Vous êtes sur la page 1sur 653

Migne, Jacques-Paul (1800-1875). Patrologiae cursus completus, sive Bibliotheca universalis, integra, uniformis, commoda, oeconomica omnium s. s.

Patrum, doctorum
scriptorumque ecclesiasticorum qui ab aevo apostolico ad usque Innocenti III tempora floruer.... 1853.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGLE

CURSUS GOMPLETUS
srvE
BIBLIOTHEGA DNIVERSALIS, INTEGRA, DNIFORMIS, COMMODA, OECONOMIGA,

OMNIUM SS. PATRUM, DOGTORUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORUM


QUI
AB MVO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA
" '
•".
ELOB.UERUNT;. .
RECUSIO CHPlONOLOGlOA
OMMUMQVM EXSTITERE MONUMENTORUM - - - CATH&LI&ETRADITIONISPERDUODECIMPRIORA
---•'•'. ECCLESIJL S^ECULA,
JUXTA EDI.TJONES ACCURATjSSIMAS, INTERSECTMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS 'COLLATAS, '
PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA;
DISSERTATJONIBUS, COMMENTARIIS LECTIONIBUSQUE VARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA;
OMNIBUS OPERIBUS POSTAMPLISSIMAS EDITIONESQU^)TRIBUS NOVISSJMIS SJECULIS DEBENTUR ABSOLUTAS
DETECTIS, AUCTA;
INDICIBUS PARTICULARIBUS A\AL"KTICIS, SINGULOSSIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUS MOMENTI
SUBSEQUENTIBUS, DONATAJ
CAPITULIS INTRAIPSUM TEXTUM RITEDISPOSITIS, NECNON ET TITULIS SINGULARUM PAGINARUM MARGINEH
SUPERIOREM. DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ;.
OPERIBUS CUMDUBIIS TUMAPOCRWHIS, ALIQUAVERO. AUCTORITATE IN ORDINE ADTRADJTIONEM
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFJCATA; , .^SSSS^.
DUOBUS INDICIBUS GENERALIBUS LOCUPLETATA : ALTERO SCILICET RERUM, QUOCONSULTO, QD^CfwM^^.
UNUSQUISQUE PATRUM INQUODLIBET THEMA SCRIPSERITUNOINTUITU CONSPICIATUR; ALTERSK^S--~i^>X.
SCRIPTURJESAClLE, EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES /&/^<^.3 ?i\
ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCISSINGULOS SINGULORUM LIBRORUM [Djf/ \f-':"--i
" \\\\
SCRIPTURJ3 TEKTUS COMMENTATI SINT. - II t.\ \ .. \ ''.OJ
EDITIOACCURATISSIMA, CSTERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, SIPERPENDANTUR : cnAnACTERuk-^iTiDreAs' .^/
CHARTiE QUALITAS, 1NTEGRITAS TEXTUS,. PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM R ECUSORUM TUM VA^JE!r<AJ.„,~ ^/
TUMNUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA IN
SIBIQUE TOTO OPERIS DECURSU CONSTATSTEfliJjlJis^
SIMILIS,PRETIIEXIGUITAS,PR£:SERTIMQUE ISTACOLLECTIO.UNA, METHODICA ET CHRONOLOGICA, y^~/7\
fSEXCENTORUM - FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIC SPARSORUM,- / 'rfy\
^ TRIMUM A UTEM _IN NOSTRA B IBLIOTHECA
, EXOPERIBUS AD OMNES jETATES ,
/(^ • ("i
^S^\^\
LINGUAS
LOCOS., FORMASQUE. PERTJNENTIBUS, COADUNATORUM. \-£\
SERIES SECUNDA,
W QUAPRODEUNTPATRES,DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESI^LAIIN^E
A GREGOIUO MAGNOAD INNOCENTIUM 111.

BIBI.IOTHEG2
CLERI HHIV.EKIS,
SlVE -
CURSUUM
COMPLETORUM
1NSINGULOS
SCIENTIJ3ECCLESIASTIC2E
RAMOSEDITORE.
PATROLOGIA
BINAEDITIONETYPIS MANDATA EST,^ALIANEMPELATINA,ALIAGRJECO-LATINA.—
YENECNTMILLEFRANCISDUCENTAYOLUMINA EDITIONISLATIN.23
; OCTINGENTIS
ET-
MULLETRECENTA —
GRjECO-LATINJ3. MEUELATINAUNIVERSOS AUCTORES TUMOCCIDENTALES,
TLIH
ORIENTALES
EQUIDEMAMPLECTITUR ; HI AUTEM,IN EA, SOLAVERSIONELATINADONANTURc

PATROLOGIJ! TOMUS CXXX.


APPENDIXAD SJECULUMIX.— 1S1DORUSJIERCATOR,3IARCUSYALERIUSPROBUS.
TOMDSUNICUS.

EXCUDEBATUll ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


1NVIADICTAD-AUBOISE, RROPEPORTAMLUTETLEPAMSIORUMYULGOZrEA^/JNOMlNATAM,
SEU PETIT-MONTROUGE.

1853
APPIDIX AD ttUI II,

ISIDORI MERCATORIS

PECRETALIUM COLLECTIO

J»OST EDITIONEM,PRINCIPEM,JACOBO MERLINO PROCURANTE, DATAM, AD PRELUM


•NUNC PRIMUM REVOCATA, INNUMERIS QUIBUS SCATEBAT MENDIS REPUR-
GATA ET INDICE FIDELISSIMO LOCUPLETATA; ADDITIS ETIAM
IN TEXTU, QUJE DEERANT, SCRIPTURiE SACRJE
LOCORUM NOTATIONIBUS.
ACCEDUNT

PROLEGOMENA AMPLISSIMA
CUUAET STODIO

HH^BICI DSEZiNGER.
In Universiiate Herbipolensi theologise nunc professoris.
TOMUMCLAUDUNT

MARCI VALER 1! PROBI OPUSCULUM DE NOTIS ANTIQUIS


ET

MYl CAROLINI GARMINA./I "


- Tl
ACCURANTE J.-P. MIGNE, \g
BIBLIOTBEC^
CLEfil VKITERSJE,
SIVE
IN SINGULOSSClENTIiEECCLESIASTICJE
CURSUUMCOMPLETORUM RAMOSEDITORE.

TOMUS UNICUS,

YENIT7 FRANCISGALLICIS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


IN YIADICTAVAMBOISE, PROPE PORTAMLUTETLE PARISIORUMVULGOD'ENFER NOMINATAM,
"
SEU PETIT-MONTROUGE.
1853
ELENCHUS

AUCTOaUBI ET OPERUM QUI IN HOO TOMO CXXX GOKTINENTUR.

ISIDORUS MERCATOR.
Prolegomena. v-xxv
Collectio Decretaliunj. Col. 2
MARCUS VALERIUS PROBUS.
De notis antiquis. 1177
JEvi CAROLINICARMINA. 1195

Ex lypis MIGNE,au Fellt-MoiUrouge.


PfiOLEGOMENA,

11W RI € i: ;b'XS< IK © i;R

IK UNIVERSITATE
HERBIPOI.ENSITHEOLOGIJEPROFESSOBIS

ECLOGE :ET EPICRISIS

Eorwnqum a receritioribusbriticis de Pseudoisidorianis Decrztalibus stahila sunt.

1. Mira sorle nostris hisce lemporibus aclurii est,rjt ii ipsi qui quondam, ut Romanoesedis prserogali-
vas impeterent, merces Pseudoisidoriahas pontificum fraudi tribuebant, nlodo.prsp omriibus felicius alque
sublilius genuinum ejusriiodi decretalium ortum indigitarent. Yerumtamen, ul plurimum eo nqn sunt prq-
gressi, ut Romanos ponliftces fraudi jam a mtiltis receptse non favisse,- et Romarioesedis privilegia exinda
plus sequonon profecisse fateantur. Quinimo res satis implexa nequidem catholicis omnibus ita.eliqiiata
est, ut aliquam sallem disciplinae ecclesiasticae mutationem hisce decretalibus inductam; fuisse, non acj-
mittant. Hine nos, ut iuveteratis isliusmodi praejudiciis pro posse finem imponamus, edendis Decretalibus
prseludere statuimus, eaquae a reeentioribus crilicis prseclare acla-suiit, «olligentes, ea q;uaeniinus nobis
|>robanlur, novo examini subjicientes'. Tria igitur erunt de quibus nobis inquirendum -erit breviter : .
i» Ubi, quando el quo potissimum fine confectai fuerint Decrelales Pseudoisidorianm ;•
&>Ulrum fmudijam actce Roittaniillius teinpdris pontificesfaverint; ,-....
§° Utrum, si nullalenus in partem fraudis veneriht pontifices . sallem emdem ipsce Decrelales iis qucede
~^
.ponlificis ductoritate docent novi' quidpiam induxerint
' " ' '
i i. ': /
2. Mulliplices recenliorum de Pseudoisidorianae colleclionis orlu crpiniones in.-tres.potissimum classes
dividere lubel.
Prima sit eorum, qui pauciores numero' et quasi ab omnibus derelicti, Decrelales Roma; augenda; pori-
lifichepoleslaticonfectas autumant.,His annumerandus est infausli nominis calholicus Antonius Thehier (1)
et.H. E. Eichhorn (2). Qui tamen addunt, Decretales Romae sseculovm ortas et a Franco quodam clerico
saeculo ix mediante, auetas fuisse. . •.
- Alii vix non innocnum omnino Pseudoisidorum illum «latuunt, inler- quos noniinandi sunt A. Wafter
(3)
et Rosshir.l (4), ille Bonnse, Heidelbergae hic professor. Censet Walter auctorem nostrum, quem Benedi-
ctumLevitam colleetorem.Pseudocapilulariurii fuisse suspicalur, nonnisi collectionem canonum integram
Ecclesiae disciplinam eomplectentem Intendisse et in ea maxime-.instiiisse, quaelunc temporis magis ne-
gligebaritur. Idem fere Rosshirt, qui ex codice Bambergensi a se deteclo seeruisse;putat, Mereatorem
noslrum^irius confecta ut plurimum apoerypha adhibuisse quse Grsecse pptisslmum originis fuisse censei,

(1) Antonii Theiher, quem a fraire Auguslino (3) Walter, Hi.rchenrecht, 10. Aufl. §79.
dislinguas velim, de Pseudoisidoriana cauonurri (&) C. T. Rossbirt; Yori den falschen Decretalen,
colleclione. Yralislaviae, 1827. Voranzeige Heidelberg 18i7. et: Zu.den Kirchen-
(2) Abhandlungen der Berliner Aeademie. Jahrg. rechtlichen Quellen des ersten Fahrtausends TI. Zn
1854 et in Savigny's Zeitscbrift fiirge, schichsliche den Pseudoisidorischen Decrelalen, Heidelberg ,
Rerthtswissenschafs, Bd. IX Hefl II, p. 11.9 et 18*9. - . •-
-
scqq.j
PATROL.CXXX.
'
vi. APPEND. AD SJ5C. IX. — Isrb.ORUS MERCATJOR; . -'
jieque lunc lemporis id pro fraude habitum ejusmodi.doeumenla, quaepersonis et rebus convenirent, defi-
cienlibus genuinis, compone.re.
flis accensendus est et inclylus ille fidei propugnator Moebler (5), qui. Decretales fraudem piam fuisse
censet in boniim libertalis ecclesiasiieaeperaetani. Cum enim trislissimis illis temporibiis humana divina-
que omnia permiseerenlur, alque omnis auctorilas viventium contemptui haberetur, produxisse auctorem
illum quasi obloquentes venerandae antiquitatis personas. '-
Tertise classis auctores verarii fraudem admiltunt, quaelamen neque Roma processerit, neque Romano-
rum utilitatem.inlenderit. Yel enim ul Jjpitller (6),- Plank (7) et TJrosle-Hulshoff(8) Decretales adversus
potestatem melropolilicam direclas dicunt, vel ul Knusl (9), qui et ipse Benedictum Levitam Mogunlinum
auctorem vocat, ad vindicanda jura episcoporum tum adversus laicalia, tum synodalia judicia conlictas
.censenl. Qhibus accensendi sunl, qui prae caeteris nobis genuinum Decrelalium fonlern praelucentibus sane
aliisindigilassevidentur. A. Wasserschleben (10) el-Gfrorer (11) censenl enim Otgarium sive Autgar.ium
archiepiscopum Mogunlinumr ad vindicanda, sedi Mogunlinae primalialia in Germaniam. jura, porro ad
luenda adversus pfineipes el synodos episcoporum jura, posl convenium Theomsvillanum aimi S55 De-
crelales congeri curasse. Cui opinioni sallem ut probabiliori accedit vir non sine laude nominandus Caro-
lus Kefele (12), lieet pro.ea,.qua est modeslia el judicii moderalione diflicultates non dissimulet.
Nos Jiis ducibus tria potissimum ad enodandum islud senigma statuimus : 1° Decrelales neque Romse,
neque saeeulovni, sed 2°, saeeuloix mediante in Francqrum ditione confeclas ; denique 5° verisimile ad-
modum videri Otgarium :Mo'gunliuum arciiiepiscopum auclorem, "uti dicunt moralem Decrelalium
fuisse. . - ,
Qui"Pseudoisi'doj'umRomae sa2culovni colleclum -dieurit, eo j)otissimum aTgumenlo niluntur, eapilula
quaedicunlur Hadriani I, sive Angilranini Metensis (15) ex Pseudoisidoro excerpia, ' eadem ipsa autem
lestanlibus pluribus codicibus (14) ab Hadrianol Angilramno Romae tradila fuisse.
Yerumlamen invicte osteudit Waserschleben illam codicum inscriptionem praeferendam, quseabAngil-
ramjjo pontifici oblala teslatur, cum 785 Romae accusationis amoveridae eausa versarelur. Nam hromn'-
bus magis conveniunt disciplinae,quae in F-rancorum regno praesertim quoad synodos provinciales vigebat
quamilli,quam tunc temporis ponlifices. propugnabant; inio nojvnullasuut quaj juribus ponlificum minus
favere videhlur, ut eapiiula6,'20,27, 28. Fonies denique, ex quibus hausta sunt capiiula, ii non sunt ex
qnibus Romanus ponlifex hausisset, verbi gratia, synodorum hispanarum et gallieanarum decrela, lex
Yisigothorum, breviarium Alaricianum." Imo non desunt ' (15), ' qul censeant, dicta capilula serioris esse
- •
.setaliset ab. ipso-Mercatore ficta.
Invalidum est igilur argumenlum quod ei inriitiwr prcelensse rationi, capilula Angilramni Romaj eon-
feclafuisse; deflcil ergolocus. Yerum falsum esl etiam ex-ipsoMercaloreexeerpta fuisse; ergo deficilet
.teinpus. Nihil in iis estquod scopo et jirincipiis Pseudoisidorianis praeserlim circa aecusaliones episcpr
porum conveniaL. Nam quae in diiobus capilulis ex Isidoro inveniunlur aesumpla, in codice uno melioris
notas deesse seriusque interpolata fuisse lestatur Wasserschleben. Imo nonnulla sunt in iis, quae Isidoro
conlradicant, ul cap. 6, .12, 27, 28. Manifeslum est e conlrario Isidorum ex Angilranino hau-
sisse, cum nonnunquam, ubi hic fonles suos ateuratius allegaverit, ille vario modo immutatos
reddat.
Neque melius Theiner el Eichhorn nonnullas Pseudoisjdorianae collectionis partes, ut epistolas Pseudo-
«lemenlinas, donalionem Conslanlini, gesta Sylveslri, a testibus saeculi octavi, ut Hadriano 1 in epistela ad
Carolum Magnum directa, capilulari quodam anni 806, dictis quibiisdam AgobardiLugdunensis el Theodulfi
Aurelianensis jam advocalas fuisse. Nam satis constal, ejusmodi documenta-jam anlelsidorum ficlafuissc_
qui sane non solum decepit, sed- et ipse in multis deeeplus est.
Alii, quos jam saeculovm exslanlis Mercaloris doeumenla volunt esse, juniores Decretalium auclore
facile probantur. Huc-.perlinet Remedii Guriensis.colleclio candnum, quarh jussu Caroli Magni coriseri-
psisse dicitur, ,cum litulus, cui dicla opinio innititur, plane confictus sit (16). Huc et reponendum est argu-
(8) Fragmente aus und iiber Pseudoisidor, Tiibin- linger.Freit. 1848. 1 Bd,
: ger Quartalschrift 1829. Heft 3. u. Jahrg. 1852-. (12) llefele, Tiibinger tneoi. ^ieitscbrift, Jahrg„
Hefti. . ; . , 1847. Aefl4.
(6) Geschicbte des carionischenRechis. (13) Yide ap. Mansi t. XII, p. 904 sqq.
(7) Gesehichte der chrisilicb-Kirchlichen. Gesell- (14) Cf. Balierinios de ariliquis colleclionibuset
-schafts versassung, Bd. II, p. 800 if. collectoribus canonum, piiit. ni, c. 6, g 2, n. 8, ad
f8) Grundsatze des gemeinen Kirchenrechts. calcem operum S. Leonis, Pairologiaetom. LYI, col.
(9) Knust de fontibus et consilio Pseudoisidorianae 244. :-. .
colleclionis, Gollingae1852. (15) Knust, Y^aller, Reilberg, Kircbengescliicble
(10). W. Beiirage zur geschichle der falschen De- Deutsch. land's Band I, Anhang et jam ante islos
cretalen , Breslau 1844. Ralleiunii 1.c.
(11) Gfrorer, Freiburger .theol. Zeilschrift 1847, (16) Ita BaUerinii1. c. cap. 4, § 4, n. 13, Palrol.
el: Untersuehung iiber Alter, Ursprung, Zweck t. LVI, col. 2*9. c. Knust, Wasserschleben, Richler,
der Decretalen des falschen Isidors, Freihurg 1848, Waller, Kunssmanu , dic Canonensammlung des
el: Geschichle der ostund Wessfrankischeu Caro- Remedius von chur, Tubingen lii36.
PROLEGOMENA. vu
snentum desumptum ex epistola Gregorii IV ad episcopos Gabioe et Germaniaeanni 832, si nolhra sit, ut
ftfchler censet. Yerumtamen ponamus el genuinam esse, tunc plane non liquet, 'utrum ipsa ex Isidoro, an
Isklorus ex ipsa hauserit. • .
Magnum denique quiddam se praslare sibi visus est Eiehhorri, ut idem evinceret, quod Librum Ponli-
ilcalem, quo praeprimis usus est Mercator, extra Italiam incognitum fuisse, uii pulabat detcxerit. Quod
«ppido falsum est, cum et Reda Yenerabilis saeculovm illo iisus fuerit, neque desint ejusdem lemporis
-codices Gallicani.. Sed quid lempus terimus refellendis isiorum raliuneulis, cum ponliflces duo, annis
adhue 850 et 863, ipsi canonicas auetoritales eiiumeranles, quibus Romana Ecclesia ulatur, nonnisi
decrelalium, quae i_n colleclione Dionysiana aucliore conlinenlur, mentionem faciunl. Ita Leo IY, epi-
slola 2 ad episcopos Briianniae (17): « De libellis et commentariis aliorum non convenit aliquem judi-
care et sanctorum conciliorum canoues relinquere vel decrelalium regulas, id est, quae haberilur apud nos
simul cum iilis in canone et quibus inomnibus ecclesiaslicis ulimur jiidiciis, idest, Aposlolorum , Ni-
«Denorum,Ancyranorum, Neocsesariensium, Gangrensium , Anliochensium, Laodicensium, Chalcedonen-
sium , SaTdicensium, 'Carfhagine.nsium, Africanensium et cum illis regulae praesulum Romanoruni,
Silveslri, Siricii, Iiinocenlii, Zosimi, Coeleslini, Leonis, Gelasii, Hilarii, Symmachi, Simplicii. Isti omriino
sunt, per quos judicant episcopi et per quos episcopi simul et elerici judicanlur. Nam si tale emerserit
vel conligeril ihusilalum negotiiim , qiiod minime posset per istos finiri, tunc si illorum, qiiorum niemi-
ivislis , dicta Hievonymi, Augusliiii,'Isidori vel caeterorum similiter sanctorum do_clorumsimilium re-
perta fueriril„ magnanimUer sunt relinenda ac uromulganda vel ad apostolicam sedem referalur de la-
libus. -
Nec mirius Nicokusl episcopus ad Hincmarum Rheiriensem a. 863 (18) : i Praeterea quidem et san-
eimus, ne quilibet. impune audeal seuvaleat aliena expeiere aut exspeclarejudicia aut alienas-contra
canones ordinaliones suscipereTel adalias provincias irregulariter convoiare, sed ila rit Nicaenorum et
.-caeterorum conciliororum canonicis deflnilionibus csl promulgaium el bealorum Siiicii, Inriocentii, ;Zo-
simi, Coeleslini,Bonifacii, Leonis, Hilarii, Gelasii, Gregorii ac caeterorum Romanaesedis pontificum-consli-
lutionibus est decrelum, salvo in omnibus jure aposlolicai :sedis. » '
Quid igitur longioii examineopus est, cum ipsi ponlifices se ab ejus modi flctione alienissimos osten-
danl, saltem, quod modo nobis sufficiat, ad annum usque 863, quo certe jam undequaque in Galliis sparsae
•erantnierces Pseudoisidorianse.
5. Amotis quse obstabaut, ad positiva-argumenla procedamus alque quando et ubi confietus fuerit
f>seudoisidorusstaluamus. Id praeprimis ceilum videtur ex iis, quae Ballerinii (19), Knust, Wasserschle-
jjen coiigesserunt, ratioriibus, in dilione Francorum fraudis cunabula esse requirenda. Nam codices
«mnes-etipse Yaiicanus n. 650, qui omnium antiquissimus esi, inde originem (raxerunt, Decretales a
Francis auctoribus primum alie_ganlur,fonles ex quibus bausji Pseudoisidorus. neinpe decreta concilio-
rum Hispanise et Galliae, Breviarium Alariciauum <um interprelatione Aniani, CoIIeclio-canonumQues-
nelli, epislolaeS. Bonifacii Moguntini ad regaum Carolingorum speclant. Colleclio Hispanica, quam suae
1'undamenlumfecitPseudoisidorus iis imilalionibus aflecta apud ipsum apparel, quaj in (odicibus originis
€allicanae reperiunlur (20) -. sed el loquela Francum prodit; v. g. missi dicunlur legati, seniores pro
dominis feudalibus, comiles sensu, qui tunc invaluil,.leguntur; venire, habere, modernus, custodire voca-
buflaad usuni Franco-Gernianorum adhibenlur,
In statuendo fraudis tempore terminum ad quem indubium babemus in Convenlu Carisiacehsi an-
ni857,qui Pseudodecretalibus certisshiie usus esl. Terhiiuum a quo Blondellus et Ballerinii, Wasserschle-
len, Gfrorer in synodum Parisiensem anrio 829, Walter in epistolam Gregorii IV a. 852, Knust ih syno-
-dum Aqueasem 856, reposuere, eo Jjuod impostor ex ipsis hausisse videatur.
At isliusmodi argunientum non solidum salis videtur.- Quaerilur euim in ejirsmodi casibus, quis ex
duobus, quos ita consonare videas, ut ab invicem pendere necesse sit, allerum secutus fuerit, quis prj;-
cesseril. Sufficiat igitur praeprimis nobis aliquanto ante cbnvenlum Carisiacensem tempore,sseculo ix
medianle, Pseudoisidorum iri lucem erupisse.. :"
4. Dl aulem penitus in tenebras, quae epocham, -aucloreni, scopum Pseiidod6cretalium conlegunt in-

trospieiamus, oporiet, ut ad alium falsalorem ejusdem aevi,_qui Pseudoisidoro cohjunclissimus videlur.,
animum advertamus. Benediclus is est, Levila Mogunlinus (21),qui utipse iri sui.operis prajfatione ait,
jubente archiepiscopo suo Otgario, riovam collectionem ~Capitularium,-quae Ansegisii syllogen suppleret,
«xschedulis auas Ricuhjhus quondam archiepiseopus congesseral, conflciendam sibi proposuil. Isla vero

, 17)Mansi.,T.^XIY, 884 (21) Ejus opus vide in BaluziiCapiluJa,r. regum


(18) Mansi,T. XV, 574 Franc. et apud Pertz Monuni. Germauise historica.
(1S)L. c., § %, n. 14.Patrol. I. LTV,col. 250. Tom. IV, pag. 59. App.
(20) Ballerinii, ibid. el n. 19, colU255. D.
1 . - " APPEND. AD ,SJEC. IX.'.— ISIDORUS MEftCA-TGR.
viu
jlrsetensa Cpilularia merces sunt ad modum Pseudoisidori undique corrasse»Porro pars circiter vicesima,
nempe 57'capitularia, ex.Pseudoisidbro desumpta sunt,.ila ut negari possil nexum inler utrumque ira
postorem. interesse, ut vix non dicas unum alque eumdem esse, qui canones ei.capiluiaria supposute,
cademque principia spargenda,'eumdemque finem legibus tuin ecclesiasticis tum. rivilibiis. supponeiHiis

attingendum'sibi proposuisse. Ulrumque -libriim jungit, eidemque-auelori [tribuit Hincmarus Rbemensis
iii opusculo conlra -Hincmarum Laudunensem; p. 24,-vocat Pseudoisidorianam syllogen librum collecla*
ruin episiolnruin ab Isidoro, quern de Hispania allatum Riculfus Mogunlinus episcopus in hujusmodi, sicul -
' - -
ei in capilulis regiis obtinuit. .
-- Hoc supposilo inlra arcliores flries Pseudoisifloriani operis ortum restringere licebit; Nimiruni Bene-
tlictus ille-Levita iterato (22) lestalur,-se opus suum defurielo Ludovico Pio, regnantibus ejiis fiIiis,quos
Teges"jam vocal, jussu Otgariiarchiepispopi conscripsisse. Atqui Ludovicus 840, Otgarius 847 defun-
-etusesl; tempus proinde inlermedhmi epochse Benedicli Levi,tseassignandum erit, proindeque Pseudo-
isidorus, quo ille ulitur, aliquanlo tempore praecedil. .
5. Yerumtarnen id mininTum-erit emolumenii,, quod ex TJehedicli ciim, Pseudoisidoro nexu nostrae
queslioni proficiat. Jam vesligium, aliquod auctoris apparet, jamque scopum ipsius ex (emporum Ioco-
rinnque circumslantiis:eruererep.ochamqueeonfecli o].eris accuratissime determinare licebit.
Duo sunl, qui ad Pseudoisidorianas merces fabricandasconcurrere potuerunt :-Riculfus'_.qui schcdulas,
ex quibus Benedictus, proindeque ejus parens yel frater Pseudoisidorus hauseruni, «congessit,ei Olgarius,
quem Benedictus sibi opus intulisse fatetur.
.Riculfum jam Bincmarus senior^plerique anliquiores post ipsum auclorem Decreialium.suspicatisunt.
Scr.ipsit ille in opusculo contra Hincmarum -Laudunensem e. 24 r c -Si vero ideotalia, quse libi visa sunt,
~de praefalis sentenliis ;('AngiIramni) acjsaepe -memoralis epistolis detruricando et praeposlerando atque
disordinando collegisli, quia for-te _j)utasti neminem alium easdem seutentias vel ipsas epislolas prseler.
se habere,-etadcirco talia libere le exislimasli posse 'colligere,; res mira est, cum de ipsis setilentiis
p!ena sifcisla lerra, sicut et de libro collectarum episiolarum ab Isidoro, quem de.Hispania allatum
Rlculfus Moguntinus episcojpusin hujusmodi sicut et in- capitulis regiis studiosus obliuuit et istas regiones
.ex illo repleri fecit. i.Atqui certissimum esl Hincmarum hic errasse colleclionemque Pseudoisidoriannm
'
cum genuina Hispana confudisse.
Nam ex monumentis (25) cerlum est, Rachionem Argentoratensem episcopum Riculfl suffraganeum a.
788 Isidorianain genuinam canonum colleclionem conscribi curasse. Yerisimillimum esl autographum
illud ipsum fuisse, quod Riculfum ex Hispania atlulisse Hincmarus contendit. Porro illo lempore, quo
llogunliae sedil Riculfus, iiempe ab arino7S7 ad annum usque 815 non eae erant temporum circumslan-
tiae, quas supponil Pseudoisidorus, ut sacerdotes opprimerentur, bona ecelesiaslica diriperentur, liisque
jsimilia, quae Carolo Magno regnanle non occurrunt. Riculfum Blondellusnovi aliquid intulisse colligit ex
1 vn Capitular. 281, ubi ille in conventu Wormaciensi Gregorii epistplam atlulisse traditur, cujus nulla
fliite nec post memoria exslitit. Yerum haccsincera erat epistola Gregorii II ad S. Bonifacium. Aii quidem
Benedicius in suorum-Capitularium prsefatione. ,«Haecvero-capitula, quse in subsequentibus uibus libellis
coadunare .studuimus, in diversis locis et in diversis schedulis, sicul in diversis synodis ac placilis geiiera-
libus edila erani, sparsim invenimus el maxime in sanctse Moguntiacensis metropolis ecclesiae scrinio-a
Biculfo ejusdem -sanctse sedis metropolitano recondita el demum ab Autcario secundo ejus sucressore at-
que consanguineo ihvenla reperimus,,qu3e in.hoc opusculo lenore suprascripto inserere maluimus. i At
quis est tam esecus, utnon.videat id ab impostore fictum fuisse, ut suis iigmentis auctoritatem conciliaret,
cuiri tam longelateque-notumessel, Riculfum inco.gnitam hucusque illis in regionibus canonum syilogen
ex Hispania delulisse. Denique Benediclus ne auidem omnia se ex Riculfi schedulis traxisse coritendit, sed
ex diversis locis et chartis. . ,
6. Longe aliler res sehabet, si ad Otgarn indqlem resque ab eo gestas respiciamus. Duo stmt,, quai
imposlorem inlendisse manifestum est : vindicare episcopos a laicalibus (24) et synodalibus (25) judi.ciis
et
falsisque accusalionibus eorumque bona a direpiione ssecularium tueri (26), primates, quos primns ilie
,lalius inducendos docet (27), quos judiccs esse vult, ad quos a judicio melropolitani appellare liceat, effer-
. ,(22) Pertz leg. II, b. p. 59, p. 40. : nent civitates, quarum episcopos apostoli et succes-
de 1'EglisedeStrasbonrg, sores apostolorum regulaiiler patriarchas et prima-
(25) Gra'ndidier,JIistoire .tes esse conslituerunt, nisi aliqua gens deinceps ad .
"I. 515, el picces justificat. n. 78.
1 (24)Pii ep. 1, 2. Poniiani ep. 1. Zephyrini ep. 1. fidem converlatur, cui necesse sii propter multitu-
(25) Damasi ep. 5. Julii ep. I. Zephyrini ep. 1. alias dinem eorum primatum coiisiitui. Reliqui vero, qui
KDainasi4: Sixti 2. melropolitanas sedesadepti smit, non primales,
. (26) Pii.ep..2. Zepbyrini cp. 2. -cf. Praefationein. sed nietropolilani nominenlur. t Mansi t. I, 684. —
(27) Ep. Aniceli ad episc.hisiGalliae: < Nulli archi- Glem. ep. 1, Julii ep. 2, c. li.Felieis II ep. 1, c.
s_Bpiscopiprimnies vocenlur, illi, qui primas te- 12. Y. jfegyptiorumep. ad Fc-licenrII-Yictorisxp. 1.
PROLEGOMENA. ix
re. Alii duos fines, quos prosequi ipsum videas, pontificiam aucloritalem jusque, appellationum luerj, me-
iropolitanorum prserogativas deprimere, secundarii plane.sunt alque prioribus illis subprdinali. Ad ponti-
flces enini recurrit eo, quod episcopos in ipsis validissimum adversus oppressores tulamen habituros. con-
fldat. Hinc etcausas episcoporurii majores alque pontificibus reservalas lam acriler iuelur. Quse omnia, si
Olgarii aevuriivitamque eonferamus/sicul impressam ceram sigillo respondere videbimus..
Ludovicus Pius cum ex altera uxore Juditha filium Carolum, qui.Calvus postea dictus cst, genuisset,
una cum imperairice eo tendebal, ut imperii_partem secundarum nuptiarum filio compararet. Hinc fili!
Irmengardis, prioris uxoris,_quibus Jege a. 817 de successione lala imperium diviserat, armis pa.lrem im-
peiierunt. Ex.ipsorum parlibus plurimi exprselatis stabant, ul YVala,Hilduinus, Elizachar, abbales; Ebbo
Rhemensis, Agobar.dusLugdunensis,. Jesse Ambianensis, Olgarius "Mogunlinus.episcopi. Res ,eo dedqclse -
sunt, ut imperalpr poeniientiam publicam, suadenle potissimuni Ebbone Bhemensi, agere compulsus fuerit.
Imperatore aulem misere oppresso, mutaii sunt in meliorum sensum subdilorum filiorumque Ludovici et
Pippini animi, ita utin regnum resiitiierelur. Tunc in synodo' Thepnisvillana a. 855 tleposilus est Ebbo,
poslquam seindignum episcopatusciiplo fassus fuisset, alii diversis modis poenas dederunt. Qtgarius bumi-
liter veniam peiens posl brevem caicerem dimissus est. Defunclo Ludovico, nova.inter filios discordia exar-
sit, Lothario eo teridente, uf universum Caroli Magiii regnum sibi.subjiceret; Ludovico Caroloque partes
suas sibi vindicantibus. Qua in rixaOtgarius uriitatiimperii servandaejugit,er studens, a Lolharii partibus
et Nikardo teste (28) omnium infensissimus Ludovici Gerriianici adversarius fuit,. ila ut devicto eliam Lo-
thario cum aliis ejusdem vasallibus ad Rhenum tenderet, quo Ludovicum a trajiciendo flumine-impediret.
Res aulem cum male cederet, a Ludovici ira aufugit. Post paclum Yirodunense demum in graliam Ludo-
vici rediit. Cerle anno 845 episcopale munus exercenlem elLudovicifavorefruentem videmus..
Quam male lanlis in lurbis eoque b.arbariei temporebabilaefuerinlecclesiae, earumque bona et ministri
vix operse prelium est, ut ex ejusdem epochaesynodis auctoribusque probemus. Hinc igitur illse de direptis
ecclesiis querelae. Neque inirum est, Otgarium posl synodi Theodoriisvillanse cbnlra se et suos decreta,
in synodorum judicia inveclum fuisse, tantaque de formis judiciorum in episcopos"habendorum conges-
sisse, quse vel iclum ferendum avenerent, vel polius latum injuslitise arguerent. Aliqua eliam occurrunt in
Decretalibus, quseut ostendil Acfele (29), perspicue satis Ebbonis-confessionem atque "depositioiiemindi-
gitare videanlur. Hsec enim seribit PseudoaTexander. (50) : « Similiter si hujusmqdi -personis qusedam
scripturae quoguo inodo per metum, fraudem aui per vim extorlse fuerint, vel ut se liberare possinl, ,quo-
cunque ab eis conscriptse vel roboratse fuerint irigenio, ad nullum eis prsejudicium ant mqmentum perve-
uire censemus, nequeullam eis infamiam vel ealumniam aut a suis sequeslrationem honis, unquam auclore
Deo et sanclisaposlolis eorumque successoribus sustinere permittimus. J Imo qusedam Deeretalibus inesse
nobis videntur ex iis, quse ad.primam sedem respiciunt, quod a nemine judicetur, quse ab illtus temporis
eventibus pendeanl.- Gregorius jiempe IV, ut pacem inter patrem filiesque conciliaret ^x Iialia accedens,
cum a Lothario relentus filiis favere videretur, in eum-insurrexerunt Germaniseprsesules, qui ex Ludoviei
partibus slabant, et eo progressi sunt, ul ponlificis excommumcaiionem molirenlur. Jam tunc factum-est
ut Wala, Corbeiensis abbas, quetn supra inler filiorum asseclas nominavimus, ponlilici syllogen quamdam
auctoritatum a. 855 offerret, quibus jjontifici omnem B. Peiri aucloritalem excellentem et polestatem vivam
inesse, ipstim omnes judica.re el a nemine judicari ostenderet. Ejusmodi porra serius et Isidorus noster
congessit. ... • . ...
Alter finis, quem Pseudoisidorus sibi proposuil, nec minus Levita Benedictus promovit,:is eral-, vtt
dicebamus, ut primalialia pura ecclesise Mogunlin3evindicaret, similia illis, qmbus.melropolita Carthagi».
^niensis in Africa, vicarii' pontificiialiis in.partibus palriarchatus Romani fruebantur.- Quam.praeclare hsec,
in Otgarium quadrent videbimus, si a S. Bonifacio usque ad ipsum, quaenain hujus dignilalis.in sede Mo-
gunlina sors fuerit, inquiramus. Sanetissimus ille Germanise apostolus a Zacharia,' papa- Moguntinam
sedem in-melropolim eveclam. accepit.cui subjicerentur Ecclesiae Tong-rensis, Coloniensis, Worinacjensis,
Spirensis, Trajectensis et omnes illi, qui ab eo conversi-fuerant, Germaniae populi,- nempe recenter ab eo
erecioe sedes Herbipolensis, Burahurgensis, Erfurtensis, Eichslettensis, guibus poslerius Augustana,
Constantiensis, Curiensis, Argentoralensis accesserunt.. Qnaepotestas vere primalialis erat, cum omnes
integrae^nationis ecclesise Mogurilinse subjicerentur. Mbx lamen,-sedente-Lullo Bonifacii successore, ab
Hadriano I dioecesis Trajeelensis a-metropoli Moguritia divisa esl et Colonieiisi ecclesiae subjecta". Imo po-
teslas illa vicarii apostoiicuet primalis nouvidetur adB.onifacii successores transiisse, ulegregie oslendit

Sixli U ep. -1. Felicis I ep. 1. Benedictus- Levita 1." (28). Histor. \l. 7. Perfe.II. 659.
-ii. can. 509, 581. III. 1. 85, 89, 156, 171, 314, 321, (29) L. c., p. 627. . '
439, 460. (30) Ep. 1.
X APPEND. AD SiEC. IX. ^SIDOHUS MEP.CATOR.
Blascus, e. 7 suaede Colleclione Isidori Mercatoris disserlalionis, (50*) Moguntia tamen primum IOCUIB.
inter imperii Francorum sedes longo lempore retinuit, ut idem c. 15-ostendit latius. Adeoque facile Boni-
facii successori ea ambitio in mentera venit, ut Bonifacii praerogativas in se lum servari, lum restiUii
postularel. Riciitfos, qui LuIIum secutus est, Salisburgiim el Coloniam in metropoles erigi invitus vidit.
Otgario sedente in eo erat, ut pars major suffraganeorum Moguntiseeriperetur, proindeque et dioecesis me-
iropolitica minueretur, cum Ludovicus Germanicus partes imperii cisrhenanas ut sibi proprias vindicaret,
provincisevero eccIesiaslicsefines_'regnoruinsequi solerenl. Hinc factum est, ut Ofgarius lantopereunitali
imperii studeret, Ludovico Pio adversarelur, cum Alsatiam, Sueviamet parlem Rurgundise filio Carolo
concederet, Lofhario faveret, cuni integram Caroli Magni hseredilaiem appeleret. Quod apprime in Decre-
talibus expressum reperias. Pelagium -II papam sic loquentem inducit atque exponentem, quid sit jusla.
provincia ecclesiastica-(51): « De esetero, fratres, supei provincise causa unde sedem apostolicam dudtim,
consulere voluistis, videlur nobis suuicienter tractalum a sanetis jiraedecessoribusriostris. Sed quia denuo.
iiostrarh riiediocritatem de eadem re. interrogare dignum duxistis, scitote, certam pro.vinciam esse, quae:
Iiabel decem vel undecim civitales et unum regem et tolidem minores potestates sub se, et unum episco-.
pura aliosque suffragatores decem vel lindecini episcoposjudices, ad quorum judicium omnes.causse episco-
porum et reliquoruin sacerdotum ac civitalum causse referantur, ut ab Tiis omnibus juste consona voce--
discernanlur, nisi ad majorem auctoritatem fuerit ah his, qui judicandi suht, appellalum. Unde nonopor-
let, ut degradelur vel dehonorelur.uiiaquaque pxovincia, sed apud semetipsam habeal judices, sacerdoies.
et episcopos singulos videlicet juxla ordines suos. i Atqui quarto post pacem Yirodunensem anno, quae ne--
provinciae Moguntinsediscerperetur, ex Olgarii votis averlit, Riiabanus Maurus ejus successor synodum
Moguntisecelebrans, nndeGim habuit suffraganeos, Salonionem Wormatiensem, Gebhardum Spirensem,
Gozbaldum Herbipolensem, Otgarium Eichsletlensem, Baturatum Paderbornensem.Eboiiem Hildesiensrai,.-
Haymonem Halbersladiensem, Waltgarium Verdensein,' Gerbrathum Curiensem, Latonem Augustanum,.
Salomonem Constanlierisem, (32) unq verbo tol episcopos sibi subditos, quos Pseudopelagius provinciaai
constiiuere voluit.Nota etiam a Pseudodecretali requiri, ut provincia in unius regis ditione sit. Requirit
insuper ut urbes, in quibusprimates sessuri sint, jamanteChrisiiadvenlum majores atque primarise nrbea
fueriht (55). Non deerant autem, qui Moguntiseortum a Magontio, Herculis filio, vel a Magog, filio Japhe-
lis, vel a Magis Treveris expulsis deducerent. Certe a Druso aliquo ante Cbristum riatum tempore civitatis
nomine donata est. His addas in epistola Aniceti supra citata primatem non admitti praeter constitutos ab.
tfposlolis, nisipopuloposterius eonverso qui tantus sit numero, ul lali capite egeat; habebisque Mogunliam
ejusque provinciam quasi depictam.
Neque majori difficultale explicare nobis licebit, cur posl pacem Yirodunerisem Olgarium videamus ah
ejusmddi fraudibus abstinere, atque Ludovico Germanico reeonciliari altumque de Pseudoisidorianis tle-
crelalibus silentium tum a Rhabano successore, tum longo post tempore in Germania esse. lil inde dedu-
cendum :est, quod pace Virodunensi ejusraodi imperii divisio inducta sit, -qase Moguntiacseprovinciae am- .
pliludinein intactam omnino rclinqueret. Tunc ipse fraudis invenlor proprias merces ulpote sibi jam iifuti-
- '.
lesneglexil.
Hsec omnia si coinpleclamur, verisimillimum videlur Otgarium Moguniinum saltem causarii.
moralem Decretaliumfuisse. Utrum Benedicliis Levita, ut Waller, Knust et alii probabiliter autu^
manl, ipse Mercator fuerit, necne, id equidem definire nplim, neque pulo unquam in dubio detegi posse.
Id sane favet suspicioni, quqd partes Pseudoisidorianas, quibus ulilnr, quadamlibertateimmutando transltt-
lerif, sicul is, qui proprias lucubrationes adhibeai, non ad verbuin allegando ut is, qui aliena transcri-.
beret. -
Jam vero palet, Decretales el posleriora Benedicti Capitularia non anle "conventumTbeodonis villanum
a. 835 confeeta fuisse neque post pacem Yirodunensem a 854 esse reponenda. Ulrum denique, ul Gfrorer
suspicalnr postmodum" a Weralone Senonensi, qui et ipse Ecclesise suse primalum in Galliis affeclabat
(quod et Aneegisio ejus successori contigii), et a Rolbadio"Suessioneusi aucla fuerint, vix esl, ul quis
deeernat, neque ejusmodi suspicio rationibus, qtise prudentem nioveant, iniiilitur. Neque iis possumus,
_his statulis, asseniiri, qui innocuum lantopere Mercatorem illum depingunt. Quis enira in animum indu-
cat, hominem, qui ejusmodi mendaciumin mundum invexil, adeo columbinsefuisse siraplicitalis, ut men-
tiendo vix non recte se agere putarct. Pias fraudes nosnon noyimus, neque piorum unquamfuisse credi-
mus. Multo minus vero dicendum est, ejusmodi falsa tunc non pro fraudibus, sedpro modo 0uodam.uropria
principia exponendi hahiia fuisse.

(50*) Carolus Blascus, de collectione canonum (51) ep. alias 8.


Isidori Mercatoris, commenlarius ap. Gallandium de (32) HarzJieim, Conc. Germ. II. a. 152.
vetusiis -canonum eollectionibus, dissertalionum (35) ep. 11. Slephani I. c. 4, Anaclet. ep. %
sylloge T, fl ed. Mogunlin», 1790. , R. i. . ..."-.
PROLEGOMENA *_'
Locus deniquepraefalionis.Pseudoisidori,ex quo cl. Rosshirl (SS^J.oslenderenititur, merees islas ex brsccis
ionlibus haustas fuisse, nibil plane probal. Nam prsefationis illius auctor de coriciliis loquitur, rton deL
deerelalibus. En verba : i Ea vero concilia, quae Grseco sunt edita, slylo, amplius quam tripliciler aut
quadrupliciter interpretala aut conscripla reperimus. Quod si verilas quserenda, ex pluribus Grsecoruin'
sequamur slylum eorumque imitemur dictiones.atque exemplaria, elc. » Quaevero ex codicibus Bamber-
gensibus atlulit' monumenta, in quibus Pseudodecrelales anle Mercatorem habeaniur, post ipsum con-
scripla fuere, utpote quae ad ordinationes Formosi referantur. Illud auiem opusculum quod *exBamber-
gensibus codicibus erulum, omnino incognitum fuisse putal, ae Pseudoisidoropriorem, ex quo hausisse
Mercatorem supponit, non est nisi liber prior Auxilii de ordinationibus.Formosi, qui multo post Merca-
torem tempore scripsit. Proinde licet verum -sit,-Pseudoisidorum multa jam exslantia adhibuisse, non
tamen dicendum est eum plurima nonproprio Marte conseruisse. .
- 7. Audiamus niodo, quse a Cl. Hefele per modam dubii, cum ipsi hypothesi noslrae faveal, inconlrariiim
opposita sunt (34). Tot partes in Pseudodecrelalibus exstare, quae prsetenso aucloris scopo riullatenus
mserviant; quod metropolilica polestas adeo deprimalur, non quadrare in-Otgarium, qui ipse metropolila
fuerit, Benedictum Levitam,; quem Isidoro conjunclum supponimus,-"multo minus metropolitis infensuin
esse. Mirum videri, si Otgarium.decretaliuin auctorem habeas, ab ejus successore RTiabano eas plane
iguorari, imo nullum earum longo post lempore usum faclum fuissein Germania, iia ut in synodo Ger-
stungensi 1085 episcopi Germaniae una eum legato aposiolico nonnisi cum quodam despectu earum
mentionem facerent.- - .- . -
At eninivero quis nescit, ejusniqdi falsarios iis, quoa prseprimis in hominum meriles iriducere inlen-
durit, mulla admiscere, quse indifferentia sinl et innocua videantur, ne prava antenlio perfracte nimis
nudeque exposila, stalim appareat. Isidorum meiropolitas deprimere non est, cur miremur, cuin su-
periorem primatis auctoritatem sibi arrogel. Yerumtamen.nolim dicere :Decretales~direcle melropolitis
adversari, neque synodos, quarum celebralionem. inculcat (55); id tanlum modo inlendit,. ne synodo'
rum judicia arbitrario modo habeanlur, neque ullum sit ab.iniquis sentenliis refugium, neve in aliena
provincia judicium exercealur, quod in Theodonis villa faclum fueral; imo vult causas primo ad melropo-
litam, deinde ad synodum, postmodum ad primalem, denique ad pontificem-deferri, nisi-slatim'ad jpsunt.
appellatum fuerit (36). Benediclum ilaque Levitam in metropoliias minus iniquum fuisse, hon recte oppo-
nas; adde quod eumdem cum Isidoro fuisse nullatenus certum sit, pijoindeque diversitatem aliquantulain
admitlere absonuin non sitj.diversam denique fuisse Pseudocapitulariiiin materiam.
Qua de causa ab episcopis Germanise et a Rhabano, silenlio prselerila, imo ab ipso idemuiri'Otgario"dere-
licta fuerit congeries Pseudodecrelalium, egregie exposuit Gfrorer, neque-quidquam illis addenduni esc,
quse supra ex ipsq excerpsimus, prseter id, episcopos Gerinaniae plerosque a parte Ludovici Pii et cogno-
minis postmodum lilii stetisse proindeque. non tam ad ipsos.inittiab ipsisque recipi potuisse collectionefii
canonum, quam ad Olgarii sodales in Neustria degentes, apud quos late sparsam postmodum invenias,
cum ab auclore a Ludovico in graiiam reeepto jam derelinqueretur. Falsum eliam estGermanise episcopos
neque ad annum 1085 et nltra decrelales vel neglexisse,.vel sprevisse. Nam iri synodo Coloniensi a. 887,
epistola Anacleli, in Mogunlioa 888 epislola Urbani, in TriburiensT demum 895 pluribiis decrelalibus
Pseudoisidorianis utuntur; Alia, quiBfacile solvuntur, brevitalis causa omittimus.
• ' -"
§ IL
8. Licei modo critici quasi qmries faleantur, Decretales Pseudoisidorianas neque Romse neque ut
Pontificibus inservirent, invenlas fuisse, Jiiulti iamen Ponlifices iis poslmodum favisse ipsisque in pro-
prium commodum usos esse conlendunt. Wasserschleben eenset Sergium H jam a. 844 Drogonem Meten-
ssm episcopum Galliarum primalem sedisque apostolicaevicaiium ad normam juris Pseudoisidoriani creare
voluisse. Yerum iis i_nactis nibil occurrit, quod speciali forma Decrelalium vesiigium prae se ferat, neque
ea dignitas, quam Drogoin\moliebafur pontifex,.novelIa adeo erat..
Nicolai I epislola ad Gallos in causaThietgaudi Trevirensis (57), quae Alexandri l-Pseudodecretalem
allegat, quamque Honlhc-imad annum 861 refert,. suspeclaeauctoritatis est, eamque Kunslmann (58) Nico-
lai H esse censel, cum ea, quae de Trevirensr anlislite dicanlur, non in Thielgaudum, sed in Eberhardum
quadrent, qui a Conrado comile Lulzelburgeusi caplus est. Res confecla est, usque ad annum 865, quo
Nicolaus ad Hincmarum Rhemensem scribens,.nonnisi Decretales Hadrianaecelleclionis enumerat, ut supra'
relulimus, Romanos pontifices Pseudoisidoriana plane nescisse. Eodem fere tempore Lupus Ferrariensis

(53*) L. c. p. 52. •(56)Cf..ep. 8-Pelagii I.


f34) L. c. p. 628. (37) Ap. Honlheim, Hi.st.Trevir. T. I. p. 197.
- . :
(35) Anacleli ep. 1. Eelicis ep. 1. Julii ep. 2'. (38) Neue Sion 1845. N. 54. , .
XII APPEND.AD SJECIX. — ISIDORUSMERCATOR.
abbaseumdcm ponlificem.de quadam Pseudoisidoriana Melchiadis decrelali consuluit his verbis (59J:
i Dicilur aulem Melchiadespapa decrevisse, ne quis unquara pohti.fex sine consensu papse Romani depo-
neretur. Unde supplicamus ut slalula illius iniegra, sicut penes vos babenlur, nobis dirigere dignemini. >
Ponlifex aulem ad Wenilonem ejusquecoepiscopos,quibus conjunclus Lupus scrlpserat, respondens, liac
jde re plane lacet, sane eo quod decretalem non invenerit, vel si mavis rcsponsum ad Lupum dalum iuter^
. cidisse, idem iamen inde sequilur, quod Nicolaus decrelali, quse tanloperepontificise auctoritati favebat,
ad Wenilonemrespondens. uti spreverit! -
9. Hinc plurimi censent, eumdem'Nicolaumlandem a Roihadio Suessionensi, cum Romaeadvcrsus Hinc-
marum Rhemensemappellatus.versaretur Decretalium notitiam accepisse. Ita Gfrorer, Spittler (40).
Quidquid sit, certum esi Nicolauwa. 865ad-Gallicanosepiscopos hac de Rothadii causa .sGribentein Ilin-
cmarum refellere, quod Decretales pontificum,.quaein codice canonum, hoc est Hadriana collectione nbn
habeantur, hae de causa nullius esse-robpris praelendat. Haecsunt verba (41): «Quod taKaenvos, ut ser-
vaia vobiscummedullilus charitale dicam.poslposuisse dolefimset diversorumsedis aposlolrca! prasulum
. decrela inhoc vos.conlempsissenegotio non immerito reprehendimus. Absit enim, ut cujuscunque",.us-
que ad.ullinium vitse.susediemqui in fide catholica perseveraverit, vel decretalia constituta vel de ecclesia-
slica disciplin.aquselibetexposita,^ebilo cultu et cum summa discretione non'..amplectamur opuseula, quse
. dunlaxat et antiquitus sancla Romana Ecclesia conservans<nobisquo.que'_custodiendaniandavit el pene
. se in suis archivis P.lveluslis rite monumenlis recondita veneralur. .... . Quanqiiam quidam vestrum
scripserinl, haud illa deeretalia priscorum ponlificum intoio codicis canonum corpore eonlineri descripta,
..cumipsi, ubi suseintentionihsec suffragari conspiciuni, illis indifferenter utanlur et'"solumnunc ad immi-
nulionem poleslalis sedis apostolicaeel ad suornm afgumentum privilegioium minus accepla esse perhi-.
beant. Nam nonnulla eorum seripta penesnos habenlur, qusenon solum quorumcunque Romanorum pon-.
tificum, verum etiam priorum decrela in suis causis prseferre noscuntur. >
Neque-opus esl, uteum Kunstmanno dicamus, Nicolaumhic loci; ad Pseudpdecretales. minimc respf-
cere, quod ex ipso verborum tenore refellitur.
. Yerumtanien oppido erra.t, quiinde concludit, Nicolaum Deeretales ipsas recepisse, vel illis unquain
usum.fuisse. Hefele(42) quidem epislojam Nicolai ad CarolumCalvum ejusdem anni (45) allegat, iri qua
Julii Rseudodecrelaliulatur. Sed.pace egregii viri diclum sit, nullibi in Decrelalibus falsis ea invenire
potuimus, qusede Julio refert Nicolaus.Neque verba aliud prse se ferunt, nisi brevem gestorum narratjo-
nem.quam ex hisloria tripartita. vel ex genuina Julii ad Orientales epislola desumpsit. En verba : « Sed;
_el papa.Julius.Orientalibus,scri_bens,'utramqueparlem Alhanasiiscilicet et adversariorum ejus accelerare
prsesenliam, quatenus utraque parte prsesente audiretur reus. et ab omnibus condemnalus, de caeteroco-
.hiberetur a sacerdolio. J In altera ejusdem anni epistoiaad Gallos genuinam Julii decretalem atiulit. Nun-
quani; Nicolauslteereialibus usus est, nunquam:aliquamspecialimentione.advocat, licet toties occasip oc-
currerit.
Quod ad illamepistolam attinet-,ad Hincmarum direclam, quse unica est, in qua. pontifex ad Pseudotle-.
cretales respiciat, duo sunt, qusedicenda nobis erunt.. - ' .
Praeprimis notandum.est, Nicofaumnonnisi confusamquamdam.generalemque Decretalium illarum no-
litiam prae seferre, nequeunquam eas prse oculis, nisi in aliquot ab.Hincmaro citalislocis, habuissevideri.
Nam nonnisi una vice generalibus quibusdam verbis de ipsis loquitur.
- Alterum,.quod maximi momenti habendum, id est,Nicolaum minime de autbentia Decrelalium agere,
.sed slalutum tantummodo ab Hincmaro principiumjmpugnare, decretales illas, licet genuinse forent, nul-
lius' esse auclorilaiis eo quod in CodicemCanonum, collectionemnempe Hadrianam, non fuerint receplae,
.Qusestionemde authenlia DecrelaUuminduclam. omninoreliquilNicolaus, prudenlissime agens, ut dubia
,neque admitteret inconsideralus, neque prsecepsrejiceret. Nequeulladata fuerat, ut eaattingeret,occasio.
Nam neque ipse Hincmarus tunc de authentia duhilabal. Cuin haeca. 865 acta sinl-circa annum 868 ad
Carolum Calyum scribens (44) PseudodecFelalesUrbani, Lucii.aiqiie Stephani adhuc in praesidium.vo-
cal. Gfrorer, quidem censet (45) Hincmarumnon ausum fuisse Decrelaliumaulhenliam publice.impetere,
postquam a Nicolad 1 d.efensafueral, et salfem ul subsidiarium juris fonlem admisisse. Quaesi ita fuissenl,
cerle lacuisset,inon vero usus fuissel, uti revera usus est. Idipsum conflrmatur eo .Hincmariopere , .quod
libello ab Hincmaro Laudunensi nepole suo ex Pseudoisidorianisconfecloin synodo Aliiniacensia..8"0 op-
pos.ui.t.Authentiaih Decretalium vel CapilulorumAngilramni, qui Decretalibus juncti fuerant, nullo modo

(39) Mansi T. XV. 397. (43) ep. 40. Mansi T. XY. 658.
(40) Geschichte des canonIscheu.Recb.lesp. 256. (44 ep. 29.
(41) MansiT. XV. 694.695. ,(45)1. c.p. 172. 185.
\k%)L. c. p. 657.
PROLEGOMENA. . xui
impugnat : t »i vero "ideolalia, inquil (4b), quse libi visa sunt, de prscfatis sentenliis (Angnramni) ac
ssepe membratis epislolis delruncando et praeposlerando alque disordinando collegisli, qUia forte putasti,
nemiriem alium easdemsenlentias vel ipsas epislolas prse te babere.el idcirco talia Iibere te existimasii
posse colligere, res mira est, cum de- ipsis senlentiis plcna sit ista terra, sicut et de libro colleclanim epi-
stolarum ab Isidoro, quem de Hispariia allaluin Riculfus Mogunlinus episcopus in hujushioili ,. sicul et in '
capitulis regiis. studiosus, obtinuil el is'as regiones ex illis repleri fecil. >
Yides, Hincmarum adbuc capitulafia pro genuina rsidori collectionehabere, idque iantummodo rep;re-
hendere, quod male ipsis juriior Hincmarus, sicul et Angilramni capkulis usus fuerit."
Ipse Decretalibus Clementis, Anacleti, Zephyrini, Stephani aliorumque ulilur (47), ul ab episcopis roe-
tropolitanis debitam obedienliam prseslaridam esse, evincat. Quis vero fuerit Hincmari. sensus, ex eodem
opusculo palet. In eo lotus.esl,. ut osleridal. eos tarilummodo canones sequehdos « q,uos apostolica.se-
des..... etomnis catboliea Ecclesia canones appellat, t et quifecil, « in nostriscodicibus, quos ab apq-
~
stolica sede majores noslri acceperunt sequendos (Ittf. ». ,
Dislinguit nimimm Hincmarus (49) inter canones et decrelales epistolas eo nisus , qiiod-Gclasius in sy-
nodoRomariade librisrecipiendis el non recipiendis agens'dicat, concilia recipiendael cuslodienda, decretales
yero epistolas venerabititer recipiendas..Loeum Leoriis, quem Nicolaus ad episcopos G.dlisescribens allega-
verat (50), ita interpretatur, decreia pontificum in tantum valere, in qiianlum genefalibus Ecciesise.siatu-
tis consonent, aliud esse leges dare, aliud ad legesjam datas hoc vel.illud decernere. Conciliorum placila
supremam esse juris ecclesiaslici regulam, neque Pelri sedem quidquanr, quod auctoritali coiiciliorum re-
pugnet, praecipere posse. Yocal quidem (51) excerpltira a nepote ex Pseudoisidorianis libelluuf i circunir
posilam omnihus metropolilariis rmjscipuiam,*> non autem eo, qiiod ipsas Decretales prp fraiide babuerit,
sed quod, ul supra vidimus, ila excerpla et collecla siiit teslimonia,-nt multa omiltaiilur,. quse suffraganeis
debilam erga metropolitas subjeclionem inculcenl (52), imo inipsas Decretales invehitur, non vero quod
pro authenticis non haberet, sed quod conciliis non consonas pularel, praeter quse pontificibus iiihil esse
definiendum, aulumabat, neque ullaraipsis auctorilalem lribuebal,eo quod incodicem canonum non fuerint
receptae,proindeque millius adversus jura melropolilanorum synodorumque roboris
Exinde repetenda esl norma, ad quam exigenda est inlerpretatio illius epislolse, ih qua Nicolaus. de
-Pseudoisidorianis' decretalibus loquitur. Cum stalus controversise inter ponlificem Hinemarumqjje ,
nequaquam circa aulhentiam yersarelur, neque aulhenliam delendisse censendus esl Nicoiaus
Annodemum 872 Hincmarus epi.stolam'nomine Caroli Calvi ad Hadrianum II scribens, plenam invectivis.
et iracundia, aulhenliam Decretalium impetit. SacrasScripturas, Patrum traditionem, conciliofurii defini-
liones sequendas t quod secus, ait (53), a.quodam fuerit compilatum sive confletum.non solum respuendum,
sed et redarguendum esse cognoscimus. i Yerum bsec septem inlegris post"Nicolai epislolam annis dicta
fuisse ne obliviscaris.
Quod ad' insequeules Pontifices allinet, vere dicendi sunl Decretales Isidori negiexisse, neque Romse
colleclionem iritegram nolam fuisse atque.lnvaluisse nisi sseculo xi mediante, poslquam longo lemporis
traclu omne dubium obmuluisset et communi omnium usu admissse, alque adeo ih collecliones canoniini
Reginonis, Prumiensis et Burchai-diWormatiensisreceptaefuissent (53a).NicoIausT(55b), Joannes "VIII(55°),
imo S. Gregorius YII (55d),resliluendoscTerieos fornicarios et homieidas negant contra ea, qusePseudoisido-
rus in epistola Caliisti secundaetadditamento ad epistolam Gregorii Magni ad Secundinum doeet. Joannes
diaconus Bomanus, qui vi.tam S. Gregorii scripsit et Joanni YHI dicavit, eum de accusaiionibus etjudiciis
ex Gregorii moribus et doctrina tractet (35c), hibil babet de iis quse in Pseudoisidoriana Gregorii epistola
ad Felicem Messanensemde hoe argumenlo jiroferuntur. Quse vero alibi (531)adfcrt de gradibus et impe-
dimentis cognationis illi epistolaesimilia, non ex ea, sed ex Egberto hausit. Solos reperimus Hadrianum II et
Siephanum Vexponlificibus, qui anle Leonis IX tempora falsas decretales allegant. Ille in epistola (53B)atf
synodum Duziacensemde causa Aclafdi Turonensis a. 871 scripta epislolam Anleri papseinvocal. Yerumta-
men cumnullibicseteroquin, licet saepissi.medala fuerit occasio, Pseudoisidorianum quid alleget, dicendum
est, euin integram cblleciioiiem non. vidisse et locum istura singulareni honnisi suggerente Actardo cogno-

- '
(46) c. 24. (5513)Ep. ad. ArduicumYasionensemapud Dacher.
(4.7)C: 11-15. Spicileg. T.-12 et ad ep. gerra. ap.Jtfarien; velt.
(4S)T. R p. 545 ed. Sirmondi.' scriptt. colL T.*I. t
(49) C. 25. 26. (53c) Ed. ad Cenomaticum Muticensem can. i.
(50) Mansi XY.coI.695. - -- disi. 50. -
(51) C. 10. Opp. H. p.:813. (55d) Ep. ad Lincolniensem episc. 1. vn.epist.34
' ' - -
(52) Cf. C 11-19. (53») L..4. c. 5-fi. -.-
(55) Opp.T.n;.p.-701-706 55f)"L. 2 c.4D. - ...
(55») Cf. Caroluin Blascum diff. c. 3. p. 18. (mtf Ep. 32. sp Mansi XV. col. 8SS,
xiv APPEND. AD SMC. IX. — I5ID0RUS MERCATOR.
visse. Adde id integro anno anlcquam prima vice ab Hincmaro authenlia inipeteretur factum fuisse. Aller
ponlifex, Slephanus'nempe Y ad Luitperlum Mogunlinum episcopum (55V)scribens de numero Nicsenorum
eanonum ail exlesl.iinonio -Atlianasii septuaginla esse, quod in epislola fsidoriana Aihanasii "ad Marcum
pnpam habelur. Sed cum non laudet neque episiolam Marci ipsius, neque Jtilii, neque Felicis II, quaehuc
etiani faciebaaf, valetidem quod de Hadriano dicebamus. Neque omillendum est, id in ejusmodi riialeriis
faclum ab utroque pontilice, quaejura primatus minims allingerent, illamqne septuaginla canonum Nicse-
norum fraudem," licet a Mercatore in Occidentem inducla fueril, in Orienle Jamen longe anlea orlum ba-
buisse. Auxilius, qui sseculix iaitio pro ordinationibus Formosi libellum scripsit, unicam Anteri epislolam,
neglectis qtise sibi magnae uliliialis potuissent esse,-Evarisli secunda, Callisii secunda, Pelagii II prima
adducit, videlurque. proinde ex Hadriani II epislola traxisse, qui eamdem in eadem causa' translalionis
episcoporum allegaverat. Yitae Pontificum,_quaeLuilprando Cremonensi, saeculi"x auctori, tribuuntur et
Pseudoisidorianis late uluntur, non suut Luilprandi, ut apud qmnes eonstat,. sed ad ignolum Germanum
quemdam speclant.. Imo adhuc a. 1085 Ollo cardinalis Osliensis et legalus ponlificius, .qui-postmodum
Urbanus II papa fuit, in synodo.Gerstungcnsi nonnisi contemplim-de Pseudoisidoriariis loculns -est, his
utens verbis : « Qubd iliae scripturarum sententhc, quarum nos testimonio usi sumus, nolse-inEcclesia re-.
verenlise semper fuerint, et auetores nequaquam vel obseuri vel incerti jfominis sint. >
• Yides
quomodo per duorum, sseculorumtractum vere dicendi sint pontifices collectionem ipsam ignorasse
«t neglexisse, nec nisi una vel altefa yice teslimoniis, qualiler.ab aliis-suggererentur usos, imo ipsam in
Italiaplahe receptam non fuisse. Non nescimus adversarios nostros in id iTiagnavi.insisiere, non quidem-
verba.Decretanum, principia tamen admisisse ponlifices longe lateque jus Isidorianum propagasse. Yerum
ab ejusmodi criminatione eosvindicabimus, si paucis ostenderimus, aucloritalempontificiamex Decrela-
libus profectum non.traxisse, sed longiori jam tractu temporis eas praerogalivas pontifices Rbmanos exer-
cuisse, quas mediante saeculo nono adversusllincmarura luebantur, qrae sane ejusmodi sunt, utex ipsa
piimalus natura necessario fluant.
. S-HI. :. .
Jam exipsis Prolestantibus mulli (5i) non diffUentur, PseudoisidorianisDecretalibus nihil novi ponlifi-
cibus profecisse. Manifeslumest enim ejusmodi fraudes ab hominibus tam late non admilti, nisi ea.conli-
neanl, quse non jam recepta sint a plurimis. Sane si Decretalesea docuissent, quae tunc lemporis. plane
inaudita fuissent, quie niillis antiquilatis documenlis defendi potuissent, quomodo non omnium ocuiis fraus
nianifesia illuxisset? Quidquqd jaincertum sil,. minus in eofalsatorem -Psendoisidorum fuisse, quod nova
cuderet, quam quod ex antiquis monumentis nova componeret, el ea quae-vere dicta vel serjpta fuerant,
alienis auctoribus tribueret. Genuinam Isidori syllogen,.quam Riculfus Mogunlinus ex Hispania advexerat,
veluti fundamentum compilalionis suse posuil, cselera.corrasit ex authenticis Decretalibus Pontificum, ge-
nuinis coriciliorum Actis Patruiiique scriptis^ exCapitularibus Francorum, Codiee Theodosiano, Breviario
Alariciano ejusque comraeniatoribus, exregula S. Benedicti Libroque Ponli.ficalj,^enuinis quibusdam pa-
triarchariim Conslanlinopoleos, S. Bonifacii ejusque amieorum .epjstolis. Acta Sylvestri, quibus usus est,
falsa quidem sunt, sed tuncjamj'ecepla abomnibus erant. Quomodo igitur. fieri potuit, ut novi adeo esseut
sensus, cum ne quidem verba nova esseril? Non negamus ,in Pseudoisidoriaao jure^sse nonnulia, quse in
primaeva disciplina nonnisi implieite conlinerentur, nonnulla quorum nqn nisi rariora exempla primis Ec-
clesise sseculis suppeditarentur. Yerumlamen ejusniodi disciplinaeecclesiaslicaemulaliones jam ante decre-
tales confectas pro lemporum Varietate inductaefuerant, vel-induci incipiebant,,neque aliud ille sibi propo-
suit, qui colleclionem congessit, nisi ea tueri atque propugnare mullis cum aliis, quaejam injus ecclesia-
sticum admissa el a ponlificibus, cum certissime decrelales adbuc ignorarent, sancita fuerant, quae deni-
que recepia fuissent, eliamsi nunquam Pseudoisidorus scripsisset. Quid quod longo lemporis traclu nullius
plane iri Italia alque in Germania auctorilatis fuerilPseudoisidorus.
Quae adversus Prolestantes Febronianosque generalius dicta suffieiant. Jam satjs in hoc sudarunt anli-
quiores crilici, ul Ballerinii, Blascus, Zaccaria.ut adversus istiusniodi homines jura pritnalus ex.Pseu-
dodecretalibus impeiila defenderent. Nos heic loci ea recanlare quae loties dicta suni super.sedemus;
subtilioresque lantum quasdam difficultales, quae a eatholicis eiiam nonnunquam movenlur, solvendassusci-
pimus (55).
Concedunl plurimi ex noslri , sicuti cuneedere debenl/appellaliones ad Romanum pontificeni nunquam
non admissas fnisse. Yerumtamen idfjam Hiucmarus contendebat, ponlificemexanliquioris-disciplinaenorma
i •
(5511)Ap. Ivonem p.4.- c. 252 elGratian. C3n 15, Leo, Universalgeschichle II Bd. -p. 100, Gfrorer, L
'.isl. 16. , . c. p. 213. Schonemann adR6hmer.princip.jur. can.
(54) Luden, Allgem. Geschichte Th. II. Bd.JI. c. ed. VII § 122. not. b. .
10. Geschichte des deutschen Yolkes Bd. V p.-475. (55) Gf. Walter, KircherirechtS 92. - -
"
- „ PROLEGOMENA. - xv
judices in provincia rei delegare debuisse, neque liciium fuisse dicu.nl, quod lolies (56) deciamal Pseudo-
isidorus anle latam sentenliam suspectos judices appellalione facta excludere. Yerum prius oppido falsissi-
mum est, cum Sardicansis. canon 8 expresse dicat: « Si proclamaveril agendum sibi negotium in utbe
Roma, >neque desint creberrima anliquilalis exempla.~Neque minus allerum capul rejiciemluiu esl,cum hu-
jus juris, quod ex ipsa cujuscunque judicii natura sequitur, vestigia jam anliquissimis lemporibus, certa
exempla jam ante decrelales vel confictas vel undequaque sparsas occurraut.
Leo IV a. 850 (57) de judieiis episcoporum agens jara hsec slaluerat: « Et si inler_eos, quos darnnar.dos
esse homines dixerunl, fuerit episcopus, qui suam cansam in prsesentia Romanse.sedis episcopi petierit au-
diri, nulius super illum finitivam prsesumal daresententiam, sed omnino audiri eum decernimus, i quod
statutum jam anle dalam senlentiam appellalionein, vel causae devolutionem admittil, ipsamque audilio-
nem,.boc est pi;oeessus iriformationem Romam, si voluerit ille, amandat. ldemGregorius IV a.'835 in fa-
vorem Aldrici Cenomanensis, qui a inullis vexabalur, statuerat: (58) « Maridamus,inquit, ut si aliquis, qtipd
non optamus, suonim semuioruni Aldricura Ccnomanicaeeeclesise episcopum accusare damnabililef atlenta-
verit, jit honoretur B. Petri apdstolorum prineipis meihoria, Eeclesiseque Romanse,-cui pfseseditpr-ivile-
gium et nostri nominis auctorilas, licealilli post audilionem primalum dioeceseos, si necesse -fuerit nos
appellare et nostra auctoritate aut a.nte nos, aut ante legatos nostro ex latere missos, juxla Pkirum decreta
snas exercere alque finire acliones, Jiullusque illum ante hsee jiidicel, autiudicare prsesumat. Sed si qnid,
quod absit, grave intolerandumqueei objectum fuerit, nostraeritexspectanda censura, ul.nibil pfiits de eo,
qui ad sinum sanctse Ecc-lesiseRomse confugit, ejusque imploratanxiliuni, decernalur, qiiam ab ejusdem
Ecclesiaeauctoritate fuerit prseeeptum, quse sie vices suas aHisimperiivil Ecclesiis,.ul in partem sint vocatae
sollicitudinis, non iiipleniludinem "potestatis. > Yides, quomodo Aldrico coneedat ul, si velit, sola auditio
penes synodum remaneat, senlentia sibi reservetur;
Ea neinpe fueral temporum condilio, ul necesseesset causas episcoporum magis alque magis ad sedem-
-aposlolicam defer-ri. Prsecesserat tempestas rudis alque barbara, in' qua per ocloginla annos in Galliis sy-
nodi habitse non fuerant, ut testatur S. Bonifacius (59), qui s^^nbdqruincelebrationem ex oblivione revoca-
vit. Restitulo autetii pristino ordine, saepissimemelropolilani suo jure abuiebanlur, prsesertim cum mullo-
lies a saeculari poleslate penderent vel insontes tueri noii valerent. Qua de causa consultum jam non erat
episeopos ila quoruriicunque arbitriotradere, ut nullus esset exiingusiiis exitus.
Hoc ipso modovelim tibi solvas, quaealiis difficullalem pariuut, in eo nempe jus novum inductum fuisse,
quod Pseudoisidorus causas episcoporum plane-omnes, riec solum dubias/ad causas majores pontificibus
reservalas amandet, sententiasque, in ejusmodi causis a synodis^. nonisi .concedente ponlifice ferfi
posse (60). . --'..".,.---
Verumtamen id lunc temporis non solus Isidorus requisivit. Synodus Tricassina sex provineiarum a. 867
bahiia, cui ipjseHincmarus inlerfuit, a Nicolao Ipeliit, ne episcopum absque sedisLRomanae.consensude-
poni palerelur. Quod sane non deprimendorum metropolitanornmsynodorurnq.uecausa, sed ad declinan-
dam regum procerumque vim, ut validius in Romano poniifice prsesidium habererit, factum esse mani-
festum est. Appellanl quidem ad Decrelales; sed cx ipsis Hincmarus qui jam eoruni auctorilatem J'ejecerat,
neque ullus ex ejus sodaliims id juris «uscepisset, imo poslulasset, sijex solis decretalihus id secutum,"neque
ex tota lemporum condilione necessarium visum fuissel. Jam idein Gregorfus IV in ea, de qua supradixi-
mus epistola, praeslilerat. Nam concessi Aldrico Cenomariensi privilegii ralionem inde longa trSclatione
deducil, quod majores causae exPatrum decrelo Romanis ponlificibus sint feservandse: c Esspeelandi atque
eorrigendi magis suntreclores Ecclesise, quam stalim et alisque nosiro consullo judicahdi, cum saajorane-
goiia el difficiliores causarum exitus, sanctorum Palnini canones spiritu Rei^ondili et tolius jnundi reve-
rentia consecrali, jubeant sub nostrse. sententisa exspectatipne suspendi, no^lroque moderamiue finiri.
.... Non novum aiiquid prseseriti jussione praecipimus",sed illa, quse olim videntur indulla firhiamtis, cum
nulli dubium sit, quod non solum poiilificalis causalio, sed omnis sanclse religionis-relalio, ad sedem apo-
stolicam, quasi adcaput Ecclesiarum debel i'eferri. i Apud Grsecbs,qui certe Decretalibus illis decipinon
potuerunt, jam eadem disciplinainvaiuerat,iit causae episeopbrum patriarchis reservarehtur ut a concilio
Constaulinopolitano IV ahni 869 statutum fuerat (61)..

(56) Anitii ep. c. 5. Vieloris ep. 1. c. 5. Sixti II (57)Ep.2.


ep. 1. Julii ep. 2. c. .3. v. 10. Felic, II ep. 1, c. 19. :(S8):Ep. 1.
(in quibus locis Pseurioisidorus conc. Chalced. c. 9. (B9)Ep. 49 ad Zachariam.
17 imitatur). Fabiani ep. 3. c. 2. Felic. I ep; 2. (60) Eleutherii ep. 1. c. 2. Yictoris ep. 1. c. 3,
Sixli III ep. 5 (quse a"dverbum desumpia srint ex In- Zephyrini ep. 1. Sixli Hlep. 1. Marcelli ep. I. Ju-
terprel. c. 2.15. C. Th, de appell (11.30). Eleiilberii lii ep. 1. c.2. Julii ep. 1. prooem. Felicis II ep.c.
ep. 1. c. 3. Felic. I ep. I. c. 8- (ex Inlerpret. Nov. 17. 18.-Dam. ep".4. c. 2.
(61) C. 26. -
Marliani I. HI.T. 7.,1. - - - - • .-
"
*« APPEND. AD S.iC_i TX. -. ISIDORUS MERCATOR.
Novara denique dicmil regulam, quse siatuil, ut omnes synodi eliam particulares nonnisi aucloritale
ponlificis sumini habeantuf (62). Atqui bsec ex bisloria Iripartila hausil, quse « regnlam ecclesiasticani
jnbere ait, non oportere proeter serilenliam Romani ponlificis concilia celebrari (63). > Quse sane Pseudo--
isidorusilainlellexissevidelur, utexpressam licenliam ponfificisexqnireret. Yerum et boc lunc temporis
jam anle exortas Deeretales el requiri et observari eoeperai..Sergius II epislola ad episcopos transalpinos,
qua a. 844 DrogonemMetensem suuin in Gallia el Germania vieaiium consliluit, bsec ait interalia": « Huic
in congi-egartdisgenefalibus synodis inomnibuspraediclariini rcgionum partibns noslram commodamus au-
etoritalem, el quitiquid-proviiicialisyriodofueril defiiiiiuni, ad ejus absque dilalione siaiiiinn.snoliliainjier-
ducendum. > Leo IY ad Hincmarum scribens (64), concilium Suessionense a s"ehori confirinandumiri :de-
claral. iumex aliis rationibus,' tuni « eo qtiod legaii sedis-apostolicseprsesentes ibidem iion- fuerint, 1
quos in eademepistola ad sareiendum defeotuin-delegai, Pelrum Spolelinum el cognominem Aretinum epi-
-•,._' ..- '
scopum.
-. Quod etagiiilum videmusex verbis.Nicolai I:«(65) Reijalisexcetlehlla vestra nuper "aposlolatoinostro di-
rexit, ut pro perficienda synodo missos e latere noslro dirigeredignaremur. > Idem porro religiose obser-
vatum fu.erata S'. BOnifacio,qui npn solum adsynodos habendas, quibus hv Galliis pra2sedil,'(6G)eliam ad
eas quasin Germania jam archiepiscopus celebravil, (67) auctmiihiem sedis apostolicoeexpetiit el impe-
travil. Quod aulem parum bac in re effeceriiit. exindepalet quod poslmodum id iti lisum 11011 trarisieril.ut
" '
taiUorigore specialis.illaponlificis jitssio el auctoritas requireretui (68). . -,
Ad inaudita quse ,a Pseudoisidoro inducta fuerint, addidit Theiner illam proposilibnem, primam sedem-a
nemine in lerris judicari. Al doclrinam illam nonnisi in aclis.Sy-lv-estr-i-(69) Pseudoisidorus exposuil, quoe,
lieel apocrypha, nullo tamen anliquiora sunl".pluries id etiainjn geiiuinis documentis ante Isidormn diclnm
reperitur (70). Leonem III accusaium Palres.syuodi Romanoepaucis ante an.nis a. 800 a Carolo Magno
. congregalaejudicare detreclaverunt. Gregorio IV minis episcoporum Germaniseperierrefacio, Wala, Cor-
beicnsis ablpas docnmentorum syllogen a. 8.05oblulit, qua Romanos pontifices a nemine judicari demon-
slrabat. Hac eadem doclfina ab ipso sancto Bonifacio, Germaniaeaposfolo imbutus.fuerat Olgarius yel qui-i
cunque Mogunlinus Decretales collcgit. Ex illius namque dictis tradilnm est illud de Rom.anopoiUifieepro-
rmntiatum: « Cunctos ipse judicalurus a nemine esl judicandus (71). >
Neque primalum dignilalem-omnino inveiiit, quod sane ab omnibus fuissel explbsum, ciim.in, vicariis
aposlolicis ejusmodi aliquid-jamdudum invcnialur, propius etiam 111priniaie Africse, qui et dignitata
ct nomine idem omnino erat, quod Ecclesise MogunlinoePseudodecreiales vindicariduin sibi propo-
suerant.
Ex quibus otunibus concludamus Pseudoisidoruni disciplinse mulationem non effecisse, sed faclam ex
piessisse et propugnasse, ir.cipienlenique concoriiilatum fuisse..

(62) Julii ep. 2, c;"29. Epist. iEg-ypl. ad Felic. II. plina.l. II; 1. m_ c 67, Blascus, de Collectione can.
Slarcelli ep. 1,2. Damasiep._4. .c, 2*. Isidor.
(65) L. iv. c. 9,19 (69) Canon Sylveslri,_c..3, 20.
(64)Mansil. XIV, col. 886. (70) Gelas. ep. IV'ad Fausiuni, ep. 14 ad Dardan.
(65) Ep. 17 ibid. t. XV. 278, cf. ep. 28, 19, . SynodUsa.Rom. sub Synimaeho a. 501. Ennod. libell.
22. apolog. 502. -Avili
' ' Yiennen. ep. " ad -senalum
9. a. 502. .
766) Ep: 49, 63. Zncharjse ep. 2,
-. 1 ,
(67) Gregorii III ep. 4, 7.. (71) Apud eard. Deusdedil, 1.i'De Reuiis eccl., c.
(6i) Cf. Thomassini Vetus et nova Ecciesisedisci- 251. Nauclerum gen. 26.- Gratiaii;,c. 6, diss. 40.
* ' - * ,

DE

-
GOLLEGTIONE PSEUDO ISIDORI

^ISOUISITIO»
(E Gcrmanico idiomate Kirchenrecht,' Regensburg' -1851, p. 61, m Latinum translata.)

