, quis aliu conditione, ut ei decem mUlia talenta dimillanlur.
intelligltur, nisi omnes 511«,qui plus crcteris in om £t proeidens conservus ejus rogabat eum dicens;
nibus peccanl? Sed quare cum hoc prius rationen Palienliam habe in me, et omnia reddam tibi. Ille
Domiuu0 ponere voluit,~nisi nl hujus exemplo cre autem noluit: sed abiit, el misit eum in carcerem,
leti inteliigerent quid in suis rationihus responde „~ donec redderel debitum. Torlasse iste non audivii.
Tenl, el quantam spem liabere potuissent? Si enin aut si audivit non intellexit; aut si intellexit parvi-
ei qui plus cteteris deLebal, qnoniam se humiliavH pendendo neglexil qttod Dominus alibi ail: < Ea-
omne debitum Domirius dimistl, quanto magis alii dem quippe mensura qna mensi fueritis remelietur
qui non lanlum peccaverunt, si digne pcenituerinl vohis (Luc. vi, 58). > Videnlesautem conserviejtts qum
oinnia peccala dimittet? Ideo eitim decem millia la fiebant, eonttistati sunl valde, el venerunl et narrave-
"lenta posuit, quia hoc debito nullum aliud debilun runi dominosuoomnia quwfacla ftterant. Isli enimcon-
majusest: omnes enim numeji in Iioc numero con servi.el angeli et homjnes inlelliguniur (458). Omnes
linenlur, quoniam ex denis numeris mulliplicatur enlm sunl eonservi qui unius sunl domini servi : et
ciijiis unaquacque parstatn perfecta est, ul replicar -isli quidem iniquorum opprcssionem et miserortira
qurilem possit, ciescere vero non possil (457). iCtin affliclionem domino narrant, quia pro bis assiduead
enirn usque ad decetn numerairius, ni iterum al Deum ciamant. Tunc vocavit iltum dominus suus et
uno incipiainus, nihil haJjcmus qtiid dicamus-: si ait illi» Serve nequam, omne debilum dimisi tibi^
'iniliter autem fil cum veniinus ad centum; et siroi quoniam rogasti me : nonne ergo oportuii el te mi-
liler cuin venimus ad mille; atqtie similiter cun sereri conservi lui, sicut el ego lui miserlus sum?
venimus ad decem millia; decies eiiim decem liun D Et iralus dominus ejus tradidil eum fortoribus,
fentum, et decies cenlum fiunl mille; et Tlecic quoad usque reddcrel unhersum debilum. Torlores
mille fiunt decem millia. Hoe igiiur debito majn isti, maligni spiritus sunt (459), qu bus miser homo
debitura uon esl. Setl \itlearaus quod seqtiilur. Cun ad ptmiendum tradiiur, neque de coruin poleslale.
iiutem non hdberet unde redderel, jussil cttm Domi cripiiur, donec universum debilum redtlai. Nun-
ntts ejus venundari el uxorein ejus ei filios, el omnit qtiam igitur de illorum potestale eripilttr, quoniam
quw habebat, et reddi. Pcccator cnim adpoeuiien boc debitum semper reddilur, nunquani tamen in

(455) Ad cap. 4 cdil. Roin. pag. 152, et ad cap 251, n. 6, Jib. II. Tnquisil. ad Jan. ep. 55, n.
14, pag. 155. 28, etr.
(456)Origenes de lempore bic designalo reddenda (458) Y. Origen. 1. all. qui negal e\j.licari posse
rationis fuse disserit tora. 1. Origen. Huet. pag. 55( quiriam intelligi conservi debennt. Theophylaenis
el lom. Iil edii MM. pag. 650. Ibid. pag. 545 e; lamen. < Yidentur hi conservi esse angeli, osores
MM. 622. < Quisuain dicendus est rex uisi filiui mali, et amanles boui. » V. Aug. qtursl. in Matth.
Dei,eic.?> (459),Origen. ib. < Quinam hi sunt, praeierquam
(457) YiJ. SAug. sorm. 51, nura. 54 et seim. ii quibiis supjiliciorum cura demandata asl?»
£51 «. JJRUNONISliPISCOPI SIGNIENSIS 232
iutegrumsohitur. Hanc atitem lotam sirailittidinem A sufficit labiis dimi.lfrc, nisi cl corda conveitinni.
ad quid alluleril, ipsc Dominus profnns exponit |C\r. XIX.] Et factttm cst, cum consummassetJesus
diceiis : Stc el Pater meus cwlestts faciel vobis, si seimones islos, iiugidvil a^Galilwa, el venil in ftnes
iion rcmiseriiis unusquisque fralri stto de cordibus Jttdwm irans Jordanem : el secutw snnl eum luibw
vesiiis. Nota quod.ail de cordibus vesiiis: non enim muUw; el curavil eos ibi.

PARS QUARTA

- LXXVIII. El accesserunt ad eum PJtaiismi iettian- snatn, nisi ob fotnicaiioncm, et atictm


clttxefu, ma-
tes eum el dicentes, si licel hoinini dimiliere uxorem cliaiur, Etboc quidera.in hoc eodeni libro supcritis
sttam quacunque-ex causa. Qttod eniin ait; qutictai- exposuiraus. Dicunl ei discipuli ejus : Si iia eit
que ex causa, tale esl ac si dicei el, pro aliqtta causa Itominis cutn uxote, non expedit nubcre : id est
causa, non ut sonare videlur JJIOomiii catisa (410). si lali vinculo juiicli sunt, ct hane fidem sibi mutuo
Qui respondens ait eis : Non legisiis, qtiia qut ftcit custodire oportet, non e\pedii-vel nttbere, vel uxo-
hominem ab iuilio, musculum el feminam fecit eos? rera duceic (445). Simihter enim el Apos.ohis ait:
Et dinil: Propler Iwc dimiiiel homo paiiem el m„- « SQIIIIUSes ab uxoie? noli qurerere iixoreni: i
tiem, et adhmrebil uxori suw, et eruni duo in caine ileinque: « Dico autem non nupiis, et \idnis, iio-
una. llaque jam non sunl dtto, sed una caro : gttod iuiin cst illis, si sic permaneant, sieul el ego: quod
ergo Detts conjunxil, hotno nen separel. Deus est -si iioii seconiinent, nubant; meliu^ esl ciiini nu-
qtti loquitur, et yiiuni cuiii u\ore tinani carnem berc quani uri (I Cor. v.i, 27). > Dixitque Dotni-
csse dicil/qui quamvis pcisonaiiter duo sinl, la- -nus : Arouomnes captuni terbuiii is'.ud,sed guibus da-
inen de iinn carne ambo, sic se dilign-e et chr-r mis -lum esi. Hoc, itiquit, veibiini quod diciiis, scilicei
vinculo jungere, et nunquain n se sepnrarc dehcnl; quia non expcdit nubere; hoc praeccpluin casiilaiis
^tc si non duo, se'd una ex loto caic fnisseni. Di- 'el coiitiueniirenon otiincs capiunt, non omnes ctt-
"eunt illi: Quid ergo Moyses mandavit, dare libellum cSlodiuntvel recipiuiii: Sed illi t.iiutira quibus di\i
'repudti, eldhnittere? Si, iuquiunl, una cai'0 sunt, si -nilus datuni est. Suitl cnitn eunuchi, qui de mattis
insBparabiles sunl, tanloque dilcctionis vinculo 'nlero sic nali sunt. Uli videlicel qul fr.gidre natuirc
jtingi debenl, cur'Moyses diraiiteie niatidavit? Ail exislenies, facill rae raruh ferunt tiiillationeni. i t
•tlhs : quoitiam Moyses ad dur liam cordis vestii per- n sunt cunuclii qui facti stuit ab hominibtts: jier quos
u
nusit tobh diviillce uxons veslias: ab iuHio autem non solum coniriios lesisbus inlelligiiuus, vcrtnn
tton fuil sic. Qtioinodo sic? L't homo dimilieret ,eliam eos, qtios prjeposiloiuni suoruni diligeniis-
iixorein siiam pro qitalibel causa. Moyses antem sittia tuia, eliam iiolentcs, crcltbes facil. Et sunt
dicit, ut qui pioptcr aliquam fce.litalem diiiiiserit ,euttuchi qui se ipsos castraverunl proplei regntim
uxoreni suara, det ilh libelluin rejiudii. Sed aliler cwhruin. llli enini cajteiis mcliores, non feno sed
iiic, et aliter ibi loquilu: Moyses, iroo Doiniiius pcr cauiis iiiacei'alione fiunl (444). Qui polesl capcre
'Moysen. Hrec enim uxor qure propler aliquainffcedi- -cttpiat. Qui potest coiiliueiiliara custodire, cu^lotlial.
taieiu diniillilur, unaqurclibei hreiesis iillf Uigilur : qui \cro iion potest, cui vult uub.il, taninra in Do-
qtiam quidem non verb<s sinijilicibus, sed scripto ,'ji.ino (445). Ilrec aulcm licentia nou dalnr illis qui
eljuranienlo, fiiwaque stipulalione diniillcrc con- caslitatem voveruni, \cl qui majoiis religieus or-
venit, qtiatenns ille qui eani dimiltit, ad eam ullc- dinem suscepeiuni.
-rius noii revciTutur. Hoc igimr qttod sprilualiier LXXIX. Tuiic oblati sunl ei parvuli, tit manus eis
iiileliigi debet, juxia litlerara Moyses inieiligere et haponeiel cl oraiel; id cst ut eos tangeiel elbenedt-
observare Judrcos 93 perniisii; scd propler duii- ceiei: discipuli auletn increpabanl eos. Adhuc euitii
tiam cordis' cortim : ne \idclicel uxores suas inter- JJ discipuli carnales erant, et eos qui carnaliier sa-
ficerent, vel niroiuin aiuigerenl, cum eas propter piunt, sigiiiticabant. Mulli euiiii suut iu Ecclesia,
aliquam fa.dilaiem odio haberent (441). Debis au- qtti se in eo placeie Deo putaut, qttod parvttlos et
tcm in Deuteroiiomio sufficienier dixiinus (442). simpliees ab cjtis regintiiie remo\ere conautur, vo-
Dico autem vobis, quia quicunque dimiseiil uxoiem lentes poienics ct astutos eligeie, quorunt lorfuudiiie

(440) Contra slare videtur Hieron. < Inlcrrogal nihil onerosius; si diniiserit invitam, nihilinchri-
eutn, utrum liceat boraini dimiitere uxorein suara slianitis. >
qualibet causa, » el Origenes toin. 1 lluet. recens., (444) Y. Epiphanium hteres. 58.
pag. 555'zKra wao-KvKITIKV, ex umni causa. De toto (445) Hieion. ad h. 1. < Ul unnsquisque conside-
hoc Matlba'1 loco l'u=,eNnzianzenus orat. 56. Atn- rel vires suas, ulruin possil viiginalia ct pudiciliae
bi'os. lib. vm in Luc Aug. adtiileiin. conjug. Vide iiuplere praecepia. Per se cnim caslitas blanda est,
etiara lreiiaeum lib. iv cap. 15, et Chiysost. honiil. ct quentlibet ad sc alliciens. Sed coiisidcranda; snnt
10, conlr. AuomoeoSj. vires, u't qui polest capere cupittt; quasi horlanlis
(441) Ita cl Hieron ad h. 1. vox Domini esl, et ntilites suos ad pudicilire prae-
(44-:) In cnp. 24 cdil. Rora., p. 208. iniuiii roncitaniis : qui polesl capere capiat: qui po-
(445) Pr.cclare Bernard. De praecept. el dispens. lesl pugnaie, ntignci, superel ac triumpliel. J
mrgnrc icvera aiigiislioe : «Si lenueiil exosant,
SS3 COMMENT.IN MATTII. -- PARS IY, CAP. XIX. 234
et prudenlia temporaljter Ecclesia crescat : non A tribuunt: ad cuhnen tameii perfeciionis non.perve-
allendenles quia t sapieniia ejus mundi stultilia.est niunt. Cum audisset aulem adolescens verbum,-abhi
enhn habens multas possessiones; ecce
apud Deum. > Sed videamus quod sequiiur: ifesus tristis : -eral
outem ait eis : Siwile parvulos, el nolile eos prohi- qualiter eraladolesccns oslendilur : bonus erat quia
bere ad me 'venire; ialium esl enint regnum_cwla- aliis non nocebat, sed non erat bouus qttia alijs. IJQ»I
tttm. Taies, Inquii, eligiie, tales prohibere nolile, subvenicbat; uec sua largiri, nec aliena rapere no-
iales in Ecclesia ccnsiiluHe , ct talibus inanus veral: Joqucbalur cum Deo, qui \eras divilias ei
lamen in lerrena possessione
imponite. Et cum hnposuissel eis manus, abiil inde. ostendebat, magis
Iluliis enim modis manus impositio dicitur (416) : qiiaiiv in -eeelesiis llicsauri mwmissione~spem ha-
hic autem consecrationem siguificat: de qtia Apo- liebat. De talibus enim Aposlolus ait : «^Praccipe
molus ait : i Ncmiui cito manuni iit.posucris diviubus hnjus saeculinon spcrare in iuceilp divtiin-
" ruiii (I Tim. \i, 17). > Aliud est enim divitem esse;
(/ Tim. T,-22). >
LXXX. Et ecceitnus accedens, mt Uti: Mnghlei bone, alsud in divitiis spem liabere : qni enim in diviiiis
quid boni faciam, ul habeam viimn wiernam ? Quidixil spem suahi ponuni, valde-difficile salvari pu=-
ei: Quicl me interrogas de bono ? unus est bontts, sunl (450). Unde el Dorainus subinferens ait: Amen
Deas. Quid est igitur qtiod- dicituc : Vidit Deus B dico vBbis quia dives diffkile inlrabil i« regntmi
cnncta -qnm feceral, el erant valde bona. Si eriim cwlorum. Et ilemm dtco vobisjEacilius esl camcluni
Deus oinuia fecil, el cuncla .qure fecitf non solum per feramen acus transire, quam djvilem inl\are in
bona «unt, sed et ™vaideJionn, Tjuomodo unus el. regnum cmlorum. Pjius^diflicile, deinde impossibile
.sbiusDeus, bonus J (447) Ipse enim Solus naturaliter dixil: jmpossibile esl cnim ut diviles indivitiis
est bonus, quia se ipso et non ab alio esl boinis : spem habenles intrent in regnum ccelorum : de ijlis
crstera vcro non a se^ ipsls, sed ab eo sunt, a quo enim hoc inlelligilur. Sic enim_Mai'cuscvangeILsta
bona in principio creata •sunl (448). Si aulem vis Doiriinum dixissenarral: «Filioli, quam difficileest
ad vitam ingredi' serva mandala. Dtcit iile : Qum? confidentes in pecuniisregnumDeiintroirel > (451;
Jesus auiem dixit: Non hoiiiicidium fucies, non Sed quid per camelum cujus unicum el smgularo
aduUetabis, non facies furtum, non falsum 'teslimo- officium -est onera porlare, nijSi.eos inteHigaimis
nium-dkes;- hotiota patrem el malrem, el diVtges j|ul peccatorum pondere-prtcgravantur? Quibus se
proximum luum sicui leipsum. Dicit illi adolescens : Psalmista connumerans ait: <.Quoniam iniquilates
Omnia bwc^custodivi a jttvenlute mea: guid adltuc anere supergressre sunt captil meuin,^sicut cnusr
tnilti deest ? Si enjm, ut Apostolus alt, plenitudo ^rave ^ravatre sjml snper me (Psal. -xxvvi, I>).»
legis esi_dileclio, aul iste"non bene inlellexit diliges C De divitibus autero quid dicit? «Ecce homo (_f.
proxhnum 'tuum sicut ieipsum, -aut si inlellexil, nom-pnsuit 'Deum adjulorem-sibj, sed .*(eravit in
non behe respondit (449). Quidenim ei"deesse pO- multHudiiie divitiamm suarutn, et pireyaluil in=va-
lest qni totam lcgem Custodit?"Putabat enim iste', nil.ile sua (Psal. LI, 9). > Eacilius igilur est came-
sicut videiur, provimum suura se Jjene diligcre, Jum, id est aliquem valde peccatorera transiie per
quia eum non occidebat, qtfia bona stta ci iton au- foTamen acus, id estper arctam et angustani viani
ferebal, aliasque injnrias el non faeiebat. ldeoque qureducit ad-\ilam, quam htijusmodi-divitem in-
fjualiier hoc iritelligere debeal. Dominus subinferens trare in regnnm ecelorum (452); qiioniam ille faei-
ait: Si vjs pei fecl}ts esse, vdde, vcnde omnia quw Jius a peijcaiis.-quam iste a-divitiarum spe separari
Iiabes, et da pdnpetibus, el habebisthesaui um iit cwlo, poiesL^udiiis.flMt^m Itis, discipuii mirabanlur valde,
-et veniens-sequere ine. Hree est vera-mensura per- dicenles-: Quis ergo poterit ^tvns esse? Hoc enira
feeiionis : ille iniplet legem, qui ista cuslodit? Nec discipuli non dixissent, si de quo divite Domimis
in S5> ^ei dilectione peccat qui-Ghristum sequitiir'; Joquebaiur. intelleijsseul. Aspiciens aulein Jesus,
nec in dileelione proximi, qui indigentibus omuia dixit 'illis : Apud Iiomines itoc tniposstbile ^esi_ aputl
largilur. Non desjjeret lamcnxui ad Jianc perfectio- Deum anlem -omnia pobsibilia s««(.-Quod enim ail
nein venire non datttr : -mulli euiiii salvanlur qui "xipud liomines, hoc est seeundum intellecturo luj.
ncqiie omnia Telinqmmt. lieque orania pauperibus manam ; quod vero ait apud Deum, Iioc esl .sccun-