Colleclio desaribilur.
Solleclionem Hispanam, propter insignem ex ea susceptam uliliiatem , neeesse fuit extra fines, infra
PRQLEGOMESA. . xvii
qtios originem duxit, brevi tempore diffundi (72)..Primus ommum Argenlinensis episcopus.Rachio, anno
787, .'illius exemplar rescribendum . curavit. Quse quidem Rikulfi, archiepiscopi Moguntini Rachionis
mclropolilae, opera mulliplicata per tolum Francorum regnum propagata fuit. Rachionis manuscripli,
quod adhuc exstat, procemium Ordinem de celebrando concilio, a qiiarto Tolelano desumptum (75) prlmo
cominei; ideo forlasse quia dicli codicis descriplor Francorum regnum prsecipue intendebat, cum concilia
ad Hispanorum «onciliorumnormam instiluenda proponeret (74). - -
QuiRacbioniscodex, exColIeclioheHispanadescriptus, noiiuUra conciliuriitoletanum xu procedehat(681);
generalim aulem Francorummanuscripladecimum lerlium (685),non vero decimum quarlum concilium Tole-
lanura (686)compleclunlur.Cujusmodi manuscripla, pluribus falsis decretalibus alijsque apocryphis aucta,
nono ad-finemvergenlesseculo, sub nomine CollectionisIsidori.(75) ubique in Francorum regno circnmfere-
baniur. Sub judicelis est utrum lale nomen (76) vera Hispana obtinuerit anlea, an fueril sic appellala (77)
ex quo in jirooemio, operi recenlius assuto, Isidorus ut auctor loquens inducitur (78). Qua ex ralione ,
novissimis lemporibus, Collectioni Hispanae auctse Pseudo-Isidori nomen inditum (79). Quidam Hislorici
hujus operis honore Isidorum II Setabensem vel Xaiiiivensem (685) episcopum dignaniur (80); quse
quidem opinio non niajorem fidem sibi vindicat qnam ea quse ipsi collectioiiem canonum ascribit. Non
admoilum improbabile esset ipsum , sicul et alii, diversis temporibus antiquiorem Hispanam Colleciionem
complere conatum, hanc ad decimum lertium usque Tolelanum concilium (81) proseculum esse, ita ut
nonien -Isidori., Colleclioniaggregatu-:n,,cum nomine sancti episcbpi Hispalensis confunderelur (82). Mera
est supposilio, quae sane judicanti non ultra fines coiijeeturae facto oppositaeprogredilur : factum illud
prsecipuumin hoc consislil quod illius Hispanse Collectionis auctae compil.ilor, qualem nobis praebel nonum'
saeculum,,sesevel Nercalorem (85) vel Peccaiorem cognominaverit. Priorem Iectionem lucntur anliquissiuia
raanuscripla (84), posteriorem mos apud eniscopos et-monachos hujus sseculi usilalissimus (85), sisse '
. , -
Peccaloris-cogiioniinedesignandi.
(72) Hincinaru.s Rhemensis nepoli ^tio flincmaTO . i'oe. cit., opp. vi, p. 607; legif, ttectoti. Cujus
Lauduiiensi scribil (HIKCM. RH£M.,Qpusc. LV, cap. nominis episcopus tempore Isidori nullus cognosei:
ddv. IHncm. Laud., c. 24, Opp., tom. II, p. 476) : tur; anno. 516 apparet Heclor quidam ep. Carlha-
«~Sivero ideo talia, quse libi visa suni, de praefalis ginensis in concilio Tarraconensi (Vide Harduin-.^
sententiis ac ssepe mcmoraiis epistolis detiuncando Conc. lom. II, eol. 1043).
el prseposieiando alque disordinando collegisii,^uia v, (79) TJnicaeditio haec est-: MERLIN,Conciliormn
forte pufasti neminem alium easdem seiilenlias vel qiialuor generaliumtomus primus. Quadragintd quo-
ipsas epislolas praeter le habere", et idcirco talia li- que seplemconciliorum provincialiumaullieniicdmm.
bere le existiniasli^posse colirgere, res mira est, Decrelorum eliam sexuginta novem ponlificum, ab
qiiaiii de ipsis sententiis plena sit ista tena, sicul apostolisel eorumdemcanonibus-usquead Zacharidm
etdelibro collectaruin epislolarum ab Isidoro, qnem primum, Isidoro autkore. Item Bulla AureaCaroli IV
de Hispania allatuin Riculfus Moguniinus-episcopus, imperatoris, de eieclione regis Romanorum. (Paris,
in hujusniodi sicut in capilulisxegiis siudiosus, obli- 1525; Cblon.1550.2 tom. fol.) Paris, 1555, 2 lom. 8
Tiui!,
' et isias regibnes ex i.IIorepleri fecit. t (ex officinalitlerarid honesliviri Francisci Regnaull).
(7o) Conc. Tolet. iv, an. 655, cap. 4. Mulla-fiagnienla quoein antiquioribus manuseripiis
(74) Dofendumest quodKoeh, tam parcimoniose ex desiderantur- assumpsil illa editio. — Cdnf. Ca-
Rachionis'*codicecilatioiiescominuiiicaverit. Mullum nms NoliceideManuscrils coiUenamdes Colleclionsde.
inleressei scir.e ari in prooemio codicis aliquid lege- Canonsel de Decrelales ^Nolices et Exti'aits . des
Yelur non alienum a yerbis Pseudo-Isidori in sua Mamiscriis de la Bibliolheque, natjoriale, tom. YI",
prsefatione : « In .principio vero voluminis hujus, p. 270, not. 12). Cf.-quoque Ballerini, loc. cil. cap.
quajiter concilium apud nos celebratur, posuimus , 7, p, 559 sqq.
"uf qui nosirum 'ordinem sequi voluerint, "sciant • (80) Yide Blasco, loc. cit., cap. 6, p. 35. —Conf.
qualiter hoc agere debeant. 5 Quib.us veibis auctor quoque - -Florez,
' Espana Sagrada, tom. VIII", p. 48
videtur innueie se apud exteios scribere. Qui in .sqq.
Tiispania reperiiinlur Ilispanae-collectioiiis nianu- (81) Adfuit concilio Tolelano xv, anno 688. (Har-
scripii codicesordlnem dequo Pseudo-lsidorus non- duin. Conc. loro. III, col.. 1771); ratione habita
nisi in actibus Conc.Tolet. iv, exltibent.Conf. Balle- lemporis potuii esseunus eorum qui-denuo Hispanse
rini p. iv,'cap. 4, §4, n. 16, p. 519. Golleclioiiioperam navarunt. Alius esl aclsidorusl,
(75)Hincm. Rhem. opiisc.XLViii,cap. 21 (lom. II, ciii snceessit(677-682; conc- Tolel. •
xn, ann. 681 ,
p. 793). Scriptum namque est in quodam sermone col. 1726). . .
sine exceptoris nomine de geslis S. Silveslri excepto, (82) Codcx Mulinensis ut Vatic : Incipit.prcefatio .
quem Isidorus episcopus Hispaleiisis collegit cura sanctilsidori librihujus. V. Zaccaria, loc. cit., v.42):
epistolis llomanse seilis ponfilicum, a S. Clemenie Jn nomineDomini nostri JesuChrisli incipil praifatio
usque ad B. Gregorium, eumdem S. Sylveslrum sancli - Isidori libri hujus.
decrevisse ut nullus laicus crimen clerico audeat (85) Codex unus, inter Arevalianos, legit Merca-
inferre. tus (Arevalo? loc. cit., p. 209, n. 52). l
(76) (Juod adhuc omnino incomperlum. Conf. (84) Arevalo, loc. cil. ".
Arevalo, Isidoriana, c. '91 (Opp. S. Isid. lom. H, (85) Vide Elipandi epist. ad Migettum,n. 10 (apud
p. 176, n. 18). . • Florez., loc. cit.., tom.. V, p. 551) : t De sacer-
(77) Conf. Eiclmorn, p. 159. dotibus vero quodasseiisquomodosepronuntienipec-
(78) Apud Merlin : Isidorus servus Christi lectori catores, sive-resancli sunt ? aul sicerlese pecGatores
conservo'siio (sic legit eiiain usqiiead boc verbum esse falenlur,quai'e ad minislefiumaccederepfsesu-
Gralian in can : Placuui, d. 10) et parenli Domino munt.jYide etiam Blasco,Ioc. cii. p.35sqq.—Devoti
fideli sahtlem.-_De addilione Mercalor seu Pec- Juscanon. univ.,Proleg:,cap. 18, §15, not. 1 (tom.J,
cator, vide supra lextuin el sequentes notas. Pro p. 357). Vide conc. Trull. ann. 6i)2: « Andreaspec-
(ideli alius legilur fidei, el pro'leclori Arevalo, cator, Philippus episcopus et plures alii (Harduin.,
'
xvin - APPEND. AD SiEC. IX. ISIDORUS MEUCATOR.
Iniercxemplaria Pseudo-Isidoviana aiit!quissima,.habeiur cod. Yatic. (650), ex Gallia Romam translalus.
NicolaoI regnante sumpsisse credilurexordium (858-862) [86]. Quo in manuscripto (87) modus compilaliqnis
ila-indicatur.Collectio inlr.es partes dividilur. Opus prsecedunl inmodumpraefalionisdiversa opuscula,scilicet
sories summorum pontificum usque ad Nicolaum I; diversa de oecumeniciset particularibus conciliis, el quse
. pluribiis aulhenlicae Hispansofi-agmentiscommisceniur, deinde Romani imperii provinciafum descriptio,
et epistola Luitardi Yencensis adYenilonem "Rolhomagensem ; postea prooemium cui inseribitur nomen
Isidori Mercatoris; ibidem declarat auctor se lum muliis (octoginta) episcopis, lum aliis presbyteris
compellerilibus. Iaborem suum suscepisse (88); eo fine, ut, omni ecclesiaslica disciplina in unum
corpus collecla.episcopisef presbyteris el laicis (89) opus doctrinale relinquat. Cui prooemio adjungitur
Aurelii episcopi Ca.rlhaginiensisad Damasum cum ep:slola postulaiio, ul anliquiores decretales-simul "et
Romani pdiilific.isrcsponsum obtineat. Damasi -rescriptum sequUur Ordo de ceiebrando concilio.el altera
qusedam syriodorurii enumeratio ; postremo duse leguulur epislolse spurioe. quae Hieronjmo et Damaso
ascribuntur.
Cbllectionis islius In tres parles divisio, cum Hispana dtiabus lanluin obnslel, orla esl ex eo, quod poslerior
a concilio Nicserio incipial; in Pseudo-Isidoriana autem prseponalur series decreialiiim -supra dicto
aniiquiorum Concilio(90-91), quaeciimaposlolicis quinquaginta canonibus (92) hlc adjunetis, primampartem
efliciurif.Quoequidemdecrelales,numero quinquaginla-novem,tfiginta summisponlificibus,a Clemenle I (95)
ad Melchiadein (94) usque (514) ascribuntur (95). Decrelales'subsequitur dissertatio de primiliva Ecclesia

Concil., lom. III, col. 1702). Raclrio quoque Argen- qusadam, non tamen judicibus credenda sunt, nisi
linensis se cognominavil Peccalorem; Y. Kocb, loc. quse cerlisindiciis denionslraniur, nisi qusemanifeslo
cil., p. 174. — V. prseserlim subscriptiones ad Chro- judicio.convincuntur, nisi quaejudiciaiio ordine pu-
degangi privil. anno 751-(apud Har.Iuin., eol, 2008). .blicantur. Nullu,s enim qui suis rebus esl spoliatus
(86) Non multo recentior, saltem non anno 881 aul a sede propria vi atit lerrore pulsus, antequam
junior.esi codex cathedralis Mutinensis, cujiis me- pmnia. sibi ablata ei.legibus resliluantur, et ipse
minit Zaccaria, loc. cit., p. 284, 291; ex Gallia pacifice diu suis fruatur honoribus, sedique propriae
oriundus etiam :-continet autem, ul supra no- regulariler resliiutus ejus multo leinpore libere pa-
minalus codex Bamb. (V. Rossliirt, loc. cit., p.^ liaiur.juxia canonicam accusari, vocari, judicafi,
^9) tantummodo decretales. Manuscriptum Muli- -aul damnari insiitutionem non potesl. t (Prsefalio
nense ab erudilis eura qua parerat non yideiur' ex- apud Arevalurii, posl locum in nola' praecedeuti ci-
cussOmfuisse. Pertzio (Archiv. societatis pro Ger- tatum , ad sequentia,_eliam. apud illum conlracta,
mana historiologia, tom. Y, p. 54) in itinere suo transii.) « Unde el ecclesiastica.hisloria ab Ensebio
bibliolhecam cathedralis Mulinensis invisere non Csesarien.siepiscopo confecta de muliere quadam ,
licuit; in aliis Annalium voluminibus nulla ejusdem quae pro castiiaie a marito accusabatur aii : Prae-
codicis mentio. ceptum vel interdiclura est ab iniperatore lege lata,
(87) Dchoc codicevide Ballerinios, loc. cit. cap. 6, ut primo permitteretur ei rem familiarem libere
§ S , n. 16;:— d'Aguirre, Concil. Hisp., Ralio oper., diutius ordiuare, lum deinde. responderei ohjeclis.
n. 9, p. 5; Monllaucon, biblioth. mauuscr., lom. I, Ifaecomnes leges tam ecclesiasticse quam vulgares ,
p. 128 ; Camus , loc. cil., p. 288 (Tablea^ compara-^ jiublicseque prajcipiunl. Honmi vero cbneinantia si
tif des cinq manuscrils avec 1'Milion de "Merlin).— onmia ponerenlur, anle deficerenl dies, el nimis
Videetiam Rosshirl, loc. cit., p.5l. Cuimahuscriptum prolixa fieret epistola. Ex plurimis lamen aliqua ad
non lam aiuiquuni videtur. Vide quoque Wasser- provocationem aliorum inserere judicavimus. Aif
schleben, loc cit.,.p.-25, qui codicem Mutinensem namque sancius Leo Romanse Eccle'siaeepiscopus in
minoris.judicat momenli quam vulgoaudil. epislola Cbalcedonensi concilio missa, elc—Sieriim
(88) Praef. : «"Compellor a multis tam episcopis de mulieribus el saecularibus hominibus hsec consli-
quam reliquis servis Christi canonum sen.lentias tula sunt, mullo magis ecclesiasticis viris et sacer-

colligerc et de niullis uiium facere. Scire autfem dblibus sunt concessa. Haeceadem vero ecclesiastica'
vos volo ocluaginla episcopos, qui lioc opus me jura praecipiunt. Similiier aceusatores ct accusatio-
incipere ei perficere coegisiis . » eic., Apud.Merlin. nes, quse saeculi leges prohibent canonica funditus
Br.ev.iusprooemiumquod exhibel Arevalo, loc. cii., repellit.auctoritas. Synodoruni vero congregandarum
p. 607, innuit esse originale et ex eo proiixius ma- auctoritas apostolicae sedi privua commissa est
nasse.procemiuin. Arevali senlenlia Richtero (Jus poleslale, nec ullam synodumTalam esse legimus,'
eccles., c 69, nol. 4), non adeo nrobala videtur. quse ejus non fuerit auctorilaie cdngregata vel fulta.
Adhuc suh jiidice.lis esi. . -, _ Hseccanonica leslalur auclorilas, haechisiofia eccle-
(89) Verbis sequenlibus in praefatione sua Merli- siastica roborat, hsec sancli Patres conlirmant.
nus lineni quem sibi colleclor proposuit, indigitat : (90-91) Proefatio Merlini:.« Deinde quorunidam
« Qualeiius ecclesiastici ordinis disciplina in unum a episiolarum decrela virorum apostolicoruin inlerse-
«obis coacta alque dige,sta,et sanctLpraesuIesi>ater- ruimus,idest Clementis,Anacleii,Evarisli ef caelero-
nis inslitiiantur regulisr et obedieiites Ecclesite mi- rum apostolicorum, quas potuimus haclenus reperire
nislri vel populi spirilualibus imbuantur exemplis, epislolas usque ad Silveslrum papam. — Eadem et
et non inalorum hominura praviialibus decipiantur. antiqui apostolici, qui fuerant ante svnoilum Nicae-
Mullienimpravitateetcupid.iiate depiessiaccusantes nam sanxerunl. »
sacerdoles oppresserunl. Ideo sancli-Palres leges (92) Cod. Bamb. illas non conlinet, V. Rosshiri,
«onsliluerunl, quas sanctos canones appellavenmt. loc. cit., p. 52.
Multi ergb idcirco alios accusant, ui se per illos (95) De epistolis Clemenlfeiis,vide Ballerinios loc
«xcusent, aut eor.um bonis ditentur. Plerique vero cil., h. 18. .
boni Chrisiiani propterea tacent et porlant aliorum . (94) Cod. Bamb. usque ad Daniasum. Rosshirt,
peecala quse noverunt, quod documentis ssepe dese- loc. cit., p. 52.
runtur quibus.ea quse ipsi sciunt judicibus ecclesia-^ (95) Haec procedend.i i'alio :in Dionysii prseclafa
siicis probare non possiini,-cum licel vera sirit -
colleclione, indigilalafuerat.
. PRQLLG0M£N"A. . - - XJX
et synodo Nicaena quam Graliaiius, ea re deceptus, inter Melchiadisdecrelales computavil (96). Primam
claudunl spuriae imperatoris Conslanlini (97) donalionis litteroe.
-partem
Aliera pars,"nempe conciliorum colleclio,a fragmenlo prooemii Hispanae Colleclionis (98), sicut et ab
altero Colleclioriis Queshelianse:(99) fragmento, inilium habet. "In cseleris nibil ista pars a prinra parte
Colleetioriis Hispanaediffert. Eade n est utrisque divisio, eadem cl- conciliorum series (100). In teriiajiarte
prooemium ilem ex Hisparia assumplum fuit. Sequunuir-gesta Sylvestri (353) simul el decretales Inrjus
\>apse sequentiumque summorum pontilicum, usque ad Gregorium II (751), quo sedem lenenle, spuria
quinque et triginta rursus fragmenla addebanlur. Huc usque recle quidem originale mamiscripliim
agnoscituT. Postea sequitur vacuum folium; deiniie, eadem mariu scriptae, quinta et-sexta spuriae
synodi Syramachi et quaedamde boc papa scripla apologetica, curaduabus ipsius epistolis? Post folium
aliud vacuum legunlur siippositilia qusedam Angelramni capitula (176); deinde octoginta de aclionibus
contra episcopos et clericps senienlise, siculet alia minoris momenli fragineuta (10i).
PseudoTsidori Colleclio multo copiosior est quam Hispana, hempe cum in spuriis decretalibus mullae de
dogmalica et morali oecurrant solutiones, scilicet: Ordinatio, baptismus, confirmatio, malrimonium et
sacrificium , jejunium, paschalis solemnilas, inventio criicis, corporum apostolorum translatio, cbrisma,
aqna-benedicia, ecclesiarunrconsecratio,.fiugum, vasium:sacrorum et ornamentorum benedictio.
In eo autem imprimis praesla.tIsidoriana CoIIeelioquod accuralissime quse ad constitutionem Ecclesise
speclanl evolval et ordinet.. De aposloli.Pelri primaiu agit sicul et de ejus iii sede Romana successoribtis ,
de siuguiis hierarchise gradibus, et,ante onmia, de primalibus, de accusalione et processu adversus
episcoposellaicos, de eorum ad papam appellatione, necnon^de conciliorum provincialium• cum eodea
relatioue. - -'...•'
; - II. - . .
Pseudo-Isidoriana colleclio circa fonlesjuris ecclesiastici.
Spuriaedecretales,quibusHispanaColleciio, luminitio, tum posteris temporibus auctafuerat,parum animos
commovere,ulque. sepositis quibusdam baudpraeticispropositionibus, oblinuereubique;siquidem nullomodo
disciplinse ecclesiasticse adversabantur (102): Pseudo-Isidofi sententisede divina aposlolatus origine, de epi-'
scopatus (105) successione, de divino primatus Romani ponlificis inslituto qui, ul esl caput Ecclesiae,nulli
in lerris judici subjicilur, et universali Ecclesise leges imponit, eaedeinsuiil quae ex Seripiura sacra,
ex sanciis Palribus, ex traditionis testibus, ex authenticis juris eeclesiastici fonlibus, suppedilantur (104).
Alise propositiones, quaeprinio aspectu novitatem saperevidentur, adexamen revocatse lales demonslrajiiur,
quales jam in fonlibus etiamanliquioribus, vel in actuali lunc usu approbatas ubique reperies(lOS); deinde
aiise, tanquam necessaria ex fundamentalibus ecclesiasticaeconslitulionis principiis cdrollaria fluunt, ita ut
parum rcfcrat an in canonis seu decrelalis forma, necne, expressae fuissent. Ex quo sequitur,- omnibus
bene elucidalis, in Pseudo-Isidoii doeirina fere nihil novi superesse (106), exccpta tamen una alte-
raveproposilioue, exempli gratia : «Nulloj.aicolicet clericum aceusare; t quod quidem nuSqnam in praxim
transiit (107). "-"-.- "
, -"'.''
n qua tamen Colleetione aliquas de episcoporum cum Romano primalu relalione videbis propositiones,
quseut omnino novse babenlur et Pseudo-Isidoro ascribendae. Sic legitur isla, in praxi tamen nunquam
adhibiia, prppositio: «Conciliaprovincialia sirie summiponiificis consensunon licet congregari(108), antejus
saltem, ad gestorura in synodo validitalem, approbatione indigenl_; > deinde : i Ih accusalionibus adversus

(D6)Ballerini Ioc. cit., m 19, p. 547. — •


Conf. Walter. loc cil., p. 201, not. y.
(97) Y. Can. Constantinus"14,- d. 96. Conf. (104) In duobus locis : Anaclet., epist 3, c 2
Bierter De collect. canon. Eccl. Graecae,§ U, p. 72 (Can. ln novo 2," d. 21) et c. 3..(Can. Sacro'$ancla,
seqq. - lnler, 5) occurrunt hoec verba : « (Apostoli)ipsum
(98) Canones generalium; etc (Petrum) principem eorum esse vqluerunt; i cum
(99) Epistola vel praefatio conc. Nic. bealissimb duo.capitula divinam priraEtus instiiutionem singu-
Uylveslro. lari modo exlollant, voluhlalis apostoloi-um crim
(10"0).Pseudo-Isidorus, prseler concilia omnia Groeca diyina. voluntate concordiam signilicare coiiantur ;'
quse hi colleclione Hispaiia coniinenlur, sequenlia non aiilem 'videtur fieri menlionem de Electione;-
exhibet: Conc. Carih. I-VII, et Conc. Milev.; Conc' (Waltef" loc, cit., p. 199. Nol. o.) - ., "- . . ''
Arelat. I-III; Yalent. Taurin. Rejens. Arausic.Ya- (105) Vide aprid Waller ' loe. cit., § 98, horum
sens. i; Agalh. et Aureliaii. i; Eliberil. Tarrag. Ge-' fontium expositionem,
rund. Csesaraug. i; Ilerd. Yalent. Tolel. i-xm; Bra- (106) Conf. Helele ioc. cit. v. 640, elc
car. i et ii; Caoitula Marlini Bracar. in (675); Hispal. (107) V. gr. Cleinent. episl. 1. (Can. Beatus, 5,-
ieln. c. 5, q. 1.;) Goiif.JValter loc cil., p. 209,.nol. p.
(101) Conf. Mcehlerloc. cit., p. 285-504. — Wal- (108) Jril., epist. 1, c 2. (Can. Duduhi, 9, c. 3,
ter loc. cil., ^ 95, p. 187, § -98." q. 6.) Ep. 2, prooem. : « Non oportere"prse.lersena
(102) Conf. Doefiinger,Liher ihsfructionis historise tentiam Roniani pontificis ullo modb concilia-cele-'
ecclesiaslicse,toin. 11,p. 46; Hefele loc. cit., p. 595. brari. i (Apud Merlin. fol. 162.'A.) c .29. (Can..
— Rosshirl loc cil., p."56. . . <5 Regula 2, d. 17). Vid. eliam supra eitatum locum -
(103) Propterea episcopi,-juxta Pseudo-Isidorum, (§175, nol. 89>.,—Conf. Walterloccit. V._202,
nullo modo ul delegati sedis- Romanoe habentur. Jiol. e in iin
x* APPEND. AD SJSG. IX. — ISIDORCS'MERCATOR. ,
episcopos infonnalio dunlaxal (109), et istius informationis ad summmn-ponlificem relalio (110), illis
compelit conciliis; summi vero pontificis jus esl (111), ul ipse in omnibusfepiscoporum-judiciis, scilicel tan-
quam in causis majoribus, decidat; accusati aulera episcopi est, ut.non solum post, sed-jam anteconcilii
judicium appellet ad summum pontificein, quanoo judices sibi vel adversarios vel suspectos babet (112). i "•
Quse quidem proposiliones, ex omniunrGpnsensu ad.principium-fere inconeussum ducunl, scilicerepi-'-
seopatuSj-cum sitex instilulione divina, et vi bujus inslilutionis, capiti suo, successc-ri -Peiri, intime con-
jungatur, ab bac unione, quse saluli Ecclesi» necessaria est, nulla, neque ecclesiaslica, nequecivili
-auctoritaie evolli polest. Fatendum quidem est pro slalu imperii Prancorum (113), dignilatem metropolita-
rum, mera historica insiitulione vigentem, episcopos auctorilatis quasi primalialis pariicipes facien-
-lem, etiam quod ad -regimen .politicum unioni' papam inlef et episcopos non potuisse Jion obesse. -
-Prseterea ipsius rei verilate ac bujus principii certitudine seposita, et regni Francorum slalum nou
amplius allendentes, quaeriluranproposilionum supra diclarum prima enuntiatio, quse ex spuriis decre-
-lalibus canonice expressae sunt, ipsi pseudo-Isidoro, necne, ascribenda sit. Quas ipsas proposiliones
summus ponlifex Nicolaus I, pseudo-Isidori cpsevus,in alloculione quam habuil in vigilia Nativilatis Domini
864, inbasilica sanctseMariaeMajoris (114), ad verbum fere expressit, sieut et per .epistolam ad Fian-
corum episcopos missam de rebus -Rolhadi,(115) Suessionensis (116) quipost depositionem suani ad sedem
-aposiolicam.appellaverat.(117). . ,
Quoad illa quse propiiis &d conciliorum convocationem eorumque decisionem confirmationem speelant,
expresse Nieolaus T dicit, « Concilium -generale, id esl concilium episcoporum omnium regni provinciarum,
<ionsine summi poniifieispraescri,pto,posse congregari (118). »Imo, jampridem ante hunc pontificem idem
circa omnia sine discrimine coneilia, in Historia Triparlita (119) principiuni fuit sancilum. Caeteroqui,
•etiamsinon ila res anle se habuisset, isla lameu proposilio, si recle intelligatur, verum adeo etinexpugnabile
cOnlinel principium, utneijue summi pontificis allocutione,-neque Hisloria Triparlita,,neque alio anti-
quiore documenlo indigeret. Nam si ex una parle negari nequil plura concilia absque praevio summi
pontificis consensu congregata valida sine ejus confirmalione edixisse decreta, qui ad hodiernam usque
.diem usus viguit, ex altera non minus.certum est,«nullam in Ecclesia valere decisionem, cui summus
pontifex, tanquam caput episcopatus, conlradicat. Si aliquid valet, id valet propterea quod summus
jmnlifex vel tacile vel expresse illud approbaverit. Si igilur summus aliquis ponlifex; exemplum ISicolai I
antiquioraque docuriienla (120) secutus, istannjirca synodos proposilionem enuniiaret, quia, quemadmo-
dum periculosoeolim in Francorura regno disposiliones fueranl, ita et niinc unilati episcopalus periculum
inde immineret, is recle uterelur jure saluti Ecclesiaeconvenieniissimo. Collector, "eliamqui in istis cir-
eumstantiis posilus, anteriorem sibi hujusmodi proposilionem vidit et enunliavit, decretali quidem forma
deliquit, noviiatis autem sub hoc respectu insimulandus non esset.
Caeterae,de quibus supra, sententise ad causas referenlur episcoporum, qui coram provincialibus a me-
tropolita rite.convocatis conciliis in jus yocantur. Quibus in causis, ideo causarum majorum titulo n psetido»
Isidoro insignilis, appellatur ad suirimum pontificem; unde paiet conciliis quidem Tuis drdinalionem, soli
yero papoecompelere judicium (121). Cui doctrinae, lanquam juri ubique jam obtinenti, expressis verbis
Kicolaus I adhsesit (122). - . -
-._ , .
Appellalionem posl sentenliam, jam in Sardicensi (125) concilio lege (124) saneilam a Garolo Magno

(109) Faiso a quibusdam diclum est Pseudo-Isi- cepto nulli fas est vocandi, voeaverunt hunc (fto-
dorum episcopales causas conciliis provincialibus thadum) episcopi, quosHiocmari Remorum areliie-
penitus subtrahsre voluisse. Y. Walter loc cit., p. piscopi suggestione regia fecerat allusio conyenire,
201, not. c. qualenus rationem de illo presbylero coram synodo
(110) Y. gr. Eleuth. episl. 1, c 2. (Can. Quamvis redderet. »
7, c. 3, q- 5. Gbnf. Walter loc,. cit., p.^205; - (119) Cassiodor., Hisl. T.iparl., lib. iv, c 9, n.
not. s. . . 19. (Ex Socrale, Histor. ecciesiasi. Iib. n, cap. 8,
(111) Jul. epist. I, c. 2. n. 17.)..YideWalter loc. cit., p. 202, nol. e.
(112) Y. gr. Yictor epist. 1,C. 3. (cap. Si quis 7, (120)'< Can. Confidiriius1, c. 25, q. I.' (Gelas-ann.
'
c. 2. Conf. Walter loc cil., p. 204, not. q. 495.) , _
(115) Con." Gernlan. bisloriam, tom. II, p. (121) Walier loc cit., pag."205, not 1, loquens de
302, ete. _ causa. concil. Const. 1Y, ann. 869, cap. 26, adnoiai in
(114) Nicol. I P., Sermo de Rothadi (Har- Oriente, ubi certe nulla Pseudb-lsidorianaedecrela i
duin.,
- Voncilia, lora. V, col. 585.) les auclorilate pollebanl, graviori diciplinaniimmu-
(115) Nicol. 1P., episi. 42, ad Univ. Gall. episc. tatam esse modo, ibique episcopos imraediato "pa-
(Hardtiin., loc. cil., eol. 590 sqq.) triarchae judicio subjectos.
(116) De causa Rolhadi Suessionensis, vide Gess., (122) llunslmann, loc. cit., pag. 246.
De vita el scriplis praiclaris Hincmari -Remeusis, (125) PlacuilJuslelio nonnulla e manuscriptoquo
§ 10, p. 259, etc.,' etc; Hefeie in Friburgensi eccle- usus esl folia resecare, unde nonnisi mutilalum
siastico
" Lexico; lom. V, p. 205, elc. Sardicense concilium in medium prodiil. Vid. Kuu-
(117) Conf. Kiinstmann in n. Sion. p.' 245, etc, slmann, loc".cit., pag.,241.
ubi de hoc copiosius et ex professo. (124) Concil. Sard. c 5.— Cohfer Waller, loc
(118) Sermo cil., col.-58o : Cujus rei.gratiafaclo cil., | 19, pag..4.4, not. a.
eoncilio generali quod sine aposlolicse sedis pra>
' PROLEGOMENA. xxt
-abrogalam fuisse (125), ut quidam sesliuni (126); mihime coneedimus. Episcopis Chaleedonense concilium
(127) ad primatem.aut palriarcliam anle lalam sententiam appellandipoteslatein fecerat; quanto magis ad
summum Ecclesiaepontificein;QuemadmodumGregoriusIV (128) el Leo II (129), iia el Nicolaus I, et quidem
ea qua coneiliummenle, ad papam in causis episcopalibus esse appellandum decrevit. Quam,ut ipse nolal, e
Leonis Magni ad Anastasium Thessalonicensem (150) episloladoetrinam hausil_.ubide negoliis gravioribus
el difficilioribuslilibus (151) ad causas niajores specialim spectantibus agitur. Qua in re, sicut Leo et
quivis alius posl illum romanus pqnlifex. si res postulasset, ila et Nicolaus"pro suo jure statuit. El qui
antea in suo ad.Hincmafum Rhemensem rescriplo monuerat s eli.amsinunquam Rotbadus appellassel (152),
ejiis nihilominus a Roma prseslolaiidum fuisse judicium. is nunc ad Francorum episcopos,inter episcoporum
causas et causas metropolitanorum, quas'soias majoies affirmabant, distinguentes_liis verbis optime respori-
' '
dil : « Sed dicitur > etc. Vide Nicolai epistolam 75. -.
Hsecigilur cutnstalueret, daiarii sibi aDeopoteslatem protemporumnecessita(e(153)exercuit, neduniopus
fuerit ut Decrelaliumab anteeessoribus editarum aut cecumenici cujusdam concilii auctoritate niteretur.—
Cum itaqne cadenij et quidem similibus verbis, quaolaudatus ponlifex principia statuat,-in nullam_minime
veroin lalem incidisse novilatis iiotam dicendus-est, quoeecclesiaslicse.disciplinaepericulo fuisset.
Tnlerea lenuere nonnulli NicolaumI sua a Pseudo-Isidoro dictamuluaium esse(154); imo-ex his ipsius
diclis contenderunt spurias decrelales.Rpmse non viguisse niodo; sed et editas fuisse. Ast boc Nicolai I cum
Pseudo-Isidoio consoflium (135) nullis fulcitur argumenlis (156). Jam demonstravimus papam alio prorsus
irinisum fuudamento aique aiiis.adhibitis fontibus eloculum. Quosenim ad episeopdruin judicia specianteq
protulil senlenlias, hasjuris pontittcalis vi astruit, dum e conlra, Pseudo-Isidorus nonnisi episcoporum
ebmmoda respiciu Adstatuendas leges opera Pseudo-Isidori nullaratione indigebat, sieut nec alii summi pon-
tificeSjSiquidemnon illisedFrancorum episcopi adspurias decretales reeurrebant; inprirais Hincmarus Rhe-
mensis a quo cum propriaeipsiusseiilenlise favenl, adducunliir, qui vero secus earum nisi auihenlicitatem at
certe auclorilatem impiignat (137). J?rseferea, e prolalo a summi pontificis legalo, in -coetu Gerslungensi,
(1085) asseniienlibus Saxonum episcopis, de spuriis decrelalibus tesiimonio elucet-,earum collectionem exi-
gua admoilum eo lempore auetorilaie polluisse. Tandem, cum labenle jam sseculo undecimo. decretales
ill;e, simul ac lum aulhenliea' lum apocrypha additamenta non pauca. in diffusas ubique juris eanonici
collectiones ifrepsissenl, a sununis ponlificibus eilatas habes. Quod fecit inprimis Nicolaus II, quem
pfopterea ab ejusdem nominis antecessore sedulo disliiiguas.
Ex quo colligitur Ecclesioeinstiiutum atque disciplinam, nulla Pseudo-Isidori op.e (158), sey"divino an-
nixa fundamehlo in dies coaluisse, ac Pseudo-Isidoricam col.iectionemingenuis ecclesiastici juris foniibus
indebite annumerarii Accedit quod spurise decretales nonnisi in occidentali Francorum regni parle circum-
ferebantur,'nam perrara tanluin ethaecquidemaFrancorumregione.manifesteoriunda, apud G.ermanosetlta-
los exeniplaria manuscripta ieperirefuit. Ad-HispanosPseudo-Isidori nullos omninocodices piius peivenisse
diciliir quam cum jarapreloinlucem prodiissent (159). DecselerOj decretalium collectionem sancto Isidoro
(125) Verbi ?ratia Gfroerer (lbc cit., pag. 5). .Ex uno lanlum e;us epistolsead Gajliaruin episcopos
(126)Cf. Rblfberg, Kircheng.Deutschl.inds, 11,596. Ioco erni posset eum harum decrclaiium rudem
(127) Conc. Cbalc can. 9. — Conf. Walter loc noii fuisse ; sed infirmum admodum inde deduce-
cit., § 95,j)ag. 204, not. q. . lur argumentum. Sicenim legitur (Yid. Kunslmaiin
ann. 832). loc. cil., pag. 247): t Nam nonnulla eorum scripta
(128) Can. DecretoII, c. 2, q. 54.(Greg.IV ann.
(129) Can. Rullam 5, C; 2, q. (Leo IV 850). penes nos habenlur, quaenon solum qiiorumcuriqiie
(150) Leo M., epist.14 ad Alhau. : « Nara cum ma- Romanorum "poritificum.verum etiam priorum de-
jora negotia et liberum tibi esset sub hoslrai sen: creta in suis causis prseferfe nosciinlur. >
tentise exspectatione suspendere.-s elc. p. 657. — Kunstmann
(137) Corrf. Hefele loc cit., —
.(151) Conf. de caeleroTmioc I. P. Epist. ad Y.ic- Reniedius.von Gliur., pag. 9i Vide et. Gess. loc.
tricium et pro.posleriori lempore: can, Concilia6, D. cit., cap.ll. pag. 27Tel seqq.
17. (Ennod. Libell. apol. prb syn. IV Rom Yide (158) Gonf. Kunsimann. I)e syn. Gerstungensi.
Richler, Iiirchenr, § 24, nol. 7.) (Freiburger Zeil<chrift Bd. IV, pag
— 11<5);fiagmente
(152)Nicol. lepisi. 25 : « Debuerat ceilcBealitudo. neber Pseudo^Isidor/pag; 254. Dixeral nimirum
tua, cum Rothadura loUes.examinaveras , scrihens prout in edilo a Kunstmann mariuscriplo Sarict. -
sancli Pelri memoriam honorare, ejusquejudiciiiin Eriierenliano^ < Sperabant aiitem illud faclum eo-
etiamsi nunquam appellasset idem Rho.fadus-,
" niodis rura ideo ad prsesens. non posse deprehondj, quod
omnibus praeslolari. t - . illa Isidori dicta non de excellenlioiibiis illis auclori-
(153) Oplime Walter loc cit_ pag. 205, not: u ; talibussinl, acproindeininusagitalaelmagisignqta. t
• < Animos lum anteeedenlibus factis, tum perpensa — In fine legilur: « Novit prudenlia vestra quod illae
insigni episcopqrumdignilatej eo adduclos esse, nt scriptufariim senlentiie, quaium nos leslijnonio usi
juiliciaepiscoporiim causrnmajores. haberentur,» elc sunius, nbloein Ecclesiareverentise semper fuerinl, et
(154)"Wasserschlebenloc.cit., pag. 76 el seqq. aiicioris neqnaquam cbjciiri velincerti uominissint.j
— Eichhorn loc cit., pag. 173. (159) Coiif. De la Serna Sanlander loc. cil.,"§^6",

(155) Ideo quia «rat spurianim decrelalium ins- n° 145, pag. '90 ei seqq. Quid sentiendiimde 1
cius, anxia dubilalione papa correptus est, — cuin ab codd. Malrill. A. .151. (Perlz Arihiv. Bd.'8, pag.
illo decretalis quaMlam-Melchiadis pelereluu. Conf. 771), et Tolel., ^15 n. 16 (ibid. 822) ubi, inrlexlu
Waller loc. cil., § .93, pag. 188,-not. b. Hefeleloc. Isidorus episcopus, el in indice Mercator, appella-
cil.,
' pag. 649. — Kunstmann loc. cil., pag. 245. tur, — et de codd. Abriiicit 109 (pag. 581) et BO'
(156) Vid. Blasco loc cit., cap. 5, p. 24 etseqq. n.oiL.109 (pag. 406) ubi ambo confunduntur?.
PATROL.CXXX. -. 6
x«i ArPEND. AD S.«e. IX. — ISIDORUSMERCATOR.
perplurasoecula iribui solitam, neminique.cursefuisseutfumea, quibus constabat.actacerliauctorisessentnee
ne, nemo nescit. Huic setati utpole artis diplomaticaeprorsus experti, ignorantia illa si vitio yerti nequeat,
quid reTeriulrum Anacletus anLeo, EvarislusanGregorius; TelesphorusanNicolaussingula priorelocutus sii?
-'."- nl-
Summa censufce. .
"Adsseeulumiisquequirilum decimum Pseudo-lsidoriansedeeretales pro veris iiabehantur. Spurias quidehi
esse suspectare visus esl Joannes Wiclefius (140); nihil iamen aliud hisi odium quo(Ieges ponlificias
omnes prosequebatur ex ejus argumeiiiis rile colligilur. Prinio oinnium Nicolabde Cusa (141) (-j-1464)ei,
ppst eum, Joanni de Turfecreinata (142) (-{•1468), ut verisimile est, de veterrinioruiri pontificura decre-
lalium interpolatione suspicio subiil. Colleclionemcum semel lypis in lucem prodiisset, censura accuralior
apprehendit,-prinio Erasmi, deinde Centuriatorum Magdeburgensium, necnon aliquorum Galioruih, quos
inler Dumoulin (145) atque. Leeomle, quorum sludio de Decrelalium adulterationenulli jam dubio.locus
esl(144).Sed.propterHistoriae,alqueEcclesisejuriuminsciliam, quanloniagispTopter exortas, lune lemporisi
apud Germanos de fide conlroversias, sirimlac serpenles jam apud Francos Gallicanas opiniones, detectam^
nuper adulteratioriemhostili modo interpretali sunt. Collatoremmendacii reum, atque Ecclesiae-institulum;
inprimis ponlificis primalum nulli alii nisi-Pseudo-Isidori scriptis, furidamenloniti voluere: Quo factum
est ut, ad impugnan.dadivina Ecclesisefuftdamenla-,perversis simril ac dolosis viris ipse inscius arma sub-
minislraverit, Quod si revera Ecelesire aslrnendseeausa laboiem subiil_de illius inuiili opere ad hanc
usqiie diem mefito dolet Ecclcsia (145). .
-Inejinle saeculo decimb septinio inlerpolatio jam negari neqnibat. Yaluit quidem Jesuila Franciscus
ToiTea Pseudo-Isidorumab baereseoscriininaiione liberare (146), minime veroDecretaliumauthenticitatem
aslruere. Iirio ansam prsebuit CalvinislaeBlondello(147), qui, docta admodum el acerha confulalione, adul-
teraias esse Dccrelalesinviclis argumeniis demonstravit, et e quibus hauserit Pseudo-Isidor, fonles patefecit.
- Multo igilur inaniori conaiu Bonavenlura Malvasia (148), ordinis S. Fraucisci, in comprobanda
Decretaiium authenticilate ilerum desudavit; quam docliores calholici scriplores adbuc diligenliori
quam Blondellus critice labefactabant (149).- Quos inter, nullo repugnante, principes exslilere. fratres
Ballerini, presbyteri Yeronenses,-quibus, - inter' recenliores, se Walterus haud imparem ex.hibuit (150).
His et similibus doctorum investigationibusprsesentem maleriam penitus exploratam, aliasque permul-
las de Pseudo-lsidori fbnlibus, aelale, palria, magni momenti qusestiones definilas babes. Quandiu vero
deerit Jiova e manuscriplis accuraie desumpta edilio, nonriullorurn quoesilorumenodalio desiderabitur,-
si-lamen enodari ullo modo valeant. "
'...-..
- Pisecipuaarecentioribus crilicis detecta
documenlaspeefanladfontes, undeliausilPseudo-Isidorus(151),-
et ad modum. quo adulleratio successit. Perinultorum spuridrum .actuum, qui, anle Pseudo-lsidor.i
tempora, in omniiim oculis versabanlur (152), Y. G." Conslantinianse donationis, eum auctorem haud
esse per se patet. Ihde probabihTer tenetur spurias decrctales non simul sed progressu leroporis in lucem
edilas (155), aliasque hpnlinllas ignoli auctoris Pseudo-lsidorum aeiate pariler prsecessisse. Accedit quod
ejusraodi decretalium et Groecamanuscripta circuinferebanlur (154).
Attamen, quia ex suppositisDecreialihnsnon paucse Pseudo-Isidoro tribui nequeunt, non ideo abomni
interpolationis lalie eximitur, lanlumm.odbriiagis a cnlpa dislal. Sed adsunl el alia qusedam non minoris
pondefis argumenla, queis probatur Pseudo-lsidoro odii vel fraudis notam, inde a sseculosexlodeciino, im-
rheritd a pluribus fuisse illalam. Rem eniin aliter se habere luce clariusest, si concedatur, quod negari
nequit, ipsam Decretalium summama vero non abesse (155). Permullis siquidem, -quas posterioris aeiatis
pojitificis rcipsa edidere, nonnisi anliquiorem diem collector addixit, aliaque prioribus sxculis edila ei tra~
dilione accepla documcnla ac Decretaliumformam docle redegil. Non igitur districiiori colleclor appelen-
(140) Dicebat: « Decrelales epistolse sunt apo-' fuisse 1
Ecclesisedisciplinam.
cryphse et seducunt a Christi fide, et clerici surit (146) Blasco, loc. cit., pag. 33.

stulli qui student eis. » Confcr Blasco.Joc cit-., (147) Vid. sup. ill.'"flafls,in"Freibiirger Kirchen-
cap. 5,p.'30.—Ballerini,ioc cit., p. iv,c. 6,11, n. 2. lexicon Bd. 2, pag. -47et seqq.
(141) De concord. calhol. lib. m, cap. 5:!Ho for- (148)Scripto tilulus eral : Nunlius veritatis David
tasse prior fuit Dominicanus Kalteisem — Yid. Blondello missus.' Rom.-1655. 8. — Eo sensu el
Blasco loc. cil., p. 52.—De epjst. Cleinent.jam cardinalis d'Aquirre scripsil (Gonc.Hisp. lom.-I).-
Pelro Comeslori_dubiumsubierat. (149) Conf. Zaccaria, loc cit., pag. 298. .
(142) Summa Eccl., lib. n, cap. 101. —Vid. sn'p. (150) Hac de re et Knusl docte dispulavit; quem
ill. Just. Fonliniani, Prsef. ad Joan. deTiirecrein.
— optime recensuit.Rosshirt. loc. cii., pag. 9. 12. —.
Gratiani Decret. lib. v. Diixin Freiburgef Lexi- (151) Conf. Blondeli.loc. cit. proleg. cap.
con. Bd. 5, p. 742 et seqq. Knust. 1. c. p. 16.—Walter.'I. c, § 98, in noiis.
1(145) Decret.e;!. 1554, ad c. 2, D.- 22. —' Conf. (152)Vide testim. secundum Balierini, apud Wal-
W.aller, loc. cil., § 96, p. 190, n. g. '. ter.l. c, § 95,p.l'85,nbi.o:-^Ricliterl.c,ii69,n.I.
(144) Richter, De emend. Gjatiani (LIps. 1835). (155) Conf. Zaccaria in deii Kritischen Jahrbii-
p. 26. . . cheru furdeutsche Rei hlowinens.Jahrg.1846,p. 822.
(145) Pergiaves iiiter catholieos scripiores sen- . (154) ConLRosshirt loc. eit., p. 8 el 44, 47-,48.
tiebant univer.sam a Pseudo-lsifloro immutatam (155) Rbsshjrt Ioc. cil., p. 56.
" .---_-'-- . .PROLEGOMENA.:-....-. ..-_. ,v.,;._ xxiii
dusest senlenlia quam ii, quorumopera apostolorum canones etconslilutiones nobis innotuere. Pra:clpuam.
conscribendofibro Tiiateriemiriinislrarunt hisiorica pei lolaTnEcclesiam tiinc lemporis diffusa Rufjni ol.Gas-
siodoriopera, jiecnonvilse summorum pontificum, de quibusdisserebatLiber ponlificalis (156)^cujus non
semel ipsa el nonnisi ipsa verbaapud Pseudo-Isidoruraleguntur (f57j. Prseler hsecfontes illi fuere Sci-ipturai
sacra, opera Patrum, eoriciliorum dicla,el_-quo.utebanlur W-isigoihi, Romani jnris.breviarium, .
• Patei
ergoPseudo-IsidorumaiuIta lum 3p0cr.ypha.qua. inprbn.ptu eranl doeumenta.. lum incertprum
auclo.rumDecrelales adhibuisse.-Nullam videtur ex propriis, sed tantum ex-aliunde ascitis Decietalem
conscripsisse (158). Eraus, si qua latet, nonideo tibi probelur; sed^uLde ea aique slaluas, ad, tempus quo-
irrepsil. attendas pportet. Quam niulta ex apocryphis foiilibus, non lara' ad decipiendos ' animqs.qiiani.ad .
-stabilien.damaliquaniTerilatein doeumenta luiic prodiere (159)! -
..Wisigotho idiomaleedila Romani juris interpreialib, quam sequilur Pseudo-Isidorus, lolam coiieclio-
nem ex Hispania vel.Gallia oriundam non obscurcindicat. Quse opinio nullis a. Porilificali, quo tum Angli,
lum Galli utebantur (160), Libro desumpiisargumenlis infirmalur (161). Hispani scriplores, qui de diyo
Isidoro la_nquamsuo.glorianlur, iis- vehemeiilcr adversanlur qui impudenlissimum deceptorem, quem non
puduit sancti viri nomen usurpare; in Hispaniis nalales habuisse cqnlendunl (162). Sed ad quid lam ope-
rosus labor ?.-Manuscriptorum Gallieoe originis manifesta vesligia (165),, idiolismi, allatse nonnisi a Gal-.
licis auetoribus .spurise.decreta.les, nonne palam faciunt Francorum regnuui Pseudo-lsidoro nalale solum
exstilisse (1-64)? Qiii fil igiturut novissimis adhuc lemporibus faulores babuer.it (165) absurdailla in odiuni
-sanciaeSedis a Febronio (166) prolala hypothesis, juxla quam collectiosepiimojam saeculbinlegrayiguissel?
(167.) Aunmen.concijinm Parisiense (an-.829) collectori nostro obviam fuisse nemq non videt. Et rionne ex- eo
quod prima solemnis Pseudo-Isidori in synodo-Chiorsicnsi (168) (an. 857) menlio facta sit, illius. nioao ,
quodam generali setatem colligis? Oirum ..colleetor ex Aquisgranensi-coneilio, aut concilium ex auclore
qnid desnmpseril controvertitur (169). Primiim a vero eo minus distai (!7f)) quod studium, quorum de'
Singulis quibusque adprimales spectantibus dispulat, vix aliter quam re.litula, anno 844, primatiali Me-
lensi sede (171) explicart queat. Cum alias non minus probabUe sit Pseudp-Isidorum traclatus de chorepi-
Scopis(172) a Rabano Mauro (175), intra annos 845 et 849, edili non inscium fuisse, laudatusque abbas et
ai-chieplscopus spurias decreiales: penitus ignoraverit, collectio honnisi mediahte sbeculo nbnb absoluia
ftiissfimerilo credilur.. _ - '.'_.," • .' • ;
-Yofuere nonnulli.colleetionem Mogunliaeconflatam.(474-75). Sedhsecopinio inde.refelliiur.quod -Rabano
Mauro, qui fiefuncli Olgarii in se.!e Moguntina successor-fiiit, Pseudo-Isidorus jgnoliis fuerit. Non qiiideriirie---
gatur Moguntiiiumlevilam Benedictum iri siia, inlra arinos 840 el 847, edila Capilularium colleclione Pseudb-
Isidoricis non absimiles sentenlias protulisse, imb affirinasse siia dicla e conscriptis a" Rieulpho super jiis,.:
canonicum schedulis desumpla; quae schedulaein Moguntiacensis Ecclesioe scrinioolihi recondilae, postea-ab
Otgario invenla sunt. Sed IevitscBenedicti et Pseudo-Isidori sententiae nori adeo cqncordant ut alias ab
aliis dignosci nequeant (176),-cum ainbo, lice.t. princijiiis diserepenl, ex eqtlem potiierint fonle liaurire.
Cieleroquiniion defuere nostio lempore qui, renovata-oblillerata dudum-hypothesi (177), dicerent archjepi-
seopuiri Olgarium ipsum esse auciorem, Benediclum-verb noimisi cufalorcni operis ; quibus repugnani rion
levis ponderis argumenla (178). _ ',...,."•
Si quisvero ad«a'respicefe.velit quaesupra diximus ct.e quibus eruitnf Pscudo-Isidoum fuisse.Franco
(156) Editus a Bianchini, Rom. 1718, i vol. in- ,cil, § —70,. nol. 9. "—Wasserschlcben -" pag.
- ' 44
"' et
fol. Miiralbii Rerum Ttnl. Sciipt. -\om. III, p.-i, Me- seqq. llefcle pag.'€09. -
diol. 1725. — Joann.'Viguoii 3,vol-Roina., 1724.-— -. (166) De qno sciipsil Z.iccaria, p. 288 : « Ma
Gonf. Giampini Examen" lib. Pont. Rbmae,1688. — qifale impostura piii "nei'a,-piii inaligna di tulte le.
DevoliJtiscan. univ.jProl., cap. 18, § 25, not. 5. (Tom. Isidoria.nee qiielladiFebromb,iIq'uale harimpudeiiza
I, p. 570.) — Les origines de TEglise
' romaihe, cliap.. draffermarechequellaRaccolta fosseuscila in Roma. t
9,p. 520, chap.TO, p. 538-.- ... "- . .(167)"Yi3eeontra Wasserschleben, pag. 55.
(157) V." g. Ariasias. I ep. .ad episc. Rurg, Yid. (168) Apud-Perlz, Mbn. Germ.. hist.," t. IJI, pao-.
Walter Ioc-cil., § 97, p. 196, not. a. - . . .452; el Hardouin Conc. t. Y, cql. 118.'
592;- '• - .
(lo"8)Hefeleloccif.,p. " - "(T69) Sicut-isehtit'YVassersclilebeii,et louge ahic
(159) Rosshirl. loc cit.-, p. x, n.-2." sehsit Daude, Hisl. univers., rCflex. lOin c. 2 lib. ini."'
(160)Conf.Bunsen.Beschreib.derstadtRom. p:^08: '.- (170) Yide Knust pag. 58-40. -^ Ktinsimami --• Frag-
(161) Sicul fecil Eichhorn, cui conlradicit Waller" rneiite p; 250. —"Reriiedius ton clmr, p. 11. •
loc. cit., § 192, nol. r. — Confer/ Knusl. loc. cil., (171).Cf.WaUerl.c,§97,p.l94;§98,p.l98,not..ii.
p. 8. — Kuhslmann, Remedius von chiir. (172) Chorepiscopis. Pseudo-lsiilorus yehemenler
(162) De la Serna loc. cit,, § -6,"i.° 140 sqq.-:: - : adversatur.. Yide; Kuiistmaiin, Ffag nenie p.' "258.
(163) Invicli argumenti loeo esset si prohareltir_ • Bontier Kirchehlexikon Bd.4, p. fi91.
quod insinuat Richier, Pseudo-lSidortim vulgataedi- (175) Yid. siip. ill.-Ki.nstmann : Rabanus"' Maurus.
dilione, quam recognovii Alcuinus, usum csse. Ilistorisclie Monograpliie.Maiuz-,1841.
(164) Couf. Ballerini p. m, cap. 6, n° 14, pag.:541 • (174-75) Kunsimann, Fragmcnte p. 254. -
et seqq. —W-iIler^ 97, p. 191, 192: -"Rii.l.jer § 70,.. (176) Yide praefalionem Benedieli Leviire. -
p._jl26.—Wasserstilileben
— p.-42.et seqq." "Hefelc""'
- J177) Quam jam Blaseb defendit cap. -O.p. 44, et
pag. t.07. liem Moliler p. 371 el seqq. ; inier i-ecenlibres, Wasserschlebeh docleeiaciite.'—

(16i5)Yide Theiner et Eichhorn , quorum verba- Conf.Gfrbrerpag.- 42..Yide notam"sequeiitenv.
supra citata; conlra"qiios W.ilter loc. cit.;, § 97, (178) Collaxa apud Hefele, p. 628, qui taiiien hy-"
-p. .192, noi, r-el s, jjag.-rl94, not. -*. Ricliter loc. pqflicsialiqiio mpdo favet, p. 633.,
xxiv APPEND. AD S_EC. IX. — ISIDORUS MERCATQR. — PROLEGOMENA.

ortum genere, duo occurnint quse fidem faciunt memoratuin librum in occidenlali Caroli Caivi (179) regni
parie primum in lucem prodiisse ;"videlicet quod veterrima manuscripta Franco idiomate edita sint; et quod
illic PseudoJsidorus primo citatus reperialur. Imo si concederelur, —-quod lamen in sensu quo communitcr.
resaccipitur concedi nequit, — auelorem eo"consilio scripsisse ut metropolilanam impugnarel polestatem,
eerfe Rblbadum Suessionensem (180) Pseudo^Isidoro ope adfuisse vix ullus non.libenter admilteret (181),
Qua in rfe quisque in suosensu abundet-. 13 aulem notatu dignum yidelurquod hypoihesis quse collectio-
his PseudQ-Isidorianse auctorem Olgarium fingit, nullis nilatur arguriientis, nisi forte quod Mogtui.inus epi-
seopushicrafchii.Ee faverit poteslati (182). Tn hocvero nullius qnidem momeitli negotio niaxime desudarunt
cfitici, qiiodnam hempe fueril Pseudo-Isidori in conscf-ibendo bpere genulnum proposi.urii: Qui de industria
deeipbrfevbiuisiel) is et a qualibuscunqifeniediis ets.ipessimis non abhorruisseipapalia prorooyerejjura.-concilio--
rumimpugnafeauc'tori[alem,favereprinialihus.Meiropo1ilasdepiMmere;_oppressoalaiciseonsUlerecIero(:l
illi vicissim-scopo fuisset. Quidquid a Pseudo-Isidoro quiliijel criticus eruere inlenderet; b.D'_et ei'ueh-it,
tnde patet quatii rfecle de se ipso auctdr prsedicarit, . se episcopis et cleroef laicis perutife; e.l univer-
sani .'cbmplectensEcclesise discipiinam/opus scribere velle. > Quod "et reveia hahita de Ecclesise lunCtem-
jjdris in Francbrum regnq statu ralione, pro suo niodo perfeceral; cumca ijuse inecclesiaslkartim legurii
cddicibus deficiebant, e recenlloriljus foniibus, quos lamen" non penilus perspeclos habuit (184), sup-
plenda else existimaret. ln quo Jabore.prbut nolalum esf, Libri'Pontificalis eloqnia ipsi et fundamentb et
- " - " •---"-'"
fegiila. ftifere(185): : .
Deiiique noii defuerunl dbbli qui bauseahile de Joanna papissa (186) cbmmenluri. iriter ei PseiidO-Isido-
rianam eolleclionem, quamda.m affinitalem laluissc suspicareniur. Sincerumesse-mere figmenlum rafij
spuriafum decrelalium coileciiouem; papissce ficla. spurii filii lypo nllegorice designari opinanluf (187).
:
Quisque in siro sensu abnhdet (188).

, AUCTGRES DE PSEUDO-ISIDORIANA COLLECTIONE CONSDLENDL


Ecclesiaslica hisloria Centurialbrum Magdebui^gensium,tom. II, cap. 7; lorii. III, cap. 7.
•1?r.TunRiAsus, Adversus Mdgdeburgehsescenturiaiofes pro canonibus upostohrumet epislolis dweialibik
Pontificum apostolicoriimLibr. v. Florent., 1572; Colon., 1575, in-4. -,.
.BLONPELLUS, Pseudo-Isidorus _?.Turrianus vapulantes..Genev., 1628, 1655, in-4.
YANESPEN, De collectioneIsidori vulgo' Mercaloris (Commenl. ih canbnes et decrela juris velerisi Opp.
•'"•' - '- - • ' '...."
tbm. III).
BALLT_RINI, De ahtiquis colleclionibus,]>.-m, oap. 6. (GallandU Syiloge, toni-.I, p. 528 sqq.) -
.;BI_ASCUS-.De colleclione canonum Isidori-Mercatoris. (Gailandi; loco citato, tom. II, p. 1 sqq. _.
ZACCARIA, Ahlifebronio, tom. I, dissert.'jii;I cap; 5-5. (Edit. Pesar., p 285 sqq.)
"SPITTLER,Gescliichledes kanonischCnRechisbis~aufdie Zeilen des falschen lsidor-. Halle,1778;S. •
245 u. fi*.
MARCHETTI, Saggio critico sopra la sloria di C. Fleury. Roma, 1781.
Anlon.-TnEiNEa.De Pseudo-lsidoriana canonum collectiene. Vraiisl., ' 1827. ' BIENEI.,-W
" der lirit. Zeilschr.
fur ReclilswissenschafllBd. 5,TIeftl. , , . '
D e
KNBST, fonlibus etconsilio P.seudo-hidor. Collect. Gqlls, 1832, in-4. _: . "
MQULI-R, Fragm. aus und uber Pseud;-Isid.(T.uh. Quarlalsc, 1829, 52.—•Yerhiischle • Schrif. Bd-.1, S. 283.)
"EicnnoRN, Die Spanische Sammlung. .
WASSERSCULEBEN, De pairia decrelalfmn Pseudo-Isidor. Yralisl., 1845.' Beilrage xurlGeschichtederjakchen
Dccreialen. Breshm, 1844. - . .- - .
KUNSTMANN, Fragmenie uber Pseudo-Isidor. (Neue.Sioni Jarlig. 1845, N_ u. ti.) ^ Pseudo^Isidorisclie
S2
Sdmmhiug im Boriner Kirchpnlexikon, Bd. 4, S. 68j9u. ff.
HEFEU;,Ueber den gegenwariigenStand der Pseudo-Isidor. Frage.. (Tub. Quartalschr., 1847, S. 585 u. ff.)
GFRORER, Vniersuchung ubcr Alier, Ursprung, Zweck der Decretaleh' des falschenlsidorus; Frcib., 18.8. •
(Geschicklederostund westfrahkisChenCarolinger; ' Bd. 1,-S.-71"U;"" if; S. 210.) S—r-in ' der Hall.
" Allar.Zeil.,
Jahrg. 1849, N. 277 u. ff, / - ,. '. ". .
ROSSHIRT. ZU den kirchenrechllichenQuellen des ersten Jalirtausends, uhd zuden Pseudo-Isidorischen De-
cretalen. Mil besonderer Rucksiclftauf noch nichl bekannle Ilandschriften. Heidelb.",1849. {Vergl.^Genj/er,
Deutsche Rechlsgeschichteim Grundrisse. Erlang., 1850,|-i. 422 u. ff.) h
WALTER,Kirchenrecht, § 95-98. ^_RICH'TER, Kirchenfecht, §§ 24, 69, 70.

_(179),Cf.Kunslmann p,254. Ilefele p. 1351-656. pag, 595, tie yariis quse Psendo-Isidoroad conscri-
(ISO) Nonnisi casu evenit, ut deTtothado supersit bendiim opus incitamentoexslitere.
dociimenlujn, inquose peccalorem dicil. -, '(184) Rosshirt, p. 19.
(181) Seil el GJVorer, eisi spnrias Decretales Mo_-. (185) Dollinger, Lelnbuclf der Kirchengeschichle
-
guntise orlas lenuerit, Ps.eudo-IsldoricaraCollectio- Bd.2, p.46.- . . _
l.em a Rothado ahsoluiain fuisse sentil. . _ (t86) Blasco.Toc. cit., cap. 16, p. 155 et seqq. —
(182) Conf. Waller §.97, p, \%, not.>. .Gfforur Geschichtexler.KaroIinger, Bd. 1, p. 288. —
(183) Waller adiiqlat, p. 197, nqt../",-merilo ad- De ipso commenla.rio. Haasdn Freiburger kircheu-
jungi posse: « Pietatem augere, perficere Christia- lexilion Bd. 5, p. 705 el seqq.
nojTinpres, divinnm ordinare cukuni, res Ecclesisein (1871Yid. .sup. ill. Rrisshirt, p.- 60.el seqq.
lulo ponere. De Tiis enim omnihus mjillo ef gravi (1.88)Devoii %V>\p. 358, hypolhesi nou penilus.
sennone agtlur ex spuriis Decretalibus. J Hefele' advcrsalur.
ISIBORI .MMCATORIS

^t%^^ff'">nM^^^t^^.^
Coloni_e1530.)
"(ApudMerljnum/CoIIectit-Oncil.,

IACOBI .IERLM-'-B0GT0RIS' EMTOM.OTCUEATOMA.

. :1teverendissimisinChrisioP,arrihurs.el doni.nis meis prsestanlissimis S.TEiraiA-.o


et _?R'A_.CISOO
Por.cuE_.i19,.
-jcnonensiset Parisiensis jlfcclesise "pfsesulibuseifjuriispecjissiriris, JACOBUS
MERLINU,doclor IheolOgu.,
s.-p.-p. --• ".._.'-.'-.' ._,."•".'-..." "',.' ." -,'-.. ,.";;_ .".•'-.

Sacrosani.ibrumeoricilionirii orlhodoxorumque.ponlificuhi inslituta, quse partirii diidum 1_eatusIsidorus


ln unum comportayeral, parljm tu,reyefendisslme iPaler,-pluriibo obfirmala publicanda dedisli,. in uniim .
Merre velumen-non dissimuWvi; conducibilius reipublicse nihil^fore existimans-,quippe ctim tam.copiose
tamque catlioiice/singula qiise aut ad-afterendos' mortalium errores,-aut ad inslaufandum iairi prbpe
coliapsum orbem prseseferant; ul jFacile riuncquisque ad irianiifnhabeat un.dejiisereses"e"thsereticqs ju<*u-
let, elalos depriiriat, volujiluosos.defaliget,-excilet i.diperites,exlnanial anibitiosos, viilpes capiat - paryulas
- vineam ecclesiasticam demblienies. Si igi.lur, posthac monstra "a-repnblica arcere pellereque'
quisplam.
- cbntendat, ijuld pr_eslantius lapidibus J>avid, quos liicJordanis copiosissime subinjnistrat ?, Si ilem votis
esiirientium satisfacer6 lenfet, quid.copiosius suavjusque opibus quas hsec de i.eiriotissiniis oris vehiens
nayis altulit-? Si yerq, seniitam jet vefiiatis splendorem coneupiscat, ex -quibus optimb jufe pellanlur
.crrorum tenfebi'se,el_procul.abeanl j_um ,'suis auctoribus. quid aperiius Pilruai ;.parenluinque sentenliis
quasin.pelU.nle sancto Spiritu iii hunc acervum eomportarunt? Hic nempe, velut ex pi ato floribiis uiii^
versis pieno.iacile coHiguntuilqiisecunquead __eraeoiiferunl eccIesiiisticam.Vqusecunquead coniprimenaa'
vitia exsltngiiendosque concupiscehliseardores .conducunl-.Hic prsestantissinia margarita mox, si paului__a
eflbderis, occufret". Hic quoscunqtie dsenibrisuscitavii h_ereiicos,''iiguIatos. bonfbssos, prostratosque inlue-
beris-Hic riluum atriue orlhodpxseEcclesise sacraroentorum osores/piagfsimposilis", seriiimofiuos agnoscesr
iiic quo Sponsi Ecclesisejura luearis, Tiic.spbris_elibertales. et quccciiriqusereliqua qii_e ad pacificum con-
yictum hpminuiiKCOnspirant,facile (lepfpmesi Hicvelul ad pelram parvuli,Novalus Helcliesaite, Saheilius,
GerinUius,Kepolianus cum-Paulo Samosaleno.elidmilur. Hi_cscinlilla Arianse p'erfidi_e,_nemagnuni laniiem
praebefet .incfindium-, Piioiirius, Eunomius,; Hebion, Monlaiius prisca emofiunlur. Tlicveliit-conden-
sissinia silya latitanl oriho!lox.i,.qui,inslar ursoruin.^Pelagium, ApolIInarem_Prisciiliaiium, Nesiorium.et
GalaphVygas,cnm filiis Hie.ricolanianl.laceranique.Hic Eulyches Maniciiseus,\Acephali_.Dioscoruset Theo-
dorus pfosternnntur.r Hic SeverusAquilegiensis gladio;Phi_nees-jugulalur."Hic MqnoiiieliW mandibula-
asini dejiciimlur.-.Hic Sergiiis, Pyrrhus, Macharius, velut vii-pes parvul_evienenlur..Hic Hiissitse perfidi, .
Yviclefislseinsani, et:Bobemi aposlala.,alqiie. schi&matici, ciun sua tola poster"itatejrut 'sirigulafis'feliis^
peipefub-fcriuritur anathemate.TIic regum et iriipefatorum.i^rarini.s velutchamo ei Tffendreprimitur. Hic
prsesuhim et .ponlificuniTuxu_.coarguilur':Si.disserilianl.principes, ;iiic&inc'era-paxTarit.at.;Si de.primaiu
--disceptent prsesules, IJTCmagni coiisiUi angelus pr_eficiendunrc-tileris pafefacit.Si pestilens-zizania agrum
.Dominicumlabefiiciareirieipiat, iti"o*x;paierexcilatureyangelicus,qui in;faseieu]os,.iTVcen.dio daudain, cbTli-
gere prsecipiat; quorum vinri atque condi.lionemsi semef degTistaverint aucloritates iilse siipremse, princi-
. pumscilicet et pOnlificumKecClesiasticam moxexcitabuni pbtestateih,. qu;e dudiim a JE.asiIiensi^eoncilio"
ioties commonila",.viresresumere nrin valuit, excilaia tandem bracliium vibravit, iiec prius ab instituto nia-
nusrevocabiljdoiiecolim-perdilamdFacliraan^-veriiatemdicovii-edoelrinffl
ex hujusmodiai^umemis tani .copiosiiqfyileque reipuijlicse ahtidotum exspeetefur, .vobis-reverendissiniis.
Palribus, qui verissimanj -cicairicem Chrisli...enp.ljs, supreniisque" stuiliis sancfamlliefus-alein, spons>Tri
Chrisli electissimahi, reslituere iiiifslr.areque', pulsis omnibus erroruni fueis, conlendijis, hunc nostiJjm
lantillum laborem pef vqs reip.ub.Iicse-bfferendura,digiium duxi : nbn pafum mercedis me asseculiirunr
esistimaus, modoex alumiio veitroJciijiis animmn vix hmiicri 'sufferuril).'quaiibiiic.i "' :q''.iestudiis (velut niel!
". ..;"". -.".B-__.TR_6L; CXXX;'""__;/ . ;';. ;- — ->• -;="4-_";- .....-
.':-''
3 APPEND. AD.S_£C. IX. — ISIDOKIMERCATORIS , i
depetra, et oleum de saxo duitssimo) 'argumeiila proferatis, qtfbus a Gallorum sedlbus pellantur hsereses,
reloreal veritas.Tnanesque, einullius moriienii conienlioiiesevanescant; Accipile igftur, oplimi palres, has
noslras Iucubraliones rei ecclesiasticse, imo et loli orbi riiea sentenlia profuturas, unde docli pariler et
indocti.i.n.prompiu.habeant quo deleclentur; quo se item adversus pestilentes, nescio quorum hominum
=rabies,'juvent, prqteganl, tuearitur; qub-ilem eessenl'pariter etampulenlur singula errorum seniinaria,
cedant bella paci, linidni scliismaia, veritalierrof : et luceat veritaiis lumen in Sion, el agnoscatur verus
zeli caminus in Hicrusalem, Christus scilicet, qui ventis procellisque, rursus atque iieruni ulinam
'.'"'"-•'' ; ...
imperet

/' /©RIGO-CON-GILlORUM-GMTiittAuiJM. . .

'Quo lempore concilia celebrari cmperunt, et de auatuor concUiis.

Canonesgerievaiiiinvconcijioriimalemporibiis.Con-i tri et Fiho eumdem JParaclitum demonstravit, dans


stanlini ca.peiuht.In prse.cedentibusriamque-annis,- laiiiis symboli forn.am,qiiam lota GrseciaelLalini-
persecutiorie s_evienle,doeendarum plebiurii niiriime las iu Leclesiis prsedicat. Terlia synodus esi Ephe-
dabalur faciillas; deinde-Chrisliariitas in diversas sina prima ducenioriini episcoporum, sub juniore
lisereses scissa est,- quia noneratlicenlia-episcopis . Tbeodosiq Augusto edila, quseNestorium duas per-
in uiium-convenire nisi tempore supradfeti.inipera- sonas in Chfisto assfereiileni juslo anathemate con-
toris. Ipse cnim dedil facullalem Chrislianis libere demnavit , osienderis riianere in d.uabus naturis.
congrj_gari-..Sub hoc eliam sancli PalresJn coiici- unarii Do.mininostri Jesu Christi personam. Quaria
lio. Nicseno de omni oibe. terraruin conyenientes synodtis est Chalcedonensis se_xcentorumtriginla
juxta fideni evarigelicam el apbstolicam secundum Siicerdottim,sub Martiano principe habifa, in-qua
post afioslolos Syiubolum iradideruiit. .Quatuorau- 'Eiiiyeliem Gonslantinopolilanuroahhalem Verhi I)o-
tem priiicipnlia csse concilia ex qujbus plenissimam miniet carnis .unam naturam pronunliantem, et.
ITiiei(loclrinani tenent Ecclesiffi lam de Palris, et ejnsdefensorem Dioscorumquoudam Alexahdrihum
Filii, et Spiriius -saneti divinitate, quam prte.dicli episcopum, et ipsum Neslorium cum.reliquis iisere-
Filii-et Salvaloris noslri incarnaiioiie. Prior harsim licts^unaPafj-um senlenlia praedamnavit, prsedicans
Miesena.synodus-esl ireceiiloriim decem el oclo eni- eadeni synodus Chrislum. Dominum sic nalum ^le
scoporu.rn, sub GonstantinoAjigusto imperante per- Virgine, ut in eo subslariiiam el divinseet huinafue
acla, in qua Ariana.-perfidise blasplfemia condem- coiilileaiiiur.naiursc.Hse suiit, ut prsedixiinus, qua-
nata, qua iii_equalilalcm sancf_e Triniialis idem luor priiicipales, et venerabiles synodi. fidemcalho-
Arius asserehat, consubslantialem D.eo P.alri T)ei licam' . complec.leiites. Sed et si qua .sinl concilia
Filium eadem sancta synodus.per symbolum defi- " quse saucli Pafres Spiritu Dei pleni sanxeruiit,
nivil. Seeimda synodus, est ceiilunv quinqiiaginla post istofum qualuor aucloritajein omni manent
Patrum, s.uh Theodosio seuiore Conslarilinopplioon- stahilila vigore. Quorum etiam ges.lain hoccorpore
gregala,.qiife Maeedoniiiin,Spiriluhi sanctum Deum .condita continenlur.
esse negantem, condemnaus,' consubslantialeni I'a-
Item-desynodwprincipalibus," - - guibus intocis, quibus pro causis, -" • quibus
' lemporibus, quibus
- ,
: auctoribus cehbmtai sint.
Prfnia synodus inNiccea trecentoriim clcceni el riint. Quarla in Chalcedone sexcentorum tniginta
-oclo-Pah-hnrcoritia-Ai'iujii,-^!exaiidrimim presby- - Patrurn , conira Eulychem; Consianiii.opolilaiium
terum, qui tres gradus in Triini'ale-"assere__atr,.Ea-; abbaleui. qui asserebat-Chrislum post Iiuinanam.as-
trem scilicel iuajorem , Filitim. niinoreni, Spijilum sumptionem non ex' duabus rialuris exsislere,'sed
saiictum crcatufaui, lcinporibus ConslantiiiTpfin- solam in eo divinam- naiiirampermanere,' lempori-
cipis, Silveslri papse RonianiyMacharii Uierosolymi- - bus M..fiianiprjncipis,.Leqnis papse l.omani, Juvc-
lani, Alexandri Coiislaiiiinopoliiani.qui condemnala nalis Iliuiosolyinliani, Anaiolii Cbnstaniinopoliianl.
lia.resi slaluerunl canoncs viginli. Quorum auctor Qui condemnala lia'resf slaiuefuni canones viginii
maxime prxfatus sancliis Alexander episcopus fuil. septem, qiiorum auctpr. maxiraeidemsaiicius.Aha-
Seeunda in, Coiistaniinopoli centum quinquaginta lolius Conslantinopoliianus1episcbpus ftiil.; Qtiinta
Palrum conlra Macedonium Gonslanliiiopoliianum Gonslantinopoliconlra Tbeodorum Mopsueslenum,,
episcopum, qui negabat Spiriliini sanctum Deiim " et onmes haereticos. Qui Tbeodorus dicehal aiiiim
esse, tenipbribus Graliani et Tlieodosii principum, Deum esse Verbum, et alium Ghristum, et sacrain
Damasi papa. Ilomani,- Cy.rilli Hierosolymitani, "Virginem Mariam negahat- Dei genilricem fuisse,
Nectarii Conslanfinopolilani,qui, eondeihnatahseresi, tenipoiibus Jusliniani principis , Vigilii papse, D"o-
slaiuefunl canoiies tres: Qiiortnn inaxime auetbr inini Antiocherii, Eulychii Consiantinopolitani, qui
Nectarius Constahtinopolilaiiusfufi, Terlia ih Epheso " quatuordeciiii capiuila anathcinalizando scripserunt
diicentorumPatrum contraNestorium Constahtino- ,conlra Theodori ct sociorum ejus' blasphemi.-is.
poliiannni episcopum, qui dicebal beatam virgiiicm 2 Sexta in Gonslanlinbpoli, ceiiluui quinquiiginiaPa-.
Mariamnbn Dei, sed hominis laniumniodo "genitri- trum -conira Machariiim Antiochenum episcopmh
ceni, ut aliampersonam carnis, aliii?n faceretdiyi- ,-et socios ejus, qui unam vohintatem e.lqperalionem
nilalis;.iemponbus Tiieodosii Magni "pfincipis,Cbe- in Chiistoialsa suspicione -aslriiebant, teinporibus
iestini papse Romani, Juvenalis Cohstan.ilnopolitani,. Conslantini principis , Agathouis papoe Roinani,
Cyrilli Aiexandrini. Qui. duodeciin eapilnla cSntia Cebigii.Consljnlinopolilani. Qui condeniiiaia-liseresi
Neslorii blasphemias, tolideni; capitula, auctoreeo- anailien.atizando scripserunt.octa capitula. -
dem saiieio Cyrillo, anatiiemalizando. eoi-scripse-
Itemadnota.tio synodorum quarum gesta in hoc co.dice c.ontinentur
. Prima adnofaijo Aquilanoesynodi, qui anie Ni- jorem poslpdnitur : in qua Paires "oclodecim sia-
coenamferiur fuisse, sed nfopler auctoritaiem »na- tueruiit wuones viginlt qu-.-.tuor.-^00™!!! auclor
S -. -DECRETALIUMCOLLECTIO. 6.
maxime "VitalisAntiochenus episcopus exstitit'. Se- A nse provincise, lemporiliiis Aurelii Garlhaginensis
ciinda Neocsesariensis, (iu;e posl Aqnjtariam etNi- episcopi.ileguntur esse conscripti. Nona Arelalensis,
csenamiegitur fuisse, in qua Patres sedecim s'ta- in quaPalfes staluerunCcanoiies, eic, quorum"au-
luerunt canones qualuordecim , 'qubfura . aucior ctores maxime Silvesier urbis Romse episcopiis, ei
mavime Vilalis Salaminus exsiitit. "Terlia Gahgren- sabclus Marinns Arelatensis cpiscopus exstiter-tinf,
Nica-.namJegilur fuisse, in qiia Palrqs temporibiis Constanlini Augusti, sicul quidam asse-
sis, ,qiise_-post
sedecim .siatnerunt canones viginti unnm prdpler •irunl.Deeima iiem Arektejisis, >inquaPalresjiovem-
qtiasdani iiecessifaies.eoclesiasticas, maxime..conira ;decira statuerunl cauones, qiiqfiim.auctbr maxiriie
-Eusiachiuih,qai'dicehal qubd miilus in conjugali sanctus Csesarius Arelaien_,is'episcopus,exsliiil.j_5n-.
ordine positus, liec nllus "fldelis qni nbn oiniiibus 'decima item Arela-lensis, in quaPatrcs sedecim.sfa-
ceiiimliarel quae possider.et, spem apud Dominnm tiieruni -canones. Duodeeima iieni Arelalerisis, iu ;
-laberel, el multa ali.i venenosa, quce enunierare vico Orlinsico, in. qua Patres undecim slatuerunt
longiim.esl. Qiiarla Sardicensis, in ^uaPalfes qua- .canones,' quofum maxime auclor sanclus C-esarjtis
draginla staluefurit canones viginii unum,_quorjim Arelatensis episcopus exstilil. Terlia decim.a item
jiuctor-maxim.e.OsiusCordubensisepisebpus, ei "Vin-'. Arelatensis. -in qua Patres novenideciin.sialuer.uiii:
eentius Gapuanus episcopus, el sanclce___oman_e,Ec-. , canones, quortim auclor maxinis Sapardus.A-rehf-
-clesiselegaius exslilerunl.Quinla Ariliochena, in qua fensis episcopus exsiilit. Quarla decima Afauslcen-
Patres triginta staltierunl canones viginti. quinque,' ' sis, in qua Patres sedeeim slariueruiil eanones, qup-
. qubrura auclor maxime Eusebifis Paiseslinensis epi- Tum auctor - maxime Hilaiius' episcopus. ;exslitit>
scqpiis exsiitU.- Sexla Laodioensis, in qua Patres o 45extadecimaAgathensis.,in qua Palfes.triginla gua-
viginli"<iuo-statuerunt'canones qnadragihla novenf, tuor -staluefunt canones,r.qiforuin auclor-.maxim.e-
quoiuni aiicloi. maxime Theodosins episcbpus exsli- Ga.safius episcopus exstiiit. Septima" deeiina Aure-
llt. Sentima Carthagiiiensis, in qua Palfes. ducenti -Jianensis, in qua Palres sejituaginla dtios,slaluerimt
^ideeeni et-septem, statuerunt canones triginta-lres, canones, qiiorum auclof maxjme Aurelius Arela-
quorum aucibr niaxime Aurelius Carthaginehsis tensis .episGopusexslitil leniporibus CIodo,vici>egis:
«piscopus exstilirt. Etiam sanctus Augustinus Hippo- Octava deeima Iteiir Aurelianensis,' in qua Ratres
_ nensis episcnpus in. eadem- syjiodo legilor fuisse tfiginla" .unum slaiuerunt canoncs, quofura au.eior.
iempoiibus Tlonorii.Augusli.. Oclava Africana '.siib maxira.eMelanius Redensis episcopus exsiilil..Nona
Theodosio niinoreAuguslo, in qtia Palres.ilucenii decima jtein Aureliaiiciisis, in-;qtiaP.atresviginti trcs'
qualuordecim j-ecitaverunf-et firinaverunt canones sialuefunt.canones, quontm aiiclor niaxime sanctus
.cenlum et quinque -qiii jer diyersa concilia Arfrica- . Albinus Aiidegavensis episcopus exsliiit.- --

IKCIPJJ EPISXOLA ACfiELIJ CARTHAGINENSIS EPl^COPJ


-|i.DDAMASltJSl.PA-PAJI.

Severendissimo papse DASIASO A-IRELIBS Cairina- nobis scripla mittere d.gnemini., Qualenus per ve-.
_gineiisiseplscopus., _ , strse"sanciitatis ngbilitaiem atque-prudeiiliani imsse
Gloriani aposlolicse sedis el vesifse sublimilalis,. yaleamus quse in -.prsefaia sancta sede .supradjciis
_g.ratiamnoslra Tu-ii.il.iias"exoraT ul staiuta qiise re- leiiiporibus sunt decreta, et qiii adversus caho.hunj,
jierire poteritis _pos.t*finem bea_i.principisapWt.ojo"- apostolorum jnsliluta gesserunl cognoscaniur. JJene-
_ruin,Pelri usque ad veslra' sanctilatis principiuS), •valcte, sanctissime papa, el orale pro nobjs.-,ajrian-.
juxta apostolicsesedis ^uctoritalem., qiiam cognow- -lissime pater. Dafa'"vjii JKalend. Martii, el lecta Ro-
'_rn.us "per vestrffi -sapienii_e"sanctiratem ^gubernafi, .riiseNonas Maii." -- ' " -
HESClilPTOM DAMASTAJ) ADJIELICJM CARTHAGJNENSEM EPJSCOPCM..
- JBeafissimo.ffatrj et.coepiscopo AURELIO Disiiscs. i].ctum', (juoniairi,ut jara prsalibalum e&t,:confraeum
.Scripta sancfitalis luseTlebita .v.enerationesiisce- agil cujus inipulsu-el gralia iidem.sancti ediiisiint
_pimus,;inquibus sitire yeriefaiioneni acprudentiam- canones. Diabqlica ver.orieyuitiaplerosque subiilitei'
luain apostQ-ica"inslifuta (ul.dignum ei_at_)c.ognovlmiis:.fallere soiet, et ila quorumdain imprudentiam^per
Qua de.requsedam ex his"qusepetisl.' misimus, et .similitudinem-pieiatis ssepissimeUliidit, ul pro salu-
qusedam adliuc cum.ilerum miseris, mitlere cupi- taribus nbcilura persuadeal. Idcirco riorma sancto-
inus.NnUum lanien a beatiPetri-priiicipis apostolo- runricanonum qui sunt.Spiritu Dei conditi, el tolius
jaim jinejirsedecessofuiii liostrorum prseterriiislmiis, .reyerentia consecrati, fidclitera nobis est scierida, et;
de quoriun sialutis aliquid libiper Ammonium pre- diligenler tracianda, ne qiiovis modo sarielorum Pa-
.sbytefum et Felicem diaconum" sub certis sfgriaculis trunl stalulaabsqueihevitabiii necess_itate_{quod"ab-
non mitleremus. Quse le et cuslofliiie qptamus, -et sil) traiisgrediatnur, sed fidel.issimeper eagradien-
.aliis pr_edicanda ka jiuhlieanda niandanius, ul a'b jes, cum eis _qui ebs jnslinclu xoiid.iderunt divino
X)innibus ihviolate debita veneratioiie cuslodiantur, -.mercedis gloriam, ei Jaboris «umulum eoruni raefitis
et iiiviolaie"ser.veriiur, alque ab omnibus futiiris auxilianle Dominohabere mereamur. His iiaque riie
lemporibus diligenter venerenlur_, quia viojalores delibeualis, e't ad" ecclesiariim, v.eslrafjjm; notliiani-
volui!larie.e_UJonumgraviler a sanciis Pairibus juili- noslra deliberalione perlatis, parere vos eorumdem
-scanliir,el.a Spirilii"sanctO;(ctijus'insiinctu ac dbnq sanctorum canoriuni regulis summopere cpnvenit, ne
diclali sunl) darauarilur.,quoniam blasphemare Spi- in aiiquo.eisobviafequbrum.dam i_gnaviafacial, sed
ifitum sauctum non incongrue videntur, qtii.cbnira vestra. sapiens e"lsana doctrina^quse cupil v.os rper
_sosdeni sanGtqs"canones non .necessjlaie compulsj, r. bmnia placere Deoillis cohser.edeset comparticipes
«ed libeiiter.,' ut prsefixuin jjs.l., aliqusd prbiefye coelestis.regni in sedibtis' fideles cooperatores osten-
agunt, aiiiloqHrprsesumunl.-.aut facere volenlibiis dai. Data 'xvi_£_tlcm!,. Juiiii, Graiiano et GirjiioJV"
sponte consentiunt. Talis ernini prsesumpiio Jiiaril- £a]isuiibu& . - .• - - "
feslennum genusest blasphemaniiiini Spiriium san-
APPEND. AD SiEC. IX. •;- ISiDORI MEIICATORIS

PR&FATIG .ISIDORI IK SEQUENS- GPUS,.-

TSIDOI.CS flksive qu.e anten.,-seu qna.. pos"tmociuraTacla suiit,


scrvus CJirisli.Ieetoriconseryosiioet o'a-"_/
" sub ordiiie nuniei-orumacTempofum capitulis siijs
renti ia Domino fideii saliitem.
Compellora multis-taniepiscopisqiiam. reiiquis. distincta. sub liujus" voluminis. aspectu. To.camus,
sefvis Ghrisli canonum senlentias colligere, el in subjicienles etiam reliqua' decrefa prsesulum Ro-_
iino,vbliiiriine redigere, et de multis "unumfacere: ihanofum u.squead sanctiim Gregorium, et quasilam
Sed Jioc oppido conliii'bai,.quod diversse.interpreta- epistolas ipsius in quibus pro culmine sedis apo-
tipnes vafias senlenlias faciunt, et~licet unus sit sloliese nori in-par conciliorum exstat-.aucloritas ,
sen_sus",.divers-e,tamens.unt sentejiiuiv eTaliselon- quatenus ecclesiastici ordinis disciplinarn iinum -a.
g.ores, aji.3 hrevioi'es.,Ea vero concilia qti_e"Grseeb nobi.s coacia atqiie digesla el sancli.prsesules pa-
suritedita slylo, airiplius rquaui .tripiiciter'aul qua- tern.is insii.uaiiliir regulis, etbbedienles Ecclcsiie
drupliciter inlerprelala alqtie,conscripla reperimiis.f ministri vel pbpuli spiritualibus" imbuanlur exem--
Quod si veritas esi quserenda e pluribus. Grsecoruiii" plis, et non malornm hominum pravitatibus deci-
sequumiir siylum ,'. eorumque imiiemur dicliqiies- pianlur;-Mulli enim,.pi'avilale et cupiditate tlejiressi,]
alque.exemplaria; sin ntinus, ipsi dicant alque ex- aecusantes sacerdoles oppresseruiitr Ideo sanciil
ppiianl quibus, tbt sunr exeinplaria quqt codices. Patres leges consliliierunt quas sanclos canbnes
Nobis tamen -videtur, cum in nostro discrepaverint R appellaverunl. Mulli ergo- idcireo alios- accusanl _.
sermbne? ul unitas-, cUrerrtasab ipsis.qiiserenda sit, utse per illos excuseri!, aui- eoruni -honis ditentur.
quofinriiingua edita. esse nbscuniur. Quod et hbs Plei-iqu.e verq. boni Chrlsliani propterea laceni, et.
"fecimus, et sicut a veiis eorum rreperimus niagislris, portarit aliorum ^peccala quse rioverunl, quia do-
in volumine cui hsec prseponiiur prsefaliuricula inse- ciimeniisssope deseruntur quibtis.ea quse ipsi seiuni
rere euraviinus. Canon autem Grsece, Laline regula- judicibns eeclesiasticis probare non po'ssuni,qnoniam
nuncupalur. Regula' aulein dicta quod recte ducil, licet vera siut qusedam, .11011 "tamen judicibus ere-
nec aliquaiido aliorsum trahit. Alii -dixeruril regu- denda sunt; nisi quse certis indieiis demonslranlur,
lam dictam velquod rcgat, vel quod normam vivendi nisi quse manifeslo judicio convinctinfur, nisi quas
prsebeat, sive quod distnrtum pravumque quidcbr- judiciario ordine publicantur. Niillusenim qui suis
"rigat".Synodum aulem ex Gfseco inleipretari conii- -rebus est spoljatus,-aul a sede propria vi aut ler-
tafiOitvel cmlum. Conciliiimvero nomeniractum ex fore pulsus, anlequam omnia sibi ahlala ei le-
comniuni inlehtiqne,; eo quod in unurii oinncs diri- gibus restituantur, et ipse pacifice diu-suisfnia.ur
gani.mehiis.obtutum. Cilia-enim oculorum sunt. hoiiofibus , sediqup proprie regulariter-.resiilulus.
U.ndeel.qui sibimel dissenliurit,.non agunl concilium, ejus niulto lempbre liberc potiatur Iionore, juxta
'
'J
quia-non seniiiiiitunuih. Gbelusvero convenlus est, eaiionicain accusari, vocari, jiidicari auf damnaii
vel, congregalio a coeundo." id esl convenicndo in insiilulionem non po.lesl. fJndq el ecclesiastica Ili-
unuin, unde et eonvehtus esl huncupaliiSj qubd om- sto.ria, ab Eusebio Caisariehsi episcopo. cojifecia,
nes ibi conveniunt, sicut eonvenlus, coelusvel con- - de muliere quadam quse prq.castilaie a marilo ac-
cil.iuma societate multorum in uriiim? . . : • eusahalur ait: « Prsecepluin , vel inierdictum est
lu pfincipip vero voluminis Tiujus qualiter con- - abjmperaiore lege lala, ul primo penriitterettir
cilium" apud "nos eelebratur posbimus , rut qui ei fem familiarem libere diutius ordinare , tum
nostruin brdinem sequi voluerint-, sciant qualiter dehideresponderet objeciis. . Hsebmnes leges larri
hoc agere debeant. Qui auicm libc agere nielius. ecdesiaslicse quam et .vulgares. publicseoue prse-
-^ .' ,'
elegerinl, facianl quod jnsto- canonicoque alque Cipiuilt: -" .
sapienlissimo consilio 'udicaverinl. Dehique pro- Horunivero conciHnant)asiomniaponerentur,anle
pler eorum auctqritatem cseleris coiiciliis pfse- delicerent <lies, et nimis prolixa fieref. epislola.
posuimus canones qui diciintur aposlolorum,. licet Ex pfuribus tamen aliqua hic ad provocationem
a quibtisdam apocryphi dicaniuf, quoniam pliires eos aliorum inserere judicavimus. Ait hamque sanclus
Tecipiuiit, el sancli Patreseofum senientias syn- |i Leo Romanse Ecclesise ahtistes in epistola Clialce-
odali au.ctorilale. roboravefnni,.et inter canonicas dqne.nsi cbncilio missa , cujus, initium esl: « Leo
posuerunt conslitiitiones. Deinde qusTumdam epi- epis.copus synodo Chalcedonerisi. Opiaveram qui-
slolarum decreta virorum aposiolicoiiim inlersertti- dem, dileclissimi, >.et eieiefa. In qua inler ccetefa
"
mus, id.est Clementis.-An.acleli, Evafisii et csete-' sic testatur dicens : . Quia vcro non ignoramus jier
i'orumapbsiolicorum,quas poiiijmus haclenus repe- pravas semulaliones muliarum Ecclesiarum statiim
"rire epislolas "iisque ad Silveslrum papam. Posl- fulsse tufbalum, plufimqsqiie Tratres injuste seilihus
mqduni vero Nictenamsynodum cbnstituimuspTopier ,suis pulsos etin exsilia dejiorlaios ^itque,iirlocum
auciorilatem ejusdeni magni concilii. Deinceps.di- superslitum alios snbsiitulos; his primilus vulne-
versorum conciliorum Grsecorum et Latinorum, ribus adhiliealiir inedicina" justitia-.- __fe.qmsqii.i_h
9 DECRETALimi COLLECTIO. _<_>
ila-c-areal propri.s, ut alter u.talur alienis. Quem .A-a xii Kalend.Aprilis^hsque-iri xvin Kaleiid. MaiL.
ita erronem oi-ine_.-relinquant, ut nemini quidem solerter iiiquiii,et si die Sabbatorum incideril, cqn-
Pasclia cclo—
pcrirehonor deheat, sed pridribus episcopis cum sequcnti die. Dominico, id.est luna xv,
omni privilegio suo jus propriuni reformeiui'., . hrareconscripsit, etsi die Dominicoluna xni.ejus-
Ea.dem el antiqui apostolici qui fuerunt anle syn- dem mensis, "id est.prinJi mcnsis", everieritiDsa
odirn Nicsenam sanxerunt.". Eadem synodus quse' hebdomada iransmissa iii allerum diem Dominicuui,,-
iiabita esl in Larissa sub Yaleriano loquilur. Ea- Pasclia-sine dubio celebrare conscripsit. llis ei aliis-
.lem plurimseRomanaesynodi iestantiir, eadem papaN qiiampluriniis exemplis palet plura/esse quam viginti
Syinmachus et. eseleri sancli Palres.-saiixeniiit. , Nicseni:concilii capilula-, et veram esse prsedictam»
Quorum statula prolixilatem. vitaiites hic inserere Julii papse epistolam. Nobis-autem quidam e con—
distuliir.us. Si quis aulem hsec plenius scire ct sorlio fratrum nqslrorum Orientales lestati sunl se
iegere voluerit.suis in auetoribus inveriireet legere vidisse concilium Nic_eiiumhahens polioremquatuor
pleniler poterit. Nobis vero liac in prsefaliimcula ' Evangelibrum .magniiudinem, continens in se sesv
isla sufficianl. Et sicuf milili ex multis armis illa siones episcoporum, elrinirodticiiones, judiciaque
sufficiunt quseferre congruenler super se poterit, querimoniarum, atque definitiones et cohstituiiones,
sic nohis de mullis sentenliis una,_aut duse,_vel B necnon--etsubscriptiorieseorum. Ad cujos simililu-
qiianliim tune necessefuent, siil_iciunl,quonianisicnt dinem magnumChalcedonenseconciliumconserIptum>
cujn uno telo aut duobiis inimicumvincimus, sic. esse confirmavcruiii, el demum alia Constantinopoli.
cum una aut-daabus senleiilMS-aiiclorilate pleiiis "condita-vunura videlibcTsnb Justiniano imperalore,-.
temuhim superamus. Si enim de Tnulieribusel sse- contra Dei impugnalores Origenem, Didymum , et~
ctilaribus hominif.us hsec" cunslilula sunl, mullo Evagrium , et aliud temporibus Agathonis papee et.
inagis eeclesiasiicis.viris "et sacerdotihus suiii. con- Conslanrmi imperaloris conlra. Macharium episeb-
ce_sa Hsec eadem vero ecclesiastica jura juhent pnm , elSlephaiiumejus dis-CipuIum,' ac reiiquos
elsrecuii leges prsecipiunt; Simiiitcracctisalores et episcopos, qui pro frurnenlo zizania Ecclesiis semi-
acciisaliei.es,--quassseculi leges pfohibent,"canbnica itaverunl, vinum misciierunt aquse_et pioximo po-
fiiiiditus repellit-aucioritas. Synodorum verocon-- Tum dederunt eversione-turbida-; et- tanqiiaminpi
gregnndarum-' auclbrilas - _aposloticse sedi privata' agni simulahant nfendacium', et veritas uimenda-
coinniissa -esl poteslate, nec uHam'syiiotiuni ratam cium refutabalur. ,•_ - . - '
esse legimus, quaeejus-noii'fuerit aue.orilale con- ' Nosse eiiam
opbrtet (licef cerla non iufirmentuf-,
grcgala vcl fulta. H;ee canoiiica leslatur aucteritas, ' qusiluor esse principaliaconcilia ex quibus plenissi-
h_echistoria ecclesiastica roborat,hsec sancii
' IJatres u niam fidei doctrinam tenent Ecclesice,tam dePatris,.
conSrniant. '' '•-'< "--' el Filii, et Spiritus sancii divinitale, quam de prse-
- Scif» aufem vos volo, octoginla episcopos, quihoc, dicti Filii et Salvaloris rioslri-incarnalioiie..Piiof;
opus nie incipere,- et perficere coegisiis; et cunctps harum Nicseiiasynodus esf trecentbfum deceni ei
reliquos Dbmini sacerdofes oporlcl ,--qub'd plura qcto episcoporuin snbConsfantino Augus_bperactav
qnain ill.aviginti capitula quse apud nos habenlur in qua Arianse perfidise blaspheinia condehinaia,'
NicsensesynodiTeperimus, el indecrelis Julii papce' qua insequalitalem- sanclce Tfiriilaiis. ideni Arius
'
septuaginta capilula ejusdenf synodi' esse debere le- asserebat, const.bstanlialem Dco-Patri DeumFilium
gimusr Quam epislolam in suo ordine-iriter caelera eadem saiicla.synodus pef Symbolum definivif-.Se-'
qeereia apostolicbrum-posuimus, _ia.c-srailaii.ii.us . cuhda synbdus centiim quinquaginta Palrrim?,- sub .
•et cunciis jiosse volentihus rimandam. Nam-quod Theodosib seniore Goiislantinopolicongregata, quse
plura quain.vigiiiti-capitula.sirit.Nicseiii:cbncilii, i"ii Macedonium, sanctum Spiritum Doihihumesse rie-
mtiltis inveniiur locis. Legitur enim in Constantino- ganten"i,condemnans, consubstanlialem Patri et.Fi.
politano conciliojla:.« Manifeslum-eslqjiod illaquse lio eumdem-Paraclclum demons.lravit,. dans,-lalius
sunl per unamquamqueprpvinciam ipsius proviifcise Symboli-foruiain-,quain lola Grseciaet Lalinitas in.
synodus-dispenset,' sicut Nicserio-conslat decretom Eeclesiis prsedicant.".Teriia synodus est Ep.besina-„
esse concilio.. .Legitnr etin epislola Innqceutii papse prima dnceritoruni episcopqrum . subniihore Theo-
Viclricio Rolhomagensi eplscopodireeta", Tta r-«._3i dosio Augusto edila; quse Neslorium mias personas
qiuc causse vel «onleniibnes-inler-cleriebs et Iai- in Chrislo asserenteni justo analhemate- condem-
cos , vel •inler - clerieos tam majcris ordinis quam riavil', oslendens manere. induabtis naiurisuham
etiam iiiferioris fuerint exortse, placuitut -securi- Domini noslri Jesu Christi-personam'. Quarta. est.
dum synodum Nicsenam eongregatis omnibus ejus- synodusChalcedonensis-sexcenlorum triginla sacer- •
-dem proviiicise episcopis judicium lerminelur,=» "et dotum, sub Maftiano-principe liahila, in qua Eutj'--
reliqua. Sancise eliam memoria. TheophilusAlexan^. chem Conslantinopolilanum ahbateni Verbi Dei ,et__
suis.in epistolis meminil in cohcilio carnis tinam naluraui pforiuritianlein, et ejosdefeii»-..
" drinusepiscopus
Niccenosiatutum esse ut ab vin IdusManii usque in sorem Dioscorum quondam .Alexandrinum- episoo- ,
idem NonasAprilis, diehus scilicel 28, qualisctinque. puni, ef ipsuin:rursum Nestorium curii reliquis luc- .
liina nata fuerit in quolibet- riiedio spatio,peihibet relicis liiia Patrum sententia prsedamnayit,prsedicaris-'
facere initium primi,juensis, quarlam decimain verq . cadem synodus-Christum Doiniiiuin sic natumTde--
II APP__ND:AD S'_EG'.TX'.— 1SID0RI'MERCATORIS 12
"Virgine, ulin una substantla' divina et humana A vigore.-"Primo quidem ordo, ut prcedicfumesi, de
comineanluf naturse; Ilce sunl, ut prsediximus,qua- celebrando concilio inserlus habetur, el poslmodum
tuor prihcipales et venerahiles sy-nodi,fidem callio- canonum aposloloTum,ac primorum aposlolicorum,
iibam compleclenies". Sed si qua sint cbncilia quce' id esl ,a_sancto Clemenie usque ad sanclum Silve-
saneli Patres Spiritu Dei pleni sanxerunt_-posl ipso- , strum sequens ordinem suiim. '
ruiri qualuor aucloriiatem omni maiient stahilita

ID EST

:REGU_L./E ECGLESIASTIC^

_4 sanctis Patfibus. constitulce, ei ab IsiDpuo in unius codicis corpus collectm

i ORDO DE CELEBRATKDG CONCILIO.

Ilofa' diei prima,- ante' solis prftfm, ejicianfur _!Utin sinistrum nos non ignorantia trahaf, non favor
omiies- ab ecclesia, , obseraiisque foribus cunctis infleci8it,non acceptio jriuneris vel personse corrum-
ad uriamjanuam p.efquamsacerdotes ingredioporlel, paf\ sed junge nos libi efficacitersolius luce gratise
ostiafii stahuiil.- Et _eonvenienles omiics episcopi dono; ut simus in te unum, et in nullo deviemus a
pariter iniroIbunt,-.et secundum ordinaiionis suce yero,-quaIitef in nomine luo eollecii, sic in.cunctis
fenipiis .residebunl.. T'ost. ingressum epispoporum .leneamus cuin moderahiine pielaiisjustiiiam, ut e.t
omniiim xnque' consessum, vpcentur deinde pre- liic a te in nuHo dissentiat senleniia nostra, e.t in
sbjTefi,' qrio*scausa pfobaveril introire, nullusque /uturo pro bene gestis cbnsequamur prsemia sempi-
se inler eO's ingefiit xliaconorum. Pqst liss ingre- terna. ' . .
.diantur diacones prqhabiles, quos ofdo poposcerit • In qua oralione -Pater nosler -non dicatur., nec
inleresse. fit covona facta de sedibus episcoporum, benedictio,.sed ipsa solummodp oratio confirmeiur,
presbyteri a lefgo ebrum resideant, ,quos ,lamen •Finita autem 'oralione, et responso. ab qmnibus
sessuros'secuni lrielfopoliianus elegerit, qui ulique Ameh,- rursus dicat archidiaconus : Erigite .vos.
«lcum eb judicare aliqnid,. et definire possunt. Confeslim"omnes surgant et-cum omni tiniore Dei
Diaconl in eonspectu episcoporum stent, deinde ct <lisciplinalam episcopi quem presbyieri sedeanl;
ingrediantuf jlaiei, qni_eieclibne'.concilii inleresse sicque omnihus in suis locis, in silentio. conseden-
nferuerunt. Ingrediantut qtioque jiolarii, quos -,ad .libus, diaeonus alba indutus, codicera canonum in
recitandum vet exeipiendum ordo requiril. Obsera- Gniedio proferens, capilula dcconciliis agendis pro-
-lisque, janriis, et sedenlibus in diuturno silenfio' nbnliel, id est, de concilio Tolelano "terlio, cera
sacerdblibus, alque cor tolum hahenlibus ad Do- xvra. Item, ex concilio Toletano quarto, sera III.
niiiHim, diclurus est archidiacorms, Orale,- slalim- Ilem, ex.capitulis OrientaTmmpartium, quse Marli-
que in terram omries proslernenlUr, lam episcopi nus episgopus de Grseco in. Latinum. vertit, cera
jquem rfresbyieri,- el oraoles diulius,. lacite cum XVIII,de Synodo facienda. Ilem, ex concilio.Chal-
;_ictihusalque gemifibus, unusex episcopis seniori- •cedonensi, cera xvm. Item, ex cbncilio Agathensi,
ihus surgens, ofationempalam fundat ad Donirnum,- cerarxxv, vel XXVJ,vel aliud de" canonibus, quod
-ctmctis adhuc in terra jaeentibus-,dicens hanc ora- metropolitano aptius.visum fueril,utlegalur. Finilis-
tioncm : _ • .'que- titulisv -metrbpolitanus episcopus, concilitim
Ordtip'; allbquatur exlioriatione, Tta dicens : Ecce, sanctis-
'.AdsiiinuS, dOniinbsariele Spirilus, adsumus pec- simi sacerdoles, prcemissis Deoprecibiis, fraterni-
. cali qiiidem-immanilatedetenli, sed in nomine tuo tatem yeslram cum pia exhortalione convenio, el
-speeiaiiteraggregati; veni ad nos, et estb nobiscum,- per "divinum nomen obtestor ut eii, quse a nobis de
dignafe jJlabi coidihus nostris, doce nos quid aga- Deo, et de saciis ord.iriibus, vel sanclis niorihus
rmis, qi.ogradiamur*,etosteride quid efficere debea- •vobis fuerinf diela, cum onini pietate suscipiatis et
-_rms,ul,-le auxiliante, tibi in omnihus placere' valea- eum- summa reverentia perficere iniendalis. Quod
•mus. Eslo salus, et suggestor, et etfector judiciorum si.forsitan aliquis veslrum aliter quamdicta fuerinl
-losfrorum, qui«olus iCum Deo Paire,- et ejus Filio senseril, sine aliquo scrupulo contentionisin 110-
Jiomen possides:gloriosum.Non nos patiaris pertur- strorum.omniiim copulaiibne, ea ipsa, de quibus
'baloresesseiuslitia., quisummara diligis sequilatem, duhilaveiil, conferenda reducal, qualiier, Deoauxi-
13 DECRETALIUMCQLLECTIO.. .'4.
liante, aut' doceri pnssit, ant dbceaf. Deihde siniili k fuei-intcuncla delerniiiiala, ila ut qna.cunque delihe-
vos obtestttlione-Convenio.,'-efobsecro, ut nullus ratione communi_.flni"uiituf" episcoporiim singulorum
.veslrum in judicando, aut personam. aceipiat, jaut mahibus suhBcriBantuf, ita tanieii u't'ante duos veW-
.j.uolibetfavore, aut munere pulsatus, a jtislo gudi- tres dies quam-.sbivantcoricilium'omnes ftbhslituiio-r
4ei0.scienl.eravertalur, autdiscedat; -sed cum tota nes a se edilas -diligenlicorisideratione retractenl, ner
_piela_e',_.qui__quid,c_eTui iiqsTro-se.judicanpuin inlu- ih aliquo ofleiTjJisseiil.Itehv--in. _die quo "cohciliurii
leril retfaciale, ut nec discordans «ontentio' ad sub- ahsolveridumest/canbnesquiiii sancla" synodo cbn-
versionem jus.itise inler nos locum inveniat, nec slituli sunt, cqram ecclesia in .publico refegahtuf.
-ttera' i.npefquiren.da -cequitate vigdr- noslri ordiriis - Qiiibus-expIiciiis,.T,espomleatur.-in.ehoro U-Amen.
"" Deiride ad lociim redeuntes,"ubl in concilio risede-
vel solliciludo iepescat." .
Posl hancexhorlationem inlfbibuhl omries, qui- runt, c_mones ipsbs suljscfibant. Admonendi quoqne
cunque fuerint presbyleri,- diaeones, vel' religiosi a nietropolilano sunt dePascha venturo, quo veiiiat
uriiversi ad audiendum doctrinani.- Sicque archiilia- die.' idmoriendi "eliam sunt quo tempore siiperve-
conus lectujrus est caiionem Tolelani coneilii unde- nienti anno ad faciendura concilium veniant. Eligendi
cim'i,._eraprima, ne tumultu concilium agitetur, Quo etiam sunl de episcopis, qui ciim metropqlitano dics
;.canone-perjeclo, «onciliuhi; Ephesinum 'cx"brdine "feslos -Nalalis' Dominiret sanciunv Pascliadeheant
perlegatur. Deiride -collaiio;pariter: et instructio de celebrare., Post hsec, dieenie archidiacono.: Ofate,'
mysterio -sanctce Trini(alis;_liaTiealurfsimulque et onines simuliu terra pariter se prosternant, Jilii
de offieiorum ordiriibus, si in oiriuium sediuus ejiis- diutissime orantes,Tianc unus,ex.majpribus..oralio-_
' , - .;
. dem.•celebrilatis :unitas .leneaiur." .Prorhis quoque liem dicat: .;_'-._ ~-'*- ,•;,-
- - . - . Oratio -' ' : ; ,• .'" .
proul spalium diei permiserit, et episiqlse -.
papse Leonis' ad .Flavianutnepiscopum de errbribus ! Niilla.est, Domine, TiumaiiEe'conseienlise' vinus.
Eulyclieiis,: et myslerio Trinilatis, -legendce srinl. quceinoirense pbssit luce-volunlalisjudicia-expedire"
jCanonesqiioque de unitate officiorum, ;ne'c,ad aliud et ideo ('quia iihperfectum.ribsirum viderunl ^oculi
aliquid aritea tfanseatur, quani 1
isia omnia expli- lui,perfee.iohi deputa,qu_esumus,qu_eperfecio sequi-
centuf, ita tamen.ut in tolos tres" diesTiliii-iarun- Talis fine cbricludere peioplariius. Tein nostris prin-
_hih.ilaliud agalur",riec_trac-,elur,.n--fi sola jcpllalio de cipiis'occursbfempopbscimus, te qubqueihTiqc firie
myslerio s.aiiclse .Trinitalis, gl- dejordihibiis Vel "judicioium ripstmrum:ex<!essibus atlesse precamiii,
sacds, vel0-j-h.ioruni institutis,-ita utlisectotapar- scilicel, ut ignbfahlise parcas, ut errori iifdulgcas, lit
.tianiur per iolos illos tres-dies, ul.jiihil alind. (sicut f, -perfeetis volis -perfecfahi opefis efiicaciam largiaris.
dictum est), Jiisisola qusestiqde his qiiceprsedicla.sunt, '"Et. quia consciehtia -remordehte-tah.escimus, lle-aut;
-liaheatur, ila ulleclio sempercbrig.ruensordiiriVet ignoraiiiia jios fraxerit .in .-errorem,; aut "prceceps.
causce quse_quserenda' est, anlecedat. Post. hsec,.in forsilan voluntas inipulefiljustitiam deciinaf e, bb hoc;
.quarto dierejiquse per Grdinem.admiiiend-esunt. sic- • -teposeimus;'leroganius_ ut siquid ofTensibnisih-hac-
. 4ue omnes .quiTdexeligiosisin^Tetroactisdiebus pro •cbnciliicelebrilaie .atiraxlriius, caiidonare ac-remis-
spirituali instruclione inlerfuerant iri eoncilio,- foris tsibile-faceredigneris,'ut Ih,ep quod solulurisumiis „
.egredianlur, .fesidentihus aliquibus- presJjyleris in aggregalumconciltumr/a cunelisprimumabsblvaihur
,concilio, quos melTopolilahus probaverit lionoran- •noslrorumriexibus delicionun; qualiter et'trausgres- -
;dos."Per singulos tainen"illos .tres dies .rogalionum" sbfes venia, etconfiienies libi subsequatur reriiune-
. Iilaniarum,-epis£bpi vel pfeshyteri cum admbnitbre ralio sempitefna. - . ' : -. -,
.primum bralionibus se proslernfnt. Sicqne .collecta •*.Hbic^orationi '.oratio Pater/nosier adjuiigafuf, ct
_a"metfopbli_ano.pralio.ie consurgant el; de-divinis .•cufltils-atlliucjacenlibus, bsec^beiiedictio,explicetui>
"" •' '•
lanlum:(ut diclum est) rebusr collationem habeant,. ,'" • : RenedktioV" '•
;,-"'' -
. .in roliquis-;autem ^Jiebus, cunelis astariljbus oralio '
eausarurn Christus Dei Filius, qui est. initluiiiet finis, com-
colligenda esl, et sic considentes iiegotia,. to
piemenium yqbis irlbual pliaritalis. Anien. Etqui.
,et
jjusie religiose "cqlligant. Nu.llus iameii.lumultus,
vos „ad expletibnem liujus-Tecil'.-pervenir_j cbnciliL.
a.ut.jnter eonfidentes,. aut inler astantes babpalur.. - vosefliciat ab oirini cbritagibne delicti..
rEodem tamen modo, eodenique: ordine ,ad -conci- ahsplutos featii Tihefiores effecli, absoliili...
llura pmnes per singulos ,dies ingfediaiiiur, quo . Amen. 'Et ab omni
Nam etsi re- etiamperdbnuin.Spiriliis-sancti, felici reditu vestra-
superius jam prsemissum esl. presbyteri
ant rum sedium cubiliarcpelatis illsesi.Amen..Quodipse--_
-liqui di.aconi, cl.ericisive-faiciide his'qui.fpris et
. steter.unl, ooncilium rproqualibetre. crediderinl ap- prseslare digneiur, cujus regrium, lmperiuih perr
manefiii sscculasseculorum..Amen.,
pellandum, Ecclesisenietropolitansearchidiaeonocau-
sam suam intimcht,. et ille concilio denuntief. Tunc Quib.us explciis, cum dictum fuefit. ab archidia-
coho : In nomincDomini.hoslriJesuClifisli, eanius-
illis.pt iniroeundi singulalinriel propqnendi lieentia cum
cbncedatuf. Nullus aulem episcoporum a"ccclu com- pace,-omnes illico pariter exsufgenies, residente
iiiuni secedat, anlequam liora-genefaiis.,sG,ces._iqriis nietfopblitanb ab ipsq pfinium ihcipierite, 'osciijuiiij,
sihi;-
. a.iveniat. . . . - sibi invicein omries pafiier "dabunfTSicfjiierdata
. Concjliuin qiioque' nnllus solvere _:audeat,-.hisi iiiviceiii p"ace,conventusxbnciiii 'alisol.yaliii'...-'.
15. APPE-rSD.AD_S_EC..1X.~ ISIJQORI'MEI.CATGMS'..' m.
Oraiio diei secundw..- A ~Orulio diei terlice. '
Noslrorum libi, Domjnej curvantes genuacordium, Ad' te, Domine, inlerni elamoris vbcibiis procla-
qusesumiis, ,ut bonuin quod nobis a- le requiritur mantes, uiiahimiler postulamus, ut>especlu" gralice
exsequamur, ut.prompla semper-sollicitudine gra- tuse solidati* praeconesvirtutis tuse efliciamur intre-
dienies, discretionisardusesubiile judiciinn faciamus, - pidi, luumque^valeanius verhum cum qmni fiducia-
_ac"misericordiam dili^entes clareamus sludiis libi - ' - " -
" loqui.. .
placilse aclionis_ -„

aMSCI-PIUHT GANOJf-ES APOSTOLOT.UM,..


?ER CI-EMENXEM
PAP.AI.-PIU>-_A'EI.'

-GAP.L.Episcopus-a dubbus aut- Iribbs episeopis B snspensus, «eu communicahs, ad^ aliam ;properet
erdinetur, - N " civitatem et
._.-._ , suscipiatur. propter commendalitias •
.". II. -Presbylef ab uno episcono ordirietur, et dia- litteras, et qiii susceperunt, et qui susceptus est>
-coiiuset reliqui clerici. >_ r . "-" communione priveiflur.,Excommunie.alorverb prote-.
III. Si quis eplscopus aut pre.shyler prseter ordi- lelur ipsa correptio, tanqtiam qui meriiiius sit, et
nalioiiem Domini, aliaqusedam in sacrificio offerat Ecclesiam Dei seduxit.; ; .- _
super_allare, id esl, _.ut'mel, ap.t lac./aut.pro'vino XIV.Episcopo nori licet.auamparochiam,.propria
sjceram,.et confecla qucedam, aut-vqlalilia, aut relicla, per-vadere,iicel cogatur aplurimis, nisi forte
animalia qucedam, aut, legumina, contra constiiutiq- ijnis eum ralionabili eausa..compe1iat,.tanquam qiii
nem Domini-faciens, congiuo lempore deponalur.' possit ibidem conslitutis phis lucri coriferre, _et in.
IV. OfferrTnon liceat aliqtiid ad altare prseter no- causa^eligioriis aliquid profeGtus prospicefe. Et-hoc
•vas spicas,.et. uvas-et-oleum ad luminarium,-el lhy^ rion asemetipso perlentet-,sed multorum episcopbruiri.
miama, id.estincensuni, temp.orequo sacra,celehra- judicio etTnaxima;supplicationeperficiati. .'•
lur .ohlalio.. - '--•-._ v - XV. Siquis presbyter aut diacorius, atit quilibet
V. Reliqua poma omnia ad doiriuni primiiia. epi- de' mimero clericofum- relinquensrpropriam paro^-
sc&ao. el. p-resLy&BSdiriga;<.lur,.nee oifef-a-nUiT iri t2 eliiani i^rgaiaJ sliejiam .etomninb demigj'al, prce-
^altari. Centumest autem quod episcopus et presbyr -ter episcqpi sui conscieiiliam utiiialiena parocbia.
Teridividant diaconisef reliquisjclericis. . , , . cqmmofetur, liunc ulterius miiiistrafe noii palimur,.
yi. Episcopus aut pr,esl.yteruxorem propriaimne- prcec-ipuesi voeaiiis- ab episeopo redireconteinpse-
quaquam sub ohtentu neligionisabjiciat. Si vero re- fit, in sria inquietudirie perseverahs, "vefumtamen
jecerit, excommunicelur, sed "et si p.erseveraverit, tanquam laicusihi-communicfet-. ". '
dejicialur.. - . _--.- - •XVI. Episcopus.vero apud quem nioralbs esse con-
"
.- yil. Episcopu», autpresbyter, aut diaconus ne- siiterit,.si contra=eos,decretamcessatibncnipro niliilo
-quaquam sseculares curas assumaf; sin autem, deji- repulans, ianquam ^lerfcqs forfe siisceperit, velbt
eiatur . • - ,---.- ihagisler_inquieludinis-cominunioneprivelur.
; VIII. Si quis episcopus, aufpresbyter, aut diaco- . XVII. Si quis-post-baplisma secundis-fueritr nu--
nus sahclum Paschse diem ante vernale-fequiupciium -ptiis copulalus, auleoncuhinani hahuerit,. rion po-
cum Judeeis celebraveril, ahjicialur. test esse episcopus, nec piTsbyier, aul-diaconiis. ant-
IX. Si q,uisepiscopus, aut presbyler, autdiaconus, prorsus ex numero illorum-qui riiiuisterio sacro de-
- - - . ' . -
vcTquilibet ex -sacerdotali -calalpgo facta bblaiione,, • serviunl. -
4io_ncohimun.ieaverii, aut eatisam dicat (si r.itioha- D XVJII.Si quis vidusim"et ejeclam accepent.aut
bilis fuerit,. .veniam consequatur) aut si non dixerif, meretricem, aut ancillam, vel aliquam de his quse
communione.privelur.tanqiiarii qui popujo causa •publicis-specTaciilis "maneipantur, nonpolest esso
Isesionis"exs.iterit, dans suspicibnem de.eo quisa- episcopus, aui preshyter, aut diaconus, aut exeo
«riiicavit,-quoii recte non bblulerit. - miihero qui mihislerio siiero dbserviuiii. -- ,-"•• •• -
.' "X- Omnes fideles qui-Jiigrediuritur ecclesiam et XIX: Quiduas"in conjiigiuni sotofesacceperil,-ve.
Scripliiras audiunt, non aulem persevefaht in ora- fiJiamfratris, clericus-esse non poterit.
tione, nec san.clam communioneni percipiuiit, v_el.il XX. Clericus Tidejussionihus.inserviens","abjicia-
"
inquietudines Eccjesicecommqventes, coiiveiiil cbm- lur. ' - , '---=.' .
•> "
inunione privari. _ XXI. Eunuclius. si per msidias hominum- faciuij,
XI. Si quis"cum excommunicato saltem; Ih domo est, vel si in persecuLioneejus sunt ainpulalavifilia,
shiiuToraverit, iste comniunione privetiir.- _" vclsi-ila naius esl et esi
" dignus, efficialur episeo-
XTI. Si quis cum'damnalo clerico veluti cum cle-. pus. ... -
jioo simul oraverit, iste damnetur. XXII. Si quis,abscidit semetipsum, id est,.si quis
XIII. Si quis clericus, aut laicus, a<;onimunione. anipulavit sibi. yirilia, non fiat clericus, quia su.
47- -DECRETALIUM CQLLECTIO, J8
ipsius honncida _est, D<_i-conditionis inimicus. A put existimeni, ;et nihil' anipliuspraler ejus cou^-
XXIII. Si quis, cum. clerjcus fuerit, ahsciderit.se- 'scienliaui _geranl, qu.am illa sola singtilique; paro-.
et villis qu-e.sub,ea.sun't, compelunt.
' ' oiunin.odamnetur, quia :suus, homicida chise proprice
jnelipsumj.
e_st, : .._._, ; .--',"". ..„'-,'• , Sed nec ille prceter omniuin conscieiitiaih Taciat-ali-
- .XXIV.
Laicussemetipsum absciiidens,aiinistribus -' quid in eorum parochiis, sjc enim. uiiariimilas erit,
conimunidrie
" urivetur,- quia -"suseyitce iusidiator.ex- et glorificabitur Deus per Chrislum in Spiritusan-
stilit. - . _ - --." . . .. - . ... "_' _cio. r ; - '' . •_ . ,..-_..
XXYi Episeopus, auTpresbyter, aul diacbn.us. qni ." XXX.yi. Episcppum non-audere extra terminqs ,
iri fornieatione, aut, perjurio, autfurlo, caplus esl, proprios.oiilinatores facerg in-civilatibus et-vrillis
"deponatur, non lamen coramujiione privetur, dieit . quce illi nullo jure subjec.tse sunt..Si _ve.roconvictus
«nim Scri"plura:.Npn-jud_icabiiDpniinus.bis iu id- fuerit hqc fecisse pf_eler eorum coriscientiam -,qui
'
Ipsiira. -. .— . _ , ."., civilates ipsas et vilias detinent, et ipse deponatur
XXVI.-Similiter et "reliqiii clerici liuic coriditiqui - etqui ab illo sunt ordinati. . - "..
.jsulijaceant. /. _ __ , .- ..". -."._. XXXVIi. -Si quis .epjscopus",non susceperit oflir
-XXVIT.ln hupiiis autem rqui ad clerum proyecli cium et curam populi-sui comihissam, hic coriimu-
-.^iint, prsecipimus, ut si.voluerini, uxores.accipiant, B .nione privelur," quoadusque consenti.at,ohedieniiani.
sed lectorescanipfesque tantummodo. commodans: Siiniliter et presbyter, _et diaconus; si
; XXVIII. Episcopuni aut presbyterum, _aut diaeb- vero perrexerit, nec receptus ,ftierit,\Jion. pfosua
. num percutientem"fideles delinquentes,. ant inlideles seiitentia,. sed pro. maliiia. populi^.ipse.quidem ma-
inique agentes, et per Tnijusmpdi voleritem timeri, neat episcopus : clerici veroiiiviiatis .corminunion.e
dejici ab bfficiosub prcecipimus, quia nusquam nos . priventur, -eo quod eruditores inobedienlis ' pbpuli
' '
lioe.-Deusdoeuit. Ecoritrario vero,-ipse. cuni percu- non fuerunt. ". , ,
terelur, non reperculiebat ;/c"um maledicerelur, non ' XXXVIII.Bis ln ranno conoilia egiscoporum cele-
maledicebat ;*curii psiieretur,'non comminahalur. brenluf.-ut inler se irivicein dogmata"pieiaiis explo-
XXIX. Si quis episcbpus, abt presbyfer,aut dia- rentj-etexsurgentes ecclesiaslicas contentiones amo,-
axnm dep^U-SJuste super ceriis" criminibus, ausus veanl, semel quidem quaila septima.na Peniecostes,.
fueritsiitreclaT.eministerium dudumsibi commissum, secundo vero duodecimo die. ihensis Jperheretsg, id
• hic.ab Ecclesia.penilus ai.semda.ur. . esl, juxta ilomsu-p.s,iv ldus Octbhjis.
XXX-.,Siquj.sepiscopus, aut "presbyler, aut diaeor '." XXXIX.Oinniuin negoliofuni ecclesiasticofunicii-
iias per peciinias. hancobiinuerit dignitatem, d.eji- . f_im-episcoptis liabeat,' et ea,, velut Deb contem-
ciaiuf, ret ordi.naior ejus. et^ a commuhione mpdis C plani'e,'dispenset, neceiliceat ex his omnibus ali-
omnibus.ab.scin.datur^sicuVSiriionMagus^iPetro. quid oriihino' cqntingerej aut parenlibus prbpfiis
. XXXI. Siquis episcopus "sceeularibuspqteslalibus .qiise Dei sunl coridonare. Qubdsi paupei.es "suht,.
.-usus, ecclesiam-p.er ipsas obtineaT,_deponatur, et Tanquain pauperibus sutmiini.slretur, nec eofuni bc-
' _- '
.segregenturomnes quicriiique-ill.i coriimbnicant.:. casiqne Ecclesisenegoii.adeprsedentur.
XXXII. Si quis presbyter con.emneiis episcopurii XL.".Presbytefi et diaconi prceter episcbpum nihil
suum",seorsunipqpulurii collegerit,; et.altare aliud agefe pef tenlenl. Nani Domini popuius"ipsi coinriiis-:,
. "erexefii,-nihii' Iialiens .quo. Teprehe'n.da.t_epi'sco'puii_sus esl,,erpro'ahimabus eofuin hic reddiiurus;est
i.ncaiisa pietatis el justili-e,-depon.alur,-'quasipriii- "rationcni, sin auteminaiiifeste res :proprise episcbpi
cipatus amaior existens. Estenim t__.rann._0.", e't cse- .'(si lanieii"habelpropfias) "et niariifeste Dominicseui
. teri clerici quicunque tali co.nsepliuiit, deponantur: potesialem TiaheVl dei propriis moriefis epis.ebpus,
Iaiciverq.segregenlur. Hsec lanien post unam et se- sicut vpluerif, e.t quihus volu'erii_,;relinquefe,nesub
cundam"et tertiam episcopl obsecisilionem fieri cb.n- "bccasiorieecclesiasticarum reruin quse"episcopiesse
veriiant. ' , • ,
" •' pfohantur^ inlercidani.. Fofiassis enim aut uxofem
"XXXill. Si quis presh"yte"r"aut:diaconusab epi- Tiabet, aut Iiiios,,aut propinquos, aut servos, etjti-
"
scbpq suo "segregatus,huric ribn licere ah alio reeipi, Stuni est.hoc aptid Deuin el hbiiiines, "ul-hec Eccle-
sed ab ipso- quieuhi sequestravei'al,'Tiisi forsilaii . sia "paliatuf-delriinentuni igriorsilione refiirn pbntifi-'
phierit episcopus-iusequi eum segregasse cogiio- • cis, ri.ee."episcopus,nec ejus propinqiii'.sub obteri.fu
Sci.i.ur. -..-""" •- - ecclesise prosciibaniur, "et ,in catisas incidaril quce
""XX.XfV-Nullus episeoporum pefegrinorunij aut ad enm pertirient " mofsqiie
" ' ejiis injuriis!mal_e famse
"pfeshytefbruin, aul "diacohorum, sine comirienda- suhjaceai. . •' - -'.,.'
titii.s suscipiatur epistblis..E.t cuin scripladetulefiift,. ."'.XLl. "Prsecipinius ut in potesfaTe sua^episcdpus
"disculiariluf atlenlius.,*! itasjiscipiaiilur, si- prsedi- res ecclesiseliabeai: si eniin aiiiniceTiomiii.unipfe-
'
"catorespietatis"exsli.terint. Sin mimis, nec queesunt tiosse illi-surit creditoe, miilto jnagis opoftet-eum
iiecessaria subhiini.strenteiS, et ad- •cbmmunioiiem. curam pecuiiiarum geiere," ita ut potestale ejus,'in-
iiullalehus admittahtur, quia per subreptionem digentihus omnia dispehseniur"pei presbyteTos'fet
multa prbveniunl. .'"'"" diaconbs, "etcuin.limofe briiniqtie sollicitudiiie nil-
"XXX-V. Episcopos genliu.msingularum scire con- nistreiituf. rEx his.autem qui indiget (sl fameirTit-
veiiit, quis ihlereosprimus liaheatur,quem velutca- digei) ad suas necessilates et.ad peregfiiioiunifra-
19 , APPEND. AD S_EC. IX. —_iSIDOP-I5IERCAT0RIS 20
4rum usus el ipse percipiat, ut nibil eis possil omriino A XLVH. Episcopus aul preshyler, si eum qtii sc-
deesse. Lex enini Dei prsecipit ut qui allari deser- cundiim veriiatem hahuerit bapiisma, denuo hapti-
•viurit, de altari pascantnr, quianec niiles sljpcndiis zaverit,-aul si -pollutbinab impiis non baptizaverii,
propriis contfa hosies afma sustulii(/ Cor. ix). ;deponatur, ianquam derldens crticem et mortem
XLII. Episcopus, 'aiitpresbyter, a"utdiacbnus alece "Doinini, nee veros sacerdoles a falsis sacerdotibtis
ttut ehrietali deserviens, aut desihat, aul cerie .dani- jure discernens. ; ' -"•
" .--
iieiur. '. -' ---.--' XLVHl. Si qnis Isiicus uxbrem propricfm peljensy
XLIII. Suhdiaconus, aul lectof, aut cantor similia alteram, vel ab alio dimlssam duxerit,. cbmniunione
faciens,' aut desihat, aut communione privelur : privetnr. - ". - ,--.-.
simililer etiara iaictis. XLIX. Si qiiis episcopus auTpreshyter; juita prse-
XLIV. Episcopus.autpresbyler, aut diaconuslisu- ceplum Dbmini hon baplizaverit iri nbminePatris
ras a debiioiibiis exigeris, aul desinat, aut cerle el Filli et Spiritus :sancli, sed in tribus-sine inilio
da.mneiuf. . _- J_ :. , - prihcipiis, aul in tribus Filiis, aut in •trihus Para-
' ' '- •'•- ->
.XLV. Episcopus, preshyter aiit diaconus, qui cum ''cletis, abjicia.ui_. ; -*. - '*"
Ticefelicis oraverit, laritumihbdp communiorieprive- L. Si quis episcopiis aut presbyter, non in Trina
luf. Si vero tanquam clericos hoflatus eos fuerit £j liiersiorieuniu.s mysierii l.apiisma^eelebrel. sed se-
-agerevelorare, damrielur. mel nieigat iri bapiismate, "quod dari -videlurin
3 XLVI. Episcopum'aut presiiyiefumhsefefico- Dqminl mbrte, depbnaluf. Noh enim dixit jiobis Do-
rum suscipientem baplisma damnari prsecipimus. rninus jTri.morte mea baplizaie-, sed, ' Euhtes-
« TJiiseenim conventio Chiisii ad Belial? aut quse docete oinnes-gentes; baptizantes ebs iri nomhfe
. pafsTideli euni infideli (II Cof...vn, TS) ? J Patris, etFilii, elSpirilus sancli (Malth: xxvm). >

I3K.IPIT EPISTQLA PR1MATCLEME_NTIS AD JAGOBUM


FRATREM DOMINI.

CLEMENS ,-JACOBO domino episcopp episcoporum, 'misit riie Dbriiino.etmagistro rrieoJesu CIirisTo, dSes.
regenli Hebr_e'orutnsanclauj Ecclesiani Hierosolyniis, moriis mese instat/Clemeiiiem.liunc episcopum vo-
sed et omnes Ecclesias, quse uhique Dei provideritia G his ordino., cui soji mese pradicationis el-doctrlnse
-fund-ttsesunl, eiim Patribus, e't diaconibus ei.ccete- calhedrarri trado, qui mihi.ab inilio usque ad finem
risomnihusPatribus, paxii.bi sit seniper.• .-. . comes in bfimibus fiiil, el,per hoc veriialem lolius
; Nbtuni libi facio,-domine,
qiiia Siiiion Petriis, mfe'3.pfccdicationisagnovil. Quiln bmiiibus.meis.so- J
'qiii Verce:lidei niefiio el .nlegrce,prsedicalionis ob- cius exs.iilit Udelitej' perseveran/. Quem pfce cselei
teiitu.fundamentuni esse Ecclesice,defiriilus est, qua "fis expertus suni Dominuincolentem , lioniines dili-
, de causaeliamDomini oi:e cognominatiis est Peirus, genieiiT,casium,.discendi studiis dedituin, sobrium,
qui Tuil primiiise electionis Doniiiii aposlolofuriipfi- benignum,jusluni, palientem,'scientem fefre nonnul-'
mus^ cui et primo Deus Pater Filiiim revelavit Ibruiri, eliani ex his quiTri verbo Dominiinstiluun-
(Matth. xvi, -7), cui et Ghristus competenier Bea- Tiif, injurias. Propler quod ipsi tradq a Dominomihi
litudiiiem contulit, .quia et vocatus est, el eleclus, traditani pbteslateiri ligandi et sblvendi, ut de-om-
elconviva Domini, et coines effeclus,- lanquam.bo- nihus quibuscumque decreveril in lcrris hoc decre-
nus et prohatissimusiliscipuius., qui. ohscuriqreni tuiri sit et Tn ccelis. Ligahil enim qubd oporlel T-
mundirplagam occidentis velut omniuni p.olentiqr ij- gari,,et solvetquod expedit solvi,ianquam qui ad.
luminare prseceptus est, quique.et integre potuit liq.uidumEcclesise -regulara noverit. Ipsum ergo au-
implere pi'_eceptum. Sed qu.ousque sermonom pro- " dite, scienles ,quia quicunque conlrislaveril docto-
traharii refugiens indicare quod triste est, quod qui- rem veritalis peccat in Gliristum, et palrem omnium
deni neeesse est, licet tarde, profefre. Ilic denique exacerljabit Deum,, propter quod et vtla carebit; Ip-
ipse Peirus qtii pro iinmenssi charilate, .quarn erga "sum auiemqiii.prseest casteris oporlet medtci vic^m
omnes.honhnes gerehal, palain,' ciimqmriifiducia,ad- agefe, et non ferse bestice furbre coinmbveri. i Hsec
versaiiieeiiam tyraiinb,loiiusmiiiidiboiiuinpr8edicare jeo dicenle.ego procidens ad pedes ejus, rqgaham
riori destilit, el fegerii omnium sseculorum pef or- exctisans meet declinanslionofem cathedrse vel po-.
bemlerrce usque ad ipsius Rpmanseurbis.liujus-no- lefelatein.Al ille fespondensi pro hbc, inqiiit, ,ne
liliam, etiam ul ipsa salvaretuf invexil. Hic, inquam jne rogaveris, lioc enim fieri slatutum est mihi, et
prb pietate pali volehs, prcesentem, vitani finivil. In eo magis quo te -excusas-,quiaTi"cc cathedra eum,
;ipsis, aulem diebus quihUs finemsibi iminihere prse- qui cupil.eam etaudacterexpetit, non reqiiirit, sed"
sensit, in conventu fratrum posilus", apprehensa ornalum jnofibus _et'in verbiseruditum. Quod si es-
manu mea, regenie consurgens in auribus tolius Ec- set alius melior, si .qtiis mihi alius adjntor lam se-
.clesice, hsec piiolulil verha, f Audile ine, fralres, "et. .dulus.aslitisset,. sfquis lam plehse doclririap mese
conservi mci,-quoniafti"ut edoctus sufn abeo qui .ratibnem coeplsset. sed e.l ;ecclesia.siicas disposiiio_;
2i DECRETALIIIMOOLLECTlO. 52
nes a me tam plane didicissei,-habensalium lalem, iesT) dispensar_esufilcias, et -verilatis veihoahun-
nbn le cogere opus bonum.suscipere nolentem. Su- . dantius el studiosius tieservire. Si enim jnundialibus
perfluum esl ergo alium quserere, cum primiiias feo- curis fueris occupatus, et teipsiini decipies, et eos
rum qni ex gentilibus per rae salvantur, el prseci- qui te audiunt,-non enira pbleris quca ad salulem .
pue luijus urbis te prinfum obtulerim Deo. Sed et . .perlinem pleriins singulis quibusque .distinguere, et
illud intuere, quia, si periculum peccati timens, ex eo fiet-ut et tu lanquam qui non docueris qucead
'
! suscipere refugis Ecclesise gubernacula certus eslo salulem hohiinum perXinent deponaris, ei discipuli-
quia amplius peccaif, qui si populuni Dfeivelut iri - per ignorantiamT.ere.-iit; idcirco lii quidem ad hoe
fluciibusppsiium etpericlilahtem (cumjuvarepbssis) soluni vacalo, iit opporlupe el sine intermissione
siibterfugis.lui taniummbdo-iaberisconsiderafionem, doceas verbum "Dei.,per.quod salutcm consequi pos-
et non quod in conimune omnibus expedit prbvideris. sint, illi verb cum tanlarcverenlia lua verba sus-
Seii certus estb quod necesse. est te suscipere omne cipiarit', Tanquam qui scianl legatum te el prceco-
periculum-, quia nec ego pro salule jminium obse- - jiem esse veritalis, ei qubdcunque ligaveris super
crando cessabo/Quanto ergomihiciliqs acquieveris, terram, esse ligatum. el in coelo,, et quodcumque
tanto me >citius laboris et-'Tristitice mese mce- " solvefis",eliaih ibi esse solvendum. Quoriiamqui-
rore relevabis. Nbvi etiam hoc, o Cleriiens, quod dem et. lu (ul dixi) quse qporlet ligahis,;el qnseex-
libi tsedia-el moleslias, pericula etiam ef opprobria pedil solves, el ad ie quiprcees ista sint monita,.et-
' '' -
inefuditi vulgi iridocilisque conciliem",quare, tu. his similia. ,~ -
tamen-, scio quam constanler eiforliter fersis, re- Ad presbylefos" vefo sint isla. Anle omnia ut
spicierisad aliam spem, qtioeiihi apud Deurii palien- pudicili-estudentesadolescenies nupiiis jungant,.qub
lice prseparat coronSini.Sedetillud cupio le mecum calorem fervenlis setaiis conjugali lege prseveniant,
juxla ralionem perspicere. {juando-maxinia opeia sed ne in provecliofibns qiiidem curafn habere hu-
luaindigel Chrislus nunc, cum "inimicus.adversus jusmodr negligant, quia in multis, eliani cum se-
sponsam ejus comniovet belluin, an in fuluro lehi- hueril corptis' cbncupiscentia-viget,; nefortc ergo
pore quando jam Chrislus post vicioriam triumpha- fornicationis labes. (occasione accepta) lanquarn
bit, necullra ulliusopera indigebil? Quis non eliani venenum pessimum serpat in nohis, cavere et anle-
paryi sensus inlelligat quod isiud est tempiisinquo venire necessarium esl," ne quod in nohis adullerii
operam luam Christus re'quirit?_-To"taigiiurmerite occultum calescai inceiidium. El quid in" omnibus
in prsesenii "necessitate prcehe operain luam, e"t peccatis adujlerio gravius? Secundum namque in
auxiliuin in prseliis exhibe Regi optimo femunera- poenis oblinel locum, quoniam quidem prinium illi
tiones magnificaspost victoriani reddituro. Libenler C iiabeiil qui aberrani a Deo, eliam si 'sobrie vixeriril.
ergo suscipe episcopatus offlcium, eo ma_.inie.quo Propter quod vos presbyfefi Ecclesiain.excoliteet
ecclesiasticas dispositiones a me probabililer"didi- adornalesponsam Chrisliad pudiciliam, sporisam
•cisli; ulsalus eo.rumqui per qos confugefunl ad Do- autein dicoyomnem Ecclesice'congregationem, quce
minum nequaquam vacillet_verumtamen-et hreyiler si .DiidicaTueritinventa a sponsb suo , ingenlihus ab
te de "ipsius' dispensaiionis brdine corairi-oninihus" eo donis.ef muneribus honorahitur, et vos velut mi--
commoriere necessarium duxi: Te, quidem. opor- nistri spoiisce",,et amici sponsiingehli gandio etlse-
iet ifreprehensibiliter vivere, et summo sludio niti, titia perfruemini. Si vero sponsa hcecreperia fuefit
vt omnes viiceTuijusoccupatidnes abjieias,-ne fide- - cbnimaculata peecatis,' ipsa quidem lanquam indigha
jussor exisias, ne advocalus liliuni fias,' ne in ulla non .tradetur-regalibuslhoris , vbs'auteni poenas.da-
aliqiia occupatione • prorsus" inveniaris niundialis bilis.si forleper yesiraninegligeniiam.veTde.sidiam,-
negotii occasioue perplexus. Neque enira judicem', obrep.serit contagio sceva peccati. idcirco anle om-
aut cognitorem sseculafiujn negqtiorum , hbdie fe nia -sohrietalis et "pudicitise sollicitudinem gerile".
ordinare vull Christus,' ne prcefocatus prsesentihtis- Valde- enimapud Deum grave crime.n ducitiirfor-
hominum curis, npn possis verbo Dei vacare, et nicatio, cujus speciesstint quidem plures, sieuivo-
secundum veriialis iegulam secernerehonos a ma- v bis et ipse Oleriiensdiiigei.ilerexponel: verunilamen
Ii_; Isla namque opera^qua. tibi-minus congriiere - orima species adultefii est virum prbpria uxore sb-
superius exposuimus, exhibeantsihi inviceriidisceri- lummodonon esse conteritum,.elfnulierem non pro-
les.idesl laici, et fe nemo occupet ahJiissludiis prio tanluin servafe sc viro. Si ergo caslus fuerit
per quse saliis omnibus datur, sicut 7enim lihi im- quis, poiest el humanus et riiisericors fieri,per qubd
pielalis criinen est, negleclis verhi Dei slhdiis, sol- et ipse seternairi a Deo misericordiam cbrisequalur,
liciludines suscipere sceculares;, ila et uiiicuique sane sicul adulterii veneiium-eunetis malis pernicio-
iaicbriirii peccatum esl, nisi invicein sihi'; eliam in - sius est,ita amof fraierrius"et chafilas totius bon
Tfis qucead communisvitseusum, pertlnenf, operam fasfigiiifn lenet. Et ideo diligile omnes fialres ve-
fideliler dederint. Te vero securumfacere, et,"h'is slros , el cum religione ac misericordia respicile ad
quihiis debesvaeanlem, onmes coinmuniier laborenf. omnes, orphanis exhiheio vosmelipsos pareiiies,
tjnod si forle a "semelipsishoclaici non inlelligunt, viduis virorura curani imperidite, cum omni casli-
|ier diaconosedocendi suni, ul libisolius "ecclesiee tate quse riecessaria-suntprcebenles/iiuiiofes tamoh
solliciludines derelihquant ,.qu"odipsam (utdignum viduas hupliis copulaie. ilis qui ignoraiit arlificia',
'
23- - APPEND. AD S_EC. IX. — ISIDORI MEllCATQRlS 2i
exquirile hoxestas aliquas occasiones quibusvicliun :i coninioncri ah eo pos-.it his qui in.prsecipitlum la-
necessarium quserant..Aftificib"usyero operam-pro: psiirus esl, iitl revocetufet iion corrual ih peccatum.-
videie, debilibtis-misericordiam.facile. Scio.-auieni Ncgligentioresqtioqueeleos qui rariusadaudiendum
liccc oninia facluros vos; si charilalem-pfSecceteris", verbuni- Dei accedunt, nec spliicile ad episcopi tra- ,
el anle omnia iri vestro cprde figalis. Ciijus chaiila- ctaluin conveniunt Ipsi. commoneant et liorienlur.
lis ct recipienda. el habendcemaxiinum eril fomen- Si ehim assidui sunt ad audienduni, non solum
tuni ,'sifrequeiiter inlef vos.metipsoscommuiiem ci- viiceseternseex-salubri coinmonitione capiunl lucfa^
iiuiri yestfuin, mensamqiiefaciatis, ei quariturii verum el qusecuiiqiieillee sunlTristiti_c, vel moero-
. unusquisque prcevalel, crebrius panes ae. salessuos res qucelexprcesentis viise necessitaiibus,el cladibus.
cuni fratrihus suis sumai, per hsecenini picecipue "temporum,veniunt,- qusecunque-sermoniljus siiis.in -
charitas coniparatur,"et carisa lotius bonLiii iiujiis- corde.yelut jacula defixa circuni(eriinl,.ai.jiciuiitur
mqdi -conimiiniohe cbnsistit; ubi auiem pax-, et omnia .pfsedicatibne veritalis, et vilse seterrissdo?
4 hbiiiias,. ibi est salus ; propter ,quod communes clrina et ernditione purgata. Aiioquin.si multo^lem-
faciie cibbs vestrbs cnm his.qui secuiuhim DuMiii- pojia audiium subtrahaut a verho Dei,.et remaneant
iium fralres simt, quiaper hsec lemporalla officia, in cultu yitkifum, sinedubiospiuis eruntac senlibus
pacis et.cliariiatis Eructibus gaudia seterna merebi- B occupali. Et, quid siliudnisi. ad- ignem, talis h^ec |
inmi. Multo autemsoilicilius esurientes reficite, el- ' terra prseparatur ? De his ergq, ul diximus, diaconis
silieniibus potuni daiej hudis veslimenlum, eegros cura siu. Sed. eos, qui secundumcarnein eegrbtanf,
visitatie, et eos qiii in carceresurit, grottl possibile sollicite perquiTanf, et plebi, si fqrle plebs ignorat,
esl, juvate, peregrinos salis prompte in domibus indicent d.ehis ut et ipsi visitent eos, et qwe neces-
Tesliissuscipile, etne oniiiia nuncsingulatim dicam, sariasbnt prsebeant eis cum cqnscieniiacjus.qui prce-
oihne' bohuiri Ipsa per se, si iri vobis fuefit charitas, esf^ Quod-tameu si eliamclam fecerint,noii pecca-
^facefe vqs docebil,-_icutet j conlrario, eqs qnia sa- bunt.
iiile alieni suht oinne majuni facere odiuin docet. Sed et deperegrinis similiter episcopo suggerant
Si qiii ex.fralribus riegotia habeiil inler se, apud co. refoveiidis,. et ccetera his similia. quse ad cultum
giiitores "sa_culinon judicen.ur :"-s_edaptul.presbyte- Eccioslse eldisciplinam ejus pertineni diacouiscursq
roi Ecclesise,quidquid illtid est," dirimalur, el bmui sint. Qui cathechizant, Td est,; qui verbo'. inslruunt
inodoobediant statutis"eorum. incipienies, primo oporlet quod ipsi iiistvueli-sint;
. Snper om.nia auleni-ayaritiam .fugile, quce lio- de anima enini.agitur honiinum, et oportet euni
niines occasione prsesentis lucri abseiernis separat qni docet et instruit auknas pudes esse laleiii ut~
bonis. Pondera, mensuras, slalerasprolocis quibus- C pro ingeiiio discenlium, semetipsum possit aptare,
_ que sequissimacuslodite; deposila"fidelilefrestiluile. el verbi ordinem pro audienlis capacilate dirigere.
jQuse qmnia, el si qua sunl similia his, ita demum Debet ergo ipse prcecipue apprime; esse erudilus ,
sollicite et diligen.leris__ptebIli-S,
si futurum judicium el doctus, ira-prehensibilis, malurus-, impavidus,
Dei sine intennissiqnein vestro corde yolvatis. Quis sicut ipsi prqbabitis fore ClementeBihunc post nie»
eiiim peccare.poterit. si;semper anle oeulos suos Mullum est aulem si ego nunc de singulis', qusa
Dei judicium poniil? quid. in _fine -mundi certum "unusquisque-liabere debeat, persequaf, verumtamen
eslagiiandum ,' ul landem qui bene Jn- hac vila illud est, quod prse cseleris ab qmnibus vpbis cupio
egeruht cons.equanturhbna.reposita, peccatores au- ;iricommune_. seryari,,ui cpncordiam. teheatis : -per
lem, ut. co-isequanlui;prseparalas pc__nas,dequibus quodsolum potestis porluin quielis inlrare, el ci-:
ita, futuruni, dubilafe omnin.o Jioii ppssumus? Si yilaiem,smiimi Regis, qusepax nominatur,-liabi-ai*e-
quide.m hsec pmnia. ita esse venfura. verus- nnhis S.imilisnaniqueesi omnis status Ecclesise maguse
propheta prcedixiu TJnde ei. vos,_qqi cslis v.eri pro- - navi quse fjer undosiimpelagus •diversis."e-loeis
phetse discipuli, ahjiciteacordihus vesljis anteomnia et regionibus viros porlal. ad unam Pofehlis. regnl
discordiajs et sminioruni dissensiones,. ex quibus nrhem properare cupienies. .Silergo navis liujtis
"omne fiialuiii opus.procedit, benjgnifalem et sim- Doimnus ipse omnipotens Deus, gubernalor .vero
plicitatem tola' meiile servale. Quod_si fprle alicu- sit CJiristus. Ttiiu deinde proretce bfiicium epi-"
jus vel cor, vel livor, veL infideljtas , yel aliquod sanpus impleal; -presbyleri nautaTiun , diaconi"
nialum ex. his quse superius memoravimus latenter dispensatorum -locum teneant;. hi qui' calechir
irrepseril, non,.eruhescal qui apimcesucecuram gerit znn.t iiautolpgis.-conferantur ; epibatis aulem ^totiusj
confiteri hsec huie qui potest u.t ab ipsq per yerbum fraternilatis. mujtitudo "siniilis.. sil;..ipsum quoquej
Domini et concilium. salubre cureiur,. _quopossit • mare hic mundus habeaiur;. veniorum verbva-
integra fide, et operibus hOnis poenas ceterni ignis rietas et - lurhinum diyersis lenlafionijius _con-
eifugere, et ad perpetuse yitseprseniiaperyen.ire. feratur;. persecutiones, iribulalioiies et pericub
"
Diaconivero Ecclesicelariquara oculi sint episcopi, flucfibus exsequenl.ur.- Tefreni vero spiritus, qui
oberrantes et" cifcumlustrantes cuin . veiecundia vel de lorrentibus,- vel de vallibus spirant, pseu^-
acfus lolius Ecclesise, et perscrulantes diligenlius"si doyrbphet.aruiri et seduclorum, seu pfavse doctri-
quem videant vicinum fieri prsecipitio, cl proximum lise, vciba dueantui';. prombntoiia vero , et loo3
esse peccalo^ ut refcranl hsec ad' cpiscopum, ei conf);:igos:ir,.hi(pii.in polestatjljus-sseculi suni ju_r
' ;
23 . DECRETALIUMCOLLECT.G- 2G
(iiccs, elpericula minantnr efmortes. Bithalassa A navem uhi mercedes et prseniia pfo omnium saluie
vero loca, quce duplicihus' undco fallacis seslihus suscipies, si hic pfo omnium incoliirnilale vigilaye
verherantur,duhiis mente et. de -.repromissionum' ris. Itaque,si te raulli e.fralribus,propti.r rigqrem
veritate riutanlihiis -conferaniur, . atqtie Iiis qui jusliliee odio habuerint; ex hoc-quidem nonTcederis,
irfatibriabili-fideni n.ostrara ralione- disculiuntur,- sed ex hnjusmodi.odiis amo.r lilji "cbnciliahitur Dei>
-
Hypocrilseverb, et dolosi pir.atis similes habeanlur. Et ideo salage iriagis .61 refnge ne. lauderis ab ini-
• Jam verorapldusveriex,el larfareaCarybdis,.el saxis quis,-et "neapessime agentibus-diligafis, sedpoliiis,
illisa naufragia, ac morliferee subversibnes,- quid pfopterius.tili-B-dispensalionem ei sequissimam .re-
aliud seslimanda sunl", quam peccata?:Restat igilur gulam disciplince,: a Chrislo collaudari merearis;
ut bceciiavis cursu prosperq tula possit portumde- . Hceccum dixisseiet his siinijia quampluririia, rur-
sideratsenrbis ihtrare; ita Deo precem fundere-con- . sum respiciens ad populum, dixit: -" .
' • Sedeivosycharissimi_ratres,et'consefvi -mei,lniie
venil, ni naviganles merea.ritur audiri.Audiri aulem
a Bebila" demum merebitur quis,.si oraliones ipss»., qui prsesidetvobis adverilalem docendarifIn omnibus
bonis"moribus ei boni.s opefibus adjuventur. ; .' - obedite. Sciehtes quod si quis hunc conlrisiavefit,
Sed ante omnia, curii quiete el silen.io epibatce;'-"- Clirisium,qui ei docendicredidil caihedrani, non i;eci-,
jd est, laici in suis iinusquisque resideant locis, ne B pii, et .quiClfri.sluninon.snsceperit,nec Deumpalrem
fprle. per- inquietudinem, et iiiconditos inulilesque._ suscepisse judicabilur (Lnc. ix, &8). Etideo nec ipse,
discursus, sipassinrvagari cceperirit, vel rab officib. suseipieiuy. im regno ctelbrum. Propter quod satis
suoiiautas impedianl, vel iii.aller-um lalus,' per. in- agiie, ad omneni eollectam congregatibnem scnipcr
qtiietudihem eorum, navis pressa demergalur- Na"u-_ . convenile,- ul ,rion velut negligenles et desidesa.
lologi de niercedibus commoneanl. et nihil om- v judice Ghristo condemnemini.- Convenieiiles yero
liino qtiod ad. diligenliam, velad discipliham perti- ssepeadClemenlenijjdate omnesopefarapro.ipsosen-
net-diaqoni negligant, presbyteri.velut nautse-aptent* lire, el summo sludio' favorehi yei'iim efga ' ipsiim
-
singula.ad inslructionem navis diligenler et in-" dependere, scientps ijuia proptef sirigulos vos ipsi
s.[ruanl:quse dn sup lepipore requifenda sunt. Epi- magis sqli Infesiat inimicus et in ipso majora susci- _
scopus, tahquam prorela, vigilan.erelsollicileguber- laliiella. Opor-tet ergo vos summo studio niti,.ut
. natoris-.verba cuslodiat Christi. Salvalor Donrjnus, onini erga iliuin vinculo' amoris innexi, plenissimo
gnhernaior Ecclesice suse,-diiigalur ab omriibus,.et ergaeum inhsereatis. affeclti. Sed etvris. quoque
.ipsius solius prseceptis ae jussis credat ,ei obediat . ipsi unanimes in omni coiicordia perdurale quofa-
omnis.EccIesia. "Deo,quoque indesinenter supplice- cilius eliam illi -obedire Oiiihespariter consensii et
tur.a cunctis.de prosperitale-ventbrum, ul navigahfes ^ unaniniitate possilis. Prbplcr-quod cl vos salulem
. ornnem iribulalionem et.ohinb periculuriVsupefeul; ^. consequi, el ille pqssit obtemperantihus sibi vobis
lanquani in mare p.rpfundum"lnuiidi isiius et yitse promptius imppsiti oneris pondus'evehere..Qua.daih
, humance "pelagusnaviganles, in quo esirriendum sil," ex-vobis eiiam ipsisinlelligere.debetis, si qua sini,
.et sitiehdum, nuditaiem quqque.ferendam, morbo.s quse -ipse propier 'insidias liominunr malorom-non
e-tiam cqrpbris, et segritudines tolerandas. Insuper poiesl evidentius et manifeslius pfoloqui-; verbi gra-
et ho.minum,insidiis, ac -dolossepe laboranduih^ lia, si inimicus estaliciii-malorum, pro aciibus sriis
qu.ippequi' dispergendOese nonnunquam noverint, vos nbl.ite cxspectare ut-ipse vobisrdicat cum illq :
sed.aliquando-eliam congregandos, vomitus qiioque - Nblite amici esse. Sed prudenter bjisefvafe debelis
el sugillationes ferehdas, eum es. confusione peccaio- el voluntaii ejus-ahsque. comnninicatione observare
rum, et-rejectione criminum, velut maie congregalis' el averiere Vosah eo cu"ripsum sentitis adversuin..
in visceijbus fellis, jactura facienda est, et_abji- - Sed nec loqui liisquibusjpsenoh loquitur, ut;unus-
cienda prorsus ecorde omnis inlrinsecus quse l.atet quisque qui in culpa-est, duin ,-cupit oranium ye-
amariiudo peccaii.si qua forte ex, desideriis ini- slrum amicitias ferre, fesllnel citius recOiiciliaii ei
.quis^velut.exeibis noxiis congfegala est. Quamuli- qui omnibus prseesl, et per hoc redeal ad.salulem ef
-que cuiriov.omuerilquisetabjeceril, ingeniis segritu- sariitalem cum obedire coeperit-monilis prcesldentis.
dinis liherabilur"mofho,-si tameii.post'yomitum-,.qiise Si veroq-tis-aniieus fuerit his.quibus, ipse amicus
ad sanitatenj perlinent, siimat.. - --. .non esi, et locutus fuerit cum his quibus ipse jion.
-.-Verumlamen scitote ..cuneti quqd.supva omnes' loquiiur,'uiius esl et. ipse ex.illis qui exlerminare
vos labofei episcopus quia': unusqui.sque veslrum voluit Ecclesiam Dei, et.cum -corpore vobiscnm
" esse
. suuin laborem ferl, illevero et suumjetsingulorum. videafur, menle ,et animo contra yos est. Et
-Propter.-quod, oCIemens ,, tanquam qui omnihus multo esl ne.quior hoslis liic quam jlli quiforis sunri,
prodesse.te jioveris sjngulbs,proul poltieris, juva, -et _el evidentef.inimici sunt,,Tiicenira per aniiciliariim_
singulos i'eleva, qui-el singulorum bnus, el sollici- - speciem quse inimica- suntgeril,,et " Ecclesiam di.sper-"
Itidiiieiiipqrlas.Uiide e_t ego.nunc hanc tibi; injun- gil ac vastal. . . .... ,-;>,-- .. .
gens-dispensationem, et scip .quia.accipio gratiam,- . Et cunr.hbc dixissel.in mediq. coram omnibus
magis quam prseslo. Sed eslo cbnfidens, ei. fortiter maniis mihi jmposuil,, ct in calhedra sqa ingenti
ferens , cerlus quia laboris-jui-.meriium-recipies, yerecundia faxigatum seilere ,me compulil. Ciimqjue
cum ad portufri quiells",ihcolumemharic provexcris sed.isscm, h;ec ad ine-.r.ursuuiloeulus.esf: Depvccor

27 . _ ,. AP.PEND.AD S_EC; IX. — ISiDORI MEI-CATQRIS 28
te, o Clemens, coram omnibus qui prsesenles siinl, .4 .t remtssionem pecatorum sacro.baptismatefenatis
v& Tjqsleaquapn, sicut naturale debilum esl, vilce.' conlulerit, ct resurrectionem liumani"ge_ieris in
prsesenlis finem fecero-, Jacobb;frairi Domini de-.' eadem carne in vitam seternam fulufam-sic docue-
scribas hfeviler vel quse ad iniliurii fidei -luiespe-. . runt. Symholum enim Greece, Latine collectio diei
clani, vel etiam "quos anle fidem .aniraos gesseris," tur. Et hoc prsedicfi. sancti Apo.sloli inter seper
sed-et qualitefmihi ab inilio usque ad-fineni comes, Spiritum sanc.tunf galuhriter, nt dictum esl, condi-
itineris el.acluum fiieris, qusequerper singtilas-ci--_ derunl. Tlicitur et indicium^ quod per lioc qui recte
vilates me dispiitante, sollicitus audiiof exceperis, crediderit.indicatur. .
quique in pr^edica.tionibusmeis vel verborum.fue- Ergo cunclis eredenlious quceconlineritur in prsc-
rk Ordovel aciuum*,- sedel-qui me, finis in hac fato symbolq, saius aniriiaruin, el vita rperpelua-
UTberepererit (siculdixi) oinriia qrii poies breviter1 bonisaclibus prseparatur. Ergb quod in "primordio
comprehensa ad ipsum te'.destihare non-pigeat. ejusdem symboli prseponjlur ; Credohv DeumPu-
Nec verearis rie forte mulknri' de meo exilu con- trem oninippienfem;prseclaruriifidei festiinonium, et
liislandus sit cum id me pro pielale sustinere jion* f fundameriiiim in prima fronte monslratur, quia
-
anihigai. Eri.t autem er grahdesblalium, si U-didi^, salvus esse poterit qui .recte ci'ediderit. . Credeie
«eril quod post me iion iinperilus'aliquis, aul iri- g enim voportet accederitem,ad Deum (Hebr. xi, 6), »
doctus,.aul ignorans divini verbi myslerium, eccle-1-. .' quoniani i cofde creditur ad justitiam, ofe confessip
. «iaslici ofdinis disciplinam, vel doctrinse regulami fit ad salutem (floin.-x, 10). i Cride ait prophela :
jiescieiis, susceperit cathedrain meam. Scitenim -1 Credidi pfopler .quodrloculus-suni;(P_n-. cxv,
quia, si indoctus istius" ofllcium dpcloris accipiat, 10). i Et illtid: - - Justus ex fide vivit (Rorii.i, 17).i
sine dubio discipuli el audilbres ignoranlise lenebris" i" Et: «Nisicrcdideritis_non intelligelis(Luc, xxiv, 25).>
Inv.olutiin interitum demergenlur. . ,• Ergo in rebus humanis, nullum opus incipiturnisi
Unde et ego, inidomine Jacobe, cum.lisec ab eo.i. lahor omnis ad effeqlum venire credalur, unde cre-
picecepta.suscepei'im,-.necesse habui implere quodI dendrim est in Deum' a quo tam prsesens viia quamv.
jusserat indicans libi, etde ipsis siniul et.de illiss fuluratribuaiur. - , -
breviter eomprehcndens, quse.per - singulas quasques." Deusaulem appellalib esl,su.bsiantise sempilenue,
ufhes digrediens,- aufin prsedjcationis sermonei - sive timoris divini,
igiluf Deus sine pfiricipio, sine
prolulerit ,r aut in gestorum virlule- perfeceril,,. Tirie,,siinpicx, incbipbreus el-incon.preliensil.i-is; -
quamvis libi dehisplurimajam et plenius aute_de-- . Patrem aulera uum itudis, agnosce quod haheat-
scripta ipso jubente li-ansmiserim sob eo ipso tituloi Filium yeraciler -genituhi, sicut possessor riidlur-
quem ipse prsecepit affigi,_id esl, Clemenlisitinera- (2 qui-aliquid possidet.elDominus qui habet cui.domi-
/riunT, non prsediGalionisPelri. Sed el nunc exponerei nelur. Deus;.ergoPater secreli sacramehti vocabulum
jam prceeepit, Domino opem ferenle incipiam. Pceni--' esl ctijus vere Filiusest yerbimi, -et speculum, ei
leniini (inquit) et veram agiie pceiii.cntiani."0mi-es. >. character- "et imago viyens Psilris viveniis.Tn omiii-
ergb homiiies,- qui Christiano ceusentur vocabujo;; hus Patri similis, ejusdem naturse, in-divjnitate ge-
PaU'em,- et Filium," et- Spiritum sancluin, umrai''' nilus, genitori per. omnia cocequalis. Nec quaeraluf
Deujji et Doininum• veraciier credere" et 'confiieri,i quomodo.genuil_Filiuhi, quod et angeli nesciuni,
eiraique .lota menle et toto corde, et- tola viriuie- prbphetis incoghitum .esl. Unde illud dictum est:
diligere, 53tproximbs suos.lanquam semelipsqs, do- i Generationem' ejus quis nafrahii (Isa. £nl, ?)? .
ribiles- quseusque ^ad perfectam doclrinam ad lisecJ' Quam secrelam" originem cunrproprio. Filio novit.
_ - ' .
proficienda siiniere oporfel. ipse solusqui genuit, rnec;Deusa iiobis*diseutieiidus
• Fides enim el
dileeiip lotius bonitatis est funda- est, sed credenduSj qui in nobis ipsis. nescimus,
mentuin'.« Sine fide autemrplacere-Deo-nemq pole- quod sapimus, quoniodb sapientia , ingenium, aut
ri.t fflebr. xi,'6). * "_ "•"'_' ' intellectus, aui consilium aul mens nosira gene-
Chrlsto ilaque resurgenle et ascendenle in ceelum,, rat verbuin. Sed sufficitnosse quia lux genuit __pleri-.
misso sancto Spifitu, collala apostblis scieritiajin--D dorem, sicut ail Prophetai«Insplendorihus sanetQ-
jguafuin_-adliucin uno positi symbolum quod fidelis; rum ex iiiefo ante luciferum genui Xe (vPsa/.cxxnt,
nunc tenel' Ecclesia unusquisque quod "sensit,"di-. S). i !___. illud : i Hic Deus nosler.et nonJeputabilur
cendb-coridideruiit, uldiscedentes ab inyicem hane.;. alier ad eum, t et post, _ in terra visus est, el inter
fegulam perbmhes gentes prsedicarent.Summam, u . liomines conversalus est >(Bar.,iv, 3(i, :58)'. J" . .
efgo toiius fideicatholicse" recenserites, in qua ett. Diligere crgo Deum, unumquemque ex tolo .corde,
iiilegrllas credulitalis condilur,"et unius Dei omnir el ex tbta -anima, ut prsehxum esl, et ex tota forlir
poteritis, Id est sancice Trinilatis sequalitas' decla- tudine oportet, et proximum lahquanr semeiipsum,
ratur, ef myslerium incarnalionis Filii Dei, qai proi 3'_.spohderiieDomino euidamScribarum, ac dicente:
salute Tiinrianigeneris, a lempore de ccelo descen-- Primuhr omnium "mandalum est: _ Audi, Israel,
dens de Virgine nasci digriatus est, quo ordinevel 1 T)ominus Deus luus, Deus unus esl, et diiiges Do-
quaiido protulerit, quomodo sepullUs surrexeril,- eit minum'Deum tuuiri,ex tolo corde ino, et ex:tbta
in carrie ipsa coeibs aiscenderit, ad dexteramqnei anima lua, el exnola menteiua, et.ex,tot_a:virlule
Patris consederit, judex vennirus-sit, aut qualiler tua,-hoc est primum mandalum. Secundnm autem
29 :'"-_- •" DECRETALIUM-COLLECTIO. - .. - - ,r - 50-
simile est illi: Diliges proximum luum tanquam A vestra, eiglorificent Patrem vestrum qiii in ecelisest
hbrum' aliud maridalum non est v, 15 '"_'- '-'-'- ''"" .
leipsum. Majus ' ~ (Matth. etuy.f "
(Marc. XII, 29, 50'ei 51). _ . "",.'' 'Episcopos'autem pcr singriias. cmlaies" qnihiis
-Qtiod magis est .omnibtis holocauslomatihus;'et illeTibri inisefai, per doclos cl prudenies sicuf ser-'
sacrificiis, unde _et iri-Veleri Testametuo seriplum-- penles, siniplices sicui columbsefjuxia Doiriiniprse-
habeiur : « Quod libi fieri ,rion vis; alleri ne fecefis •cepliqnem) jibbis miitere prsecepit. Qubd etiam fa-
(Tob. iv, 16), i ei Dominusail: . Oihnia qucecini- cere inchbavimus el Dbmino'opefti-ferenle facturi
que vultis"ht faciant vbhis hoinines, el vos facite sumii!., T;os.autem per veslras diceceses episcopos'
similiter illis (Mallh. vn, 12). i Quibus utrisque . facitc et mitlile, quia nos. __<I alias parles (quod
mandaiis, per .uiiuhr mali-iaoompescitur, el per isdem" jussit agere) curahimus. - Aliquos vero ad
aliud benigmtas propagaluf, ut-nemaluiii qiiis in- Gallias, Hispaniasque mitleihus,' el quosdanr ad
feral, sed bomim impeiidat. PiimumV ut caveat Gerinaniairi et Ilaliam, atque ad feliquas geiites
lsedere.Seciiridum,pr_esiafe,€Sienim fratfemquera dirigefe cupiimis, ubi aulem ferociofesel Teliellio-
vides, nbri diligis; Deum quem rion vides quomodo . res gehlesfofe cogiioverimus, illuc diiigere scipieii-'
poles diligc-re?> (1 Jban. iv, 20.) Sic cigo nos dp,- liores et austefiores riecesse liahemus. Qu.iquoiidie
cet. exercere •cufara rioslram, ut; hon dimiiiamus rj non cessaht divina seminare seiuina-, et mii]__os'
-curam veslram," et sic diligere nos, ne negligatur •- Chrislo lucrari, et, ad recfam fidem, el viam veri-
dileclio-proximi. Quia Deidilectio moiti- cdmnara- tatis perducere, ut plufes manipulos Dbniinb v.a-
tuf, dicente Sapientia: . Validaesl dileciio ut mbrs -leanl prcesenfareVln illis vero civitatihus, in qiiihus"
(Cant.iiin), i idcirco,-,quia sictil mors violenler olim .apud ethnicqs archiflamines jeofum" atque
separat animam a corpbre ,-ita dileclio Dei separal pfiirii iegis""do"clofeserant, episcoporum "primatcs
aniriiain -a mundano et carnali amore. « Qui enim poni', vel palriarchas qui feliquorum' episcopqrum
(Dominus'iriquit) diligit nie,mandata measervabil- -judicia el majora ^quoties necesse forel) negoiia,-
(Jdan. xiv, 25). j-Nam qui Dei prcecepta cbnlfemnit, in-flde agitarerit, et secundum Dei -vblunlatem;sicut
, Deum non .diligll; unde sefipturii est. t Nqliie"pulare cohstituerint sancli aposlbT, ita ul iie qiiis-injiiste-
ui manealis in dilectiqne inea, si non servaveritis periclitafetur, dcfinircnl; in illis .auiem;civifaTibusJ
prxcepta niea {Jo.in._xv,10)'.-.Neqiieenimrfegera di- iri quibus.duduni apud prccdiclQs.erant ar.ciiiilami-'
ligimus, si odib leges ejus liaberiifis.Neque enim ex ries (quostameri niiripres tenehant) qiiam niemofa-'
tolocorde polefit.ille Dominum diligere-quinosci- ,lps pfimales, afcliiepisoopbs institui prsebepitVqui
tur i.n proximi-corruere dileclionem; quia per di- non tanluih pfimalum , sed archiepiscoporum friie-
lectionem Dominl pervenitur ad charilatsm Chrisli. C reniuivnomine. Episcopprumquqqufejndicia,iit supe-
^Qitoniam,utrprselibalum est, his duobus prseceptis rius jiienioratum esi, ej majbraEcclesiartim uegbtia,
tota • lex _pendety'et prophelse , d.ocihilesergp.-qui , si ipsi reclamavefint, aul aliquem tiriiorem, aul islos
perfecle docti nbn sunt atl hsec peragenda oporiet vel alios suspectos habiiefint, adjam.dictos prima-'
oiniies.esse,et ul ipsi.docli sint, et alios prudenler ics, vel 'patrianqhas, ne aliqnis noceiitef perirel,
instruere,« perfectepossiht docefe, juxta Danie1- transferri pefdpcuit, iri siiigulis vero;_qubqueciyi-
lem prophelam, jqui aii: •«_Populus auiem sciens taiibus, siiigulos et rion. hirios, vel lcfnos, aut plu-
-Deumsuum oblineliii et faciet, ei- doeliiri populo res episcopbs.cbristitui _p_r_ecepil, 'fjiii.noripriina.um,
doceburilphirimos <(_}«(!. x-i,'5_i).i Oliiiies.docibiles, .autafcliiepisco.poi'ii.m,'.ahT-melfopbTiianoru'm nomine
'""litjam dictum est, qui docli ripn sunt-, esse bporlel, (quia minbres civitaium nonTeiieal); sed episcopo-
*ed sacerdoles docliores ccetefis•populis neeesse, rum Tantiim rocabulo potirentur, quoniain nec intcr'
-fore dpcebat Christus, diceiis : _quta siosecus cseeo Ipsos aposUi-bs.par jns-iluiio fuil, sed unus omnihtis
diica_tumprseb,et,-amho iu foveam cadunt-(J_ffl(.A.;xv, prcefuiu HocTanliini providendum inslituit, ne in
14). i Sacerdoles verbsal terrse, et muridiTumen villis, aut casteliis,"vel,niodicis «ivimtibus, ihstilue-
doctoresprseeepiiiiisplendoreoperum Patrefnglorifi- renliif episcopi, ne yile eorum nomen fiefet. Epi-
'care Deum, de quibus -Dominusait: « Beatr eslis ^ scopos ergb vicem apostoiqruih •gefer.e^-Doiiiiiium
cuin maledixeriiit""vobis,*et perseeuti vosTuerint; et docuisse dicebat, et reliqubruhi discipulbrum vicem
dixerinl vohisomneroaiuin adversum vbs/.menlien- lenere :presbjleros debere'insihuabati Et si quis"
tes propter me-: Gaudele et.exuliale, quoniam mer- aliquem exhis scandalizsirei, gravissimam sibi pce-
ces vestra copiosaest in coelis. Sicehiinpersecuti naininfeiTidebere prsedicahal. Cunclos se iuviceiii'
sunt-prophetas, qui.fueruhl ante vos (Luc. vi, 25). s diligefe, eliidjiivafe debere, el neminem ab adjulbr
' « yos-estis-sal
teffse.Quod si sal evapuerit,'in quo rio fratrisse subiraliere instruebat. - ",
salielur, ad -nihilumvalet ultfa, nisi ut foras niiu Homicidiisvefos,-et adulieros accunctos cfiiirina-
talur,-el rconeulcelur ab. horainibus. Nori poiest libtis riexibus alligatos,*et qiii eis coscqiiales nou
civilas abscoridi siipraraontem posita, heqheacceii- erant; ab,e6rum vexatione; e'l accusaliorie ("dicente'
dunt lucernafn, iet pbnunt earirfsubmodib,-sedsuper Dbminb) pfbhibehal, el hon'nisi a coaequalibus,
candelabrum, ut luceat omnilnis qui in domo snnt, aliquid-sibi.-inferre dehefe, dbcebal. i "Quia disci-
etqui ingrediunlur lumen", videant : sic Iuce..i " piilnm -supra niagistrumesse (Matth. x, 24), » aut
lux vestra cqram hominibus, ut vidcant bona opeia uliam ei injuriam inferie, nullaieiius debere oporlet.
' APPEND. AD S_t_C. II. _—ISIDQRJ MERCATftRlS . 52-
51 _"
Infames namque omnes, et quos pririiates legis A aquilonis , ascendam super-altitudinem nubium"i
sseculi-i-ionrecipiunl, sed el laicos ab eorumaccu- similis ero Altissimo. yerumtamen ad infernum de-,
satione, et vexatibne semper repellere debererpga- Traheris, in profundum Jaci._'Quile viderintj ad-le
l)at,etcunctos sibi suhditqs esse, prsecipiebat. Cun- iriclinabunlur,- teque prospicient : Nunquid isle est
c.torumsacerdolum vitamsuperiorem, sanctioremque •- vir,. qui conturbavit terram,. qui concussit regna-,
ap dissrelaro a scecularibusei laicis hominibus esse, qui posui.t orbem deseriunr, et urbes ejus deslfuxit>
?
elspirifuales, atque sacerdoles super carnales ac vinctis ejus rioiraperuit carcereni , •.
laicos semper censiiluefe * ei fore.debere* dqcebal. . Ehrielatem oppidoprohibebat, et ehriosos cqrpprfe
«Quoniam pro minimo, nohis essedebet, ut a talir el animo mortuos esse.^prsedicahat,de quibus et in
btis'arguaniur, et judicemur, vel ab alio.humano die xxemplum aiebat :• Vce qUi consurgitis -mane ad
(I Cdr* iv, 5). i_Majores.vero a minoribus, necac- ebrietatem secfandam, et potandum usque ad ve-
cusari, nec judicari, ullatenus posse dicebat. Quo- sperafn, utvinosesluetis. «Cithara etlyra, eltympa--
niam non solum hoc divinas, sed leges sceculiinhi- num, et tibia, et vinumin-cbnviviis veslris,. el opus
bere dicebat. Oinnes ergo legum divinarum li.bentef Domini rion respicilis, nec opera manuuni ejus.con-
violalores, et sacrarum inslilulionum volunlarie. sideralis (Isa. v, 11 et seq'.). i Et iterum ; « Vsequi
perlurbaiores, ecclesiaslica indignosregula;et san- B potentes eslis ad hihendum vinum, et viri fortes ad
> cla cqmmunione judieaha.t. Operatores vero .earum- miscendum ehrielatem. Quijuslificatis impium pro"
dem,,eisque obedienles uirarumque ac^seiefaTum. mttneribtis,.etrjiisliliani justl aufeflis ab eo. Proptcr
bonarum digrios esse dicebat, unde et propiietas in,- ; hoc sicul devorat stipulam. lingua ignis, et calor,
testimonium sumebai. Audile, coeli, el auribus per- llammseexufit, sic radix ebrum quasifavilla eril, et
cipe,-terra, quoniam Dominus loculus est:. «"Filjos germen «orum ul pulvis ascendetiAhjeceruni enim
enulrivi,. et exallayi, ipsi au.lem sprevcrunl me, Jegem Domini exerciluum, el eloquium sancli Israel _
cognovit. Jios.possessorem suum, et aslnus pfsesepe" . blasphemaverunt. Ideo irafus esl furor Domini in.
domirii sui,._srael non cognpvit ine, populus meus populo suq, et extenditmanum suam super eutn, el
non inlellexit. "Vse genli pecealrici,' populo. gravi .percussii eum, et "conturhati sunl monles, et facta
iniquitale, semini nequam, filiis sceleratis. Dereli- siml mqrticina eorum, quasi stercus in medio p!a-
querunt; (g Dominum, blas.phemaverunl sanctum learum. ,«-lnomniljus his, non esl avcrsus furor.ejus,
lsrael; abalienali sunlrelrorsum. -Super quo, per- sed adhuc manus ejus ex.enta.(T_.--..,22 el seq.). •>,
cutiam vos ultra addenles prsevarieatiqnem, Onine Nullum enfm - preshyterum, in alicujus=episcopi
capul iariguidum, et omnecor inoerenSj a planta, parocliia,aiiquid agere debere-,ahsque ejus permissu
C
pedis. usque ad verlicem, non est in eo sanitas, "vul- doceb.al,_cunclospresbyleros,,-propriis episcopis in-
nus, elrliyor, .etplaga tumens, npn.esl circumligala, ,iomnibus, absque mora obedientes, ihslituenle Do-.
nec curata medicamine, neque fbia pleo. Terra.ve.. mino,esse debere.dpcebat. Nullum enim aliena con-
stradeserfa, civilales yeslrse igne succensce, regio- cupiscere, a"ut-pr_esumere;eorum,sed jinuniquemque
nem vestram coram vbbis alieni devoranl, etdeso- suis-, sibique commissis, contenlos -esse docebai. _
Iabitur,-sicut.in. vastiiate hoslili, et derejinquetur «Neroinemoiiam alicui aliquid Tacere, nisi quod sibL
(Isa. i, 2 el seq.f. Vse (inquit) _qui dicilis - bonum vellet fieri (Tob. iv, 16)_r-1inslruebat. Sanclam_
n_alum, et malum bonum, ponenles teneljras lucem, "ergo Ecclesiam immaculalam omnes servare.debere,-
et lucem tenebras, ponentes aroarum" in dulce, et evangelizabat, cujus clayes episcbpos esse. djcebal-
dulce Jn amarum (Isa. vr, 21). Proplerea, captivus Ipsi enim hahent potestatem elaiidere cbeluni el
duclus estpqpulus meus, quianoriiiabuilscieritiam, aperiro porlas ejus, quia claves coeli.facli sunt.
et nohiles ejusinlerieruni fame, et muliiiudo ejus : - Amovereatitem eos rieminemdehere doceijatjquia
sili exariiit. PropterGa dilalavit infernus animam ocuji Domini sunt, et qui eos langit. iangii pupillam
snam,.et apernit os- suum,- ahsque iillq lermino, et. o.culiejus.(-?«c/(".ii, 8).-Et quantee pcense dignus;
descendunt fqrtes ejus,el populus ejus, et suhlimes sil,-quieos scandalizatj ipsuin Domihum docuisse.
gloriosique ejus.ad eum. El iiicurvabilur homo., et dicebat, ubi ail:_«-Qui scandalizaveril unum de ptir
litimijiabilur vir, el ocnl.i.sul.limium deprimentui'. sillis esli.s qui. in me. credu.nl, expedil eiul-suspen-.
E;l esaltabilur Dominus.in judicio , elDeus sanctus datur inola asinaria.in collo ejus_ ei demergatur in'.
45 et.seq:), >
sancliricahitut in juslitia (_Tsn.--y, piofunduih maris._Ya. jnuudo.a scahdalis; necesse-
Carnales spirilualihus fesislere prohibebat, ei de ,esl enini veniant scandala-; verumtamen, vse ho-
his qui <:ervices suas contra magistfos.etrsenioies mini illi per.queni^scandalum^venil. Si aulem nia-
stios erigebant"in diaboli exempluni dieebat.: De- nus lua.scandalizatte, _abscinde_eam,etprojice ahs
tracta esl ad inferossuperbia .lua, cecidil cadaver te. .Bonum est tihi ad vitam ingredi debilera, quam
tuunij-suhfer te. slernetur tinea,' et. operimentum duas manus.habenlem, mitti iii.gebennam ignis: .JE_-,-_
luum eruiil yernies. Quomodocecidisti de coelo,Ltici- si.pes .luus scandalizat le, abscinde eumi."elprojice
*
fer, qui Tmine oriebaris, corruisti in lerrani,.'.quj abs te. Bonum est libi ,-inifoire .ad vilam claudum,
vulnerabas-gentes-? Qui dicebas in cbrde tuo, In coe,- qiiam duos pedes iiahentem, mitii in ignem seler-
lum ascendaqi,' supfa aslra Dei ^exaltabb;soliiim num. Et si oculus iuus. scandalizat le, erue euin,.
meuni, scdcbo inmonie :Tesiainenli, in lateiibus el projicc nhs lc.Bonrtm esl Tibi tinum ocu.lumlui-
: 55'- L-DECRETALTUM COLLECTIO."" '. 54
'
benlerainvitain iiitrmre, giiam duos oculdsliaben- A aiifem mea itfsempilernum erit, et justitianiea iion'
tem milli'iir"gelieniiam"ignis. Videiejie-_cqntemiiatis deficietf/ss. LI; 5 et 6). '». _'.- •;...; .;,,:..-i
unuin exhis'pus.ilJis(_ilfl»/'-.'xv'ni;6,'ets'eq.). J Amen V VAudite me,.qui scitis juslum, populus.Iex mea in
dic6'Yobis," qusecunque alligaverilis supef: terrahi rcordeeorum^^Nolite timefe bp'prqbriSiTiominuin,:et-
, efuhtalligataiVtTn"coelo,'et qusecunque solveiilis blasp.heniias.eortim lienieluaiis.sSicut enirn vesii-
super terfairi eriiiit solula et ificoTlo, i Iteruin dico .'meiiiuin, sic;cbmedei'ebs __ver_nis','-et feictitlaiiam sic:
vobi_s_ quia si.duo ex.'vbbis conseriseriht super ler=-' -deybrabiteos lihea.-Salus 'autem'mear;insempiter-'
ram,"de bmhffe'.quacuhque p.etieririi; fiel illisa":, num erit,*et justilia mea"-in 'geiiefatione geriefatio-
Palre meo, quiin co_lis'esl."Ubi enira sunt-duo hum (Mid:-7 ''et 8)."» "Et ilerum":"'- .Ahscondita est
vel.fres.cohgregati in riomine -~_n<_o,:;ibi- siinr in nie- - vila.mcaaDoiriinb, ei a Domjriomebgudicium meuni
"
dioeorum (Matth.'-sxm, i&--et,seq.)t Etiterumper 'tfansibit.' Nttriquid'iiescis aiiC-moh' audisli?' 'Deus
"
proptielairi lbquilur,'dicens :' Expavil {i.nquii)cbelum ."seriipiternus,' Doinihus,"qui creavit^termiiibs*terfse;
:sup"eflibc, ef tiofruit amplius:veiiementer,/dici.t Do- liqn 'deficiet "nequtelabbrcibil", .hec esiinvesiigatib'
"minus': 0 inloierabilem-Tnaiignjtalein/^o-iinguam . sapientise ejus.'Qui:dal Iassbvirtuiem, .el his qui
iriiquitatemloquentem cqnlraDominuni; et riientem n«n .suntfortiludinem.el fobur muliiplicat.Deficient-
in alliiudinem cornu extoilenfem. Et itefum : «Tm-.Bpueri,"et Jaborabunt,'et juvenes'iii Ihfirmilate ca-
• pbrie_homo, lueejinguseoslium el'seram,"cessa corhu deht-. Qui autera sperriiit iri Domiho^muiabuni forii-
iiialliuuiiriem extolleris, et loqiiehs-advefsus Domi- . -.tudinem;:"asstiihent pennassicut jiquilse," current
nuni, el proximufn ttium, quoiisque irisiilfas paiienti et no.ir'Iabofabunt',' ambulabunt; et hon deficient.;
-"Chfislbet fralribus?'». (Eccl'. xxvui, 28 'el "__"./.) Sic --Tfahseant''a;d'me':-insul_e;etgeiilesTirateht-fqrtiludi- -
auterii .peccantesTnTra.ribus; el perc.ulien.es:eofii.ni _iem;accedant et tiincToquerithf;simuTad-"jiidiciumL"
iiiftrmam"•Wiiscieiiliam,'in'Chris'tum"!graviier'pec- -. •pfopinquenius''(/s&r X'L, •27 'eV'seq'.)-."iHos "auterti
:rei judicio efTecli-,;infames euTciemiiii, et ; qui eosvetantvauia.mbvere^vel damnare nituniur;
'eatis,--pi
juste repelleraini'Etitefumpef Proplielariiloquilur. ipsurii Domiriiim pef'pi'oplietam-damna're,'ef usque
diceiis: c \Tbsaufeni, sacerdoles';Ddmini,~ybcabimini , ad safisfactibiierii ebrum ef Ecclesise'daranaios esse'.
iiihfistri' Dei"nostri", dicef.ir -vbbis', 'foftitudihem dbceb^at,'ubi-ait. f.TaJia elegefuhtin viis'-suis;, et
.geniiunfcoriiedeiis/et inglbfiaeqfum siiperbieTis;' - in -alibminatiohibussuis ahima ebruni delectala csi;
,'pro" cbhfusibrievestra" duplici' rubbre laudabunl unde et ego eligani illusibnes eofum; et danmatioiiem
pa;riem'-'eofuhi,"''prople.r-Tiocih'".ierra sua' duplicia;;. "adducani:eis,;quia locutiis^siim.eis;'et hohaudierunt;
possidebunt/etTceiiiia sempitefha erit_eis.T_Q'uia ego. , feccruritqu6-maium 'in;.oculis-"meis;' ef quseTiolui
: Doininus diligeri.s"judicram,efqdib-habehs'rapiriam C elegerunt:AuditcVerbuinDbmini,gui:ifemilisadvef- -
Tn holocausl"_im,'-'et dabo qpus eoruiii iri veritate,'; et ..biiiriejiiS-Dixeiunt ffatfesvestriodientes ybs, efvos
fcedusperpetuurii"fei-iani'eis".'Et•scielufingeri.iibus rabjicienles propter'iioineri irieiihiTGlbrificeturDb-;
'senien eoruiri e"tgermen eofum irimedibpbpulorum. -mihiis, el vjdebiinusTn ]cetilia"no'stfa;ipsi autem con-
"Ohiriesqui viderint eos cdgribseent -ebs,';quiaisti' ;furideiitur (/_«. "Txvi, 5-S), .'/nonenim labbrabunt
Vuiit seiheri eui behedixit Doriiirius ::Caudeiis'_gau- - frustra in 'coiitiirhatibneprsesules meiy' quiaJ.sem"en.
"
deho";et_exsultabit anima mea iri Deo ,'meo,"quia in- ' .lieiiediclionurii'Doriiini "est-; antequam.clanieht "ego
"driil'uie vestimen to' salutis,' et indumentoi-'ustiliee -<_xaudiam;'et adiiuc' illis Ioqueniibus; ego exap-
cifcuiridedii nie', quasi spqnsuhidecoraitimcbioiia, rdiam (/sa..:txv, 25, 24). J.Ad glorificaridulii 's*e, et
el quasi sponsam ornatam hionilibus" suis.'Sictit iiiviiia•-mandata'seininahda ,1 et' bvarigelizahda,:eos,-
eriiiif lefra pfbfert' gei*ihen-suum,;i"etNsicul,:horfus ,. 'Dbiiiiiiuse"legit,eihonutpi'oliiheah[uf,aiii.perlu'rben-
•semen suum.'gerinihal,'*sicDominus Deus-germTriabit iur, aiejat, qiioniani, qui eos lsedil_,euriilsedit' cii-
justitiam ^ ef laudem coraih'' universis'" geritibus'', jus legatione fuhguhiiir (// Coriv;'20)."Pfsedicare
' •'-,' '- " -" ' eos"assidue et' mandala"Doiniiiisirie- iiitermissioiie •
'(/sfl.LXi,'6 et seq';).i "..'
- 'Eos auterii a'solb Domino judicaridbs autremo- ,-• aiihunliare fogabat-., Opera ebfhm hoha cbrahiTiOr-
vendos, et noii ab.aliis (.sse'dicebat,-Truia sui.sunt miriibuS-iborislrai'e; ei coiiscieritiam boiianrcorain .
etJidn alterius? Et" quis ' estqui ,-altefiu's''udicel . Deo^habere hisimiabal',' bmriesprincipes tefrte eT.
servuni ? Nain etsi isla 11011 -
paTiuntui homines, nec cuncios iibinines' eis"bbe'difev;et cabilsi sii_t'subihii-.
Deusdeofuni eVDominus dqmirianiium hsec"ullaie- tere', coi'i]-rique''adju_ores'exis_efe"prsecipie.bat,-u.t
jius paiitur,nmdeet prbphe.tassibi tesles csse dice-r' 'omhes pafiier 'fidelesefcobperatbres legis"Dbmirii
"
bai; per -qubs Doihinus loqullur,;;.dicens i «"Ecce inoristfaTenluri n,e'de"eis dicalur.'. Cohfundahiur,
exebxi le; sed hbn quasi.argehtuuielegi te in caminb'1 "et"erubescaiif oihnes qui-pugriaiif adversum'j,e; 'et