44(5) Y. Morimim de sacT.-Ordinat."ExcrcIt. V. trislis recessissel? > elc.


cap. Urnura. 9: Albaspiureum, lib. n Observ., c. 51. (450) ,S. Aug. QQ. Evang. lib. u, e. 43. t-Divileni
HabetT Pouiif. Grrec. obs. 2 ad part. viu, etc. hic appellal cnpnium rerum lemporalium, et de
- ' ' '
(447) Ambi'os., lib.. vui in Luc. n. 65. « Addendo ialibussuperbientem. >
niatjisler bonem porlione boriiiin^dixli, non in uni- (451) C. 10, 24.Uieron. « Qnia difffculier diyitire
veisiiate, jiam Deus. universiiate bonus, horoo e\ conlcmnujiliii', non dixit : inijrassibile esT,d>viies
parle... Bouus eiiiin qtfid est, nisi plcnus jjoni- inlrare iit regniim ccalorum. sed difficile. Ubi.dif-
laiisi * fitile poriiiiir, non iropossibihias praetenditur, ued
(448) Hinc inilium stimiiliomilia 4 I_nnatal, apost. wrilns deroonsiratur. >
jstib Emiseni uom. "edita corrtinetque
" litmc et
* -sc (552) Jieruni Jlier. < Videbimus' qtlOmodo et Hti
quentem raimerura. caroeli, qtiibits divitcs comjiarajjitfr, eum dejjosue-
(449) c Memitur adojesceus, i ait hic Hjeron. t Si rinlgravem sarcinainpecfatorniii, eitotius coTpoiia
emm.hoc qnod posiuiiii est in niaudaiis Diliges ^graiitatem, intraie po^smt per anguslara portara ~ ct
proximum, etc, operecomplesscl, quomodo pOstea arciam vlain. quas ducit ad \ilam. »-' - * -
~
PATCOL. CLXV. i3
235 S. BRUNONIS EPISCOPI SIGNIENSIS 236
dum spiriiiialem inlelleclum et divinum; non est A sedes suas vocare eonsueverunt. Sedebit igiiur
enira imjibsslbile Deo, qualemcunque riivitem-ad uuusquisqiie in sede sua, quojiiam unusquisque in
sutp volnnlatis,viam convertere (453), quamvls populo quem rexit el praedicavit major ct suoHmior
valde difficile sil ut pauper esse velit, qui semper apparebit. Sedebit autem et Dominus in sede majes-
<lives'fuerat. Si igilttr ad litleram intelligalur, im- tatts sum, quoniam -escelsus super amnes gentes
possibile est: si vero spiritualiter^ sicut modo ex.- Dominiis, cunctis et angelis et hombtihus praeside-
posuimus, impossibile non est. Impossiblle est enim bit. Judicabii igitur Domiuus, judicafjunt el aposioli,
quanlum ail litteram, ut per foramen aeus'transeat judicabunl insuper episcopi el sacerdotes .: cmnes
camelus; quantum vero ad spiritualem intelligentiam, piaeterea ibi judicabunl quorum exemplo creteri
non csl impossibile. daranabuntur. Et omnis qui reliqueiit dotnum vel
LXXXl. Tunc respondens Petrus dixit ei: Ecce fralres,^aul sorores, aut palrem, aut pialrem, aut
hos reliquimns -otnnia el seculi snmus te : quid ergo uxoiem, aut filios, aut agros propter nomen meum,
erit nobis ? Hle, inquit, dives,de quo superius locutus cenluplum accipiet, ei liiam mletnam possidebit. Alir
ies, neque omnia dimiltere, neque te sequi voluit, antem evangelistrcdictinl:«cenluplum accipielin hac
cui eliam qtiid responderis audivimus; de nobis "vHa;posihancvilam,\itama3ternam. >QuibusetMar-
autem quid dicis, qui omriia reliquimus ellcseeuli cus addit (457) « cum perseeutionibus. t>centuplum
sumus? Omnia enim Petrus reliqtierat, quia rion enim cum perseciilionibus iti hac vita susci-
iolum ea reliquerat qurc Jiabebat, sed ea quoque piunt sancli, qttia qulcunque Beum dilrgunt «jus-
qure habere poterat, ut ulterius in hoC^mundonihH que volunlaleni facittni, sanetorum fratres etsoro-
proprium possideret, nihilque possldere desidera- Tes, patrcs et malres, aniici et propinqui fiunt. Sic
fet (454). Ilnde ipse nos quoqtie admonet dieens : enim de~se ipso Domintis ait : Quicunquefecerit vo-
' < Nolite diligere mundum, neque ea qure in mundo lujtlatem Palrismei, qui in coiiis est, ipsemihi frater
sunt (I Joan. \i, 15): *~Et majus quidem est ha- el soior et mater est (Matth. xii, 51). Fralres autem
bendi voluntatem, quamipsum liabere derelinquere. cl sorores, patres el matres^uxores et filii, isti dicun-
Jesws auiem' dixit illis : Amen dico vobis, quod vas tur, non nalura ^ed officioet affectionc: quos enim
qui seculi eslis me, inregeneratione, cumsedeiil Filius laiilium diliginius, liis nominibus vocare solemus.
Aoininis in sede majeslalif sfiw, sedebilis et vos - LXXXIL Mtdti antem erunt primi novisshni, et
super sedes duodccim, judicanles duodecim tribus novisshni primi (458). Hanc enim proposilionesn-ad
Israel.Buo Pelrus proposuerat, sed alterum Chrislus quid ailuleril, sequenlia manifestabunl : ad lianc
assumpsit : non enim diis.il, < Yos qui reliquislis „ enim spectal tota subsequeng similitudo : unde et
omnia.» Sedquid dixil? Vos qui seculi estis n!e(455): in conclusione dicitur : Sic erunt novissimiprimi et
TJtnnia enim derelinquit qui perfecte sequitur Je- piimi novissimi. Quod quidem si de mundfa&talibus
uum. Sufficiens ergo fuit alterum dieere, quia inlelligatur, non video qualiter pvimi sint novissimi,
utraque in uno conlinebaiilur. Yos, inqtiit, qui se- vel novissimi primi.Triim enim fuerunt patriarchae
cuti estis me, qui mecum per eamdem viam inceditis, el prophetae, et cacteri prioris Testamenli, ad vilam
qui ad coelestia festinatis, qui lerrena cuneia despi- pra.destinaii : novisslmi aulem nos unmus; de
ciiis, qui justiftam et verilatem, pacem et miseri- jjuibtts Joannes ail : < Filioli, novissima hora est
cordiam diligitis, vos sedebilis super sedes duode- (I Joan. II, 18): »_EtAposlolus: < Nos sumus, in quos
fines sreculorum devenerunt (I Cor. x ,Al). »,Ei isti
ci«,--judiCiii)lc&dijodeciij) tribus Israel. Sedebuni
ulique apostoli super sedes duodecim : sede- quidem sicul tempore" primi iuerunt, ila et priroi
bunt et alii super sedes suas, qui eorum exem- denarium susceperunt. Hos eiiim staiira post pas-
a
plo 595 vixerunt (456), et Christum Dominam sunl slonem suam Christus Dominus pcenis eripiens,
seculi. Plurescnim sunt ibi sedes quam duodecim, in gloriam introduxit. Aposlolus guoqueait: «^Quia
residui sumus^ non praavenie-
pluresque judices ibi erunt : »on solum enim epi- nos qui vivimus, qui
scopi et sacerdotes ibi .udicabunl, verumetiaro, ut 0 mus eos qui dormierunt: quouiam ipse Dominus in
cl Iii voce archangeli et in litba Dei descendet
superius dicilur, regiua Austri, elNinivitae resur- jussu
et morlui qui in Chrlsto sunt resurgenj
genl in jiidtcio cuni generalione ista, et condemna- de coelo,
bunt eam. Sed qure sunt istae sedes, super quas isli primi. Deinde nos qtii vivimus, qui Telinquiraui,
in nubibus bbviam Domino
judices sedenl ? Islae enim sedes, singulaeEcclesitc simul rapiemurcumillis
Bunl: unde el episcopi JEcclesias qtiibus praestinl, (I Thess. iv, 44, 15, 16). J Quotiiodo igitur sunt
XLIX.
(155) .V. S. August. episl. ad Hiiar. q. 4, et ep. Au£>.in Psal. x, 29, 50. Nemo est
ad Probam, cap. i. (457) Cap. qui reliquit do-
I- (454) S. Aug. in psal. cm. « Non soltim dimisit mum,aul frattes, aut sorores, aul patrem, aulma-
aut agios propler me, et propier
quidquid habebat, sed efiam quidquid babere ctt- treni, aut filios,non accipiat centies lantum, nunc in
piebat. J Evangellum, qui
(455) Y. Hieron. ad h. 1. tempoie hoc; flomos, el fratres, et spi ores, et ma-
(456) Beda hic. < Quia eninf duodenario saepe ties, et filios, et agios cum perseculionibusel tn smculo
nuraero solet universilas designari, per dttodecim fului o vilam wlernam.
sedes apostoloniiii judieanlitini, oranium numero- (458) Hoc et scquenti numcro continetu!' hsmilia
silas, et per duodecim Iribus Israel', uuiversilas~eo- Emiseni Domin. in sepluages. id esl S. Bruuonis.
rum qui jttdicandi suiit/ostendilur. » ldem fusius
COMMENT.1N MATTH. — PARS IV, CAP. XX 238
257
et
novissimi primi? tNunc atitem ipsam parabolan A minus vinem procuratori suo. Voca operarios,
autliamus. JCAP.XX.] Simile tsl regnum cwlorvn teddeil(is,meicedeni, ineipiens a novissimis nsque ad
Itomini patrifamihas qui exiil primo mane conducer* pftmos. Sero eriim uniciiique.Iit, quando ultimura
diem cum vita fmit : Dei vew>procui^atores; angeii
operarios in vineam suam. Hoc aulem tale cst, ac s
diceret: Sic fit in regno cffllortim, sicutfactum es sunt, tjui sanclorum animas Deo reprresenlint, ef in
in viuea palrisfamilias, in qnam ipse, primo mam requiem induciinl; de quibtis Aposioius : « Omnes
exiens, pperarios conduxlt. Regnum cceforum, Ec enim suutndminislratores Spiritus, in rninislerium
clesia est; palerfamilias, Christus Dominus nosler missi, propler eos qtii haercditatem capiunl salutis
-ejus namque familia, et angeli et bomines sunt (Ilebr. l, ii). Fil autem plerUmque, ul illi qui
magna quid. m esl familia, quia magnus est el pa pqsterius Veniuni, prinii denarium et mercedem
terfamilias. Yenit autem iste palerfamilias ut condu recipiarit; quoniam srcpeconiingil, ul primi de hae
cei-et operarios in \ineam suam. Yinea enim Do vita exeant, qui poslerius Iaborare el Deo servire
mini Sabaoih, domus Isi-ael est: vinea, Dei Ecclesii incipiunt. Primus enim denarium recipit, qui pri-
est: extra quam qui laborai, mercedem non recipit musde hae vita exiit. Mulli enira sanctorum eadem
in qua qui laborat, denarium suscipit. llle enim de die qua crediderunf, de hoc mtrado pcr maiTyrium
ltarius, Temuneratio est aeternae bealitudinis : ide< B exierunt : isli igitur una el ultima hora in Dci
unus denarius omnibus datur : .unus primis, e vinea laboranles, prius siisceperttnt denarium, quam
unus novissimis. Et ahi-quidem priino mane labo illi qui a primreva actate Domiuo servientes,~et post
rare incipiunt : alii vero circa horam iertiam : ali eos de hoc saeculoexeiintes, sicut prius laborare
aulem circa sexlam, el nonam horam i alii quoqui coeperimt, Ila post eos denarium acceperunl. Fit
circa horam undecimam. Hoc est enim quod ail igitur aliquando, elsi non semper, in Ecclesia Dei,
Conventione autem facta cum opeiarih ex denarit diiod in vinea^pati isfamilias factum fuisse narratur:
diurno, misit eos in vineam sttam. El egressus circt lit videlicet primi sint novissimi, etnovissimi primi.
koram leriiam, vidil alios slanles in foro o<iosos, e Hbc autemTjttia non semper fit,-ideo in principio
dixit itlis : lle el vos in vineam meam, ei quod jnstun hujus simililudinis Dominus ail : Mtilti aiilem etunl
fneftt dabo vobis : illi autem aMerunl. llerum auien piimi novissimi, el novisiimi primi. Si-euim semper
exiit circa sextam, et nonamJtoram, et fecit similiier JiOcfieret, non mwftos, sed omnes dixissel^ sic igl-
Circa undecimam vera exiil, el invenil alios stantet tur multi novissimi el in mercede suscipicnda ho-
in foto otiosos, ei dixit illis : Quid hic slalis lota dh noranlur, ex in prelio non niinoraniur. Unde et caa-
otiosi? Dicunt itli : Quia nemo nos conduxit. Dixl tcri murmuiantes dictmt : Hi novhsimi una hora
illis : Ite el vos in vineam meam. Prirao namqu< *- fecerunl, et pnres itlos nobis fecistl qui portavimus
inane in vinea Dei laborare incipiunt, quj a pri- pondus diei et wsius ? Tjuos quidem digne satis Do-
maevasetate, id esl a pueiilia in Ecclesia Dei Do- minus redarguit, dum uni eorum respondil diceus :
mino serviunt (459) : illi QQ autem circa Iiorati Amice, non facio tibi injuiiam; nonne ex denaiio
terliam laborare veniunt, qui In adolescenlia servitt convenisiimecum ? Tolle qttod inum est, el vade : volo
iucipiuni -; veniunt aiitem el illi circa sexiam" ei autem el Imic novissimo dare, sicul et tibi. An ocultis
nonam horam, qui vel in juventute, vel in sene- liius nequam est, quia ego bonus sum ? Haec auieni
clule, ad pceniieiitiam convertuntur. Undecimr non ideo dicunlur, ut de provenlu aliorum sanetos
vero hora illa est, qure in qu.ilibel-relate fini appro murmurare, vel neqnam (461) et invidos- oculos
pipqttai et inorli proxima est. Tlanc enim lior.uv habere inielligere debeamus; sed potius, ut mttr-
non solum juvenes et senes, vernm etiam puer muralionis -el invidiae roalum, quantum sit intelli-
Iiabenl. In hac igitur hora laborare incipit et illc gamus, et caveaimis. Magnum enini vitiiim est quod
qni in decrepita.jclate, el ille qui in gfavi in- tantopere a' Doraino redarguitur. Sancli quidem ei
firmilate ex tolo corde ad Doroinum conveiliiur, boni sunt quicunque hunc denarium accipiunt :
Wiflhts ergo locus desperationi, nullus Iocos re- j. hunc autcm accipiunt et priroi et novissimi. Et
-stat exfusationi; siquidem in omni aeiale et in prinii igilur el novissimi boni sunt. Quoraodo ergo
rjmni hora peccator suscipitur : « Peccator eniin murmurare possunt? Quomodo neqnam et invidos
quacunque" hora eon\ersus fuerii, et ifigemuerit. oculos hahent? Taies igitur isli non suni, el ne tales
\ila vivet et non moriettir (460). » Comeilaliii liant, illorum exemplo admonenlur. Bonum_ est
igilur vel undechjia hora, convei lntur veliu ultirac eniin in hac vinea laborare, sed malum est murmu-
vitae termino, qui pritts in bonp otiosus, et in malc rare. Laboreraus igilur, nec murmuremus : ijlorum
sedulns fuit. Nam et ipse si-voluerit, el si conversus reprebensio sit noslra correclio. Alierum nosinvitat
fueril, elsi vel atf borara laborare coeperil, simul ad bonura, allerum-dissuadel a malo. Illorum eniin
cum aliis mercedem dejiaiiuraque recipiel. Unde et labor et remuneralio nos invitai; illorum vero mur-
subdilur : CUHJsero aulem facium esiet, dis.il Do~ muraiionis reprehensio nos a rourmuralione com-