paupertatis*,prbpfefrhe faciahi, utnoh blaspheiner, . efuntquasirion siiif, elpe"ribuiit-vii.iq"ui'cohtraaicuh't
et.gTpriam.meam alleri noii d-fho. Aud.i_raeVJacob', tibi.'"Qu.a.reseosetiioh ihvenies'vii'o's"febeI]es"tuos. ."
et Israel quemegb voco. Ego ip.se,ego;priirius," el Efuntqifasi iibrisiht| ct:verutircbiisuriip'tiO"'hbihinis
*eg6;hoS'issinius; mahus qubquemea fundavif teffanr, 1iellahtis'aU\.efsuin'te'T'/sffl.;iXLi/-il:;'e/"T2)::-ii:0!ihiis
•'ita*diitnriatos'et iiifdhieS
et dextefa"niea hieii's'a'est c_elbs-.':Ego'vocabbeos,"el.'',- ergo', qui ;eis.'c"ohtrave"iii|-;
"slabunl siniul (Isdyp,\rii,lQ~el~seq!)<'me insulse ex- usqiie ad saiisfacliohem monslrs.bat, ethisi conver-
Speelabiint, et bracliiu.m'meiini susliiiel)uni.' Salus rierenturaliriiihibusEccJesi-e alieaos essepraecipiebat.
PATROL. CXXX. -''-'' -;'i
ss APPEND. AD S_3_C.IX. — ISIDORI-MERCATQRIS 56
Homicidiorum vero tria genera esse .dicebat, et A 4. non reddere , nec injuriam .facerp, sed factam pa-
poenam eorum patentem fbre- docebat. Sicut euini lienler-sufferre; inimicos diligere, nialedicen.es se
liomicidas, interfectores fratrum",ila:et"deiraelores non remaledicere, sedinagis benedicere, el perseeu.
eorum eosqiie. odienles .homicidas esse-manifesla- tionem projuslitia sustinere. Charilafem amare, et
hat-, qtiiaet qui'occi"dil fratrem suum ,etquibdit i, nullum odio habere,_quia « qui odii fratrem suum,
el qui deti;ahit pariter., liomicidce esse mbnslraniur;" liomicida est {/ Joan. in , 1§). » Elatibnem fugere,
- Onihes enim a carnalibus. desideriis qucc-miliiant 'zelum maium. nonhabere. lnvidiam- nori exercere,
adversus animam {// Petr. n, 11) .abslinere, et bo- nec .cpntentionem amare.Cum.disebrdanlibus anle
nam eqrum oonyersationem ac innbeentem omnibus " sol.is occasum. in pacem redire, et;de.Dei miseri-
monstrare rogabat. Ex corde enim cunelos atleiir cordia nunquam desperare. Senibres.venerari, et
tius invicem diligere insinuabat, el. veram fraier- juniores dijigefe. .Episcopos,'saeerdotes suos ae
uilalem inter se Tiabere docebst. Quotidiana enim cunctos reiiquos Eccjesise ministros "alqu.e omnem
illiuS prse^icalio, iiiter £__tera diviha, hsec erat, ,. plebem sibi commissajn verba diyina -ot mandata
liiandata, quam in ejus exemplum~etiam tibi, 1'rater instruere et amare, libsque biiines eorum episcopos
chafissime, significare-curavi. -Bonorum (inquilj tota animi virtute diligere ut oculos suos, quia bculi
operum inter ca_ierasemina ac negotia suntquantum JB sufil illorum. Eorum prsecepiis iir omnibus obedire;
umisquisque- sapit; etpolcsl tbtis intimi. cordis (ut etiamsi- jpsi aliler- (quod absit). agant^,. memores
-
prselibalum est), visceribus Deum diligere,. ,et scilicet^illius Dpminiciprcecepti: -Qucedicuntfacile,
proximum velut seipsum. Abnegare seipsum ,,sibi; quce autemfaeiunl.facere nolile '(Mallh. xxm, 5)._»"
ul Jesum Chrislum Dominum nostrum sequatur, et. Ipsi autem opiscbpi si exorbitaverint'abistis, non
liihil ejus amori p.rceponere, veritatem cor.de etore siinl repreliendendi, vel -arguendi ,-sed-porlandi,
proferre debere, et toiarii suanvDomino seniper misi in fide erraverinl. Hi ergosuper hos sunl, non
commiltere inslruebat, actus suse|..vitse oinnThora illi super istos, quoniam major a minore nec argui,
cuslodire, et omrii loco Deum se iespicere finniler jiec judicari potesl... Nullus se-extollai erga.doctores
seire. Gogitationes-malas cordi suo advenienles mox. . ac magislros suqs.quia . di.scipulussupef liiagislrum
adCliristum aljidere,_ el sacerdoiibus Domini ma- lion esse (Matlh.J., 24)'» debet nec pqtesf.- Kullus
nifeslare. , ;,.,_. yelit diei sanclus , antequanr sil, sed prius sit,_ ut
Os suuma malo_velpfavo eloquiq custodire, el verl)a yerius. d.icaiur., Pfsecepta "Dom.ini dqctorumque ac
vana aut"mendaGia.non-loqui,quia «os quodmentilur - niagislrorum faclis quqtidie' adimplerej et in Chrisli
npmiiie pro ininiicis brare oporlpi. Obedienlia enim
pcciditanimam (Sap.i, 11); tverba-divinalibenter au-' C * et huiriilialio, quse magislris
dire,elsaeerdolibussuislibenler bbTemperare, alque agituf, Domino exhihe-
lui'r,_ Tiniof-Dqmini dqleclabit, el "dabit Jselitiam
JJ bbedienles esse docebat.jPrsedicatioui alque ora-
tioni ac lectiqni frequenler iiicurhbere, et elcemo- el.gaudium in loiigitudiuem dierutn. Timenti Domi-
liunTbene- erit in-exlremis- et-in die defunciionis
synas veras. perficere. «- Desideria"...carnis nqh
suse beriedicet (Ecclt. i, T2, 15).. __Y_e dissolu=:
-perficere (Gai. y, -1-6), » sed propriam frangere vo-.'
lunialem ; boni aliquid in . se cum .yiderit -Deo - tis cofde, qui nqn crediderunt Deo, et resistunt
mandaiis e"us, e.t inobedientes ac"cbrituniacessunt
appiicel; non .sibi, et inaluni a sefaclum eognoscat,
el sibi repnlet, Mtillum loqui- non amare , sed ., his qui ejus legaliqne fungumur , et ideo non prote-
custodife"_laI)ia,suane dolum aut malum loquanlin', gunlur ab eo. Ysehis qui pefdiiienini suslinentiam,
diera jtidicii. tiuiere _,gehennam expavescerc", vitam qui dereiiquefunt vias rectas, et diverleru.nt ad
scteTnamomni cpncupiscenlia dcsiderare, nqn occi- vias pravas. Et quid facient, cum inspicere
dere, rion adulterarij^nonTurtum facere , _nori rem- ccepefit- Dominus. Qui timenl Dominum, non'
"
proximi - concupiscere , non falsum testimonium" eruht incredihijes".-verbo illius, et qui. diligunt Tl-
"dicere (Exod. xx,.13 et seq.),'.sed omties homines lum, conservabunl viani -illius. Qui timent- Domi-
honorare , corpus cuslodire, vanas etcaducas non""nnum, inquirejit.quje bcneplacita suut illi, et qui
amplecli delicias, jejunium el vigilias sanctas aniare, -" diligunl eum , r.epiebuntur lege. ipsius- Qui -ti-
pauperes recreare, nudos veslire,_in__irmos-.isitaue, ment Dominum, piseparabunl corda Sua, et in con-
.sitientes" potare., niof.luos; sepelire , et diligcnter . speclu illiussanciiiicabunt animas suas.Quj limenl.
eorum' exsequias peragere, pro ;eisque oraie, et Dominum, cuslodiunl mandata "illius,ret patieniiam
.eleeniosynas dare.; Dolenles consblari, et suis bonis habebunt usque'ad inspectionem illius, _dicentis:
- refovere et a malis aclibus se alienum^facere ;"non Si pcenitentiam noiregerimus, incidemus.in manus
csse superbum, € non vinolentum (Tit. i, 7),~» nec Domiiii, et non in ihanus hominum ;- secundum
multum edaceih, nqn somnolenlum, non pigrum, enim magnitudinem illius,-sic et misejTcordia ipsiiis
libn- murniuratorem , nec detractorem , quia qui cum ipso esl (Eccli. n, 1S el seq.).A Yenite (iuquil),
delfahit, .non solum se,, sed multos alios oecidil; filii, audite me, timorem Dominidoceho yos (Psal.
iram non perficere, nec iracundice lempus reser- xxxin, 12): i i Curriledum lumenvit_e__iabetis,nete-
vare. Dolum in cbrde nontenere, nec.pacem falsam .nebrce morlis vos comprehendanl (Joan-. xn, 5S). »
"
dare , charitatem non derel.inquere , ,nec "toare, i Omnis qui vull vitamet cupit videre dies bonos, pro-
ne
j)e forle perjurus (quod-absil) fiat. Maluni pro malo liibeat linguam ejus a.malo, et labia.sua loquantuf
" '
37 DECRETALIUMCOLLECTIO. . ; \58
<.d_um,divertata malo,-etfaciat bqnum, inquirat.pa- A niam est, quoniam his manifeslat seipsum. Nam si
_emetprosequa.uream,quiaoculiDominisuperjuslos, quis yelit antequam aclus suos emeiidet,- de his
et aures ejus ad preceseorum-.yullusautem Domini _ requirere quse no.ri-po.est iriyenire, stulia et inef-
super Tacienles maia, ul perdat de terra niftinbri.ani ficax efit homini inquisilio. Tempus eriim hfeve.est,
eorum (Psal. xxxm, 15 et heg.). » Prpplerea nolite - et judicium Dei gestorum carisa agiiur ribn quesiio-
fieri sicut equus et mulusyjn quih.us noiiest intel- num. Ideoque arife hbc orriiiia quceraniris, quod nos
-Teclus.Sed Sselan.iniiri Domino et exsultate, justi, et aut qualitef agefe. oporieat, ut setefham ".vitam
gloriamini, omnes recti cordb (PsaL. xxxi, et lr!).. consequi -mereamur. Nam si. exiguum ioc iempus
c.Quia multi venient.ati oriente et pccidenle (Doniino vilse per iiianes bccupemusr qt inutiles- qusesiibiies,
dicenle) et a iseplenlriqne alqufr meridie, el Inanessine, dubio.et vapui al) operibus boriis pbfge-
xeeumbenl cuih Abraham . ei Tsaac., el Jacob musad Domihuin,ul)ijudiciuni bperiini ribslrofumfiet,
i . -. - _ _ "< unaqucequeonim res suuin lempns liabet ei locum.
(i_fa.r/..,viii). -. ___
Propier quod deprecor te_,frater charissime,. ut Opertim hic locus, Jioc tempus est hneritorum est
dbeeas alienlius huiic pr_t.dic.ationis ordinem e"t ". ;s-eciilum,fulurum. Cufrat igiliir pef viarii niandatb-
absoluiionis dies, ut salvenlur ariimse.tiomimim quse runi Dbmini", et ab eofum prseceptorum insiitulis '
occulta Dei virtule quern debearit diiigere priusquam B et'Spiriius sahcfi "doctriria hoii fecedatur.. Qtiaprb-
do.cealur, agnoscanl. Operum vero ratio polesta.i et pter prsepararida. sunt corda nostfa ac ebfpbffi, et
arliilrio uuiuseujusque perniillitur, et lioc ipsorum sanctse maridalqruhi ejus suorhnique-episcbpbrum
esl propriura; desiderium vero liabere ergadoctorem aeprsedictofum .bbediehtisemilifalura, ul suse gratise
veritatis, hoe a Patre c.celesti doriatuin est. Sed jubeat nobis' auxiliurii ministrafe , el fiigieniibus
salus in eoest ut voluntatemejus cpjus amorem et gebennse pcenam ad vitam -valeant oinnes pefvenife
desiderium , Deo Targiente,, conceperis, facias, ne seternam. -
dicatur ille sermo ejus ad nbs . que.m idera ,dixit: . Hsec ilaqpe", frater "cliafissime Jacbbe ,s ab ofc
c Qtiid auleni me dicilis,'Doihihe, Domine, elnon sancti Petri jubeniis accepi, "tibiqub ut bplahas
fac.iiis, quee dico ? Esl ergq -proprii muneris", ut insinuare sludtii",ut seivareoiritiia iinfnaculata "prae-
unnsquisque sitprout Dominris npsler dederit per- cipias, quia.ecclesiastica nbri qporlei riegligeniei',
feclus in Ecclesia, metensque. semina,, diyina , ut sed diligeiitef expleri "negolla. Hsec efgo prsecepta
denohis.non prcediclus sermo; sed iUe dicatur.quem nehio credkt absqrie sub jiericulo negligefe, vel'
alibi Doniinus noster dixit.r Ideo (inquil); Qmnis dissimulare," quia judicio Dei ignis selerni tbfmenla
scriha.doctus in regnb ecelbrum, similis esl hornini suslineliit qui eecleslasfiea decfbta neglexeril. Qui
-palrifamilias, qui pfoferi de tliesa.uro. suq nova et- vero le audierit, "ut jnsserat miriisler Chrisii Jesu,
vetera (Matlh. xm, 52). ».Ntilhis ergo, inquil,.imT gloriarn accipiet. Qui aulem le ribn audierit imo ib-
pedial ordinem, autiocum bccupet irralionabirner, quentem .Doniimim per te ipsisibi damnationeni
vel temporuni permutel vices, sed primo.quce sil . accipiet. Curaridum ergo, et alteiidendum est nobis
justitia ejus, quse'.volunias requiramus, u't bonis omnihus quod in pefpetuum expedil, ut Christi
operibus aje Dei gralia repleamur. Deus enim his, passionihus per patipniiam parlicipemus atque regni
quij'ecte sentiunt et bona- agunl prsesiq est, quq- .ejus mereaniUr esse corisorles. Amen.-

.EPISTOLA GLEMENTIS, VAVM AD" JACQBUM- FRATREM -DOM'-INI_


. 2>esdcratis vestibus et vasis- .
CLEMENS Romanse -Ecclesia.pcsesul, JACOBO Hiero- D,gravi anaflieitiafe digha liuiiiiliatibnis plaga fefjalur
" Certe tanta in allarib bolocausta
solymoruni episcopo. ._,-.- offeraiUur,_quanta
, Quoiiiam sicul aheato Pe_tro apbstolo.accepimus populb sufficere debeant. Quod si remanseriiii, in
omnium aposioioruin pa,lre,'qui claves regni cce- cfastino nonjresefventur, sed cum timore et tre-
lestis accepit, qualiter "lenefe debemu3,-.de sacra- • more clericorum, et diligeniia.consiiinanlur. Qui
ineniis quse geruutur in sanctis- le ex ordine rios autein residua corporis Domini qu'a.--in sacrario
decet inslruere.' '."--.'-." relieta sunt consumunt,. non slalim ad 'communes
Tribus eni.h.-gradibus commissa sunt sacramenta • accipiendos cibos "conveniatit, ne puteiil sauclse
divinorum secretorum,' id' est, presbyiero, diaconq, " poflioni commiscere cibuin qui per aqualiculos
el ministro, qui cumTimore, et tremore cler.ieqrum, digestus in",secessum funditur. Si ergo inane Do-
reliquias corpofis Dofninici debent -cusiodiie fra- minica por.tio edilur, us'que ad sexlam jejunelit nii-
gmentorum, iie qua putredp iii sacrario inveniatur, hisiri qui eara consumps.efinl. Et si "terlia vel
ul cum negligenler agiluf porlioni corporis Domini, quarta hbra acceperint.jejunent usque ad vespe-
gravis inferatur injuria. Conimunio enim xorporis ram. Sic, secrela sanclificatione, .eterha ;cuslo-
Dbmini liostfi JesU-Cbfisii,, si negJigenler erogetur, dionda.sunl saeiariienla._ . - .
'" ' De vasis sane .sacfis" ita
elpresbyler minora nbncureiadmohefeoliicia, gerehdum esf: altiiiis
59 APPEND. AD S.EC. IX. —'ISIDORI.MERCATORIS -40-
palla, cattiedra, candelahrum et velum, si.fuerint A fecerit hoc opus, -noverif se supradicii Jud_e sus-'
veiuslate consumpla, incetidiodenlur,^quoiiiam non 'cepturum pbenara.
licetea qusein sanctuario fuerinl, niale traclare, Clericus vero solus ad femiricefahernaculuni non
sed incendio universa tradanlur. Cineres quoque accedat, iiec properet sine. majpris iiatu priricipis
eorum in bapiislerio inferantur, ubi nhlliis irans- jussione. Nec preshyler sblus cum sola adjungatur;
ilumliabeal, aut in pariele, aul in fbssiS pavimento- "sed duobus adductis lesiib"us,'vlsitetinfirmani,"nec
rum jactenlur, he iiufoeunliunf pedibus iiiquihentur. sbltiscum sola femina fabulas misceat,'necarchidia-
Nemo per ignorantiam clericus palla mortutim;credaf . conus aul diaconus sub prsetextu humililalis officii
obvolvendum, aul diaconus scapulas operire veiil, Trequentet domicilia malroharum," aut fofte.perclc'-
quse fuit in altari, aui certc q.usedata esl imnensam ricos autdomesticos ejus niatrbnse hiaiidentsecreti
Domini.Qui hsec fecerit vel leviter quasi iiihil, et 'aliquid. Si cbgnitum fuerilj et ille depbnatur, etilla
liegligenter habuerit divina niysieria, diaconus trien- a liminibus arceatur ecclesise. Sed si fofte aliqua
nio sexque mensibus a Dominico alienus erit aliari, . inlercessio ftierit, episcopbsuggeralur. Elsi talis est
gravi percussus analhemate. Quod si clericuni pre- ad quam debeat ire pio ihterventu ipse pergat.' Sin
sbjTef non commonueril-, decem aiinis et quinque ,, autem de latere suo dirigat, ciinidriobus aut J,ribus
ihensibus excommunicatus sil, propten qtioti de B qui hoc scire debeaht. Sarie ad yisiiaiidam mulierem
Dorainicis sacramentis subjecta sibi 11011coinmo- iiifirmam nullus clericus ingfediatur," nisi cum diio-
nuerit ihinisleria, et poslea cum graiidi et grayi ints aul tribus. Nemoiairieh curii extraneahabitet
liutnilitale matri reconcilieiur Ecclesise.Pallas vero femina, nisi pfoxima auf sorof fuerit/ Et hoc cum
et vela quee insancluarii sordidata fuerint ministe- niagna "solliciludine fiat. Non' igiioramus malitias
rio, diacoiiicuin tiumilibus ministris jtixla sacra- Sal'an_e.Uniyei'sahseccum riiarisueludineecclesiastica
a
"rium layenl, non ejicientes foras sacrarib velamina complenda sunt ministefia. Negoliuni enim Dei iioii
'
DominicK mensse, ne forle pulvis Doininicicqrporis decet negligenler expleri: ' ." '
: Iterum
Tnale'decidat a sindone. foris abluto,'et erit hoc atque ilerum de ffagmehtis Dbmihici"cor-
idcirco inlra sacrarium mini- , "poris demahdainus, calicem' vero ad profereridum
' operanti peccalutn,'
stris, prsecipimus . hsec. sancla"'cum diligeritia "saiiguiiiem Domini prseparatunr, cbm lola munditia
minisfef prseparet, rie hon bene lolus-ca-
' custodire. Sahe pelvis nova compafelur, et prseter ministefii,
lisec.nihil'aliud tangat. Sed non ipsa/pelvis . ullis Tix diacono peccatum' fiat bfferenti, iia cum omhi
"apponatur lavaiidis, nisi quse ad Doniinici allaris honestate cuncta', quam supra exposuinius, opbrtet
"cultiim perlinenl, pallceallarissoise in ea lavenlur, , impleri. Tales ad ministerium eligaritur clerici.qui
' '
_' e 't in alja vela januarum.' "..' C digne possinl Domihica Saerala traciare. Meliusesl
, De yeiis autem januarum. cura sit ostiariis ex eiiini sacerdoii paucos haliereininistrbs' qui.pbssint
digne opus Dei exercere, quam mullosiiiuliles •
admoriiiione majoriuh, ne quis negligens, auiigha- ' qui
fus adveium janiise domiis Domini manus incondile oniis.grave ordiriatori adducant.
A principio epislolceusque ad locum hunc de sa-
lergat, sedslalim cocrcitus discat omriishomo quia
veluni alrii domus Domini sancluni,est. cramentis deiegavi behe intuendis, uhinon murium
sleicora inter fragmenta Dominicseporlioriis appa-
Prsecipimus etiam, ue unquam extero clerico' sive - reant, neque putrida per. ncgligentiam remarieant
laico de fragmenlis oblalionum Domini ponatur ad
niensam. Unde scis sacrarii clericoruni,,el convenientes qui accipere sibi niedi-
g, luqui passim panes -' cinam
unde nosti si a mundi desiderant, putrid.a.-cum_viderint,"magiscum
indignis impeudis, mulieri.bus . ridiculo et fastidiq videaniur accipere, el in pecca-
sunl? Unde et David ah Ahimelech'sacerdole inler- tum
,. rogatus cum panes sibi ad coinedenduui posceret,si ,', magis deeidant per negligentiam clericorum.
nemo clericorum ultra hsec. dissiinulet,
mundus esset a muliere,.cum se mundurij ante Quapropter aui negiigere ullatenus audeat",; sed libenter quoe
triduuin profiteretur, " paries propositionis mandu-
- ' ' ; jussa sunt expleat, el sacrata diyina nequaquam-ne-
.cavit. ._ "
' Ad Dominica aulenr rniysleria tales eligantuf qui gligenter contracipt. Idebquetam juvcnes qnam se-
nes.de his, el de omni conversatione sua,. et convcr-
anle ordinationem conjuges suas non noverinl. Quod • sione.et
pa_nitenlia.v.aIde.esse"sollicitosopbrtet, sa-
si post ofdinationein minisiro coniigerit pivoprium lisque agere, ut hcec condigne agaiit, el de reliquo.
invadere cubile uxqris, sacrarii .non inlret limina, .- ornenf.lam clerici quam seeeulares ahimas suas or-
r hec sacrilicii potitor fial, nec allare coniiugal, nec , lianienlis.digiiissimis, dogmalihus scilicel veritalis,
ab offerentib.usholocausli oblationem suscipiat, ncc
,,d,ecore pudicitice, splendore juslitice,' candore pieta-.
. ad Dominici.corporis porlionem accedal, sed aqtiam . tis, aliisque. oinnihus quibus
compositamdecet esse
sacerdotihus porrigat ad manus, sed oslia foiinsecus ralionabilem inenleni. Tum prselerea-declinare a
,
claudat, miiiora gerat officia, urceum sive calicem consorliis inhonestis et infidelibus,et societales ha-
ad.altare non sufferat. , here fidelium, alque illos frequentare conventus in
Si forle quispiam presbyler sive diaconus sacrarii quibus de pudicilia, de justilia/de pielatetractalur.
. sindonem vel-yelum.sublraeia vendiderit, Judsesimi- Orare spe Deum ex toto corde, el.ab ipsq pe.tere
lis seslimabitur lscafiolhis'; qui propler cupiditaleni quce decel, ipsi gratias agerc, yeram po3niludinem
"
41 DECRETALIUMCGLLECTIO. 42
gerere prseleritorumgeslorum, aliquanlnlum eliam,._\ personamus, nequese deineeps excusahil non moni-
sipossihile est,' per misericqrdias pauperum juvare, tum, qui quidquid sequi debeat, lam "verjiis .quam -
poenitehtiam; Per Tisec "enim facilior venia 'dabiiiir,"' Tittefis, edocelur. -"
et iridulgenii citius indulgebilur. Quod.si prpvectio- Qualis aulem.condemnalio, et qualis imminet fna-
ris setatis-sitis qui ad poenitenliam venit, ep inagis' ledictio his qui in patres peccant, divina rios docet
gratiasagere dehet Deo.' Quod poslquam/finis,"est,'- Scriptura. Si. enim' Charii filius Nob, cum: vidisset
oinnis impelus concupiscenlisecarnalis, scientia ve- hudum siium patrem , quoniairirion cbopefuit palris
riiaiis accepla,.nulla ei iriiminel pugna cerlaminis,_ cbfpbraiis nuditatem, sed' egressus nunliavit eam
per quam insurgentes'adversus animamreprimat- fratribus,' el illi vestimento eum coopefuerijiit, ipse
corporis voluntates.rSuperest ergo ei iti agniiione, quidehi Cham, et illi qui.ex eo nali sunt sub male-
verilatis, et misericprdiseoperibus exerceri, ut affe-. dicto .facli siuil, qui aulehi cooperuerunt niagnam
rat frucliis dignos pqeniteniise. Nec .putet quia benedictionem meruerunt :.multo magis isli majbre
iri teriiporis longitudine documentum conversioiiis elampliore condemnalio.nedigni sunt, qui palribus
osleiiditur, et non Iif devoiionis ac propositi firmi- obviare, aut contra eos insurgere nilunlur, aut inju-"
tale; Dep.enim manifeste sunt menlcs. quia non - riam vel conlumeliam eis inferremoliunlur, quo-
lemporum ralioriem. colligit, sed aniinorum, ipse " niam qui eis resistil el Deo resislit; et qui eis.inju-
enim prohal si quIs agnita" veritalis prsedicalione riam vel contumeliain facil, Deo," cujus Jegatione
•noh distulil, nequetempbs negligendo consumpsit,' . fiihgunlur facit. Expavil ccelumsupef hoc et horruil
sed staiim el, s'i' dicipotesf, eodem iuomento pise-; amplius vehemehlcr, dicit Dominusi 0 intolerahilem
terila perhorrescens fiiturbrum desiderium cepil, et inalignitatem, olinguam loquentem iniquitatem con-
in nmorenYregiiiccelestis exarsil.Pibpler qiiod ne- lia Deum, et menlemin aliitiidinem cornu.exlollen-
mb'vesli;iim ultra dissiriiulet, riec retrb respicial, tcm! Et itefrim : Impone, liomo,Tuse ling(i_eosiiuni
sed ad Evarigeliumregni Dei libenter-accedal. Nori el seram. Cessa in aliitudinem cqrnu extollens
dical pauper quia, cuni.dives factus fuefo, luric coh- el loquensadversus Doininum iniquitalcm elproxi-
yerlar. Non reqiiirit a te Deus pecuniam, sedani- mum Imini, quousqtie insultas palienli -Cliristo et
mam misericordem el piam merilem. "Nequedives fralribus? .' .... ......
'
. conversionemsuam differat, pro solliciludine scecu- ficccnos familiarius docebat, el hceenobis publici-
lari; dttnf eogitat qubmodo dispenset abundanliam lus prsedictus magister, et inslructor aiqne ofdina-
fiTigum.Neque.dicat inlra semelipsum, Quid faciam? tor nosier princeps apostbloriim Petrus in Ecclesia
iibi recondam fructiis meos?Neqiie dical animse • prsedicahat, exeniplum dans ut nos. sipiililer. facia-
suse. < Habes niblta "bonareposila in annos mulios^ ^TIIUS'.fiuiniiianiini (inquil) in conspeclu Domi.ni,et
epulare el lcetafe.,Nam dicetur ei. Stulte, haciib.cle exaltabit vos. Nolite detrahere allefutrum quoniam
aufereltir abs le aniriia tua, el quce parasii/cujiis qui "delrahit fralfi 7-aiit qui judicat fratrem suum,
erunt? (Luc. xn, 19 etHO) t Ilaque feslinel ad -pceni-. - delrahit legi, et judicat legem. Qtii aritem jjidicat
-tenliain omnis'_etas,""omnissexus, omnisqiie eondi- legemnoh est factorlegis, "sed.judex, unus est enim
tio, IIt vitam consequatur seternam, juvenes quidem. . legislator etjudex, quipolesfperdere elliberare. cTu
in eo grati sint, quod in ipso impetu desideriorum, auteni quies quijudicas pioximum? (Jac. iv, 10 et
.ceryices.suas jugo subjiciunt disciplinse.Senes et ipsi . seq.)» Non oporlel,-non prsecepit nos judicare invi-
laudabilesmulli tempqris consuetudinemin qua nial.e cem, sed magis auxilium ferre : vseerit (inquit) his
prceyentisuntpro.Dei amore comhiulent. Nemo ergo qui fralres tribulanl, el eis qui -eos persequunluc,
•_djffefal, nemo cuncletur. Quseeriim causa cunclandi yosaulem quanlo amplius tribhlaminf, taiito pnrga-
.est ad hene.agendura?.Animus.sibi male^conscius, liores atque bealiores efficieihini,,si tamen ipsa,tri-
dum ^yidelur sibi; niillam pcenam pali, credit.quia bulatio palienler fueril supporlata, quod eliain -jpsp
non 'udicel Dqminus, cum abuti palientia Dei et non nos'Dpminus docuil. c Deaii qui persecuiionem' pa-
-.inlelligere parcentis benigiiiialem jam. sit magna tjuntur proplerjustiiiam. i Elilem : c Beaii eritis cum
.damnaliq. Unde scriptuin est: « Maledictus oinnis • vos oderint homines,» et c perseculi vos.fiierint, ,et
qui qpus Domini negligenter agit (Jer. XLVIII,10). > ejecerint nomeii.vestrum tanquam malum. Gaudele
Quapropter pastoralis ordinis cst infaliga.hiliierTe- in ilia die, el.exsullate,-quoniammefces vestra nmlta
vocare quidquid ad eorrectionem populorttm, imo est in coelo (Matih.y, 10);» unde elipse ait,:- cDi-
magis filiqrum spirilualiurii (quaiiliim est fasintel- liges DominumDeum tuum.ex loto corde tuo, el e'x
ligere) cbgnoveritperiinere, et non (quod.ahsii) cuin Tota anima tua,"et ex (qiis yiribus luis, el proximuni
suo periculq alience spei per solam nbgligenliani fa- luum. sicut teipsum ([Marc, xn, 50, 5I,).-» Noh
ceredelriraenium,-sedquod adgeneralis salulis spe- eiiim, inqiijt,- recte diligit Deum qui-fralrem iiise-
ciat compendium, salubri necesse esl providere qiiitur, nec diligit proximuta qui.ei delrahit, vel qui
"
iractalu. ... ... ijlii.m accusa.t, quia:quod'sihi quisfieri non vult,
T .Hqmini religioso paruhi esse dehet iniiniciiias bbp alteri-nullateiius facere"debet. Discile,- iriquit,'
-.aliorumnon exercere, vel non augere m.aleloquen- filii.mei, sapieniiam et tenetote .fidenr.reclam ,-et
^do, nisi eas etiam exslingiiere lien.e ioquemlo slii- ampieciimhii.chaiiiaiem,-ut non excidatis; dala est
.duerit. Ecce oris noslri Jjuccina ad aures hoiniiiuip enim.vo_bis-iiDoraino.polestas,' elvirlus ahAltis-
43 APPEND. AD &MC. IX. — ISIDORIMERCATORIS 44
sirao, qui iulerrogabit opera-vestra, el cogilaiiones A mitti in gehennam ignis inexsiinguibilis, uhl vermis
sci.uiabiiur vestias. Qui.autem custodierihtjustitiam, eoruni non moritur, el ignis non exstinguiltir. Quod
jusle judical.un.ur, et qui crediderint jusla jusle si oculus luus scandalizat _ie,ejice.eum. Bonum est
iiivenieni quid respondeant. Semper cavetole quse . tlbi luscum introire in regnum Dei, quam duos ocu-
praecepil,nbaIiquandopeccalo consentiamus, etprse- los habenleni mitti in getiennam ignis, ubi vermis
lermiitamusprseceptaDei nostri. . ebrum non morilur, el ignis non exstinguitur. Om-
Ecclesias per congrua el ulilia facite loca, quse nis enim igne salielurot on.nis viciima salietur,
divinis precibus sacrare opoflet, el in singulis sa- bonum est sal, quod si sal insulsum fueril, in- quo
cerdo|es divinis orationibus Deo dicalos poni. Quos iilud salielis? habele sal in vobis et pacein liahete
ab oinnibus venerari oporlel, et. nori n quoquam inler vos (Marc. IX, 59 et seq.), J quia quisquis.ve-
gravari. Semper vitale inala,"et pro animabus ve- slvum recfe docuerit ei jusfe vixerit, habebit glo-
stris "ne confiindamini dicere verum." Mendaciafu- riam. Qui autem secus egerit induhilanler pceiiam
gile, et yerilatem corde proferte, quoniam mulios .suslinehil, ide.obona agere vos semper oporlel, ut
jam supplantavil suspicio. Charilatem se.mperdili- @ bfavium seternseviise percipiaiis, his ergo l.en'.
gite, et fratres adjnvale. Erunt enim quasi non sint, parele sententiis, ne quis hsec prcecepta,miciine
et peribuni viri quicbntradicunt vohis ; unde etDo- B credai implenda, eljudicio DoniinTseterniIJJ.IISlor-
mihus ait: «'Qui vos audil, me audit; ct qiii vos menta susiiueai,, qui ecclesiastici operis sacra ne^
^ '
spernit, mespernii.-et qui spernit me; spernil eum glexerit.- ;
qiii me misii (Luc. x, 16). » El Ttem : c Qui enim Hcecigilur, fraler Jacobe, de ore sancti Petri ju.
non est adversum vos pro vobis est. Quisquis enim benlis audivi. Si quis prsecepla hsec non iritegra
polum dederit vohis calicem aquse in nomine meo custodierit, sit anathema usque ad.advenium Domini
(quia Christi estis), airien dicp vohis, non perdet noslri Jesu ChriSti. Hsec prsecepta a sancio Pelro
mercedem -suani. Et qui scaiidalizaveril unum ex •apostoloaccepi, et.tihi, frater charissime, insinuare
pusillis credentibus in ine, bonuniest eimagis si curavi, ul servare omnia prsecipiagsine macula. Si
circumdarelur moja asiiiaria collo ejtis. et in mare quis veroaudierit le, litilis eril.jniuislci' JcsuChri-
mittereluf. Et si scandalizaverit.teriiahus tua, abs- sti; qui autem non audierit le; imo loquenlem Do-
cide illam, bonum est tibi debilemintroire in viiam, tiiinura per te, ipse sihi damnationem accipiet. Omiii-
qiiam duas manus habentem ingredi in gehenriam potensDeus, ctiarissirae, sua te prbteclione cuslo-
ignis, inexslinguibilem, uhivermiseorum non mori- diat, atque ad coelesiisfemuneralionein patriseniul-
tur, el ignis non exstihgiiitur; el si pes tiius scan- tiplici ahimarmn fruclu perdiicat. Deus te ileruni
dalizai te; amputa eura. Bonum est libi claudum in- iferumque incolumem custodiat, reverendissime fra-
troire in viiam seternani, quam dups pedes hahentem ter. Amen.

EPISTOL,A,TERTIA SANGTI GLEMENTIS PAFM


'
:- Be officio sacerdotii et clericorum. -

CLEMENS urbis Romse episcopui, omnibus coepi- omriesque priricipes, lam majqris quam inferioris
scopis, preshyteris, diaconibus, ac.reliquis clericis,- ordiiiis, alque reliqni populi, tribus ellinguse non
el cunctis prineipibas, majoribus, minorihusque om- obtemperaverinl, non solumTnfanies, sed et extqr
nibus generalilef-fidelibus benedictio, clarilas, et res a regno Domini et coiisortio fidejium a Iiminibus

gloria, in-gfalia Dei qua_ data.est nbhis in-Christo sanclse"Dei Ecclesieealieni erunt. Nam vestrum cst
JesuDominonoslrqi eos inslruere, eoriim est vobis bbcdire, ut Domino
Urget nos, fralres, multtis amor vesier, el reli- cujus legatione fungiiniiii, dicente Domino : c Qui
giosa vestra devotib, quia dehilofes suihusutquse- vos audil, meaudit, et qui-vos spernit, me
danr vobis scribamus; vbhis efgo, qui sacerdolio spefnil, et qui vos reeipit; fne recipit, el qui me
Domini fruimini, et in speeula estis ppsiti plus scire recipit, recipit eum qui me-misit (Malth.rx,10), J
oporlet ut- suhdilos yobis populos pleniler docere nihil enim injusiius vel inhoneslius est quamfilios
possitis, eisque ad regna coelorumducatuni prseliere, patrihus rehelles, aut clericos vel Iaicos docloribus
Deb annuenle,- valeatis. Uride el ipsa per se Ve- seu discipulos magislris inobedienles Velprotervos
ritasail: c^V.obisdatura est liosse-myslerium regni existere. Novimus enim primum homiriem per in-
Dei, cseleris autem in paraholis (LMC.VIII,10), i et D ohedienliam cecidisse, idcirco omnes hoc yilium
reliqua. Propter quod consilium do unicuiqueveT " summnpere cavere monemus. Et quia Dominus su-
slrum conslanter dbcere verba diyina; et discenlibus perbis resislit, humilibus autem dat graliam Do-
libenter accommodareaurem verho- Dei. Vesirum - jninus (Jac. iv, 6), mitlens vos vice sua in lbco
eninr, quia legatione Domini -fiingimiiii, estdocere aposiolorum ad prsedicandum, prsecepit vobis do- •
populos, eorum vero est vobis obedire ut Deo. Si cere, omnesque vobis fideliier, obedienles exi-
autem vobis episcopis non ohedierint omnes presby- slere, quoniam liecaliter terra pafiet fructussuoSj
teri, diaconi, ac siihdiaconi, et reliqtii clerici cuncli nisi culta receperil semen, et irrigata germina-
-45 _., -
DECRETALIUMCOLEECTIO. _ 4(5
veritet pariat quse fest paritura. Sic omnis homo .*_bonorum coelesliuinex gestis propfiis fiet. Accfedat
qui libenter noh recipit verBum Dei, illudque in auteinquivultad.sacerdolem suum, et ipsi det no-
"cordesuogerminare non sinit,ac mihirae cfediderit men suum aique ab eo audiat mysteria regni'coelo--
doctoribuset episcopis suis, non henevolus sed rebel- ruta, jejuriiis. frequeiitihus operam impendat, ac se-
lis atque inobediensexstilerii, frucium non germiria- metipsunj in.omnibus probet rit tribus mensibhs jam
bit, nec pariet, sed "sini.ilis est- arbori illi de qua -consummando in diefeslb"possitbaplizari. Baptizetur
-D.ominusait-. cOmriis arbbiyquse non facit fruclum aufemainusqUisque in aquis pefennibus, noniine
bonum, excidetur el in ignem mittelur' (Jlfa../.. trihse -beatitudinis invocato. super se, peruhctus
m, 19).-_ Primus enim pontifox, Aaron,'ehrisma_e- primo oleoperoralionem sanctificato, ui ita demum
coniposilionis perunclus, princeps popiili fuil,;et per-hoc cbnsecratus possit -pefcipere locum cum
lanquam rex primitias ei Iribuluiri per. capila acce- sanctis. Nullus cnim proplef.opprobrium senectulis
pitapopulo-, ef judicandi populos sorte suscepta aul jtivenlutis velnobilifatem gehefis a-parvulis et-
.de^mundis iiumuhdisque jridicalial. Sed sl alius ex- minuserudilis, siquidforleenim utilitalis autsalutis,
ipso urigtieiubpefunclus esi, virlute inde concepla, inquirefe" riegiigat. Qui enim rehelliter vivit, et di-
etiamTpse rex, aut propliela aut poniifex fiebat. scere. atque agerebona.rccusal, magis diaboli quam
"Quodsi temporalis gralia ab hominihus eomposiia B Christi memhfum. esse ostendilur, el potius infide-
lantum potuit, inlelligite jain" quanttim sil illud lis quam fidelis monsiraluf. Quomodb ergo non
imguentum quod a Domino de vifgullo-vilceprola- omnihus. hoc ainabile est cunctisque exoplatum",
tiini est, cum liocquod ab hominibus factumosl.lam aut quse.ignorat "discat, et quse didicerit doceat?
eximias inler noniinesconferal dignilates. Quid eniui Certissimum namque esl qubdneque-amici.ia, neque
in prsesenti sseculo proptieta' gloriosius,; pontifice propinqtiitas genefis, iieque regni stiblimiias, -hbmini
elarius, rege subliiuius?.Ohinis;eiiini pontifex sacrq debeuesse pretiosior veritate, quia nihil est preiio-
ciirismate perunctas, et iri civltale consiiiutus, sius.anima. Dominus aulem creator omniiim exinf-
Scripiuris sacris. cbnditus, charus et pretiosus tio ad imagiiiem stiam hominein fecit, eique domi-
Tiominibus oppido esse debet; TJuem"quasi-Chrj- - nationera lerrar, marisque et aeris ipsius dedil, veri-
sti locum lenenlem honbrare "omnes debent, ei- talemque inquirere prcecepit, sicut-et verus nohis
que servire, el.ohedienles-ad salutem suam fideli- Propliela enarravit _et"ipsa rertim falio docel. Solus*
ter existere, scienies, quod sivehonor, siveinjuria- enim homqfalionalis est, et consequens est, ut ralio
quarei deferittr, in-Chcistumredundal, et a Ghristb irrationahilibus dominetuf. Hic eniin abinitio eum
iriDcminuni; audire ergb"eum attenlius opbrtet, et adhuc justus esset cunciis.viliis, et^oihni fragflilate
ab ipso suscipere. doctrinani -fidei,, monita aotcm ^1 superiorerat, nbi auiem peccavit et factus est ser^-
vitsea Palfibus ihquirere. A "diaconibusvero qrdi- "vus peecali, simul et fragililati efficilur debiloi-ob-
nem disciplinse, prbpfero^ubd deprecof vos conser- noxius. Quodidcirco scriptum esliit sciaht Jioriiihes
vos el adjulores meos,.ut discalis allenliusaniiria- quia sicut ex impielate passibiles factl sunt, ita per
rum curam gerere, et pro omnibus stare, maxime ta- pielaiem pbsstinl esse impassibiles, et non soluniim-
jnen pi o his qui in cultu divino. laboranl. Ecclesia- -passibiles, yerum el parva in Deum fidealioruni pas-
jiiiri omnium Guramhabetoie, servisque eorum ad- sidnes curantes, iia enim verus ipse Propheta pro-
jutqrium prcebele, viduaruni :r,eligioSamciiram ge- misit, dicens: cAmen, amen dico vobis, si habuefir
rite, pupillos-enixius Tiberate, pauperibus miseri- tis fidem sicut granum siiiapis, dicetis monti huic :
"cordiam facite, juvenes pudicltiam- doeete.-EtiTil Transi hinc et transibit (Matlh.xvu, 19); > hujus.
brevile.r totum dicam) alterutfum vos, iri quibus res vocis etiam vos ipsi -documenla cepistis, et jani
"poposcerit, suslentafe. Deum colite qui creavit coe- facla qucedanvper magistros. hoslros,.ipsos. vide-
lum ei lerram, et Chfisto"cfeditb"; invicem vos dili- licetaposlolos, iiou ignoratis, quia astantihusnqhis
gite el miserieofdes estote- in oniiies.; Nonverhb eoruni meritis dsemones eum passionibus 'quas
solb, sed opere et relras TepleieVcharitatem. Agile liominibusTnvexerant transieruiit. et fugali sunt.
pro viribus,-conservi dileclissiini, quia honunr " Qnia- ergo. alii quidem homines patipritur, alii
estuturiusquisquevestrum seciindum quod pqtesf palientes sanant, causa sine dubio vel paliendi vel
pfosit accedenlibus ad fidem religionis nosfrse. curandi noscenda esf. Quse hoii aliaesse quampa-.
Etideonon vos pigeat secundum sapienliarii'quse lietuilms quidem infidelitalis-,curantibus vero fidei
nobis per Dei providenliam collala est instruere" denibnslfatur; inlidelitas. enim, dum non credit fu-
ignaros et docere. besiderium ergo habere omnes turum Domini jiidicium, peccandi licenliam prsebel,
erga docloreniveriiatls eumqiie uioculos suos airiare peccatunrvero hominem passionibusobnoxiuni facit.
oportet, quia el ipsuni "populum sibi commissum Fidesaulemfuturum Deijudiciuniesse cfedetis, eohti-
ceu propfios filios "amare, bl doeere euni decel, liOc -nel homines apeccalo." Non peecaiues vero noh so-
enini a Pafre coelesli donalurii esl, • sed salus in e"o* ium liberi sunt a dsemonibuset passiqnibus; -verum
esl ul _Yoliinlalem ejus cujus amoremet deside- ef aliofum dsempnes et passiones fugare possunt.
fitim, Deblargiente,conceperint,faciaiit. Si quis ergd 'Ex his crgo omnihus colligilur quod origo totius
fidelisvoluerit exisiere el desiderat baplizari, exulus mali ab- igiiprantia descendat, et ipsa sit omhiuhi
priofibus:malis de reliqub prb bohis actibus Iiceres jnalbrum ufater, quse"iricririaqusedamet'jghavia gi'
&l APPEND.AD.S_EC.1X..—.ISIDORI.MERCATORIS &&
. gnilur.,Negligentia veroalilur el augetur atque in Aprceparatam demirans per omnia, et slupens.esete-
sensibus hominum radicalur, dumaniatur : quam si rorum honiinum errores, et quod ante ocu}os>po-
quis fqfie dqceat effugandani,.velut anliquis.et h_8-. sitam yeritateni uemq yidehat. Ipse tantum gaujdens
reditariis sedihiis moJeste et. indignanler avelli'!ur.; super diviliis sapienlicequas inyenit satiaJiiliter his
Et ideo paululum laborandum ' riobis, est-, ut.fti- -perfruatur, el exercilio bonorum operum delectei.ur,
dignantes- igiiqranlise proesumptiones seienliae, fa-., fesiinans.ad sceciilumfuturum mundo corde.ei p.ura
lione. feseceniusin his. prsecipue.qui imaliquibus.. conscientia peryenire, et.eiiam videre Denm Regem
ini.nus.rectis opiniqnibus pr-eyenli. sinil, per.quas omnium possit. His autenroinnibus carere nos, et"
quasi.siil) specie alicujus.,scientice.-ignoraniiain his , fraudari; sola facit ignoranlia.; Dum .eniuijgnorant
yehemenlius _radicata esl. Niliilrenim esl gfavius_ _ honiines quanturii horii lialieat scientia',.igiioran- ,
.quam si.id.quod.ignorat quis, scire seciedat et de- liajmalum de se non patiunlur excludi. Nesciunt
fei..dai..verum..esse •qh.odfalsum es(, quod lale est. enim quanla-sit.in horum permuiatlone diversilas,
- quale,.si.,q\iis„.el)rius.sqhrium se piiiei, et
agalqui. , paritei':quod consilium do unicuique discenti_ lihen-
ilam.j2u.nc.la ul ebrios, sobriuiri se tamen el ipse pu. ler prsehere aurem verboDei, et cumamqre.yeri- "
iet,..e,tdici,a ecolerisyelit ...iia.sunl ergo-etbi ignor ;laiis Dqmiiiiaudjre quse dicimus, Ut mens, optimo
i_anlcs .qupd^ yerum. est, .speeiem .-inmen-alicujus B semiiic susccplo, per bonos actus la_tosafferat fru-, "
scienlise ,lenenl el mala.quasi-tiona gertinl atque'-_ ctus. Nam.si me docenle ea quse adsalutem perti-
ad-perni.ciem,quasi, ad salutem. feslii.ianl, propler. nent, recipere, quis abnuit, et animo pravis.qpi-
quod. anle. oinnia properandum.esl. ad' agnition.em nionihus occupato .ohsistere nilitur, nqn ex- vobis,
-verilalis,,.ut possimbs.quasi.luniine nobis inde ac- sed exsemetipsoliabehit pereundi-causarn. Dehet'
censp.errqrunrienebras. depellerc. • • i• • enini jusiq, judicio examinare quoe dicinius, el in-
. "Grande.enim mal«m.est,_.u(..dixinius,ignorantia,,. lelligere quia verba loquimur veritatis, ut cognitis
•-Sed.quia.subsianliamnon.hahel facile ahjiis qui stu-- liis quce sunt uf sunt, in honis aelihus dirigens
Jiosi.sunt effugatur. Noii.enim;aliud esl igrioranlia; viam suatn regni coelorumpossit parliceps invcniri,
.jiisi.nOn cognovissequodexpedil, uhi auleni eogno.' subjiciens sibi.cafnis desideria*, el dominus eorum
">-ei_is_peril.ignorantia,-'quseri ergo i.n agone debet Jaclus, ut ila demum etiam ipse, fiat doihinaioris
V.erila'.is,agnilio, quara. nenio. alius 1assignare po_ oninium jucunda possessio. .Nam quf pcrmaiiet in
test. nisi .ycrus Prophela.. Hsec eriimvia est vitam-. inaio et servus est mali, non polesl effici porlio '
ypleiuihus ingredi, el summuni iter bonor.umoperum- bom,.doriec permanet in raalo, quia ab inilio,. ut
pergenlibus ad.ciyilalemsalulis. ,Si quis saiie auT anle jam diximus, duo regna slaiuit Deus-, et por
diens.sernionem veri. Prophetse velit .reciper.e aut' v teslatem dedit unicuique hominum, ul. illius regni
jiblitet amplecti onu.sejus, id.estmand.ata vi._ehar fiat portiq cui se ad obediendum ipse suhjeceril. Et
lieiinsuapptestale, liperienim.sumus arhilrii. Narir= quia definilum.est apud Donilnum noir. posseununi
si.Ifqe esset ut audienlesea", jam non liaberentiii poT libminem utriusque.fegniesse seryum, omni studio
teslate ajiud facere quam audieranl; vis eral.quse- dale.op.eram in boni regis aulam ac jura concurT
dam. nalura. per quafn liherum rion est ad, aliani rere._ Pfopler, hoc Idenique^.ve.rus-propireta, cum.
m.igraj'e; sentehtiam,, aut.si. rursus ex audieiilibus. esset.prsesens iio.l)iscuni_et.quosdam ex divitilras
uulIo;omn.inq reciperel, et hpc nalura. vis erat, negl.igenies erga Domini culluni videret, liujus rei
quse aliquid unum cogerel.fierij.et alleri partiiiqn ila.apertiil veritalem. c Ncnio polesl, Jnqull, duo-
(laret locum-, iiiinc auieni quialiberum estahinio.in ])us.dpniinis.ser.vire,_etnoh polestis Dqmino servire
quamvclil partem declinare judicium, suuni , et- ct mamnionse (Luc. xyi, 15), . mammona, palria
quam prohayerit eligere. yiam , constat-.evidenter eoruin voce, divitias vocans. ....
-
iiiessehoniiiiibiisat'bitriifibertateiii,igiliii'priiisquarii ' . Hic ergo veiTisPropheta est quiain Judcea nqhis
audiat quis quod ei expedit, c.erltimesi quia igno.rel',. apjiaruil, ut audistis, qui stans publice sbla jus-
elignorans vult, ei, desideratquodnou expeditagere,- n/ sione faciebat csecosvidere, surdos audire, fugahat
propterqubd prohoc non judicalur. Cum vero audie-'tf.dsemoiies, segris sanitatem reddebal,. et mortuis.
et rationem veriialis acceperit,- vitam, cumque nihil essel ei impossibile eliam co-
rif.caitsas..ciT'Oi'is.stii
tunc i,© si permanseritin his errbribusquibus duduni gitaliones homirium prseyideliat, quod nulliest pos-
fuerat prsevenlus, j'ecte jam vocabilur.ad judicium. . sihile nisi soli Deo; hic annunliabat regnum Dei,
daturtiS: pcenas , qiiia.vilce hujus-Spriliiimquod ad cui nos _de om.nibus quse dicelial lanquam yero
bene yivendum. accipil, in, ludibriis-consumpscrit Prbphetce credimus, iirmitatem fidei nosirse non
errorum.iQiii vero audiens hsec Jibenter accepit, et solum ex verhis.ejus., sed ex operibus assumentes,
gralulaiiler bo.norum sihi doclrinam fuisse delatam. qui dicta legis quam anle multas generaiiones de
j'equii'at inlenlius el discere non desinat usquequo pceiiilenlia ejus exposuerant inipso designahtur, et
cognoscat ,>&\csl yere aliud sceculunrin quo bonis imagiriem.gesiorum Moysi, el ante ipstim -jialriar-
prceriiiajirceparata sinl, et cum cerius dc liocfueril, cbseJacob ipsius per omhia lypum ferehant. f empus
gi;aiias ag.it Deo. Quqd si verilaiis lumen ostcmleril quoqiie advenlus ejus, lioc est ipsum in quq yenerat
de ccelero -dirigal actus suos in omnibus opeiibus prsediclnm ah his constal, et super omnia quod
Isbnis, quortim sibi in -fuluro merccdem cerlus est • esse.l a genlibus exspectandus sacris.Tilteris cqmT-
" " DECRETALIUMCOLLECTIO. S0J
. 49" '-?.:.""
prehensiim esl. Qucein eq pariter Tiniversa completa _4 Llicenlia agant. Non. utique missas- sine ejus jussu"'
suht. Qupd autem Judse.orumprophela pfsedixit eum quisque presljyterorum in sua parocliia agat, nbn
a-genlibus exspeciandum, supra modum iri eo fidem baplizef, nee qiiidquam absque ejus permissu fa-'
yeram firmat. Si enim dixisset a Judseis^exspectan- ciat.'.Simililer e_treliqui ^populi, majores scilicet ac
dum,'non aliquid .eximium prophelaisse videretuf," minores, pef ejus Jicenliam qiiidquid agendum est,.
; quodacontribuli populo et a propria gente spera- agarit; nec sineejus permissu.a.sua parochiaahs-
retur is cujus -adyenlus"ad salulem mundi fUerat' cedant, vel in ea advenlantes morari prcesumant.
repromissus, videlur enim iiiagis corisequens'ralio Animse vero eorum ei credilse sunl. Ideo'omnia'i3Jus'-
esse ut lioc fieVet.quani magnificehtia prbplielalis. consilio agere deherit,eleo'incbnsulio nihil. Quicuh-
Nunc aulem cum" pfqphelce, dicanl omriem illarii' qub enim obediunt episcopis suis, videniur quideni
spem quce de salute niuridi" repromittiiur, -et 110-' aliquid gratise" cbnfeire Deo. Qui; autem eis non
viiatem regni quse instruenda pef Chfistum esl, odediunt, mduhitanter rei etfeprohi existunt. Pofro
.atqueomnia quce de.eo ju_Iicaniur,ad gehtes esse ipsi a Dep .donum. summi muneris consequuntuf,
iransferehda, jam nohsecundumeonsequehliahi re-" qui justitise e"t prsecepti ejus! semilas incedentes,
rum, sed incredihili qiiodam yaticinationis evenfu, • ddcloribus suis (qui recte episcopi inleJligunlur)
magnificehiia prophelica confirniatur. Judsei nam-'I * libenfer obediunl. De quilius etbeatus Pelrus ih-'
qiie ex initio affpre aliquando huiic- vifumy.per' structor, et ordtnalor riosier, el princeps apostqlo-
quem cuncia reparantur verissima traditiohe siisce- rum manifeste eunctqs audientes instruebat, dicens:.
pererurit;'et quotidie roeditantes, ac perspicieri-,' Videnlurmihiqui loquuntur.vefba veritalis, et qui, "
tes qusihdo ejus fieret adventus, ubi adesseeum illuminarit animaslTbminuni similes esse fadiis solis.
viderunt, et-signa ac prodigia sjcut de eo ascriptum' - Qui lUprocesserint et apparuerint mundq,,"celari ul-'
fuerat "adimplenlem"; invidia excsecati agnoscere traj-aut occultari nullatenus possunt, dum non laim
_ hequiverunt prcesentenr, in cujus spe lsetabantur'' yidentuf ab hominibus quam, videreonihibus prse»
• absenles. InlellexeruntTanlum sancli
apbstoli qui a: stanl. ".T_Jh.de et bene ipsa.pef se Vefitas.adverifalis
Deo electi sunt,- et hos qui post ab eis elecli sumus. prsecones ait: c Yos estis luxmundi," el-non polest
Hoc autem prbvidentia Doihini faclumest, ul agni-', eivilas abscondi supfa mbnteni posilaViieque aecen-'
lib bohi'hujus etiam gentibus-traderetur. et,hi,'qui dunt lucerriam^t poriunt earii sub modio, sed supra'
.hunquam de eb audierant, nec a pfophelis didice- candelabrum", ut Iuceat qmnibus qui- in Momo suht
rant,"agnoscerent eum : illi vero qui quolidianis (Matlh. v,14).i"Si quis"ergoliis pbediefit, Deo,ut di-
_'jhedilatiohihus
-• _ • _. . evanuefanl
-.._', ignbrarent.
? ... "enini /vaJ ctum est, maguum niunus offert. Qui aiitem his.fesfi-
Ecce
_nuncper vbs ,qui prsesentes- estis, et desideraiis terit, aut inobediens exstiteTit, non liis, sed Domiho
audire-docfrinam fidei ejus, et_.agnoscere.quis; et . Salvalori nostfo.cujus Jegatione funguntur,'resisiit, -
qubmodo, ef' qualis sit ejus advehtus; prbphetica. pfopler quod priinum est:bmnium justitiam Dei.fe-
'veritas*adimplet_ur;-: hqc enim quodprophelce ;prce-_ gnumqubejusinquifere,' el suis jussionibus obtem-
dixerant' quia a .vobis'ijucerehdus esset qui de eo. perare. Justiiianrquidem,, ut recteagere dqceamus;
riunquam -audistis." Et-ideo videnles in yobis^ipsis Regniim vero/ufquse sit rriWrces•.posita,labor.is et
pfophetica dicla .«.mpleri ;huic*uhiTbcte creditis," palientise ribyerimus; in quo est bonis qtiidem'seier- '
huncrecie exspt-clatis, de hoc recieinquiri.is, uf ribrumT.)qnorumreriiunefatio, his autem qui contra
"
nqn soluniexspectetis euhf.-sed et h_ereditatem re-; volun.alem ejus egerunt: pi'o iiniiiscuj.usque geslis
gni ejus credentes cohsequaniini,- secundum qubd" . poenaruin dignareslilutio, liic ergo,hoc.est, in prse-
ipse dixit, quia unusquisque illius sit sefvus/cuise: senli vilapositqs, qporlet nos agnoscere volunialeim
ipse. subjecerit. Propterea -ei'gb' yigilale ,et Domi-; Dei, ubi et agendi et sacrificahdi estlocus.' Quoniam
uumDeumquenostrum vqbis conscfibiteDqminum," in" aliis locis sacrificare et missas 'celebrare non-
qui etcceli.ac terrse Doiriinus esl.Et ad ipsius Vos' licel, nisi inliisin quibiis episcqpusproprius jusr
imagineraac* similitudinem feformate, sictit ipse _serit,'-aut ah episcopb-.regulafiter brdinato; tenente
- verus Propheta docet "dicens: c Estole boni et mise- iD videlicet" civitatem - hbi - consecratus. fuerit. Alifer
'
. ricbrdes sicut et Paler vester eoeleslis misericors est; ehim. noh sunt hsec"agenda,' necrite celebranda_,
(Luc; vi,-5'6)_, qui oriri facil.solem suum supe.r docente hos'Novo;ef yeteri Tesfaraenlq. Hsec apo-
bonos et maloset pluit.siiper-"juslbs. el'injuslos stblia Dominb ^cceperuht,efnoi)islradiderunt, hsec
(__fa'«'/i.'v,45).'.i Hunc. ergb. Imitaniini,' et hunc, ti-; ridsdocemus/vbbisque etomnibhsabsquereprejien-
. mele, et, sicuf mahdatum datur hominibus;Doinirium^ siorie lenere ,et docere' qpihus a^endum est marida-
Deum tuuhi liinebis,''et"iHi soli serviei.. .IpfidelibusT Jhus, iiuaqu-_que^etenim-res "tempus suum habet
quidem dofniit Dominusf et absens habelur his a etlocum. Opefum liic locus est ,'.lempus verb frieri-
quibiis esse non eredifur, et niaridatis ejus iipn lorurii est sseculum fuiurum.' Ne efgo impediamur, _
obediurit,"atqiieoh-illis videlur"quasi dormire Do-'.. ordinem locbrum ac .emporunf permuiari.es; piimq
• minus, quia pro peccatis-sulsnoiiexaudiuntur.; quse sit Dei justitia requiramus; ejt tahquam iter
Quapropter cunctis fidelihns, etstimhiopereomiii- acturi abuiidanti vialico hoiiis operU.us repleamur,'
hus presbyteris, etjJiac.onlbus, acreliquis clericis,' quo-possimus ad.regnum.-Dominitanqiiainadurbem
aitendendum esl, uf niliil a_)squ_e"episcopi proprii' maxini^m rpervenife. Deus eiiim his qui- recle
51 APPEND. AD S_EC. IX. — ISIDORI MERCATORIS §__
sentiunl per ipsa opera mundi quee facit manifeslus.,A notitiani. Si enim sciam quia in hisdequibus non
est, ipsius creaturce suceutens lesiimonio, et ideo polest duiiitari quod Iiona sint, emeridalus esl et in-
cum de Deo dubiiaiio esse non deheat, de sola nmic . culpabilis, hoc est si sobrius, si misericors, si'juslus,
ejus justitia requiranius et regno. Ideo persuadeo si milis el humanus, quse ulique bona esse nullus
priinu.mjiistiliam ejus esse requirendam, ul per hanc amhigil, .tunc cqnsequens videbiiur ut ei qui olili-
iter agenles, et iii visf veritalis posili verpm pro- net bona iirtulum eliam qiiod deest (idei ef seien-
pheiam invenire possimus, nqn veloci.iate pedum, tice conferatiif, et in quibus maculari videlur ejus
sed bonorum operuhi velocilate curi'eiUes,,ut ipso vjta.quce est in reliquis probaliilis, emendetur. Si
duce usi, nullum vise Jiujus patiamur errorem. Si - vero in Jiisqusepalam sunt peccata -involtitusperma-
enim ipsum sequenles ingredi merueriraus, illam net inquinatus, non me qportel aliquid de secretio-
quo pervenire cupimus civitatem , omnia jam ( de ribus et j'emoiis divinse scientite.proI6qui,.sed magis
quiiras'quserilur) oculis videbimus laiiquaiiiTtsefedes protestari et eonvenife eum, ail peccare' desinai et
omniuni facli. Inlelligile itaque. viam esse hunevjtse actus suos a vitiis emendet. Quod si ingesseril se,
nosirce eursum, viatores qui nos insliiiuht, vel bona el provocaverit nos,dicere quse eum niinus recle.
opera gernnt, portanrvero •Prophelam, de quo di-. ageiitem hon oporteat audife, prudenler eunideoe- .
cimus, urbem fegnum esse in quo residet oninipo- " mus eludere. Nam nihil omnino respondefe, audilo-
tens Pater, qtiem soli videre pnssunl lii qui mundo runi causa, uiile nonvidelur, ne forleTexisiinienlnos.
su.ritcorde. No.nefgb nobis difficilisvid.eatiir hujus responsionis penuria declinare certarneri,. et fidcs
itineris Iabqr, quia inTine ejus requies erit. Nam et ebrum lsed.alur,11011inlelligentia .propositi .riostri.
ip.se verus Propliela ah initio mumli per sseculuni Magna .contumelia el grave nobis erilpeccalum, si
cuirens, feslinat ad requiem. Adesl enim hopis om- iia desipiamus ut videamus eum qui idola colit esse
nibus diebus, ei si quando necesse eisl apparet, et splirium, nos qui Deumcblimus sobrii esse recnse-
corrigil nos, ut bbtemperantes sihi ad viiam per- mus. Non hocsit inleriios, sed magnum habeamus .
ducat ceiernam. De hisautem qui negligiinl viam studium, ut si illi qui erranl libmicidinmfion faciunt,.
suce salutis, et adliuc nbn bene fideles; et brse- nos ne irascamur quidem. Et "siilli adullerium 11011.
ceplis ejus suoruihque pqiUificum jnssionibiis in- commitlunl, nos necconcupiscamus quidem alienam
ohedicntes vel. coniumaces eis existunt, Doniinus mulierem. Si.illi amant proximos suos, nos diliga-
nosler Jesus Christus mittens discipulos suos, mus eliam inimicos nostros. Si illi mutuo dant his
prnecepil nohis,, dicens, ut ,in qiiamcuiique civi- qtii hahent. Tnide reddant, nos etiam his demns; a
tnfem aul domum introierimus, dicamus :"« Pax _ quibus recipere non.spefannis. Euper onmia nos.
lniic domui. Et si quideni; inquit; fuerit lil)i filius -Lqui seternLsseciili hsereditalem speramus, delsemus
pacis, veniet super eu.m pax yeslra. Si yero hoii prsecedere eos qui prsesens tanien sseeulum noverunt,
fii.erit,pax vestra ad vos revertetur. Exeuntes aulem ."scienlesqii.iasi opera illor-um.nostris operibus col-
de domo vel de civiiafe illa, etiam pulverem quse lata, in die judicii similia inveiiiaiUur ac paria, con-
*
adliceserit pedibus . vestiis . .exculiatis supereos" fusiq nohis erit quod sequales-invenin-urin operibus
Tolerabilius erit terrse Sodombrurh ct Gqmoniiceo- his, qusepropler ignorantiam condeinn.aniur,etnuliam
runi in die judi,cii,;quamillicivitalivel domui (Matlh: spem fiituri ssecuji habuerunt." El vefe digna confu--
3L,12 et seq.). i Qnodulique ita de.nmnifieriprseee-;" sio es1, ubi nihil amplius.gessinius ab his quibus am- ,
_
pit, si prius in ciyital.e yel domo veritatis sermo jjlins in!elleximus..Quodsi eonfiisio nobiserii., seijua-.
prsediceiur, ex quo recipientes verilalis fidem filii les hi.s inveniri inoperihus honis, ,quid eril nobis -
pacis et filii Doraini iiant, vel ,11011 recipientes ar-_ si inferiores nos ac deleriqres examinatib fulurare-'
guaht quasi inimici paciset Doihini. Ila ergo et nps-, periat? Audiie ergo' quomo'do_dehjs nos ipse ' - veriis
magistri instituta sectantes .paceni proponamus au- Prqphetaddeuerit.
ditorilius,-ut ahsque ulla• pertufbalione possil. yia A'd eos auiem quinegliguiu audire vei'J)a sapiep-. "
salulis agnosci. Qiiod si qnis pacis yeriia non susci- JJ tise ita ait: c Regina auslri surget in judicio cum ge-
pit, nequceacquiescit verilati, scimus adversus eum neralione hac, et conileinnahil eara, qiiia venita ,fi-
pugnain verlii mpvere, et arguere a.criusconfulando. nijuis terrse audire sapienliam. Sajomonis. ET ecce
ignorantiam, et redarguendo peccala. Necessario. _. plusqiiam Saiomon hic et non audiuiil (Mallli. xn, ,
igitur pacera proponimus, ul si quis csTfilius pacis, i2). 11Ad.eosveroqui de roalis aclibus gerere deira-
pax noslra veniat super eum, al>eo auiem qui se alie- ctahanl, pcenilenliamjta ait : e "ViriNinivilsftsurgeiU
nnm paciseffe"cerit;regredietni' JJ ad nospax nqstra. Jin 'juiiicio cum gcneralione liac,tet -condemnahunt
Et iterum in mari.datishabennis,tit venientes ad civi- . ean],-quia pceniienliam-egerunl in prcedicatioiie Jo-
talem discamus quis in e.a dignus sit, ut apud eiim . nce, el ecceplusquam Jonas.hic (Lui. xi, _52). t Yi-~
cibum sumamus, ut quanto magis convenit noscer.e detisergo qiibmbdo eos qtii erudieh;uitui'_exic.ge,-ad-
qiiisqualispriusve slliscui immo.rlalilatis verba cre- ductis ad exemplum illis qui ex~genlili igiiprantia
denda sunt. Solliciti enim et valde solliciti esse dc- venieliant, et osiendens eos nec ccqualesiilisessequi
bemus, ne c margaritas nostras mitlamus antepor-- - ."iii erroreposiii videbanlur, ex ipsatanien compara-
cos (Maltli., vn, 6 ). t tionecondemnalos. Ex quibus omnihus sermo fluem -
Sc.i et alias ob causas ulile est virfhujus hahere. propqsuinius approbatur, ut lestimonia qusealiqtia-
-—- - . 54
53 DECRETALIUMCOLLECTIO.
lenusetiam ah his qui in erroresunt posili cusloditur, A tno salvus esse poterit, nisi his ohservalionihus pro
multo purius el ailenlius persingulasquisque, sicut viribus-.operam dederit. Dcus vos in suavol.iinlale
supsa oslendimus, species a nobis qui veritatem se. unnmqiicmque in suo ordine semper cus.od.iat, fra-
quimur ie.nealur, eo magis quod-apud nos observan- tres, et sihi placere in omnibus eoncedal. Amen.
tice eius prsemia seierna suiilposita. Aliler enimii.e-

'EPISTOLA' QUARTA SANCTl"'CLT_MET.TiS PAP'_E

Scfipta discipulis' • suis,


' qui malorum hominum persuasionibus aliquatenus deviaranli ' et gen-.
. tibUs interquas habitabant. - _ .- .,

CLEMENS, Romanse urbis episcopiis, eharissiii-is rilatis lumen effnlsil, ignis justissimse iiidignalionis
fraliibus JULIOel._uu__so ac-reliquis consodalihus acccnditur, el iracumii_eDeo placitceinlra vos con-
nostris, gehiihnsque qnse circa vos sunl.' Oportet, D sufgit iiicendiuni, quo.co.nsumattii'el radicitus inier-
fratics, omnes doclores qui ad sajulera animarum eat "biiine ^ermeh quod forle in lerra malsecon-
iiistifuii suni,-et ad lucrandas aiiimas episcopi sunt cupiscenlise pullulavit? Uride el" ipse qui inisitnos
consecrali, pro cunctis solliciludinem gerere, et er- cum venissel, et omneni niundum vidissef.ad mali-
ranies ad viam veriiaiis "e.tad.poriuni salutis redu- , iiam declinasse,fnon cOntinuoei pacem, in efrofibus
ccre. Et licel prbpler gehtes quse cifca vos sunl in posiio, dedil, ne eum cohfirmarel in malis, sed igho-
iriodicovoserrasseconligefil,melius~estfamen redife ranlise. ejus ruinis scienliam vefilatis opposuil, u(,
ad veritalisviaiiiquam diuliusin ipsb errorepersevera- si quiforte resipiscerenl, 'eifumen veritaiisaspice-'
re. Quoscunque enim de hisqui vos errare fecerurit, reiit, deceptosse,.ei iri prsecipilia erroris abstraclos
vel de his qui adhifcvcrbum prsedicatipnis non audie- hierito dolerent, et iracundice sahifciri.ignem ad-
i;ml, potesiis,vobiscunrassumile, el ad viam verita- versunr deceptricem suam cbnciperent ignovaniiain.
tis reducite, ne infructuosi Domino' inveniamini. Et Ob lioc ilaque dicehat-: 't-Igriem veni miitere iu ter-
quoniam quidem sicut a cullore neglecta terra spi- rani, qiicm volo ut accendatur (Luc. xn, 49). D
nas el-lribulos necessario prodticit, Ila sensus ve- Est ergo pugna qusedam qucc gercnda nobis est
sier lohgi leinporis incuria "m^!ltasel noxias opinio-v iii hac vila. Sermo-enim vefitatis et scieniiseneccs-
nes ferura el inlelligentiasTalsse seientise germina- C sario separathomines ab errore ei igiioraiiiia, sieut
vit, bpusesl nunc limita.diligenlia ad excqlehdum ssepe videmus putrefaclas etemortuas carn.es corpo-'
rus rnenfis veslrse, iit hoc sermo verilatis (qui est fis a cbnnexione viyenlium menibr-orumTerro^se
verus etdiligens cordis coloiius) assiduis excplat di- "canlis separari. Tale ergo "aliquid est quod agit
sciplinis. Yeslruih ergo esl prsebere obedientiam et veritalis agnitio. Necesse est enini, "ul salutis causa
occupationes, ac-soilicifudines snperJluas amputare, . filius ( verbi" gralia ) qui sermpnem, receperit veri
-ne bonum verbi semen eiiccet noxiunr germeri :po- tatisa.pafentibus separelur incredulis, aut fursum,
tesTenim Beri ul multi lemporis negligentiam, bre- paler separetur a fllio",aut filia a matre. Et hbc mb
vis et assidua reparel diligentia. Incerium namque do inter propinquos atque consaiiguineos crodentes,
esl uiiiuscujusquetempus vitse.T_tideo feslinandum alque incredulbS; scienlise alque ignoranlise verita-
estad salulem, ne forle curictariieiiimors repenlina -tisque"el erforis pbgna consislit. Et ob hbciierura
prsevenial; et ob hoc acfius innilendum esl, ul (dum dicehat qui hos raisil.: . Nqn yeni pacem millere in
est iemppris spalium) -collecta nialse'consueludinis tefram, sed gladium (Matth. x, 54)-. » Quodsi dicil
vitia resecenlur. Qiiod iion- aliter facefe poleritis, aliquis : Et quomodojuslum videlur separari filios a
nisiut irascamini qiiodammodo adyersum vosmetip- pareniibus(7_...., 55)? Audi quomodo: quia euiri ipsis
sbs probis quse fnulililer gessisiis, ac turpiier. HsecI) si in errore permaneant, neque illis proderunt, et
enim estulilis vita, eljusla, etnecessaria ifacuridia, ipsi cum illis pariter interibunt, jusfhm igitnr et~
ut uriusquisque-inqiiil-us efravil et perperanf gessit, : yalde jusium esl sepafari eum qui salvari vult alfeo
iiidignetpr el semelipsum accusei. Ex qua indigna- ' qui non viilt. Sed et ilhid adverte, quia noh ex iflis.
tione accenditur in nobis ignis qiiidam,'qui velut qoi reclius iiuelligunl, venit isla separatio, illi eiiiin
agro sierili imniissus, consumptis et ekcoclis radici- volimi essepariler elprodesse his et docere meliora.
bus pessimse voluntalis, hoiio "seminiverbo Dei fe- Sedpropriuin esl ignoranlise vitium, ut.confutantein
cundiorem cordis prseparel glebam. Puto aulem se, verilatis lucem non ferat habere de pfoximo. Et
quod satls dignas habeatiscausas-ifacundise, ex ideo ex illis islanascilur separalio. Nam qui scien-
quihus justissimns igiiis iste coalescat, si considere- liam veritalis accipiunl, quia bonitalis plena est,
lis in quanlos vos errores deduxeril ignorantiee ma- . tanquamabonoDeodalam, ciipiunt eain si fieripoiest
lum, quantosque lapsus et quanlaprcecipitia.adpec- . cum oriinibus habere commhnem.Etiam ciim his qul
candumdedii, a 'quaiiiis yos poriis abslraxil, et in oderunl eos, et perseqiiiinlur; Seiuiil eriim quia.
quce prsecipTlavit mala., el, ^uod esl super omnia peccatuni ipsbrum cansa ignoranii;e esl. Propterea
gravius, quod vos in futuro sseculo selernis poenis denique ipse Magislercum ab his qui ignoiabant
obnbxios fecil. Nonrie pro liis oranibus uhi vobis ve- eum duceretur ad crucem," orahat Patrem pro in-
§5 APPEND. AD SJEC. IX. — ISIDORI MERCATORIS- •-,-. r; . S6;
terfectorihus suis, el dicebal : _ Paler, diinitte eis A_ diximus,"pervenitur ad Patrem. Cum autein perve-'
peccalum, quia nesciuntquid faciunt (Luc. xs.ui,' neritis,'agrioseile hahc'esse volunlaiem ejus, ntper
o4).i Imitanles quoque discipulimagisirtim,etiam ipsi: aquas,-quseprihise^ereatse siml,"deniib'renascariiini,.'
cum palerenlur, similiter pro iii.erfectoribus suis Qui "enim" regeneratus fuerit 'peraquani,' honis operi-'
orabant. Quod si disciplina nobis est orare etiam'. bus.repletus, heeres efficitur ejusst quo in incor-
pro inlerfec.oribus et perseculoribus nostris, quo-' rtiptione regeneratus esl.Propler quod, paratis ani-
modo non eliam parenlum el propinquoruni perse-- . mis'acc'edite,'_quasifilii ad palrera, ut peccata vestra
culiones ferre, etpro conversione eorura,"orare- diluanturel causa eorum sola ignqraniia fuissepro-
'Credimur? ' ' --". - -,.'-* betur". apud Doininuin.'Nam si post agnitionem ho-'
Tum deinde etiam diligenlius consideremus quse;; rum perraarietis in incredulilate, vobis jam perditio-
silnobis .causa parentes diligendi, pro eo, inqiiit,_ nis vestrsecausa, et nqn ignorantice,reputabifur;; -nec
Tjuiavilsenostrse videnlur auclores. Auctores quideic» puletis eiiam qiiod si onjnem pielalem colatis-oni-
yitse nostrse,' parenles n.on surii, sed ininislri. -Non nemque justiiiam," baptismum vero non accipiatis,
enim vitam prsebcnl, sed ingrediendi nobis ad-liaric spempossilis -liahere apud" Dominum, inip niajore
vilarn exhibent ministerium, auc.lorautem vitceunus poena-dighi erilis qiii boiia opera non bene operati
etsolus est Deus. Siautem auctorem vitse diligefe vo- B ; eslis. Confertur enim nierifura homini.ex ,bonJs;ge-,
lum.us, illum nobis esse diligendum sciamus.sed il-[ sliSj.sed si.iia gerantur sicut Deus jubei: Deus au-
lum, inquit, cognoscere non potuimus, islos aulena tem jussit omnem colenlem se.bcipiismoconsignari.
el novimus, et in affecluhahemus. Eslo, rion polui-; Qtiod si vos renueritis, utvestrse voluiiiaiimagis
slis cognoseerequis sil Deus, quid iamen nqn sil Deus quam Dei ohtemperetis, conlrarii sine dubio el ini-
perfacile scire potuislis. Nam quomodo lalere poluit mici esiisvolunlati ejus. Sed dicetis fortasse : .
hominem, quod lignum autlapis aulces vel hujusmodi Quid-confefl aqucehaptismus ad Dei cullum? Pri-
materia Deusnonsil,?Quod siin hisqusefaciledepre- mo qoidem, quia quod Domino placuit impletur.'
liendere poluislis animum ad "discutiendumvoluistis Secundo, quia regenerato ex aquis et Deo fenato .
intendere,. cerlum est quia et in aguitione'Dei im^ fragiliias prioris nalivilalis quse vobis per.hominem
pedili estis, non impossib.ilitalis sed Ignavisevitio, facta est.ampulatur, el iia demura pervenire pqleri-
nara si voluissetis ex his ipsis ibutilihus simulacris lis adsalutem. Aliter iriipossibileest. Sic eiiimno-.
"profeclo accepissetis iiUelligenticeviam. Cerlum est, his cuhi sacrameiito-verus Propheta lesla.lus es_,,d__
quia pef ferfum facta sun.t simulaera, ferrurii verb cens : tj_.men, amen dico. vobis, nisi quis deniio-.
per ighem eonfectum esi. Qui ignis aqua exslingiii-, renalus fuerit ex aqua yiva, non introibit in regnhm
tur, aqua.auiem per spiriluin nioyelur. Spirilns au-.'C cgelorum(Joah. iu, 5). i Et ideo-aceelerate. Esi enim
lem a Deo lniiiunrhahet.Sic enim dixit Mbysespro-r ih aquis islis misericordia ejus.qucedamqriseexiui-
pheta : i.In principio fecit Deus coeluirrel terfam. tio ferebatur super eas,'et agnbscitreos qtii hapli-
TeiTa.auteni.erat invisibilis el inconiposita, et tene- zantursubappellatione triplicis saeramenti, efefipit
brse erant super faciem ahyssi, el Spiritus Dei erat eos'de suppliciis, futuris, quasi donum quqddarii pf-
super -aquas(Gen. i, 1,2). t Qui SpiritusDominr ferens Debariimas per baptismum consecratas. Con-.
jussu quasi ipsa manujsCondiloris lucem sepafavit a fugife"ergo ad aquas istas, solce-suntenim qiise-pos-,
tenebris, et post illud invisibile coelum istud visihile suntvim .fuluri ighis exslinguere., Ad qtias,qui mo-
. produxit, ut superiora quidem habitaculum facerel, raiuf accedere, conslat in eo adhuc infidelilalis ido-:
angelis, inferiora vero horainihus. PropterTOsjussu lum permanere-, et ab • ipso prohiberi ad aquas
Dei aqua qua, eral super faciem terra. secessil, ut propefare qu-esalu.teraconferurit, Sive enini justus,..
terra vobis producerel friictus. Gui,etiam huinqrmn srvesiliiijusluSjbaplismusperomnia necessariusest,,
venas latenler inseruil.ut vobisex.ea profliiereht juslo quidem ut adimpleatur in eo perfeclioel- re-.
fonles et -fiuihiha.Prqpler nos producere jussa iest,, "generetuf Deo, injus.o vero ut peccatorum quseges-
animanlia e.t omnia quce noslro usui- voluntatique sit i'emissio concedatur. Omnibus ergo festinandum
servirent.-A'n non propter vos.venli spirant?ntex D est sirie^hiora feiiasci Deo, et demuni consighari ab
ipsis 'coneipiens fructus vobis'lerra parluriat ? Non-. -episcopb,id esl, sepliformemgratiara Spifitus,sancli
ne prqplerlvos iinbres profluunl et fempora vicissi- percipere, quia iucenus est unius_cujusqueexitus •
tudiiies mutant? Num propter vos sol oritur, et oc-' vitce"Cum'autem regeiieratus fuerit per_aquara,.et
cidit, et mulalioiies luna pefpetilur? proptef yos posiiiibdum seplifofmis Spi.rilus gratia ab;episcopo,
mare exliibet famulalura suum, ut vohis ingratis ui meriioratuniesl. confirmafus.quia aliter perfectus
euncla subjaceani ?Nonne prb his omhibus jhsla. erit esse "'Christiaiius nequaquam poterit, nec. sedem
ullionis poena^ quia Iiorum biiiniuni largilofem' hahefe inler perfectos si non necessitaie, sed. iir.
quem anle omnia et agnoscere et venefari dehuislis, ciirra aiit volunlateremansefit, ut a" beato; Petro=
solum \_\\\prsecselerisignoratis?Sed einuncperidem aposlolo '.'accepimuset ceeleri sancti.apostoli prse.ci-
vos adhucin intelligentiam ejus duco. Tidelis etenim pienle Doinino docueru.nl','etdemum ex operihus ho-
quod omhia gignunlur ex aquis, aqua vero per Uni- ' nis osiendat in se similitudinehfejus, qui eum gehuit,
genilum ex initio facla est, Unigeniti vero omnipo-' Patris. Post hsecvero agnoscal Doniinum Iiohqrare,'
tens Deus capuf est, pef.quem tali brdine, ut supra honor "auterii ejus' esf, iil Tla vivat sicut ipse vull;
"57, DECRETALIUMCOLLECTIO. .58.
vult enim unumquemque-ita yivere, ut homicidium, _tL2fi). Ad quosdam ergo ex ipsis, non ad oranes, dice-
ei..adnlierium_nesciat, odium cl avaritiam fugiat, bat: Vsevobis, Scriba. et Pharissei. hypocri.lce,quia
iram, superhiam, •jacianiiam respualet exsecrelur., muhdatis calicis' et paropsidis quod deforis es.t, intus
Invidiam quoque et ccelera his similia peniius. ad se autera plena sunl sordibus. Pbariscee-cccce, murida
ducat; aliena. Est sahe propria qusedamnpstrse reli- prius qiiod intus est, et quod defons esl erit mun-
gionis observarilia, qucenonjam imponilur homini- . duni. V,ere enim si mens' mundetur. luce scientice,
bus'quam proprie ab unoquqque ; Domipum coleiue .- cum ipsa fueril munda ac splehdida,'iunc-etiam ejus
causa puritalis expelitur, de castimbnisc dico ca.ulela- quideforisesthominisipsa necessario curani geiil,id
cujus_species.multse. sunt. Sed ut prinfo observel r, estcarnis suse.ut ipsa purificelur; uhi auteniisia quce
'
unusquisquei ne menslruaise mulieri miscealur, Tioc deforisest purificalio carnis negligitur,"eei'lum est
eniiu.exsecrahileducil lex Dbmini: Quod siilex de his ; rieque de pufitale mentis ac niundilia cbrdis curam
non admonisset,-nos.ul caluliilihehter volveremur in geri. Ita efgo fil ut is_qui inirinsecus. mundusesl
stercore: Debemus.aliquid amplius liabere animaliT inundetur sine duhioet exlrinsecus ; hoh seraper
buSj-utpole rationabiles Jiomihes et coelestiunisijn- . auteraisqgi mundalur exlrins.ecus, etiam intrinsecus
suum^capaceSjiquibus .summi studii esse debet ab mundus esi, videlicel cum agit hsec ulhoinjnihus
omni.inquinam.eiilo.cordis. conscienliam cuslodire...B placeat, sed cl illa speGies casiimpnice obsefyanda
Bonum est auieni et purilati conyeniens etiam cqr- est, uti ne passim. et Jibidinis solius causa feminis
. pus.aqua.diluere., Bonuni vcrq.dicojion quasi prih- 'cbeal quis, sed posteritalisfeparandse graiia, quse
cipale illud in quo mens purificalur, sed quod seque- observanlia:cumeliam in noiihullispecudibus inveriia-
la sif illius boni hoc,'in quo caro diluitur,- sicut enim - lur, pudoris est si non ab omnibus ralionahilibus et
el_?Magisier nbsler quosdam" Phairis-eoruni et; :" Deum" colenlihus obseryetur. Ergo omries peccave-
Scriharumj qui videbanlur esse cseleris meliores et _ runt, etegeiilauxilioDei. Propter quod, charissinii,
a vulgo separali, increpahat, dicens oosjiypqcrifas, - seclamini semper charilatem efsemulamini meliofa
quia eo solummodo quse hominibusvidebanlur, pu- 'et spirilualia, el adjttvale vos invicem, ut Dominb
rificahant, corda vero,'quse solus Deusaspicit, inqui- " semper in omriibusplacerevaleatis. Amen.-
natsi relinqttehant -et sordjda (Matlh. xxin, 25,

EPISTOLA QUINTA'.SANCTI "C'LEMEHTIS..PAP-_3_;.