(459) Hieron. ad h. I. duas affert explicationes; gorius hom. 19, in Evang. Titramque haJiet.
primam de hominis aetatibus , quae est Auctoiis (460) Vid. Ezechiel, cap. xxiu.
nosiri, Cbrysosi. hoin. 65, etc, et alteram de aeia- (461")Vid. Chiysost. et Gregorium 1. all. Vid.
libus mundi, qureest S. Augusi."serm. 59, De Yerbis etiam A, De vocation. 1. i, c. 7. _
Doniini, Auibrosii hb. vn iu Luc. Bedae, elc, Cre-
259 S. BRUNONIS EPISCOPI SIGXIENSIS 240
pescil. In utroquc igiltir eonsulit nobis Dominus, A Ji XII,2). s Joannes vera non occisus, sed in ferventis
dum nos in allero laborare admonel, in altero \ero olei dolio missus, et in Pathmos insulain exsilio
murmurare dissuadet. Quod autcm sequilur, mulii relegatus, hiagnre alfiictionis etamariludiniscalicem,
enim sunl vocali, pauci veio electi, valdc paucos esse bibil (465). Sedereautem ad dexleram meam , tel ad
ostendit eos qui salvanlur, ad comparationem co- sinislram non est meum dare vobis, sed quibus
rum qui per singulas horas vocantur (462). Susci- paralum esl a Paire meo. Ac si dical: Quod TOS
jjiunt igitur denarium el primi et novisslmi; sed modo peiitis, jam datum est; non est meura dare
neque omnes primi, neque omnes novissimi; quo- modo; non ad me pertinel ordinare el disponere mo-
niam multi vocantur, et ad vineae laborem invitan- do quis ad dexlerara nieara vel ad sinislram sedere
tur, qui neque inter primos, neque inler novissimos debeal in regtio meo. Haecdispositio non est homi-
connumeraniur. nis, non esl hujus lemporis; ab reterno factum est,
LXXXHI. Et ascendens Jesus Jerosoltjmam as- quod modo fieri poslulatis; simul cura Patre anle
sumpsit duodecim discipulos suos secreto, et ait tempora disposui, neque iterum disponere haheo,
illis : Ecce ascendimus Jerosotymam, el Filius ho- quam sedem sibi unusquisque suscipiat. Quibus igi-
minis Jradetur principibus sacerdolum, et sciibis], "-., tttr paratum esl sedere ad dexteram mearo, \el ad
el condemnabunleum morle : el imdenl eum genlibus sinistram (468), sive vobis , si\c aliis , illorum
ad illudendum, el fiagellandum, el crucifigendum: eril; mulari uon potest quod paratum et disposituin
et lerlia die resurget. His autem paucis verbis lo- esl. Et audientes decem,indignati sunt de duobtts fra-
tam suae passionis seriem Dominus prophetavit, ut ttibus. "Adhucenira et isli camales eranl, neque
cum sua sponle ad passionem venisse, inlelligamus minus ambitiosi quam illi; ideoque indignabantur,
(465). @7 Tunc accessil ad eum maler filioium et quod sibi unusquisque affeciabat, hoc dari aliis
Zebedwicutnfiliissuis, adorans elpetens aliquidab eo. iuvidebat (467). Jesus auletn vocavit eos ad se, et
Mulier isla religiosa el Cliristo farailiaris eral, ideo aii : Scilis quia principcsgemium dominantur eo-
el magna pelit, et confidcnter ad Dominum accedit. rum? El qui majoies sunl, polestaiem exercent in
Yalde eniin de Chrislo praesumebat, dum hoc pro eos. Non ita erit inter vos. Sed quicunque volueiit
iiliis orat, quod ipsi filii per se petere lirachanl inler vos major fieri, sit vester mhthier: el qtti
(464). Scd„ quid dicit? Dic ul sedeanl hiduo filii volueril inler vos piimus esse, etil vestet servus. Nou
mei, unus ad dexieram tuam, et unus ad sinistram ifa, jnquit, eril inler vos, siculesl inter mundi
in regno luo. Cum ambitione loquilur mater, et hujus polestates, ut ille crcleris doiiiinetur qui ma-
carnali afleciu ambiliosis filiis primas in ccelocalhe- C jor creteris videtur : sed polius omnibus eril infe-
dras postulai; unde elmerito eis a Doniiuodicilur . rior, qui voluerit esse sublimior: el qtii plus se
Nescilis quid pelalis. Neque ila pelere, neqtte ita liumiliaverit, major a Deo cousliluetur. Hoc autem
dareconvcnitprimassedes. tPotestis bibere calicem ad exeraplura sui ostendit dicens : SicutFilius homi-
quemegobibiturussum?Dicuntei:Possumus. >Obs- nis non venilminislrari sed minislrare el daie animam
_ cure eis
Ioquitur Doniinus, et fortasse nondum in- suam redemplionempro inullis. Sictit, inquit, Filitis
telligebant, de quo calico eis loquerelur. Dicebat hominis se liumiliavit, sic se hurailifl qui niajor
enira de calice passionis, de quo el Petro aposiolb esse voluerit. « Qui cum in forma Dei esscl, non rapi-
alibi ait: < Calicem quem dedit milviPaler, non vis nam arbitralus est esse se aequalemDeo, sed somet-
ul bibamillum? J>(Joann. xvm, 11.) ElPsalmista : ipsum exinanivii, formam servi accipiens; in simi-
< Calicem salutaris aceipiam, et nomen Domini in- litudinehominum factus, et habiluinvenlBs uihomo.
vocabo (Psal. cxv, 15). > El ail eis : Caliccm qui- Humiliavit seraetipsum facius obediens usque ad
dem meum bibelis. Bibcnwl eniin Jacobus et Joan- mortem (Philip. n , 6) : i et quasi servus el minis-
nes caUcem Chrisli; non quod ambo martyrio vitam ter, suorum discipulorum pedes lavare non est de-
finierint, sedquod mullas persecutiones, angustias, dignatus (46S).
et Iribulaliones ambo sustinuerinl. Et Jacobum qrii- " LXXXIV. Et egredienlibus illis ab Jeiicho, secuta
dem occidit Herodes : sic enim scriplum est: <Oc- esl eum turba multa. Et ecce duo cmctsedentes sectts
cidit auiem Jacobum fratrem Joannis gladio (Act. viam, audierunl quia Jesus transirei el clamave-tnt
(462) De ntimeio Christianorum adultorum qtii Pathmos insulam. quaequi consideraverit, visti-
salvantur quaestio nostra iterum relale mola est. runuaitji martyrio animum non defuisse, el bibisse
Hic fortasse auctoris nostri locus qui de adullis fide- Joannem calicem confessionis. »
libus Ioqui videiui-, addi potesl ahorum testimoniis (466) Locum evangelicum Iiunc prreclare omnino
qure congessit cl. auclor libri Romre editi ann. 1752. et mire exposuil Chrysost. 1. all.
PP. Ec. De paucilate adullorum fidelium salvando- (467)CJhrysost. idem. < Perspicis, quomodo im-
rum conseus. perfecli adbuc omnes erant, el duo adversus decem
(465) Ita eliam Chrysost. hom. 66. t Ulpostea priinum eripere consessum nitebanlur, et decem
recordati, credanl, illuin volentem, non ignoran- duobusinvidenles indignabantur. >
tem, neque coactum passionem subiisse. i (468) Egregie hic Chrisosl. monet. < Noli ergo
(464) < Pudore victi matris pairocinium timere , ne quasi honorem tunm lmmilitate amittas;
assumpserunt, > ait ib. Chrysost. nunquam enim poteriSl tantura Iuiroilitalis osten-
. (465) IIoc totum,ui videtur, ex.Hieron. ad h. dere , quanlum pro le Dominus suscipit. J
1. ubi el de ferveniis olei dolio, etde relegatione in
£41 COMMENT.IN MATTH. — PARS 1Y, CAP. XXI. 212
dh-enies: Domine, mherere nosiri, fili David, Inve- A semper impedire conantur. Imitemur igilur jslos
niiiir enim quibusdam in locis bealus Matlhreus caecos (473) : non enim sunt isli de illis , quos qui
evangelista non tantura narralioni qttantum signi- sequitur, in foveam cadil. Non vincamur a turba,
ficationi operam dare : unde et duos caecos fuisse clamemus, instemus, oremus, ut et nos a Domino
dieit, quos alii evangelistae unum fuisse narrant. illuminemur. Dicamus cum Psalmisla : < llltimina
Marcus quoque dicit hunc eaecum (469), Timaei fi- oculos meos, ne unquam obdormiam in morle;
Iium fuisse. Simililer autem et iii linibus Geraseno- ne quando dicat inimicus meus : Pravalui adversus
ram duos homines a legione daemonum, Ghrislum eum (Psal. xn, 4). > Et sleiil Jesus, el vocavit
Dominum noslrum liberasse, et eos in porcos mi- eos , et ait; Quid vullis ul faciam vobis? Dicuni
sisse dicil, cum alii unum tantum el non duos scri- illi: Domine, ut aperianlur oculi nostri. Ecce quan-
bant (470). Scribit etiam Jesum venientem Jerusalem tum oratio potest; ecce quanlum valet clamor meri-
super @g asinam et pullum sedisse, cum alii pul- tis, lurbam vineit, Chrisium sislit, clamore lene-
lttra solummodo ad eum adduclum fuisse dicani. lur, qui foriitudine teneri non posset. Stat Jesug,
Unde mauifestum est eum non tantum attendere ad vocat etexspectat eos, interrogat quid velint, nihil
rera ipsam, quantura ad rei significalum. Iste enim nisi lumen requirunt. Cum lumine loquuntur, lu-
caecus,el unus eslin se,et duo sunl in significalione: B men qttrerunt, ut lumen videant. Nihil melhis quae-
in siguificatione quidem, quia duos populos, id est rere poleranl < Beati enim mundo coi'de, quoniam
Jn.Ireus ct Gentiles significat (-471).Hos enim illn- ipsi Deum videbuiit (Malth. v, 8). » Mherlus aulem
minavit Dominus qnando apprSpinquavil Jericbo, Jesus ieiigWoculos eorum; el confeslim viderunt, et
id esl qitatitlo noslrae eariiismutabilitalem suscepii; secuti sunt eum. Coeeiquidem erant, sed lacti lu-
Jericho nanique intei'prelalur luna, qure in Inntum minc,lumen recipiunt, vident, sequuntur Jesum :
mulabilis 'esl, nt nunquam in eodcm statu perma- qui eniiu sequilur.eum, non ambulat in lenebris,
neat. Quod enim ait, egredienlibtts illhab Jericho, sed habebit lumen vitte; nemo vero eum sequitur,
talecst ac si dicerel, trauseuulibus illis per fines nisi ab eo tactus etillumiuatus.
Jericho : undeet Lucas ait: < Faclum est autera LXXXY. [CAP. XXI.] Et cum apptopinquassent
duiii appropinquaret Jericho (472) (Luc. xvm, Hierosolgtnis el venissenl Beihphage, ad moniem Oli-
55). t Sedent autem illi secus viam, qui jaro-et veli, lunc Jesus misil duos discipulos suos, dicens
ctedere elcurrere paraii sunl; qurc silauiera isla \ia, eis:Ite in castellum quod conlra vos est, el.statitn
el qttis iste curstts, inlelligis; hinc autem longe invenielis abinam alligatam, elpullum cumea; soi-
sunt qui Chrisli adventum et transiluro non sen- r vite, et adducite mihi. Duos discipulos suos ante se
tiunt. El illi quidem altius clamant, qui atlenlius Dominus mitlit, per qttos duo leslamenta intelligi-
oranl: clamor iste , non oris sed coi'dis esl. Sed mus (474). Hos enim discipulos ipse docuit: ha:c
quid clamant? Domine, miserere noslti, fili David : duo teslameiila ipse edidil: omnisque sapientiae ct
ul el nos tuas misericordias in rclernum cantcmus scientiae pleniludine ea replevil. Sapientes sunt isti
simul cum David. Tuiba auiem increpabat eos ui discipuli, et a sapienlissimo magistro instiTicii,
lacerent : at illi magis clamabanl dicenies : Domiue, sine quorum doclrina nemo sapiens invenitur. Hos
mhererenoslti, fili David. Si enim creci tacuissenl, ante se Dominus mandal: isli pullum et asinam
et lurbre increpanli credidissent, adliuc illuminali solvunt.'eosque solutos ad eum ducunl. Sed quid
non fuissenl. Mala lurba, qure a -tali clamore honii- per asinam, nisi Synagoga? quid per pullum , nisi
nem cxlurbai: hrec enim lurba, vitiorum elroaligno- genlilis populus figuralur? (475) llla enim a pro-
rum spiriiuum exercitus intelligilur, quinos ad pheiis domila, el legis pondere onerala eral; bic
Deuni claraantes, et raiserieordiara poslulanles, atttem lascivus erat el indomitus, supra-quem nullus