De communivita, reliquis suis discipuhs scripta Eierpsolymisque directa.

-_ Dileetissirais fratribus, el eondiscipulisHierosbly-l H.donips vel agrospossidebant vendebant eos, etpr.elia


niiscumchafissimoffalreJacobo coepiscopohabitan- poruiireireliquas res quashabebani,affereh.ant ponen-
tibus; CLEMENS episcopus. •; ' '• • .tes antepedes apqstoloruni (Act. iv, 52,54",35),» sictit
Communisj'ita, fratres, onmibus necessaria esl, et nobiscumquidatnveslrum cognoyerunietviderunl; et
maxime his; qui.DebTfrepreliehsibiiilef militare cu- .dividebaiusingulisjproutcuiqueopuseral (Ibid., 35).>
piuni, el vitam apostolbruni eorumque"discipulorutn .Ananias autemvir austerus,. et Zaphira uxor ej.tts,
• imitafi volun.t. Communiscriihi usus bmniuin' quse .qui.mentiti sunt aposlolis-de pretip agroruni suo-
sunt in hoc mundo omnibus esse hominibus' debuit, .ruin quos vendideranl, nohis prcesentibusin conspeclu
sedper iniqiiitatem alius suuni essedixit, et alius .oranium astantium, a conspectu.apostolorum pro-,
istud, et sie-inler.morlales facta.divisib esl. Denique , pler peccatum eoi;um, et mendacitim quod fccefunt,
Crsecoruin quidem sapientissimus, hcec ila sciens , mortui delafi stint ambo (Act. v, I et seq.). Ccoiera
.esse, ait, communia debere esse ainicorumqinnia. . qucede talibus cogtiovimusel vidimus, nec recorda-
In.omnibus autem.. sunf sine dubibeicbnjuges. Et , lione", nec demonslraiione digna; sunt. Qiiapropter
sicut nonpotest, inquit, dividi aerneque splendor , hsec vobis caveiida mandamus, et doctrinis etexem-
solis,ila hec reliqua qucecommuhitef in hoc mundo' plis aposlolorum obedire prsecipimus",quia hi qui
omnibus .dafa.suiU.ad hahendum dividi debere,-sed P-mandata eorum posipOnunl, non solumrrei, sed
habenda .esse.coinmunia. Unde et Dominits per pro- :..exlorres fiunt. Qu.e non solum noliis cavcnda, sed
phetam loquitur, dicens: «Eccequam.honum_el.quam . qmnibus prsedicanda stinl. , *. ,.
jiicui).(Iuni,habiiarefratr_esin.unum(Psfl/.cxxxii,!),., ; Rejatuni est eliam quqd quidam in vestris parlihus
et reliqua. Istius^eninr^ consueiudinis more j-etento, _-commpraiiles.adversantur sanisidoctfinis,etprouteis
etiam aposloli eqrumque dis.cipuli(ulpr-edi.clumest) ..-videtur, non secundum' iradilioriem Patriim,. sed
unanobiscum et vohiscum communemvitam duxere, '.. juxla, sensuin suuiii^docere- v.idenlur. Mullas enim
unde (ut bene noslis) «.erat .multiludiniseor.uuicor ;. qu.idam,ulaudivimus, vestrarum parlium, secundum
unum el .anima una,. nec qtiisquam. eorum. aul. no- ... i.ngeniurirliominum-ex.his.quce. legunl,- verisiniililu-
slrum dehis qucepossidebalaliquid suuni esse.dice- , dines capiunl, el ideo diligenter ohservandum esl,-
bal, sed-bmniaillis et. nobis erant communia, nee . ut ellex.Dei cum legii, non-secunduhi propriam in-
quisquam egens erat inler BOS.Omnes aiilein qui ;.genii iiitelligeiiliani legalur.veldoceatur; Stint enira.
59 APPEND. AD STECIX.r— ISIDORIMERCATORIS 60
mulla verba 111Scripiuris divinis quccpossunt trahi A pus, semnus aulem jam nec incertum est, non emm
ad eum sensum quem sibi unusquisque sponte prse- dubilalur quin quaiilunicunqiieest quod putaiur su-
sumpsit, sed fieri non bportet : nbn enim sensuni peresse breve sil. Et ideb lam juvenes quam senes
quem exlrinsecus adulteralis, alienum ,et extra- bportet de convei-sioneel poeniientia valde esse
neum debelis queerere, aut quomodbipsum ex Scri- sollicilos, et saiis agere ut dereliquo oriienl animam
pTurartimauctbriia.e cbnfirnictis, sed ex ipsis Scri- Suamoriiamenlis dignissimiSjid est dogmalibus ve=-
pluris seiisum eapefe verita.iS. Et ideo oportet_abeo litalis,.decore piidicitise,splendorejuslitise, Candore
inteiligeniiam discere ScripiuraiTiniqui eani a ma- pietatis, aliisque omnibus, qulbuscomplam decet
jorihtts secundurirverilateih sibi tfadilain serval, esse-rationabilem nientem. TJnde,-consilium danles,
iit et ipse possit ea quai recte suscepit coinpeteiuer vestram pudicam pruderitiani horlamur, ut ab"apo-
asserere." Cura enim ex divinis Scripturis inle- lolicis iegulis non recedatis,-sed coriinmnemvitam-
grani quis et firmani re'gulam vefitatis susceperit, ducentes et Seripturas sancfas inlelligeiiles, quce
ahsurdum nbii erit, si aiiquid etiam ex' erudilibne Domibovovislis, adimplcre -satagaiis.Et eum ora-
conimuiii ac liber_tlibussludiis quceforle ih pnerilia lione assidua obiinere merueritis,' tiinc, sirie suspi-
- atligil, ad asseflionem verir dogriiatis conferat, iia. cione inali inlerilus, vota possinl celebfari fesliva.
iamenutubi veiadidieit, falsa el simulala decli- B Deus autem paeis siteum omriihusvohis. Amen.
net. Incerlum est en.im eliam juvenibus vitselem-

INCIPIUWT BECRETl- ANACLETfPAPffi

De oppressibne episcbpbrum, et de accusalione episcoporum, etde ordiriatione archiepiscopo-



ruin,el deprimatibus et de patriarchis eorumqueministris.
(HiefuitauuoClir.s.b104,tempore Trajani imperaloris).

ASACLETCS, servus Chrisli J.esu, in sede apostoli- distis, quoniam misericqrs et miserator-Dominus est
caDomino sefviens, episcbpis oinnihus,.et cseieiis (Ibid., 10-12).,» Tribulaliones yestras audivimus,
cuhctis fidelibus qui cocequalem nobiscum sorliti ' fnslres, lain per nostros quam etper aliorum apocri-
suiil ficieii),gratia vobis et pax, atque consolatio sarios,supei' quibus valde dolem.us, vobisque com-
-mulliplicetiira Doniino in ssecula. Q paiiraur, el auxiliuin ferre, proui ipse largilus fue.iitl1
Benedictus Deuset Paier Domininoslri Jesti Chri- qui proiiohis noii-solum tribulalus, sed eiiain pas-
sli, qui secundum ihagii.uu miscricordiam suani re- sus esl, parali sumus.."«Nolite mirari, charissimi,
generavit lios in speni vivahi, per resurrectioiiem qui persecutioiies patimiiii, quasi novi.vobis aliquid
jesu Ghristi ex inorluis In hseredilalem incorrupli- eontingai; sed coinmunicanles Christi passionibus
hilem, et incontaminatam et immarcessibilem, con- gaudete, ut jn revelalione gloriseejiis gaudealisex-
servatam in coelis,in yobis qui in virtuieDei.custo- sultanies. Si exprobramini in nomine Chfisti, beati
dimini pef fidem in salutem paratain revelari in eritis, qtioniam quod est honoris, glorice,etviilulis
tempore novis»imo, in quo exsultabi.is, niodicum Doroini,et qui est ejus spiritus, super vos reqiiiescit.
iiunc si oportetconlrislari in variis tribtilationibtis, Nemo atitem vestruni.paliaiur quasi Tiomicida,aut
ui prbbatio vestrse fidei mullo pretiosiof.sit auro, fur, aul maleficus, aut alienorum appelitor. Si au-
quanilo per Ignem probalur (/ Pelr. i, 5 et seq.), tem ut Christianus, non erubescat, glorificei aulem
si tanlura iribnlalionibus expeiTiprobaiiinveriiamirii. . Dominumin islonoraine, quoniam tempus esl ut
1,3 _ Padeiites estole (Jac. v, 7), »dileclissimi, qiila incipialjudicium de domo Domini."Si auiem a nobis
«palienlia probationem operaiur , probatjo vero prinium, quis finis eorum qui non credunt Dei Evaiir
spem, spes autem nbn confundit (Rom. v; Jac. 3) gelio ?".Et si vix juslus salvabitur, impius el pecca-
i, 5). J . Ecce agrieola exspectai pretiosum fructum tor ubi parebunt? (/• Petr. iv, 12-if..) » Jtaque et
tcrne,; patienler ferens, donec accipialtemporaneum Tii qui paliuiitur, fideliCreatori commendenl animas
et serotinum (Jac. v, 7). > Si s.gricolseha;c paiien- suas -secundum vblunlalenf Doniini in henefactis.
ter ferunt prb lemporalibus fructihus; qtiahlo magis Nain (ut ait beatus Clemens prcediclus, antecessor
vos pro seiernis patienles esse debeiis ? Estote ergo noster) similis ost omnis ecclesicesialus navi magnse,
paiienles",etconfirraate corda vestra , ut adveiiiente qtiaeper undosum pelagus diversise locisel regioni-
judice Christo, iseliet probali esse valealis. «Nolite busvirosportal, adunanipolentis regni urhem prope-
•ingemiscerein alterutrum.ut non. judicemini. Ecce rare cupieiites. Sit ergo navis auetor luijus omni-
judex antejanuain assistit. Exeinplumaccipite, cha- polens ipse Deus, gubernator vefo sit Chrislus, lum
rissimi, lahoris et patienlice pfophetas, qui locuti in (Jeindeproreiceofficiuiiiepiscopusimpleai, presbyter
nomine Dbmini sunl. En healificamus eos qui susli- nautaTura, diaconi dispensatoruih loeura lenearii, hi
jiuerunt, SufferentianiJoh audisiis.clfmehi Dohijnivi- . qui .cateclijzapt .nanlologls Oonferaiilur. 'Epihaiis
DECRETALIUMCOLLECTIO. *
M 62
autem"toliusfratefnitalis muliitudositsimilis. Ipsum A autem misericordia judicium (Jac. n, 10), i.etDomi-
quoque raareiiic mundus babealur. "Ventorumvero . nus ail: « Nolo mofiem peccaforis, sed ut magis
varieiales et turbinum diversis tentationibus confe- convertaliir, el vival (Ezech. xxxni, 11). » Et miilia
rantur;- persecuiibnes,- irihulationes sive pericula lalia horum similia. «Nemo enim (inqtiil Aposto-
fluclibiis-exsequenlur. Terreni "vero spiritus qui vel Ius), veslfum sihi vivit, et nerao sibi nioritur; •sive
de tofrentibus, vel "deconvallibus spiranl, pseudo- efgo vivimus, sive morimur, boinini sumus. Inhoc
proplielarum el sediiclorum seu 'pravse doclrihse eiiihi Christus niorluus est etfevixif, ut ei virofum
verba docenfur; proraonloria vero et lqca cbnfragosa et mortuorum doininelur' Tn atitem qujd judicas
ifi qui in polestalibus- ssccuji su.nl judices, et peri- fratrem luum,-auttu. qiiare •spernis frairem tuum ?
cula riiinanlur ac mortes; ditha.lassa verb loea quse iTnines enirii slabunt 'ante- tribunal Domini'; scri-
duplicibus undse-faOacissfistibusveiiieraritnr duhiis ptiim esl enini : « Yivb ego, dicit Dominus, qiibniahi
Tiiente el de" repromissionuni veiitaie nuianlibus flectetur mihiomnegenu, etoibnis lingiia coiifilebi-
conferanlur, atque his qui irralionabili fideni bo- tuf Doinino. llaque unusquisque"vestfum-pef se
stram-ratione discuiiunl. Hypocritse yero ei dblosi raliouem reddei Doraino. «Nbn 'ergb amplius invi- .
piralis siniiles liabeantur.- Jaiii vefo rapidUs veilex ceih judiceraus, sed hbc jullieate magis, liec poiiaiis
ettartarea charyhdis et saxis illisa- haufragia ac B offenaiculuinTfatri vel.scaiidalutri(Rom. xiv,il-15).»
ihbrliferse suhhiersibnes,'quid aliud seslimanda' sunt Scimus ehim quia mulluih derogatiorrprcevaiei ,
-quam peccata ? Reslafigilur ufTioec havis cursu quando derogatorcrediluf fide dignus; ideo, fratres;
prospeio tula possit pbrturii desideratce urbisintfare, variis delraciibnibus ret-accusalibnibus nbn opbiiet
et ita Domino pacem fuhdere, ui naviganles riiefean- labefaciari judices ei-priniatesT_ccles5se,'sed magis
tur audiri. Audiinus, fralres, quod quidain defra- ' aposloloruiii el dbclofuni regulis_infoTmari-eli'obd-
liuiit et accusant sacerdoles-Domini, cupienies eos fari, unde justnmest omnes.in" universo Roniano-^
daninari, non intelligenles fbrsitan qubcl irijufia sa- fuin brbe doctores Iegis_ea quselegis surit recfa sa-
fcerdoliimad-6hris.uhi per linei; cujus vice Turigiiii- pere et bpcrari, et non regulas nasceatis ecclesise
tur. Nechoc aspiciuril quod- heatus Petrus pfineeps eoniundi ,'aut fidem aut doctrinam apostolbfum va-
aposlolorum, instructor noslef, ait : c Deponehfes fiis maculare doclfinis, nec fratresiufestare. Si' au-
igitur omnem maliliam, el bmnem doTuiiiet siimil.a- iemomniainhoc ^seculo viridicala essenl, Jbcum
iroues et invidias el"oriihesdelractibnes. sjeulmodo divina jiulicia noii hahererit,- snpervacuis enini. ad
geniti infanles, ralioiiabile,.sine <_6Io'lac'coiicupiseite, beiieficiaTaborat impendiis, qui solem Ceiiat facibiis
m in eocrescalis in saluteni (I'Pelr. li, •!), ».et Do- adjuvare; ideo si aliquis.putat •Dbiiiinoin hbC'plar
niinus per pfophetam.lnquit-: _*Quivult vitamulili- G -cere quod serybs suosaccusat; el.ul riielibres •fiant,
-
gere et videre dies honos, coerceal lingnani suas. a . dicil :se hoc .agefe^in vanuni laborat et plus invidise
inalo, et labia ejus ne Joquaniuf dolunf (i Pelr. m, stimulis agitatuf quam cliaritatis, quoniain gratise
iO),» elc. Qui aulem ista transgrediunttir, profeclo ^leuiludo adjectione TIOIIindigel, hec ulla requirit
tniiisgressores legls Domini el contempiores atque .ce>inhieii(ialionisaugmeiua.' Eriguni ergb dbclores
inohedienles ejus prceceptis existunt. Unde efbealus . conscienlias suas, et si quarido ihceriis lemfSbruin
Jacobus apostolus ail.:<_Si diligilis proximos"sicul fiaiibus opponiiniur, sustineiil riialaquse sseculis ma-
vosipsos , bene facitis. Si auiem personas accipilis, gis sunt aspribenda quaui meritis. Datanr eiiim sci-
peccattini operamini; redafguli a.lege quasi iraris- mus Saianse'po.eslaicm, ul servbs. Chrisii cribraiet,
gressorcs. (Jac. n,'J3),i elc. -JEt beaitis preedeces- ulquqd de iritico ihveniriposset, horreis.ingereie-
sor iiosler Clemens, .vir apbslolicus el spirilu Do- tur-; et quod de'palei?,ac igniuihalimenta tiansirel:
mini plenus, urisicumreliquis-sanctis collegis suis "Ad_vosspecialiter dictumest: « Nolite limere pusil-
statuit, dicens : Accusandi vel. testilicandi licenlia lus grex, .placuit-Palfi vestro'dare vobis regnum
denegetur oninihus qui Chrislianse religionis et-no- (Luc. xu, 52), » venil inler yosgladius" perfidorum,
minis dignitaiem, et sucelegis vel sui "propositinor- . ul- mafcida Ecclesise membra resecafei, et ad ccelc-
mam aut fegulariler proliihita neglexerunt. Trans- stem gloriam perdiiceret. "Quos liabeal Chfistus mi-
gressores enini sponle legis siice, ejusque. violatores " liles, cerlamen oslendit, qui triuinphhni ihereantur
et recedenles, aposlalse nomiiieiitur. Oranis enim -per hella cognoscunlur. Scimus autenf mullos ob id
aposlala refulandus esf aiile reversionem "suam, non Infesiare doclores, uf eos perdanl et proprice volun-
in accusatione recfe agenliiim, aut leslimonio susci- talis placita adimplearil. Non prbptereatahien docto .
piendus, quia vir duplex-aniirioinconslans esl in qni- •res inquanlum vires suppetunt a recta a.mulaiione,
aibus viissuis. t Quicunque autem (ut ait aposlblus el bbna inlentione recedere debent, sci_n.es quia
'
Jacobus) lotatn legem servaveril, oilendat auteiii in i beati qui ^persecuTionempaliunlur proptef jtislitiaiii
rmo, iaclus esl reus oraiiium. Qui auteln. dixit, Nbn (Mallh. v._10). J Nihil autem illo est paslbre mise-
tnoechaberis,~"dixiletjNouoecides. Quod sinon moe- T'ius, qui lupbrum laudihus gloriatur. Quibus sipia-
chaberis, occidas aulemj-.facluses transgressor legis eere "volueril- alqUe ab his amari delegefit, erit
Sic loquimini et sic facile, sic ut per legem libertatis iinc-ovihus inagna pernicies. Nullus engo pasiorum
iricipientes judieari. Judicium puim sine miseriebr- - - placere-lupis et gregibus ovium potest, perdil enini
dia fiel illi quinon fecitmiseficordiam, superexcellil laboris memoriani mens lerrenis obligata carceribus.
63 . - APPJ5ND.AD S_?C.IX. — ISIDORI MERCATORIS U
Sicutartium insuo qupque opere. ihvenitur maler ___ __-oculidicunlur, et subdiacqnos, alque.Teliquos.mini-
instantia, ila noverca erudilionis est negligeulia. • , siros secuni habeal, qui sacris induti-vestimeniisih '
Nullus ergo prsejudicium. alleri faciat, nequc quod fronte et aiergp, el presbyteri "e regione dexira le-
'
sibi fieri non vuli exerceat." Nemo dictum dealiquo vaque,.contrito corde el humiliato spirilu, ac prono
invehiat, quod in ejus actibusnon agnoscal. Egq slenl vullu,-custodieiiles eum a malivolis honiiiiibus,
aulem iabefaelatam, non so.iumquietenj meain, sed et et cqnsensum ejus prsebeanl sacrificiq, peracta au-
salutem inimicorumvaleludine el rumorum proceilis tem consecratione, omnes communicenl qui nolue-
agnosco. Polens esl divinitas immensa lempeslatis rint ecclesiasticis, carere . Iiminibusi; Sic eniin et
incerla bono serenitalis am.overe. Et quid aliud si apostoli slatuerunt, el sancla Roinana Tenet Eccler -
t Chrislus passus est- _pro.fiohis, nohis relinquens sia.« Servile,.»inquilDomirius pefpropheiain David,
exemplum, ,u"tsequamur vesligia ejus (/ Petr.' ii, c_in timqre, et exsultate, ei cum trempre (Psal. n",H)',i
21), » el aposloli passi sunt, sequenles ejus exem-r adorate pure, ne quandoirascatur, et pereatis de via.
p„um,et reliqui-patres, nisi ul, sequaniur yesligia Ille enim non peril de via qui recfe gradiiur, et
ejus, lam doctriham eorum quam exemplum, et p~a- prcecepta custqdil majorum. Doceri ergo omnes opor-
tiaraur adversa pfo Chrislo, et curn patribus atque,. tet qui Doihini s'acerdolio fungunfu.r, ui cseteros
oiim fratribus erucem pbrtemus, eorumque tribula- ]3-insiruant et sibi proficiant, scripturii estanleni ;
tionibus compatiamur, ut C-hrisii. yeri discipuli inve- « Qui.dbcti fuerint,; fulgeliunt quasrsplendor.firma-
niamur, qui dixit: Qui vult post nie venire, abneget "m,eiUi,efqu'i'adjusliliainerudiuntmul£os,quasisfellse j
semetipsum , et tollat. crucem suam .et sequatur inperpeluasseiefniiates(__"fln.xn,5).» Ei atibi : «Po-
me (Luc. ix, 23),,» et reliqua? Prsesumplio est si pulus autem sciens Pomhium suiim obiinebiletraciei,
domii.orumbenefieiafamuTi-non sequantuiy . et docliin popukrdocebun.lplurimbs (Dan. XI,5__).JI
Ohsequium. ergo sestimandumputb, quod pariturus Ipsaenim veritas 14 Per se inferi et dicii:«Reatus
Impendb. Quid est .enim, quod plus, creditur fllii qui non.fueril scandalizaths lifme (Luc: vn, 25);.», .
vo.eabuluniyalere.quam obsequiuni, et rion quserilur ille procul duhio scandalizalus esl in T)eum qui recte
quid in-.amoris lance pronioyeas, sed quale ad pr,se- :'i_oiidocel, etqui ejus scandalizalepiseopurovelsacer-
judiciura cestinianli-nomen apponas , cura apud _.dotem.Tmpienamque agentessunl impii,' neqne.in-
pmdciilbs-frnstfa sobolem dixira_rs,.,n-ftl exliiboa. -telligunt omnes impii, porro doGli.iuieliigeni,omiie.s
- quod videlur. Ego vero Jiolo errore roeo alierias enim inviceni humilitalem insinuaie,« quia Deus su--
culpas. asserere, ut faclum quod doleo.. admisisse. perhis resislit, humilibusauiemdatgraiiam (/Petr.
convincar. « Odisti, inquil Doniinus,per prophetam,- v,.5). » e Nolile,Tnquit Joannes apostolus, omni spi- '
omues opefantesTniquitalem, perdes lbquentes"men- G.ritui credere, sed probale-spiriius si ex Deo stinti
daciuni.. Virum sanguinum et dolosum abominahi- . Ojionlam pseudoprophelse -exiefu.nt- in iriundum,,
lur.Dominus; ego autem in multitudine inisericordise (/. Joan. iv, i). t Et idem ipse alibi ait: « Vos quod
tuse introibo in domum-tuam ,adoraboque in lemplo audistis ahinilio, in vobis perinaneat; si iu vohis
sanctb luo, in timore.' tub (Psal. v, 7).» Domine, perinanseril quod ab initio audistis, el vos in Fiiio j
deduc me in juslitia tua'propterincaiUatores meos, •el Patre. manebilis. Elhsec est-:repromissio quarn
dirige ante faciem,luam"!viammeam, ribn estenini _' ipsep.ollicitus estvobis vitam";_eternam..Hsee scripsi
in ore eorum i'ecl,um, iiiteriora eorum insidise, Se- yobis de, h.is.qui seducunl vos. El "vos unctib quam
pulcrum palensbslgullur eorum, linguam suam le- accepislis ab eo,.manea't.in ybbis.-Et non necesse
nificant. Condemna eos, Deus, decidant' a consiliis - liahetis ut aliquis doceat yos, sed sieul unclio ejus
snis: juxla multitudinem s.celerum"eorum expelle eos, docel yos de-omiiibus et yefuin est, ,el non est men-
quoniam provocaverunt le. Et Ieeienlur omnes.qui . dacium, el sicrit docuit vos, manele in eo. Et nunc,!
-
sperant in te, in ceternum, laudabunl nomen iuum. .filioli, maneie in .eo, ut cuni apparueril habeamus
El proteges eos, et lcefabfjntur in le qui diligunt.no- fiduciam, etnon confundaniur ab eo in adventu ejus.
raen luum, quoniam tuhenedices. justo, Doniiiie, vSi scitis quoniam Justus est, scilole quoniam etom-
. itt.haslaplacaliilitatiscorpnabiseum(/6id._).-Deoenim riis qui facit justitiam,.exipso natus.esl.-Videle qua-
sacrificanles perfecte, noh debent vexari, sedportarf lem charilatem dedit nobis Paler, ut.filii.Dei nomi-
consqlari, atque ab hominibus vencrari.Ipsi autem nemur et simus, propterTioc mundus non noyit nos,
quando Domino saerificant non soli Iioc agere-de" quia non noyii eum. Charissimij hunc.TiiiiDei.sumus
bent, sed lesies securo adhibeanl, ul Domiho perfe- et-nondum apparuit quod erimus._Scimus quoniam
cle in sacratis Deo sacrificare locis probenlur. Ait xum.appaTueril, similes ei erimus.quoiiiam videbi-
*•
jiamque auctoritas legis divinse: Vide ne offeras ho- ..riius euin siculi est. Et*omnis qui hahel spemhanc
locausla tua'in'omni loco quem,videris, sed in lbeo * in eo, saiiclificat se, sicut.et ille sanctus.est. Omnis :
quem elegil DbminusDeus tuus. Episcopus Doniino ,qui facil peccatum, et iniquitalem facil, et peccaium
sacrificans,rtestes (utprsefixum est)_.secum haheat, .est.iniquilas. Et scitis quia ille apparuit ut peccata
,el plures quam alius- sacefdos. Sicut.enim majoris . tolleret, etpeccatuhi ineq non.est. Omnis qui in eoi
_honoris gradu fruitur, sic-majons lesiimoniiiiicre- manet; h.onpeccal,et oihnis qn.i peccat,, non vidit
, menlalione indiget.. In solemniorihus quippe diebus eum, nec cbgnovit euhi. Filioli, nemo vos seducat.
.aut seplem, aut quinque, aril tres diacbnos, qui-ejus Quifacil jusliliam juslus est, sicutet ille justus est.
63 . DECRET-ALIIJMCOLLECTIO. B6
Qui facil peccatum ex diabolo esl, quoniam ab.initio A sui Conditoris amissa, adinformemet in-ationahilem
diabolospeccal. In hoc apparuit Filius-Dei, ut.dis- ^Jirulorum, jumenlorumque similiiudineni delabatur?
solyat opera "diaholi..Omnis 'qui-.nalus.esl ex D.eo, Quaproptef quisqiie diligerilius allendat pfimce con-
peccatum nori. facil, qtioniam' semen Ipsius in eo ditionis .;use' excellenliam, el. .-"venerandamsanclse
manei, et oon polest peccare, qiioniam ex.Deo naltis *Trinilatis in seipso imagihem.'agnoscat,l)ohorenique
est. in hoe mariifesli sunt filii Dei et" filii diaboli. ' simiiiludinis divinse ad.quam creatus eslriohllilaiem
Omni.s qui non esljuslus, rion est fexDeo, eVqtii nioruni, exseculionem virlu.tum, dighitalem merito-
non diligit fratrem suunr, qnoriiam hsec est annun- rumhabere coritendal, Til qiiahdo "apparuerit qualis
lialip, quam audislis ab initio, ut diligamus alter- sit, tuhc similis ei appareal qui se mirahiliter ad si-
"ulrum, ndn sicutCain qui ex maligrioerat, et Occidit militudineni suani in pTiiho Adam condidil, mirahi-
fralfemsuum, el pTopler hoe qccidil eum, qupniam. liusque in securido reformavit. Oniiiis ergo hqmp qui
opera ejus malignaerant, fratris aulerri jusia. Nolite ad iroaginem ©ei factus est, Iliuiri debei imilari,
.inirari, frafresj si odit vos lhuiulus. Nb.ssbimus quo- cujus ad imaginem condilus est, "iHiusdebetsequi
sriam translati sumus de morie ad yitam, quia diii- vesligia,-quKeum ad ihiaginem sui coiididit. Consi-
gimus fralres. Qui noii diligit roanetiii morte; om- iiarium.vero ae prbteciorem meliorerii rrpefire non
nis qui odit fratrem suum, homicida est.*Et scitis ." polerit, quaih, illunrqui eum ad imaginem sui con-
quoniani omnis ho.micida non hahet vi'.am seterriam didil,- qui eum prelioso sanguiiie suo redemit, et
in semeiipso manentem. In Iioc cognovimus chari- propfer euniliomo fieri rion est dbdigiiaius: quein
;_al6in Delr quoniain ille pro - riobis animam suam procul dubio inveniet ,si ,in eum loiara spem juxla
posuil, et nosdebemus pro fralfibusanimas poriere.' Psalmistse vocem projecbriL; rait nanique, projice
Qui habiiefit subslaniiain hujusmundi, et videril « stiper Dominum curam tiiam,;et ipsete enutiiel,
frairem suuni-necessilaiem habefe, et elhuserit vi- nec dabit in seternum Jluctualiqnern jUst'o'(Ps«/. LJV,
scera sua.ali eo, quomodo charitas Dei,nianet in eo? _"25). » Omnisenim homoinsua caiisii deficiens.etin
Filioli, nbn diligamus verbo.iieque lingua,"sed bpere • suis hsesilans cohsiliis quseril sibi atnjcum Bdeleni, in
et verila.e. In hoc cogtiqvimus quoniam ex verilale oujus consiliis confidat, qui in suis diffidebal, et ta-
_ siiraus; etin. eonspeciu ejus suadebimus oordi no- \em fiduciam hahef in illb, tit omne secrelumsui"
' "
"stro_ quoniain si reprehendcrh nos "ebr nostruiri _ pectbris eipandalet.aperiat. ,.
major est-Deus corde nosiroa et "novil pmnia, Clia- Quid dulcius est quam ut liabeas illuni cum qno
rissimi, si corrnosirum non f eprehendil' nos, fidu- omhia possis loqtii ut"teeum?Si ista cum hominihiis
ciam.habenius. ad-D.eum,et quidquid pelierinius, ac- fiunt, quantq magis cum Deo lioc est agendnin, qui
cipiemus ab eo, sj mandata ejus etislodimiis, et ea""C omnes vult salvos fieri'el-nBinineni;.peHfe?NaTn, si
quse sunt placita cofam eo, faciriius. EtTidc estmaii- vcracifer Deum.crcdimus, ehmque diligimus. ut de-
datum ejus," uf eredamusin noniine filii ejus Tfesu hemus,-el proximos siculnosmeiipsos, ineiim quo-
Christi et diligamus alterulrum, sicutdedil.manda- "qiie tbtam spenTprojecerimus nostranr, ipse nbs eri-
tmri nohis. Etqui servat mandata ejns, in illo ma- . piet et rconsblahiiur. Et,- sifcut pef angeliini suum
nef, et ipsein eo, "et-in hoc scimus quoniam manet - Habacuc prophetam cum'praridio inlacum leonum
in nobis de Spiritii querii dedit jiohJs (I Sban. n,-24).» iid Dariielem valem misil, et. Philippum, utium de
El sicul Deiis Cfeator quiTiominem ad similitudinem seplem diaconibus, ad Euntichum, ita dabit hohis
suamcreavit, est cliaritas, est hoiius, justus, palibns, consohilioneni et Tiheraiionem. Hsec sectamini, cliaV
aique mitis ef miseficors, et ccelera sarictaiuhi vir- fissimi, et nullf unquam-nbcete. Fraires esiis",invi-
tutuin insignia,- quse de eo legutiiur, ila liomo crea- cern vos-diligite ul veri Dei discipuli eflici mefea-
lus est, ut charitalem haheret, ut Tfdnusessel et miiii.' Nani qui 1'ancida'corda vjrb.runi inficit, mali-
jusius, nt-paliens atque mitis, mundus, et raisericors liain inler^hbminesspargil, et qui detrahit fratrem
•foret. QuasrvhTufesquanlb plus quisque" in seipso stium, TiicTibmicida est. Et -qui abstulerij, aliquid
habet, tanto prbpior est Deo et m.fjor est, acsui palri vel"m"atrl, dicitque Jioc peccaiuni hon esse,
Comliioris-gerit similiiudinem.'Si vero (quodabsit) ' ; homicidsepariiceps esT.-Pater:noster siiic dubio Detis
. aliquis per devia vjliurum ct divonia cfiminum.ab esl, qui nos crcavil; maier noslra. vero Ecclesia ,
hac nohilissiina sui Conditoris similithdine degener quse nqsr in haptismp spirilualiter rcgeheravil. Ergo
aberrat, tunc fiel de eb quod scripium esf: ..Homo qui- Clirisii- peeuhias ei Ecclesise rapit, anfert, vel
cum in honore esset non inlellexit, comparalus est . ffaudat, homicida-esl, atqueTioniicida ante cohspe-
jumeniisinsipienlihus, el similis facius est illis (Psa!.. . .ctunirjusli.Jiidicis esse dep*utahitur;qui rapit peeu-
XLVIII,2i). t- Quis major horior poiuit homini esse niain proximi sui, iniquila.em operatur, qui autem
<;uaniut.ad-siniilitudinem sui faclqris.conderelur et ppeuniam: yel i'es Ecclesiseabslulerjt-, .sacrilegium •
ijsdem. virtulum . veslimentis orharetur,' quibus et facit. Priyilegia enim Ecclesiarum ,et .Sacerdo.tum
. Conditor? De quo.legituf: «;Dominus regnayil,.de- .sancliaposioli jussu SalvalorJs;ihtemerata, el invio-
corem.indulus;est-(Psal. xcn, 1), » idest, omriium Talapmnibus decrevefurit.nianefe tempqribus. Leges
virtutum.splendore et lotius' bonitatis decore orna- Ecclt'.sise aposlolica firniamus .aucloritaie "et pere-
iiis, vel,rquod majus Iiomini pQlest.essededecus aut ".grina.judicia.submqvemusf.unde" etDqniinus riien-
infelicior rmiseria, .quam utliac simililridinis gloria " tionem TsicieiisLoth per ,Moysen""Ioquil.ur,'dieei_s' ' "_
" ;" "
PiTaoL. CXXX. - .-•'-' - 3 '-
«7 APPEND.. AD S,_£C.IX. — ISIDORI MERCAT..R1S , 6g
e lngressus es (quidaro inquiuni) ut advena, nun- A carne ambulantes, non secundum carnem militamus.
quid ut judices ? (Gen. xix, 0.) » Unaquseque pro- Arma enim mililisenostrse, non carnalia, sed polen-
vincia tam juxta ecclesiaslicas quain juxla sccculi tia Deo, ad deslruclionem munitionunrcohsilia.de-
leges suos debel jusfos-etrion iniquos haberejudices, struenles et oinnein exaltationem exlolientem se ad-
et non externos, nisi apostolicse Sedis hujus decre- ' versus scientiam Dei, et ih,-captivilatem
redigenies
verilaucloritas, qjualenus,quicunque causam habue- omnem.cogilationem, in ohsequiuni Chfisto perdu-
Til apud suos judices-judicelur, et non. ad alienos . cenles (// Cor. x, 5). » i De csetero,-fralres, confoi^.
causa vagandi stimulante proplef suam vilam despi- tamini in Domino el in potentia- for..iiudinis
ejus
«iens patriam .transeal. Sed ad duodecim ejusdem (Ephes. vi, 10),.» ut pax vobis multa et gratia a
firqvincisejudices, ad quoruni judicium omnes causce Deo. et, Dqmino nostrp Jesu Chrislo ministrelur.
civitalum referunlur,.deferatur negblium. Si'aulem Ainpleclimur et bsciilainur ac si pra.senles cliarilaiem
fuerit ecclesiaslicus -apud episcopos, inlervehieiite vesifamanunilale spirilus, ,in vinculo, pacis, et
primate, siquidem major bausa fueril; si vero riiinor charilatis. Chrisli. « Propier quod, charissiriii, ex-
metropolilaho; si verb.fueril sseculare,apud ejusdem spectantes, salagile immaculali etiriviolali.invenlri
«rdiriis viros.judicio tam episcoporum, cum Aposto- . in pace,_ el Domiiii noslri lbnganiniilatem saluleih
R
' lus pfivalorum Christianorum causas magis Ecclesiis arbilramini. Sicut et charissimus npster" Paulus se-
deferri., et. ibidem sacerdqtali judicio terminari vo- cundum da.lam sibi sapiehliam scripsit vohis sicut
liiif. Omnis enim pppressus libere sacerdolum,. si et ifl omnibus epistolis loquens in eis de liis, in qui-
"voluerit, app.elletjudicium el a nullo prohibealur, btis sunl quaedam difliciliaIiiteliectu, quseindoctt ei
s,ed ah Iiis fulcialur etJiberetur. Si auteni difflciles ' iiislahiles depravant, sibul et cceieras scripturas, ad
«ausse aut majora"negotia ofta.fuerint, ad majorem suam perdilioneni. Vos ergb, fratres, prcescientes
sederii refefanlur, et si ijlic facile discerni non pb- xuslbdite neinsipientium errore.traductiexcidatis a
tuefint aut juste lerrainari,. uhi fuerit sunimorum propria firmilale.-' Crescile vero in gratia el co-
-cbngregala-cqngregalio, quse per singulos annos bis giiitione Domini noslri Jesu Chrisli el Salvatoris
fferi solet el debet,.jusle. et Deo.placile coram pa- ; (// Petr. ni. 14);> « Vos autem, charissimi,_memores
triarcha aul priinale ecclesiastico ei cbram patricio ; eslote verhorum, quse prcedicta sunt ab .appstolis
sseculari judicentnr negblia in commune. Quqd si_ Dotaini nostri Jesu Chrisli, qui dicehant vobis quo-
difliciliores brtse fuerint quseslioiiesauf episcoporum niam iri novissimo tempore venient iliusores secun-
vel majorum judicia aiiljnajores causce fuerinl, ad dum desideria sua ambulariles in impietale. Hi sunt
Sedem apostolicam, siappetlatum fuerit, referantur, qui segreganf semelipsos, animales, spirilum non J.a-
quoniam aposloli hoc staluerunt jussione Salvatoris, C henles, vos autem, cliarissimi, supersedificantes yos-
pt majores el difficiles qusesliones semper ad Sedem metipsps sanclissimse veslrce fidei-in Spiriiu sahcfo
deferanlur aposlol_cani,~super quam Christus uni- orantes. Ipsos vbs in dileclione Dbmini -servale, ex-
versam conslruxit Ecclesiam, dicente ipso ad beatum specrantes n)isericordia.m>Doiniiiinoslri JesuChrisii
principem aposloiorum Petruni: « Tu cs (inquii) ih vilam ceternam. El hos quidem arguile judicatos,
Pejlrus, et super" hanc petram "sedificaboecclesiam illos 15 vero salyate de igne rapieiiles, aliis-autem
ineam (Maflh^svi, 18),» el reliqua. Sit ergo, fraires,, , miseremini in limore, odienles eam fluse carnalis est
conslanlia noslra adversus conlentiones.eprum qui maculalam tunicam. Ei auiem qui potens est vos
adversa sapiunt et non quce Dei sunl sapiunt, et erit conservare sine peccato, et constiluere anle e.onspe-
fbflior petra .conslantia nostra, siculscriptum est, clum glorise suse.iinmaculatos in 'exsuitalione, soli
pc timuerilis ab eis, nequeterreamini a facie eofum Deo Salvatori nostro per Jesuni Christum Dominum
qui corpus occidunl-, animam aulem non possunt .noslfji.m gloria^,;m.agnific.enlia,et imperium ,.elpo-
occidpre. Qtipd auteni in aure audiiis, .prsedicale iri •-lestas.anle omnia rscecula, nunc -et ner
* omnia scecula
luinine, illum timenles qui potesl animam et corpus sseculorura. Ainen (Jitd'. i, 17). > .- ...
occidere, et miilere in geiiennam. Fratres mei, < in

ITEM EPISTOLA ANACLETI PAPJE.

De ordinatione urchiepucoporutn et jeliquorum cpiscoporum,


' alque sacerdolUm. De ftde, cos-\
-' _. '' - - causis. - "
,lerisque

AN__CLETius;episcopusiiiiiversis episcopisjh Tlalia Dhonore-.el saiictitate minores esse, etproptereaom-


coristitulis. - nino festinamus., ut ad gloriamejus-healitudinis
.-"-.'_.
Quoniam aposlolicse "Sedi dehilam reverenliam pervenire -possimus. Igilur consultationibus veslris
erga: me charilas vestra dislrihuil, quia plurimum, plenius respondissemus silicuisset, sed infirmilalis
chafissimi filii, prsebuislis. JSam licel ;EccTesisein ac reliquariim .oppfessionum onere pressijhreviteri
qiia sancius aposiolus "fesidens docuil-'quodammqdo pi'.our;Dqminustfibuit,el;ul.a healb Petro principe,
nos guhefnacula tcneamus, Jameh profilemur- ups ' apostolorum suhnts ihsirucii.,- a quo el presbyief
69 DECRETALIU5ICQLLECTIO., 7»
sum ordinatus, seribere vohis, sicut pelistis, non A \judicate magis ne pqnatis ofFendicurum fralri vcl
denegavimus. Ordinationes episcppprum auctorilate scandajum (Rom. xiv, 15). » Et Dominus per
aposlolica ab omnibus qui iu eadem fuerint pror prophelam inquit :,,« Qui yos tangit, tangil pu-
vincia episcopis, sunt.celebrandse. Qui simul conve-' pillam oculi mei (Zach. n, 8). > Nam si aliquis nune
hientes "scruliniumdiligenier aganl jejuniumque cum in malum oculos alicujus principis incipit iraclarc,
' omnibus celehrenl
precihus,et inanus.cum sanclis riiahifestereus majestalis judicalur, et.infainis effi-
Evangeliis, quse prsedicaluri sunt, imponentes, Do- citur, aut ppiius capitali senteniise suhjacet. Hsec,
minica die hora tertia orantes, sacraque unclione, fratfes, valde caven.dasuut, elquod homines nolunt
exemplo prophetaruhi el regum capita eorum, more sihi fieri.Deo deoruni non dehenl inferre,. ne foiie
aposlolorum,et Moysis.iingenles,.quia omnis sancti- irascatur Dominus, et faciat vindictaui.ebrum, etiani
•ficalioconslat in Spiritu sanclp, cujus vi.rlus invi- in eos qui Tion" peccayerunt, quia perit ssepissime
sibilis .sanclo _chrismali est fpermisla, e_tlioc ri.ii jusius.prqjnipio. Inhtaridiis esletiam propliela, per
soleii.nenr celehfent ordinafionem. -Quod si simul quem Dominus ait : Pefambulaho in siroplicilale
omnes convenire mininic potuerint, assensum tamen cordis niei, in.medio domus mese, non proponeham
. suis pfecibus. prceheant, ut ab jpsa ordirialiorie coram oculismeisverbum Belial,-detrahenlem in abs-
animo non desint, Porro et Hierosolymilarunrpiiinus B I copdito spdalem suuin, Tiunc iiite.riiciebam-, et hi
archiepiscopus heatus J.acobus qui juslus.dicebalur, cavendi sunt, de quibus Salomonail :-< Sicul noxius
el secundum carnem, Domini nuncupatus esl fraler, .esl qui mitlil lanceas el sagitlas in morlem, sic vir
a "Petro, .Jacobp el Joanne apostolis est Ordinalus,' ;qui ffaudulenter nocet amico suo, et cum fuerit
sticcessoribhs videiicet dantes formahVeofum, ul .deprehensus, dicit: Ludens.feci: Sicutcarbbnes ad
•non minus quam. a tribus episcopis, reliquisque '•prunas, etligna ad ignem , sic lionlo iracundus su-
omnibus assensum prsehenlibus ullalenus episcopus scitat rixas,.verba susurronis quasi sinqilicia,ef ipsa
ordinelur, ei communi volo ordinatio celebretur. perveniuiit ad iniima ventris"(Prov. xxvi, 18). »'Et
Reliqui vero "sacerdotes . a "propri.o ordinenlur epi- si delraclores quorumque 'graviter judicarilur et in
scopo, ita nt cives et alii sacerdq.les assensuin prse- perditionis laqueuni eadunt, multo inagis laceratbres
beani, el jejunanies ordinalionem celebrent, simililer . et detractores alque accusalores memoratorura ejus
eldiaconi Ordinentur.C_etei'brumautem graduum di- famulbruriiatque persecutoruni damnantiii',et in ha-
slributioni irium veraeiuhi leslimonium cumepiscopi ratruni, nisi se correxerint et per eorum satisfa-
scilicet probatiouesufficefepolest. Accusatio quoque clibnem condignam egerint poenilentiam, induhi-
eoruih super.qua rios honsulere voluislis,-non nisi tanter. vaduiil et vindicihus; flammis exuruntur.
'
ab idonejs el probatissimis viris, qui et" suspicio- C ( Quapropter oporle.l oranes ah liis cavere, et non
nibus elsceleribusrcaiearit, fieri debet.quia Dominus solum- non facere, sed _iee facienlibus .consentire,
sacri sui corporis traetatores a vilibus e.t reprqbis.et quia non :solum qui;faciunt dawnanliir, sed qui
lioii idoneis-persbnis infamari holuit nec calumniari consentiunt facienlibus'; de,talihus et his sirailihus
permisit, sed ipse prbprio flagello.peccaiifes sacer- ipsa Verltas ait.: < Vulpes foveas habent, et volucres
"doles a lemplo ejecit, unde liquet quod summi sa- .cceli nidos, Filius aulem hominis non hahel uhi
cerdoles, id est,,episcopi, a Deo suntjudicandi, non caput suum reclinet (__fa../i.-vm_ 20; Luc. ix, 58), .
ab huimanis aut pravse vilse hominib.us lacerandi, id est, in talihus non habilat Dominus,. nec
ipsi
sed polius alj liomiriibus fidelibus porlandi, ipso , manent in eo; et Salomon lbquilur dicens : « Qui
Domino exemplurn danie, quando sper selpsum et fodit foveam, incidet in eam, et qiii volvil lapidem
Tion per alium vendeiites ei emeiiles ejecit de teni- reverletur. ad eum. Lingua fallax non araat verila-
plo, el mensas nummulariorum elcalhedras venden- lem, et ps luhricum operatur ruinas.(/Jrov. xxvi,
tiumproprio evertit flagello el ejecit de lemplo. Et 27). » Graveesl saxUm et onerosa arena, sed ira
sicut alibiait : . Deus slelit in synstgoga*deorum, .stulti ulroque gravior, liominera qui calumniatur
. in medio autem deos (Psal. J.XXXI,1.) i debernit. Et animoesanguinem, si usque"ad iacuni fugeril, nemo'
alibi : « Egq dixi, dii. estis el filii excelsi omnesi suslinel; quisejactal et.dilatal, jurgia concital; qui-
' p
(Psal. Lxxxi, 6); » nullus enim {utj'eor)'invenitur speral in Domino, Sanahitur ; qui confidil in corde
inler nos quivelit suum.seryuro ab alio^qjiani a se' -suo stulfus est, qui aulem gradilur sapienter, ipse
judicaii. Quod.si prsesumplum fuerit, aiutmulta ipses salvabitur; qui forliler premit uhera ad elicicndum
iiidignalione irasciiur," aut polius^ultionem quserit'. lac, "exprimit butyruin; qui vehementer'emungit,
supef eo. Si vero hoe inler homines' agitur, quid! elieit sanguinem, et qui provocat iras, pfoducit
putatis faciet Deus deorum, el Dominus domirian- discordias. ".- . - - .
lium, qui ultionem suoruinpromisit-Troiidifferfe ser- . . -_->.. Ordd accusalionis:-
-
vqrum? Uhde et" ipse per T"rophelamloquiiur, di- Hcecet alia. pericuiosa'considerantes apostoli, sla-
cens.'«' Deus ultionum Dominus,, Deus ullionum tuerunt, ne facile cqniinover.enturaut Jacerareniui'
lihere egit_ (Psal. xcm, 1), . et reliqua. Et Aposlb- yel accusareulur coluiiincesahclce-DeiEcclesice, quce
ius, inquil: «Tu qnis es qui judicas sefvurn. alie-- •- .aposloli et successbres ebruih non iinraeriio dicun-
num? siio enim Domino.stat aut cadit (Rom. xiv,i - tur. Sed si quis sidversus eos-vel Ecclesias eOfiim
£); > et ipse^ t Nolite judicare.irivicem, sed-lioc; eohimqtus'fuerit, aufcausas liahuerit, prius ad eos
•/i APPEND. AD S_EC. IX. — ISIDORI MERCATORIS - 72
recurrat cliarilalis sludio,-ul familiari cplloquip com- _A"Moyscn: « Accipe (inqnit) Aaron et filips ejus, "et \
.nonili ea sanenl quce sananda stinf, el charitative applicalils ad osliiim tabernaculi testimonii. Cunique
emerident qusejusleemendandaagnoverint. Siauiem iaveris pairem-cuni filiis aqua, indues Aaron ves.li-
aliqui eos, priusquam egeriniJlicec,"lacevare, accu- meiiiissuis; id esl, lineam tnnicani et superlrumera.e
sare, aut infesiare pfsesumpserint,'excohimunicenlur el ralionale quod constringes halleo, el pones tiaram
et minime absolvautur antequam per salisfactionem, in Capiteejus, el laminam sanetam super liaran), et
ot-jam diclum est, condignam egerinl pcenilenliam, oleumuncliGiiis fuiides super capul ejus, alque hoc
quoniam injiiria eorum ad Christum periihet, cujus rilu consee-fabitur Domino. Filios quoque illius ap-
legatione furiguntur, nec hbc mirum, qfiia siquisque plicabis el indues -tunicis lineis cingesque balteo
nostrum cuidam servorum legalionem injungeret, Aarqn etliberos ejus el impones railras eis, erunl-
el a quoquam impediretur aul subditoriim suorum -que sacerdotes mihi religioiieperpetua (Exod. xxix,
.•Jespiceretur, mox indignatus irascerelur, aul talia, '&). t Quo loco coiilemplari oporlet Aaron summum
. prbtif^jposseVvindicarcl, el ad iiijufiam ,ad contu- sacerdotem, id est episcopuin fuisse, porro.filios
inelianrsuam hoe factuin repularel, et lalionem, si -cj-ispresbyleroiTim demonstfasse figurara. Hoc.eniin
m prsesenli.non pbsset, futuris lcniporibus redderel. fuil inlerAaron sumniiiin sacerdolem el iilios cjtis
Nam, si in hbminis causa hsec fiunl, quid pulalis B qui sacerdoles erant, quod Aarori siiper tiinicam
Deiisfaciel de-suis qui nec capillum capilis eorum accipiebat-poderera, slolam sanclam, el cbfpnarii
perife dixerit? unde et Dominus pcr Nalnim pro- . .aiirearo, milram ei zonarii auream, et superhume-
plielam loquitur dicens : « Deus semulator et- ulci- •rale, et reliqua quseprsefixa snnl: filii auiem Aaron
scens Dominus, et habcns fiirorem; uleiseens Domi- - super lunjcas lineas cincii tantummodo et liarati
nus.' in' hostes. siios, et irascens ipseinimicis suis; - assistebarit sacrifieid Domini; in Novb aulem Tcstar
fliile faciem ' indignalibnis ejus quis slahit, et quis •menlo post Chrislum Doininum noslrum a Peifb
resistet inira fuforis ejus? Indignalib ejbs elfusa est sacerdoialis coepit ordo, quia ipsi piimo ponlificalus .
sicul ignis etpefrsedissolutce stint ab eo. Bonus est iii Ecclesia Christi dalus csl, dicente Dbniinp ad
Bominus et conforiaiis in die trijnilaiioniset sciens eum : 4 Tu es (inqtiit) Petrus ci super hanc petram
.-speranf.esin se (Nahuni. i,2), . "etreliqua. Qucedam ae.lificalrQEeclesiam meam, et porlce inferi nqn
.auiem ex ,his-jam aliis fratribus.scripsimtis, quse prsevalebunt adversus barii,. et tlhi daho claves |,Q
lolies sunlreplicanda quotiens fuerint necessaria. regni coelorura (Mailh.- xvi, 18). > Hic er^o ligandi
Ejeclionem quoque {.ut supra memofatum est) suhi- alque solvendi polesiaiem primus accepil a Doinino,
miorum sacefdotum sibi- Domjniis reservavit, licel priniusquead (idem popuium gralia D.ei,virtutesua.
electionem eorum honis sacerdolibus el spiriluahhus *-*prsedicalibnis addusit. Cseleri vero aposloll cuiii
populis concessisset, Eleclionem oiiim illorum laliter' eodem pari consortio honorem et po.esTa.em-aece-
•jposlolusfieri jubef:« Si quis sine crimine esl, unius perunt, ipsumque principein ebrum esse vojuerunt.
uxoris virum filios habenlem fideles,noh in accusa- Qiii eiiam, jubente" Dpmino, in lolo orbe dispersi
lioiie luxurise, aut non suhditos (Tit. t, 6),,» et reli- Evangeliunr prsedicaverunl, ipsis quoque deceden-
qua._Si enim sinecrimirie sacerdos eligi prcecipitur, libus in locum eorum snccesserun.l episcopi, quo-
nullatenus ah' honiinibus criminibus irretilusaccii- rum brdinatio prselaxalo fieri debet ordine et hiodo:
'sari.aui caluniniari permiltilur, nec'ab aliis quam , quos qui recipitet verba eorum, Dominuni recipil.
ab his qui - sine crimine sunl, el rjustaeleciione, Qui aulem'eos spernil, eum a quo riiissi sunl, el
si necessilas fuerit, aul ipsi volendo Domino ser- cujus funguntur legaiione spernil et" ipse indubi-
vire elegerint, sacerdotesque sine crimine fieri et . lanter sperrietura Doriiino. ,
"
ordinari possinl, et Tales- per. oinnia Tuerint quales Videntesaulem ipsi aposloli liiessemesse multam
eligi sacerdolesjuhenlur. Porro el Moysiproecipimr etbperarios paucos, rogaverunt Dqminum messis
Tii eligal presbyleros, unde el in Proverbiis dicilur, ut initieret opcrarios in messeni suarii. Unde elecli
gloria seiium eanilies. Hsecvero canilies sapienliam suntab eis sepluaginla discipuli,. quorum typum
designat, de qua scripXum.est. Canities'homimim gerunt presbyleri, atquein eorum loeuiii sunl con-
prudentia esl., cumque nongenlos et amplitis annos slituli in Ecelesiii, de Tquorum ordinaiione, et reli-
abAdam usque ad Abraham vixisse honiines lege- quorum ministrorum, dixisse supra sufficiat. Pbri.o-
'
jimus, nullus alius primus appellatus esf presbyter, quod episcopus nbn ah uno, sed a cunctis-, consensu
id est senior,nisi Abraham qui .mullb paucioribus aul prSesenlia comprovincialium est. ordinandus,
v.ixisse aniiis.convincitur: non-ergo propter decre- et nullaterius minus-quain a trihus cceterisconsen-
pitam senectutem, sed propfef sapientiam-"preshylefi (ierilibiis cunctis, idcirco, insliluenie Dqmino, fieri
nominanltir. lnilium enira. sacerdolii Aaron fuit, jubetur, ne aljquid contra fideni T^cclesiseunius
licet Melchisedech'prior ohlulerit sacrificium, et iyrannica" auctoritas nioliretur, et regula vel fides
posthunc Abraham, Isaac et Jacob. Sed hi sponia- confunderetiii' credeniiunf Provincise auleni rniilio
nea voiuntale non sacerdolali aucloritate; isla fece- arile .Christi advenlum tempore divis_e.suhtinaxima
runt. Ccelerum.Aaron. primus in lege sacerdotale . ex.parte, etposleaah aposlolis, et healo Clemenle
iiqnien accepit prirausque ponliiicali stbla indulus, prsedecessofe rioslro, ipsa divisib est lenbvatajetin
yjclimas obmlit, jiibenie Hominp ac. loquehte ad . capi le provinciarum, ubi dudumprimatesTegiscrani
73 DECRETALIUMCOLLECTIO. 7i-
sseculi acprima judiciaria pote"§las,ad qubsqui-per' A tenenda temporibus mittimus, e't reliquis fratfibus.
reliquascivitatescommbrabahlur, quando.eisnecesse prsedicahda,. ac cuhctis fi.delibiis tradenda man-
eratqui.ad aulam imperatorum,.ul regum coiifugere damus, he pastorura imperitia qui sequuntur dete-
non poterant, vel quibrs permlssiim noh erat, cbn- riores fiant.dicenle-Domino per prophetam.: «Ipsi
fugiehaiU pro oppressionibiis siiis. vel injusliliis pas.toresignpraverunt intelligeiiliam (Isai. LVI,11), .
suis, ipsosqueappellabant, quolies opus eral,sicut quos rursiis Dominus detestalur, dicens :•« Et tenen-'
in lege eorum rprseceptumerat,-ipsis qubqueih civi- tes legeiri nescierhnt.me (Jeh n, 8).» Nescir! ergo'
talibusvel locis nostfis, patriarchas, vel priniaies veriias seab.eisconqueritur, etriescire.sepnncipa-
qui unam formam lenent; licet diversa siht noriiina, lum;nescienlium prolestatuf, qiiia profecloiii qui ea
leges divinse"et eeclesiasiicse poni ef esse^jussce qticersunl.Doriiini nesciunt, a "Domino riesciuulur,,'
suni, adquos episcopi, si necesse fuerit, cqnfugereht, Paiilo atleslante, qui ait: < Si quis igriorat,, igno-
eosqtie appellarent, et ipsi primaium honiine ffe-. rabi.ur- (/ Cof. xiv, 58):.» hincel. Psalmisla.rioii'
rentur, el non alii., Reli.quse vefo me.ropblilanse optanlis.animo, sed prophetanlis mysler.io; denun-
civitates, quse_minores judices habehant, Iicet riia- liat, dicehs.:« Obscurentur oculi eorum'ne videant.et
jores comitihus essent,-haberent -nietfopolitanos . eloTsumeofum' seinper incurva (Psal. Lxvnif 21).; »
SUGS,qui prsedielisjuste obedirent prii__alibus,.sieut B obscuralis^ ergo oculis, dofsum fleclilur., quoniam
in legibus sceciiiiolim ordinalum eral, qui non pri- cumlumen scienliseperdunl quiprceeunt,_sine dttbio
malum, sed aut melropolilanorum, aut archiepi- adporlanda peccatorom onera inclinanlur seqiien-
scoporum homine fuerentur; et licel singujeenietro- tcs. Hic- ergo inter mantis lalronum, et dentes
poles civifales Suas proyincias ,habeani, et suos furentitira luporum u.cnnqu.e versamur. Ideo docere
nietropolitanos judices hahere debeantepiscopos, alios et nosipsos, proiu Domintis dederit,' providere
sicut prius metfopblitanos judices habebaht"scccula- debemus. Sane pefcus.or ille dicitur'- doclor, qui
res.primates lamen, ut prsefixumest, el func et nunc sermone inutili conscientianr.per.cutit jhfirmorum.
hnbere jjusssesunl, ad qubs post sedem aposlolieam - Itleo tcnefe vos et omnes . fideles- opoitet eum quj
summa neeolia convehiant,- ut ihidem quibus ne-, secundumdoctrinani est fidelem
ser.monem,-ut.po-
cesse fuerit, releventur, el jusle restittiantur, et tens sit consolari in doctrina^ancta-, et- conlradicen,-
hi qui injuste. oppfimunlur-, juste refprmentur tes redarguere, el recte viyentes atque rectam liderii
atque fuicianlnf, episcoporumque eausce,*etsunimo- tenentes consolidare. Illis ergoqui dicunt qubd Filius
rum negoiiorum judicia (salya aposlqlicce Sedis in eo ni.inor est, quia prqpheta inquit,
' yerhum
aucloritale) juslissime terminentur. Hscc al) antir • facief boininus.brevialum univefso orbi, ita respon-
quis, hsec.ab apostoIis,Tis_casanclis.pati'il)us acce- dendum est divinis lesiimoniis. •. .- .-,,
pimus, vobisque {ut postulasHis)" rimanda et futufis

DE EPISCOPIS, ET PRIMATIBDS ,ET PATRIARCHIS EORUMQTJE MIMSTRIS.,

Verbum.hrevialum^quod Domirius faciel super esse docereiur, intiilit,'dicens : « Paravit Doininus


Je.rram iionminulionem deitalis.in Filio Del signi- braehiumsahcliim siium in oculis oinniuiu ^eiitium,
ficat, sed dispeiisatiohem suscepise carnisannuniial; etvidebuntomnes fines terroe salutare' ejtfs ('/_&._
in qnaji dispensalione nofi solum' patre hohiihis i_ii, 113).i:Nam,etiri nbvissimo temporeTii.c.-sensus
filium, sedeliam angelis legimus",minor"atum,-Paulo non irianiler poterit coaptari, in quo' lempdre""Do-"
atlestante apostolb. Eum autem, inquit," modice minus ex cbelesti aula'ac empifeo domicilip pes-
mihus. ab angelis minoratura vidimus J.esura,,prb- sihii dsemonis jam ferre"dedignaris lyranhidemin
plerpassionem moflis gloria et honore.coronatum. creaturas suas crudelissime" scevienlemrplasmati
Et infra : Propter quain causam non confunditur condbleris, ac suce iminensce charifalis thesaiirum
fratfes eos vocare , dicens : Aiinuntiabo*- '« nomeh reserare vpleris, in caslissimce yirgiriis pnrissimum
tuum fratribus meis, in medib Eceles.ise laudabo uie.rum omriis tori virilis riescium Tneiierrahili
te (Dsah.xxi, 25), » etpropheta inquit: « Minorasti mysterio", pro redemplione rioslra carnem susci-
eum paulo minus. ab ahgelis, gloria et Jionore coro- pieris"'advenit, ut efillum "quihahehat hior.lis
'
nasli eum (Eebr. n , 7),, s etut verbum "Dei Patris iinperiiirii sua , morte des.tiTieret, et_"eos' qubs
hrevialum in Filio non "esse doceamus, hanc Isaice D in tenebris et umbra inortis caplivos suhegerati' vif-
prophelsevolumine approbamus senlehliam. Nunquid tutis siise poteiuia, in ipso parvo et exiguo tempofis
abbreviatus factus est sermo meus, aut ita parvifs, spaiiq, liheraret. De hoc etiam.exiguo lempore disci-
ut non possimjediinere,authon'est in me virtus ad pulos instruebat, dum eos in lucem (cum adhuc tem-,
liberahdum, dicit Dominus pmnipolens, et ilerum :_ "piishaherent) incedereprsemonehat. « Pueri (inquii)
Hsec -dicit .Domimis omiiipotens : Nunquid abbre- novissiniahpra est (Uoan. n), >"idumIticein habefis,
viaia est manus mea,. utsalvare non possim ? Aut arabulate inlticem, ne vos tenebr-econiprehendant
. non polesl vivificare cor humilium ei spiritum con- (Jodn. xii, 55). » Et in cahonicis Aposfolorum Jegi-
inanus eslFiHtun ' fur episloiis. :.FiIio]i, nqvi.ssi.mahora esl, qtiia mulfi-
. trilprum? Et ulbra.eIiiuniPa.i--Sq_ua_
73 APPEND. AD S/EC. IX. — ISIDORI MERCATORIS 76
pseudo-prophelseexierunt_ m hunc mundum (IJoan. A in servps meos"prophelas, ecce adsurii. Et alius pro-
n, 1S; iv, 1).» El Paulus aposlblus :•« Tempus enim pheta : « Sicut est ab inilio usque in sceculuni, ne-
breve. est(J Cor.,vii, 29). » Et iterum : Prseterit qiieadjeclum est-ei, nequeminuelur illi (Eccli. xnT,
enim figura hujus-mundi (Ibid., 51):.-»" Et ile- 21"),'» quoniam ipse est Dominus creatnrse suce.
rum x Omnia ad correctionem nostram facta stinl, Ecce quale verbum breviatum fecit Dominus in orlie
in quos finessceculorum ohvenerunt. Nam Dominus terraruni,non quia,ut illi putant, inferioremPairi in-
in ipsa oralione Dominica.hreviavit nobis sermo- limarel hominibus Filium; sed quia novissimum
hem, dum nos a multiloquioprohibens, pauca docue- ejus anniiniiaTet advehtum. Si.ergo, ut prscdiclum
ril quse,peflinent ad salutem. Cum -oratis (inquit), est, Aaron filii preshyierorum figurani gestabanl,
,« nolite multuin loqui'(_l/a.-/i. vi, 7).» El infra -.Vos et Aaron summi sacerdoiis , id esl episcopi,Moyses
autem cum oratis,diciie:« Palernoster qui esln coelis indubilahler Christi lehebat formam, quoniam fuii si-
I'bid.,9),»etc._Non enim pfopheta Fili.umDei in iroc militudo medialoris Domini Dei, qiii est* inter Deum
capilulo minqratum designavit in.verho, quoniam ethqminem JesusGlirislus.qui est ver.us^dux^populo-
jpse in prophetis retro tempore lbquebatur, qui rura, et vertis princeps sacerdolum, el Domiiiusponli-
etiani nunc per apostplos et apostolicos.viros noyis- ficum, cui esthonof efgloria in Bceculasseculorum.
simo lempore Jbquitur. Ego (inquit) qui loquebar B Amen , ." , .

EJUSDEM ANACLETI EPISTOLA AtTERA. . I

Z)e patriarchis et vrimatibus ac reliquis episcopis • et quod Ecclesia Eomana cardo ct caput\
omnium Ecclesiarum sit-. ...
'
ANAGLETUS servus Chrisli Jesu, in apostolica Sede a bealo Petro apostolico, el a reliquis aposlolicis,
a: Domino conslitulus, et a saneto Pelro, aposlolo- ac a heato Clemenfe noslro sanclo prsedeeessoj'eet
rum principe presbyter ofdinatus, omnibus episco- martyre riovimus statulum, denegare vbbis minime
pis ac reliquis Christi sacefdolihus salulem. possumus. Ef quis est qui qusereiitilius fralribus
«"Benediclhs Deus, et Pater Domini noslri Jesu denegare ' possit duhitationes, vel ^necessitatbs eo-
* -
Chrisli,' qui henedixit nos in.omni, henedictipne rura"?- _'-•' . '|
spiriluali in ccelestibus in Chri.slo. Sicul .elegit nos . Sacerdotum, fratres, ordo Jnperlilus est, et sicut;
inipso anie mundi eonslitulionem,iilessemiis san- DominusillunTconsliluil',,a nujlb debet perlurhari-'
cli et imroaciilati iii" conspe.clu ejus. in charilale, Scilis autem a Domino aposlolos esse eleclos et
prsedestinans nos in adoplioneiii filiorum per Jestim constilulos, et poslea per diversas'prbvincias atl
Chrislum, in ipsum secundum proposilunr volunla- prsedicandumdispersos. Cum vero-rnessis ccepisset;
tis suce,jn laudem .glorise, g;ralicesuse, in qua grati- crescere, videns paacos esse operarios, ad eorum
ficatus esl nobis in dilecio Eilio sub, in qub hahemus adjumentuni septuaginla eligi, prceeepit discipulos.l
•j-edemplionem-per sanguinem ejus, remissionem Episcopi vero Doniini apostolorum, presbyleri quo-
peccatbrum secundum j_.ivil.as gralioe ejus, quce C que septuagiuia discipulorum locum tenent. Episcopi
ahundavitinnobis, in omni sapieniia, etprudentia, _»utemnon in caslellis, aulmbdicis civitaiibusdehcut
lilnotumhohisfaceret sacranientum volnnialis suce conslitui, sed presbyteri pef caslella, et modicas
secundum beneplacitum ejns_ quod proposuit in eo,. civitate.s atque viilas debent "ab episcopis brdinafi
iii dispensatione plenitudinis lemporum, instaurare el poni, singuli tamen-per singulos.iitulossuos. El
omnia in Chrislo, quce in .ccelo, el. quse in lerra episcopus non ab.uno, sed a pluribus debel episcopis
sunt in ipso. In quo eliam sorle vocati sumus, prse- pfdinari,.et, ut diclum est, iion ad modicam civi-
deslinali secundum propositurn ejus quiomniaope- taiem, ne vilescal nomen episcopi, aut' alieubi, sed
.ralur sccunduni epnsilium volunfatis suse, ut simus. ad honorabilem _\\_Jiirbem lilulandus et denomi-
•in laudem gloriceejus qui ante speravimus in Chri- • nandiis est. Presbyter vero .ad quemcunque locum
slo (Ephes. i, 5-12). » De primalibus, charissimi, vel ecclesiara jn eo constitutarn esl prseficiendus,
super quihus me quidam veslrum .consuluerunl el - afque inea diehus vilee suce duraturus; amplius
nposiolicce auclorilalis (qua licet indigni Doinino quam isii.duo ordines sacerdolum,' nec nobis a Deb
dispensanle fungimur) decrelum pqstiilaverunl, iiul coliali sunf, nec apqstoli docuerunt.
si.esse del^ercnt, abt hon-,quanlum haclenus de his

DE ORDINE EPISCOPORUM VEL PRIMATDM.


Episcoporuni vero unus esf.ordo, licei sinlprima- D sancfo"Clemente, seu a hohis conslituti siint, rion
tes illi, qni priraas clvitates tenent, qui et in qui- omnes primates vel patriarchse essepossunt, sed illse
biisdam loci.s patriafclicea nonnullis yocaniiir. Illi ' urhes, quseprsefaiis,el prisj-isTemporihus primalum
autem quiin metibpoli a heato Pelro apostolo, ordi- tenuefe, episcoporuni, palriarcliarum aut pfimaium
iiante Domino, el a prcedecessbre nostro prsediclo "_nomine fruanlur, reliqusevero melropolesarchiepiscb-
77 DECRETALIUMCOLLECTIO. 7S_-
porum, aut metropolilanorum, et non patriarclia- A _ citudo pertineret. Nam et Inter heafos' apostolos
rum, -aut primatum ulantiir l.omihibus","quia hsec qusedam fuit discrelio. Ellicet omnes essent apo-
eadein elleges seeculi in suis conliiient principibus, stdii; Peiro lamen a Dqmino est eoncessum, eTipsi
alise autem primse civitates quasvohis coriscriptas.." iriter se idipsum voluerunt; ux reliqiiis- omnibus
in quodamtomo miltimus, a sanclisappstolis ql a bealo pfeeessel aposlolis, et Cephas, id est caput, el prin-
Clemehte, sive a nob.is, primates prsedicatores acce- , cipium terieret apostolatus. Qui el eamdem formanr
perunl. Hsecvero sacrosancla Romana et aposlolica suis successoribus et reliquis episcopis Tenendam
Ecclesia non ab aposloiis,sed ahipso DoniinoSalvatore tradidil. Etrion solumhoein Novo Tesiameiito est
nostro primalura-oblinuit, el emiriehliarn pbleslalis constitutum, sed eliahi in Yeterifuif. Unde scriplum'
super universas Ecclesias,'-ac tolurii Chfisliarii populi est: «-Moyses el Aafon in sacerdotibus ejus"(Psak-
gregem assecula est, sicut ipse beato Petro, apostojo xcyiif, 6), » id est, primi iriter eos fuerunty Et
dixit: « Tu es Petrus, ei.shper hane "petrarh a_di_i- qtianirvis ila oniinateni faefitj nemo tamen qubd •
cabb Ecclesiaih me"am,et porlie inferl lion preevale- suurii est,,qu.efai, sedquodalterius, uiide ailfieaius
bunt adversuseam, et lihi dalibclave.s regni coelo- aposiolus Paulus : « Unusquisque, placeat proximb
fum.' Et qtiseeunque ligaveris supef lerram, eriint suoin bonuhr.ad -edificalibn~eni'(/_om;xy, 2). » Et
ligala et in ecelo, et qusecunque solveris shper B sicut ipse Salvator suis ait discipulis : « Qai major
terram, erunf sbliita et in eoelo (Malth.~s.vi, 18). » est veslrum, erit niinister vestef (Matth. xxm, 11), *
Adhibitaesteiiam socielas in eadem Rpmana ufhe .et reljqua. EtTicet supef hisaliqha dicta fuerint,
beatissimi apostbli Pauli-vasiselectioriis, quiuno-die, repetentes taineri-scepius, admonenlus ut semperin
iino quoque tempore,, gloriosa .riiofte, cura heato oriraibus, el'ab bmnibus vitentuf ela.iories mentis"et
Pelro, sub principeJr"eroiie agonizans corbnatus esl, corporis.-Etquanto major hnusquisqiie videturesse,
et ambo sanctam Roihanarii Ecclesiam consecraruni, tanfb sit humiliof, sicut Dbminus Salvator nosier
aliisque omnibus urbihus, in universo mundo, eam noh venit ministrari,. sed ministrare. Et, si frater
sua prsesehtfa atque venerandb triumpho. prsetule-' aliquis prseoccupatus fuefit in aliquo delicto, vos .
runt. Et, licet pro omnibus assidua apud.Dominum qui spiritualeseslis, instruile eum in spiri.ulenilatis.
omnium sanctorum.fundaluf oralio, liis tamen ver- Si qiise vero alise causeedifflciliores inlef vos ortse
bis Panliis .beatissimus apbstolus Romanisproprio fueririt, ad hujus sanctse. Sedis~apicem eas quasi a;d
chirographo~pollicelur, diceris :._*«Testis enim mihi caput referle, ul "apbslol-co terminenlur judicio,
est Deus, cuiseryio in spiritu rneo in Evangelio quia sic Dominum velle ab eoque ita conslitutum
Tilii ejus, qitod sine iritermissiohe meiuorianii esse antedictis testimoniis declaratur.'Hsec vcro
veslri facio "semper in oralionihus meis (Rom. G apostolica Sedes cardo et, caput factunr est a
" ^
1,-9)': J , _ -"" - - - -_ Doniino., et non ab- alio; conslitufa , et sicut
~ • De sede Romana. ; : - -- -: cardine ostium-regitur. Sichujus sanctse Sedis.au-
Priina ergo sedes est,- coelesti .benelicio Roma- clbritale omnes"Ecclesise,- Domino. disponente,"r,e-
nse "Ecclesise, quam ( ut memofatum est )^bealis- guntur. ' . " * - •-,-
simi Petfus,.eiPaulus, suo. martyrib consecrarunt. Accusatores autpm et tesles esse hoh pbssunt,
Sie Rohia, quse prius erat cacodsemoriis arlificio. _-quiante Ueslernum. diem aul nudiustertius inimiei
omnium errorum matef el allfix,- excussis tene- fueririt, ne irali nocere cupiant, vel lsesi nlcisci
-I)ris,et vanis superstitionum ritibus ahjeclis.filioruiis velint. Inoffensus igitur -accusatorum et testium
Dei, exbrlo"sole justilise, facta'esf copiosa propaga- affectus quserendus .est^ et non susp.ectus. Causam -
• • - -- v -" ' .' - , -eniniveslramalieho nolite commitlere judicio, valde"
trix. ..."
. •- . "- - -Desede'Aiexandrina. ^enim-iniquum estutbmississhis,alii quilibetalidruin
"Secunda autem sedes apud Alexandriam" beali se causis immisceanl, quoniamnullis in locis spiri-
Petri nomine a Marco ejusTliscipulo alque.Evange- lualis.cursi deficit, sed se per bmnia, qua noihen
lista consecrata-est, quiaipse et in __Egyp*to priniura Dbmini prseidicalur, extendit. Sludendum est qmni-
vefbum .verifatis direclus a Petro prsedicavit e"tD bus, tfe (ut sunl) semulatiories malse, sed pise siht
gloriosum suscepit marlyrium. " Cui venerahiJis suc- inter vos dilectiones, quia in hbc vos.omnes Domini
eessil Abilius. discipulos esse yeros noverint, si ffilectionem habue-
'
, De sede Anliochena. .-rilis:adinvicem. Ex oroiTrergo genere .plurimos
Terlia-autem".se"desapud Anliobhiam ejusdem, id -Deus dignatuf atlrahere, -quos exitus de pbte-.
- est Tieali Pelri: apbsloli hahetur Kohorahilis, -quia slate tenehrarum. transferat in - regnum filii
Tllic, priusquam Romarii venirel; tiabitavit.ot Igna- charitatis suee, et de vasjsirse facial vasa~miseri-
tiufn et illic noraen cordise. ' r'
" episcppum constituil, primum -,'-,,-
Christianorum riovellsegentis e"x.ortumest; Reliquas.. . Unde nobis sunimopefe studendum est, ut co-
vero, ut preeaiximus, in quodahflomo, proiixitalem operaloressimusgraiiee Dei^quiaadhocvocatisumu?
vitantes epislolse,vobis cohscriplas direx-imus. Inde ejusque "faniiliari collpquio*sociati, et- sacerdotes
namque et beati Appsfoli inler se slatuerunt"ui epi- saefatij -ut fructuosbs illi- manipulos reportemus,
scopi singularum scirenf genliuin, qtiis inter eqs "eooperante gratia'pjus. Necesse esl-enim ut rectores
nfimus esset: qualentisad eumpofior eofum solii- z. subditis limeantur,,-ab ipsisque cqrrigaiiU'uc__ui-
79 , . , APPEND. AD S_EC.iIX. - ISIDORTMERCATORIS . . 80
humana formidinepeccare raeluanl, qui divina judi- A cuni isla extra nos sint, illa vero in nobis. Senlenlia
cia non formidant: deteriores quippe.sunt qui doclo- quoque Charii filii Noe damnantur, qui suorumr
rum vilam, mqresque corrumpunt, his qui sub.stan- doctoruih yeL prcepositqrum culpam prodrint, sicuf
tias aliorum, prsediaque diripiunt, ipsi auiem eaquse Chara quj patris pudenda rrion qperuit, .sed.magis
^xtra nos, licet nostra sintj auferunt, nostri quoque dcfidenda monslravit. Doetor aulem veT pasior.
iletracfores et raofum eorruptpres^iiostror.uni sive Ecclesise, si a _fide exprbi tayerit, erit a fidelibus
quj adversus nos armantur, proprie.nosipsos deci- corrigehdus, sed pro reprobis morihus magis - est
piunt. .Et ideo juste-infames sunt, et meritq ab tolerandus quam dislringendus, quia rector.es.Eccle-
Ecclesia extorres rfiunt. .'_; "' : sisea Deojudicandi sunt, sicut ait Pfoplieta : « Deus
•Prp.m.eritisergo plehis scepepasiores depravanlur . stetit in synagoga deorum, in niediq aulem deos
Ecclesiee, ut-procliyius corruarit qui sequunlur. Ca- dijudicat '(_?*<._.' LXXXI, i); » unde. oportel unum-
pite videlicet lariguescente, facilius reliqua raembfa quemque fiaeiem; si viderit aut cognbverit plehes
corporis inficiuntur, u.scrip.um est: « Omne caput suas advefsus pastorem suum lurneseere,.aut clefum
languidunvet omnecbr moerens, a planta pedis detractoribus^ vacare, hoc viliuni pfb virihus exslir-
usque ad vertieem capilis, non-est In eo sanitas pare prudenlefque corrigere satagat, nec cis in qui-
(Isai. i, 5). » (Jiiapropler manifeslum est dia])olura B Imscunque negotiis misceri, si incorrigibiles -appa-
(qui. sicut leo rugjens circuil, qucerens quera pqssit . ruerint antequani suo reconcilientur doclbri, prsesu-
deyorare). cbfdibus plebium suadere,_ut doelpres mat, quoniam tani sacerdoles -quarn.reliqui fideles
atque paslores suos detracloribus irfpgeot vel omnes debehl. hahere sumiriam .curcjm de his qui
accusent u.__-plebibus .languescenlibus, yel mala pereunt, quatenus eortiin redargutione, ;aiut corfi-
agenlibus , - non terienljbus pastoribiis frena ganlurapeccatis, aut si ihcorrigibiles apparueriiU,
eoruni lasciviant atque in ima rhant. Multum vero ah Ecclesiaseparenlur. •_-" "".' -. _
distant danma morum a damnis rerhni lemporali.um,

_.DE SDBJECTIS QUI- AMICI.SDNT INIMICIS EPISGOP.ORDM SDORDM,

Ait ergo beatus prineeps apostolorum pelrus de Geliam ohmis, fidelis, ne.derogando_.quod in.dqmo
sancto. prsedeeessore jiostro Glemenfe plehihus prse- cujusquam agitur, alia domus pef eum.cognoscat,
dieando, quaudo docebareas qualiter ei obedire de- sed omhium Gliristianorum-domos' quasi proprias
Tierent, eumque observare inler csetera;ait: Si inimi- aroet. Nemo enim inviio auditori libenter-refert,
eusesl alicui proaclibus suis; vos.nollle exspeclai'e," silque uniuscujusque sludium,-"non solum oculos
iit ipse vobis dical, cum illo nolite araici esse, sed castos sefvare,"sed et linguam. Vosautem, charis-
pruderiler observaredebelis, et volunlati ejus.absque simi, quiesiis sub disciplina Domini constituli, sie
communicatibne.obsecundare, el avcriere vos ab eo, vosexliihete, ut veri minislri et dispensatores my-
cui ipsuni sehlitis advei'sum,,sed nec loijui his quihus steriorum ejus, ut npn, vituperetur minisleriUm
ipsci.r.on,loquitur.: ut unusquisq.uequi hi,e iirculpa .vestrum, ne iiat.in vohis sicut scriptum esl. « Ecce
est, dum cupjt qmnlum v.irum.amici.ias.fefre, fesli- S-Culpopulus sie saeerdos .(Xsni;xxiy, 2): » Sic enim
• net citius-reconciliari ei qui omnibus.prteesl, et.per vos .veslrbsque et cunctos cqrrigile; ut nemini no-
hoc -redeat ad saJulem, cum -obedire. coeperit mo- - ceaiis,."quateiius et ab liominihus honam acquiralis
nilis prscsidentis.. Si-vero quis amicus-fiierit -Tiis famam 18 et a Deo mercedis prseniium in selerna
quibus ipse amicus noii esl, et.loculus fueril his -qui- beaiitudinepercipere merejmini. Et-si quid adversi
l)us ipse non.Ioquitur, unus esl :.e.t ipse ex illis qui .do .nnitate Ecclesise acciderit, radicitus. aropulelur,
exterminare Dei Ecclesiam volunt, et reli.qna..Kis ut Dei Ecciesia-fructusque.servorumnianeant.ihcori-
aliisque quapplurimis docunienlisfs.cileuniisquisque cussa. « Prppterqtibd, cliarissirai, exspectanles sata-
-advertere pblesl,. qualiief obedire, ei^obtemperare 1 gite immaculali ei inyeniri in paee, el Domini uostri
.dehelprsepositis suis, el qualiler circa eos agenduni . Jesu Ghrisli longanimifatem salulein arSitremiiii
sil, quibus ipsi aul.amici sunt aut.ininiici.-.rSi quts (// Pelr. in, 14). » « Estote^ ei-gopfudentes, atque
enim heec pnecepta ,non ohservaverit,. hostis est vigilate in qrationibus, ante omnia auleni jnutuam
animee su_e,'et noritantum infamis, sed et exconi- in vobismelipsis charilatem. continuain bahentes,
iiiunicalusalque,alienusabEeclesiaeffici(ui%quoniam .quia charilas , operit multiiudinem peccatofum -,_
neeesse esteayilia ferro ahscindere qusealiis niedica- hospilales invicem siiie murmuratione. Unusqiiisque,
minibusnori «anantur. Par.caturiusquisquealacera- sicut accepil graliam, in altefutrum illam admini-
tione,yeI deiraeiione linguse suse,.caveatque ne aut slranles, sicut boni disjiensalores mulliformis gratise
,linguam,aut aures haheatprurientes, idesl, ne aut Dei; si quis lqquituf qiiasi- sermohes Dei, si .quis
aliis d.eroget., detrahatque quoscunque,, aut alios .ministrat; tanquam ex virtute quamradmiuislral
audiat derogantes vel deirahentes, euslodiatque Deus,.-utin pnmihus honorificetiir Deus, per Jesiini

quisque sermones. suos, et.sciat quia quicunque de Christpni, eul est gloria et imperium i"nssetula_sa_-
aJiis loquiiur ,s sua senleiilia judicabitur. Caveat culorura'.Amen (/ Pelr.. is-,'7). i
81 DECRETALIUMCOLLECTIO. '«__

INCIPIUP.T DECRETA.EVARISTI PAP_E

De ordiriatione diacoriorum etlegitimo conjugio, atque defide et rion injuriandis episcopis


_'."'-- aut.lacerandis. -•-•''':

110,subTfajanoimperatore.)-" .
-(HicsuccessitAnacIelonnnoDomini

..' Dileetissimis fratribus uriiversis Africse regioriis AHsec cuncla recitanda per oranes Ecclesias Africanas
--'.- "
; episcopis-EvAMSTus. .' ,.'. scripta dirigite, et islis conneclite, quasiadjiniximus
. Consulentibus vobis,fratres-cliarissimi, quid stiper litieras perfectofura, ut dehisquseinique laudantur"
liis, quse in veslris coritinebantur scriplis visum esset, .(siquidtaleprpbaripoleril) judicinm fiat, et inhihita
vel quiddociiis ralio persuaderet, aut quid a beatis coereeanlur, el preeterifa mala, et iliicita conjugia,-
apostolis nbbis tradilum, aut custoditum remaneret, si doceantnr^adhiissa, digna severilate corfipiantur.
bptantes (ut retulistis) fiostris inslitui dbcumenlis. Si De caetero'vero caveanluf talia per ornnes Ecclesias,
quidem "dilectioveslranofmam secuta prudenlium ad - rie Ecclesise sanctitas per nostram faligala npgligOn-
sedem Apostolicam referre maluit, quasi ad caput, liam, perdat privilegia quse ' est per viros venerahiles
quid deberetde rehus dubiis cnslodire polius quam conseeuta. _ _ . . -'
usurpalione prsesumere.. _ De-his vero quibus ah insidiatoribus", faligairiini,
. De ordindlioneseplem diaconorum. unde et nos consulere, ,.et a nobis edoceii inler
Diacorii (qui quasi oculi -videntur esse episcopi) in ccetera voluislis.eoquod sinl.quidam qiii afhitranlur
unaquaque civilalejuxta apostblorum..conslitula'se- dePatresolo diclumesse, -qtiia ipse solushabet
ptem deben.lesse, qui cuslodiant episcopum preedi- immortalitaiera et liiceni habitat inaccessibilem, ila
cantem, ne aut ipse- al) insidiatoribus quoquo niodo B eos aposlblieis percutile ferulis, et diyinis redargiiite
-infestetiir, aut Isedatur a suis, "aut yerha diviria der pfaiceplis: Non enim soltis Paler sine Filio lucem
"trahendo aut insidiando pbTluanttir, vel despician- inaccessibilem habitat, quia ubi Paterest, ibi eliam
.tur, sed veritas spirituali.redoleatfervqre, pax prse- Filium esse indujjitabili fide credendum esl; nara si
dicata labiis animi cum voluntateconcordeT. . . solus PatersineFilio(qi_oddicere nefas esl) lucem
- De conjugio legilimo. habilat inaccessibilein, necesse est ut sequestralam
Similitefcustodilum el tradiiumhahemus, ul uxor Patera Filio haheat niansionem; quod- si' ita est,
legiiime viro juhgatm\ Aliter enim legitimuni, ut a qiionanrmodoTdemFiliusad dexleram Palris astans
Palribus accepimus, et a sanctis aposlolis, ebrumque a heato marlyre Stephano dicitur conspici,- si Pater
successoribus traditum , invenimus, non fit"conju- secundum eos solus-dicitur sedibus lucis conlinefi.
gium, nisi ah liis qui supef ipsani feniinani domina- Ahsit hoc a sensu fidelium Christo in unitale fidei
lionem videntur haber_e,ct a quihus cusloditur, uxpr .adheerenlium,, quoniam sicut non bbest Filio-cum
-petatur, et a parentibus.autpropiriquioribussponse- solusclicitnr Paler lucem inaccessibilem habitare,
tur, ot legibus detur, el suo .tempore sacerdofaliter, ila non ohbsl Pafri-eum sapienlia, quee eslFilius,
ul mos est, cum preeibus et oblationibusasacerdote r dicitur gyrum"coelisola circuire;'Pater ilaques curn
Tieriedicalur,"et a paranymphis.ut consuetudo docet, . sit. invisibilis. et ingenilus in se, ic Filio'visus
euslodita et sociata a.proximis lempbre congruo pe- Aposloli lestimonio pomprobatuiy-el in Filio a se
lita legihus delur, et solemriiter accipiaiur, elbiduo inenarrabiliter genilo mansisse ac" requievisse mon-
vel triduooralionibus vacent et castitalem cu*todiant, stratur, ipso Filio in propheta loquenle : « Qui me
lit borise soboles genererilur, et -Doniinq in aciibus . genuit, retjuievit _,intahernaculo meb (Eccli. xxiv,
" suis placeant. Taliter enini el.Dpniino placehunt, et T2); t et in Evangelio : « Pater jp nie manens facit
filioshon spurios/sedlegitinios, atque iiseredilahiles opera hcec (Joan. xiv,!0),» et, « Deum hemo yidft
generabunl. Quapropler," filii charissimi, et merito -unquain, nisi unigenilus Filius qui est insinu Pa-
"illuslres flde oalholica sufTragaiite, ita peracta legi- ; li>s-(Joan. i,18); ». si eniin in sinu Patriserat
tima scitote esse conjugia; Aliter'yero prsesumpla •Filius ab initio ,_etex corde Patris^.verbuin horium
liori conjugia, sedauladulteria, aut conluhernia,aut erueialum esl, quomodo non in corde palerno con-
stupra, velfornicationes potius qua.mlegitima con- sistens lucem cuin eodem inaccessibilem hahitasse
jugia esse-nonduhitale, nisi-volunlas propria suffra- credendusesl? Nunquid Paler ahsque -iilla luce in
gata fuefil et vbta succurrerinl legitiriia. Nahi fru- Filio potuil commanere, aut in tahefnaculo Filii
ctus divinus est prsecepta diyina custodire.Ea quo- JQsine eadem potuit requiescere, cum idem Filius.can-
que deserere prcesumptionehi fieri nnlli dubiuni est. dor sil eeternselucis, et speculum sine macuia dei-
Cur ergo-ihdighuin-esrunifatem-Ecelesisecuslodiri 1 lalis, quani Salomonsupersaluleni suam dilexisse sc
idemque omnespafileretsenliamus, etpronuhliemus. dicit, in cujus spem.semper delectari gestiyit: stiper
Si eninf aliter pfsesumpta fueriril, perdunt. profecto salulem et spem (inquit) dilexi illam,_ et proluce
rositransgressores seipsosquia semelipsos decipiunt. proposui habere eam , quoniara inexstinguibile est
...5 APPEND. AD S_EC. IX. — ISIDORI MERCATORIS ,81
Jumen ejus. Hanc ergo David propheta lueem desi- A « Si tesiimonium enim hominum accipimus, lesti-
derans anxius proclamat, dicens: « Emille lucem moniumDei majus est: quoniamhoeest leslimonium
luam etveritatem luam (Psql. XLH,T.)? » et ite- Dei quod. majus est, quia leslifieatus esl de Filio
rum : « In lumine tuo videbimus lumen.(P_a7. x-xxv, suo. Qui credit in Filium Dei, habet testimonium
10). » In hujus igitur luminis clafitate Filius se- Dei in se; qui non credit in Filium, mendacem facit
ipsum in monte tribus discipulis prseostendit, qui cum, quia non credit in lestimonium quod lestifi-
melu morlisper.errili, prostralique in faciem, .sibi caius est Deus. de Filio suo. Et hoc testimonium est,'
vitse finem adesse senserunt: hanc, inquani, lucem iri ' quoniam vitam selernam dedit nohis Deus, et hsee vita
se fuisse demonstrans Filius proclaraabal, et ut in "est in Filio ejus : qui hahel Filium,hahel vitani
eadem incedereht. discipulos prsemonebat: « Dum selernam, quinonhabelFilium Dei.nonliabetvitam.
lucem hahelis (inquit^, ambulate in Iuce.m(Joan. xn, Hsec SGribovohis, hl scialis quoniam vilam hahe-
35); » et iterum: _Ego sum hix mundi. Qui sequi- lis seternain," qui credilis in nomine Filii Dei. Et'
fur me non ambulat in tenebris, sed habebit Tumen hsec bst fiducia quamhabemus ad euni,quia quod-
vitse a.ternce(Jofln.vni, 12).;;»et evarigelisla : < Erat cunque petierimhs secundum voluntalem ejus audit
lux vera , aft, quse illuminai omhem hqminem ve- nos, et scimus quia audit nos quidquid"petierimus,
iiientem in huiic mundum (Joan. i, })_".t Si iisec B.scimus quoniam hahenius petitiones quasposlulamus
lux, quce credeiitibus promittitur, in Filio esse ab eo. Qui scit fratrem suum peccare peccalum
probalur, et cum selernosetermresse dicitur, quo- non a'd niorlem, petat, et dabitur ei vifa peccanti
modq a vobis inaccessibili luce Palris Filius sepa- non ad niortem. Est peccalum ad mortem,.non pro
ratur. Si enim Filius Deus yerus et vila seterna esl, illo dicb ut roget quis : Omnis iniquitaspeccalum esl,
sine dubib in hac luce simul cum Patfe habilare - et est peceatum ad moriera. Sciraus quia onmis qui
credendus est, quam nullus modo nosirum in hoc nalus est ex Deo npn peccat, sed gerieratio Dei con-
niortaji corpore constilutus polest.aliquatenus eon- serval eum, et maligiius non langit eum.Sciinus
iueri. Sed dum apparuerit, turic vere.illum videbit quoniam ex Deo sumuset mundus tbltis jn Tiialigno
siculi est, qui ejus conspectibus fueritdignus coap- posilus est. Et scimus quoniam Filius Dei venit; et
-iari,etnon sicut Moyses ceeterique prophetsc per dedit nobis sensum, ul cognoscamusverum Deum,
seiilgmala et figuram, sed ipsam veracller in Filio, et simus in vero Filio ejus.Hic est verus Deus etviia
secundum Apbstolum, conluehituf deilatis imagi- seterna(IJoan. v, 9-20).i Hsecvero,fratres, prsedicate,
nem. Nam. si hunc eumdemque, prophelse. sub hsec omnibus nuntiate';" vos vero invicem exhorta
testimonib, subsequente sereno mentis inluitu, in- mini, perfecli estole, seniperque gaudete, pacem au-
vestigare volueris ,"invenies Filium non posse ah hac G teni sectamini in omnes, et Deus pacis el dilectionis
lucePatris penitus separari, quoniam cum solum Fi- erit vohiseum ; Deo autem cf Piilri nostro glofia in
lium dixeritin terra cum hohiiriihus conversaium, sseculasseculorum. Anien.
Patreni ah illq non est cfedendum fieri alientim.,

ITEM EPISTOLA EVARISTI PAP-E..


QuodCnnstus sit caput et sponsus Ecclesicc, et qualiter sacerdotes suas ecclesias et eccjesiar.
eorum eos debednt diligere. .- - -

EVAKISTUS urliis Romee episcopus omnibus per obedireeumquediligere et amare, ut animamsiiam


* " in Doniino debet, quia illud fit earhaliler, islud spirilualiter; el,
__Egypluih conglutinatis " fralribus
salulem. ' . _ • sicutvirnon debel adullerare uxorem suam, ita nec
Urium nos, fratres, sentire oportet el agere, u't episcopus Eeclesiam suam,idest, ul illam dimillat
et una anima esse - adquam sacfatus est, absque inevitabjlinecessitate,
(sicul legimus) in iiobis unum cor
et alteri se,
prohetur. Scimus namque, sicut a Palribus accepi- aul aposlolica, vel regulari.mulalione,
non li-
mus, Christum esse caput, cujus et inembra.sumus. - ambilus causa, cqnjungat. Et sicut uxqri
ut alteri se (viventc-
Ipse enihi ekt sponsus, el Ecclesia sponsa, cujus filii cfel 19 dimittere virum suum,
nos sumus. Et ideo unum Pairem habemus in coelis e'o) matrimonio societ, aut eum adulteret, licet for-
Dqminum. Sacerdotes. vero vice Chrisli lega.tione nicatus sil vif-ejus, sed juxla Aposlolum, aulviro
: ita
fungunlur in Ecclesia. Et sicut ei, sua cohjuncta est suo "reconciliari debet, aut manere innupta
sponsa, id est Ecclesia, sic episcopis juriguntur Ecclesise non licet dimillere aut abea segregare
Ecciesise uriicuique pro portioiie sua. Et sicuT yir episcopum suura-, ut alterura (vivenie eo) accipiat,
non debet negligere uxorem suam, sed diligere - sed aut ip.sum habeat, aut iiraupta maneat, B esl,
et ciisle custodire, sic episcopus et. multo magis nne aJterum episcopum, suo.vivenfe, accipiat, ne
custodire, el amare, atque pfudenler regere debel forniealibnis aut adulterii sui crimen incurfal. Nani,
Ecclesiam. Et, velut" uxor quse sub jnanu est viri, si aduTlerala-fueril, id esl, si se ajleri episcopo
obcdire dehet.vifo suo, eumque diligere ei araare, junxerit, aut_super se allerum episcopum addiixerit,
ita poiius Ecclesia eiiara episcopo suo iri ohmibus aul esse fecerit _vel desideraverit, per aceriimarji
85 DECRETALIUMCOLLECTIO: 86
poeniteritiam, aut suo reeoncilielnr episcopd, aut t__' Non esl itaque a plehe aut vhlgaribus liominihus
innupla permaneal. Unde et Dominus, loquitur in arguendus, vel accusandus„episcopus,Ticetsit inor-
Evangelio, dicens: « Si quis viderit mulierem ad; dinatus,qriiapro nieritissubdiiorum dispopituraDeo
coneupiscendum, jam ma.cttaius esl eani in corde vila reclo.rum, exemplo David peccantisad corripa-
sno (Matth. v, 28).» Episeopumvero oportet oppor- ra.lionem principum qui ex merito plebis prsevari-
lune atque sine, intermissione Ecclesiam suani db- cahliir. .Sacerdoles enim exquirere dehenl peccata
. cere, eamquepruderiter regere et amare, ut a vitiis populorum, et sagaci sollicitudine unumquemque
se abslineat ef salutem corisequi possit selernam. -probare, juxta testimonium Domihi ad Jeremiam
Et illa cum tanta reverenlia ,ejus dqctrinam dehet lbquenlis:'« Probalorem (inquil) dedi le populo meb
"suscipere, eumque amare et.diligere, ul legatum robustum, etscies et, prbbabis y'jam"eor_im (Jer.
Dei ef prsecohemveritalis^ quia,.XeslarileVerilate : vi,"27).» Ideo isla dico; qnia insidiator bona seepis-
«Queecunqueligaverilsuper lerram, eruiilligala etin sime solet conTertere in malum, et in electis ponit
ecelo, et qusecunque solverit super ierram, erunt maculam. Undesi qui sunl vituperatores aut accu-
. soluta et in coelo (Mallh: xryi,19). -» Nimis limenda salores episcoporum, vel reliquorum saeerdolum,
est, fratres, lisec sententia , et pfsevidendum est non.oportet eos ,a judicibusTHccIesice audiri, ante'*'
yobisne offendalis eos qui tantam a Dbminohahent Bquameorum discutialur sesiimalionis-suspicio.-vel
,pbteslatem, Et ideo polius obediendi, diligendi, et opinio, qua intentipne, qua fide, qua verilate, qua
summopere venerahdisunf, nbn delrahendi vel Iace- vila, qua conscientia, quove merito, si prb Deo, aut
fandi aut ejieieiidi, sed.porlandi el amandi, ipsb pfo yana gloria, aht inimicitia, "velodio,-aut cupi-
. dicenle Dqmino: . Qui vos audit, me audil, et qui ditate ista sumpserint necne. Hcec otrinia fideliter
vos spernit, mespbrnit (Luc.x,T6).». Ideo hsec vobis sunl perscrut.anda et diligenXerperlractanda. Nam
et omnibiis fideiilius scribimus, fratres , ut ab lris sunt. ribnnulli qui prcepositos suos perverse repre-
vos caveatis, et posteris" vestris non malum, sed liendunt, sLvel parum ipsis ^molesli exstilerint.
bon.uniexeniplum relinquatis, quqniam injuria epi- Idcirco recto oculo' primalibusEcclesiafum prpvi-
scoporum ad Christum pertinet; cujus yice fungun- dendhm est, ne quisquam eorum irinocens vexetur
lur.Audivimus enim quosdarii a vohis infamatos et aut scandalizetur, inlendenlibus sentenlise Domini
dilaceratos episcopos,ace civiiatibusprqpriis pulsos, qua ait: « Si quis scandalizaveril unhm de.pusillis
quia alibi. episcopi conslitui non possunt, nisi in islis, melius est Uli ut suspendatur mola asinaria
civitatihus non minimis, el alios in ejs ipsis viven- colloejus.etdemergalurin profundum-maris (Mailh.
tibus conslitulos.Tdeo hsecvobis scrihimus, ut scia- xvin, 6); » et: reliqua. Deus autera omriipotens,
lis hoc fieri nqn licere, sed propriqs revocari et C * ut nos a prsecipitalse sententice probalione compe-
integerrime reslilui debere, illos vero "quiadullefina sceret (cum omnia nuda et aperta sint oculis ejus),
feditafe sponsas suas quas et uxores eorum prsefixo mala.lamen Sodomsenoluil audita judicareprius-
lenore esse inlelligimus, tenent, ejici ut adulteros quam- manifesle agnoscerel quse dicehantur, unde
atque infames fieri,_eosque'ab ecclesiaslicis Jiono- ipseait: «"Descendamet videbo utrum-clamorem
ribusarcerijuhemus. Siauienradversuseosaliquani - qui venit ad me, opere compleverint, an non est ita
querelam habueritis, his peraciis, inquirendum erit" ut sciam. (Gen. XVHI,21). _ Deus pmnipbtens, cui
et auctoritate hujus sanctse Sedis terniinandiun. Et, uihil absconditum est, sed omnia ei manifesta sunf,
ne ornnia nunc sigillalim.dicam ,, omne bonum,(si. -eliam antequam.fiant, nbnohaliudhcec et alia multa
ipsa-per se iri vobis fueril)'-ch.afitasfacere yos do- (queehic prolixitalem vitantes non ihseruimus) per
•cebit, sicut ecoritrario eos,qui a salule alieni sunt, se inquirere dignalus est, nisi hl r.ohis exemplura
omne malum facere, odium docel. Unde ut vbs qui daret ne prcecipites in disculiendis et judieandis ne-
veri Dei estis discipuli, abjicile, a cordihus -veslris gotiis essefnus-,etne mala quorumdam prius quisquam
ante omnia discordias et aliorum dissensiones, ex prsesumat cfedere quam probare. Cujus exemplo
.quihus omne opus malum, procedit, et Jienignitalem - monemur, ne ad proferendam senlenliam imquam
ac simplicitalem lola mente servate. Verumtamen "pra.cipites simus, aut temere, indiligenlerquein-
scitoie cuncli quod sfipra-bmnes vqs lahoret episco- discussa quseque quoquomodb iudicemus, dicerite
pus, qriiaunusquisque vestrum suum proprium fert Venlalis yoce: « Nolite judicare ut non judicemini,
laborem, ille rveroet suum et singulorum. Et ideo in quoenim judiciojudicaveritisjudicabiniini (Mattb.
sicut ille provohis oiiinihus,iia et vosonines.sum- vii, 1)^» et reliqua. Nam' mala audita nulhim
mopere laborare pro. eo debelis, intanlum utsi moveant, nec passim dicta ahsque cerla probatione
eliam necesse fuerit, aniinas vestras.pro eo ponalis, . quisquam unquara credat; sed aiife aUdita diligcrtter
sicut et ipse animam suatn pro vbbis, si neces"se iriquirat,. ne pr_ecipitando quidquam aliquis agal.
fuerit,ponere.deher,ips.o-dicenleSalvalbre: «Bonus Si enim Dominus oninium Sodomorum mala, quo-
• pastor animam suam dat-pro ovibus suis (Joan.s, rum clamof ad cb_lum usqiie pervenerat, oriinia
11), » vos vero obedite eis, et vigilate pro eis, .. sciens, prius credere iiec judicare voluit quam ipse
quia ipsi pro vobis-vigilant,quasi rationem pro ani- ; ea cum fidelihuslestibus diligenter inv.esiigans, quse
mabus vestris reddiluri, ut cum gaudio lioc facianl . audieral et opere veraciler cognoscerct: multo magis
el i:on geinentes. HOSjliumaniel peccalores honiines, quibus incogiiila.
87- APPEND. AD SJEC. IX. — ISIDORl MERCATORIS SS -
sunt occulia judicia Dei, et hcec prcecavere; et nul- A'dine plenum esf, veloces pedes eorum ad effuuden-
lum 'ranleveram justanique probalioiiem judicare, : dum sanguinem/coiUritib et infelicilas.in viis eorum
auf damriare debemus, manifesle Apostoio dicente et yiam pacis non "cognoverunt,_non esf limor Do-
Paulb qui aif: « Tuquis.es quijudicasseryum alie- • mini ante oculos eor.um. Scimus aulem quoniam
num? suo enim Dominostabit aut cadet (liom. xiv, qusecunque lex.lbquiluf.his qui in lege sunl loqui-
i); t unde et per prophetam David Dominus loqui- - tur, ut onme os qbstruatur-.et subdilus" fiat omnis
,lur_ dicens: « Nolite exaltare in excelsum.cornu. 'mundus Deo,.quoniam ex operibus-legis norijusiifi-
veslrum' (Psal. :LXXIV, 6) » Toquentes in cervice ve- cabilur omnis.caro coram-illo; per legem enim-co-,
,teri_ quia-neque ab orienle, neque occidenlej neque gnitio peccati. Nunc auteiri sine lege juslilia Dei
a sbliludiriemonlium; sed Dominusjudex hune liumi- ihanifesiala est et leslificala a lege et prophetis.
liabit et exallabit,: quia' calix ih manu Dgmini~ex Juslitia-aulem Dei*per fidem Jesu Chrisli super
vino meraco ad plenum mistus, et propinabit ex eo,. qmnes qui credunt. Nqn eniro est "distincfio.Omnes '
verumlamen fseees ejuspolabunt bibenles otnnes en.i.mpeccayerunt et egent gloria Dei, jusiiBcati
iinpii.terrse._Egoautem-annunliabo in seinpiternum, gralisjief gratiam ipsius, per redemptioneiri quse In
«psallaiu Deo Jaco.b: El-alihi idenr,ail Proplieta-: Christo Jesu , queni proposuil Deus propiliatoreui
-«Ab liicrepatione lua.DeusJacob (PsaLhixv, 7), » jj per fidein.in sanguine ipsius, ad ostensiqnem justilise
consropitufsest el eurrus et eqiius. Tu Terribilis es, suse, propter remissioneinprsecedentiuni deliciorum,
• ,el quis stabit adversumj,e?-Ex iunc ira tua, de ccelo iirsus.tcnlatioriemDei, ad ostensionem "ustiliseejus
au.tem fecisli judiciuin, lerra timens, et tacehitcum in hocfempore,_ul sit ipse jiislus el justifieans ehm
•surrexerlt, ad jiidicandum,Deus, ut salvos facerel qul ex fide est.Jesu Chrisii (Rdm. m, 5). »Ilem:.
ohines mites terree. Et Apostolus ait: «.Mibi vin- idem : « Quis. accusahit adversus eleclos Dei? Deiis
.dic.tani, egO-i*etrihuara(Rom. xii, 19). » Et alibi iiir" qui jusiificat. Quis est qui condemnet? Christus Jer
1
quit ideni apostolus :"« Sufficit nnicuique ohjurgalib sus qui mortuiis est, imo et resurrexit, qiii est
quse fit a pluriniis, ita ut magis donetis ei coiisole: ad dexleram Dei, qui etiam raterpellat rpro iiobis.
mini, ne forle abundantiori trislitia absofhealur "is Qiiis ergo nos separaoit a clrarilate Christi ? Tfihu-
qui in-anguslia esl. Propter quod ohsecro ybs ut latio,-an ahgustia, an perseculio, an.fames,-an nu-
confirmetis "iu. illo charilaiem (// Cor. n,.6..» Et ditas, an peficulum,aii gladius? sicut scriptum est;
Dpminus in Evangelio ait: « Diliges-D.oniinumDeurh Quia proptei-le morlificamur tota die> seslimaii
luum.ex" toto corde tuo, el e"x lota anima liia, et sumus sicut oves oceisionis, sed in-his oinnibus sur
ex pmnibus viribus tuis,. el-proxiraum tuum sicut peramiis propter eura qui dilexit nos. Certus sum
, teipsum (Luc. x, 27). t Dilectio enim proximi malum C "enim quia neque mors, neque vita, neque angeli,
nbn operatur. Pfopler quod juxta Apostolum inex- "neque;principatus, neque yirlules, neque insta.niia, -
_eusdbilis es, o hqmo ompis qui judicas; iri quo enim neque futura, neque fortitudo, neque altitudb, neque
. judicas alterum teipsum condemnas, eadem" agens prbfundum, neque crealura alia, poterit "nossepa-
",qusejudicas. Scimus enim quonia.h.judiciumDei est' rare a cliarilateDeiquseestinCiirislo JesuDpinino
, secundum v.erilalein ineos qui talia.agunt. Exisli- noslro (Jiom.-VHJ,53).» 'Debemus,auteni noS, ut ait
mas aulem hoc, o horiio omnis qui judicas eos qui . idem aposlolus, firniiores, inibecillitates ih-irmoruni
talia agunl effacis ea, qmVtueffiigies.judieiumDei? sustinere, *e't non nohis' placef e, unusquisque ve-
Ah divitias hoiiilalis.ejus, et palientise, et lohgarii- struin proximo. sup placeat iii bOnum ad sediftcatio-
-. mitalis cqntemnis? Ignoras quohiam henignilas.Dei neiri. Etenim Christus noh sihi placuif, s"ed, sicut
"
ad.pcenitentiam-te adduxit. Secundum auiem duri- scriplum esl:« Iinproperia improperantium tibi .
tiam tuam, et impcenileris cor thesaurizas tihi iram " "cecideruht supef me (Rom. xv, 1). » « Benedictus-
Tn die irse.ct reyelaliohis jusii judicii.Dei qui reddct Deus el Paier Doniini nostri Jesu Chrisli, P.a:ei' _
unicuique secundum opera ejus. His .quidem qiii misericbrdiarum et'Deus - lolius consoJatibnis, qui
secundum patienliamTipiii operis gloriam e,t hono- consolatur nos in omni tribulaiione nostfa, ul pos-
rerh etihcorruptionem, quserenlibus vilain seiefnara. P siraus et ipsi consoIaTi^eps qui in.omni pressura
. Hisautein qui ex contenlione, elquiiioh acquiescunt shnt, per exhoiiaiionem qua exhortarouf.ipsi a'Deq,
veritati, credunt aulem iniquitali, ira et iridigiiatio, qiioniam sicut abundant passiones Christi in nobis,
tribulatio. et aiiguslia iri oihnem animam Jioininis, . ita ei per Chrislum abundal consqlalio riostra, sive
opera.ntis roaluni, Judcei primum el Grceci. Glofia _. autem tribulamur pro veslra, exhortatione et salule,
aulem "et honor et pax qmni operanti bonrim , et sive exhoftamur pro vcstra exhortaliohe quse qpe-
alibi idehi apostolus : « Causati-eiiim, suinus oihnes ratui'_V__® invobis toleranliam earumdem.passionum
suh peccato esse, .sieul scripfumest, quia non est quas el nos patimuri el spes hostrafirma est.pro
justiis quisquam, non est inteljigens, nori est requi- r vobis, scienlesquoniamsicut socii passibnum estis,
rens Deum ,• .oriines deelinaverunt, -simul inuliles sic erilis et consolaiionis (// Cor.i, o).-'t, .«.Fidelis
- facti sunt," nohest qui faciat bonurii non est usque » aulem Deus qui" nori palieturvos tenlari super id
ad. unuin. Sepulcfum palens est guilur eor.um, lin- qiibd poiesiis, sed faciel cum^tentatione etiam pro-
-
guis suisdblqse agebant," verienum"aspiduni siib ' ventuni ut possltissu_stihere,(/ Cbr. x, 15).:» Propler
labiis eoiumV Quorum os malediclibne el aniaiilu- qu'od,"'charissimi,sectamini charitaleminvlqem_, ct
,89 '-" DECRETALIUMCOLLECTIO. ... . .90
-emulamihi meliora et" spiritualia, et adjuvate vos A Amen. Data Kalend. Novembris, Gallio et Bra-
invicem , ut Deb semper in omnibus plaeere va- -dua CC. ' .•
leatis. Detis aulem pacis sil cum omnibus vobis.

INCIPIUN^PEGRETA" ALEXANDRI PRIMI PAP:'__E._


De sacerdotibus rion vexandis, nec scriptisab. eis permetum aul aliquam fraudem exigendis ;
et de passione Domini in corisecratione corporis ejus iriiscenda; et de aqua
" cum salc ' populis
"
benedicerida; et de fide sanctw Trinitdtis: '.."'- . >

(AnnoDomini,.119,sub BellO'Adrianoimperatore.)

' ALEXAKDER
episcbpus omnibus orthodoxis perdi- B aposloliese sedis apicem, cui summarum disposiijo-
versas proviricias Clirislo Doraino famulantibus. -"'"'nes
" caiisarum etomnium negotia Ecclesiariim ao
Cogitanlibus nobismetum divini judicii,- fiaires ipso Domino tradila sunt, quasi ad caput, ipso-
chafissiini, et posl vitam Tiaric unuinqucmque pfotil dicenle principi apostolorum Petro : «-Tu es Petrus,
gesserit recep'tu_rum_, quid venial in querelam, ta- el-super'hanc pelram Ecclesiam meam sedificabo
cere non licUil, sed nohis vobis Ioqui necessilas-im- (Mdith. xvi, 18). J Quod quidam semuliChrisli, ejus-
'
poravil, dicente propheta: « Exalfa ul tuha vocem que sanclse Ecclesise insidiaiores, sacerdoles Dei ad
- luam (Isa.. LVIU, i- et cui .omnium Ecclesiafum
1), judices publicos accusafe pr3esumanl,,cura magis
cbinmissa esl cura, si dissimulein, audiarii, Domino apostolus-Chrislianorum causas ad Ecclesias deferri
"dicente, rejecistis mandalum Dei, ul slsitualis.tradi- et ibidem-terminari prsecipial. Taliter prsevarican-
"liones vestras:
Quid enira aliud est rejicere manda- les.prsevaricati siint in Dominum suum; etnonohe-
-tum Dei, quam privato coiisilio,judicio huniano no- diunl prseceptis cjus, de quibus Dominus per pro-
vis rehus oonstilueridis liberius delectari? Unde el phetahi Osce loquitur, djcens : « Qnasi vaccxlasci-
" alihi
scriplum est: « NTeIransgrediaris terniinos anti- vientes declinaveruht (Osee iv.-lfi)", » et dilexerunt
quos'quos posuerunt patres lui (Prov.xsn, 28). > aJfefre ignqminiam prolectoribus suis. Et idem.;
Terminos jnduhilanter transgredilur qui siatuta pa- r «'"Vseeis quoniara recesserunt a me, yaslahuhlur-
trUm poslpoiiitalque confuridit.Pefvenil namque ad_ quia prsevaricati suiit ih me, ei ego1rederiri eos, et
' cbnsciehtiam
apostolicffiSedis, quod nonnulli sniit ipsiTocuti sunl confra me-meudacia, el non clama-
tam stolidi qui Doihinica prsecepta, el apostoloriim verunl.ad nie in .cordb suo, sed ululahanl in ciibi-
eorumque successorum slatuta minime observaui, libiissuis, super trilicum el vlnUraruminahant, et •
' et eos de
quihus Dominusail:« Qui vos tangil, langit recesserunf a me; Ego efudiviet conforiavi hraehia
pupillara oculi mei (Zacli. n, 8), t non soluni tan- eorum, et in - me cogitaverunt malitiam. Reversi
minime dubitani, sed etiam persequijiou fbr- S!inl"ulessenl absque jtigo, facli sunt quasi arcus
"gere
midanl. Ei licel BOSpersequaiitur, quia nec nos dolosus (Osee vn, 13); » « Ahjicief-ebsT)ominus (ait
sine illis, nec illos _sinenobis pefsequi possunt, quo- idem pfophela);,quia nonaudierunt eum_ el erunt
iiiam illius sumus discipuliqui animas pro fratri- vagi in nationibus (Osee ix, 17).' v De his enim clefi-
J)us praicepil ponere, iamen eis pericula el perdilio- cis vel laicis qui episcopos vel reliquos .sacerdoles
nes corum non sumus"ausi celare, ne propheiica pfius tara ad priraates eoiTirirquam ad reliquos ac-
',{quodabsil) damnemursenlenlia, quse ait: « Si ah- cusani judices, quam-' auribus eorum a quibus se
jiiintiaveris iniquo' iniquilatem suam (Ezech. ni, lsesos seslimanl, inculceril, "ut ab eis aul jus siiuin
•19), - animani luamliberasti. Si auieni non anriun- 1_.aut.juslam recipiaiil apolbgiam. Dem perehnidem
tiaveris ei, sanguiiiem ejus de' manu tua requiraiii. aif Dominus pfophelam : « Atidi, dohius"Israel, el
•Esl eliam et hoc ad hanc sanctam Sedem perlatum domus regis, aiisculta; et attendite, sacefdoies, quia
f^quod puder dicere) et non solum sacerdolali-, sed vobiscum judicium est, quoniam laqueus facli estis
eliani oraui Chrisliauq nomini est inimicum, id est, speculationi et rete expansum super -Thalior,-victi-
'
-quod nonnullos episcopos vel sacerdoles aul nietu- masque decJiiiaslis"in profundum (Os«e v,l). i Et
;cbrapellunt, aut Vi exiorquent, aut fraude decipiuht, ego eruditor omnium veslrum. El alihi : «Omne..
-aliquas confessionis suse iri alleram parlem quam .calefacli eslis quasi clihamis, quia- devoratis judiees
•deheant, aut pro suarum non requisitione reruin, aui, vesltos (Osecvii, 7). > Ipsi autem declinant vicli-
-quod deterius est, proalieni erroris secta scripluras mas.Ppmini In profuiiduro, qui ebs devorant-vel in-
• facere el propriis manibus roborare, et coram
popu- juste lacerant, jjuia oculi Domini dicunlur. Nam si
•lis recitare atque confiteri.' Aliquos dicunt "carceri- mpdo quisquam pfincipis ssecularis qcrilos Iaceraret
-bus.el ergastulis recludi, ul sallem his terrili iiisi- - aut amoverel, essel reus maiestalis an-nori? Pro-
diis, devientDoniini sacerdofes, et suis faveantyo- - fecto aiit morii tradeVetur-aul pcrpetua^ notarelur
-lunfalihus. Relatum insuper ost ad -liujus sancla) et infainia. Sipro ssectili polestulihus -talia ab homini-
fil APPEND. AD S-EC. IX. -r- ISIDORl,MERCATORIS. 9.5
5)usfiuiil, quid pro his fieri puiatis, de quibus Do- j^ nem fieri, quia sic odil Deus eos qui adversus palres
minus ail: « Qui vos langit, laiigil pupillam oculi armanlur ut palrum invasores.vel destruclores. Qui
inei (Ziich. u, 8). « Proculdubio lii qui eos perse- ' ideo infames efficiunlur, quia patres perseqifuiilur.
quuntur et amovere nituntur injusle conlra aposto- ' Quod si nec loqui eis licet, quihus doctores summi
licam -auctorilalem si a morte prohibenlur, dicehte (quos eplscopos vocamus) prbpler eorum scelera
Domino : « Nolo moiTempeccaloris, sgd ut conver- . advefsantur, quanto magis, eis qui -eos infeslahl,
talur el vival (Ezech. xxxm, 11); > perpetua tamen" nec consentiendum esl, nec Ioquendum, ne participes
nqlantur infamia, el exsilio digni judicanlur finiliino, eofum iiiveniantur sceleribus; quia non solum qui
dequihusalemporibusaposlblorum etinfraislSlene- faciunl, sed qui consentiunt facieniihus rei sunl.
mus alque decrela habemu. qtiibus eorum accusandi Dnde el heatus princeps apostolorum Pelrus, in qr-
episcopos A'ellestihcandi in eos vo.cem obslriiiraus, . dinatione sancti prsedecessoris nostri Clememis, in-
-
quosTion humanis, sed divinis aclibus mortuqs esse struens clerunr el populum ait : Si inimicus fuerit
scimus; de quihus Doniinus loquitur per eumdempro- Clemens alicui pro actibus suisj vos nolite exspecfare
plietam : « Calumniain paliens Ephraim fracius est ul.ipse vobis dicat: Cum illo nolile amici esse, sed
, judicio, quoniam ccepil ahire post sordem, et ego prudenter ohservare debetis, elvoluntati ejusahsque
, quasi linea Ephraim, el quijsi putredo doinui Juda. B communicalione,obsecundare,,et avertere vos ab eo
Et vidit Ephraim Tanguorem suum et Juda vincu- cui ipsum sentitis adversum, sed nec loqui iiis qui-
. lum suum, et ahiil Ephraim ad Assur, et misit ad _I)usipse non loquitur, ut unusquisque qui in culpa
regeni ullorem, et ipse noh poleril sanare vos nec . est,, dum omnium vesirum'cupit amicitias ferre,
solvere poterit a vobis vinculum (Oseev, 11). > . festinet eilius reconciliari-ei qui omnibus prseest, ut
Qui enini sacrilega peisequunfur persuasione et la. ,.per hoc redeat ad salutem, cum obedire.coeperit
cerare niluntur episcopos, vel eos qui.Domino recle monilis prsesidentis. Si yero quis amicus fueril his
sacrificanl, indubilanier eum persequuntur el dila- quibus araicus non est,_et locutus fuerit his quihus
-niani. cujtts vice fungunlur, unde ait Doininus pef .ipse non loquilur, unus esfel.ipse ex iilis qui exler-
Joel prophetam : « Nunquid ultionem reddidistis , minare Ecclesiam Dei volunl; et cum corpore vobis-
mihi? Et si ulcisciinini vos conlra me, cilo, velociter , cum esse videalur, mente et- animo coiitra vos est,
, reddam vicissitudinein yohis super caput vestrum et esl Tijulto nequior hoslis.hic, quam illi qui foris
(Joel lii, i). J>El per Oseam prophelam Doniinus .sunt, et eyidenler inimici sunt.Hicenim per amici-
inquit: « Quis sapiens, et intelliget isla, intelligens tiarum speciem quseinimica sunt gerit, et Ecclesiam
et sciei ea? Quia rectse vise Domini, el justi amhula- dispergit ac vaslat. Similiter si hujusmodi personis
hunt in eis (Osee xiv, 10), > prsevaricatores vefo C qu_edam scripturse quoquomodo per meium, aut
. corruent in eis. Et ipsa per se "Verilasait: « Qui vos . fraudem, aul per vim extonse fuerint, vel ut selihe-
..audit me audit, et qui vos spernit me spernit (Luc. i-arepossinf, quqcunque modo ab.eis conscripise vel
x, 16). » His et aliis fulti quamplurimis Dominicis roboratse fuerint ingenio, ad nullum eis prsejudicium
prseceptis, vitanles hominum perdiiiones, cum omni- aut nocumentum pervenire censemus, neque ullam
bus hujus sanctse Sedis„quam Dominus caput lolius ejus infamiam vel calumniam, aut a suis sequeslia-
"Ecclesiseconsliluit, membris, ialia fieri prohihemus, lionem bonis unquam, -auctqre-Domino, et sanctis
ne confundaliir populus Domini iu selemum. Nara aposfolis eorumque successoribus suslinere perrait-
ei a prsedecessorihus noslris inhihilum legimus, ut limus. Confessip vero iri.talibus non compulsa, sgd
nemo contrisiet doclores, neque accusaiioneiri ad- spontanea fieri.debet, ipso atlestanle, qui ait: « Ex
versus eos suscipiai. Ipse namque aposlolorum prin- corde enim proeedunt homicidia, adulteria, fornica-
ceps in ordinatione beaii Clementis populum in- tiones, blasphemia. (Malth. xv, 19) » el csetera quse
struens, ait_,Quicunque conlristaveril dqcloremve- sunl ad-hsec pertinenlia. Nec tantum atlendenda
ritatis peccat in Ghrislum, el Patrem oniniurn sunt qiise fiunt quanluin quo: aniiho _iaiU,-Tp_oruni
exacerbal Deum, propter quod vita carehil; el doctor exen;pla, si omnia serihere coeperimus, ante dies
genlium inquit: « Si prseoccupalus fuerit homo in " quam exempla deficieiU..Undeet iilttd est quod Do-
aliquo deliclo, vos qui spiriluales estis, sustenlate minus.ad niunera Abel respexit et non ad'Cain,
illum in spiritu lenilatis,.considerans leipsum, ne et quia magis intendil ad bfferentis aiiimura quam-ad
tu tenleris, aller alterius oiiera pprtate, et sic ad- ea quse.offeruntur. Inde et Dominus per Prophetam
implehitis legem Chrisli (GaL vi, 1). > inquit.: « Dominus scil cogitaliones hominum {Pio/.
Has consideranles. pietates, et pericula vitantes xciu, 11). >Et per Osee ait: « Ingulture luo sit
animarum, una cum omnibus Domini sacerdotibus luba quasi aquila super domum Dotnini (Osee vm,
.qui nobiscum in lianc saeram convenerunt urhem, 1), > el reliqua. Et Dominus inquit ,in Evangelio :
et cum omnihus hujus capitis membris, sicut a bea- « Tu -autera cum oraveris, inlra in cubiculum, et
tis aposlolis, et a reliquis saiiclis Palrihus, el a suc- clauso ostio ora Patrera iuura (Matth. vi, 6). >Omnis
cessoribus eorum accepimus, slatuenles decernimus -e.-hiitonfessio quse fil ex necessilate fides non esi.
omnes qui sanclos Palres persequuntur, aut arno- Et Apostblus ait: « Corde enim creditur. ad justi-j
- vere.vel dilacerare manifesle nituntur, infames^esse liara, ore aotem confessio ,fit ad salutem_(Rom. x,
ei alienos a Jiminihus Ecclesix usque ad satisfactio- 10). t Amplius aulem-respicit- TJeiis.ad cogiiatione.s|
93 DECRETALIUMCOLLECTIO. 94
. et sponfaneasvoluiilalei.,,quam ad actus qui per sira- J___ (Malth. xxvi, 26). > Criniina eni.m atque peccaia, -
plicilalem aui per necessilatehi fiunt. Confessioeiiiin oblatis Jais Domino sacrificiis, delenlur, idcirco et
non extorqueri dehet in talibus, sbd potius sponte passio ejus inTiis commemoranda esl, qua redempti
profiteri, pessimum est ehini de suspicione aul ex- sumus, el ssepius recitanda, atque hsecDominooffe-
torta confessione quemqtiam judicare, cum magis renda, talibus hostiis deleclabitur, el placabilur
inspector cordis 23L sit iDominusquam operis , el Dominus, ef peccala dimittet ingenlia. Nihil enim
polius requirit Dominus cogilaliones puras el vp-" in sacrificiis majus esse potesl quam cofpusel san-
luntales bonas, quam Tahia-mendacia. Unde.el J)o- guis Chrisli. Nec ulla ohlatio hac poiior esl, 'sed
minus per prpphetam Ioquens ail: . Populus iste hsecomnes prsecellil. Qtisepura conscientia Dohijno
lahiis roe honoral, cor eorum autemTonge est a me offefendaest, et pura menle sumenda, atque ab om-
(Isdi. xxix, 15)."»Pejus maium forenon sestimo, nihus venefanda. Et sicul potior est cseleris, ila po-
quam Christianos suis invidere sacerdolibus. Novit lius excoli et .venerari dehet. Aijuam enim sale
enim Dominus qui sunl ejus. Non potest autem hu- conspersam populis benedicimus, ut ea cunctl
mano eohderiinariexamine,"quem Deus suo reserva- aspersi sanclificentur ae piirificenlur, quod el qm-
vil Si omnia nahique in Jioc sseculoyindi- nlbus sacerdolibus facienduinesse mandamiis. Nahi
" catajudicib. locum divinarionhaberenl
essent, jiidicia. Quod B
. si cinis vilulse aspersus sangiiine pqpulum sancli-
.Tutemad alios judices prius* non debeanl, quam ad "ficahat atque "mundabai; multo magls aqua. sale
sacerdotes. vel audilores Ecclesise accusari, ita a aspersa divinisque precihus sabrala, populuni sahr
tempbre apostolorum et infra observatum el dillini- ctificat atque mundal. Et, si sale asperso per Eli-
iuni inveninius. Si quis erga episeopum vel aclores saeumprophelam, slerilitas aquse sanata esl, quanlo
Ecclesisetruainlibelquerelam aul aclionem jusle se magis divinis precib.us.sacratus, stefiliialem reruhi
hahere credideril, ipse Redemploris sui (cujusaciio aufeft humanarum, et coinquirialos sariclilicat, al-
nostfa est instilulio) viarum non iinmemor, sed "se- que ihundat, .el expurgal, el csetera bona niullipli-
ctator egregius, qui cum maledicerelur non -male- cat, et insidias diabpli avertit, et ,a" phaniasmatis
dicebat, sed tanquam ovis coram londente se ohniu- versutiis hominem defendil! Nam si laclU fimhrise
luil, ae pro suis. perseeutoribus in 'crucem pendeifs veslimenli Salvatoris salvatos infirnios esse non
apud Patreui intercessil, non prius primales supe- duhilainus, quanlomagis virlute sacrorum ejus
riores aut alios judices adeat quain ipsos a qtiihus verborum divinilus sacrantur elementa, quibus sani-
se lsesunisestimal, cpnvenla.tfamiliariler, el non se- tatem corpofis et animsehumana percipit fragiliias!
mel, sed ssepissime,ht ab eis aut suam justiliam ac- His ergo et aliis iristfucli docutnenlis, vofa singulo-
cipiat, aul jusie excusationem. Boni nempe et vere C rum Domiriisacerdotes respicile, et in yirtute Spiri-
Cbrisiiahi borainis est rem ipsam omnibus amicilise lus sancti divinis preeibus, per ministefium vohis
ac pacis legihus prius tenlare quam in judicio (ubi divinitus collalum,.perficere cerlale. Elemenla quo.-
fiequciUer amarissimus animse rancor innascilur) que, tam ea quse prsedixiihus quani csetefa diyiuis
suum jus pertinaciter experiri. Si qttis enim cum - apla usibus et liumanis necessaria infirmitatihus sa-
Deo, qui pacis est aiicior, hahitare cupiat, ei ne- crale, infirnios curale, el csetera quse ad vos perti-
cesse estut pacem Tnqiiirat. Si ergo ""seeusegerlt,''- nent diligenler perficite, ipse_,eiiiiii Salvator tri-
ab ipsis et ab"aliis communione privelui lanquam hiiendo nohis exemplum, discipulis suis ait : *«In
aposioloram Palrumque alior.um contemplor. De nomine meb dsemoniaejicile, Irifirmoscurafe, segros
quibusait proplieta : « Erunt quasi non siiil, el per- sanate, leprosos niundate, etc. fiuper infirmos eiiani
ihuhl viri-quicontradicuntvohis (Isak XLI,11). > manus imporiite, et bene hahehunt (Jlfai-c.xvi, 17). »
, In sacramenlorum quoque ohlalibnihus, quseinfer Fidein qubque sanclse Trinitatis sic docendam a
missarum solemnia Domino.ofTeruntur, passio Do- . Palribus accepimus , "vobisque tradendam subditis
inini mi.scendacsl, ut ejus, cujus corpiis et sahguis .desttiiamus. Isaias nanique propheta ait : « Vidi
conficilur, passio celehrelnr, itaut, fepulsis opinio- Bbminum Sabaolh sedentem super Ihronum excel-
nibus superslilionum panis lantum el vinum aqiia sum, et Seraphin slabant in circuilu ejus, sex alse
permisium in sacrificio offeraniur."Non debel enim, uni, et sex alse alleri, duabus velahanl fapiem ejus,
hl aPatribus accepimus et ipsa ratio docet, in calice duabus volabant, el damaharit ad allerutrum, dicen-
Doniini, aut vinuhnsolura, aiit aqua soja offerri, sed tes : Sanclus, sanclus,'sanc"tns'Do__:lihus Deus Sa-
ulrunique permisluin, quia ulruinque ex latere ejus l.aplh (lsai. yi, 1). > Si Trinilas non est, quare teiv
Hipassiones.ua proliuxisselegitur; ipsa veroVeritas tio sanclus dixerunt? aul si unilas non est, quare sub
nosluslruitcalicem efpanem in saeramenlo offerre, trina' repelilione unum Deum ac Dominum jntima-
qusmdoait: t AccepitJesus paiiem el benedixit, de- - verunl ? Si Trinitas npn esl, cur in Ceneseos iibro
ditque discipulis suis, dicens : Accipite et maiidu- dicilur : Dixil Deus, fecil Deus et henedixil Deus?
cate, hog esl enim corpus meum, qnod pro vohis Si uiiitasnon est,.quare. tertiodixii: Deus et deos
tradeluf. i_Simililer poslquam coenavit,accepit cali- plurali numero noii cominendavil,?Si.Triniias non
cem, deditque discipulis suis, dicens : « Accipite el est, quare in Exqdo dictum est terlio : DoroineDo-
Jjibile ex eo binnes, qtiia hic esl calix sanguinis mei, mine, ihiseiaior el lnisericors? Si uniias non est,
qui pfo vbbis fuiidetur in remissionem peccalofumi quare duih lerlio, o Dbmirie, diceret., posiea singu-
95 APPEND.AD SMC. IX. — ISIDORIMERCATORIS _6
lariter miseralor dixil, et non miseratores, ut plures A vit? Si Trinitas non est, quare in eodem dicilur
oslenderet," intimavit? Si Trinifas non est, cui libro : « Dominus Deus trius, Deus magnus et potens
Abraham ad ilicem Mambre sedens'tribusque oc- esl? > Si unitas non est, quafe magnus el polens
currens, uni, Domine, dixit, et non ut viderat tribui pluralitef npn nominatur ? Si Trinitas non esl, cur
"salulationis obsequium reddidft? Si unitas non esl Tobias cum fllium"suum in Rages civitatem cum
cur cum-MoysiDeusAhraham el Deus Isaac et Deus Raphael archangelo miiterct, henedicens eos, ita di-
Jacob, lertio dicerel, unilatem oslendens: hoc mih. xisse docetur : «"'Deus Abraham, et Deiis Isaae, et
nomen esse, dixlt, et nqn, hsec sunl nostra noroina Deus Jacoh ipse impleat henediclionem, suam in
designavil? Si Trinilas non esl, quare David tertk vohis? > Si.unilas non esl, quare ipse impleat dixit,
dixil: «Benedicat nos Deus, Deus iiosler, benedicai et non ipsi implcanl intimavit? Poslremo si Trlnitas
nos Deus (Psal. LXVI;8)? > Si unitas non est, quart non-esl, quare Dominus discipulos suos in.no-
cum tertio Deum nominasset, benedicat dixil, et not mine Pairis, et Filii, et Spiritus -saiicli universas
heriedicant, adjunxil? Si Trinitas hon est, cur Isaias gentes misit haptizare? Si uniias non est, quare in
deifuo dixil: « Dorainus Deus Sal)aoth, Deus Israel noihine dixit, et non in nominibus-pr_ecipiendo.per-
qui sedes super Chefubim (IsaL xxxvn, 18)? >,Si docuit. Si Tiinilas non est, quare Paulus aposlolus
unilas non esl, cur qui sedes dixit el nori qui B ait :,« Ex. ipso, el per ipsum et in ipso sunl om-
sedetis aslruxit? Si Trinilas no.n est, cur in libro ' nia1? t Si. unitas non esl, qttiire ex ipso posuit et
Ilegnorum dicitur: «Domine,Deus omnipolens, BeuT non exipsis aslfuxit? Si enim certo cefiius volueri-
. lsrael, sermones lui fideles sunl"?> Sixiuitas nen.est, tis unitatem Triniialis agnoscere, a ssepe dicto"do-
cur fui dicifur el noh veslri polius intiinalur? Si clore genlium Aposlolopotestis universa condiscerel
Trinilas non est,.cur in psalmo quinquagesirao esl sequi calhqlicam fidem, et horum respuere pra-
octavo cantatur, « Domine Deus virlulum.; Deus vitatem; Gralia Domini-nostri Jesu Christi (inquil)
IsraeT, inlende ad visilandas omnes .gentcs? » Si el charitas Dei est communicatiosancli Spirilus ipsa.
tmitas non est, cur inlende postiit el noniutendiie, el Patris et Filii, et Spirilus sancti gratia, et sic
ut prsedicalusesf inlimavil? Si Triniias non est; cur fidem "sancla.Trinilatis et inlelligere et docere, Do-
in Apocalypsi tpriio dixil: « Sanctus DorainusDeus mino adjuvante, plenifer poleslis.
bmnipotens,. qui est, et qui erat? t Si.uniias Idcifco igitur, charissimi,-fiderregulas juxla hu-
iion cst, quare qui esl et non qui sTmt phirali.er jus epislolse finem posuimus, ut in ejus confessione
designattir? Si Trinitas non esl, quare in Deutero- fideliter perseverefhus, et, Domino auxiliante,.bo--
nomio diclum esl: « DominusDeus tuusmis.ericors nam fidem hahere. mereamur. «,Quicnnque voluerit,
csl ei audiet vocem luain? > Si unitas nqn.est, quare J esse amicus sseculihujus, iniraicus Dei constiluitur.
posuit audiei, el non audieiilintimavit? Si Trinilas An putatis quia irianitef Scriptura dixil: ad invi-,
non esl, quare in Jesu Navedicilur lihro : i Dominus diam concupiscit spiritus qni liahilat in yobis? Ma-,
Deus deorum esl? t Siunitas non est, quare est dixil, jorem auleni dal graliam, propter quqd dicilur: Deus
et noii sunt, more loculioriis, induxil? Si Trinitas superbis resislit, humilibus aulerii dal gratiam. Sub-
Don est, quare Elias loquendo in oralione; « Do- -diti igitur estote Deo, resistite autem diabolo et
niine, ISbmine Deus Israei oslende, quia lues Deus fugiet a volhs. Appropinquate Domino et appropin-
meus dikit? > Si unilas non est, quare ostende po- quabit vohis. Emiindate vohis manus, peccalores, et
ct iioii ostendite? Si Trinitas non esl, cur purificate eorda, duplices animo. Misefi esfote et
' suit,
Idardochseusorando : « Domine Domine, Deus om- lugeleet plorate, risus vester in luctum converte-
nipotens, omnia in polestale tua sunt dixit? t Si tur, el gaudium in mcerorem, huiniliamini in coh-
unilas nori est, quare in tua posuil, el non in veslra spectu Domini, et exaltabit vos. Nolite detrahere
signavil? Si Trinitas non est, cur eliam.Judilh vohis alterutrum, fralres mei, quia qni detrahit
orando dixit : « Doniine, pbmine, Deus omnium fratri aut qui judieat fratreni suum, delrahit legi et
virtutuin, respice in oralionein meam? > Si uriitas judicat legem. Si autem judicas legem,non es factor
iioii est, quare respice et non respicile desigiiayil? legis, sed judex, unus enim esTI.egislatorel judex,
Si Triniias non esl, quare iri Jeremia dicilur : « Do- qui polest perdere el liberare. Tu autem quis es
minus Deus vester, Deus verax esl? » Si unitas non qui judieas proximum luum (Jac. IV, 4-15). Agite
esl, quare verax est dixit, et.non veraccs polius ih- minc, diyites, plorale ululantes in miseriis veslris
limavil? Si Trinilas non esl, qnare in Apbcalypsi qua. advenient vobis. Divilise vestrse pulrefactx-
scriplum est: « DoniiniisDeus et spirilus propheta- sunl ,et vestimenia vestra a tineis comesisi suni.
rum, misit angelum suum oslendere servis suis quse Aiirum et argerilum veslrum seruginavif, et serugo
oportelfieri ciio?> Siunilasnoriest,curcuniPalreni eorum in Teslimonium vobis erit, et manducabit
et Filium et Spiritum sancttim nominasset, misit carnes vestras sicul ignis. Thesahrizalis vobis iram
dixit, et non miserunt sub prse.axa.o iriurh persoha- in hbvissimis diebus. Ecce merces qperarioruin,
rum et npminum -numero inlroduxil. Si Trinifas qui messuerunl regiones vestras, qusefraudata est
hpn est^ quare in Deuteronomiodicil : « Dominus a vobis,cIama"t,vindictam pbscens retenli Iahoris, "et
Deus vester hic:est. >Si unitiis non csl, quare Iiic , clamor eorurii in aures Domini Sahaotli introivil.
est-dixit, el noh hi sunlplurali ntimero dcsigna- Epulati estis super lerraro, et in luxuriis enutrisiis
97. DECRETALIUMCOLLECTlO. 98.
*
corpora vcslrn. In die occisionis adduxistis, occidi- (Malth. Vj 10),,> et alibi : « Beali eiitis cum yos
siis juslum, elnon reslilil vbhis (Jac. \, .1^3). Vse, odcrint __omiiies_et persecttti vosfuerini et cjtce-,
fralrcs, his qui Iribulaiit vos, vos vefo quanloamr rint nomen veslrumtanquammalurii. Gaudete in
plitts irihulamini, tanto purgaliqres atque heatiores . ilhrdie et exsultale, quoniain merces.veslra roulta
ellicieraini, si taraen ipsa, tribulatio p.alienler fueril, ^est.in coel.o(Matth. v,,ll). "pDala•ixKalend. Augusli,
supporlata. "Uiide ipsa Verilas per se dixil:'« Beali Trajano-et.IIeliaiio cc. eoiisul.,
qiii pcrseculibnem patiuntuf prbpter justi.liam

22EWST01.A PRIMA ALEXANDRI PAP__E.

De causis vel gravationibus sacerdbtum.

.Dileclissiniis.fralribus omnibus episcopis "per di- mabitur. omnis qui haliitat in ea.in beslia;agfi et iri.--
vcrsas consTiluiis,regiones,ALEXA.KDER episcopus. . volucrecGeli, sed el plscesjnaris.eohgregabuhlur;;
Nulli, fratfes. dubiuni est,.quia_honi .a malis sera-. vefumtamen unusquisque non judicet, et nonargua-
per persequuntur el tribulanlur. Proplef quod_hu- ; lur vir, populus enim tuussicut Jii qni cbh,tradicunt.-
miliemur sub polenli nianu Dci, ut liberet-nos in sacefdoti;-et corrues hodie, el, corruel etiam pro-
teropqre" Iribulalionis. Nara, sicul Ieo fugienscir- pheta .tecum. Noclefeci lacere mafrein.luam; con-.
cuit.qusefens.quem-_devqret, _sic diabolus iion- ces- ticuit_popuIusrneus eo quod. non Jiahuif.scientiam,..
sat circuire et quserere quos.exfidelihiis-perdat, et , quia tu scientiam repulisii,, repellam •l.e_.ne saceiv ,
maxune illos quos ardenliores in serviliq Salvaloris, dotio fungaris mihi. Et ohlita.es- legis,:Dei,tui,.qbli-;<
eique faiiiiliares.invenerit,.familiares-dico eos quos . viscar filiorum luorum et-cgo. Secundum,mujtitudi-
sibi sacrari el in ordine-apostolatus. constitui voluil.. B hem eorumsic peceaverunl mihi, gloriameorum^d •
Ipsi enim pro populo interpellant, et populipeccata ignomiuiam .commutabo. Peccata: populi mei co-'
comedunt, quia precihus suis et ohlaliqnibus.ea de- -«liedent,;et.ad iniquilatem.eorum suhleyaburil ani-
Jcnt alque consuniunti Qui quanlo digniores fuerint,". mas ebrum. -Et erif sicut populus sic sacerdps, et
tanio facilius.pfo necessiialihus qulhns, clamanl , vi.sitabo.super eum _vias ejus, et cogitaliqnes ejus
exaudiuniur. « Mulluni enim (ul ail- Iieatus Jacohus : 'reddam.ei. Ei cbmedent el nonsatufahunluf, fofni-
aposiolus)valetdeprecatio justi assidua [Jac. vtT6).» .. cali :snnt etnon cessaverunl,- quoiiiani. Doniinum i
Qui enim.vos persequitur ipsum ciijusTegsiliohefun- ;dereliquerunt jn non ciislodiendo. (Osee: iv„.3).- >
giniinipefsequitur, quiasicutipse Filius Dei mediator Hsec cavete,'fratres, el hona seihper agere.feslinaie,,-
fuit Dei.et hqminum, ita el yos ejus vice in Ecclesia quia -inJioc cognoscent bmnes, dicit Dominus,quo- •
estis constilufi, _utinter Dbminum et liomines lega- jiiaminei estis discipuli si dilectionem"habueritis-
lione funganiini. Si quis aulerii legatumein vestram adinvicem. Bonuni est.namque proculdubio, el om-
- impedit, non unius sed .multorum p'rofeclunievertit. nihus tiriientihus Deum .desiderahile,"coJiibere dis-
Et, sicurnniltis nocel, ila amultis arguendus est, et r sensiones_e;taltercationes, fratribusque subvenire,
"honortim societate arcendus.. Et quia Dei causaia e,t invicem non_invidere,;S<!dat^juvare. Nos ergoqui.
impedit et stalum conturbat Ecclesise, ideoque ab discipuli Dqmini.el dici et esse cupimus, portare..
ejus IiminibusEcelesisearceatur. Ab homi.nibusquo- ciuceraClirisli et compali fralribusdeiieinus,.etnon
que lalis est cavendus et non in. communione fide- quascuhque. eis insidias aut foveasprseparare.qu.ia-
lium-usque ad satisfaclionera recipiendus. Est enim . talioneni merei.ur qui ._ra..ribus_'foveamprseparat.,
staiuluriioliin, utqui slatura conlurbat Ecclesise-,ab Nolite efrare, fialres_quia-DeUs.nonirridelur.:H.ujusr-
cjus iiminihus areeatur, ne cum lidelibus, commu- fei gfatia Dominus.vqbis commisit Ecclesiani su.am,.
nicet qui eorum bpna avertit. Yos ergo,' si dilectiq- ul pro bmnihus laborelis, etcunclis- oppressis.opem
nem habuerilis adinvicem el unanimes fueritis, fafcile ferre non negligalis; uride Dominus.:per, prbphetam.
tales superafe poterilis. Si vero (quod absit) discor- lqquilur dicens :«Hsec dixit Domirius-rJudicate maiie,
des fueritis, et.caninodente vos deroderecceperiiis, judicium et eruite-yi oppfessos de raanii .calumniaii-
Tionsolum.eos non superahitis, sed et vobis_ipsis lis, ne Ibrte egredialur quasi ighis indignatio mea, et
ribcebitis atque^ab-eis superahiinini, et"innocenter sUecendaluret non sil quiexstinguat (Jer. xxi, 12). >
iorte peribilis. Qui, autera ex vestro collegio fuerit uVosergo qui in sumriibipeculo-a Domirioconstituli
-ct ab auxilio yestrose sublraxeril, magis schisma- •'esiis,"at.ienderee,osetoppriniereoporlet qui infratr.es
licus et non sacerdos esse probabitur.- « Ecce, in- .seditiones et scahdala excitanl, he _simul cum eis
quil prophefa, quam bonunrel quamjucuftdttm ha- pcreatis. Salutate bmnes qui recte Jaborant in Evaiir
hitare fratres-in unum (Psal. cxxxn, 1). > IUi.vero gelio Christi et jusle gubernanf navenrejus ne coha-
inunum non habitaiit,. quia. ffatrum_shlatio se bilantes iri ea (jeriiergantur aut suffoceniur. Salutat
suhtrahunt, aut, quod delerius esl,.frafribus insidias vos omnis apostolica Ecclesia, in Domino. Amen. -
prseparant aut Iaqueos ppnunt. De his enim et eo- - Datavn Kalend. Nbvembris Trajaho et Heliaho,
rum-similihus ,Domirius*per Osee prbpliefam-lb- cc. consul.-,. . . , . . . .
quitur dicens :« rPrppier vbs Iugebit lerra etinfir-
'
PATRTJL.CXXX. -
99 APPEND.AD Si_C. IX. — TSIDORI.MERCATORIS 400
- EPISTQLA ALEXANDRI PAPJE SECUNDA
Ut yitentur detractiones et injustw pulsationes
ALEXANDEB. episcopus omnibus divino sacerdotio puli niei-coriimutataest. Quomodorecedet a me cum
-
fnngenlibus pax ei riiiscrieofdia hiultiplieetur, el sa- rcvertatrir, qui regioncs vestras devoral ? Propter
pientia atque bona voluntas in bninibus auraalur el A qnod noneril libi mittens funiculum sorlis in coelu
fructificetur in Dorriino. Domini, o Israel. Ne4oqtiai_iinilo([uenles. Non slil-
Gratia Dei sumus, fratres charissimi, id quod Iahit super istos, non comprehendel confusio, dicit
sumus. Idcirco nohis providendum est et oppido Dominus, Jacob: Ntimquid abbrevialus esl ;spirilus
decerlandura-ne in ea vacui inveniamur, sed, eadem Domini, aul tales sunt cogitationes ejus? Nonne
nobis eobperante gralia, fructum Doniino plurimum verba mea. hona sunt, cuin eo qui recte graditur ?
Teponemus. Quod aliler fieri non pptest, nisi sa- Et econtra, populus nieus in adversarium consur-
pientianr sectamio, ejusque prsecfpta leclionibus el fexil, desuper.tunicam palliuni sustulislis et eos qui -
hymhis meditando, atque eo adminiculante im- transibant -simpliciler, converlislis ad hellum. > Et
piendo, orando, vigilando, et voluntateni ejus -(in econtra-. De his qui acctisantur vel tribulaiUur per
quanlum ipse largitus fueril), peflicere studeamns. J.ahum"propheiam confortaris.eossic loquitur Domi--
Nec eamdem negligendani gfatiam nobis Dominus nus, dieens : « Et confortans in-die lrihulationis,_et
dedil, sed fideliter exercendam tribuil.-Dileciio'enim sciens sperantes in.se. Et in .diluvioprsetereunlc con-
sine,.sirohlatione in nobis esse, et apparere debet, summalionenrfacietJoci ejus, et iriimicosejus perse-
"quiaomnis qui odit fratfeni suum liomidda est. Qui qiientur tenebrse. Quiil cogitalis contra Doriiimim?-
vero diligit eum , iriDeo mahet, elDeusTn e,o, undc B Confirm.ationem.ipsc faciet. Non consurget duplex
ct AposTolusait: « Nolitejudicare,fratres, invicem, tribulatio, quisrsicul spihse Se invicem complectun-
sed hoc judicaie fnagis, ne.ponatis offendiculumfra- tuf, sie cdnvivium eorum pariter polantium, cohsu-
tri vcl scandalum; »-el ©bminus inquit :•_'Quod lihi mentur quasi slipula ariditale plena.,Ex le cxibitco-
non visfieri, alteri ne fucias; >el alihi. «Iii hoc co- gilansconlra Dominummaliiiam, mente pertracians
giioscenlomnes quia raei estis discipuli, si dileclio- pi-sevaricationem.Hsec dixit Domiuus : Si perfecii
neriihahueritis adinvicem;-> elSalomon ail: s Sacri- fuerinl, ita el pluves, sic quoque altondentur et per-
iiciuni salutare cst attendere mandatis et discedere lransii.it. Afllisi le et non affligam le nltra. > Facile
ah bmni iniquilale. > SummaeiTmriniquitas est fra- est, fratres," verho failere hominem,.sed rio.nDeum.
tres detrahere,, et acchsare, .unde-'scfipium. est: Sapiens non qst qui nocel, nec vir linguosus in ma-
«,Omliis qui detraliitfratrem suum homicida csl. » liim se diriget in lerra, iiihll vero mali vult, qui
Etomnis libmicida noii Iiabeipaftemautlisereditalem fidelis est. Malb enim et pravo ingenio fides aliena
in regno.Dei, el alihi : « Cavete vos, fralres charis- . est, ail ehim Aposlolus de ihftdeliumigiiorahlia .« Si
simi-., ne parlicipes efficiamini"(quod ahsit) malis enim cbgnovissent nuriquamDqmlnuinglorise crucii
eoruin,-> et non solum voscavele-a talibus, sed et fixissent. -i Cfucifigunt enim Dominum qui eum in"
cavere alios ab eis, et averteredocete, <le hls enim sacerdotibus suis persequuniur: quia crtix a crucialu
Domihus aif per prophelam Michseam: « Vse qui dicitur. Magnum vero sacruni sustinet qui compa-
cogilatis inulile, et bperamini jnaluni in cuhilibus titur : sed, tamen beati qui perseculionem patiunttir
Vcslris. In luce matutina faeient illud quoniam coir propler-jusliliam. Ecce ait Judas Aposlolus: « Veniet
.tra Deum est rnanus eoruni: Et eoricupierurii.agrosj Dominusin millibus suis facer.ejudiciuni, etperdere"
et violenfer tulerunf, ef domos famierunt, et calum- omnes impios, et argnerc- omnem carnem, de omni-
iiiabanlurvirum,etdomumeius,vIrumclha-i'editatem bus impielatibus eortiin. > Ilsec, fratres, valde li-
ejus. Idcircodicil Dominus hsec : Ecce ego cogilo nienda sunt ct perpendenda, ne veniens unusquisque
super familistrn islam malum, riude nbh aufefetis ad judicium poenamcum impiis recipial,-sed cuni
coila vestra, et non amhulahitis superhi, quoniani justisgloriam.-QuodpiusDominus prsesfare digiietur,
lempus pessiriium est. In die illa sumetur supef vos . qui vivit etregnat per sseculacuncla. Dala Kalend.
parabola, et canlabunt cantictim cum suavitate, di- Maii, Heliano el Velere cc-consulihus. -
eciiti.ura .: Depopulalione-vastati-sumus, pars ph-

INCIPItJNT DEGRETA SIXTI PAPJETRIML- "


(AnrioDomini 129,tempore Adriani.) . ,
Oriraibus in Deo Patre, et Domiiib noslro Jesu D est. Fidem cnim reclam. vos tenere opprtel, ut dis-
Chrislo dilectis fralribus in charilate Domini noslri sentienles ab. aposlolica"non silis d.octrina. Uniuh
Jesu Cliristi, SIXTUS "RomanseEoclesise archiepisco- enim verum Deum.Palrem et Filium a" prbphetis et
'
,pus salutem". . ." apostolis oslendinms prsedicalum, a quibus eliam
Gharissimi, fideliler agite in oihriibus, ul fideles Spiritum sanctum credinms non csse discretum,
et non ihfideles inveniamini. NoTileimitari malttra, Tsaia"propjietadicente : e Ego sum-Deus et non est
sed qubd bonura est agile, qula qui ex Debesl beue aiius pfseter me. ISt perineipsum juro, quia exivitl
jacit, qui aulem male, non ex Deo, sed ex diabolo ex ore meo vcriias; el sbrmo-meus'rion averlitur;
HH---_ .'; - DECRETALIUMCOLLECTTO, ." _<".__.
quia m.oi inclinabitur omne genu; .et omnis lirigua _t 4 Jjefur : « Miserere nohis "Deus oipnium el ostende
eonfilehilur per Domlnura, dicens : Juslitia efgloria nobis lumen miseralionis, el iinmitle timorem tuum
ad eum vepiet; >Et ul in hbc lestiuionlo-Palreni et - super gcntes, qui non exquisierurit te, ut .cqgnoscant
Filium simul-fuisse cognoscalis Paulum apostolum . quia non est alius Deusnisi lu, >Item alibi: «Dominc
audite dicenlem : «Ulin homine, inquit, Jesu omne- "Deus Israel, non .est libi siniilis.in coelo .sursuin ,
genu flecialur eoelestium,lerrestrium, et infernoruin, , neque in terra deofsuni... Etin psalmo sepijmo de-
et omnislingua confileatur,-quia DominusJesusChri- eimo ; « Quoniam quis Deus prseter, Dominum,,aut;
stus in gloria est Dei Palris omriipoteiiiis. > Qtiod si. quis Deus, pfseter Deum noslrunr ">El ih Genesi :
secunduraaliquosFilius.est minor Palre suo,ergomi- « Etpluil Do.minusa Domino-ignemel sulphur super.
noratagS est elgloriaPalrisin Filio.Eiubiesl quod , Sbdomain etGomdrrhani et everlil- civilates illas.. »
in-SalomoiieScripluraloquiturdicens : < Sicutenim - Si solus.Patef Deus.esl, quis pJuit ignem ei snlphur
inconspectu eofum, in.quit, magnificalus es in nobis, supra prsediclas.ciyitates, ul eas everteret? Quseso,
iia ineonspectu nostro magnificaherisin illis ut co-., resppnde. Et in peutefonomio.j«Dominus sqlus dedu
gnoscanl te sicut etnos cognoviraus, q-ioi.i.amnoti. cebat eps efnon fuil cum illis Deusaiienus. > El Pau-
est Deusprseler le, b.omine? .>,Diligenter attende et, _ lus.apostolus,: « Unus Deus qui justifical circtimci-.
agnosee Filium esse"q.ufroagnificabitur in judicio, g] sionetii exTide, e'f prseputium per fid.em; > et ad
dum veneril vivbs et mofluos judicare.Tlem Isaias: :; Corinthios : . Deus eratin Chrislo.niundum •econ.
< Audite doraus Jacob, el residui "domrisIsrael, qui cilians.sihi;»,et itcrum :.. Non esj;_D_eus."iiisi unus-, >
egredimini ex utero et erudimini a puero usque ad. etadGalatas :T,Mediator aulemuhiusiion est, Detis
senectulem. Ab inilib ego sum el quousque senesealis :_ autem u.nusest; >el uuitatem Patris. et Fili.i, et Spiri-
egosum. Egb"vbsfeci etego suslineo, ego remittam, tus saiicti denionstrans, Epliesiis scrihens, ila confit-
ego suscipiam, dicitDoniinus.-»Etiterum: _ Egosurn mat: «Sufferentes iuvicem in cliaritate, sollicili sei-.
Domlniis Deus, prsetef me non cst alius Deus, an- vale Jinitalenrspiritusin yincuJopacis. TJnum corpus
jiuntiansnovissima priusquam fiant,et slatimcon-. . etnnus spirilus, sicut .vo.cali.eslisTii^unaspe voca-
summata" sunl. J Ttem alibi : « Audi mc Jacob et:; tionis veslrse, unus Deiis, una fides, unum haptisma,
ikrael, quoniam ego feci. Egp sum Dominus -Deusr; unus Deus (Ephes. iv, 2)..'» Si non" sane sapientes-
iuus, et non est alius pra.ler Tne.-> Iiem ibi: « Ego ,. unitatemTidei voluerinl, simplici eorderecipere, ex
_.um Dominus DeusTuiisprimus et ego novissimus. - hbe ilaque testimbnio in uno.spiritu ppferunl simul,
jei in-ea quse superventurasuht in novissimis ego Patris et.Filiiunitalemcpndisccre.Patreni jgitur, ut
sum. Egb sumDeus quite.creavi, qtii te adjuvi.,'et. superius cphiprehensum est, ih divinis Jilteris, iiigeni-
commuriiyi dexfera mea. . Et unitalera Palris.el lum, propriepositum nec.%ere possiuu.penitus nec
FiliiassignausToquilur dicens : « Ego iestis vesier.,_iG probare. ,Sed quia^id ipsuni.fides exigit.christiana
. dicil-DbmiriusDeus, et puef meiis lu quem ego elegi, _- -absqueidja duhitalione iugenilu^ creditur qui tamen
u't sciatis ct credatis, quia ego sum, et ante me non , secundum s.eriem S.criptura.ruin;in FiJio a se genito
fuit alius Deus, etpost nie nbn erit."_>-Omi_i> lii qui _unus essemonstfatur ..... "'',,
noh saiie sapiuht, eligant .ex.duohUs auf fateanlur- '-De csetero placuit propier malofum hoihinum in-
Patrem etFilium Deumunum, aut si solumPatrein- festationes, ut in acciisaiioiie.Domini minjslrorum.
Deum esse coiuendunt, ergo illis Dbminus noster . primo persona, fides, vita, et conversatio blasphc-
Jesus Ch.rislus Dei Filius noji erit Deus., quia scri- manlium enuclealim perscrtitetur. JSlaniTidesomnes
ptum esl: « Ante me non fuit alius Deus etpost me actus liominis prsecedere"dehet., quia-dubius jn fidu
non eril. > Si seeuridum Talesita esl, eur Aposlolus infidelis est,-nec eis bmnino est credendum qui ve-
faliaprsedicat efeumdem Fifium Deum super omnes ritatis fidem ignorant, hec reclse conversationis vitam
henedicium insinuat:'«Quoruni palres, inqiiit, ex qui-.. ducuril.*Quonlam tales facile"elindiJferenter lacerant
bus Christus securidum.carnem' qui est super dmiiia . :el criniinanlur recte ei.pie yiyentes, ._dcifco suspi-
Deushenediefus in ssecula.t Item Isaias ai.t: _ Doini- ciq eorum discutienda primum, et corrigenda, neqtie
nus Deus Israel qui liberavit eurii de JLgypto. Eg. ' aceusaloribus suspeclis vel de inimicorum domo pro-.
sum primus et ego post Jisecet prseler me non est -D - deunlibusesl cfedendum. Erant enim quidam qui
Deus sicut egb sum qui stet et vocet, et prsepai'et prjus videhantur esse ex nobis, sed non erant ex no-
^iriihi, ex quo hominemfeci in sseeulo. > Item alibi j, bis. Si vero cssentex nobis, mansisserilblique no-
Tln tebst Deus et nesciebanius et noh esl alius Deus- hiscum, et non coiiturhasseni fratres; « Exacuerunl
. prseter le.Tti es enim Deus el \hesciebamus", Deus' enim,. ui ailPropheta,«linguas suas sicul serpehtes,
Israel Salyator. > UnusDeus upn siinl Pater et Fi- ven.enumaspidumsuhlabiiseorum(Psa., cxxxix,4).«
lius? Quis esi. liic Deus , In qub esse diciluf Deus; •Quaprbpief hi fespuendi sunl si infcorrigihilesappa-
Paier quem alium Deumnon esse propheta ssepenu- ruerint, et vitahdirne Domino decipiant famulanles.
mero prbtestalur? Et Bafuch : « Hic Deusioster, Slate ergo, dilectissimi, super-vias aspicjenles elin-
ait, et non applicabituf alter ad eum qui -inyenii tcrrogantes de semilis Domini antiquis : et .videte
omnemviam scientiseel-"dedit eam Jacob puero.sub quse est via Dominibona elrecla,ei ambulate in ea,
et Israel dilecto suol Pos.t hsec in lerfis visus est et et invenietis requieirianimabus vestiis. Eata dcciriw
«iler.iiomines*conyersatus est. t-Ei ih Salomonc1)5- sexia Kalen. Maii.sub Adriaho-ef Vefo.
50S , « . APPEND.AD.'s_EC. IX. — ISIDORI JlERCATORIS iU
'
ITEM EPISTOLA SIXTI PAPiE
SIXTDSuniversalis aposlbliae-Ecclesise episcopus A bus possii. Ah hac enim sancla Sbde, a sanetis
omnibus episcOpisin Dominosalutenf. aposlolistueri, defendiet liherari episcppijussi sunt-,
Cognoscal *veslra'sapienlia, charissimi fratres, ut sicul eorum dispositioneordinanle Domino prii
quia in hac' salieta sede apostblicaa nohis et rreli- milus suiit consliluli, sicTiujus sanctse Sedis, cu-
quis episcopis cselerisque Domini sacerdotibhssia- jus disposilionieorum causas etjudicia servaverunt,
lultiin' est, iil sacfa vasa non ab aliis quam a sacratis proiectione, futuris lemporibus sint ab omnibus per-
Doniinoque-dicatis coiitreclentur hominibus. Indi- versilatibus semper liberi. Cnde culpanlur hi qui
ghum^alde est nlsacra Dominivasa qusecuriquesint aliler circa fratres egerinl, quam hujus-sedis reciori-
liumanis usibus serviant,1aul ah aliis quam a Domino bus placore"cognoverint. His taliter eonsideratis' at-
famulantibus eique diealis tractentur yiris. Ne pro qtie cum rejiquis episcopisdecretis.lanquam omnium
talibus -prsesumplionih.us iralus Dominusplagam im- curam gerentes, propter sedis proprise apicern de-
ponat populo suo, et hi eiiam qui noii peccaverunt cernimus, nt nemo pontificum aliquem suis'rehiis
mala pali.anlur aul pereant, quiaperit juslus ssepis- exspoliatumepiscophmaut a sede pulsum exeomniu-
sime pro impio. Altendite-, fralres, ne talia vrris in-• =nicare, aut judicare pr_csumal, quia non est privi-
Ecclesiis permiltalis deineeps fieri, negresprelioso legium quo exspojiari possit jam nudatus. Si quis .
sanguine Christi redemptus in" prsecipitium (quod B aulem alitcr agere prsesumpserit, '.sciat ceiisuram
absil) rual; propter quod assumite armaluram JDei,' hujus Scdis aum omnibus membris suis sihi ven-_
ut possilis resislere his qui conlradicunt verilati, et ' turam , et sicut egeril, ifa recipiet.'.Si bene Jjene.,
induiie voslorica juslilise, calceali pedes in prsepa- grave grave,. Si pessimepessime, quoniamdignus est
ralioneEvangeliipacis. Si quis veroveslrum pulsalus • operarlus mercede sua. -Nos,tratres, nullum perdere
"fueril in aliquaadversitale licenter hanc sanclam el volumus, sed ipse perdit se qui pie considerala.ayer-
aposiolicamappellet Sedem,-ct ad eam-quasiad-eaput; tit, el qui Apostolorum.et hujus sanctse Sedis.de-
suffugitimhabeatjiie irinocens damnetur, aut Ee- creta libenter.violai. Sed nunc, fratres, commenda-
clesia sua detrimentum palialur. Si aulem ei necosse mus vos omnes Domino, el verho gratise ejus ,-qui:
fuerit earaque appellare minime ausus fuerit, et : polest perficere-el dare-hsereditalem cum omnibus
voealus tamen ab hac saricla ,Sede fuerit",, nonre- sanciis-; ipse aulem Deus pacis et consolationis det.
nuafvenire, -sedcorifesiim_ul ei bunliatumfuerit,- - vobis idipsumsapere in-alterulrum, ut vobis invicem
venire festinet,' et-eausas pfo quihus vocatus est pru- succurratis, el non silis divisi, ut unaninies, uno ore
denler dispbnal, atqiie sinecesse aliquid cbfrigere' el unbcofde honorificemuseum in concordia et con-
fuerit, cum his quos hicprimos inveneril,-corrigat;' ', solatione fratrum , qui potens osl conDrmare nos
ad Ecclesiam tamen suam rion prius revertatur quam -; *Cseciiridum Evangelium ejus, juxta revelalionem.
lilteris apostolicisvel fernialispTeniler instrucfus at- - roysterii seterni, lemporibus scilicet perpetuis, qui-
qbe purgatus, si fueril unde. El postquara domum. hus vobis mtinera futurorum gattdioruni largienda
revcrsus fueril, cognoscantyicini sufqiialiler liicsua sunt. Data nono Kalen. Aprilis, Adriano el Yero cc.,
- -.-"'
aliorumque eausa discussa fuerit, quatenus eam cdnsiil.- .
ahsquealiquaambiguitateriuntiareelprsedicare.omni-

INGIPIUNT: DEC-RETA TELESPHORI PAPiE.

Dejejunio septem hebdomadarum ante Pascha, ct de missarum celebratione innocte sanctaJSa-.


4alis Domini, etquo tempore aliis diebus misscs celebrentur, et de episcoporum defensione.

(AnhoDpmini151,AnlODinoPio.imperatpre.)

'. Charissiiiiis fratribus el dil.ectissirais episcopis clura Pascha omnes clerici in sortein Domihivocati
TELESPHOKUS Romanseurbis arcliieoiscopussalutem a carne jejunent.; quia sicut discreta dehet esse
in Domino. , . Vila «leficorum a laicorum coriversafione, ita et in
- Credjmus sanctam fidemvestram in apostolorum jejunio dehet fieri discretio., et sicul laici et sx-
erudilione fundatain, hanc tenere el hancjiopulis culares homines riolunt eos reeipere in accu-
universis exponere, qusevidelicel a conslitulis apo- sationibus et infamationibus suis, jla nec cle--
slolorum, corunique successoriinrnulla ratione dis- rici debent eos recipere in impulsationibus suis;
senlil, p.er quos jtistum est' cseteros erudiri. Qua- . ationiam in omnibus discre.la debet _semper esse,
propler cognpscilc a nohis el a cunclis episcopis in et segregata vita,"et conversalio"clericbrumac sse-
liane sanclam et apostolicaniSedem congregaiis sta- cularium laicorum. Et, sicul hi amplius sunl ap-
liitiim esse, ut septem hebddniadasplenas anie san.- piicali divinis chltibus, et familiares Domini dicun-
' :
m -DECRETALIUMCOLLECTIO 106 ,
' "
lur Salyaloris, ila moribus et conversalione atque. V Tpsi enim qui propno ore. corpus Doroin), confi,-
sancliiate- dehent esse distincli. Has ergo seplerii ciunt, ah onmihus sunt obediendiaique. tiniendi.,, et
:_iebdohiadasomnesclerici acarneetdeliciisjejunent,- :non_ dilacerandi aul detfaliehdi, quia a quibus sp-
ei hymnis, et vigiliis, alque bfatioiiibus, Domino Tfomini populusbenedici, salvari et instrui cupit(-
_iiii_erercdienocluque sludeant. Nocte vero sancia -nullatenus debet eos arguere, nec vulgus in eorum
•iialivilalis Domini Salvaloris missas celehfent, et . accusatione suscipi. Popphis enim ah eis docendus
hymnum-angeTreum in eis soleniniter decantent, quo- est, et corfipiendus noii ipsi" al) eo , quia non est
Tiiarrietin eadeninocle al) angelopaslbribus riunlia- discipulus super hiagtslrum. Nullbmodoigilur Do- "
tusest, sicut ipsa Verilas lestalur, dicens: « Paslo- mini poiilifices el reliqui sacerdoles quibus Domini
fes erant in regione eadem vigilanles et cuslbdiehtes oommissa est plebs, rile populum possunt eorrige-.
; noctis siipra"gregem suum. Et ecce angelus re, si decepiionis se cogrioverinl laqueo infestari.
" vigiiias
Dorainisletil juxla illos el timueruni-linibre- magno, Unde justum est oriines in-universo orbe.docto.fes
-•el dixitillis angelus : Nolile limere, ecce eniiri cvan- legis^ ea quse lcgis sunt sapere et non sacerdotes
gelizo vohis gaudium magnuro quod erit onini popu- Doihihi-Tsibiissuis, aul quibusiibet-macliinalio.nihus
.b, quia nalus- est vohis hodie Salvator, qui est rhaculare, duni ipsos disponuntaut cupiunt macu-
Christus Dominus, in civilate -David. Et hoc. vobis B lare'_ potius. seipsos maeulant.el vulneranl. Dei
signum : Invenietis infantem parinis irivolulum, et ergo' accusal "ordiiialionem qui eos qui ah eo con-
positum-inprsesepio; el subiio facla-esl cum angelis "stiluunlur, sacerdotes accusat, et daninari cupit, a
multiludp. militise ccejeslis, laudaiitium Dominum qiiihusse omnes fideies caverc debent; quia non
el dicentium : Gloria in altissimis Deo, et in terra .solum qui faciunt, sedptiam qui consentiunt.facien-"
pax, liominihus hpnsb yo!urilalis'(___ic.n, 8-14). > . libus. fei. sunt. l." ' -,
Csetefumrconsidefalimpius justum, et quserit ut occi- Christus enimDei Filius Domihus noster, liumano .,
dat g4 eum.. Dominus non .derelinquet eum in geiieri salutem. condonans plenam',.de_ npbis ait:-
manus ejus, et non condemnahit eum cunrjudica- «.QuLvosrecipil, me recipil, el qui vos spernit, nie
Lilur illi. Exspecla Dominum et cuslodi viam ejus, spernit (Mailh. x, ,40; Luc. x, 16). > Si ergo Domi-
el exaltabit te ut possideas lerrain, cuiu inlerihunt nus in eis recipitur, et rejicilur, proculdubio ipsius
impii, videbis.-Yidi impiupirobusium, et foitissi- sunl qui iri eis rejicitur, vel suscipitur. Et lu quis es, _.
mum,sicutindigeriam virenlem, eltrahsivi ei ecee qui judicas sefvum alienum ?, Proculdubio irans-
non erat,- et, qusesiyieum_, et non est.invenius. gressores legis Dei etapostolorum, alque propheta-
C.uslodisiriiplicitatem._et vide rectuni, qui^ierit ip_ _;rum, et nbn solum harum,sed etiani Iegtim humana- .
exlferrium viropax; prseyari.catores aiitem inter- rum. Onines enim jleges lam divinse quam huraana; .
.ibunlpariler, etiiovissinium impiorum peribit. Sahis alienum seryum judicare prohibent. Quid.pulas erit
autem juslprura a Domino, forlitudo ebrum in tem-- de.te,,cuiii transgressores et eonculcatores Jegis Dqi
-pore Irlbulalioni.s, el auxiliabifur eisDoniinus, et daihjiabuntur? -Profecto et. tu damnaheris ,. quia.
' salvahit
eos. et efipiet eos ab impiis el salvahit eos, poslposuisti maridatum Dei,et.tua"ro. adimplesli yo,-
quia-separaverunt in eum; et alihi : « Quid gloria,- Iuniaiem.,quoniara sicut digiii suiit vija.qui manda-
risin malitia polens? Miserieordi.aDei lola die. In- lum Dei adiinplent atque custodiunl,1ta rei et per-
sidias cogitavit Jingua tua. quasi noyacula, acula digni sunt morle , qui ea ppsiponu.nt' et in vanuni
"faciens dolum. Dilescistimaiiiianrmagis quani bo,- ducunl. Est cnim iri apostolicis .scriplum irislituiis,
num, niendacium magis.qham loqu.i justitiam. Di- alierius vitam nemp laceret, et de malo -alieno os .
lexisti - omriiaverlia ad deyprandum,,Iingua dolosa, suumnon coinquinet. Accusatqres. vero et accusa.-
sedDeus destruet;te in sempiterjium , .lefrebit el • tiones, quas leges ssecuii nqn admittunt, et nossuh-.
eyellet le de labernacuio et eradicahit te de ten-a .movenius, et accusatori.omnino.non credi decerni-
"viventium, et videhunt justi et .liniehunt et "super nius, qui absente adversarjo causam suggerit ante
cum ridebuiit. Ecce vir qui non posuit forlitudinem 'utriusque parlis justam discussiqneni. Nec lii qui
siiara Deum, sed speravil in niultitudine^drvitia- npn sunlidonei suscipianlur ad accusationem, et
nim suarum , coriforlatus est in.-insidiis.suis. Egp onipes qui adversus palr.es armanlur, infames esse
"aulem sicut oJiya virens in_domo Dei, speravi in censemus. Palres enim omnes venerandi sunt, non
misericordiaDei, in sseculhra et in selernuin. Con- frespuendi, aut insidiandi. Bi vefo. qui c.um ini-
rfilebortibi in sseculum, quoniam. fecisliei exspe- mi.cis.hioranlur , aut. qui suspecti Iiahenlur, nii-
clalio nOmen tuum, quoniam bonurii"est ih con- nime recipianlur, quia eprum "a.mulali6laceral eliam'
sp.eclu misericbfdiarum tuarum. > Reliquis ehim iiinocenles. Hunc niurum firmissimum slaluenuit.
temppribus missarum celehraliones ante horam diei p.alres noslri,"et nos.eum^eis cpntra perseculores-
leriiani miriime suht cclchrandse, quia et eadem npstros, ut iiop reni.edioeoruni. pellanliir' machina-
hora.Domihus 'crucifixus est; et super apostolos . menla', et vos securiores et sancliores famulari me-
Spirilus sanctus. descendisse legifuf; Ah episcopis reamini yeslro Salyalori'. De. lalibus..enim' insidia-
aulem idein arigelicus hyninus pro tempoie et loco loribus et accusalorihus.servpfurh suoruni loquitur
in missarum solenriniiscelehrandus/est. alque so- Jdominuspe*fpfophetam dicens : « Os tuum misisti
' -
iemni.ei' reciiandus. ad inalitiani, et lingua lua concinnabat doltiHi,,
iOl . APPEND.AD S_EC. IX. — ISIDORIMERCATORIS , TCS
sedens adveisus iratrem luum loquebaris, et in Atibuset non nocenlibus, sed supportan.ibus ait per
filium malris tuse fabricabas.opprobrium. Hsac fe- Prophetam Dominus : « Non sedi cuin viris vanita-
cisti el lacui, existiraasti similem tui me fulurum,? lis, et eum superhis non ingrediar. Odivi ecclesiam
arguanfte, et proponam ante oculos tuos. Inleiligiie pessimorum et cum impiis non sedebq. Lavabo in
lisec qui obliviscimini Dominumne forte rapisit et non innocenlia palraas meas, et circuiho altare luum,
sit qui liberel. »'"-,. ... Domine, u.t clara voce pnedicem laudeni tuam, ct
Languenles autem in Islo conamine notandi sunt, -cnarrem omhia mirabilia tua. Dominc, dilexi Jiabita-
et a talibus repellendi. Tales enini membra sum .cuium domus tuse,-etlocum tabeniaculi glorisetuse:
diaboli, qui sursum alque deorsum pefvolans quse- neponas ciimpeccaiorihus. animam meam, et cuni
rit quod possil occidere, quos possit separare, quos viris sanguinum vitam meam. In quorum manibus
possit .devorare. Propler quam rem vigilandum est, scelus, et dextera eorum repleta est muneribus, ego
et armis cceJeslibus sumus muniendi, ne in ejus antem in simplicitale mcagradiar,redime mc, ei.mi-
coinpedes incidamus aut ejus* foveis illaqueemur. ^serere mei; pes metis sletit-in yi"a,in Ecclesiis hene-
Dee.et enim in laJibus eausis hoc maxi.meprovideri, dicam Domino. > Concordent igitnr cum omnibus
ut sirie sirepiliiconcerlationum ef charitas custo- Dei sacerdolibus hse charilatis seiuenli_e.,in quibus-
diatur et yerilas defendatnr, atque innocenies et B vos fixos et firmos exstilere judicamus. Deus vos-
Domini ministri illsesi lil.ereiilur. De Jionis, ergo el ihcolunies cuslodiat, filii cliarissimi. Dala xv Ka-
legeni Domini custbdientibus fratribusque adjuvan- Jend. Martii, Antonio elMarco IV cc. consul.