(469) Cap. x, 46 : « Filius Tirarci, Bartimrcus cre- utrumque populum diserlius interpretalur Hier. in
cus sedebat jttxla \iam roeiidicans. t> Epitaph. Paul. et Aug. serm. 88. De verb. Evang.
(470) S. Aug. De consens. Evang., Iib. u, cap. D Matth. x.
65* « Quaeita solvilur quaeslio, ut illa solnla esl de (472) Yid. Aug., lib. n QQ. Evangelicarum,
diiobus qtti legionera drcmonum patiebanlur in re- cap. 48.
gione Ccrasenoruni. Nani duorum etiam caccortiui, (475) Praeclare ad idem faciendum nos horlatur S.
quos inodo interposuil, unum fuisse noiissinmm et Attg. serm. 18. Deverb. ,D., n. 13. « Qui diligunt
illa civitate faniosissiiinitn, ex hoc oliam apparel, sacculum contradicunt: quid insanis? Niiuius es ;
-rjttodel noraen ejus et patris ejus Marcus commemo- linnquid alii non sunt ChrislJani ? ista slulliiia esl,
javit... Procul dttbio itaque Barlimretts isie Tirarei isia denifntia esl; et caetera talia, tuiba clamat...
fil us ex aliqna niagna felicilate dejectus, notissimre Bonos Chrisiianos , vere studiosos, volenles facere
el fajnosissiniremiseriae fuit, quod non solum CE- praecepla Dei... Christiani mali et lepidi prohibent..
cus, sed etiam raendicus sedebat. » Clament illi, non deficiant, neque ducanlur, quasj
(471) Hiei-on. « Crecosappellat qui necduin videre auctoiitate turbarum, » etc.
poterant... sectts viam, quia videbantur quidem (474) Non muitum absiraili modo Origenes. <M-
legishahere notitinm, sed viam qure Chrislus esi, .gen. Httet., 1.1, pag. 456. « Duos-discipulos si in-
ignorabant, quos pleiiqne Pbaiisaeos intelligunt et lerpreteris, anagogice dices, unum quidem esse
Sadduccos; alii \ero utrunique populum et Veteris ordinem eoruni qui ministrant circumcisis, alic-
Teslamenti ctKovi; quod aher scriplamlegem,ialier rura aulem qui genlibus. »
naluralem sequens, sine Chrislo cnecuseral. J Ilrcc (475) Hieion. « Asiua isla qitresubjugalis fuit et
IJieionymi, el superiora Auguslini tlescripsil Beda : edomila et jugtim fegis iraxeral, Synagoga intcllij_4>-
£43 S. BRUNONISEPISCQPI SIGNIENSIS Mi
unquam hominuin sederat. Uterqtte autem ligaius A . pluriraa igitur tuiba, id esl oninis paliiarcliarum et
eral, ulerque solulione indigebat. Non poleranl proplieiarum mnltiludo vestiraeiiia sua in via stra-
"solviab uno, solvuntttr autem a duobus : nerao enim verunt; viam Doniino paraverunt, et fidem suam
nisi utriitsque Tesiamenti manibus solvitur ; nemo alios docueruut. Alii auiem cmdebanlramos de arbo-
nisi ulriusque Tcstamenli ftde el doctrina a ribus, et slernebani in via. Isli enini alii, apostoli
peccstorum vinculis liberatur. Sequittir : Et si sunl et doclores, isli de singulis prophetainra
quis vobis aliquid d xerit : Dicile qnia Dominus libris, quasi de quibusdam arboribus, ramos
his o, us hctbet, el confeslim dimillel eos. Do- ercdunt, senlenlins exponunt, et \iam paranl et
minus, inquil, his opus babel. El non qualiscun- sternunl, per quam Chrisli animalia incedere de-
que dominuSj-sed horuni quoque, et omnium Do- beanl. Et bene isti raraos de arboribus credere rli-
niinus. 99 Unde et sine adjectione dicitur Domi- cuntur, quia non suam sed aliorum fidem et doclri-
rius : in co enim quod Dominus dicilur et non ad- nam exponunt et praedtcant. Tuibm autem qu-ce
ditur cujiis, omnium Dominus esse ostenditur. Qais prmcedebant et qum sequebantur,'clatnabanl, dicen-
igilur lenere audeal, quos omnium Dominus solvere tes : Hosanna filio David, benedictusqui venit in no-
jubel. Hoc autem faclum est ut adimplerelur quod tnine Domini : Hosanna in ailissimh. Turbre enim
scriptum est per prophetam dicenlem: Dicile ftliw 'B prrecedenles et sequenles, ulriusque Testamenli
Sion : Ecce rex tttus venit tibi mansuelus, sedens populi sunt: ambrc igitur el.>mant, quia uterque
super asinam et pultum filium subjugalh. Exposuil populus Ciiristum prredicat, et benedicit. <_uidenit»
eiangelisla cur Dominus omnia haec facere voltte- aliud significat Hosamia filio David, nisi gloria, laus
rit, ne forte inconveniens et indeeens hoc alicui et iionor filio David, sive etiam, salus sit itobis a
esse vidcretur, ut, in illo lam parvo itineris spaiio, filio David? Quamvis enim ha&cvox eerlam signifi-
quasi fatigatus super asinum Dominus sederet. Alii calionem non habeal (477), laudem lamen potins
eitim evangelislre non snper asinam et pullum, sed signifieare videtur, quae in ore tolius jjopuli ad
jsuper pullum solum, Christum Dominura sedisse Chrisli laudem et gloriam personabat.
narrant. Mallhaeusattleni suomore, non rem ipsam, LXXXYI. Et cum inlrasset Jerusalem, commola
sed significationem sequens, simul cum propheta est universa civilas, dicens : Quis -esl kic ? Poputi
eum super ntrumque sedisse dicit : corporaliter aulem dicebanl: llic est Jesus'piopliela a Nazaieih
enim stiper pullum, spiriiualiter atttem superulrum- Calilww. In proximo enim bella acturtts, et de bo-
que Dontinus sedit. Qui enim inielligit quid uterqne stibus trkrmphaiurus, cum triumpbo et gloria -ad
significel, intelligit etiam qttomodo iu uiroqne Do- p,' impiam civitatem, et ad locum eerlaratnis Doniinus
minus sedeat: anima enim jusli sedes est sapien- venit. Cei'lus cniin de vietoria ante bellum, quod
lirc. Eunles autem discipuli fecerunt sicul prwcepit fieii non solet, iriunjphurn snscepit. Ingressus igi-
tllis Jesus, el adduxerunl asinam et pullum; el im- lur civitalem cura hac tanta gloria, commoia esl
posuerunt super eos veslimenlasua ; et eutn desuper universa civilas, dicens : Quis esi liio? Oiiines ei
sedere fecerunl. Si enim, ul superius dietum est, obviam ruunl, omnes -eum videre desidei'ant, ei
duo isti discipuli duo lestamenla intelliguntur, qure ipsa facie cognoscere cupiunt, qtiem jam in mka-
erunl eorum veslimenta, nisi skigulae sentenlire culorum fama cognoverant: suscilaverat eiiim Do
quii us ornanlur el vesliunlur' Si igiiur Christnra niintts Lazarum illis diebus, 'ad cujus miraculi
portare el ejus asiints esse velis, necesse esl ul liis niagniiudineiii omnes stupebant. El iniravil Jesus
senleiiliis vesliaris, el liac doctrina et fide orneris : in templum Dei, et ejecil omnesvendenles<etetnenles
Jiis enim ,\estibus iuduitur anitiia ,"his ornatur tn lemplo, et mensas nummulariorum, et catltedias
el decoralur : nuda enim et paupercula est, qure his vendenliumcolumbas eveilit. Auditehroc, Simoniaei;
indula el ornala non est (476). Plurima auiem tuiba audile, nefandi negotialores ; aut cessate a negoliis,
slraverunt vesthnenia sua in via. Testamenla quidera aut exile de lemplo. Non enitn unum vel duos, sed
duo sunl. Testaraenlorum vero Itbri plures sunl : D5 indifferenter omnes et vendentes et emenles Domi-
iur ; pulliis asinrc lascivus el liber , gentium popu- Hieronymi ad Damasum 20. Yallars. ubi Hilarii, et
lus, quibus sederil Jestis , missis ad ebs duobus dis- velerum aliorura explicationem ponit, ac deinde
cipulissuis, uno in circutncisionero , et allero in suam; quam epislolatn mentorat hic in Comment.
genies. J Idein ex Hieronymo, Beda. breviasque idera quod ibi fusitts dheral, significa-
i (476) Hieron. « Pullus isle et asina.... ante ad- lionem vocis exponil, e quod advenlus Chiisti salus
ventum Salvatoris nudi erant...-. Vestis autem, apo- mundi sit. > Hieronymi explicalionem, eo laudafo^
slolica vel doctnna virtutum, \el edisserlio Scij- memorat el sequilur Beda ad cap, 11. Marc
pturarum inielligi potest, sive eeclesiasiicoiTiin « Hosanna i id esl salus : « Hosanna i Salva, obsecro,
dogmalum varietates, quibus nisi amroa inslructa t significal. i Ahas explicaliones quas A. raemora-
fuerit el ornala, sessorem babeie Doniinum non vit, V. ap. Hieronymum. Alii opinali sunl Hosanm.m
inerelui'. » ldem iisdem Hieronyini verbis Beda. gloiiam dici, eic. Fuse receniiores qtioque de iiac
Fuse de allegoiia veslium; et snbsiraiorum ramo- v«ce Jansenius Concord., c. 110; Maldonains, a La-
rutn Ambiositts l. ix in Luc. tibi inler cctera mo- pide, etc. Y. el Macri in Dici., etc. Oraionum
net : « Cave ne lutulentis pedjtras incedas. cave ne Hosannrc in patriarchio ornatuni in noraine B. Petri
transversis gtessibus persirala tibi prophcticarum Ap. niemoral in Gregorio H. Auaslasius juxla le-
vi3i'tim itineia deieliiiquas. > ctionem Yignolii, ntiin. 10.
(477) Qnam veium hoc sil, coiislal ex epislola
245 COMMENT.IN MATTH. - PARS IV. CAP. XXI, 246
nus lempli ejecit de lemplo. Ipse ei mensas nutiimu- ,A enim qui nunquam sine-rationealiquid agit, quando
iariorum et cathedras vendentium columbas everlrt. sine ralione aliquid agere videtur, alicujus magnae
Vos nummularii cstis, vos eolumbas vendilis, vos rei significalio est. -Cui enim ralionabile videaiur,
sine nummo et prelio nihH agitis. Colunibas enim ul eo tempore in -arbore fructum quaerat, qno sin?
vendunt, qui \el ecdcsias vel Sancii Spirilus gra- fruclii arbores sunl? Nunquid enira frucluum iem-
lias prelio largiuntur : boruni autem calbedras pus ignorat, frucluum el arborum temporumque
Dominuscvertit, ut per hoc eos non esse cpiscopos Crealor? Esurit igitur-Dominus non ficus^ sed
iiiteliigaraus (478). Et dicit eis : 1<0O Scriptum est; fUem *non fruetus arboris quaerit, sed fi'uflum
Domus tnea, domus oralionis vocabiiuu; vos aulem operis. Hrec enim fieus Synagoga est (480) : quae
fecisth eam speluncam lalronum. Latrones enim vos secus viamj. lanlata, nullum transeuntibus solatium
estis : s Qui eriim non inlrat per ostium in ovile parat. Yenit Dominus ad eam, et nihil nisi folia
o\iuni, fur est et latro (Joan. x, 1). > Ostium cnim invenit in ea. Folia enim verba sunt, folia lilterae
Chrislus est, qui, quoniam per etim non intrastis, sriril. haee habct Synagoga; bene enim loquitiuy
vestras caihedras evertit : pet* hoc cnim osiuim sed non agit quod loquilur. Omnia autem baec de
illi inlrant, qui secundura canonum instiluta con- illa parte Synagogae intelligi debent, quae in sua
fitiluuniur. Eiite igilur de domo orationis, qure, quo- " infidelitale perdurat (481), el loquacilaiis Toliis
nlam vos in ea habitatis, faclaest spelttnca latro-? obumbrala spirilualis inlelligenlias fructum non_red-
jium. Emccesserunt ad eum cwci et claudi in leinplo, dil: huic eninr maledixil Dominus. Pro alia yero
el -sanavit eos. Qui igilur crecus esl et veritatem Synagogae parfe oravit, dicens : « Pater, ignosce
non inlelligit; qui claudus est et reclo itinere non illis, nonenim sciunl quid faciunl (Luc, xxm, 34). s
incedit, festinet ad templum! ibi inveniet Jesum. hli igitur qui maledicuntur, el qui in aeternum
ibi illuminabitur el sanabitur. Videntes auiem piin- fTuclumnon reddunt, Scribaeet J?harisaai sunt, qui
cipes saceidolum et Scnbw mirabitia quw fecit, et in Salvatoris nostri morle nimia 5nvidia.exai'serunl.
pueios clamanles in lemplo el dicenles : Jlosanna fiiio Etarefacta est conlinuo ficulnea; et videptes disct-
David, hidignali sunl, et dixerunl ei: Audis quid isli puli, mirati sunl, dicentes : Quomodocontinuo aruit!
dicum ? Jesus autem dixil "eh : Vlique. nunquam AHera vero die, ut Marcus ait, cum mane inde
legisiis, quia ex ore infanliuin el laclenlium perfecisli tiansirent (482), dixit Petrus ad Jesum : Rabbi, ecce
laudem? Huo&emm principes sacerdotum et Seri- ficus cUi maledixisti, aruit. Quotidie Dominus infrti-
bre indignaniur, invidia est; quod vero pueri Deuni cluosis arboribus el iuiquis hominibus maledicit,
Iaudant, prophelire adimpletio est. Sic enim pro- ->et quolidie arefiunt et igni traduntur quibus hiale-
phetaveral ipse David, quo ex ore infanlium et dicit. Maledieit aulem et per se et per servos suos,
lactenllum prredicandus el laudandus Doniinus es- Unde el subditur : Respondens autem Jesut, ail eis:
sel. Et reliclis illh abi',l foras cxlra civitatem in Amen dico vobis, si liabueiilis fidem, elnon hwsitave-
Bclhaniain, ibique mansit. Manct cnira Dominus riiis, non solum de ficulnea facieiis, sed el si monti
usque nunc in Bethania , qnre domus obedienfim huic dixerilh : Tolleetjacla te in mate, fiel. Hanc
inlerprelalur (479); qttia relicta Synagogn, in Ec- enim fidem Chrisli discipuli postea habuerunt, quia
clesia habitat, quae ej'us est obediens volunlati. crecos illuminantes, leprosos mundantes, mortuos
Mane autem reveriens in civitalem esuriil, el videns susciianles, et alia miracula facienles (485), verum
fici urborem unam secus viam, venit ad eam^el niliii csse quod Dominus promiserat, ipso expeiimento
invenit in ea, nisi folia tanluni; el ait illi: Nunquam didicerunt. Elomnia quwcunque petietilh in jora-
£x -te fruclus nascalur in sempiiemum. Dominus lione, credenles accipieiis. Hoc autem ualiler inieli

- (478) Yid. prrefalionem ad h. op. et animadver- -obediensusqtte ad mortem. >


las nuctoris in Simoniacis Inseclandis vehemenliam (480) S, Attg., serm. S9, a.Ji, t e~ est Synagoga
_ quasi adversus viliura qtiod suam aetalem inficeret. non vocala sed reprobata. >S. Augtistinum laudat
Non enini negaraus, ad httnc ipsum locnm aliquid 1J S. Gregorius lib. vm, qurest. 42 :« Hoc quod defi-
conlra islam pestem PP. dixi»se. Nam Hieronymus cnlnea dixislis in eo sensu proprie B. Augustinus
(quem suo more Beda fei'me exscribit): t Qubtidie loquitur, qttia cum evansgelislasubjungit: JINondum
Jesus ingreditur templum Palris, et ejicit omnes enim erat tempus ficorum Jiaperte cognoscitnr, quod
"lam episcopos, ct presbyteros, cl iliaconos, quam per ficum Dominus in Synagoga fructum quresierat,
laicos el universam turbam de Ecclesia sua et ttnius qtire folia legis habuit sed fruclum operis non ha-
criniinis habel vendentes pariter et ementes. Scri- bebat. J> Synagogam inlerpretatur hic quoque Hie-
plum esl enitn : i Gralis accephtis, graiis dale. ronymus, Ambrosius lib. vn in Lucam, Chrysologus
(479) Sic Origenes interpretalur ad h. I, et Hie- serra. 106, et maxime Origenes, pag. 446, Htiet.
ron. t Ivil Beihaniam quod interprelatur domus (481) S. Aug. ibid. t Nam et inde voealus est
obediemiw, j.tm ttinc vocalionem gentium prrcfigu- populus Dei qui veraciler elsinceriter in propbetis
rans. >Alqite ila eiiam S. Bernardus serm. ad mi- exspeclabat salutare Dei Jcsu Christj. JI
iil. tetnpl. cap. 15, unde informationera ad virlulem (482) G. ai, 12. < Et cum vespera facla esset
obedteniirecolligH.-*Hocergo in loco, >ail, <breviter egrediebantur de civitate, et cum mane trans!:
inlimatiim. Stifficiat, quod quidera nec sludiuni bo- iienl, > elc.
nx aclionis, nec otium sanclse contemplationis, nec (483) Y. Uieronymum eos arguentem qui nega-
iacryroam prenilentis exlra Bethaniam accepla esse banl apostolos, vb id quod fidem non haberent, mi*
rjioterunl itli, qtii tanlaro habuil obedieniiam, ul racula fecisse.
viiam suain ijjsam perdere maluerit, faclus Pairi
247 tr S. BRUNONIS EPISCOPI SIGNIENSIS 24S
Ilgi debeat, superius exposuimus : ibi videlicel ubi A esse fingebant; altera vero piiblicani el merelri-
dicitur : Quia si duo ex vobh consenserint sibi super ces (486) : unde et alibi dicitur, quia < duo homines
lertam , de omni re quodcunqttepetierint, fiet illis a ascendeTiint in lemplum ul orarent: uniisPharisreus
Paire meo qui in cwlis esl. El cum venhsel !©$. in etalter publicanus (Luc. xvm, 10): > hicceniniel illa
templum, accesserunt ad eum docenlem principes parabola idem sigtiificare videnlur. AccessilaulemDo-
bocerdolumet seniores populi dicentes ;In quapole- minus ad primtim, id est ad publicanos et peccatores,
siate hwc facis? Et quis dedit tibi hanc polestatem? qui qtioniamplures sunt, primi dicuntur. Sed quomodo
Stulli principes sacerdolum ! vident mortuos resur- accessit? per nunlios suos, per Joannem Bapti-
gere, el dicunt Christo: In qua poleslale haec fa- stam : ipse enim in deserto bos duos filios admone-
cis?Inqua enim poteslate resurgunt moriui?Quis hat dieens : Panilentiam agite, appropinquavit enim
praeter Deuinhancpoteslalem aliquandoalicuidedit? regnum cwlotum. Huic aulem a principio publicani
Ilaeeesl enim illa insania, qua alibi blasphemantes di- et peccatores credere noluerunt, sed postea poeni-
cunt : <In Beekebtib, principe doeinoniorum, ejicil tentia dueii, undique eonfliienles bajttizabantur ab
d3emonia(Jl/oH/i.ix,34); > quorum vesaniam inlelli- eo in Jordane flumine, confitenles peccala sua : at
geiiS,respondil Jesus, et dixil eis : hUenogabovos el vero principes sacerdolum et seniores popttli, et
ego unumsermonem,quemsidisei ilis mihi,elego dicam B crcteri tales ,'qui sempei' se Deo servire et obedire
vobis in qua potestate hwc facio. Baplismum Joannis fingebanl et promiltebant, videnies eura, neque pce-
unde eral? e cwlo, an ex hominibus? id eslcredilis, nitentiam egerunt, neque ei credere voluerunt. Unde
baptismum Joannisan ex praeceplo Dei, an ex ho- eiinm qttibusdam eorum ad baplismum venienlibus
ininis adinventione factuin esse? (484) Si enim huic quasi adinirans, ait: t Progenies viperarum, quis
inicrrogalioni secundum veritatem responderenl, docuit vos fugere a veitlura ira? Facite ergo fruciiiro
ipsimet sttam qurcstionem exposuissent : qui enim dignum pcenilentirfi (Malth. m, 7) : > Sic igilur pu-
credil Jdanni, crpdil ulique el Cbrislo, quoniain blicani et mereltices prrecediiul eos In regnum
Joannes Chrislo testimonium pcrhibuit. IIoc antem Dei.
iili intelligenles, cogilabanl inler se dicentes : Si LXXXVUI. Aliam autemparabolam audiie. Iloino
dixerimus e cwlo, dicet nobis, quare eigo non crediih erat paleifamilius qni planlavil vineam, el sepe cir-
illi? Joannes enim Cbrislum prredicaverat, el euni cumdedil ei; el fodit in ea totcular, el mdificavii
Dei filium esse niinliaverat. Si aulem dixerimus, ex lunem ht mcdio ejus; el tocavil eam agricolh, ct
itominibus, limemus luibam : omnes enim habebant petcgre profectus est. In figura (487) lmjus hominis
Joannem stcuipiophetam. Et respondenles Jesu dixe- pairisfamilias Deum Patreiii sigiuficat, qui \ijieam
tunl : Nescimus. Yeriialem dicere nolunt (4S5), Soi'ec ex -lEgyplo translulil, et in monlibus Israel
nientiri tiraenl, raenliiintur laraen dicenies, Nesci- eain planlavit: unde P»almista : < Vincam, inquit,
TIIUS.Ail illi el ipse : Nec ego dico vobis in qua pote- ex ^Egyplo iranslulisti; ejecisii genles et plantasti
slale hwc facio. eam (Psal. LXIX, 9). » De qua et propheia ail:
LXXXVU. Quid autetn vobis videiur ? -Hoino qui- « Yinea faeta esl dileclo in cornu fiiio olei (Isai. v,
dam habebal duos filios, el accedens ad priinum i): >et paulo post : < Viuea enini Dei Sabaoth denius
dixit : Fili, vade liodie, operare in vinea mea. Ille Jsrael est. > Huicnutem sepe circumdedil, quia sua;
aulem lespondens ail: Nolo1;postea pwnitenlia molus, virlulis prresidio eam inuniit: et fodii in ea toicular,
abiit. Accedensaulem ad alierum dixil shnililer. At per quod altare inlelligiiur, in quo qttasi vinum in
ille respondens ail; Eo, domine, el non ivil. Quis ex lorculari, hostiarum sanguis qttolidie fundebatur^
duohus fecit voluntatem palris. Dicunt ei: Primus. Aidificavil aulem luriim in medio ejus, templum
Dicil illh Jesus : Amen dico vobh, quia publicani el videlicel, in quo Judreorura popultts maxime confi-
meretiices prwcedent vos in regnum Dei. Venit enim dcbat. Et tocavit eam agricolis, quia terram illatn
ad vos Joannes in via justilim, el non credidhlis ei; lacte et nielle J.02 manantem Judreis tradidit ad
publicani el mereltices crediderunl ei; vos auletn Q inhabilandum. El peregre profeclus esl, qttia longe
videntes, nec pmnilentiatn habuhtis poslea, ul crede- est a peccaloribus salns. CMJJIautem lempus fru-
retis ei. Duo eniin filii dure paries populi stinl: allera cluum nppropinquasset, tnhil servos suos ad agtico-
qijidem Scribre el Pharisrci, el crcteii qui se justos las,utaccipeient fiucius ejus ; el ugricolw, appiehen-

(484) V.TeiiulI., lib. De baplismo, cap. 10. bif: c eo quod illi qui per mala opera Dco se ser-
(485) < llli in eo quod nescire se responderant, vire negaveranl, postea pceniteniiae baptismuui
raentili sunl, > Hier. accepeiint a Joanne : Pharisrei atiiem, > etc.
(486) Duos filios geiitilem popttlum et Judaicum f487) Origenes pag. 458, Huel. « Qui nos prae-
inierprelantur Origenes, p. 456, Huet., Hieronymtis, ccssit populus et Dei pars Iuit, vinca erat... Dei
Chrysosiomus hom. 68, Be<ta, elc. Proxitne ad A. auiem, quo tulus erat, piaesidium, ea cral sepes; at
Hilarius. < Priraus esl filius, populus ex Phnri- lemplttm turris eral; lorcular vero libationumloctts;
h.eis... IIic insolens ei inobedieiis et diclis prrcsen- agricolae auient sacerdos, el sapientes populi; heri
libus conturaax ftiit, habens in Iege fiduciam... vero pi'ofeclio, quando Dorainus non ita amphus
ltltus aulein rainor plebs esl pubheanorum et petca- apparuit; > Hieron. in eanidein fetrae senteiitiain
loiura, i|)sa peccati, iu qtia lum demorabalur con- « sepem» inlerpreiatur vel murum utbis, vel an-
ditione, posierior, >etc. Quin eliam Hieion. ad v. 51.
- Publicnni gelorum auxitia; < loifular, > aliare,ci dc lurri, ait,
et peccaloies pirccedeut, > elc, scti- \ haiid dubinra, quiti lemjilum. i
249 COMMENT. IN MATTH. — PARS IV, CAP. XXII. 250
sls servis suh, alium ceciderunl, alium occideruiil, A et Scribae et Fharisoei, qui, legem expoiienlesespo-
alium vere lapidaveruni. Hoc est enim quod prophela ptilura docenles, Syuagogam rcdificabant, Cluistura
dit: Et exspeclavit ut faceiel uvas, el fecit labruscas Domintim noslrum, lapidera videlicet angularem
(lsai. v, 2). Isti enim servi viri sancti el prophelre non solura reprobaverunt, verum etiam raorle tur-
fuerunt (488), quos ad illum populum corrigendum, pissima occidentnl, Hic atllem factus est in caput
et ad suum servititim Invitandum Dominus misit. anguli, jungens duos paiieles, untim ex circunici-
lleiutnmisil aliosservos pluresprioribus, el fecerunl ^ione, allerum ex prreputio venientera : et hoc qtti-
itlis' similitcr : Unde et bealus Steplialius aii : dem a Domino faclum esl, el esl mirabile in oculh
< Quem enim prophelarura non sunt persecuti pa- twstris. Gui enim non videatur esse mirabile, quod
tres veslri? Et oceiderunt eos qui praenuritiabant iile, qtti modo cum lalroiiibus suspensus fuil, nunc
de adveniu jusii, cuj>is vos nunc proditores et ho- ab utroque populo caput et Dominus habeatur, et
micidaefuistis. Novissime autem misit ad eos filium, ubique regnaiis ab omnibus adorclur? Ideo dico
dicens : Yerebunlur filiuin meum. Agricolae aulera vobis, qttia auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur
yidentes filium, dixerunl inlra se : Ilic est haeres; gend facienii fiuclus ejus. Quia eniin h.oc el illa fece-
-venite oecidamus eum, et habebimus liaei'ediiatem riiiit, qiiiahitnclapidein reprobaverunt etDei Fili ijii
ejus (Act. VII, 52). > Manifesla sunt hrec, in quibus " occiderunt, ideo regnuro Dei auferetiir ab eis, et dai i-
passionem suam Dominus prophetnbat; nos autem turgentili populoqui estmelioreis. Unde etperproplie-
oinnia jam complela videmus el credimus. Agriro- lara Dominus ait : fYocabo non plebeni meam
Ire enim, id est priiicipes tsacerdolum, nisi Clni- plebein meani: et non misericordiam couseculam nri-
siiim inlerficerent, el locum el gentera seaniitteie sericoidiam coiiseculam (Roth. ix, 25): > et qui ce-
liinueruiit : ideoque dederunt consilium po|)ulo, ut ciderit super lapidem hlum conftingetur, super
fiun ir.lerficerent. Et apprebensum euin ejeceiunl quem vero cecideril conleret eum. Hli enim stipcr
exlra vineam,et occiderunt. Qttid est eniin exlra vi- islum lapidem cadunt, qtti male de Cbrislo inlelli-
neam, nisi exlra civitalem ? Hoc est enim quod gentcs et a fi le catholiea abenantes, In etira olfen-
Aposloltts ait: t Quornm eniin animalium iitfertur dunt (492): unde Aposlolus ait^ I Offenderuiil enira
sanguis in sancta per pontificera, hortim corpora in lapidem oflensionis, sicut scriptum esl: Ecce
cremanlur extra castra (Hebr. XIII, II). >Ita el Je- pono in Sion lapidem offensionis, cl petram scan-
sus < ut sanctificarel per suuni sangtiinem popu- dali, et omnis qui cTediderit in illum, non conlun-
luin, exlra portam passus esl (i89). > Corapleve- detur (Ibid., 55). > Ipse quoqtie Domintis ait :
runl igitur isft malo suo, quod illi significabant ia P < Bealus-esl qui non fuerit scandalizalus in rae
sacrififio suo. Cum ergo venerit Domintts vinew, (Luc. VII, 25). > Super quem sseio cccideiit, conleiet
quid faciei agiicolis illis? Inierrogal eos Dominus eum. Super quem enim eadit Dorainus, nisi super
sententiam judicii, nt ipsimel suo judicio seipsos eos quibus Irascilur et indignalur? Ipse est euim
(Uimnenl(490). Aiunl illi: Malos male perdet, el vi- ille lapis, c_ui in Daniele , « abscisus deinoiile siue
neam suam locabil alih agricolis, qui reddanl ci manibus (Dan. H,M), i> lotara illam famosissimam
fiuclum lempoitbus suh. Quid est, o principes sa- slaluam comminuit, pcr quam oranis" iniqtioitim
cerdotum, quod modo non respondetis, nescimus, liiullitudo figuratur. El cum audissenl prhtcipes sa-
sictil supeiius, cum de baptismo Joannis vos Domi- cerdotum et Phaiismi -parabolas ejus, cognovetunt
iitis interrogaret, nisi qnia hanc parnbolam nondum qnod de ipsis dicerel. El qumrenles eum tenete, ti-
iiiielligiiis ? si eitim inlelligeretis ertm, aul nulitira, mueiunt luibas, quoniam sicttt prophelam ewn habe-
nut aliud darelis responstira. Lucas tamen dicit, bant. Apparet igitur quod ejus verba prius non in-
quod Pharisrei audiio verbo i-esponderint:« Absit! > tellexerunl, atque ideo sua se responsione damna-
(Lvc. xx, 17) quod lale fuit ac si dicerent: Ab- \erunt.
sil ut le occidaraus, et ideo pereamus ! Dicit illis S,i||3. LXXXIX. [GAP.XXU.i Et respondens Jesus
Jesus : Nunquam leghiis in Sctijtturis : Lapidem D dixit ilerum inparabolts, dicens eis : Simile faclum
CjUemreprobaverunl wdificanles, hic_ faclus est in en regnum cwlorum homini regi, qui fecit nuplias
capul angu'i? A Doininofactttm est islud, el esl mira- ftiio suo. Tunc enira Deus Pater qui oinnluni rex et
bilein oculis nostrh. Ilaec eniin et superior parabola Dominus esf, filio suo Jesu Christo Domino noslra
Idem significant (491). Pnncipes enira sacerdotura nuplias fecit (495), quando eum ul carnem noslram