IKCIPIUNT DEGRETA". IGINII PA.-P._E DE FIDE ET REL.IQUI&

'GAUSIS.
Dc fide et reliquis causis:
'Anao Domini14o,lenipore AnloniniPii impefalorjs,)'

Ipisits 111Chrisli nomine"~aImsc iirbis Romse-epi- C nisli ahte tempus perdereiios?*veiiilFilius hohiinis
scopus, cunctis in apostolica fide etdoctrina degen- salvare et quserere quod pefierat. > Item ibi : i Ego-
- veni ul vifam habeant, et almndanlius habeaht; _.
tihus, sahitem..
Charissinii, Deus Filiuni suum misit in simililudi- item-ibi: « Nemo ascehdit in coeluraj nisi qtii de
nem carnis peccati, el de peccato damnavit pec- co.lb descendit, Filius Iiomims qui esl in ccelo. i-
catum in carne, ul jhslitia Tegis implerelur. Filius 'Niinquid ih his Janlis ae talibusTcstimoniis.quihus
nonsecundum deilatcm solam a Palremissus.est,sed *seFilius Dei a senielipso veriisse leslalus est,. po-
secunduiii carnem, quam clementer elpiepro nobis Teril quis dicere ab alio et nbn a semetipso venisse ?
assumefe nbn dedignatus est. Nam quod semetipsum, dum manifestiim est, quod qui carnem nostram
exihanita majeslatis suse polentia, idem Filius mise- dignanter assumpsit, voluntarie et non ah alio mis-
j-it, Apostoluscontestaturet dicit:« Semelipsura.exi- sus advenerit; nam qiii in Patre nianens, ubique
nanivilj formam servi accipiens, humiliavit semef- potenlia sua consistit, uhi quo a Patre millerelur
ipsum, faetus ohedieiis tisque ad morlem , morlem omrii modo non habuil,quonia'm huHa.pars coelorum
autem cr.ucis (Plrilipp. n, 7, 8). i El Isaias : « Non ac terrse a conspeclu Patris excipilu.f, ubi seeundum
legalus, ricque angelus, sed Deus ipse veniel, et sal- vosa Paire Filiusmillere.ur?elPaulus : « Renova-
valiitrios;". ilera ibi : « Palam apparui non_quseren-D mini, inquit, spiritu menlis veslrse, el Induite no-
tibusmc. i El Jeremias : « Dereliqui domum meam, . -vum homineni qui secundum Deum crealus est in
dimisi liacredilatem meam, veni ef faclus sum illis juslilia el sanctitate veritatis. . Et ad Hebrseos:.«In
in oppi'ohriuhi. J Et in Miclisea: « Eccc Dominus eo enim in quo passus est ipse et teht.alus est, po-
veniet, et commovebuntur suh eo monles; t et in "tens est eis" qui tenlantur auxiliari, > unde sanctse
Zacharia : « Gaude et exsulia filia Sion , quia ccce vocatiohis semper eoelesiispanicipes. Considerale
ego veiiio, et commorabor in medio tui, dicit Do- Apostolum corifessionis nbslrse, et ponfificem Je-
minus"; > et Apostolus ad Tiraolheum : « Humanus surii fidelem existerileni qui vocavit eum. Et_ ad
sermo et onini aceeplipne dignus, quoniam Jesus Colossenses:« Nunc aiileradeponile et vos universa,
Christus venil in, hiine mundura peccatores salvos iram, indignationem, mali.iam, blaspbeniiam , lur-
facere; t ef Malachias :"«- Ecce subifo veniet in piaque vefba ex ore vestfb non procedant. Nolite
templo suo D.ominusquem vos quseritis, et angelus ^mentiri invicem.Exspolian.es vos rveferem homi-
Teslamenti quem yos vultis; J in Evangelio : .«Non hem ciim actihussuis, induite novum eum qui re-
-.eiiivocarc juslos,,sed peccalores in poenitenliam. J hovatur in agnitionem secundum. imaginemejus
llcm ihi:.« Quid nohis, ct quid lihi Jesu, Filii D.ci,ve- qui crcavitcum. i Nur.quid is qui univcrsam
139 - - .DECRETALICM-COLLECTIO, . •. - 110
-_._,-, .
crcaturam,- visibilia-etinv.isibilia proprise ..virtu.e -A. -C.riminafioiiesmajorum-natu per alios nqn fiaiil,
polesiatis procreavii ac fecit,. seipsum anle,,aut' nisi per ipsos qui crimina-iuteridupt,'.si tamen
postmodum (qood dicere nefasesl) crea.vil vel.fa- ipsi digni et irreprehensibile. apparuerint, et actis
cerepatuit?Et'Do_hiftusin Evangelio ail :« Ego;et _publicis .doeuerintoihni.se suspicione carere et ini-
Pater unum sumus;» et ilerurii : «,Qui me videt,vir .roicitia :25> atque irreprehensihilem -fiijemac con-
det elPatrem; ret iterum : «Qui me odit, et-Palreni versationem ducere : necnon et peregrinanegotia et
-
meum odit ;-> Tet iterurii :-"«*Ul omne-^hbnorifteenl judibia prohibemus, quiaTndignum esl ut ab externis
Filium, sicut- libnbrificarit-Palrem,; ,_ et ilerunr: judieerilur qui-provinciales et--a_se-"eleclos debent
«-Ut sint in hobis unum,_sicii( et nos Uniimsumus. ; haheiejudices.Nos quidemex omniparle carpendo
-
Tu in me, et ego in"eis; » et iterum : « Omnia mea" becasiones abscidimus. Nos supernse roembres disci-
lua surit; i et iterum : t"Ego inPalre, et Paler iri . pjinse, quihuscumque cadentibus dexleram porrigi-*
lrie; i et iterum :_« Paler in.ine manens facit opera. nius, el a ruinis prsecipilio quos' possumus releva-
" Ifsec.s Et "
Joahnes-evangelista ait : « In principio mus et deferisionis adminiculuin tbtis vifihuspra_-
crat Verbum, et VerJjumerat apttd Deum, etDeus -befe cupimus. Cerle ,si" vel niens sil recti conscia,
enat Verbum (Joan. i, I); >-el ilerum ipse ad Ear- ' vindicla dignus-esl qui aliis exislif causa periculi;
ihos : «'Tfessunt,inquit,qui lestimonium perhijjeni B qui vero innbcenlem vel fratrem :quocunque inge-
in terra : aqua,_;aiiguis.el"carp, tres inrnbbissu.rit;. . hio p,ef'3equilui',,.ipse 3n se, jugulum moiiis^impiri-
et ires surif qui. tesliiabiiiiiniperhibenT in coelq-: *_git-,_ut-ait diyiiiifs.el h.eaius prseco':. Noli detraliere,
Paler, Veiburii, et Spirilus.et hi tres unnmsuril. _ - Tie eradiceris, noli acctisare,"Tieaccuieris, noli jiidi-
Nos ilaque jn nalurardivihiialis, quia unum surit, care, ne judiceris,. quia in quo judicio judicaveris,,
Pater,_et Filius, et Spiritus sanctiis, nec.Pairem judicahilur de"te..Nemo credilur nos odissp quo-
aliquo tempore credimus,prsecessisse, ri._Thaj__.i_f.. rum relatibne non .isedilur,'dicit enim Doininus:
TJilio, nec Filium pbstea nalum esse ut divirillale Omne r.egnuriiin se'diyisiim nori. slahii^et omnis-
Patris minofelur_ '"."". scieutia aut fegula advefsurii se divisa non stahit...
. C_eterimi,..fralres,sajvo ih oranihus Romanse-Ec- Ideoque necesse est, ut .cpncordiler salubf es ,susci-
clesise privilegio, jmllus metropoiilanus.ahsque cse- _ pjaiis j Jibrtahs.j.nihirper coritehiiohem "agenles,.
terorum pnfnium- coroproviiicialiuiii cpiscoporurii sed ad omne sludium deybtionis unanimes, divi-
instantia aliquorhm.au~diatcausaseoi'um,quia irritse nis et aposlolicis' coiistifuliotiihusparcsitis. .Data-j
erunt aliter actse' quam. in _eonspeclueorum-om- xvuEaleiid;, Oclobfis. Magpo et -Canierinp consu- -
nitini xenfila__e,-etigse,,siTeceTit,_.coeixeatiira.Tia- iitois.. " -.-'." . .'
iribus. . ... /_-•_- -~ ... ,.-.. -.

, EP-ISTGLA IG-ITS.M .PAP_55 AD-.A-THENIENSESv-


'
T^apaIGIKIUS-Atheniensibus salulem. Gqpi.de die_in"diem ahimam jusiam iniquis operi--
-""Multa mijii fiducTaesr-apud yos, fratres, eXmulta"- hus-cruciabaiu. Novil Deus pios de' tentatsone erj--
gloriatio pro vobis. Repletus.sum cons,olalione,rsu- pefer iiiiquos vero in dienrjudicii cruciandos reser--
pefabundo gaudioin omrii-iribulat.orie.nbstia. Tri- vare, roagis aulem eps qui post carriem ih concu-
hulor enim quandq devolhs audib quod nbnoportel. "piscenliam immuhdilise ambiilarit, .damnalidneriique-
CQnspior vero quoties ea inter- vos; iieri cognbverb" cOnteinnuiil, aHdaces,~.sibi''placentes;se"ctasnbn'me-
. quse honb3 clifisiiahbs decet implere- «_Nolite,fra- luunf facere,. "lilasphemanles. -Uride aiieni erroris
tres,- jugutri ducere' cuin irifiaeiibus, _ unoVdocibr soeium a sui pfoposili tramife-non recedenlem, aut
gentium Ioquitur dicehs :;«-Qusepafticipatio justilia. ajiosioiicse-sedis jussionibus"-inbbedieniemsuscipere
eum iniquitate?. quis autem. consehsus templo Dei ivon "possumus, quia inter fideles credenles yei.san- -
cum idojis? vos enim estis templum Dei viyi, sicut- ctorum P,alrum jussionibus obtemperantes perniitti-
dicit Doniinu.s. "QuoniamThliahitaJjoinillis., el-in- jnus, "quiaiiiiei'_ideles-.magna debet esse discretio :
amlHilaho,"et ero illoriim Deiis,ret ipsi erunt niihi 'eT-iiilidcles.Si Deus,fralres, juslis hpn pepefcit, quid:
' populus (II Cor-.Vi, li,-.i6)..s'S.i ehiit Deiisangelis- ,; de noljis.peccaiorihus^fieri pulalis? Ctisto.ditevos ab
peccaiuibusnpn pep"ercit,."sedrudehlihus'inferni de^ .*p"mifi iiiquinairieiito bariiis-et-corporis, ut salyi silis,
tractos in taiTafuni tfadidit, iri -judiciocruciaridbs I) in die adventus Domini, unuhi aulem hbc non lateat.,
reservan-, er originall hiundo hon pepercit,' sed oclstr vbs, ul aitApostolus:Charissimi, quiaiihus dies apud-
vuni Noe 'jusfuise"grseconem custbdivif, diluviuni Bbminuni siculmille."a_nni,.et milleanni, siculhnus.
mundo inipiorum inducens, ef civilsite.sSodomoriim * dies.. Nbti tafdat DomInus.prbmissis,"sed-palienter.-
ei Goinorrliseorum in. cinerem redigens, eversibne exspectatprbpter vos, nolens aliqiios perire, "sed
damnavit, exeriiplani eofmn. qui impie acturi sunt omnesad p_enitenliafn revefli. Adyeniel autem dies-
ponens, quid putatis jhiquis e_timpiis .perseverahli- Doniiniulfur, in qtta coelimagnb-impetu transient,
bus iri nequitia eorum eril? Jtistum vero Loi pppres- elementa vcfo calore solvenfuf.. Cuni h_ecergo om-;
sum a iiefandorumirijuria-conversafioiie eruil, aspe- jiia "dissblveh.dasinl, quales-oportet.vos csseIn san-
etu-em.ii "et autiitu justus erat, liahiians.apud cos ctis conversationihtis ctpieiatihus, .eispectanfes.cr
111 APPEND. AD &MC. lX.— ISIDORIJtfERCATORlS .112
properanles in advenlum diei Dei,-per quem cosliar- \ nam suam gloriam, in Christo «esu niodicum passos
'denles solvefilur, et elementa ignis calore tahescent. ipse perficiet, confirmabit, et consolidabit. Ipsi
•Nos vero coelosnovos et terram novanret promissa gloria et imperium ih- ssecula sseculorum, Amen.
jpsius .exspeclamus., in qiaibus'justilia inhabilat. Dala xKalend. Martii, Magno et Camerino consu-
-Deus'atitem omhis gfalise qui vocavit vos in seter- Tibus, - "_ • • . ' - - • . .

XNCIPI.UNT -DECRETA P:II VAVMi


Qt die-Dominico Pascha celebretur.
. - - (Anno147,imppranleAnt. V__rq.) _ .

,. Omnibus Eeclesiis jn eadem qua sutnus fide et B oonsepsum prsestaf "erranli. oves enim paslorem
dqetrina" roanentibris, Pios aposlolicse sedis archi- suum non reprehendant, plehs vero episcopum noh
.episcopus.. . - . - aecuset, nec yulgus eum arguat, quoniam non est
- Gratias-agimus, fratres, Deo,
quoniam crescit discipulus super m.agistrum, neque servus supra
fides veslra. el abundaf charitas uniuscujusque Dorninum. Episcopi autem a Deo -sunt ^udicandi,
omnium veslrum invicem, ita ul nos ipsi in vq- qui eos sibi oculos elegil; nam a subditis aul pravse
T)is:gloriemur in Ecclesiis D.ei. Vide.e,.fraires, vi- vitse lioniinibus nbn sunt afguendi.vel accusandi; aut
detc ut nerao vos. seijuca!., vqlens in- humilifate et Jacerandi, ipso Dominoexemplum danle„quando per
' alium vendeules sacerdofes,
religione angelorum, quse non vidit, amhuhins fru- seipsum, etnohper
'.slra, iuflatus sensu carnis suse, et npn tehens oapu(,' et enientes.ejecil de lemplo, "et mensas nummula-
,ex quq tolum corpus per nexus.et eonjunctiones riorum pvopfio evertit flagello, el ejecit de templo ;
ministratum el cohstructuni crescit in. augmenluni et sicut alibi per prophetam loquituf dicens : Deris
Domini; sed induite vos sictil electi Dei, sancii et stelit in synagoga deorum, in riieaib aulem debs
dilecli, viscera misericordise, benignilatem, bumili- ' discernil. Si quis vero a sup proppsito relrorsum
'latem, modestiam, patiehtiani.supportaiites inyicem exorhitaverit;' et jussum apostojicse sedis libenter
et- dqnanies vohismetipsis si quis habet querelam. r transgressus fuerit, infamis efficituf. Reprohari ergp
Efsicut Christus dpnavit yohis, ila et vos. ' _'" oportet eorum redarghtiones qui in recta fide su-
Cseterum.nosse vos volumusTpiod Pascha _)q- spbcli suni. Fides autem et conversalio, priinum
mini, die Dominica annuis solemnilatibus sit cele- scrutanda est, et denuo qui irreprehensihiles appa-
hrandum. Istis ergo lemporihus Hermes doetor fidei ruerint sunt recipiendi, etnon prius, quia «bonus
et Scripturarum effulsit inter nos. Etlicet nos idem homo, J teslante Veritalis voce, t ex bono thesauro
"Pascha prsedicta die celebremuSj" et quidara inde ' cordis sui proiert hona, malus homo.ex malo thesau-
dubilarent, ad cofrohorandas iamen animas eorum ro cordissui prpfert mala. Ex ahundantia enim cordis
eidem Herrase angelus Bpmini in habilu pastoris os loquitur, > ideopefsona et ppinio acvitauniuscu-
'apparuit. elprsecepit ei, ut Pascha die Dominico ab jusqu.e in .iriilio rimanda est, quia bonisemper iri-
omnihus celehrarelur lenipore suo ; hnde et vqs fesfanltij' a malis. -Bon.i enim.cum malis, licel misti
.apostolica aucloritate instruimus omnes eadeni ser- sint in Ecclesia, vix concordare inveniuntur, quo-r
vare debere,quia et nps ea.dem servaraus, hec de- niamdissimilisesteorum cogilatio",voluntasetactus.
.hetisa capile quqquomododissidere. Nihil enira prodest lioraini jejunaTe et orafe,*et alia
,_ Cavete diligenler omnes, ne quis vps-decipiat per religionis hpna agcre,.nisi mens_abiniquiiale revo-
aliquam astrologiarn vel philosopliiain et inanem rjccliir, et ah. ohlreclalionibiis lingua xohibealur,
fallaciam, secundum tradilionem liomiiium, secun- unde ait prophela : « Cohibe lingtiam tuani a.malo,
dum elementa mundi, et non secundum Christum el labia lua ne loquanlur dolum, diverte a malo et
..eltraditioneni rectam.eln Cliristo enim hahitat om- fac lionum. >Nemo enim bonum faciehs alteri verho
^nis, plenitudo. (livinitalis corporaliter ul sitis iii illo aut faeio npcere vult, quanto minus in suspicioneni
repleti, quiest capulomnisprincipalusetpotestatis,> dcbel veiiire fidelis homo ut dicat aul faciat ea quse
qui sine dubio qui contra mandata ,Dei agit peccaTJ pati nori.TOlt!Quia omnis suspicio potiiis repellenda
et qui consensum prseslal erranli. Hanc sariclani se- estquam approbanda yei-recipienda. « Charilas enim
de,m aposloj.icam oninipm Ecclesiafuni caput esse non quserit quse sua sunt, > sed quse aliorum, quia
prsecepit, ipso dicenle prinpipi aposlpIorumPetio : unius causa mullorum non est prseferenda.«fiec.ia-
«.Tu es Petriis el super hanc pptram sedificahoEc- inini charitalem, semulamihispiritualia. Cliarilas.enim
clcsiamnieam,etpqrtseinferinon prsevalebuhtadver- patiens est, benigna est. Cliarilas enim.non semu-
sus eam, et tibi dalio claves regni coelorum.Et quod- iatur, non agit perperara, non inflatur, non esl ani-
cunque.ligaveris super-leri-am erit ligatumvei bitibsa, non quserit qnse sua sunt, non iTiitatur, non
jn cpslo , e.t quodcunque eril soluluiri super ter- cogitat malum, non gaudet superTniquilale; con-
ram erit solulum et in coelo (Matih. xvi, 18). > goudet autem veritali, oinnia suffert, qmiiia credit,
Quid. eiiim-prodesl iili :su'o~errqre non pollui qui omnia sperat, omnia sustinel. Charitas nunquam
115 DECRETALIUMCOLLECTlO. 114
excidit.iSeraper rogo.vos, ut detenora-rejicialis, et A mus quse.a Deo donata sunt niobis, et ea seclemini
meliora perficiaijs, quia.nos non spifiturn mundi - indiffefenter-. Data vn Idus Aprilis Claro et_Severo
accepiraus, sad Spiritum qui. ex Deo esi, ut scia- .consulibus. -'- "--.-""

EPISTOLA PII PAP_E ITALIOISrDIRECTA

PIDSRbmana, urbis archiepiseopiis, Italicisfra- - nbn.in ferhaenlo veteri, neque in fermenio malitise
tribus salulem in Domino. - - ... "etnequiliie, sed in azymis sinceritatis et verilalis.
Scilis, fratres, quia Dei agricultura sumus, ideo Seripsi'vohis in epistola, ait idem ipseApostolus, ne
ejus, adjutores esse debemus, secuiidura gratiam commisceamirii fornicariis, -rion hfique fornicariis
dedit nobis; si hoc autemesse neglexe- liujus iriundi, aut avaris, aut rapacibus, aui idolis
'.-quamipse
rinius, nulli- duliium est quod damriabimur'. Si vefo servierilibris. Alioquih debuefatis de hoc mundo
Jn.ejus- servjtio prb viribus Iaboraverirrius, yerique - exisse; -Nunc autem scripsi vobis non coinmisceri.
ejus adjutores fuerimus,' ejusquevoluntalerii implere Siquis autera- fraler mominatus esl- forriicator., aut
.studuerimus, profecto ab illo dilabinmr, quia unius- avarus, _au"tidblis serviens, aulmaledicus, aut ejjrio-
. cujusque opus'quale sit, nt ait Apostblus, dies D6- B'sus, aut rapax,;cum Iiujusmodi nec cibuni-sumere.
riiini deelarabit, et ignis;prbbahit. Ad';sedem aulem Quid enim milii de his" ;qui foris sunt judicare?
-apostolicam perlatuni est quod sintinler yoscohten- Nonne de his qiii inlus sunt vps judicalis ? Narii eos
liones et semulationes,1et pfsedia diviriisusibus tra- qiii.foris surit Deus.judica-jit.. Auferte hialum.ex
difa, quidam.buriiariis applicant usibus, el Domirio vohis ipsiil.-Audetaliquis veslruni, h.abens negolium
;Dep_cui tradita suntea subtrahunt ut.suis tisihus radvefsus-alterum, judicari apud. iriiquos.et' non
.inserviant. Quapropter ab omnibus illius usiirpalionis ,ap'ud'sanclbs? 'Ari nesciiis quoniani sancli Dei de
conlumeTia oepellendaosf, he pfsediasibi secreto- •mundojudicabunt?.El si in vobis. judicabilur mun-
rumeoeles.iunCdica.a st quibusdarii irfuehlibus ve- dus, ihdigni estis quidem ut de iiiinimis judicelis,
.xentuf. Quod"si quisquam praesumpseril, sacrilegus nescilis quohiam angelos judicabirous ? quanlo ma-
liahealur, efsicut saerilegusjudicetufl Ipsos autem gisjssecularia! Ssecularia igilur jud.icia si habueritis,
. qui hoc agunt_,cieros et Doinini sacero'otes-perse- -honiempfibiles qui" sunl in.Ecclesia illos conslituite
"
.qui, eosque infamare raudivimus,- _ut maluni super ad judicandum. Ad verecuridiam vestiam dico, sic
_malum addant, etdeteriores fiant;. noniiitelligehtes ;no*nest.iritefvos_ sapiens quisquani qui possit.judi-
.quod Ecclesia "Domini in sacerdotihus cbnsislit bt care ffatrem T.uuni, sed frater curn fratre. judicio
,crescit:.i_ri lemplum Dei. Et". sicuf-qui Ecclesiani C :cOnteiidi_,et.hoc apud irifideles. .Janrquideih qm7
.Dei-vastat-etejus.prsediael doriafia: exspoliat et Tiinb delictuni est invobis quod judicia habelis in-
-Jiivadit fit saci'ilegus,:sic.etiilequiejus.sacefdoles . ler-vos. Quarenon magis injuriam accipilis?Quare
insequilur isacrjlegii reus -existit,- eT-rsaciilegusju- noiriiiagis fraudem paiimini?. Sed vos .iiijuriam
,dicalur. __Euiuiamini,'Tralres,.charismata "meliofa, facilis et fraudalis, el hoc fratribus.. An nescitis
r.el nolite taliaagefe;nec eis commisceri-aut "cbnsen- .qiiiainiqui.i-egnum Dei non possi.ilebunt? Nolile
,tire qui talia agunt,-quoi]iam non ..solum.quitalia errare. Neque ibrnicarii , rneque /idolis servien-
.agunt suni hujus criminis fei, sed qui facientibus tes, neque aduUeri, -neque molles, neque.mascu-
_SS cbnsenliunl. Non ergo gravius- peecalum asl loruni concubilores , neque. fures, heque avari,
.foruicaiio-quani sacrilegium', sed- sicuf: riiajus est . neque "ebriosi, neque maledici,-neque fapaces re-
..peccalumquod in Deum.-commitliluiv.quaniquodin gnum_T)eLpossidebunt. El hsec.quiiiem fuistis, sed
-Iiominem, sie gravius est sacrilegium -agere, quam abluii estis;et sanclificati estis in. nbraine Domini
-fprnicari; de; lalibus enini ait Apostojus :'« Et vos noslri Jesu Gbristi, ef in Spiritu Dei.nos.tri (/ Cor..v, ,
inflali eslis, et nqn magis Jucluni habuis.tis:ut lolla- S--T3;vi, l-ll)i t De cseiero 'salva, in omnibus apo-
lur de medio vestfum; qui.lioc;bpti.s,fecit. Ego qui- stolica^ aubtoritate qusecumque-:sunt ad religipnis
dern.ahseiis corpore, prpeseps"aulemspiritu, jam-ju- D obseryantiahrpertineniia, locis snise.l a;su"sedioece-
dicavi ul -prse=eris"eiim'qui sic /bperatus.est in no- seos syhodis "audiaiilur. Etsi-.quis.sac.erdofura" vel
niine Doniini nOstfi. Jesu Christi, congregatis yobis rejiquorum clericorum suo episcopo.inobediens fue-
' cl meb
spiriiii in virlute .Domininoslri Jesu Christi rit, aut insidias ei paraverit, au.t cpnfumeliani; aut
hujusmodi.tradere Saiahse Jn interitum carnis,.ut _calumniam , et convinci potueril,rmQX curisetrada-
spiritus salyus sit in die Domini nostri Jesu Ghristi; luf. Qui autem facit injuriam,,recipiat hoc.quod
Npn esl bona_ gjoriatip vesfra. Nescitis quia modi- inique gesslt. « Corrurhpunt enim rabres bonos col-
cum ferrhentum toTani-massam.".corrumpil? Expurr . loquia raala. Evigilale jusli et nolile peccare (/ Cor.-
gate, inquit Apbstolu^, vetus ferrneiiium ut sitis ho- xv,'-33, M). >. Data Idus Marlii, GJaro.et.Sev.ero IJ,
va cbhspersib, sjcut estis azymi: Etenim Pascha Jio- cp. eonsiil.-"-,.-- - '
. ' '';..-, ; ; -
strum. imiqolafus esi Christust Itaque epuiemur,
115 APPEND. AD S_EG..IX. —TSIDORl MERCATORIS TIG.

:INGIPl-UNT,M)_EGRE:Ti Ain.II' PAM..


De' ordinatione archiepiscoporum et r.eliquorum episcoporum; et de appeliationibusmifiorum-,
. - ad mdjorum sedes,"vel-ad_Romanam Ecclesiam. _
(Anuo164_imp. LucioAnto.Commodo.).!

ANITIUS universis.Ecclesiis- per Galliseprbvincias .A qua gens deincepsad fidenieonvertaturj Guinecesse-


constiluliSj.in Doinino salutem... ... sil propter miiliiludinemeorum primatem constilui.-
Bonorum operum el spiritualium.studipruni Deum Reliqui-veroqu.i alias. melropolilanas sedes .adepli.
auclorem esse non dubium esl, qui honorum Jioini--. sunt,.11011primates, sed nieiropolilani' nbminehtur..
numineitat mentes.et adjuvat acliones;. quod nobis Si autiem aliquis melfopolitanoruni inflalus fuerit,
.evidenlerapparu.it, cuminter longinqua spatia re- ct sine omnium cbmpfovincialium prsesenlia ve.
gionuni unum cor.da yeslra senserunt consilium, et consilio episcbporum, auteorum, aut alias causas,.
qu_e.desiderahalis.responsa,.non unius, -sed pluri.mo- nisi eas tantumquse ad pfopfiam suam parfocliiam
rum ep.is.lo'i_e-iii.fimarunt.. De.ordin.ationibus'vero perlinent, agere,Tiul eos- gravare .voiuerit;'ab om—
vepiscoporumsuper qiiilius npj corisulere voluistis, nihus districte eorfigatur, ne talia deinceps prsesu.
qlim in sancli pradecessoris nbstri Anacleti prdina- nrereaudeat. "Si vero" incorfigibilis, eisque inobe-
tionibus qusedam jain: decfeta reperim,us.,:Seimus. diens apparuerit, ad hanc aposlolicam scdcm, cui.
enii.h bealissimum", Jacobum qui dieebafur juslus, ,orania'episcoporuni judicia terminare.pfsecepta sunt,_
qui cliaui secundum cariieni-frater-Domini riuncu- cj.usconlumaeia "r.eferalur,.ut vindicta de eo.fial, et
patus esl, a Petro, Jacobb ef Jo.anne apostolis,' Hie- cscteri timorem haheant. Si aulem propler nimiam.
rosolymbr.urit-episcopum esse ordinatum. Si aulem R longinquilalem, aut. temporis incommoditalem, vek
non "niirius,'quam a .ribus aposlolis"tantus vir fuit .jlineris asperitatem,,.grave ad hanc sedem ejus cau-
ordinatusepiscopiis, paiel profecto eos formani in- _samdeferre fuerit, tune ad ejns .primaiem- causa_
sliluenle Domino tradidisse, non a minus quam a dcfefalur, cl penes ipsuni liujus sancia. sedis auclo-.
tiibiis' episcopis cpiscopunr ofdinafi dehere. Sed Bilaie judicetur. Similitcr si. aliquis episcopoiiuni-
cresceiile -iramero episcoporum,, nisi necessitasjn- lrielropolilaniini suspectuui "habuerit, apud prlniaT-
-
tervenefit, dehent eiiara plures augeri. Id csl si, tem diceccseos,-aut-'apud-hanc apostolicahl :sedenv.
aichicpiscbphs diehi phierit, et altcr ordinandus audiatuf. Qui-maJGi_esivestrum, sectindum Doinini—
archiepiscbpus-electus fuerit, omneseju.sdem pro- canrjussionehi, sit vester minislcr, el- quanto roajor-
vincise episcopi ad sedem metropolebs conyenianl,. cs in oninibus.ihumilia fe ipsum..Cliarissimi,,nolile
ril ab oninibus ipse ordinetur. Qpbrlet autem ul ipse inter vos contehdere, nec qusefat aliquis major esse,
qui illisomnibusTJra-esse dehet, ah oninibusiliis eli- sed, juxta Apostoluni-, ITiligite vosinvicem, «quia-.
galur et ordirietur.. Reliqui vero provinciales epi- chafitas ex Deo est, et omnis-qui"diligit, ex Deo
scopi. si necesse fuerii," .cscteris -coi.senlientiUus, a . 'natus est, etcognoscit Ilominiini. Qainondiligil,iion
trib.us jussu archiepiseopi .consecrari possunf-epi- jiovit-Deum, "quoniaiii Deus charitas est..Pascite,>-.
scbpis. Sed melius,-estrsi ipse cum omnibus.-eum.qui G inquit'-priiiceps apostolbrum, « qui in vobis est gre-
dignus est- clegerit et cuncli^paii.er saeraverint gem Dei,r.pfovidenie"sjion coacle,. sed-sponianee-
poiuificem. Et licet- istud necessitate cogente con- -secundiim Deunr, neque turpis" liieri gratia, sed
cessum sil, illud tamen quod de archlepiscbpi =con- .voluniaiie. -Neque uf dbrainantes in "cleris", sed
secraiione prsedictunr estatque prsecepluhii idrest, forina" facti gregi ex animo. El cum apparuerit
ul omnes. suffraganei eiim ordincnt, nullatenus ini- princeps pasiorum, percipietis immarcescibilem-
mulari iicel.; quia qufillis prseest, ah omnibus epi- . glorise-cbronam (I Petr. v, 24); » Et juxla alium
scopis quibus prseest debet constifhi. "Sinaliler prsc- aposlolura : « Fratfes ,.'memores esloie verboruni
sumptuni fuerit, >yiribus carere non duhluin est; quse prscdicta sunt ah apostblis •Jesu CJiristi qui di-_
quia irrilaeTiteju_.si.cus acfaordiiialio;ipseaulem cebant vobis-, quoniam in novissimo teinpbfe ve-
archiepiscopus niliil de eorum causis, .aiil de aliis nient iJlusores secundum desideria "-amljulsntes
communibus juxta stalula apostolorum absquecun- impielalum. Hi sunt- qui segregant scmetipsos ani-
ctorum illorum-agat cqnsilio.; nec -i!li",uisi quanium males, spiritum non habentes. Vos_autem, cjiaris-'
ad proprias parochias -pcMinct sine suo, quohiam simi, supersedificlantesvosmeiipsos, sanctissinisc ve-
tali gaudet concordia Altissimus el gloriatur iu n slrse fidei, JnSpirifu sancfo oranlfes, ipsos vbs iir
m.embris suis.JMli archiepiscopi primatesvbcentur, dileclrone Dei- servate, exspectantes ihisericordiam'
nisi illi qui primas tenent civitates, quaruni episco- Domiiii nbstfi.-Jesii Christi in vilam Eeierham. Ei
pos aposloli ct successores aposlolorum regulariter hos quidem arguite judicanles, illos ,vero seryate.de-
palriarchas el primates esse conslituerunl, nisi ali- igne recipientes. Aliis aulcm miserefnini in timore,
liT . .--*"" .DECRETALIOMGOLLECTIO." . ": 118
odientes eam quse carnalis est maculalam tunicani A lione,ila.etinJoiisura elomnrhabiiudiscreti debent
(Jud., 17-__5).. Prohibete, fratres, .per universas - apparcii"..!. ;c vohis, fratres,jit petislis custodienda
regionum veslrarum Ecclesias; ut clerici,-qiii laieis . -mittimus, ei- custodire prsecipinius, •'«'ut in nomihe
el simplicibus, virtulis,lionestatis, pudicitiseetgra- Jesu omne geifu. fleclatur, -ccelesiiiim",ierreslfiuni
vilalis exemplar .esse debent ac seipsos taiiquam -etJnrefn.orum,.et'omnis 1-inguaconfiteatur, quia Do-
signnm purioris vita_ rudioribus ad imitalionem ---fnihus Jesus.C.lirislus in gloria esl Dci Palris, t cui
prudeiiler eshibere,-juxta Aposlolum, comam nbii - honbr eljmperium per seterna ssecula. Data ociayb
nulrianl, setl desuper caput iri inoduin splferse ra- .- Kalend. Juiiii, Gailiano et EuJinb corisulibus.."'
dant.quia sicut discreli dehenl esseiii conversa-

INCIPIUNT JD-EGKETA' SOTHERIS \PAP__E-.


De fide.
(AniioDqmihi168,-temporeAnloniniCommodi.)
- SoTnER-aposloIicse sedis arbhiepiscopus, "Carnpahls B-Filiuin, excepto Palris prsecepto, _,oceam fuissb lo--
'
oronibussalu.emin Ddminb. . , ,- ._- culiim, ex Isaise prophelse'volumirie pfoferimus.db-
"
Gaudefe vos oportet, "ffalres , quod -divina laf-" cumerituni'. « Hsecdicil Dqminus :In illa die scietpo-v
•gieiite.gratia familiafes" Domini -vocarainVejtisque pulus:meus, quoniaih ego ipsequi Ioquebar in seryis-
sacefdotii digiiitale ftingjmini. Nuneiaulem ;rogo.vos nieis pfophelis,,. evangelizans auditum pacis, et ecce
ut circa plebes vobis commissasTaborare dighemini, . '-adsum. «.Itemihi:'» Egosum dominus.quiloquof ju-
el fructuosos manipulos 'Doniino reportare jiilaniini: • *sl-lia_h,etannuntidi veritatem. «Ttem ibi: _ Cogiiavi,-
Paulus enim apostolus-de fideita loquilur, dicehs : - et-Iocutus sum, et adduxi, et creavi etfeci. T Et Apo-
« Quod.an.e-prbmiseral,,~ait, per .'prophefas suds in Stolus : «"An experimentum quseritis ejus.qui in
. Seripluris sanctis deFilio suo qhi factnsest efex -me loquiturChristus (IlCor.- XHI,5). - Et in psalmo
semine David, "se_cundui_rcar.nem; (Rom: T,- 2)."_' ceiitesimo decimo oclavo: *«Loqueljar dc testimoniis
ilernipsead GaTalas.: «'Pos.qriarirauteiirvenit ple- tui|'in cohspectu fegum, et hohrconfundebaf (Psdt.
niludo. _ei..pbris,-ihisirDeus Filium suuiriex muliefe: cxviji,'46).-1 Et.ipse Dbhiinus iirEvaiigelio cseco"a
-factum -sub lege (Gglai. iv, i). .'Et-adPhiJippeh- -se illuminato dicit: «E.i "\Tdi__tieiim-et-quia loqiiitu.r
ses : «-In-sJmililudinem lioininuiri-factus et habilir tecum ipsc esi (Joan. ix, 56). .-El.Samarilanae mu-
ihycntus ni-homo (Philipp. n, 7).-t Ef in psalmb C-lieri ait:« Egosum qniJbquor tecum (Joan. iv, 2f>).'.
rtricesimo : « Iiifirmatsi. est in pauperlale vlrlus -_Et ad discipulps :-«Yerba qr.se -loculus "stinrvqbis,
mea, et ossa mea conturbala suiil, elsuper.inimicos spiritus el vita sunl (Jodii. vi,.64).-_,Ei ad Patrera.:
meos faclus "sufnopproh*riuin"'(P-aLxxx,Tl). -Itehi . Egb jid te venio, el Jisec"lpquor In mundo. Ef.iterum
ilii : « Oblivioni "dalus "sum tanquam morluus a Judajis dixit: Loquor vohis, et nrjn audilis.-Si autem
corde. Faetus sum tanquam vas perditum (Ibid.-, ven.eril aliiis,"rillumaudietis.' Et iterum : Hseclocu-
13). _ Et in septuagesimo : _ Tanquam prodigium tps est Dominus in'gazophylacio,docens ih templo. .
factus sum multis, et tu adjutor foriis (Psal. LXX,. Et nemq apprchendit eu.m, quia Tioridum yenerat,
7).""t El in septuagesimor^ecundo : « Ut jumerilum r_hora ejus. Ecce In his omnibh.s, quse superiusdicta.-
faclus sum apud le,' et ego- rseniper tecum"'(Psal. suiU,-riori docetur Filius "prseeeptoPatrisfuisse Jo-
LXXH,22). -_. Et in octogesimo. sexlo : « ,Mater culus; sed magis proprium exercuisse In loquendo
-Sion dicet: Horiio,.et Jibhio natus est in- ea; ^et ipse sernionein. Isaias- quoque propiiela ait : Hsec dicit
fundavit eam Altissimus (PsaL, LXXXVI,' J5).'t El-in Domirius : Ego Teei lefrahi sensu-meo, elhomincm
septuagesimo- septiriio ; . Factus sum sicul hbino supeream, ego solidavi -coelum ihahu mea; egp
sineadjulorio inter hiortuo-i liber (Psal. ixxvii/5). i omnihus siderihus mahdavi ut luceferil in ceelo,
EtTneentesimo octavo: « Ef faclus sum-illis opprb- _ "llem.ibi: Egoonine consiliunimeum slatui, etbmhia
hriurii, videruht me, "et mbverunt capita sua (Psal: qUsecunque.cogitavi ego feci, Iiem ibl : Sic dicit
-CVIII,-15). >.Et in centesimo pfirao : «-'Vigilaviet . pominus/ qui constifuit "ccejum.et terrahi, et feclf
factus. sum sicut passer solitarius.-in lecto (Psali eam et fundavit eam.*Itera 'ibi :'Egp primiis, eTcgo,
ci,- 5 )..-El in Evangelib : «-Verhunicaro factum est, ih alenium ,.maiius "mea-fundayit-terfam. Dextera
et-hahitavifin nohis' (Joan. i, 14).,. Filius igitur mea-solidavil ccelum;Etin Jeremia : Ego fcci terram
secuhdum eafhem dicitur faclus. TSamsecunduni di-. Jn forliludine mea ihagna', et m brachio fnep .e'x-
vihilalem a Patre niisquani dieilurTactus, sed geni- celso. liem ibi: Dominus fecitlerram in virtute sua
tus"; dum enim Psttef loquituf,-Filiuslbquitur, etcufri niagna/eterexil orhem terrse in sapientia, et pru-
FiliusloquilurPalfemih illoesseloqueniemdocuirien- deiuia sua exfendit-coelum el posuit sbnuni-aqua. in
iis.co2lesiibuscoi_ipfoT)aftfr,Pauioapbstolo attestan- ccelb. Defehdite,' charissimi, ego rogo vos, coiilra
te, qui ail: Multis partibus niultisque modis olihf malivolos Tioihines iiicohcussiim Ecclesise- slaium,,
gy Deus Joctilusesf Patrilms in pfophetis,"nbvjs- ut vosXIiristi dexfefa defehdat intevtim. "Data No-
sime autcm locutus 'esl nobis ih Filio. Et ui euhidem n"a_,Maii,;Ru"siico ef Aqiiiliho IVcoiishlihus."' '"
119 APPEND. AD S_EC.IX. — ISIDORI MERCATORIS T20
EPISTOLA SOTHERIS PAP_E.
•Dilectissimis fratribus per Italise provlncias san- A est vlgilanlia lanti' sacramenli sapieiuisediscretionis,.i
clis constitulis episcbpis, SoniERpapa. . . -" quse occulla (enebrarum fevelat, ad requisitionem
Divinis prsceeptis et aposlolicis mo.nifis informa- liujusmodi rei et scrulalionem, quoniain lalet quo- .
niur, ul prb bmiiium Ecclesiarum stalu impigro vi- .dammodo et abscondilur, vixque eohiprehendilur-
gilemus alfeclu, al si quid usquam repreliensioni .dolosa existens malilia pro eo quod sibi pietatem
ihvenitUr pbnoxium, celeri sollicitudine ab ismoran- . callide hlandiatur, ul valeat scrutantium mehlem
tise imperilia et prsesumpiionisusurpalione revoce- -Ialere. Quod ulique sciensbeatus Aposlolus, ait:-
jnus. Sacratas Deo feminas vel mbnacbas, sacra « Nam hujusmodi pseudoapostoli, operariLsubdoli,
vasa vel sacratas pallas penes vos contingere et. in- transfigurani se in aposlolos Christi (// Cor. xi,
censum circa allaria deferre perlaluin esl ad aposlo- 13). » Sed non mirum quando ipse Salanas iransfi-.
licam sedem, qiise omnia reprehensione et vitiipe- gural se in angelum lucis, si ministri ejus transfigu-J
ralione plena esse, nulli recte sapienlium dubium faniufvelul ministri justilise, quorum finis secundunr
esl. Quapr.oplerhujus sanctse sedis anclorita.e, hsec opera eorum. Sed et Dominus in hoc prsemuniens
. oronia vohis resecare funditps,. quanto citius'potc- nos, aif: « Attendile a falsis prophetis qui veniunt
ritis, censemus, et ne pestis hsec lalius divulgetur per ad vos in vestimenlis ovium, intrinsecus autem sunt:
qmnes provincias, abstergi ciiissimeroandamus, ait]B lupi-rapaces ; a fruclibus eorum cognoscelis eosj.
enim Apostolus : « Despondi eninrvos uni.viro vir- (Malth. vn, 1S, 16).» Ergb in idipsum ex tolo corde-
ginem casl.am exhibere Christo (II Cor. xi,-2). i veslro referentes; ante omnia, super lali quseslione
Hlaest enim virgo Ecclesia, sponsa unius viri Chri- deprecationem, et dicenles cum Bavid : « Revela-
sti, quse nullo se patitur errorb vel irihoneslarepre- .oculos meos, et considerabo niirabilia de lege tua;
hensione vitiari, ul per totum mundum una sit nobis Tucerna.pedihus meis verbuni tuum, el lumen se-_
unius caslse communiofiis integrilas. Undeconsur- rniilis meis (Psal. cxvm, 18, 105). »" Qiioniam, ut
gije, cliarissimi, cuni Domino, et assisliie ei induen-. ait bealusDaniel prophela, « sapientia el for.itudo
'. tes arma spiritus adversus malign.antes contra fidem ejus. sunl (Dan. na:__0),» dat sapiehtiam sapientihus,
ejus, el probetur spiritus sapientise, id est",verba el scienliam intelligentibus ef disciplinam; ipse.
illorum si ex*Deo sunl. Scriptum esl enim in Jere- reyelat profunda el abscondila, et novit in tenehris
. mia : « Probalorem dedi le in populum meum ro,- .constituia,et lux cumeo.est. Quia sapientiam etfoiv
husliim, et scies, el facies, elprobahis viam-illornm .litudinem dedisti mihi etoslendisli roihi.quserogayi
(Jerem. vi, 27). i Mullum namque nohis necessaria te. Dala xEalend. Jiinii,Celico.etCi.eroTVcons!ilibus..

INCIPIUJNT-DECRETA- ELEUTHERII PAPJE..


(AnnoDomini177, lemporeAntonini.Commodi.)..'

ELEDTHEIUUS episcopus, universis Ecclesiis per i] velul linteum magnum, quatubr initiis suhmltii de
-Gallise provincias Domino mililanlibus, in Ttomino cseio in terram, in quo erant omnia quadrupedia
' et serpentia terrse, et volaiilia coeli. El faela-est vox-
,salutem.
Magno lnunere misericordise Dei lolius Ecclesise ad eum : Surge, Pelre, occide et manduca. Ail au-
.alholicse mulliplicala sunt gaudia, cum mullos pou tem Pelrus :. Ahsit, Domine,"quia nunquam mandu-
pulos gd Domini servilium fesfinare cognovimus. cayi omne commune el immundum. Et yox ilerum
Qua de re necessarium; judicavimus vos instruere, secundo ad eum : Quse Dominus juirificaVit, tu
ut escas quas vitare vos audivimus irralipnabiliter ""cbmmune ne dixeris. Hoc aulemlactum est per.ler,-
non respuatis. Scitis, fi'atres, Iegislatorem rlocuisse, et statim vas receptum esfin coelum(Act. x, 9,16)...
omnia quse creavit Deus erant valde bona.el ipsa De accus.alionibusefgo clericofum, super quibus
per se V.erilas ait": «Non qupd inlrat in os coinr consulli sumus, quia omnes eofum accusaliones
quinaf hominem, sed.quod exil de ore (Matth. xv, difficile est ad sedem aposfolicara deferre, finitiva.'
11). i Undeconslat non debefe refutare escas com- episcopprum lantum judicia Jiucdeferantur, et hujus.
munes quas Deusad cibos tribuitfidelibus suis. Et in jsanctsesedis auctoritate Tinianlur, sicut ah aposlolis..
Actibus apostolorum, de mundis escis legilur ila: ebrumqpe successoribus mullorum consensuepisco-
«Postera aulem die iter tribus facienlibus domesti-. D porum janr definiium esl. Nec in eorura Ecclesiif..
s cis cumPelro, et
appropinquaiitibus-civitali; ascen-, alii aut prseponarilur, aul ordinenlur anlequam hic-
dit Pelrus in superiora, ut ofaret circa horam sex-, eorum juste terminentur negotia, quoniahi quamvis.
lam, el cum esurirel, .voluit gustare. Parantibus liceat apud provinciales et melropolitanos alque
autenr eis cecidit super eum mentis excessus: et primates eorum venlilare accusaliones vel criniina-
vidit coelum aperlum el descendens vas quoddam, tjones., non. tamen licet diffmire secus qnam pra'.-_
121 DECRETALIUMCOLLECTIO; 122
diclum est. Reliquorumvero clericorum causas apud A Qppressis namqiic ab omnibus in cunctis siihveniatuf
provineialesel melropolitanos ac primates etventilare causis. Hsec bninia gurnmopefe' sunt-altendenda,-
et juste diffinire licet,. judicaritem lamen bportet Nee criminatip minorum, quanto magis.episcoporum
cuncla rimari, et o.rdinem rerum.plena inquisiiiorie facile est recipienda, dicenleDomino: « Non seqrie-
discutefe, inlerrogandi ac proponendifadjiciendique ris l"urhas-ad faeiendum malum (Exod. xxin, 2)." i-_
prsehita patienlia ab eo, ut ihiactio arabaruni par- Et alibi:.« Non suscipias vocem meiidacii (IbidJ 1).»'.
lium limitata sit pleniler. Nec litiganlibus judex Et inParalipomenoriTegiluf: « Oinnia cordascru-,
prius sua velitsententia opvistre oisi quando ipsi ; lalur Doniinus (J Psal. xxvm, 9),-. ct omnein co-
jam peraclis omnibus nihil habeant _in.qusestione gitatibriem novit; hoiho vero videtin facie,.Deus
quod. proponant, et tandiu aclio yentilelur; quo- autemln corde.. El alibi scriptum esl: Non "pofcst
usque rei veritas inveniafur. Frequenter inferrogare liumano contlemnari examine quem Deus suo reser-.
oportei, ne aliquid prsetermissum forle remaneal." vavit jitdicib. Igilur omne pohdus et circrumsiarilia.
quod annecti conveni.at; -inducise;enim npn mpdicse adversarioruhi docuinenta"per-palieiUiam, fratres,,
ad inquirendum dandse .sunt, ne aliquid prsepropere cbmpflmere. satagite, • scientes' quia subvefsi sbut
agi a quacunque parte videalur, quia per subreptio- hujusmodi el delinquurit propfio: ore.dainnali,' quia
nem mulla proveniunt. Nihil tamen absque legitimo. qui fratres.accusant yel irifeslant, non eos diliguni,.
et idoneo-accusatorefiat. Nam et Dominus hoster Je- sed magis negligiml et _peccanl, dicente Apostblo:
sus Christus Judam furem esse sciebat, _ed quia non « Dileclio, proximi malum non bperaiur (Rom. xm,
esf accusatus, ideo nori est ejeclus. -Ei quidquid in- 10). J Et alilji: « Qui nbn diligil fralrem suuni quem
ler aposlolos egit,. prb. dignitate ministerii ratum videl, Deumquemnqnvidet quombdopotest dilige-
mansii. Nani si leges sseculi accusatores requiruril, re?> Nos enim lihniiles cbrde, adeaquse recta sunt,
quanto magis ecclesiaslicseregulse! docent enimler- adjulore Domino.sapienteryiheulo charitatis vohis-.
reslria et Jiumana quse sinl ecclesiasliea>tqu'e cqe- cura -suhius-constricli,. religionem calhblicam ili-
Teslia. De accusalionibus vefo comprovincialibus;ita. ornnihus forliler,defe'nsanies| improbis probe resi-
legituresse stalulum': Si quis.super .quibuslibei stere-noji negliginius, onde-diclum est:Negiigere
criminibus qiiemlihet clericum pulsandurii credide- enimv cum possis delurbare perversos.. nihil aliuil;
rit in provincia in qua consistit ille qui pulsatur esl quam fovere, nec carefscrupulosocietalis occulla.,
suas exerceat actiones, nee aestiniet. eum.alihi aul qui .maiiifesto facinbri.-desinit obviare. Htijus fei.
longius.ad judipium protraliendurii.. IJli verp qui gralia univefsalis vohis' a Chrisio Jesu coramissa est .
puisaius fuerit,sijudieem suspeciumliabu'erii,.liceal '_,Ecclesia,, ut pro bmhibus:laboretis, et cunclis oppni
appellare. Caveanl elianijudices Ecclesisene.absente ferre non negligatis; frater aulem fratrem adjuvans
eo cujus causa ventilaluf, sentenfiani proferant, exaltabilur, et illudens dissipahitur. Quapropterfe-,"
quia. irritaerit,-imb etiam causamprb faclp dahunt. levale semper qppressos,' corripite inquietos, ut
Proditoris vefo nec calumriia nec"vox audiatur. zizania Dominicam messem non possit, suflbcare.,
Kemo.enim debitorem amplius polest cognoscere Da.tav.Idus Julii, PaterrioetRardua consulilnis. ,:
quam iHe qui injuriam, ejusque.sustinuit nequitiam.

2S INCIPIUNT DECRETA.'YICTORIS TAP.iE.:

"De Pascha.et causis reliquis; ..-

(AnuoDoinini189,temporeHelviiPertinacis.).

'
., VicTOKTTomanse ac iniversalis Ecclesise archiepi- discrepeht, nec cbntraria. gerant. A quarta deeima
' vero Itina
scopus Theophilo episcopo et cunctis. fralribus. in primi mensisusque ad vicesimumprimum ,
Alexaridria Domino Tatimlanlibus- in Domino sa- ejusdem mensis.diem eadem celebrelur festivitas.
lulem. -' . , --"-'-"- _.' Eodem vero femporehapti.smus celebrandus estca-
- Hulta mihi gratulatio, dileclissimi fralres, quod jjtholicus, sed laraen si necesse fuerit,- aut mortis
manifeslalo sicut oplamus pergratiam Dei lurriine periculum ingruerit gentilesadfidem^venientesquoT
evangelicse claritalis el abr Eeclesia jam. magna cunque loco; vel momento, uhicupque everierif,
ex parte perniciosi. errbris nocteS, deptilsa, cre-. sive in flhuiine, sive in niari, sive in.fontihus, ta-
ditse nobls dispensationis fructus . crescit, ef aug- men, Chrislianse confessione credulilalis clariiicata,
mentalur in. Domino. Celehfitatem -sancii Pascbse Jjaplizentur. Ipsis quoque qubdin bapiisnio.polliciti
die Dominica agi debere pfa.d,ecessores,iios'lri jam -siinl sunimopere est allendehdum, ne-infideles, sed'
slatuerunt, et nos illud eadem die eelehrar.f solera- fideles inveriianfur; Ipsi vefo qui .infidelilalis.nota
nilerniandamus, quia nondecet.ut.merabra-a fcapi.le -aspergunlur, infames refficiun.ur, alqueinter. fideles
1-23 APBEND.AD S_fiC.T£. — ISIDGRI".MERCATORIS 1U
mininie repulanlur. Hscc vero slatuta nulla' deJjent A mihi? stem.us-simul. Quis est advefsarius nieus?
improbitale.convelli, iiulla n&rvitatemutari,qoia alia aecedat ad me, ecce Domlnus Deusmeus, auxiliator
ratio esl caiisarum sseculariiim, alia esl divinarum. meus,_---Quisest qui condemhet me? Ecce omhes-
AudJviinus namque appd vos, vestrosque diver- , -.quasi vesiimentum toritererilur, liriea -comedeteos.
sa judici-ifieri, et inceiTa judicari. Incerta, charis- Quis ex ..vohis limens Doriiinum, audieris vocem
siini, nuliaienus judiceinus, quoadusque.venial Do- servi sui? Quis amb.ulaviiin lenebrisYel-non est lu-
minus, qui Talentiaproducel iu luoeiri, et illuminabit men ei? Sperei in nomine Dbmini, et innilatur su-
ahscondila tenebrarum, et manifestabil consilia -cor- per Deum suum. Ecce vos orones accendeii.es ighe-B,
dium, quia quamvis vera sinl, non tamen.credehda, aecincli flammis, ambulate in Juniine ignisvestri, et in
nlsi quse manifestis judiciis comprpbanlur, nisi quse flammisqti as succendislis.Demamimeafaclum est hoc
manifesto-judieio coriviricuntur, nisi quse pdici.ario vobis, in dojoribusdormielis. Audile mequi sequiinini
ordine-publicantuiv Simililer _ea vos judicare ad quod 1rjusium. est, et quserilis Dqminuin, "altenditc-
aposlolicam delalum est sedem, quseprseter nostram adpetram, unde exeisi eslis', et ad cav&rnain laci,-
vohis definire non licot aucioritatem episcoporum dequa pfaecisi estis. Allendite ad Abraham patreni
causas , undeita constitutumliquel a tempore apo- veslrura ,'et ad Saram qusepeperit vos, quia unum
stoloruni etdeinceps placuit-ut accusatus veljudica- ^ voca.vi eurn, et benedixi ei,ret multiplicavi eum.-
lusaconiprovincialibus in aliquamoausam episcopus Consolahilur evgo Dominus Sion, et ebrisplalJitur
licenler appellbt et adeatapostolicse sedis"pontificem, bmnes" ruinas ejus. El ponet"de'sertum ejus quasi
qui aut per se, aut rp;er.vicarios suos ejus*relractari - delicias, et solitudinem ejus quasihorlum Dbmini;
jiegotium procuret; el durii iterato judicio.ponlifex •gaudium et Iseiitia invenietufin ea, graiiaTumaciio
causam siiam agat, nullus alius in ejus loco.ponaTur el vox Jaudis. Altendile ad ine", populus hiehs, et
aiit ordineiur episcopus, quoniam, quanquam coni- tribus meb, meaudite. Quia lexa me exiet etjudi-
"
provincialihus episcopis accusali causara pontificis dum meuni in lucemrpopulorum requiescet; prope
scrulari liceat, non tamen- diffinire inconsultb Ro- est juslus meus, egressus est «aivatof meus, et
mano pontifice permissum est, cum Jieato Petro •_ bracliium meum popuios judicabii; rne insulse ex-
apostolo non ab- alio quara ab ipsb dictUm sit. Do- spectabunt et hrachiura.meuin sustinebunt. Levate
mino : Qusecumqueligaveris super lefram/erunt "inccelum o"eulos_vestrbs, etvidete siib lerra deor-
ligalaei in coslo,et qusecunquesolyerissuperterram, suin, quia.eceJi.sicut fumus.lique'scent,'etierra si-
erunt solula et iu coelo. El alibi ininstitutis legitur .cul vesiinieriUim-aUeretur, ct Jiahitatbres ejus sietit
aposlolicis: Si quis pulaverit se a propriomelrbpoli- r hsee ihlefiblinl. Salus aulem niea in seinpiternum
lano gravari, apud palriarchahi vel-primalem dice- erit.et juslitia mea noii delicieU Audite me qui
ceseos, aul penes universalis aposlolicse"Ecclesia. scitisjustum, pq-uJus meus, lex mea In eorde eo-
judicelur sedem. Nihil aliud est., fralres, talis prse- rum. Nolite limere opprohrium "hbminum el bla-
sumplio^ nisi apostolorum suorumque successorum spliemiasebrum; sicut enim vestimenlum, sic co-
, terminos transgredi, eoruriique decreta violare. medet eos vermis, el sicul lanam, sic devbrabit eos
Culpanlur enim', nt scriptum est, fralres,.quia ali- tiriea! Salus autem*mearn sempiternum erit, clju--
ter cirea episcoposjudieare prsesumunl quamapo- , siitia oiea in-generalione el generationem (Isa. L, 7,
siolicse sedis papse fieri placuerit. Et quis est qui ju- 21 ; u ,' 1, __.).,. Multis mundi hujus illecehris, niul-
dicat eum quem Dominus sibi el huie sanctse sedi i tis vaiiilatibus resislendura esl,- ul verse cliarilalis el
ieservarivoluit judieanduni ? Ait namque Dominus continentise oblinealur inlegrilas. Dominus enim
per prophetam Isaiam : « Domine Deus auxiliator nullum vull perire, sed oinnes salvos fieri. Certus
meus, ideo non sum confusus, ideo posui faciem auiem sura vos ad hsec emendandavel defendenda
meam ut petram durissimam , et scio quia hon con- Domino auxiliante proficere.Data xin Kal. Augusli,
fundar, juxla .estqui justificat me. Quis contradicit Commodo et Gratiano I¥-Consulibus.

CUJUS &UPRA EPISTOLA AD-APHROS.


"; _ Detausis superioribus. .
' VicfOR Romanse
Eccl.esise urhis archiepiscopus,"D non discrepare, sed concordes esse, quia licet pauei
smiverSis eniscopisper Afficain constiluiis in Dbmino sitis malofuni cbmpafatione, si lamen eoncordesfue-
- - ' .
salutem/ -- ..,.". ritis, facile, auxiliante Domirio,vestros insidialores
Semper enim ih- seierno eonsiiio Dei mansii hu- superabitis. Si verb.discordes, quod absit, fuerilis,
Hiani generis incommulabilitef prseordiriatarepara- noii superabitis,sedsuperabimini:Peiia,lum?esienim
tio,-sed brdb-rerum per Domiriumnostrtim Jesum ad sedem-apostolicamaliqubs vestrum riocere fratres
Christum . temporaliief gereiidarhmi dispositibrie velle-, et|ut cadan,tdecertare, similiter insacramen-
verhi divini sumpsil exordiura. Quapropler oporlel tis discrepare, et oj) id contentibnes^eta.mulaliones -
vos, ffalres, unanimes esse, el adininiculum vicissim inter vos fieri; a quibus dissensibnihus vos averlere,
ferre : in jecla efgo Jlde et in sacramentis divinis , et i"njiis omnibus concordare, et opem ferre viclsslra
" "*- -DECRETALIUMCOLLECTIO. - 126
3-2S
mandamus. Nam si "Iioc agere cito heglexeritis, el A est in urhe solitudo,'cf calamitasopprimetporfas.
yicissim reconciliari noii^iuduerilis,ab aposlolicse Quia hseccrunt in meiiib terrse", et"5n medio popu-
.sedis el lolius Ecclesiaeeommunionevos pelli non loruni, quomodo si paucse olivsequse remanserunt,
dubitetis, nec attendilis, charissimi, qualiter Dp- exculianltir ex olea,' ct faceini-, cum fuerit finitinia
miifus per Isaiam prophetam lalihus comminatus est, vindemia. Hi levajjunt vocemsuam alqtie lauda-
dicens : « Domihus eis loculus esl' verhum hoc", btint: cum glorificatus fuerit Dominus, hinnient de -
luxit etdefluxit terra.et infirmala.est, d.efluxitor- mari. Propier libcindoctrinis glbrificale Dominunij.
his, et infirmata est.altitudo populi terrse, et tena ,et in inshlis maris nomen Domini-Dei Isfael (Isa.,
inlerfeela est ab h.abitatoribus suis, quia transgressi xxiv, 5j 15). t EtDominus, in oratione quany disci-
sunt leges, mulavefunt jus, dissipaverunt.T'«.i!us pulbs suos docuit.orai'e,ait,:'« Pater nosleiy qui ps
sempiternum. Propler hocmsiledics.io yprabil ler- in ca_lis, sanclificetur nomen luum. . In bonis et
ram, et peccahunt habiiatores' ejus, ideoque insa- juslis hominibus sanclificatur nomeri Domini, el_in
nient cultores ejus, ef relinquentur homines pauci, malis hlasphematur, el ipsa per se Verilas ail : «Si
luxit yindemia, infirmata est vitis; ingemuerunl_ offers raunus luum ad allare,. el recordalus fucris
oranes qui lselahantur-corde";cessavitgaudium lym- quia fraler luus liahel aiiquid adversum te, rclin-
panorum, quievit sonilus Isetanttum, conlicuit dttl-• B que ibi munus iuum ad altare, el vade pritis recon-
cedo citharse; euriicantico non hibent vinnm.amara i ciliari fratii luo, et postea olferes niunus tuum.»"
oril polio bibentibus illam; atlrita est civitasTani-• Nulli vero liceat doclriiiam evangelicara deserere, et
tatis, clausa est omnis domus hullo introennte. saeerdolali honore gaudere.HDaiaKal. Septembris,
Clariior-erit super vino in plateis, deserla est om- Lateranooi RufiinO-IVcc. consulibus
iiis isetilia; Traiislalum est gaudium terrse, relictc

INCIPIUNT-I)ECRETA':ZEP;HERIKI'JPAP^_E;
- " -. Domini208,lemporeSeyeri imperatons.) "-"_
(ATmo

Romanse urbis archiepiscopus -ZEPHERIKUS" brimi- i2 miler stafevoluit, non a quihuslihet agitari. NuIIum
bus per. Siciliain conslitutis episcopis in- Domirio autem ebrurii senlenlia a non suojudice dicla cbn-
salutem. .'-",."". . I - " slriugal, quia el Ieges sscculi.id ipsum fie.riprseci-.
'. Divinsecirca__nos gralise memores esse debemus piunt.Duodecim enimjudices quilibefepiscopus ac-
qiia: _nbs per dignatibnis_.suse;mlsericofaiara- ob cusalus, si necesse fueril', eligat-, a quibus ejtis eausa
lioc ad fastigium sacerdotale provexit, ut mandatis juste judicelur, nec .pfitis audialuf, aul excommu-
ipsiusinhserenles ,ret _in. quadamsacerdotiim e]us nicetur, yel-judicetur, qiianripsi per se eliganlur,.et
speculaiione consliluli, prbhibeamus illicita 'et se- -regiilariter yocatus. ad "suorurn 'primo convenium
quenda doceamus. Sicul slellas OGelimon exstihguil" epjscopofuni, per .eps ejus causa juste audiatur et'
nox; sic menles fidelium firhiariiento ihhserenies" falionahililer discernatur. Finis vero ejjis .causse"ad
sanclse Scriptursenoh ohscuralmundaiia iniquilas.- -sedem aposlblicahi deferatur, hl Ilnideriiterminetur.
Idcirco meajtari.vos.oportei.et Scripturas, et prse- . Nee antea. finiatur, sicul ah apostblis vel. successo-'
cepta divina; quse in Scripturis coritinentur, dili- fibuseoriim olihrsfatulum est, .quara ejus aiiciori-
genter.atlendere, ne transgressores-Iegis Dei," sed tale Mcialur; ad eam quoqiie ah oranlbus (maxirae-
iinpletofes appareatis. Patriarchse-yerb vel primates lamen aboppressis) appellandumesi etconcurrendum
accusalum disculienles episcopum, non_ anle seii- " quasi ad matrem, utejus ubefibus nutfiantur, au--
.tentianv prqferanl finitivarii, quafn apostplica fulli " clorilate defeiidantur, et a suis oppresslbnibus rc-.
auctoritate, ac reura seipsum confiteatur,.aut per levenlur, quiarionpolesT, hecdebet maler.oJjlivisci
innocenles et' regulariler examinatqs convincatur filium suum. . '-.-.'
lestes. Qui minori non sint.numero-guam illidisci- "
S9 Judicia enim episeoporum, majoresque Eccle- -
puli fuerunt, quos Dominus ad adjumeiitum apo- sisecaussea sede apostolicael non ah alia, sicut apb-
'stolorum-eligere prsecppit, id est septnaginta duo. .slbli etsanctisuccessoreseofumstaluerunt, cum aliis
Delfactores quoque divina auctbrilale 'eradicandi episcopis sunl terminahdse; quialieetinaliostransfe
sunt; el auctores inimicorum aT)episcopalisubmove- ranl episcopos,betilolariien.apostbloT"elri'o dictumest:
mus accusatione vel testimonip,nec sumraorhmquis- Qusecunque,ligaveris siiper terram erunl ligata et in
piamminorumaccusalionibusiinpelatur aut dispcreat, co3lis,etquEecuinquesolveris.sup"erterf.am'eruni.soliiia
neqiiein reduhia cerla judicetuTsenteniia;nec'ulIum . eiin coelis:EfT-eliquaprivilcgia qiisesoli huicsancfce
judicium, nisi ordinahililerTiahilum teneatur. Absens -. sedi concessa sunt, el iri coristilulis aposibjbrum, eo-r
.vero nemo judicelur,quia et divihaeet Jiumanse-hbc rumque successoriim,aliisquamplurimis cumeiscon-
prohihent leges. Accusatorcsauiemeorum omni ca- ciiienlibusjliaheuturjnsefla; Seplhagintaonim apb:
reant suspicione, qttia coJiimnas suas Domintisfir- . stoli senlenlfas prsefixcrunlcuni aliis -.quaropTuriniis
127 APP.END.-ADBMC. IX..—' ISIDORI MERGATORIS 128
episcopis, etservandas eensuerunt. De bcculiis enim A perituri super me veniehat, et cor viduse consolatus
alieni cordis lemere judicare.peccaium est, et etini sum, juslitia indulus sum, et vestivi rae vesliinenib
fui eseco, et-pes
cujus non. videntur "opera nisi bona, iniquum est el dia.demate, judiciomeo; oculus
ex suspicione reprehendere, etim eorura*quse homi- claudo;. paier er.am pauperunf, et "causam quam
hibus sunt in.cognitsisolus Deus judex sit; ipse vero nesciehanidiligentissime investigabam. Conterebam
hovit abscondita cbrdis, et noii-alius,; injusla enini molas iniqui,- et de dentihus illius auferebam prse-
_set Tos ergo, qui
judicia ab omnibus cavenda sunt,. maxinie fanien a - darn (Job. xxix, 15), estis feliqua.
sefvis Domirii,.Sefviim ati.em_Deinoii oporlet liii- " iu specula a Domino positi, .coriiprimere-et
eos sumniopere dbbelis qhi -friitrjlius,
gare, necqueniquarii damnare. Epjscopi.namque a repellefe _ eos sediiiones et scah-
plehihus, et clero, et Do.miniaservis ferendi sunl, insidias_ prseparant, au.t-in
ut sub.exercilalione tojerantise sustineaiilur terapo- dala exciiarit. Facile estenim vefbq. fallere homir
falia ,-sperentur selerna. Ariget eiiira raerita yir- nem, non" tamen D.eurii.Tdeo hos iepellere, el ab
tulis quod proppsitura nonviblat religionis. Sata- his vos cavere opoflet, quatenus exstincta funditus
lucifer eis resplendeaf, ellsetilia,
gendum esl nobis ne aliquis fratruni nostrorum gra- hujus modi caligine, Oe.
yiler laceretur vel pereat. Succurrere ergo vos o.rialur, sanelissimi fratres. Data xn KaJendas
cc.consul.
oporie.t oppressis, et libefare eos de manu persc- B tohris, Salurniiio.ei GallicanbTV
quentium, ut chinheato Job dicatis-: « Benedictio

ITEM EPISTOLA E.CSDEM' ZEPHIRINI PAP_S.

CharissimisTfalrihus per JEgyplum' Doinino niili- hiini, hnde el ipse ail : « Beali qui persecutionem
tanlibus ZEH.EM_.US Ro.mana. urhis arcliiepiscopus. patiuiitur .proplefjuslitiam (Matth. v, 10);'. j. liis
. Tantara a Domino hujus sanclse sedis, et apostb- .fulli suffragiisjion multuni debemus" timere oppro-
licse Ecclesise fundalore, -el J)eatb"Pelrp prinoipe Jirium hominum, neque.eorumexprobiatioiiibus vinci,
apostolorum, accepimus Jiduciani, ut pro*uiiiyersali quoniarirliocnobis jpominus^ubet per Tsaiam pro-
Clirisli sanguineredemptaEcclesra, iropigro labore- phetam dicens :.Audileme qui scilis judicium, po-.
mus affeclu, et omnibus Domino famulaiitibus" siic- pujus ioeusin quoruin cbrdibuslexniearest., Nolife
-curramus,ei cunctispievivenlibus aposlolicaauctori- timere opprqbri.umliominu'm;^etblasphemias eorum.
tate opem ferarous. Omnes qui in Christo volunt pie ne timeatis,-consideran.tes quod in psalmo scripluni
vivere, necesse est,'ut ab impiis el dissimllibus, pa- est; «NonneDeusTequifilista,ipse enimnovitabs-
'
H-vHUii'-oppreSyitv,erfi-eg^-cia-Um'-taBqujuu stnlti_&. coridita cordis (Psal. XLUI,22), t et cogilaiiones
insani, ul meliores et p.urga.iores eflicianlur, Quibona talium hominum, quoniam vansesunl; « Vana auteni
lemporalia perdunt ut _percipiant seterna. Eorum loculi sunt-unusquisque adproximumsuum,labia do-
. vero ~despectio el irrisio iri_ ipspVrelorquebitur quj losa in corde et cordelbeuli.sunl'mala..Sed disper-
ebs aifligunt et cpntumeliis.a-Hciuhtj: _cinh_.et, sibun- J- det Deus.universa labia dblosa et linguarii magnilo-
dantia eotTimjri egeslaleiri, et;superbia iransieriiTii -quain. Qui dixefuntlabia nostr.., .nobis sunl, quis'
confusioneni. NunliaLuracstenim sedrapostollcse pef - nosler Dom"ihus"est'('Psa/.rxi",.3.Sl".?_jNam: ^Lhsecr
apocrisiarios. noslros. quosdanr fralrum, riosiforum in memoria felinerent, miriime ac lanfain ;prosiIi-
episcbpbrunrvidelicet ab Eccleslis ef sedihus _pro- • rent iniquitalem.. Non enini probabili et palerria do-
priis pelji, shaque. eis auferri supellecfilia; et siG c.frina hoc faciuht, sed.ut:suam exerceanl iri servos"
nudos etexspoliatos ad judicia vocari, qupd omni Dei vindiclam. Sefiptum namqueesl:«Via siulli^re-
ralione caret,-cum eoiistiluta apbstolorum eorumque clai.noculisejus (Prov. rxn, 15). i El • « Suiit visequse
successofum, efprsecepla imperatofum,ac.cbasliiu- . videntur hominijust-e, novissima ahteni" earum de-
liones legunrid.ipsura prbhiheanXfet-apostolic-esedis ducunlad morteni (PJOD.XIV,12). » Nos enihi qui-
aucloritas idipsum fieri vetet. Prseceptum eslorgo, hsec patiriiur, judicro Dei hsec reservare ,'debemus,
•in anliquis .staiutis/episcopqstjeclos alque^suis re- qui reddel unicuique se.cundumopera ejus. Qui eliam ;
hps exspoiiatos ih Ecclesiis propriisrecipi, el prinio per minislros OTOS intonuit dicens:« Mihi"vihdietam,
sua bmniaois reddi, el demuih qups eos jusig ac- • ego relribuam (Rom.xn_ 19). J Vos enimin, recla';
ciisare voluerii sequo periculo facere.- Judices. esse ^ fide elopereacbona vbluritalc succurrile vicisslm,
decefnentes, episcopos recta sapientes, et ih, Eccle- nec aliquis a supplemenlo frairis sqhlfahat manum,
sia convehienles uhi tesfes .esseht singulorum qui quoriiara iri hoc ait Dominus : « Cogiioscenl (imnes
oppressi videbaiifur; Nec prius. eps respondere ,de- , quia mei estis discipuli', -si dilectionem habueritis
herequam omnia sua-eis "etEeclesiis .eohim legibus " ad irivicem(Joan.-xni, 3S),;".-uiide el ipseper Pro-.
iritegerrimereslltuantur. Nee_niirum,.fratres, si vos plietarii loquilur i dicensi «Ecce quamhorium et
persequuntur cum caput-vefuro Christuro Domirium quam jacunduih-hahilare fratres in unhnT (Pso/.:
nbstruni usque ad mortem surit perseculi. Ipsse cxxxif, I).-- Spiritali. dieb habitaculo et "concbfdia
taraenperseculiones . p.alientef. portandse sunt,ut qusejn Deb est-et unjfate fidei, hujus deleclahilis
.ejus discipuli esse cognoscamini, pro quo et. pati- secundum veritalem ' habitaculi quse -videlieet in •
129 DfiCRETALIUMCOLLECTIO. i$&
'Aaron magis decorabatur, atque sacerdotihus in-, A cipere,aiut"ofeproferre unde, et Dominus peivpro'
duentes dignitalem sicut unguenium ,super caput phelamToquitur,dicens:«Dixi: Cuslodiam vias meas,
priricipalem iniellectum irrigaris , et usque ad ipSam ut non delinquam in liiigua mea (Psal. xxxvm, 2).»
exlrefnam scientiam deducens-.In lio"e"eiiim habita- Dominus omnipotens etejus, unigenitus Eilius , et
culo beriediciionemet selernam vilamprbmisilDomi- Salvalor noster Jesus Christus Iioc vohis trihuat in-
nus.Hujus igitur propheticse valicinationis 'meriluni citamenlum, ut omnibus fralribus, quibuscunque tri-
amplecleiiles, pfsesenlem fraternam syllaham expo- bulationum molesliis lahorantibus, -viribus quibus
suimus, iiostra prbpter charilatem minime quseren- polestis, succurralis, et eorum, ut dignum esf,, in-.
les' aht qusesituri. Nbn _mim detrahentjhus bonUm jurias vestras seslimelis, maximum adminiculum eis
est delrahere, aut.palo se'cundum vulgarem fahujam verhis el faclis prsebeatis, ut ejusdiscipuli invenia;.
exculere palum. Absit; non enim sunt isla nosira. mini veri xjui fratres ut se omnibus . diligere prse-
Hsecenlm _tv'erlatDiyinifas. Jtislo judicio Dei dalur cepit. Ordinationes vero preshylerorum etlevi-
plerumq*rie pecealoribus potestas , qua sanctos tarum lempore congruo et niullis. coram astanlibus
ipsius persequaniur, ut qui spiritu Bei juVantur et solemniter agitb, et probabiles ac doclos viros ad
agunthr, fiant per lahorum exefcitia clariores, ipsis hoc opus pfovebite,,ut de eorum societale et adju-
lamenquieos persequunlur et exprohrant atque B mento plurimum -gaudeatis. Ponite indesinenler
deiraifiirU,efit pibculdubio vse; y_e, vse illis qui de jorda vestra in virlule Deiet cnarraie hsecet csetela di-
ifaliuiii servis Dei;- quia delraclio eorum ad eum vina verha inprbgenies alteras, quoniamhiceslDeus
pertinei, cujus minislerium agunt, et vice funguh- noster in seternum, et ipse regel nos in ssecula. Data
tur. Oranius autem, ostium cireumsiantia. (qui ne- vii Idus T.ovemhris, Saturniuo et Gallicano consu-
minem perife aut labiis siiis pollui volumus) eorum lihus. " - .-
mbribus iraponi, et Verbum minime inocivum con-

INCIPITJNT .DECRETA CALIXTI "PAP^-

Dejejfunto quatuorltemporum, et reliquis causis.


{AnnoDoinini217,temporeSeveri imperatorts.)

-
^IALIXTDS afcliiepiscopus Ecclesisecatholic-e.urbis G eljejunium septimi, etjejunium deciirii bfit domui
Romse BENEDICTO, fralri et coepiscopo, salutem in , Judse in gaudium e't lsetiliam ', et in solemnilates
" - - "
i)bmino. pfseclaras; veritateni tpntum et pacerardiligite, dixit
Fraternitatis amore cbnstringimur , et aposlolico Dominus exercituum. . Inhocergo omnes iios"nna-
moderamihe cogimur, ul consullis fratrum prout nimes opbrlet esse; _ut secundum apostolicam do-
Dominus dederil, respOndeainus-, eosque bposlolicse -clrinam idipsum dicamus omnes, et non sinlTn nor
sedisauclbfitateihstruamus. Jejuninm. quod lerin bisschismata. Simus autem perfecli in eodera sensu,
bnno apud nos celehrare didicislisjconvenientius et in eadem scientia, in cujus operis. devotione gra-
iiunc per qualuOr tenipofa fieri decerniinuS, ul sicut tulamur dilectioriem tuam esse consortem. Non de-
annus pef quatuor volvilur tenipora; sic et nbs qua- cet enim a capile memhradissidere, sedjuxla sacrse
ternuni sdleuine agamus jejunium, per arini quatuor Scripturse testimonium pmnia membra caput.se-
lempofa, et sicut replemur frumento, viuo et bleo quantur. Nulli.vero dubium est, quod apostplica Ec-
ad alehda corpora, sic repleamuf jejtinio ad alendas clesia mater silomnium Ecclesiarum a cujus vos re- -
animas, juxla prophetse Zichaiise voceni, qui ait : ^ulisnullatenus convenit deviare.' Et sieut Filius
« Faclum est-verlium Domini ad me dicens-: Hsec venil facere volunlalem Patris, sicet vos voluntalem
dicitDominus.exefcituuin. Sicutcogilavi ut affligerem " vestrseimpleatismatris.quseestEcclesia, cujuscaput,
voscum ad iracundiam provocassent me palres ve- ul prsediclumest, Romana existit Ecclesia. Quidiiuid
stri, efnonsum miserlus , sic- conversus cogilavi ergosinediscr.elioneiusliti.secqntra hujus disciplinani
ihdiebusistisutbenefaciarii Jefusalera et domui Juda. actumfuerit, raiurahabefirationullapermitiit. ,- '
Nolile Tuhere,lisecsunt verha quse facietis.' Loqui- Criminationes vero conlra doctorem nemo susci-
mini veritaTerauriusquisque cum proximo suo, veri- ' pialj quia non opprlet fiiios reprehendere-patres,
latem efjudiclum pacis judicalein portis vestris, et oec servos dominos lacerare. Eilii ergo suut docto-
unusquisquehialum.conlra amicum suum.ne ebgile- rum omnes.quos inslruunt; Et sicut filii patres car-
lis in cbrdibus vestris,. et juramentum' mendax ne riales,.sic et hi patres dehent diligere spirituales(
diligaiis. Oninia enim hsec sunt*quse.odivijdixTlDo- Non enim hene vivil, qui non recte credit, aut pa-
: ininus e..ercituum. Et faciuni est verhum Domini -tres reprehendit, vel delrahit; suos; doclores
ergo
exerciiuum ad nie dicens : Hsec dicil Dbininus :qui et palres yocantur magis porlandi quam repre-
excreitum :Jejunium quarti , et 'jejimium qiiinli, .hendendi sunl, nisiinrecia fide erraverinl. Nrillug
- PATHOL.-CXXX. . 5
iM APPEND»AD'SMG. IX. — ISIDORIMERCATORIS i32
ergoTloctorem per scripta accuset, necnisi fideli et. H lica defendit Ecelesia. Nulli imperalon vel cuiquam
legitimo qui etiairi irreprehensibilem vitam ac con- pielatem cuslodienti, licel aliquid contra mandata
versationem ducat accusalori, respondeat, qhia in- divina prsesumere. Injiistum ergo judicium, ,et diffi-
dignum esf ut doetbr stullo ef indoctoalque repre- nilio injusta.regio- metu aut jussu, aul cujuscunque
hensibiliter vivenli respondealjuxla stultitiamsuam, episcopi aut potentis a judicibus ordinata vel acia
dicente Scriplura : « Non respondeas stulio juxta non yaleat, homini religioso par.uin esse debet ini-
stuliiliam Suam(Prov: xxvi„4); i.hon bene vivit qui roicilias alioruro non exercerp, vel non augere.male
non recte crfedit. Niliil inali vult qui fidelis est. Si loquendo, nisi eliam eas exstinguere Jjene loquendo
quis fidelisest, videat ne falsa loqualur, aut cuiquam studueril. Melior est in malis faclis immilis confes-
insidias ponal. Fidelis homo semper fideliler agit, sio quam in bonis superba gloriatio. Omnesvero qui
30 ci infidelis callide insidiatur.alque fideles et pie anianlvjtam heatam, malunt eam tranquillilatis suse
a'c jusle vivcnles perdere liili.ur, quia similis simi- et juslitise stalu currere quam noslrorura peccalo-
lem sihi quaeril. Infidelishomo morluus.est in cor- runrpoenis ultricibus iiilerpolari. Memor enim suni
pore vivente. Et contra sermones fidelis hominis vi- rae sub illius nomine Ecclesise prsesidere, cujus.a
liimcuslodiunt audilofum. Doctorem.enira callioli- DominoJesu Christo est glorificata confessio, et ,cu-
cum, cl prsecipue domini sacerdotem, sicul nulio B jus fides omnes semper destruil errores. Et intelli-
efrore implicari, ila nulla oportet machinatione, aut go aliler mihi non licere quam ut omnes conalus
cnpidilale violari,-dicente quippe Scriplura sancla : roeos ei caussein (;ua univcrsiilisEeelesisesalus infe-
« Post concupiscenlias tuas non eas, el a volunlale stalur,.impendam. Spero autem adfuluram miseri-
iiia averlere (Eccli. xvm, 30); t niultis hujus cordiani Dei quod cooperanie ejus clemenlia omnis
iiiundi illeccbris, multis vanilalibus resislendutti. peslifer raqrhus ipso pellente auferalur. Et quidquid
est ut verse coiiiinentiseoblinealuv integritas. Cujus ipso inspirante atque auxilianle.poleril saluhriter
prima estlabes superbia, initium.transgressionis, et fieri, cum tuse fidei el devolionislaude peragatuf,
origo peccali, quoniam mens sponle avidanee-absti- quoniam rcs omnes aiiler lutseessenon possunl, nisi
nere novitnec pietaii adhibere consensus.Nullusbo- quse ad divini mimeris famulatum periiuenl, sacer-
norum inimicuni liabel nisi malum. Qui ideoesse dotalis defendat auclorilas. Dala xi Kalen. Decera-,
permitlitur, ut aut corrigatur, aut per ipsum honus bris, Antonio et Alexandro consulibus.
exercealur. Quidquidergo irreprehensibile est calho-

EPISTOLA PAP_E CALIXTIAD OMNESGALLI.E EPISCOPOS

Dc -conspirationibus eireliquis causis illicitis nc fiant. .