(488) Prophetas Hieron. qtioqtte interpretatur. parabolis dhersisque, res crcdem contexuutur. i
Hilaritts quoque « in servis qui missi siinl, ut fru- (492) Hieron. <Aliud esl offendere Christuin per
ttus perciperenl, varius et saepe repetitus progres- mala opera, aliud negare. Qui peccalor est et la-»
sus est prophetarum. > nten inillum credtl... confringitur, sed non omnino
(489) Hier ad b. 1. et « Apostolus loquilnr quod conteiilur qtti Cbristum penilus negaverit sic
extra portani Jesus ciucifixus sit. > conterel eum, ul ne tesia quidem remaneat, in qtta
(490) Hic quoq>ie B. Hieionyiit. videlur A. prae hattriatur aquaepusiliuro. i
f eulis babuisse <mterrogat eos Doroin'is non quod (495) Origenes pag. 4"2. < Homo rex tropice
tgiioret quid responsun sint, sed ut piopria re- tleus et Christi pater esse dicitur; nitpiiae aiitem
sjionsione damneniiir, t Jilii regis, Ecclesire Chrisli, sponsrc sponso ijjsius
(431) Idem obseivaiit Hieroi). atl h. 1., «.variis Christo, reslilulio; seni vero ad vocandos eos missi
2Si S. BRUNOMSEPISCOPISIGNIENSIS 252
siisciperel in mundum misil. Ipse enim speciosus ,A nidun) aliquando in arbore, aliquando in lerra in-
foima piae filiislion.inuni, noslraecarni conjunclus, venimus : ut ergo longo vivamus tempore, dimilla-
laiiquain sponsus processil de llialamo suo. Ipse musavemet liueraw quaeocci-dit,teneamuspullos et
sibi gloriosam Ecclesiam,ul Aposlolus ail, « spon- ova, id est spiriiualem inlelligentiam quaeviviflcat.
fe.imclegit, non habeniem maculain neque rngam Et isli quidem sunt illi tauri : liaosunt illae aves;
(Ephes. v, 27). > lnslar enim canlici nupliarum to- hascsunlillj allilia, quse in nupliis Filii sui -nobis
lus ille Iibcr edilus esl, qui Cantica canl.corum Deus praeparavil. Has autem delicias Judasi neglexe-
\ocalur. Ei mhit seivos suos^vocare invilatos ad ^runt, has recipere el comedere noluerunl: ideoque
nuplias, el nolebanl venire. Omnes enim patriar- -abieiunl: ahi in villam suam, atii vero in negolialio-
dise etProphelae ad Chrisli nuptias Judaeos invila- mni suam. Nos enim in civilale Dei, nos in sancta
verunl, omnes ejus adventum praedixerunl, omnes Ecclesia harum nupliarum delicias edimus : Illi au-
Novi Testamenli delicias laudareruiit; ipsi l.imen lem in villa moranlur; illi in grosso panelitlerae,
\enire et easreciperc noluerunl. Iternm inis l alios el rnslicano cibo deleclantur. In villa enim sunt
seivos, dicens : Dicite invitatis: Ecce prandinm meum quicunque exlra Ecclesi.un sunt. Possunt auteni
j>aiavi, luuii mei el ultiiia occisa,el omnia parata Judieorum \iilaa, singuli iegis et proplietarum librl
sunt, veuile ad nuplias. Illi aulem neglexerunt. Isli B intelligi. El quoniam Judaei uhique lemrum de
enim alii servi, aposloli sunl el doctores qui, jam fraude , mercalo,Tisura el deceptione vivunt, non
paralis nuptiis et Scripturis ad inlelligendum aper- Immcrito ad negoliaiionem suam abiisse dicuntur.
lis, praedicare et ad jiuptias Judseos invilare, a Eeliqui verolenuemnl servos ejus, el conlumelia af-
Domino niissi sunl. Tolum hoc prandium, quid fectos occiderunl. Per hos enim illos inlelligimus ,
aliud esl, nisi spirilualis inlelligenlia ulriusque Te- qui primitivam Ecclesiam persecuti sunl: unde et
'slamenti? Hic enim tauros, agnos, etaves et cun- aposlolis dicilur : « Quia ihant gaudentes a con-
cta ad alendum-eledendum deliciosa invenies : his speclu concilii, quoniam digni hahiti sunt pro no-
enirn cibis reflciluranima(494),liisdeliciissaluratur mine Jesu contumelias pati (Acl. v, 41). > Rex
et pinguescii intelligenlia, quasi enim lauri sunt, aulem cum audissel, iratns esl; et missis exercilibus
quaequesenienliae majores, et ad lcuendum el ad suis, peididil homicidas illos , et ctvitatem ilhruM
jnlelligendum difficiliores; aves vero sunl sive aliles succendit. Ilsec autem quia secundura lilteram facla
quaeallius volando,et de spirituahhus loquendo, sunl, allegorice exponere, non videlur esse neces-
uienies nostras ad coeleslia elevani. Ilaec aulem sarium. Posl namque quadraginla et duos annos
lunc occisa el parala sunt, quando inlelleclu el (495) exercitus suos, id esl Romauorum prineipes
ralione superala, el memoriae conrmendata, jani adversus Judaeos Domipus misil, qui eos occide-
neque fugere, neque intelligenlise resislere' pos- runt et vendiderunt, el nou solum 2.Q4 eorum ci-
sunl: De lauris enim sive vitulis per Osee dicitur: vilates, verum etiam ipsum templum famosissimuin
< Omnem aufer iniquitatem, et accipe bonunl el et nobilissimum succemlerunt. Tunc ait servlssuis:
reddemus \itulos labiorum nostrorum (Ose., xiv, Nuptice quidem pamta? sunl: sed qui invilati eranl,
5). J>Quid sunt enim vituli labiorum, nisi senlen- non fueiunt digni. Quid nupliae signiflceul, supe*
liac Scripturarum,, et laudes Dei, quae in eis cou- rius diximus : quibus quoniain JutLsi indigni fuc-
linenlur ? Quod Yero etiam avis , sacra Scripfcura runl, genlilis populus ad eas comedendas vocxtjr,
dicalur , audi quid per Moysen Dominusdicat: t Si Quid esl autem prseparaiio r.uptiarum, nisi san-
anibulans perTiam nidum avis in arbore vcl in terra clarum exposilio Scrjpturarum (436). Ite ergo ad
invcneris, el avem pullis vel ovis desuper ineu- exilus viarum, el quoscunqueinveneiilis , vocats ad
bantcin, dimitte avero*,captos tenens fllios, ut hene nuplias. t Non esl enim personarum acteplor Deus,
sil libi et longo vivas lempore (Deut. xxn,6). * sed in omni gente qui timeleumet operaturjustitiam,
Haec enimavis, lillera esl, quas suh alarura vcla- acceplus eslilli (Act. x, 34). i Ubique suos disei-
mine pullos vel ova ,-id est spirilualem intelligen- p pulos mandat, omnes ad fldem vocat, cunctos ad
liam clausit : quae quidem per joca difficiliora in regni sui gloriam invilat. Et egiessi servi ejus in
aihore, per planiora vero in terra nidificat. Per vias, congregaverunt omnes quos inveneiunt malos
hnjus igitur voluminis viam ambulantes hu!us avis el bonos: et impleta? sunt nupliai discumbentium.
qui ad nnptias fuerant invilati, ii sunt prophelae. > scribunlur, ut ex carnaiihus inlelligantur spiritna-
Hieron. < Rex isle qui fecil nuptias fllio suov, Deus lia; velceite dogma_tummagniludo, el doclrinaDei
omnipoiens est; facil aulem miplias Dommi noslii lege plenissima sentiii potest. »
JesuChrisli etEcclesiae;»Elmisitservum suum «Jiaud (49S) Cum constel Jerosolymam caplam alque
dubuim quin Moysenperquem Iegemiuvitalis dedit. Si eversam anno vulg., aer. IAX, hinc rctrocedendo
aulem i servosi legerimus.ul pleraque habenl exem- per annos 42, pervenienius ad an. 28, qui, ex ma-
plaria, ad prophelas referendimi est... Servi qui xime recepta chronologoriun senlentia, praecessiian-
secundo missisunt, meliuscsl utprophelaeintelligan- num Clirisli moriis, quando haec Dominum praenun-
lur, quam aposloli. > Speclavit, credo, ad Hilarium tiasse, consliluere facilc posbiimus; ut mira si( ea
scrihentem « servi missi qui invitaios vocarenl, seiale aucloris nostri in chronologicis istis accu-
apostoli sunl. » ratio.
(494) Hieron. « Prandium paratum ct tauri et al- (498) V. Gregor., hom. 58 inEvang.
tiiia , occisa vel per roelaphoram opes regiae de-
235 COMMENT-IN MATTU. - PARS IV, CAP. XXII. 254
IH hac eninTarea frumenium, el pale.v, triticum el A se'in sermohe verbum Dei capere putant, et' suis
zizania ioiri elmali simul versaniur (497). [mpletae consiliis sapienliani fallere arbitranlur. El miltiml
sunl nuptiae; convencrunt gcnles; anniiutiaveruni _ el discipuios suos. Cum quibus? cum Herodianis,
apostoli el locutisunl, mulliplicati sunt super nu- id est cum Herodis ministris, qui lrihu'a colligc-
merum. Intravil auiem ics, ut videiet discumbcnles, hanl (500). Hsec est igilur Ecclesia malignantium,
ei vidiiibi hominem non vestitum vesle nnpliali. Quo- hoc esl concilium veritatis ! Mali magislri, mali di-
modo enim alicuhi intr.U, qui ubique est? Quia scipuli, malis minislris sociantur. Cum fraude
enim omnipolcns Deus non stalim punit, et in *veniunt , cum callidilale loquunlur. Sed quid
inulla palieniia nos sustmens, peccaia nostra videre dicunt? Magister, scimus quia veiax es, et viam
dissinmlal, quasi abesse videtur: adestaulem quando Dei in verilale doces , el non esi tibi cura de ali-
iios pimire etaffligere incipit. Vesle autem nupliali quo ; iion enim respicis personam hominum. Yalde
indulus nonest, qiii fnlem non habel et Christum 105 bene toquuntiir Pharisaei; sed aliud ore et
non imitalur : unde Apostolus ait : « Exuile vos aliud corde ioquuntur. Ex venenoso fonle dulcia
veterem liominem , el induile novuni (jEphes. iv, verba piorumpunt. Huic enim lantse simuktioni
22). > « Quicunque enim baptizali estis in Christo Psalmista respondens ail; « Si veieuiiquejustitiam
Jesu, Chrisium induistis (498) (Galal.m, 27). » " ioquimini, recte judieale filii bominum (Psal. LVII,
El ail ilti : Amice, quomodo huc inlrasii, non habens 2). > Quem magisirum vocalis, el veracem dicilis,
vestemnuviiulem? At ilie-obmuluil, Iloc enim specia- sicul magistruiu el \eraccm diligile, colile, etsequi-
iiter illis dicere videlur, qui-ad €hrisli corporisel mini. Dic ergo nobis quid libi videlur : licet censum
sanguinis saciamenla indigue accedunl. Poleral date£aisari an non?Putaverunl enim isli Ghristum
enira iste respondere se eum vesle Jiuptiali ad coii- Dominum noslrum, quem pietatis et justitise amieum
vivium vcnisse, sed eam poslea amisisse ; nisi quia esse cognoveranl, respondere ut potias templo ei
stupore et limore oppressus, ohmutuit. Tunc dicit Deoofferrent quam Caesaii, homini scilicel iniquo,
rex minislris : Ligatis pedibus ejus -el manibus , mil- Irihuta darenl : qua occasione Heiodiani commoli
lile emn in lenebras exleriores : ibi erit fletus et cuin raperent, ad judicem traherenl, et quasi reum
slridor dentiunf. Haacenim senlenlia <fatur in illOs , accusarent. Sed si censum dare non liceret et si
qui excusationis \erbum~milium iiahent, quod Deo tributa solvere cssei peccatum, ipseulique tributum
1
respondeanl. Semper enim his nuptiis Deus iriter- pro^e daiinon proecepisset. Sicenim superius ait :
esl; semper bene el male indulos videl; et quam- « Quld libi vidctur, Simon? Ueges terrae a quibus
^is ipse a nemine videatur, semper lamen alios ad „ accipiunl tribuium vel censum? a filiis suis an ab
prenam, alios ad-glofiam parai erjudical. Quod au- alienis? El iJle dixit : Ab alienis. Respondil Jesus :
tcm pedihus manibusque liganlur, sine "viribus el Ergo Iiheri sunt filii, nt aulem rton seandalizemus
forludine eos esse oslendil. Tenebrae ver-o exlerio- eos, vade ad mare, el milie hamnm, et eum piscem
res illsesnnt, ullra quas aliae lenebrae non sunl. In qui primum ascenderit lollo : et aperlo ore ejus,
iletu vero et stridorc denlium, doloris immensilas invenies slalerem; illum sumens da eis pro me et
significalur. Multi aulem sunl vocati, pauci veio te (Matth. xvn, 24). > Qui igitur, ne scandalum fle-
electi. Multi eniniTOcanlur ad nuptias, pauci vero ret, quamvis non deberet, Iribnta persolvit, non
inlroducuntur in regis thalamum etgloriam. eral conveniens ut ad litcs el scandala concitanda,
XC. El abeuntes Phariswi, consilium inierunl ul censum dare alios prohiberel. Cognita autem Jesus
ceperenl cum in sermone (499). Slulti Pharisaci, qui nequitia eorum, ait : Quid me tentatis, hypocritai ?

(497) V. Hier. ex Aposlolo ad Rom. baec expli- mmsuae reparationis inlelligit, carnis se vitiis de-
canlem , el Aug. bel exuere, et omnes sordes abjicere peccalorum, ut
^498) Tertulhan. De ressurreclion. carn., c. 22. iiitraturus nupliale convivium splendeat vesle virtu-
< In Evan^elio iudumenlum nupliale sanclilas car- lum. > Hieron. et Beda : « Veslis autem liuplialis
nis agnosci potestv. J Cap. 53. «*Si quis in nupliis D prsecepla sunt Domini et opera quse complenlur ex
minus diguis operibus fueril indutus , coasiringen- lege el Evangelio, novique homlnis conficiunt ve-
ilus siatim mainbus el pedibus, > etc. Origeies, p.ig. stimenlum. J S. Bernardus, serm. 2, in cap. jejun.
480 , Iiuet. « Uniim -aulem veste nupliah non indu- « Vestes enim noslrae virtutes vml, bona vestis>cha-
Hnn vidit, omnes comprehendens, qui nequitiam liias, bona veslis obedientia esl. s Alque hinc
sibi ante lidem adbaerescenlem relinuerunt. » Ililar. interpretes, Jansen., Concord., cap. 115, Mal-
« "Veslijusautein nuplialis est... candor habitus coe- dcnatus, Cornelius a Lapide, etc. admonent conlra
lestis qui bnnae iuierrogationis confessione susce- Tecentiores hoereiieos, a PP. pio nuptiab veste
plus, usque in ccetum regni coalorum immaculatus nequaquam inlelligi solam fldem : quare bene A.
Ct inleger reservatur. > S,. Aug. , senn. 90, ubi noster adjunxit fldei Christi iniitationem.
lolam hanc parabolam explanat. « Clianias de (499) « Tunc abeuntes Pbarisaei, > elc. Est hom:
corde puro et conscientia bona el flde non ficla , S. Biunonisliusebio Emis. attributa.
haecesl veslis nuptialis. > Idein, serm. 114, num. (500)-Origenes, pag. 482. « Veri quippe simile
7 , et ad Donal. post collau , n. 27 : « Isti in ho- est qui tribulum Coesari in populo pendi vellent,
nore sponsi induti suiii vesle niipliali, non sua Ilerodianos ab iis fuisse appellalos , qui id nequa-
(iUjerentes,sed quaaJesu Christi; illi aulem non habenl quam faciendum esse statuebanl; qui anlem liber-
\estem nuptialem, hoc esifidissimamsponsichaiiia- tatis specie ducli, quominus vectigal Csesari pensi-
tenij sua qua»r«nles, non quae Jesu Chrisfi. t S. Leo, lar-etur, impediebant, ii fuisse videnlur Pharissei. »
ser. 12 De Quadr. 50, cx ICC.Bail. «Qui sacr.unen- S. Hieron. quoque ad b. 1.1 Gum Herodianis > expli-
255 S. BRUNONISEPISCOPI SlGNlEiNSIS 256
Stnltum cst enim ei per hypocrisin et siiiiulationem A enhn liabuerunt eam. Verum est utique : quia Mcy-=
loqni, quem occulta non fallunt, qui corda videt et ses iioc dixit, ut frater uxorem frairis dncat ad
cogiiatioiies considerat. Oslendile mihi numisma susc.tandum semen fratris sui; baec autem fabula,
eensus. Al illi obtulerunl ei denaiium. In denar^o qua septem fraires unam uxorem habuisse dicunt,
aiiiem sciipla eranl Caesaris nonien et imago. Et Sadducaeorum adinvenlio esl (505). Scio tamen
aii illis Jesus : Cujus est imago hwc ct supencriptio? quosdam in his septem fratribus septem libros, id
Dicunt ei : Ccesaih (501), Vide quomodo ipsa sua est Epiaticum (504) inlcllexisse : hanc aulem suam
icspoiisione eos ligal; vide quomodo Dei sapieniia adinventionem ideo Sadducaei Domino allulerunl,
comprchendit hi.jus mundi sapienles in astutia eo- ul, per hanc, resurrectionem mortuorum non esso
rnm! Ipsi enim testes smil Csesaris hoc esse quod prolMrent, !G6 dicenles : Aul enim simul omnes
ostendunl: quod si C&saiis est, quare Cjesari non eam liabebunl, anl nullus : si enlm unus aliquis eam
reddatur? imo quare Caesari lollaul quod Coesaris habeat, caeleiis injuriam faciel; quod enim com-
essc falentur? Tunc ail illis : Reddile eigo qurn suni niune est, nemo sibi quasi propiium vindicare de-
Caaaris Laisari. Nolile Caesari injuriam faceie, no- bet. Huic autem tanto errori verilatis, magistcr re-
Iiie ei sua auferre, ne si sua ei auferre velilis, ipse sponiiens ait : Erralis, nescienies Sciipturas neque
qui vohis potentior esi,el sua el vestra auferat vo- " liriutem Dei. El mox ipsum eirorem in quo errahant
bis. Quam hene lmic loco convenit quod quid.im ostemiii, dicens : In i esurrcctione enim neque nn-
ait: « Arma tenenti omnia dat qui jusla negat. > Et beul, neque nubenlur-. Per quod signiflcal eos pro
quae sunt Dei, reddite Deo. Nihil enim esl quod Dei barc voluissc, ut si homincs resurgeieni,'slcut in
non sil; illud tamen specialiier ejus esse dicilur, hoc soeculo, ita eliam in fuluro viri suis uxoiihus
quod magis ab eo ddigitur. Diligil enim omneiu conimisceieniur. Sed quare sic errabanl? Quia ne-
suam creaturam, secundum illud : « Misereris om- sciebant Sciipturas neque viitulem Dei. Nam neque
niiim, Domine; et nihil odisti eorum quse fecisli illud intelligehanl quod Mojses dixeral; neque Dei
(Sap. xi, 24, 25) : > sed illain proecipue diligit, per \iitulem et oinnipoteiiliam credebant, et ideo lan-
quam feeit cseteras creaturas. Sua igitur imago tam omnium resurreeiiouem posse fieri despera-
reddalur Caesari, et sua iniago reddatur Deo^ ad banl. Non enim sieut hic, ita ei ibi ftel; neque sieut
iiHaginemnamque Dei faclus esl homo. Reddamus niodo, ita lunc volupiali operam dabunt: Sed eiunt
Deo imaginem suam (502); reddamus Deo animas sicul angeli Dei in ccelo. Angeli enim naturaliler
noslras : nil charius hahenius; hoc igilur Iribtilum casli el \irgines sunl: lales igitur et homines .erunt.
solvere dehemus. El au^ienles mirali sunl; el relicto _ Quod autem mortuoium resurrectio fiat, mox Scii-
eo abieiunl. Miranlur Phaiisoei sc lam faciie esse plurae leslimonio suhir.ferens, ait : De lesurwctione
conclusos; el qui ad hoc veneranl, ut Ghrislum ca- moiluoium non legistisquod dictum esl a Deodiccnle
percnt in suo ^ermone, se ipsos in suis sermonibus vobis: Ego sum Deus Abraham, 'Deus Isaac, et Deus
caplos esse cognoscnnl. Jacob : non est Deus moituotutn sed vivenlium. Ae
XCI. In illo die accesseitinl ad eum Sadduccei, si dieal: S;, ul vos male pulatis, homo posl inoitem
qui dhunl non^esse resuiieciionein. ln illo, inqiiit, non esset, nequaquamscDeus, palriarcharumDemn
die quo Pharisaei victi recesserunl, in illo Sadducasi esse diceret, cum ulique ipse sit Deus et Dominus,
vineendi accesserunl. Et inieirogaveiunt eum dicen- non eorum qui non sunl, seJ eorum qui sunt. Et
lcs * Magister, Moyses dixil : Si quis morluus fueril audienies turba) mhabaniur in doclrina ejus. Quoniam
non habens filium, ut ducat fiaier ejus uxoiem illius, autem Sadducoeierranles, neque Scripluras iiiielL-
el suscilet senun fialii suo. Eranl airem apud nos gunt neque virlulem Dci, videamus nos modo
seplem fralies, elpiimus uxore ducta defunclus etl; quid illa Scriplura significel, quam Sadducsei de
et non habens semen, leliquit uxoiem suam fralii suscitando fralris semine Domino proposuerunt.
suo. Simililer secundus el lertius ttsque ad sepliinum : Non enim hoc secundum litteram in Ecclesia custo-
novisshne aulem omnium et mulier defuncla esl. In p. diiur, inio vero necustodiaturomnino inlerdiciiur;
'lestirrectione ergo cujus eiil de seplem uxor? omnes aliter igitur eam inielligere oporlet. Dicatur eigo 5

cal, « id esl mililibus Herodis, seu quos illudentes ul resurrectionis dcncgent verilatem. i Chrysosl.,
Pharisoei quia Romanis tributa solvebant Herodia- Iiomil. 71 : « Audacia iemeritaiis plena, impudens
ins vocabant , et non divino cultui dedilos , » ad- simul et perlinax adeo cs!, ul impossibilia eliam
ditq.; « Quidam Lalinorum ridicule Herodianos iirvadere non \erealur... lem non faclam,nt eg»
pulant qui Herodem Chrislum esse credebant: quod puto, confinguni,pulaiites ambigentein ipsumcapeie
nusquani omnino legimus. > Ex Lalinis hisce Pbi- el resmreclionis mysteria postea deridere. *
laslrius fuit lioer.28 , et auclor appendicis ad Ter- (504) Pro Heplaieucho, id est colleclione ex Pen-
tullianum de prsscriptionibus. Vid. Huetium, Ba- taieuclio et seqq. duobus libiis Josue el Judicum.
lonium, et interpretcs. Ulitur hoc nomine Eptalici Alcuinus in poema,'e
(501) Non quod certus esset slalutusque nummus, prafixo Jihris sacris:
il est uummi genus,quod id fensum solveretur, Epiaticus enim Iihrum decurrit in islum
sed talis esset denarius quem stulie Chrislo ohlule- Queni Ruth consequitur femina clara salis.
mnt. Ila Fucher., De num. cens.; Vales , De num. Cl. Lambecius mendosaui voccm putavii, quam !:.-
H.ebr., 1. n, c. 20, el eiuditiores interpreles. lem non esse videre poteral ex Hieron. in qq. ji>
- (502) Vid. aucl. Imperlecli, hoin. 42. lib. 1, Paralipomenon, ex Aralore, hb. i, cap. 17*
*
(503) Hieron.;« Turpiiudinem fabolsr opponnnt, Giegorio lib. xn, cp. 30, etc.
257 COMMENT.IN MATTH. — PARS IV, CAP XXII. 258
quando hahitaverint fratres simul, et unus ex cis .A ferre? Unde Aposiolus : « Calceati.-inquil, pctfes in
absque liberis morluus fueril, uxor defuncli nnn praeparalione Evangelii pacis (Ephes. vi, 13). >SpuiS
nubet alteri, sed accipiet eam frater ejus, et susci- insuperin faciemejus, quia palam et manifeste eum
tabit semen fralris sui, el primogenitum ex ea fiiium contemptibilem et lanti honoris indignum esse
nomine illius appellabil, ut non deleatur nomen ejus ostendit. IIoc aulem de illis rectissime intelligi po-
ex Israel. Isti enim sunt illi fratres de quibus dici- t st, qui majores Ecclcsias amhienles, niinoii se
lur : « Ecce quam bonum ct quam jucundum habi- Ecclesioe jungere despiciunl; quos non animarum
lare fratres in unum (Psal. cxxxn, 1). > Isli, clsi saluteni, sed honoris gloriam quocrere, non dubium
non corpore, mente tamen et spirilu omnes simul est. Jiistum igilur essct ut semper excalceali et
habitanl. Ex his autem unus quilibel absque liberis conspuli nunqunin tali conjugio digni judicarenuir.
morilur, quando aliquis episcopus ex hac vita trans- Hoc est enim quod ait : « El vocabitur nomen e\ns
iens, nulium ex omnibus suis suhjeclis in Ecclesia in Israel domus disealceati. > X®7 Q>''s eE'm eum
sua lalem relinquit, qui ejus calhedra dignus lia- calceare audeai, quis calceaiL officium illi tribuat,
healur (505). Quaeritur igitur cx alia Ecclesia cui qui ipsa iiomjnis appellaiione se-cxcdcealum esse
iixor defuncti conjungalur : etipse quidem non alius demouslrat? Sic igitur nunc in Ecclesia spirimalilcr
eligitur, nisi qui ejusdem defuncli fraler fueril : '" custoditur, quod prius secunduni lilteram in Syna-
frater utique non nalura, sed moribus, ut ejusdem goga custodiebatur (506).
honitatis et humanitaiis, ejiisdcm sit fidei el ch:r'- XCIL Phariswi autem audienles quod sileniium
tatis, et quasi frater fratri consimilis. t Iste autem imposuisset Sadduca>is,conoenerunt in uiium. Recc-
suscitabit semen fralris sui (Deut. x\v, 5), » ut dentibus Pharisoeis, veniunt Sadducoci, el jlerinn
quos vel in peccalis moriuos, vel malo somno gra- recedenlibus Sadducoeis, veniunl Phaiisaei : IHIMC
valos invenerit, ad honum opus cvigilare facial. Et istl, nunc illi eum tentant, et cpiia ralionihus euin
piimogenilumnomine illius appellabil. Primogenituin eapere ct tenere non possunl, fiequenli coiigressu
, quidem, non qni prius genitus sit, sed qui merilo eum movere et faligare-oonanlur (507), Ipse laincn
sanctiiatis inter omnes ejus genitos primus el ma\i- omnibus respondens, aliis satisfacil, alios concludit.
mus habeatur. Et iste quidem vocabilur episeopus; El interi ogutil eum unus ex eis legis doctor tenlans
boc esl enim nomen defuncti. Quare hoe? Ut «on eum, magisler, quod esl mandalum magnum in legeJ
deieatur nonien ejns cx Israel : ul nunquam Eccles:a Omnes eum lentanl, ornnes eum magistium \ocant:
episcopo careat, el nunquam hoc nonien in ea defi- non lamen, quasia magistro, verilalem ab eo volurj
cial. « Si aulem noluerit accipere uxoi em fralris discere, sed polius si fieri possit, eum quasi incau-
sui quae ei lege debelur, pergel mulierad portam " tum in aliquo sermone capere desideranl (508). Sed
civitatis el inlerpellahil majores rialu, dicetque : quid cis prodcst? Nihil eniin sapicnlia ignorat. Qnid
Non vult fraier-viri mei suseilare semen fratris sui autem respondeiit Dominus, audiamus : Dtlicjes
in Jsrael, nec mein conjugium, sumere. Slalimqiie Dominum Deum tuum ex lolo corde tuo, et cx tota
ss^ersiri eum facient et interrogaliunt; si respon- anima ttut, el ex iota tnenie tua. Hoc est maximum
- derit, nslo eam uxorem accipere, accedat ad enm et piimum mandatum. Secundum autem simile eet
mulier coram seaioribus et lollal ealceamenlum de huic : Diliges.proximum luum sicul teipsum : in /iis
pede ejus, spuelque in faciem illius et dicet: Sic duobus mandaiis ^universa lex pendet et proplieTw-
fiel homini qui non aedifical domum fratris sui. El Haceest igitur causa"quare hsec duo mandata prima
vocabilur nomen illius iu Israel, domus discalceati dicantur, el maxima ; quia lantum possunl hncc duo,
(Deut. xxv, 7). » Quare enim ante portam civitatis quantum et caiiera omnia (509) : aliter enim haec
judicium quaeritur, nisi quia ibl judices sedenl? Do- mandata, neque priina, neque secuuda sunt, quo-
minus enim de ipso loquiiiir dicens : i Ego sum niam in tabulis lapideis sciipla non sunt. Decem
ostium, per me si quis introierii, salvabitur (Joan. enim sunl verba legis, quorum primum cst : « Non
x, 9). > Anle hoc igitur osiium et ante hanc portam jg habebis deos alienos coram me(Ea;orf.x\, m). > Pri-
sedent episcopi, ut ejus lumine iiluslrati, nusquam nium igitur dicilur boc mandatum, non quod in
devient a verilate. Ad hos autem omnes causaede- ordine Scriplurae primum sit, sed quod in virtiHe
ferri ^orumque judicio definiri dehent. His ergo significalionis principale ct maximum sit. Huic au-
praesentihus accedit inulier ad fralrem viri sui,~ et tcm secundum el simile est : Diligesptoximum luutii
quia eam in conjugium sumere noluit, tollit calcea- ticul teipsutn, quoniam seoundas el similes vires
menlum de pede ejus. Quid est enim calceamentum hahet post ipsum. Unde Joannes aj~ostoIus ait .
de pedibus tollere, nisi evangelizandi lieentiam au- * Qui enim non diligit fralrem suum quem vidct,

(505) Ita idem auclor explicaverat in comraent. se conlrarii sunt, se<l ad tenlandum Jesum pari
ad h. 1. Deuteronomii in edil. Rom. cap. xxv, pag. menie consentiunt. >Hieron.
210, c. 2, (508) Hier. iterum. « Interrogat unus ex legis
(506) Vide allegoricas plures explicationes alias <Ioctorlbus non scire desiderans, sed tenlans, an
ap. Origenem a pag. 489.Huei. inlerrogatus nossel quod interrogabalur. >
(507) « Quod deHerodeet Ponlio Pilatolegimus, ^509) V. S Aug. Enchiiid. de fide, spe, et -chari-
in Domlni nec6 eos fecisse concordiam; hoc eliam late, sub fin.
nunc de Pharisoeis ceinimus ct Sadducoeis qui jnter
258 «. BRUNONISEPISCOPl SIGNIENSIS 260
Deum qr.em non videt quomo.lo potest diligere? Et A i ergo David in spiritu vocai eum Dominum, dicens :
hoc mandaliim habemus a Deo, ut qui dil.git Deum, Dixil Dominotneo - 'Sedea dexiiis meis, donecponam
di-ligatel fralrem suum (/ Juan. iv, 20). > Qui enim inhnicos luos scabeilum pedutn luotum? Si etgo
Dcum non diligii, neque seipsum, neque fratrem David vocai eum Dominutn, quomodofdius ejus est ?
dibgil. Primum esl igilur ul Deum diiigat, deimle Idem enim ipse et filius esl et Dominus David : filius
seipsum, postmoduin vero fratrem sunm lanquam quidem secundum hnmanilaleiii ; Dominus aulein
seipsum (510). Qui xniin seipsum odit^ si fialrem. . secundum divinitatem : de slirpe namqtie David
suum diligat sicut -seipsum, et fratrem suum odit. secundum carnem natus esl Chrislus. Hoc Siilem
Omnis enim « qui diligit iniquilalem, odit animam Pharisoei non intelligehant, sed sicut caeteros, homi-
, suam {Psal. x, 6) ; > odit igilur el animam fralris nem tantum, et non Deum, Cliristum quem ipsi
sui, si fralrem suura diii^ai sicut seipsum. Nulli Messiam vocant, fore credebant (512). Hac igilur
igitur alii ,dicilur. ut diligal fralrem suum sicul sc- interrogatione seipsum et Dcuin el hominem, oin-
ipsum, nisi illi qui diligit seipsum : nemo aulem niumque crealiirarum legem et principem esse
seipsum diligit, nisi ille qui Deum diligit. Sic igitur oslendit (515). Quia enim filius esl David, homo
primum mandalum esl diligere Deum, deinde veio est : Deus vero, qnia ejns Dominus esl, el ad Paliis
proximum piopter Deum. Modus aulem dileclionis JJ j dexteram sedet; in eo aulem quod omnes^ ejus
hic esl, ul ex toto corde, tota anima, tola mente, et inimici illius pedihus suntsuhjecli.omnium Dominus
cunctis virihus Deum diligamus, proxiraum autcm esse oslendilur. David enim in Spiritu sanelo videns
tanquam nos ipsos (511). Plus est enim si ex tolo Christum Dominum nostrum post resurreciionent
corde aliquem diligas, quam ul sicut teipsum eum suam ad Patrem re\ertentem, illa quaeibi agehan-
diligas, quia potesliieri ut teipsum non diligas, non lur secrela intelligens, ail: t DixiiDominust Paier
- polest aulem fieri ul ipsum non diligas, quem cx « Dominomeo >Eilio suo,« sede a dexiris meis (iPsal.
lolo corde el tota aniraa diligis. Si \is igilur te- cix, 1), > uf, sicut in una sede sedemus, ita sequales
ipsum diligere, prius dilige Deum ex toto corde, ab omnibus esse «redamur. Sede, inquam, donec a 1
deinde vero quia jam diligis leipsum, dilige proxi- judicium revertaris, omnesque tui inimici tuis pe-
mum luum sicut leipsum. Toto enim corde, tota dibus subjiciantur. Et hoc quidem quia Pharissei non
mente, et in cunclis viribus sancli apostoli el intellexerunt, nemo illorum ei polerat respondere
niariyres Deum~dilexerunt, qui occidi quidem po- verbum, jteque ausus fuit quisquam ex illa die eum
Uieiunl, ab ejus lamen amore el dilectione separari amplius iniei rogaie.
nullaiei-.uspotuerunl. El isti quidem bene dilexerunt XCIV. [CAP. XXIII.] Tvnc Jesus locutus esl ad
seipsos, quia \itam aeioriiam,vgloriamet honorem,' C turbas el ad Jiscipulos suos, dicens: Supcr calhediatn
cmneuiqueJehcilaient adepti sunt sibi ipsis; dilexe- Moysi sederunl Scribai et Pharhaii; omnia ergo
runl autem el pruximos suos sicul se ipsos, quoniam qucvcunquedixetint vobis, servaleet facite, secundam
Jianc eamdem gloriam el bealiiudinem desiderave- vero opera eorum nolite facere : dicunl enhn et non
runt iliis "lanquam sibi ipsis. In liis enim duobus faciunt. Quid est enim sedere super caiheJram
mavdaiis univeisa lex pendet el jprophetm : omnis Moysi, nisiMoysi doclrinam et legein {514)prsedi-
enim qui peccat, aul in Deum, autin seipsum, aut care, et populum regere et adinonere? Hoc auteni
inproximum pectat. Qui yero praediclo dilcclionis eral officium Scribarum et Pharisoeorum : unde ei.
modo Deum cl proximum dihgit, quomodo eosi super calhedram Moysi sedere dicunlur. Sed quid
ofieiidet quos lanlopcre diligit ? Nam el in se ipso est quod Dominus alibi praecipii, dicens : « Cavele
peccare timet, ne iu hoc quoque Deum ofleudat. Si a fermenlo Phariseeorum quod est hypocrisis (Luc.
igitur in his duobus mandalis eharitas adinrplelur, xn, 1): >hic autem dicil: « Omnia queecunque dixe-
et omnia peccata lollunlur, manirestum est quod in, riutvohis, servale et facile? > (515) PJiansaeorum
eis universa lex pendeat et prophetae. Quid eniin[ enim doctrina fermentum dicitur, sed non illa quam
fllind Iex et prophetae proecipiunt, nisi ut Deum et; doecnt quando sedenl 5iiper cathedram Moysi :
pioximum dihgamus, eta vitiis elpeccalis cunctis-. Dsedentrenim super cathedra Moysi, quando nihil
qiie offensionibus nos abslineamus? aliud protfdicanl, nisi ea quae praecipit Moyses; beec
XCIU. Congregalis aulem Thai iswis, interrogavit; aulem el servanda el facienda sunt. Quando \ero
eos Jesus, dicens: Quid vobisS,©8 videlur de Clirislo, per fraudem et hypocrisin non Iegis vefba, sed suas
cujus filius esl ? Dicuul ei David: Ait illis : Quomodo, Iradiliones docent, lunc eis ohedire et credere uon

(510) S. Aug., Iib. xix. De civ. Dei, cap. 14. sanctum virum asserunt de genere Da\id. »
« Jam vero quia duo prsecipua praecepla, h. e. dile-\ (513) Chrysost., hom. 72.« Ita omnibus moJisad
ciionem Dei el dilectionem proxiini, docet magister fidem eos invitabat. Respice quemadmodum sub-
Dcusun quibuslria invenilbomo qusediIigat,Deum,' misse opinionem prophelae atque *enteniiam de se
seipsuni, et proximum. > reciiavit. >
(511) Fuse S. Aug. de his duohus mandatis inte- (514) Hier.« per cathedram doctrinam legis osten-
gro sermone De disciplina Christiana, et Bernard. iB( -dit. > lisdem verbis utitur hic Beda.
uact. De-diligendo Deo. (515) V. Ghrysost. hom. 75, qui eodem plane
(5i2)-Hieron. « Inlerrogalio Jesu nobis proficitl modo baecsolvit; ut scihcelserveni^ omnia quibus
usque iiodie contra Judseos. Et hi enim qui confiten- mnres hominum coiuguntur, qujbus meliores effi-'
lui Chrislum esse \enturum, hoininem Minplieem ett ciinur, »etc. - „ _
261 COMMENT.IN MATTH. — PARS IV,"CAP. XXIII. 262
oporlet, quoniam'in Moysi calbedra non sedent. A pro juslitia vel animarurc salute, sed pro vana glo-
Qualiscunqneigslur sil praedicalor, si tamen non sua ria, ui videanlur et laudentur ah bominibus. Dila-
sedDei verba annunliai, populus ei obedireet ere- tanl enim phylacleria sua, el magnificant fimbrias,
deie debet: sequalur eum in his quae dicit, non Phyiacicria cnim chartnlas quasdam-dicit, quas in
scqnatur eum in his quse agit: quod enim dicit, Dfir manibus. vel cirea collum appensas ferehant, in qui-
est, quod autem agit, suum est (5l6). AWgani dutem hus vcrba legjs scripta erant, ut semper adea respi-
onera gravia et impoitabilia, et hnpoiwnt in humeros cicntes a justitia non declinarent. Hane autem con-
hominum; digito autem suo nolunl ea movere. His suetudinein ex'eo loco sumpsisse videntur, nhi d>-
aulem verhis ciemenlissimus Dominus nos admonere citur: « Eilligittirhocquasi signum in manu tiia, et
videtur, utinpeccatoribus ad pceniteriliam convcrsis quasi appensum quid oh iccordaliotiem ante oculos
pietalem efmisericordiam haheamus : eorumque tuos-(519) (Exod. xm, 16). > Quod quidem si bono
'onera potius cum eis porlemus, quam supra vires et simplici animo fecissent, non valde reprehensibilc'
eos onerernus. Unde et sacerdotes in lege 'iniquita- esse videbalur. De fnnbiiarcm quoque usu Moysi .T
tem saneluarii porlare jubentur (517) : unde el per Domino dicitur : « Loquere filiis lsrael, et diccs-ad
Moysen Dominus ait<: « Qui percusseril servum eostit facianl sibl iimbrias per angulos palliorum,
suum vel ancillam virga, et morlui fuerintin man'~ . ponenies In eis vitlas hyacinthinas : quas ciun vi-
busjsuis, criminis reus erit (Exod. xxi, 20j. > Fil dcrint, recordabunlur omnium niandatornm Domini,
enim mullosies ut paslor Ecclesia?peccanlem sei vum ne sequantur cogiiationes suas et oeulos per res
ve! ancillam, Id esl masculum el feminam sih: varias fornicantes, sedmagis memorcs preeeeptoruijf
subjecios, eorum faeinora exaggerando el tormenla Domini faciant ca (520). > Hde antem quidj signifi-
fulura minando, duiamque canonum pcenitentiam cel non mulla indiget exposjlione, siquidem ipse qni
nuntiando, nimis aspere virga .correctionis percu- scripsit, exposuit. Ad hoc eniin vittas hyacinlhinas
tial. Qui, si in ejus manibus mortui fuerint, id esl in fimbriis ponere jussit, tit signiim quoddam eis~
si^ospropter immanitalem seeleris et-importabile esset, quo cceleslium maildatorcim memores vana
wms poenitenliae,veniam desperare senserit, eosque et imitilia'non cog'tarent (521). Sunligitur finibrioe,
verbis mitioribus et anlidoto pietatis non conforta- legis mandata : vitiae vero hyacinlhinoe, sanelae co-
veril, quasi qUi male medendo^ segrum occiderit, ^itationes : quae si siinul vinctoe fuerinl, ab Omni
reus erit. Habear igitur. pcenitentia modum; et- vanitale oeulos-aveitunt, el totam nientem-ad ccc-
"
unicuique Talionabiiiler onera_imponanlur (318);" lestia dirigunt. Videntes enim liyacinthiim coeli re-
magis enim ad cordis conliitionem, quam-ad "ejunia eordaraur; (jiioniam unius coloris sunt ccelum et
ct carnis macerationem respicit Deus. Magna enim Q hyacinthus. Hoecaulem in Pharisacis Dominus nen
misericordia ei fieri potest, 14J3 qui jam ~ex corde reprehendisset f522), nisi quia ^omnja opera sua
poenifel, €