Dileclissimis fratrihusperGallias cqnslitutis, uni- Q existunt jussionihus, severiorihus corrigantur vin-


Tcersisepiscopis CALIXTUS. dictis, quatenus cseteritimorera haheant lalia com-
Piufimoruni relatu comperimus , dileclionemve- mitlere, "elDeus gaudeat fraternitate ac concordia, et|
___ram fervore Spiritus sancti ila Ecclesiseguhernacula .cuncli sumanlseverilaiisaique boniiatisexemplura.
firmiter-conlra inipetus tenere et regere, ut naufragia Nam, si, quod absit, ecclesiasticam sollicitudinemi
aul naufragiorum detrimenta Deoauctore non sen- .vigoremque negligimus, perdit desidia disciplinam,i
li.al. Talibus igitur gloriantes ihdiciis,- rbgamus ne et animabus fidelium profecto nocehilur. Hi vero
lf illis partihus conlra statula apostolica quidquam in nullius accusationem sunt.recipiendi, nec eorhm
Tieri.sinatis; sed noslra fulti auclorilalb nociva com- vel anaihematizatorum vox ulli nocere vel accusare
pescite, illicila pfohibele. Conspirationum vero cri- potest. .
mina veslris in partibus vigere audivimus, el ple- Excomniunicatosquoque a sacerdolibus nullus re-
!bes conlra episcopos suos corispirare nobis manda- cipiat anle utriusque partis justam exaininaUonemJ
tum est. Cujus criminis astulia non solum inter nec cum eis in oralione, autrcibo, aut potu^ aut
Chrislianos abomiriabilisesl, sed etiam inter eilini- osculo communicet, ncc ave.eis dicat. Quia qui-
cos, et ab exteris legibus prohibila. Et idcirco hujus cunque in his vel in aliis prohibitis scienter excom-
criminis reos ribn sofumecclesiaslicse,-sed eiiam sse- municalis communkaveri!, juxla aposlolorum insti-
culi.damnarit leges, el .non-solumconspirahtes, sed ^.lulionem et ipse simili.excommunicationi suhjace-
eliam consenlienles eis_ Anlecessores vero nostri ,bil. Al) his ergoclerici et laici _.e-abstineant qui
eum plurima turba- epi^copofrim,quicunqiie eorum eadem pati.n.oluerinl. Infidelihusquoque nolite con-
in sacerdolali honore suhtposili-, aht existunlclerici, jungi, nec cum eis ullam participationemIiabere. Ta-
•Tionore quo iilunthr oadfere pfsecepernnt. Cseteros lia vero agenles nonfideles, .sed infidelesjudicanlur,
•^vero comniiinioiieprivari, et ah Ecclesia extorres unde ait Apostolus : « Qusepars fideli cum infideli,
"Tierijusserunl, omnesque simul utriusque ordinis (II Cor. vi, 15),» aut quseparticipatio juslilise CUPJ
viros infamesessecensuerunt, et non solumfacientes, iniquitate. Nemo quoque alleriqs terminos usurpel,
sedel eis consentienies. Justuro est enim, ut qui nec alterius parpchianum judicare, aut excommu-
-divinaconlemnunt inandata, et iiiobedientes patfum nicare prsesumpserit, quia talis judicatio, aul exco.a-
S33 - DECRETALITJM COLLECTIO. . *34
munlcalio, vel damnatio, nec rala eril, nec-vires A regulariter. Si enim eo vivente, aiteri nupseril,adul-
ullas habehit, quoniam nullus allcrius judicis nisi tera judicabilur. Sjmiliter et ille, si allcraraspbrite
sui senlenlia tenebitur, aut. damnahilur, unde et duxerit, adulieraestiraahitur et coniiiiuniohe priva-
Dominus loquitur, dicens__ _.•« Ne transgredia- hitur. Si autem persecutus fuerif in Ecclesia, fu-
ris lerminos antiquos quos posuerunl patres tui giendum.illi eslad alteram cique associandus, di-
(_Prov.xxii, 28). .-NuIIus autem .primas vel metro- cenle Doinino : Si persecuti vos fiierini iif rina ci-'
ufilitatis causa
-polila.nus dioecesaniEcclesiam vel parochiam aul vjtale, fugile in aliani.-^Si auteni
aliquem de ejus parochia prsesumat excommunicare, fueril mufandus non pfer se hoc agal, sed fralrihus
vel judicare, vel aliquid agere ahsque ejus oonsilio inyitanlihus el audorila.e"liujus's.aiic'a_.sedi'sfaciat,
vel judicio;-sed hoc observet, quod ab apostolis ac ,non ambiius causa, sed.utililatis.
palribus el prsedecessoribusnostris est slalulum et Conjunctiones auteni coiisangtiineorura fieri prb-
a nobis confirroatum , id est si quis nietropolilanus hibetse, quando has el divinseet sseculi prohibent le-
episcopus, nisi quod ad suam solummodo propriam ges. Leges ergo divinsehsec agebtes, "eleos quiex
. peiTinet parochiam sine consiiio ac volunlate oror ejs, prodeunt, non solum ejlciunt, sed etmaledictos
niuhi comprovincialium episcoporum exlra aliquid. appellanl. Leges ergo sseculiinfames lales vocant,
agere tentaverit, gradus sui periculo subjacebit. ot B et ah hseredilate repellunl. Nos vero sequenles pa-
quod egcrit, ifriturii habeatur elvacuum. Sed quid- tres noslros, et eorumvesti^iis inhserenles, infamia
quid de provincialiumcoepiscoporum causis eorum- . eos nolamus, el infames esse censeinus, quia- infa-
que eeelesiaram et clericorum, atque ssecularium mise maculis sunt aspersi. Neceos viros vel accusa-
necessitatibus agere, aut disponere, necesse fuerit, tores quos leges sseculi rejiciunt suscipere debenius.
-ioc cum omnium consensu provincialium agatur Quis enim duhitat-leges humanas rationi ct hone-
jionlifieiim, hec aliquodominalionis fastu, sed hUmil- stati non repugnantes esse.amplectendas? prseseriim
Jima e.t eohcordiadministratione, sicul Dominus ait: ubi vel puhlicse"consuluhlutilitati, vel ecclesiasticse:
Non veni ministrari, sed mihislrare; et alibi : Qui dignitatis aucloritaleni defendunt, acpro adrainiculb
majorem virlulem, erit mlnislervester , et reliqua. tuentur? Eos aulem consanguinebs diximus, quosei
Similiter ipsi conipfovinciales episcopi.cumeis con- divinseimperalorum, ac Romanofura,"atque Grsecb-
silio (nisi quanium ad proprias pertinet parocliias) rura leges consanguineos appeJlani, et ih nseredifale
agaht juxla sanctorum consiilula. paliuni, qui suscipiunt, necrepellerepossuni. Taliuni enim con-
qnaiiiyis aliquo teiiiporum inlervallo nos anlece.sse- junctiones, nec Iegitimse sunt, nec manerepossunt,
rinl, ab uno tamen eodemijuepuritaiis fbnte verilatis sed^unt repellenda., elsiquse ausu teinerariotentalai'
«l fidei Innien hauserunl, et eodem illustratbreet di- 'C sinl, auctoritate apostolica rescindendse veniunt.
reclore spiritu, Ecclesise Dei slabilimentum.el om- Quisquis ergo qui non estlegitime conjunctus, vel
iiium Ghrislianorum comihunem qusesierunt ufilir. absquedotal.i litulo, ac henedictione sacerdotis coh-
latem, ul uno abimo, uno ofe concorditer sancta statcopulatus, sacerdotes vel legitimeconjunctos cri-
glorificelur Trinilas in ssecula. . ... rainari, vel ineos leslificari minimepoicst,.qubiiiain
Nullus primas, nullus metropolitanus, nullusque qmnis incesli niacula-ppllutus infamis esl, et accti-
reliquorum episcoporum alferius adeat civitalein, saTe supradiclos non permitlitur; non solhm ergo
aut ad possessioneniaccedat quse ad eum non perlU Jii rejiciendi sunt,.et infames efliciuhlur, sedfcliam
net, el alleriusepiscopi esl parochisesupercujusqiiam pmnes eisconsenlientes. Similiter de raploribus» ve!
disposiiione,nisi vocalus abeo. cujusjnrisessedigno- .eis qui seniores impetuni fieri censemus. Hos efgo
scitur, quidquld ibi disponai, vei ordinel, aul judicet, sseculilegesinterficiunf, sed nosmisercordia prseeun-
si sui gradus ionore poliri voluerit. Si "aliter-prse- .tesiibiiifamisenotaadpoenitentiam recipimus, ipsam
sumpserit, damnabltur. Et non solum ille, sedooope- quoque infamiam quasunt aspersi, delerenbnpossu-
ratores atque consenlientes, quiasiculofdinalio.-ita mus, sed aniniaseoruniperposniienliam publicam, et
eis et judicatio,ei'aliarum rerum dispositio prohihe- n.Ecclesise satisfaciiqnem sanare cupimus, quia ma-
tur.Nam qui ordiriarenonpoleril,.qualiterjudicabil?' nifesla_peccata non sunl bceulia correctione pur-
-
Nullalenus.proculdiihiojudicablt aut judicare pblerit, ganda. Omnes ergo qui in.recta fidesuspecii sunl, .
quoniam sicut aiieriususor, hee adulterari ab aliquo, iir.accusalione sacerdotuni et eorum super quoruhi
vei judicaii, aut^dispohl, nisi a proprio viro eo ,vi- -lide non hsesitatur, niiuime recipiantur, et in testi-
venle permillilur, sic' hec iixor episcopi quse _ejus. :moniohuinanp dubiihabeantur. lnfirmari ergo opbr-
" Ecclesia vel parochia indubilanterjnlelligitur, eo vi- -let.eorum vbcem.de quoruni fide dubilalur, nec.eis
vente absque ejussjud.icio.et volunlate alteri judi- .omnino esse credendum qui reclam fidem ighorant.
cafi vel disponi, aulejus eoncuhltu lfui;-id est Quseren.dumest ergo in judicio, cujns sit conversa-
ordinatione, uullatenus coriceditur, unde ailApo- :tionis et fidei is qui accusat, et is qui accusa.iur,
slolus : estuxor legi quandiu vir ejus .vivil, ..quoniamliiqiii npiisiint reclse conversalionisacfidei,
" eo veroAlligata solutaesla
defuncto, legeviri. Simililer et . et quorum vita est accusabilis non permittunturma-
" sponsaepiscopi (quia sponsa uxor ejus diciiufEccle- •.joresnattraccusare, necquofum Iides,.vita etliber-
sis) illo vivente ei esfalligala.- Eo vero defuncto, so- - tas nescilur, neque viles personse in eorum recipiuh-
laia est,eui volueril nubal lanluin in Domino, id est tur aecusatiqnem. Rimaridsev.ero sunt enuclealin.
H5 . APPEND.AD SJEC.IX. — ISIDORIMERCATORJS l3(j
personseaccusatorum, quse sine scriptb difficile,per' A credinms, lestanle Dominoper prophetam : « Nun-
scripium autem nunquam recipiahtur, quia per scri- quid qui cadi.tnon adjiciel ul resurgal, et qui avei^-
pturam nullus accusare vel accusari poiest, sed pro-• sus est, nonrevertetur? (Jcr.vin, 4.) s El alihi: Nolo.
pria voceel prsesenteeo quemaccusarevoluerit, suaini - inquit Dominus, morlem peccatoris, sed ul conver-
quisque agat accusationera, nec absente eo quem tatur et vival. El propheta Davidpo3iiilentiainagens,
accusare voluerit, quicunque accusalor credatur; dixil: « Redde niihi Iselitiam salularis tui, et spi-
Simililer tesles per quamcuriquescripturam lestimo- rilu principali confirma me (Psal. L, U). t Ipse
nium non proferant, sed prsesenles de his qusevi- namque posl poenilentiam elalios docuil, el sacrifi-
defunt et noverunt, veraciler testimoriiumdicant. cium Deo obtulit, dans exemplumdoctoribussancla.
Nee de aliis causis vel negoliis dicant leslimonium, Ecclesise,si lapsi fuerint et eondigiiampo_ni-eniiam
nisi de his qusesub prsesenliaeorum acta esse no- Deo gesserint, ulrumquefaceie posse. Docuii enim
scunlur.-Accusatoresvero consanguineiadversusex- quando dixit':«Doceho iniquos vias tuas, et irapJiad '
traneos teslimonium non dicant, nec familiares vel ' le eonveiientur (Ibid., 1S). . Et sacrificium Deo pro
de domo prodeuntes, sed si voluerinl, et invi- se ohlulit dum dieebat: « Sacrificium Deo spiritus'
cem consenserinl, inter se parerites tantummodo conlribulalns (Ibid.,l9).i Vidense.nimprophela sce-- '
lestificentur,'etnon in alios. Nec accusatores rg][ vel R lerasuamundataperpoehilentiam.non dubitavitprse^
lestes. suspecli reeipianinr, quia propinquilalis et dicando, elDomino lihando curarealiena. Laciyma-
famiJiaritalis, ac dominalibnis alfeclio veritatera' rum ergo effusio movel animi passionem. Saiisfa- '
impedire solef, amor carnalis etliraor alque ava- clione aulem impleta avertilur aniinus ah ira ; qui
rilia plerumque serisushebeiant humanos, et per- enim non ignoscit alteri, quoniodosihi putat suhve- r
vertunt opinibnes, ut qusestum pletalem putenl, et riiri? Superabundant ergo peccata, superahundel et
peeuniam quasi mercedern prudeii.ise."Nernb enim misericordia. Quonianiapud Dominuramisericordia,
in.dolo.lbquaiur adproximuro suum, fovea alta est et copiosa apud eum redemptio ; penes eniin Douii-
os malevolj, innbcensdum credit facile,oito lahitur. num bmninin-abundanliaest, quia Dominus virtu-
Sed isle lapsris surgii, et lergiversator suis artihus lum ipse- est rex glorise; ail eniin Aposlolus :
'
prsecipilatur; Tmde minqiiam exsiliat alque evadat. « Omnespeccaverunl et egent gloria Dei,justificali
Ponderel ergo - nnusquisque sermones suos , et griilis per graliam ipsius, per redemp-ionemqnseest j
quod sibi loqui iion yult, aiieri non loqualur-, in Christo Jesu, quem proposuit Deus propiliato-
bnde hene sacra ait Scriplura : « Quod libi rem,-pef fidem in sanguine ipsius ad osiensionera
non vis fieri, alieri ne feceris. . Nos enim lempore justiiise susepropler remissionera prsecedentiurade- '•
indigemus, ul aliquid maturius againus, nec.prseci-'C liciorum,iii susientationemDei,ad ostensionemjusli-
pilemhs coiisilia et opera nostra, neque ordinera tiseejus in hoc tempore, ul sil ipsejuslus et juslifi-
corrurapamus.Sedsialiqtiislfipsus quocunque modo cahs eum qui ex fide est Jesu Ghrisli (Rom. in, 21
fueril nbn perdaraus eum, sed fraterno corripiamus etseq.) . Davidenim dicit: « Reali quorum remissse
affeclu, sicul aii beaius Apostolus : « Si prseoccu- sunt iniquilates, et quorum lecla sunl peccata. J
jpalus ftterit honio in aliqiiodeliclo, vos, qui spirir Mundatur ergo homo a peccalo, et resurgil gratiii!
luales cstis, insiruite hujusinbdi in spiritu lenilalis, Dei lapsus, el in prislino manel offlciojuxta prscdi-
considerans leipsuni ne et tu tenteris, alter allerius clas aucloritates, videal ne amplius peccet utseh-!
onera pbrlate, et sic adimplebitis legem Chrisli,- lentia Evangelifmaneaf in eo, va_deet amplitis noli
(Gal. vi, I, 2.)» Ppfro sanctus David de criminibus peccare; unde-ait Apostolus: « Non ergo regnet)
inortiferis egit pcenitentiam, et tamen in' honofe peceatum in veslro niorlali corpore, ut ohedialis
'permansil. Beatus quoque Petrus amarissimaslacry- concupiscenliisejus; sed neque exhibeatis.mcmhra
nias fudit quahdo Dominum negasse poenituit, sed -vestraarmainiquitatis peccalq, sed exhibelevos lan-
lamen aposlolus' permansit. Et Dominus per pro- -quam ex nioiTuisviventes et memhra vestra arma
'
plielam peccantibus poilicetur dicens: Peccator in j'ustitiseDeo. Peccatura enim vobis nou damnahiiur;
quacunque die .conversus ingeinuerit; omnium Tni- ^non enim sttblege eslis, sed suh gralia. Quid ergp!
1
quitatuin illihs non recofdabor amplius. peccabiraus,qiioniam non-sumus sub lcge, seJ sub
Errant enim qui putant sacerdotes post lapsum, gratia?Absit..Nescilisquoiiiamcuiexhil_)etisvosseivos
si cbndignam egeriiit pceiiiienliani, Domino mini- ad obediendura',servi-estis. ejus cui obeditis, sive
slrare non posse et suis honofibus frui, si honam peccali.ad morlem, sive oheditionis ad justiliani?
."-deiiiceps vitam dnxerint, el suum sacerdolium con- Gralias aulem Deo quod fuistis servi peecaii, obe-
digne custodiefiiit. Et ipsi qui hoc pulant non'solum distis aulem ex corde. in eam formani-doeiriii-ein
erranl, sed eliam contra tradilas Ecclesise claves qua traditi eslis. Liberati auteiri a peccato, servi
dispulare el agefe videnttir, de quihus diclum est: autem facti estis jTisliliae,humanum dico (Rom. vi,
1!Qusecunque solveritis in terra, erunt solula et in 12 el seq.) » Majus enini peccatum esl judicantis
coelo(Matlh. xvm, 18), . 'alioquin hsec senlenlia . quam ejus qui judicalur. «Existimas,-inquit Apostor
aul pbmini nori esl,_aut vera. Nos vero-indubitanler Jus, "o homo, omnisqui judicas eos qui lalia agunt
tam domlni sacerdotes quam reliquos fideles post • el facis ea, quia tu elfugiesjudiciun«rDei?An divi-
dignam salisfaclioncm posse redife ad houores tias Jwnitatis ejps et palienlise el longauiinitatiscon-
'
.57 DECRETALIUMCOLLECTIO. *SS
teinnis?. Jgnoras quoiham henignilas Dei*adpcenilen- Aopefanlis malum, Judsei primrim ef Grseci. Gloria
. liara te adduxit ? Secuhduni duritiam.aulem tuam et aulem et lionor, et pax omni operanti bbnum (Rom.
irapoenitens cor, thesaurizas tibiiram in die ira_ u, 3~et seq.) _ Sententiam _fralfes, quse misericof-
et revelationisjusli judicii Dei, qui reddetimicuiqtfe diam velat, non solum tenere, sed et audire refugiie,
•seeundum opera ejus. His
quidem-qui secundum - quia potior est misericordia bmnibus holbcausloma-
patientiam honioperis glbriam et honorem, et in- 4ibusetsacrifieiis. Consultisvestris breviterrespon-
oorrup.tionem quserentibus vitam seternam ; • his diraus, quia oppressbs. ni.mis et pra:occupa.os
auiem qui ex contentione, et qui non acquiescunt aliis judiciis lilterse nos' invenere veslrse. Data
verilati, creduhl autenriniquitati, iraet indignalio ; , VIII. Idus Octobfis , Antonio et ; Alexandro
iribulalio et anguslia in omnem animam h.omi.nis - consulibus... . -'

INCIPIUNT DECRETA URBANI VkVJE.

De communi vita ct qblatione fidelium.

temporoAurelii Antoniniimperatoris.)
(Anno2_!-_

URBAKUS cpiscopus oninibus Chrisiianis in san-;B.ex'pretio.eorum, eoaperuntprcdia et agros quos vein-


ctiricationem spiritus, -in ohedientiam et asper- •dere solebanl, matricibus ecclesiis tradere, ef ex
sionera sanguinis Doraini nostri Jesu Christi salu- -sumptihus eorum vivere: Ipsse vero fes in dilione
Mcm. - . . singularum parochiarum, episcopofum qui .locum
Dccelomnes Chrislianos, charissimi, ul eum imir lenent aposlolorura eranl, et sunl usqhe adhuc, et
lenlur cujus nomen sorliti sunl : « Quid prodest, , futuris semper debent. esse lemporibus' Et quihus
fralres mei, apostolus Jacobus ail, si fidem quis episcopi et fideles disperisatcres eorum omriibus
dicat se habere, opera aulem nonhaheal? (Jac. u, . communem vitam degere - volenlibus: ministfare
li.) . Noliieplures magislri fieri, fratres niei, scien- -cuncla necessaria debenl, prout melius potuerint,
tes qiioniamnfajus judicium sumiiis; in mullis enim ,utiiemo.in eis egens inveniatuf. Ipsse enimres ffde-
oflcndimusomnes. Qui sapiens el disciplinatus inter lium"oblationesappellanlur, quia Donilnoofleruniur.
vos, oslcndat ex hona conversalione"operani siiam Non ergo debent in aliis usibus quam-ecclesiastieis.
in mansuetudine sapienlise. Scimus yos non igno- .et prsedictorum Chrislianorumfratrurii vel.indigen-
rare, quia liactenus vila communis inter honos liuiri converti, quia yota sunt fideliuni, et pretia pec-
Clirislianos viguil, et adhuc gralia Dei viget, .et catorum, ac patrimonia pauperum, atque j_.dprsedi-
maxime inler.eos qni in sorte Domini sunl elecli,, C clum opus explendum Domino. tradilse. Si" quis
id est clericos sicut in Aclihus legilur apostolorum : aulem, quod absil, secus egeril, Videat ne damjia-
. t Multitudinisaulem credentium eral cor unum el, tionem Ananiseet Saphirse percipiat," et reus sacri-_.
anima una; «ec quisquam eorum quse possidebal, legii efficiatur sicut illi effecti sunt qui pretia "prse-
.aliquid suum esse dicehal, sed erant illis. onmia; dictarum refum fraudaverunt,' dequibus legi.lurin
'.commuiiia. El" virlutc magna reddebanl apostolii pi'_edictis.aposlolorumActihns :.«' Vir eral quidam.,
lestimpnium resurreclionis Jesu Christi; et graiiai liomine Ananias, cum Saphira uxore sua, vendidit
jnagnacrat in pmnihus illis. Neque enim quisquami „agrum,.et fraudavit de pretio agri, conscia' uxofe
cgens erat inter illos,. quolquol cnim' possessoresi . sua-; et aJferens par.tem.quamdam, ad pedes ppbsto- .
agrorum aui domoruni-efant vendentes affereharjt, lorura posuit.. Dixit autem, Pelrus Ananise-: Cur.-
preiia-eorum quse vendcbant el pqnehanl antepcdes i tentavii Salanas cor l.uum;meiiliri teSpiritui "san-

aposlolortun. Dividehantur autera singulis prout'.- ctq, etfraudare de. prelio agri ?rNoune.matiens lihi .
cuique "opuseral. Joseph auiem qui cognoniinaluss manebat etvenundaTumerat in tua_polestate?--Quare
esl.Rarnabas ab aposlojis, quod esl interprelaiumi .posuisti in.corde tu.oh,inc rehi ? Nori esTioininihus
filius consolationis, lerites et cj-prius genere, cuni, .nientitus, sed Dojiiino-Audiens auiem Ananias hsec
haheret agrtim, vendidit illum et atlulit preiiumi-D verha, cecidit" ct expiravit. Et faclus-esl" "timor
imte pedes aposlolorttm (Act. iv, 52), t et ic-. .magnus in omne.squi audierant,-Surgenles autem-.
liqua. . '"._•-" juvenesiimovorunt eum, et efferenies sepelierunt.
Videntes ergo saccrdoles suin.miet alli alque le-. . .F.actuni est autem quasi.horarum irium.spalium, et.
vitse, et reliqui fideles plus utilitatis posse aflerre,, .U-.^.ips'.."?. nes.qiensquod facluni fuerat-introivit.
si hsereditaies el agros quos ante vendebanl, eccle-.'. Resjjpndens autem P.eirus. ei. dixit : Dic mihi si.
siis quihus prsesidehanl episcopi iradecent, eo <[uod1- laTitiiagrum vendidislis ? At illa dixit. Eliam taiili....
ex suni]riihuseorunr lam prsesentibus quam fuiurisi „ Pelrus aulem ad eam : Quid utique convenit vohis,
temporibus pltirima et elegantiora .possenl inini- tentare _Spifitum Domini ? Ecce pcdes eorum qui
sfrare fitieljbuscomm.tmenrvitani duceiitibus quam sepelieruiil. virum luum ad ostiuro, et C-Tercutte..
139 APPEND. AD SMC. IX. - ISIDORI MERCATORIS IW
Confeslim cecidit ad pedes ejusrel expiravil. lntran- A faciatis, sed sponsipnem quam DominoTn haplisnio
les autem juvenes invenerunt- illam rmorluam, et fecislis, ^irmiter teneatls, ne reprohi, sed condignl
extulerurit et sepelierunt ad virum suum. Etfactus corani eo in-s'eniainini. Etquicunqueyeslram com-
est timor magnus in universam Ecclesiam et in rounem vitam susceplam hahet, et vovitse nihil pro'-
omnes qui audierant hsec (Act. v, i .et seq)..t Hsec, prium habere, videat ne pollicilationeni suam irri-
fratres,..valde cavenda sunt et limerida,- quia res tain faciat, sedhocquod Domino est pollicilus, fide-
-ecclesise non quasi proprise,-sed ut. communes et liter custodiatne damnalionem, sed prsemiuin sibi
Doinino oblatse, cum summo timofe non in alios acquiral, quoni.arasaliusest non vovere quanivolum,
quam in. prsefatos nsus sunt fideliter dispensandse, prout melius potesl, non perficere. Gravius enim
ne sacrilegii reatum incurranl qui eas inde abstra- puniuniur qui volum' feceruut, el votum nonper-
lmnt uhi traditse sunt, ne poenara et morlem Ana- fecerunt, aul fidem perceperunt, el in malis vitam
nise et Saphirae ineurrant, et (quod pejus est) ana- finierunt, quam illi qui vitam sine votq finierunt,.
thema maranatlia fiant. Et si non eofpore, ul Ana- - aul sine fide mortui sunt, el lamen hona egerunt
niaset Saphira, mortui eeciderunt, anima lamen, opera. Ad hoc enim sensum rationabilem nalurse
quse potior est corpore, mortua et alienata a con- munere et secundse naliyitatis reparationem susce-
sortio fldelium cadat, el in profundum baralhri la- B pimus, ut secundum Apostolum « magis quse sursuiu
hatur. Unde attendendum esl omnibus et fideliter sunt sapiamus, non quse super terram, quia sapien-
cuslodiendum, et illius usurpationis conlumelia de- tia liujus mundi stultitia est apud Deum. » Quid
pellenda, ne praedia usihus" decretorum ccelestium autem suadet, charissimi, sapientia hujus sseculi,
dedicala a.quibusdam irruentibus vexenlur. Quod si nisi nocitura quserere, el amare peritura, negligere
quis Tecerit, post dehitse ullionis acrimoniain quse salutaria, pro nihilo reputare perpetua? Cupiditatem
erga sacrilegos jure promenda est, perpeluadanme- commendat, de qua dicit: « Radix omnium malo-
tur infamia, et earceri tradatur autexsilio perpeluse rum est eupiditas. » Quse in primis hoc.malum ha-
deportationis utalur, quoniam juxta Apostolum tra- het, quod dum ingerit transitoria, abscbndit seterna;
dere oportelhujusmodi hominem Satanse, ut spirilus el dum a fbris posita conspicit inlfa se Ialenlia noi*
salvussit in die Domini. Memoratis ergo augriienta- inlrospicit, et dum aliena quserit, seclatori suose-
lionibus ac cullibus. inlantum ecclesise quihus metipsum alienum faeit. Ecce quod suadet steculi
episcopi prsesident,- Domino adminiculante, creve- sapienlia, vivere in deliciis, unde dicitur : . Aniroa
rruiit, et tantis- maxima pars earum ahundant rcbus, qusein deliciis eslvivens, mortua.est. i Suadet ergo
ul n.ullus sit in eis communem ejigens viiam indi- niollissimis suavilatihus, p'eecal"selviliis el flammis
gens, sed omnia heGessaria ab episcopo suisque C nufrire carnem, cibi et vini iniemperanlia animani
aiiiiislris percipit; Ideo si aliquis exsliterit moder- premere, acvitam spiritus'inlercludere, et conlra
nis aut fuluris lemporibus qui hqc avellere 32 se libsli suo de se gladium liiinistrare Ecce quod
nilatur,.jani dicta damnatione feriatpr. suadet sseculi sapienlia, ulquibpni facti sunt, mali
Quod- autero sedes in episcoporum ecclesiis ex- esse inalint, et pererrorera menlis.fieri eiiara slu-
celsseconstitulseetprseparatseinveniunlurut thronus, deanl peccalores, el non cogitenl illam terribilem
_ speculationeni et poleslalem judicandi et solvendi Dei vocem, cum exurentur peccalores sicut fe-
alque ligandi a Dominosihi dalam materiam docet, num.
. unde ipse Salvator in Evangelio ait: « Qusecunque Omnesenim fideles.per manus-impositionem epi-
. ligaveritis super terram erunl ligata et in coelo; et scoporum Spiritura sanclum post baptismum accipere
qusecunque solveritis super terram erunl solula et debent, utplene Christiani iuvenianiur; quia, cum.
in coelo (Mallh. xvin. 113).. Et alihi : « Accipite Spirilus sahctus iiifundilur,cor fidelead prudenliam
Spifilum sanctum; quorum rcmiseritis peccata re- et conslantiam dilaiatur. De Spiritu sanelo accipir-
jnilluntur eis, et qubrum relinueritis retenta sunt mus,ut efficianiurspiriiuales.quiaanimalishomoiioii
{Joan. xx,-23). i-.Ideo isla prselulinius, cliarissimi, pefcipit ea quse sunt Spiritus Dei. De Spiritu sancto
«Tinlelligatis polestatem episcoporum veslrorum, in accipimus, ut sapiamus inler hotrain malumque dis-
eisque Dominumvenefemini,.el eosut animasveslras cernere; justa diligere, injusta respuere, ut malitia.
diJigaiis, el- quibus illi hon communicanl oon com- ac superbise repugnemus, ut luxurise.ac d.iversis il-
. iiiunicelis,-et,quodejecerinlnoii recipialis.Valde enim lecebris et fedis indignisque cupidilatibus resista-
- limenda estsentenlia episcopi, licel injusle Jiget ali- mus. De Spiritu sancto accipimus ut amore viUcet
quem,quo"d tamen summopereprsevideredebet. Vos glorise afdore succensi, erigere a terreriis mentem ad
-uulenfliorlanles moneinus omnesqui Christianitatem superna et divina valeamus. Data Nonas Septembris,
susccpisijs, el.a Chiisto vocabuliiriiChristiarii sum- id cst quinla dle ejuSdem inensis, Anionio ef Alexan-
.psistis, ne in aliquo Cliristiahitatem vesiram irrilam dio IV cc. consuL
141 DECRETALIUMCOLLECTIOf

mCIPIUNT pECRETA PONTIANI PAP__E.

(AhiioDomini,250,temporeAlexandriimperaloris.)

f ,- _ . .
•Po_.T-A_.cs
episcopus FELICIsuccribo.ni salutem. A contristari a*udivii*rius',^nonmodico compiiisi-suriius
Oppido cpr nosfrum cliarilati vestrse corigaudet, moerore. Unde bmnipoteiucm Deuin fogaraus, ut
quod studium sarictse feligionis" summopere adim- suse yos gratise aspiralione eonsolelur, vosqiie et-a
plere sludelis, et fralfes rncerentes, ac-"destilutosin malignis' spiriiibus "et a perversis homihihiis ebelesli
-fide et religlone" conforlalis. Uhde Redenfploris protectione cuslodiat. Nam 6i si quos post illius obi-
'
nostri misericordiam exofamus,ut sua ooliis in o"m- luniTuinul.us quorumdam adversanliunl susiinetis,
nihus gratia sufifageluf, et-effectu implere fribhat nolite mirari si vos"qui frui bonis in terra vestra', id
quod.velle cbricessii. Tn hoc i.taque hbnO,tarito com- est in terra viveniium," quseritis, mala hominilm in
moda-retributionis accrescuht/quanto.et-studium. terfa alieria portatis. Peregrinalio quippe est vila
laboris augetur. Et quia in his oirirtibusdivir.segia- • pbenitens, el qui ,suspirat ad palriain eftprnientum
liseadjutorio opus est, omnipoteiitisDei-assiduIspre- est.peregfiriaiionis Ibcus, etiam si hlaridus_esse vi-
cibus clemenliam exbramus, quaterius" i__ee,vbbis deaiur, vobis autem qui palriam quseritis inter-sus-
- semper
operanda^hona et Velle tribual el posse cbri- .piria quse liahelis,'etiam gemitusaudib JitimaiiSebp-
cedat, atque in ea vos via, cum frbclu boni operis, •'pressionls exsurgere. Quod mira omnipotentis' Dei
quam se Pastor pastorum esse teslatus esl dirigat, dispositiorie.agi.ur, ut dum verilas pef amorem vo-
_ut sinequonih.l agl polest,per ipsum-implerebbria B cat, mundus pceniteris a se ipso animam. veslfani
- -
qusecoepislisvaleatis. De sacerdolibus autem Domini per trihulaliones quas ingefit, rejiciat. Tantbque fa-
,quos vos audivimtis ebiilfa pravbfum'homlrium in- -cijius-ab araore liujussseculi niens exeal,"quaritp et
sidias adj'uvare, eofumque-causas portare, scitote impellitur dum vbcatur. Iiaque qubd coepisiis, TiOf
vos in co valde Deo placere, quisibi eos ad servien- spitaliiatiseuramimpendite,' in oralione eTlaefymis
- dum aseivilj - et familiares intaiilum sibTesse voluit, insianlissime Taborate.
Eleemosynis quas seniper
- ul.eiiani aliorum Jiostias per eos aoceptaret, alqiie amastis jam nunc largius atque uberius dale operara,
eorum peccata donaret sibique recoriciliaret, ipsi iil.larito post- crescat vobis in relriljutiohe fruclus
qubque.pfoprio ore corpus Dominicoiificiuiil-et po- munefis, quanto'hic excreverit studiufn Tsihofis.
pulis tradunt. De illis eniin diclum est: « Qui vos Prselereasaiutantes paternar dulcedine Tionitatem
contristabit me contfislabit, et qui vobis facit injTi- vestram,' petimus ut-in honis quse coepislisne defi-
riam, reeipiel id quod iniqbe gessit. . Et alibi': « Qui ciatis. Neque ullus vos abeis avertere possit,sed
vos audit me audit, ,et qui vos spernit.me spernit. •ineunclis affeclum veslrse charitatis, clericiet sefvi
QuLaulem me spernil,.spernif euiii qui me riiisit Dei ac cuncli Christiani qui inillis partibus com-
(Luc: x, T6). t Hi enim non siml infeslandi, sed ho- moraniur, ambfe Chrisli et sancli Pelri pleniterin-
norandi. In eis quoque Doininus honor_itur,.cujus " vehiant,"et favoris veslri solaliis quocurique mbdo-
. Iegalibne. funguntur. Hi ergb, si forte ceeideririfa neeesse,fueril potiantur, qualenus veslra cuncti ope-
fidelibus, siuit suhlevandi et portandi. Accusandi •defensi atque adjutl, et nosvpbis gratiaruni.pDSsi-
autem oon sunt ab infamihus, aut sceleratis, vel nius exislere debitbres, et Christus "Doininusnoster
, inimicis, autaltefius sectaeliominibus vel religionis; alque beatus Pelrus aposloloruni princeps in quo-
si peecaveriiit, a reliquis arguanlur sacerdolibus, sed runi vos causis impendilis, J,esus Chrisfus selerham
et a .summis pohtifieibus conslringanlur.et hbn a gloriam compenset, el healus aposfolus PetrusTpsius,,
ssecularibus aul malse.vitse hominibus arguantur vel glprise januam aperiat. Data x Kalendas Februariif,
arcearilur.. Quod ergo de fralris vestri transituvos Severo cl QuintianoIV c'c.' consul.

ERISTOLA PONTIANI PAP__E


De fraterna dilectione et vitandis malis'^
PONTUXUS sanclse.et universalis Ecclesise episco- D plietain Ioquitur;dicens ;..'Quara honus Tsrael''Deus-
pis omnihus recteDoihinum colentibus et divinum his-qui recto sunt cofdei.hiei aulem penemoli suiit,
' "" _.
culluni ainahlihiiSjSaliitem. . pedes,-pene •effasi-sunt gressus mei quia.aeriiulalus -
Gldria in excelsis"Deo, ei iri terra pax.Iioininihus •sum coiitra.-iiiiqubs pacenr impiorbm *viilens (Psal.\
honse Volunlatis. Hsec-verha; charissimi,'non homi- LXXIIel seqq.)i.t Debbnis veio ipsa per se Veritas
num sunt, sed~ahgelbfum, el rion Jiunianb seiisu ait: « Reali mundo corde,- quoniam ipsi De.umvide-
excpgitata-, sed,ab.ahgclis,inortti Salvatofis amiuri- -.Jiuiil (Matthi v,-8). fMundienimnori siirit cordequi
liata, quihus indubitanter ah' omiiibus intelligi po-' • mala cogitant-,. aut hociva adversusffalfes ^suos,
lest, quod non nialse voluhtalis, sedhominibus-bohse, quia nihil mali.yult quifidelisesl. Fidelisergoliomo
pax sit a pcmino dala, unde "et Dominus per 'pror ' magis diligit audire qriseopoTlctquam.dicerequse-
APPEND. A'D&MC. IX. — ISIDORI MERCATORIS .44
non oporlel. Et si, quis fidelis est, videal ne mala A J dividet vulnera. Quoniam qui fodit foveam, incidet
loqualur,aut citlquam insidiaspohaT.J.nhocergo dis- in illam,.el qbi staluit lapidem proximo, offe.ndetin
eernunlur filii Dei et filii diaboli. Filii namque Dei eo, et qui Jaqueum alii ponit, pefibit in illo. Faeienli
semper cogi!_fn.lel agere contendunl quse Dei sunt, nequissimura consilium, super eum devolvetur, et
et fratrcs indesinenter adjuvant, et nnlli nocere vo- rion cognoscet unde adveniet illi. Tllusio et impro-
,lunt. Filii autem diahoji ecoiUra malaet nociva seni-- perinm snperborum et vindicla sicut leo rinsidiabi-
per- meditantur, quia opera eorum riiala sunt. De . lur illi.-Laqueo perihunt qui obleclanlur casu j'uslo-
, quibus loquitur Dominus per Jeremiam prophelam, rutn, dolor autem consumetillos antequam morianlur,
dicens :..« Loquar judicia mea cum eis super omni iraet furor ulraqueexsecrahilia, etvifpeccator con-
.malitia ebrum (Jer. \, 16). propterea judicio con- tinens erit illorum. Qui vihdicari vult, a D.eoinveniet
tendam adjiuc vobiscifm, ait Dominus, et cum filiis vindictam, et peccata.illius seryans servabit. Re-
vestris disceplabo .(ier. n, 9). -Ecce ego fingam linque proximo tuo nocenti le, et tunc deprecan.il
contra yos malum el cogilo conlra vos cogitationem . tihi peccata solventur. Homo -homini-serval irara,
(J,er: xviii, II). J Hsec, fratres, valde suntlimenda et a Deo quserit medelam? In hominem similem sibi
ei ab om.hihuscayenda, =quoniamsup.er quenajudi- non_hahet misericordiam, el de .peccalis suis depre-.
. ciuni Dei cecideril, nop exiet impunitus. E,t ideo B.catur
l Altissimum? Jp.se dum caro sit, servatTram et
. nnjisquisque prsevideaf ne lioc machinetur arit agat propitiationem petit a Deo?,Quisexorabit pro deli-
. Jn fratrem quod ipse pati noluerit, Et necin suspi- ctis iIlius?-Memento novissimorum et desineiniroi-
ci.oriemyenial hqnio fidelis,ut dicat aut faciat ea quse cari, iabitudo enim et mors imminent mandatis.
p.ati. no.n vult, unde suspectos el inimicos, aut facile Memorare timorem Dei allissimi, el npn irascaris
. liligantes., et-eos qui non sunt honse conversationis, prqximoiuo.. Membrare lestamenti:AltissImi, et de-.
. aut quoruqj vita est accusabilis, qui reciam non te- spice ignorariliam proximi. Abstinete a lile, et mi-
. nenrt ,aut_doeent fidefti, accusalores antecessores nuespeccata. Homo enim iracundusincenditlileni,
noslri aposfolica repulerunl auctorltatej et nos sub- et vir peccator turbahit amicos, et in medio pacem
, movenius_ a,tqu.e"futuris. temppripjis excltidimus ne habentium immittet inimicilias. Secundum eniiia
libenler,labi pos.sint quos nps. tenere et salvare de- ligna silvse, sicignis exardescit, etsecundum virtu-
, lienius, ne, qupd absit, praedictum Dei judiciura su- temlibminis iracundia illiuseril, et- secundumrsuh-
per utrosque veriiat, el. nos. eorum yitio, quod Deus slantiam suam exallahit iram suarii. Certamen festi-
averlat, pereamus.. Scriptum est enim : « Rectprem ijatum incendel igriein, et Iis_feslinans effundel"san-
%eposugrunl? curam iljorum habe, ut Iseterispropter guinemj et lingua teslifieans adducet morlem, sisufr
."illos, et ornamenlum gratia; aeeipias, ei coronarn.el C * ffaverisquasiignis
ardehil,elsiexspuerissuperillam
dignaiiopem consequarisxum rogaiione,(I_Vc.-..xxxii, exstinguetur, el ulraque ex ore proficiscuntur. Su-
4-el seqg,)._.;Verhumenim npquam inimutavit cor ex surrq et bilinguis, iiialedictus, mullos enim turhavit
. quo quatuqr-.parles.ori.unlur, Bp.ntimet malum, viia . pacem habentes, lingua tertia mnltos commovit, et
- el jiiors,.et_domiiislrix est eorum assidua lingua. Pro djspersit illos de gente in gentera.rCivitafesdivituni
talihus prsedicti vilandiadmodum sunt, et priu.squam . munilas. destruxil, et domos magnalbm effodit;
prsediciseeauclealira examineiUurr opini.ones, et ah virlutespbpulorumconcidit, et gentesfortesdissolvit.
illis alient inyeniantur non sunl suscipiendi, qub- Lingua Tertia-mulieres viratas ej'ecil, etprivavii illas
niaro sacri.ficium salutare esTattendere.mandatis et de laboribus suis.. Qui respicit illam, non Iiabebit
discedere. ab opini iniquitale. JBeneplacilumesf Dp- requiem, hec liahitahit cunr requie; JJagelli pl.iga
roino recedere.ah ioiqui.aie, et Iau.daliorecedere ab %livorem facil, plaga aulem Hnghse comminuit pssa.
injuslitia. Quoniam scriplum est: « Dilige proxi-'' ' Multl ceciderunt in 'ore gladii_"sedhee sic ijuod qni
mum tuum et.cbnjungere fide eum illo; quoniam si interieTunt perlinguam suam.Beatus qui tectus esla
denudaveris ahsconsa ilJius", non persequeris post lingua nequam, et qni in iracundiam illitis non
eum. Sieul enim homo qui perdit amicum suum, sic . transivit et qui non atiraxiljugum ejus el-vinculis
_|ii_perdif amiciliam proximi sui. Et sicut qui di- illius non est ligatus. Jiugum enini illius jugum fer-'
mitlitavem de ro.anu.sua, sicqui dereliquisli proxi- reum est, et viriculuni illius vinculum sereum est.
mum iuiim, et non eum capies. Npn ill.tim sequaris • M.orsillius_mors nequissimaest, et ulilis poiitts in-
quoniam longeabesi.: effugit enim quasi caprea de ferhusquam illa. Perseveranlia illiusrnonpcrnianebit,
laqtieo, qiiia.vulneratn gsl apinia ej"us; ullra cum sed uhtinehilvias injuslorum et flamraa sjia.noh
iipn; poteris cqlligare; et maledicli.-eslconcprdatio : Cpmhurel.jTislos._QuidefclinqnunlDeum incidant in
denjudare e.nimaniici my.steria, desperatio cst ariimse illam, et exardescel in illis et.npn. rexstinguetur, et
, inlidelis. Aunu.enspculp fahri.cat iniqua,etiierob_eum ^immilletur in eos quasi leo.el. quasi-pardus laedet
S3 abjiciet. In conspectu oculorum.. luorum con- eos.._Sepiaures tuas.spinis cf noli^audire linguam
eulcahitos s.uum, el snper sermpnes tuos admirabi- nequara, et ori tuo. facito.pslia, et _seras auribus
(ur. Novissirae auteni pervertet os suum, el in ver- tnis. Aurum luum et argentum confla, et yerhis tuis
J)is tuis dahit scandalum. Multa odivi et non co- .lacitosiateram, et frehosori luo fecfos, et attende
. $quayi-ei,el Dominus pdiet illiim. Qui in altu.mlapi- _he forte l.ahafis in lingua tua. e.t.cadas in conspeclu
^eraTniliil, siqwf c|us caput(cadetre( pl:;ga dol.osi .in.imicoruip.insidia-iiium tiljj, ci sit casus tuus; ins.%-
J - - 1*5
U5 . DECRETALiUM COLLECTTO.
nahilis ad mprtem (Eccli. xxvn-, 18 et seq.; xxvm, A ter. NoliTieripro'amico inimicus proximo'. Iropro-.
1 e_. __(_>.)i «Tfe tardes co.nverti ad Domrainii, et iie perium ehini et contuineliam" riialus hseredilabit, et
differsisde die in diem. Subito ehim veniel ira iljius, omnis peccaior invidhs et biliiiguis. Non te extbjlas
_ et ih lenipbre vindictse disperdet te. Noli anxius esse in cogitatione animse tusevelut-taurus-, ne forteeli-..
in diviliis"injustis, rnihil ehim prpderunl llbi iri die datufyirlus lua super stullilianf, elfblia lua come-
obduetioriis "et vindielse. Non venliles fe iri omnem dat et fruclus tuos perdatj.et relihquaris- vielut
venlurri;, et non pas in pmni via.Sioehirn peccator lignurii aridum ih- eremo. Aniniaenim. nequam
probatur duplici Jingua, Esto firmu.s iri.via Domini, disperdit qui se hahel,''et in gaudium inimicis dat
et in verilate. sensus tuiet scienlia , et.prosequatur illuiri,*et dediicetin sortem impibfurii (Eiclr.v, vi). »
te Terhum pacis" et j'usliti_e,Esto mansuetus ad.au- Charissimi; oppressos-erigerestudete, et riecesse ha:
diendum vefbum ut intelJigas.et cum sapientia fer heiites.semperS adjuvatej quoniam-qiii-ffatrem affli-
'
responsum -verum. Si, esf lilii xinteltectus responde " clum relevat appreliensum eripit, m-erentem eooso-
illb sibi retribui cui tbtum iinpendit non du-
" proximo, sin autem, sitrhamis tua super.os luuni ne Jatuf, ab
capiaris in'vefbo _iridisciplinato et confuhdaris, ho- ' bitetqui ait:'« Quod uiii exminimis meis fecislis,
noret gloriain sermonessensati,Tingu*ahnprudentis . ikilii fecislis. i Talitereninibona indesinehteragere
suhversio ipsius; Noh appellerissusufro, bt in lingua B studeie, ul fiuctum honi operis el hic consequamini,
"
tua ne capiafis et confundaris. Super' furem. enim el inTuturo gralia Dei perfruainiui, quaterius cbeleslis
est confusio e-tpcenilentia," idenolatio pessima super ' regni aulam introire poslea mereamini. Data, quinto
.ailinguem. Susurratori auteni odium est-,inimicitia Kalen. ilaii, Severo' et Qhintanio "
IV cc. consu-
''
Justifica et simili- ' libus. ''
etcoritUmeJia. pusillum' niagnum

INCIPIUNT rDECRETA ANTER'1 PAPJ!..


(AhrioDomini259,tethpofeMaxtmtniunperatoris.)

Charissimisfratribus per"Bseticseaique Tolelanse proplef rioclrinam. et honam vitani quani JiabeJjal,,


prpyincias.episcopis conslitutis,- ANJERUS episcopus conimuni episebporum et reliqubfuni saeerdotuih ac
in Domino salufem. . - '_ -
. .. • . populorum consilio translatus esl Ephesum. Nbn
Optavi, fratres charissimi, semper dilectionis et enim transit de eivitate ad civitatem qui" riqn suo
pacis.veslrse sinceritatis gaudia audire, ila utvicis- p lihitu: aut ambilu lioc facit, sed ulililale quadani
sira discurrentibus litterissospitalis indicia juvareri- ,aut riepessiiate aliorum,hortalU' et consilio potiorimi
lur, si quiefos nos ab incurs.ioriesua-vVacare_liostis Iransferlur. Non tfansfertur d.e minori civilale ad
aniiqhus sineref. Qui al) initio mendax, ihimicus ve- majbrem qui non amJjitu, nec prqpria voluntale
ritatis, seranlus liominis, quem ut deciperet se anfe facit,"sed aut vi. a propria sede puisus, aut neces-.
decepil,f)udicitiseadversarius, luxurise magisler,!cru- sitate"coactus,' aul ulililate lbci, aut pppuli, non sri-
delitalibus pascitur, ahstinentia punilur. Odil jejuriia "pefhe, sed cuih huriiijitate ab aliis translatus et
.minislrissuis pr_ediearilT)us,.dum dicit esse super- inlronizatus e.sl, quia 1iomo videt in facie_ .Deus
flua, spem" hbii hahens de futuris, aposloli serilentia . aulem in corde. EtDo.minus per proplietaimloquitur
repercussus dicentis : « Manducemus et hibamus, dxens- « Doininus scit cogitationes hominum "quo-
cras.enimmoriemui (ICvr. xv,'52'. » 0 infelix au- niam vaiise sunt (Psal. xcni; II). t Nori efgo riiutat
dacla, b desperatse meplis aslutia.Ipse enim hortalur sedeniqui nonm.ufal mentem;. nec muTat civitatem,
'
odia..el ftigat ooncofdiam ;"et quia.facile ad delerio-
' qui pon sha sponte, sed corisilib el eleciione alio-"
rem paftera menshumana- transducitur , volens rum . muiatur. Non ergb niigrat de civitate ad
magis pef spaliosam viam aropulafe, "quam .afclse eiyitatem, qui non avaritise causa,'nec" spontediniiu
viseiler cum Tabbre transire, qua de"fe,rffatfes di- jj tit suani, sed u.t jam dieluih est, aut pulsus' a sua,
lectissinii, sectamihi meliora, et semper relinquite auf rieeessitaie.coactus.aiU ejeclione et exhorlatibne
deteriora. Roria a"gile,_mala"vitate, ot vere discipuli s.acerdotum ef populoruin tran.slatus est ad alteram
Domini esseinvenianimi.De mulaiioiie.e;'go.episco- civitateai. Nara sieut 'episeorpi habent 'potestafem
porum.unde sanctara sedem ap.bslolicam-consulere ordinareregulariter episeopbs et reliquos sacerdo-*
vbluistis, scitole eam cqmmuni uiilitate alque rieces- les, sic quoties utijilas au_t"necessi_las expoposceri.t
silatefieri Jicere, sed nori libi.tu.cqjusquam autdo- supradicto mbdqef niutareet intfonizarepotesfalem
minatione. Petrus, sanclus magister nosier, ef prin- liahent: Tisec, ut"petistis,Iicet vobis is;no,l_i.nohsint
ceps aposlolorum, deAntiochia ulilitatiscausa.trans- tenenda mandamus, neignorahtiaquofufndara-me-
Jatus esl Romam, ul ibideni potius.profice.rep.osset.. libra et" utlliora vitentur, ei iriutiiiora s.umantur^
.Eusehiiis quoqrie de quadam parva civitate aposto- sicut in sancto legiiur Evangelio : « Vseyohjs, hypo--
..Ijca auctoriiatenmlatus est -Aiexandriam. Simililer .crii-ft,qiiia decimalis mentharii el an.etliuin et "ciinii^.
Felix de chita.c qna ordinatus cral elcctionc civiiuu. iium^et reliquistis quse |ravipfa sunt-kgis," |udk
«7 APPEND. AD S__EC.IX. — ISIDORI MERCATORIS m
ciuif e_tniiseiicOrdiam et fidem, hsec oportuit facere A effugiet .fictum el auferet se a cogitalionibus
ei illa non omittere; duces cseci, exeolantes culicem, quse sunt s.ine iptclleclu, et .corripietur a su-
camelum atitem glutientes. i Quod licet non licel, pervenienle iniquiiale. Benignus est enim Spiri-
et qupd, iipii licel licel. Queraadmodum Jannes el tus sapientise, et ,non libefabit majedictum a
Mambres restiteruntverita.i, sicel illi mente reprohi, Jabiis suis, quoniam renura illius teslis est Deus ,
amantes vol.uptatem magis quam Deum. Quod licet elcordis ejus scrulalor est vefus, et Hnguse illius
docenl nou licere, id est episcopos migrare de civi- puditpr, .quoniani Spiriius Pomini replevit orhein
tate ad civitaiem prsetaxato modo. Et quod non licet 34 terrsirum", et lioc quod, eontinet qmnia, scien-
docent licere, id est misericordiam non agere circa , tiairi -habe.t vocis.' Propler ,hoc qui loquitur .iniqua
patientesnecessitatem, hoc.est eis qui episcopumnon npn pptest laiere, -ne.cprseteriet ilhim corripiens
lial)ent,et sacro episcopaliindigentministerio, episcp- judicium. ,In_ cogilalionibus eriim impii interrogatip
pumdealiacivitalecausa utilitafisvelnecessilatis tri- erit; ^sermonuni autem.iljius auditio.ad Dorairium
hui, elepiscopis pNersecutioneniarit nec.essilalempa- veniet, et ad correplionem iniquitalum illius, quo-
tientipus, aliam cathedram dari negant. Cpntfadicunt niam auris zeli audit orii.nia,et tumultus niurmura-
enim sacrse Scripturse, quse testatur malle Deum mi. lionuni non abscondefur. Custodite ergo vos a mur-
sericordiamquam judicium. Quseprecor major chari- £ mursi-ione quse nihil prodesl; ef a detractione par-
fasaufeflicaciuspietalispairoeiniuih potesta quoquam cite linguje, quoniam sernio ol)scurus_in vacuum
alicui impendiquam si ignoranlise lenehras el impe- non ibit; os qubd mentitur, occidit animam. Nolite
ritise ealiginem aheo repellat, demumversefideidoe- zelare mortem in{erro.revilsevestrse,neqhe aequiratis
trinse pabulo, non ad quseslum, non ad animlionem, perditionem.in operibusmanuum veslrarum, quo-
sederudiiionem et sedificalionem reficiat? Tanquam niam Deus morlem non fecii, nec Jselalur in perdi-
enim mutilo fit manus, claudo pes, oculus cseco tiorievivorum. Creavit eniih ut essent bmnia et
qui ignorantise lenebris ohvoluto sapienlise el scien- sanabiles esse voluit nationes ofhis terrarum. Nbr.
tise Ihesaurum reserat el candorem Tucis viasque esl in IUIs raedicamenlum exterminii, nec infero
Doniini benigniter aperit-. Ulrlsque autem, id est rum regnum in terra viventium. Justilia perpetua
et famem verhi Dei patientibus et episcopis necessi- est et immortalis, injustitia aulem rnioriis est acqur
tatem, quando intronizantur propler communem sitio; impii autem manibus et verhis accersierunt
iitilitatcm inaliis civilatibus non modica .exhibetur illam, et sestimantes eamamicam, defluxerunt e*
misericordia., Neganles aulem hsec, ut, speciem sponsiones posuerunt ad illam, quoniam niorte digni
habeant, pietatis, virtufera -lamen ej'us abnegaht. sunl ex parte illius. Dixeruntpeniin.apudsecogitantes
Namin tali negblio prosapiam non agnosco, si quis G non recte ; Exiguuni est, ef eum,tsedio tempus.vitse
tarnen sapientium qups insipientibus tempestatis nosirse, et non est refrigeriuni in fine hominis, ei
hiijus procella aliis sociavil auclorihus, facinorum non est qui agnilus sit reversus ab inferis, quoniam
participatione maculatur; spleiidor saplenlis, et si ex liihilp facli sumus, et postliocerimus lanquamsi
commuriionem-criminum incurrit, nescit lamen du- non fuerimus, quoniam fumus afllatus est in nari-
cem seprseberepeccantibus, Alia qupque estcausa hus nostris, et sermo seinlilla ad commovendun.
utilifa.lis etnecessitatis, et alia avarifise et .prse- cor nostrum, qtia exslincla, cinis erit corpus uo-
'sumplionis aulproprise voluntaiis.Avarilise quoque slrum, et spiritus diffundetur tanquam mollis &ev-
causa vel, prsesumptibnis aut prppfise voluniatis non Et transibil vita nostra tanquam vesligium nuhis -,
sunl episcppTmutandi de civitale ad civilatem , sed et sicut nebula dissolvetuf qua. fugala est a radiis
uti.i__._isei necessilalis. Quod nema negal nisi hi.de soiis et a calore illius aggravata. Et nomea nostrutu
quibus diclum est: « Errayerunt in ebneiaie, ne_s- ohlivionem accipietper tempus, et nemo memoriam
c.ieruntvidentem, ignpraverunt judicium (Isa.xxvin, hahebit operum -noslrorum; umbrse enim transiius
7); J nam-si, eharrando cogerer aperireTransacta, est tempus nbstrum, et nbnest reversio linis nostri,
ostenderem vobis nulluthevenife.solatium.decompa- quoniam consignata est, et nemo revertelur (Sap. i,
1'atione factorum. D n). t Propterea unieuique providendura, est, ul
vias, aspicientes suminopere se" cuslodiat, et utilitef se provideat, ui
' Cselerum slafe,charissimi., super
et inlerroganles de semitls Doihini anliquis, el cum dies extrema finisque vilEe.advenerit non traiis-
videle quse est via hona el recta, el ambulate in ea, eat ad perpeluam morlem, sed ad vitam seter-
-el invcuietis requiem animabus vestris. El utjuxla nam. ,
Sapienlise vocem dicamus.: « Diligilejustitiam qui Facta enim subditorum judicanlur a riohis, no-
"udicatisTerram. Sentite de D.ominoiu honilate, el stra vero judicat' Deus. Ex merito vero plebis
iirsimplicitate.cordis quserite illuin; quoniam irive- nonnunquam episcopi deprayanlur, qualenus pro-
niturab his qui.non lentant illum; appaiet autem clivius cadanl qui sequunlur. Capite languescenle
eis, qui fidem hahenl in iliura. Peryerste enim co- csetera corporis membra inficiuntur. Deleriores stihi
gilationes separant a .Domino,prbhata aulem virtus quiyitamiiioresque bonorum corrumpunt, Jiis qui
. corripit insipientes, quoniam ininaleyblam animam substantias aliorum prsediaque.. diripiunt. .Caveat
hon iiiifbibit sapientia, nec habilabit* in corpore! unusquisque ne aut linguaro , _aut aures habeal
gubdilo peccalis,. Splrilus enim sanctus disciplinse pnirienies. Jd est ne aut ipse aliis delrahat. aul
" ' "
149 - DE.CRETALIUMCOLLECTIO. - 150'
aliosaumat "aetranentes.Sederis, inquil, adversus A i regnb. Christi- el Dei. Nemo vos seducat inanibus-
frafrefh tuum loquebaris delraliendo, ef adversus. verbis propter enim venitira Dei.in Dlios diliiden-
^filium matris tuse ponebas scandaluni, elc : Parcant ,tise,nolite ergo efflci parficipes eornm. Eratis enim
-siugUli delractioni linguse, fcuslo.diant quse alque aliquando tenebrse, -riuiic auteni Iux in Doraino, ut
senriones suos, et sciant, quia cuncta quse de aiiis filii lucis amhuiate, Frucfusenim lucis est in omnT
loquunlur sua senteniia judieabunluf". Nemo. invilo bonHale, et jiisliiia et verilate, prohantes quid sit
auditori libeiiter refert. Orficii siiigulorum sil, dile- benepTacituni Deo. Et nolite communicare operihus
.ctissimi,-0011"solum oculos eastos-servaiej sedet iiifructuosisTenebrafum., magisaulem redarguile.
linguam. Nec quid iri cujusquarii domo agalur, alia Quseehiinjn occulto. fiunf ah ipsis turpe esldicere.
domtis per vos unquam noverit. Habean_.omnes Omnia a'uterii'qu_cargihirifur a Tumineiiianifestan-
simplicitaiem columhse iie- cuiquam inaeliinen.ur tiir; omrie criim quod mariifestalur lumen cst;
dolos el serpenlis aslutiara, rie aliorum supplahten- propter quod 'dicit: Surge qui dormis, et exsiirge
riur insidiis. Non est lmmilitatis inese neque men- ,a niortuis; el illuminabit le Gliristus",
Videteilaque,
.iurseTudicare de cseteris et deniinislris ecclesiarum -ffaires, quomodo caute anibulelis, non quasi insi- -
isinistrum quippiam dicere. Absit ut quicquamsini- pienles, scilicet'ut-sapiehtcs, redimehtes/temjpus,
sirumdehisloquar, quiapbstolicograduisuccedentes, J
B quoniam dies maji sunt. Prbpierea nolife fieri ira-
Christi coi"pus sacro ore conficiunt, per quos-nos ;prudentes, -sed, iiitelligentes quse sit voluntas Dei,
-eliamChristiani sumus , qui claves regni .coelorum et noIiteinebriarTvino, in quo estluxuriaj sed.im-
.habenles arite judicii dieni judicant. Vgteri quidem plemini Spiritu sancto,. Ibquentes vobisroetipsis in
lege iiabelur, quicunquesacerdoiibus noh obteriipe- p'salrais,Tiy"mnis el canticis spifitualibus, cantantes
rasset, aut exlra caslra positus lapidabatur si popiilo, -et psallentesin ebrdibus veslris, Domino; Domino
aut gladio cervice subjecta contemplumexpiabal gratias agehies. seraper pro omnibus ,,in nomine
cruore. Nune- vero inobediens spirituali.animadver- Doniini nos.fri-Jesu Christi DeoelPatri siihjecliin-
sibne-truncatiir; et ejectus ab Ecclesia^ fabidb Ax- vicem-in timore Chrisli (Ephes.iv, __9-5_! y, I-2I). 1•
rmonum ore decerpituf. Oportet enirii, ut qui Deuhi Slate ilaque fratres, et tenete tradiiiones aposto-
hsereditate , pos^ident, absque,. ullb - impedimento loruhi et aposlolicse.sedis, ht Dominus npster Jesus
sseculi Deo serviant, ut dicere -possint : Dominus Christus, et Paler-nosier, qui dilexit nbs, et dedil
pafs hseredilatis mese; o quain bonus et suavis est consolationem^eternam, et speni hbnam in' gralia,
spirilus tuus,- Doraine, in pmnibus.-Pafcis autem . exhorietur eorda vestra,. e.t confirmet in ,omni
omnibus quoniam tua-sunt, i)omine ; qui animas. opereet in sermorie bono. De csetero, fratres, brate
amas. Ideoque hos qui exerrant parlibus corripis,;.C ' pro nobis ut sermo Domini _currat et clarilicetur
et de quibus peccant admones :-e_talloqtieris, utre- sicui et apud vos, et ul liheremur ab imporlunis et
licta malitia credant in te, Domihe. T-uautem, Deusi - malis hominibus. Non enim oninium" est fides.
noster, Suaviset verus es paliens el in misericordia_' Fidelis autem Deus esl.qui confirmahit vos, et
-
disponens orania. JElenlin, si peccaveriinus, thii -custodief amalb. Quapropier ponite indesinenier
sumusscienles magnitudinem tuam. "Et si rioii pec- corda ..vestra in virtiile Dei, et resistite semper
caverimus, scimus quoniam apud le sumus compti-. - maiis et. enarrate Iisec-Jiixta vocem proplieise- in
talii Spiritus timentium Dominuni quseritur ab eo,, progenies alleras ,-qubniain hic- esl Deus Deus
et ih fespectu illitis. benediQehtur. Quapropterj fra-. nostef iii se.eraum, eiipse reget nos in s-eciiia.
-tres charissimi, < omnis sermoinalus ex ore veslro, Unde vos, qui in specula a Domino eslis cbrisli-
iion procedat, sed si;quis borius est ad sedificatio- tuti, comprimefe' el repeliere eos sumniopere de-
nemopporfunitalis ut det gratiam audientihus; ett betis, qui fratribus insidias pr_eparanl,-aut iri eos
noiile contristare-Spiriliim -sanctum Dei-in :quo) seditipnes, el scandala excitanT; faciie cst eiiiin
- signali eslis tn diem redemptionis. Qmnis
amariludo, liominerii v.erbofallere,- sed non Dominum. Ideo ho&
et ira, el indignalio, el clanidi,-et hlasphemiar lol-. reprehendere, et ab his vos avertere opoflef, qua^
laiuf a vobiscum omni malitia. Estole autem invi-. " tenus exstincta. fundilus hujusmodi caligine, lii-
cem benigni, misericordes, donaiitesinvicem-sicut ; cifer-eis-resplendeat, et lselilia orialur in cprdibus.
et Derisin Chrisio donavit vt_,bis.Estole ergo imita- eorum".Confldimusauiem de vobis, frafres, in Domino,
rores Dei; sicut filii chafissimi, bt ariihulate in_ quoniamquseprEecepirausetfacitis^elfacielis.jQuaiito
dileelione sicut el Christus dilexit nos et tradidit_ enim Jjeneficia veslra his amplius exhilieiis , tanlo
semetipsum pro nbhis bblationem. et hostiaih Deo, 'inajorem vicissitudinem ab omiiipotenti Deo cUi
in odorem suavitalis; fofnicatio autem et oiunis,5 serviunt cxspectatis". OmnipoTens D.eus siia vbs
- imtnuiiditia aul avafilia non riowinetur in
vohis, si-. proleclione «;cusfodial honoremque/et pr_ecepliiii!i
eut decel sanctos,ahl turpitudo, aut stultiloquium, servare •GOifcedal, et gioria -honorque Deo Patri
aul scurrilitas qusead rem non perlinet, sed raagis3 oinnipotenli," ejtisque" unigenilb Filio Salvatbri
graliarum.aclio. Hoc enim scitote intelligenfes quodj "iiost.ro cbm Spiritif ' sancio
' sit-in ssecula s-cculoruuis,
- oinnis fornicaior aut immundus aut avarus, quodI Aihen_: r- - -- - •'-
est idolormn servitus,nonTiaJ)et- -l-eredi-atem ,in.
_51 APPEND. Aft S_£C. IX..— ISIDORI MERCATORIS T5__

'INGIPIUNT BECRETA FABUNI. VkPJE,

(AnnoDowini242;Decioimperante.).

Dilectissimis. uhique. "calholic-e Ecclesise oommi- A el conveftit in pravam doctrinam. A quibus vosj.
nistris Fahiaiius, salutem in Doniinb. Divihis prse- fralres, averiite et cavete ah omnibus qui alterani.
cepfis .et appstolicis monemur institutis ut- pro fidem et doclrinarh lenenl quani apostoli et successo:
'
.cunctarum Ecclesiarum slaln Inipigro vigilemns res eorum tenuerunt et docueruni, ne, quod ahsitj
affectu, unde consequens cst dehere vo.sscire, quse post eum abeunles, in Jaqueum salanse cadatis el
apud Romanam in sacro agunlur rilu Ecclesiam, compedihus ejus teneamini. Unde fralernitaiis ye-
. ul ej'us sequenlps exempla, ojus. ver.i filii invenia? strse- cliaritatem -intimis obsecramus precibus, ut
mini, qiise vestra est mater voeata." Septem ergo noslrse parvitatis in .vestris . sacris oralionibus
diaconos in iirbe Romarper sepiem regiones civitar memores esse dignemini, orantcs ac deprecanles
tis, sicnt a palfihus'accepirims, hahemus, qui per Doihinurii coeli, ut. lam nos quara sancla mater
. singtilas hebdomadas.et Dominicos tlies atque fesli- .Ecclesia Ghrisli pretioso sanguine. redempla, a laj
yilaium.solemnia cum subdiaconibus. et acolytis, queis venanlis salanse et ab Jraporlunis et malis'
. ac sequenlitim ordiiium minislris, ,inj'uucta sihi . hominihus liheremur, et sermo Dei.currai et clarifi^
_observant minisleria et parali omni hora sunt ad di- .celur, et prava eorum et omnium perversa doeen |
v.inum officium-et quidquid eis injungifur peragen- -tium corruat. doelrina atque deficiat.. Precamur
dum. Similiter et vohis,-prout opportununi fuerit, B.eliam ut pietalis veslrse precibus. impetrare stu-
per singulas civilales est facieridum, jil diyinum deatis, ut ,Deus. et Dominus. nosler Jesus Chri-
absque ulla mora efnegligenlia sludiose ac solemni- stus 35 qui vult omnes hbmines salvos fieri et
leragalur officium. Denique septem similiter subdia- nerainem perire sua ingehti omnipotentia rever-
cpnos ordinavimus qui septem notariis imminerent li facial corda eorum ad sanam doctrinani et ca-
et gesta marlyrum veraciter in inlegro colligerent tholicam fidem, qualenus resipiscant a diabbli
noliisqiie rimanda nianifestarenl, quod "elianr vos laqueis quibus capti tenenlur, et aggregentur filiis
, omnes agerenionemus, ne iri posterum aliqua ex Eialris Ecclesise; reniiniscentes quoque frairuin
liis duJntalio fiat, quseslioque orialnr , « quoniam vestrorum, miseremini illorura quibus "potestis bo-
omnia quse scripla. sunt ad noslram doclrinam pis studiis veslris ne perdantur, sed et precibus
scripfa shnt. . Et quse noslris lemporibus veraciter et aliis honilalis vestrse. sludiis Domino salventur.
scrihuntur ad fuluiprum doclrinam diriguntur. Et . Itaergo in his.agite, ut obedienles filii el fideles
ideo fidjelissimislisec negolia commilli pfsecipimus, sancl-e Dei Ecclesise appareatis, _et..ut mercedis
ne aliqua, In eis illusio" invenialur ex qua fideli- . praemia percipiatis. ' '
_ -' . .
bus scandalum, quod ahsil, oriatur, undeet chari- _ Hi et omnes qui rectam non docent doclriuam.
lalem vestram palerna dulcedine petinius ut In cun- - vel rectam non lenent fidem, accusatores' nerni-
ctis affeetam veslrse cliarilalis saricla modo Eccl.csia . nem recle credentium accusare possunt, quia in-
inveniat et favoris vestri solaliisquocqnqueiiecesse famia sunt nolati, et a slnu sancise malris Ecclesise
fuefit, poliatur.El sicut bonitas studii vestri de se . apostolico niucrbne usque ad reclani.convers.arior
nobis certitudinem prsebet , ut in .iiullo diffidere ; liem et.reversion.em eprum a_bscisi;,unde apostoJica
deheamus de ea , sed magis ul sapieiuibus Tiliis , aneloritale cum omnibus ejusdem appslolicse atque
Ecclesise nbslrse, hsec fiducialiler cbmmendeinus, uhiversalis Ecclesise filiis :slatuentes rsancimus,. ut
ila post posilas opportunilatis occasiones vesira omnes qui incatholica fide suspecli sunt in accusa-
efficacia elaborare enixius debel, afque in modis . lione recte credenlium non suscipiantur, quia suspi-
quihus possihile fueritomni studio abigere contume- cioneS semper sunt amovendse.lilerifo ergo eorum
llas. HoiTamur eliam vos, j'uxla dicluni-Apostoli, . reprohalur accusatio, qui in recla fi.desuspecti sunl,
Stahiles esseet inimobiles,abundan_es in opere Do- neceis omninQestcredendum.quiTrinitalisfi.dem
-jn.ini seniper, scienies qupd Jabpr vester rion est ignorant." Similifer omnes.quos^sanctorumPatruni
inanis in Dpmirip, et alibi : « -Vigilateet.orate et slafula. tara prseleritis quam futiiris teinppribus ana-
slaie in fide, viriliteragite el conforlamiul, omnia themalisfant s.ubmovemus, el ab omni accusatione
l^
veslra" in charitale.fiarit (I Cor. xvi,.I5,14); J . fid.ejium alienamus. Discreli ergo semper debent
Insuper e.l illud VQSscire desideramus, quia no- ,esse fideles ab infidelihiis, et jusli ab injustis, quo-|
stris ieniporihus prsepedientijius quidem .noslris mam infideles et iqaliyoli.-modis; quibus possunt
peccatis, suadenje anliquo, hoste qui semper,«ul Ieo semper infestant fideles et perdere hitunlur, et ideo
rugiens, circuii quserens quem devoret. i Supervenit non sun.l suscipiendi, sed repellendi ct proculabji;
J"ovalus ex Africa, ct separavit de Ecclesia Chrisli -ciendi, _ne perdere fideles aut infamare possinlj
No\;iiiautim_ei quosdam alios Cliristi .confessores', Quapropterf, chariisimi, cavete laliuni foveam iri
155 DECRETALIUMCOLLECTIO. m
qnam mullos cecidisse ' cognovirtuis eavele talium A nare Dei Ecclesiam vohint, et ctmreorpbre vobiscuni
jacula el antiqui lipstis tehtamenla, perrqusc eliam' esse videatur menie et aniino conlra vos;"est, et est
prbprios propinquos'corahi. nobis vulneratos cadere iriulto neqiiior hoslisjiic quairi illirqui foris sunt, et
vidiinus. -Altendile laqueos insidianlium quibus no- evidenter ,'inimici -sunt;.hic enim-per amicitiaium
tos ef cohimilitbnes slrangulare solenl; nblite lales specienr quai suni inimicatgeriu et.ecclesiam dis-
" •- -. . '
eequi, sed procul repellite eos.-Esiole,-juxta.Veri-. pergil acvastat". .,-.''..
talis vocem, prudeutes ut serpenles, el simplices.-ut - Ideoque_, charissimi," liis appslolicis inslilulis
colunibse.Vieletene. in-vacuum-qubqueourfalis-aul yos.monenies inslfuimus. ut eifecla cerliorxharitas
laboreiis, sed ajlerutrum fulti precibus el oralionibtis vestra solliciTiusdeinceps agere studeal e_fcautius, ne
_voIiintatem'Deifacere conlenditevet a memoratis,"si •pervefsi et infideles homines"Isedendi fideles ac he-
ihcorrigibiles apparuerint, vos inpm.nihus sepitrate; nevplos. habeanTfacultaiem, quoniam spes.talium et
Simi-iler.et ah binnibiis quos 'Apostohiscoihmeuior-U- omniurii impiorum lahquam Ianugo est qusea vento
'
dicens, cumeis neccibnni "sumere/ quia et illi "sicut lollitur, ,et tanquamspuma gracilisqhse a.proceHa
el-isli sunt repellendi et antesalisfaciionem Eccle- dispergitur,-et taiiquam fumus qui a venlo diiliisus
sise npn sunt suscipiendi, quoniani illi-cum quibus esl, et tanquam. hiembria hospiiis unius diei p.rse-
cihura stimere non licel, maiiifeste apparent seque- B lereunlis. Suhimopere,"' charissimi ,*rtales "cavendi
strali usque ad satisfactionem a reliquis frairi'ius; sifnt el-iiverieiidi atque rejicienili si nocenles appa-
quamobVem non debent nec possunl in accusatib- ruerint, quia" noijsolum ecclesiasiic_e,,sed etiams-e-
rierii fideliuhi suscipi, sed eliam _ah eoruni eousortio culi leges, si nocenles, non siiscipiuht,.sed repelluut:
nsque ad jarii diciain Sailsfaciibnem repelli, nc_si- Unde-scriplum-est, ..os impioruin devorat iniquila--
miles, eis efflciahtur; aiil cormn excommunica.Cioni fein.of Doiiiinus pef*pfopheiara-loquitufdiccns.:
subjaceant, quoniam sic aposloli siatuerunl dicentes: «Cura sancio ;saifclus eris, et.icura-perverso per-,
Cum exeommuriicalisripn .e_,tcbmniunieandum", el si , verleris,el"cum electoeleclus eris,.e_l cum viro no-
qiiis cum exconiniunicalis aveitendo iegulas scienlef cenli nocens eris ('P_a/."xvii, _-b.e.seq,); i -el Apo-
psiillat in domb, aot simiillacuius-fiierii, aut bfave- SToius.Inquii -: « Perverteruntbonos mores cblloquia
rit, illexommunrone priveinr; Tales ergoin omnibtis . mala (1 Cor. xv, 55). J Idcirco, ul -prselihatuni esl,"
suht cavendi el non suscipiendi, quia juxta Aposto- j*airirnali sunt seiriper cavehdi. elboiiis-atque-hene-
lum -ion.solum.qui faciunt damnantur, sed qui con-. volisesl inlisefeirdunii ut- perichlumTlcsidise quan-
sehliunt faeieh.ihus. Unde el heatus apostolorum luin possunius decljiiemus. Efue^pes-iis hseb*latius
priheeps Pefrus, iiiordinatione Cleinenti-yilloqueiis di-vulgetur; severilaie qua possUmus.ahscindarous,
populurii, inler eselera aii": Si iiiiriiicus esi isle Gle- C quoiiiam nonlemeritas inlervenil prseSumptionisubi
irieris-alicui pvo aclibus suis, vos nolile-exspectare,;. est, diligentia pietatis. Agatsemper iinusquisque
ut ipse"vobis dicat,-cum illo noiile aniici esse, sed . vestfum "liac informalione apostolica fullus juxia
prudehler observare-debelis, etvoluntati ejus absque vires suas, el fraterna dilecliohe et sanc-la,religione
cbmniunicationeobseeundare el averlere vos*ab eo mores proprios' conservare..et in commune ^alieru-
CiiiTpsumsentitisadversuin, sednec loqui his quibiis tTum.adjuvare et iri cliaritate"permanere,el iri Dei
ipse nbn loquilur; ut unusquisque qui i.nculpa esl,. voluntale" indesinenier , studeat inh_erer.e, ut simul
dura cupiloniniuni vestrum ,amiciliasferre,.festinet laudantes. Doriiinum' indefessas, seiriper illi gratiais
citius reconciliari ei qui omnibus prceesl, el per hoc agamus. Valete in Domino, chafissinii, et prsedicla,.
redeal ad saluteni cum ohedire cceperit moiiitis prse- ut melius pblestis, Domino opem ferente, adimplere
sidentis. Si vero quis aniicus fueril hisquibus ipse studele. Data Kalen. Julii, Maxiraio el Aphrico IV
-
.noir loquiiijr, unus est el ipse ex illis qiii extermi- consulihus. -' '< --'-,

EPIST.OLA CUJUS SUPRA AD OMNES EPISGOPOS.

^ 'pABusns episcoptis.urhis Romse omniiius Orien- D turbare. Sed sicut hoc qupd rationis exigehat uti-
lalibus episeopis,,ei cunbtis fidelihus in pomino.S"- ljlas, oportuit definire, ita. quod, -defiriithm"est non
"
luiem.. - - - - •„- ... ; . debet violari.i Litteris veslris yero inter-oselera in-
- Exigij,-dilectio veslra.s"edis.aposlblic_e..consulia,. sertum inveniinus ";quosdamregionis"vestrse episfco-
quse vobis denegare/non •pos.sumus, iiec debemus,. pos a-veslro, nostroque ordine discrepare,. et noh
hoc autem .et prsedecessores nostros mullarum re-. per-singulos annos in coena Domini chrisma.con-
gionum episcopis egisse liquet, et nos;qui in eadenf iicere, seil duos ,aut tres annoscpnfeclionemsaiicli
sede DominoTargierile collocati suinus,-agere deb.eie elirismalissemeT.aciam conservare. Dicunt enim, ut
fralerna charilas et obedienlise debilunr.compellit, in me.inqfatis apicihusr.eperimus,:nee:halsaraum pcr
Curaest.ergo veslrsesoliicitudinTadhih.enda,ot ea quse singulos a.nnos posse.repefire, necnecesse.fore per
sunt ah-aposlolis ebrumque successoribus ordinata, singulbs annos chrismaconficfere, sedilum nna co\\-
et insligante sancto Spiritu instituia,.nec" dissimu- feetio chrismatis abundat, aliam ,fieri. necesse noij
lalio negligere,"riec"aliqna prsesumptio valeat per- liabere. Errant enim qui.talia excbgiiant, et-mente
i55 APPEND. AD S__EC.IX. — ISiDORI MERCATOIUS IS6
vesana potius quam recla senlientes, hsec dieiint. Tn A sil. Nam aposloli lalem consuetudinem-iion liahue-
illa'enim die DominusJesus,~ppstquam coenavil cum runt,-nec hahendam docuerunt; similiter et sueces-
'
discipulis suls, elTavileorum pedes, sicul a sanclis \sor_es eomm, quanquam mulla de talibus, prseviden^
apostolis' prsedecessbres nbslri acceperunt. nobis- les Spirilu Dei futura, -statueruni. Porro, ut legitis
que reliquerunl, chrisma' corificere doGiiil; ipsa in Actibus apostolofum, erat eo tempore inter fide -.
•enimlavalio pedum nostrorum significat baptismum, les cor nnum et anima una, neque aliquis eorum
qriahdo saneti chrisfnalis unctibne perficitur atqrie aliquidsuum proprium dicehat, sed erant Jllis oni^
coiifirmatur.Nam sicut ipsiiis-dieirsoJemnilas.per nia communia. Nulla enim inter eos accusatio nisi
singulos- annos esl celebranda," ita ipsius- sancti familiaris erat, .Tiecunquam inlef irailatores eoruni
chrismalis confeclio per. singulos annos esl agehda, aht fideles fieri debet, dicenle Domino _ « QuodTihi
et de anno In aniiuni renovanda et fidelihus tfa-. non visfieri, alteri.nefacias.. Et idero :|« Diligespror
denda, qtiia novum-sacratum est per singulos annps, ximum tuumsicut teipsurii, et dileclio prbximi ma-
et jara dicto die innbvandum, et velus insanctis lum nbn operatur. t Ipsi, ergo aposloli et successores
Ecclesiis cremandu.ra. Ista a sanclis aposlolis ef sticr eofum oli.msialuerunt eosad accusationem non re-
cessoribus eoruih "accepimus; yohisque tenenda cipi qui suiil snspecti vel qui heri atit nudiusterlius
raandamus. Hsec-sancta"Romana Ecclesia et Antio- -B vel dudtim fuerunt Tnimiel, quoniam' suspeeti faeli
chena a lempbre apostoloruihcuslodit; hseeHierosoiy- siinf,' etqrii non sunl honse eonversationis, vel qiio-
morum el-Ephesianorurn tenet, in. quihus aposloli runi vita esl accusabilis, aut dubii ih recla fide.|
prsesidenles hsecdocueriint, eT vetus chrisnia in- Simililer quorum fides, vita el libertas nescitur, velj
cendi,.et non amplius quam uno anno uli permise- -qui infaini_e_iiiaciilis sunt: aspefsi,- ajii scelerihus
runt, alque deinceps novo frui, et non velefi, ju- irreliti; neque eos sacerdotes debere vel posse aul
benles doeuerunl.Siquisergoliis obviare tenlaye- elericos accusarequi rite sacerdotes .fieri non pos-
rit, oiiuiemsibi pervos elper omnes reeieini"elligenTess- -sunt, nec sui sunl ordinis..Quoniara sicut sacerdoles
indulgenlise aditum intelligat obseralum, quia pra- vel reliqui clerici a sseculariumTaicorum excludun-!
vissimarum mentium perversa.doctrina, dum indul- turaccusatione, ila illi ab istbrum suntexcluduendi et
genlius fienis utilur,i_ii prseyaficaliouera prsesuin- alienandi criminatione^- et srxjit isti ab illis, ila et
plionis delaliitur.El nullatenus eruilur, nisipruden- illi ah isIis,non recipianlur, quoniam siculDomihi
tiumsuslenlationeelcorrectione liberelur. Illa autem sacerdotum segregata debet esse conversaiio ab eo-
quce iirca divina mysteria et erga haptizandos in rum, iia ef litigatio, quia servnm Dei non oportet
universo mtindo*sancla Ecclesia uniformiler agit, litigare. ' _
non olioso, conlemplanda sunl intuitti, ne locum C Tales, charissimi ffatres,-8000831101168ei inj.ustas
supervacuis intenlionihus et superstitionibus facia- . aut nocivas seroulationes proviribus prohihete, quia
nius. Rudes ergo. fidelium menles ad talia non de- conlentio snmmopere est vitanda : sepliesenini ca-
beinus inducere, quia docendi poiius suntquam dit juslus in die et resurgit, impii autem corruent
illudendi. Ad nostr.am enim Iseliliam bene facta - in malum •: « Cum ceciderit inimicus luus, ait
perveniunt, et moeroris aculeis nos quse fuerint Salomon, he .gaudeas, el in ruiiia rgg ej'us
male facta compungunt. Hic vero inter manus, la- non exultet cor luum , ne forte videa,t
Do-|
tronum et depies luporum furenliuni utcunque ver- miiius et displiceal ei, et atiferat ah eo iram suamJ
saniur, etconturaaces sunt suhditi alque oves. Nam Ne conlendas cum pessimis, nec seinuleris impios,
lairatu canum haculoque pasloris' luporum rabies quoniam non habent fuiurorum spem mali, et
delefrenda esl; illa veroquse fomentis non sanan- lucerna impiorum exslingnelur, nec semuleris viros
tur vulnera ferro abscindi necesse esl. Nec silere malos., nec desideres esse cum eis, quia rapinani
possumus ut cunrhic ah illicilis revocemus aliquos, niedilaliir mens eorum et fraudes labia eonim
officii nostri provocemur inslinctu, in speculis a loqiiuntur, . hseccavete, cliarissimi.
Domino consliluli, ul vigilanlise_nostrse diligentiam Hsecmeditamini et fralribus in omnibus solatiunij
compfobanles, et qusecoercenda sunl "
' resecemus, et prsestate, quia in hoe cognoseent omnes, ut ipsa per;
quse observanda sunt ceriseanius. '"- • - seVerilas ait, quoniani meieslis discijpuli-,si
dile-|
Consulerb etiaih nbs, ut in prsediclis littefisve- ciioiiem habueritis ad invicem. Sienim in reTuis
sirisinveriihnis, siiper, aceusatiorie sacerdolum vo- •sseeulaiibus suum cujusque jus et -proprius ofdo
luislis, qua. Oppidoapiid vos, ut in eisdem apicibus servandUs est, quanlo hiagis in ecclesiasticis di§pu-
rbperimus,- ctehrbscit. Significastis insuper pleros-. talionibus nulla debet induci confusio ! Quod ista
qne allendefb, multosin ipsis honoribus ecclesiasti-' observatione observahituf si nihil' potestafi, sed
cis noii congruehter vivere sermbnibus et sacra- tolum sequitatireirihuilur. '
menlis quse pef eos populis minisirantur. 0 miseros Undeconstat episcopos locorum'singulorum om-
homines, qui hos inluendo.Chrislum obliviscunlur, nium qui sub eortira' degunt iiioderamine cura
qui. el ltiullo anle prsedixit, ut legi Dei potius ob- habere soliicitam, et causas ulilitatesque eoruiu
lemperelur- quahi imilandi videanlur illi qui ea quse cum Dei-timore dispohere. Vaide ergo iniquum esl,
dieunt -nbn faciunt ef tradilorem "suum lolerans iil alii _[uilihel,omissis'suis,.se illoruni causis adini-
^usque in fineinad evaiigelizandum curo cseteris mi- sceaiitjsed illi eorum vitamet judieiuni compelenli
* DECRETAUUM COLLECTIO. • *S8
4S7 ;. _
regularique debeant moderamine disponere, qui &.sunt, ne repetas (Luc. vi, 30). > Sunt autem qusedapi
eos in sacerdoliura ordiriant,. et. a quibus j'am ordi- quse leyissima putarentur nisi inScripturis demon
nali sunt, quoniam, ut lex Toquilur, maledictus slrareiilhr opinione grayiora. Qiifs , unquam dicenli
-onmis est qui transfert terminqs proximi sui; ei fratri suo.fatue reum gehennse pularqt nisi ipsa Te-.
dixit omnis populus :_Ameh. Deus ergo , fralres,, ac ritas dicerel? - .. .
hoe prseordinayit vos, _iitom.ries.qui sumniosacer- Illi vero qui illa. peccata perpelrarit dequibus-
"doliojunguntur, ht injuslilias rembye_flis,. et prse- Apostqlus ait, quoniam qiii lalia agunt, regnum Dei
sumplibne'3abscindatis, et in sacerdolio Jaborantihu.s non conseqifenlur, yalde cavendi sunl et ad emen-
succurralis, et oppfopriis et calaniiiatibus eorun: dationem, si vohinlarie noluerinl, cpmpellendi, quia
locum non prseheatis, sed ei qui calumniam ei infamisemaculis sunt aspersi,,et -in.harathruni dela-
opprobrium patitur adjutorium feratis; iljum vef_ buntur riisi. eis. saccfdoiali auctbritate. subventum
qui calumniam vel opprobrium faeit,.ahscindatis ei fuerit; similifer, el illi de quihus ipse ait, eum
Dominoinsuis sacerdotibus ppem feratis. -'' hujusmodi Iioriiinihusiieccibum ' suihere, quiaiiifa-.
Sacerdoles quoque Doniinus sibi elegit ul saeri- mia sunl notati, antequain sacerdola.li auclorilaie
ficent ei el offerant oblalibnes Dominb; levitas sanentur., et in grenilo.sancl-3 ihairis Ecclesise-
quoque sub eis esse j"ussi_tin mlnisteriis eqrum, R redintegrenlur; quia qui exira nos. siini,' nobiscurii
unde.ad Moysen loquitur dicens: 4 Princeps auleni cornmUnicare hon. possunt. Manifeslum estvenini
prineipum.leYilarum Eleazar filius Aaron sacerdolis quodlii extra rios sunt et a nohis discreii esse.de-
erit super excubitores ecclesise sancluarii: > de his hent, cuih quibus'nos"necedefe, nec cihunisumere
enim locutus est Doriiinusad Moysen. « Tolle levitas licet;- "similiter et' omnes. personse _quihuslihet IUI-T
pro primogenitis fdiorum Israel, el pepora ievitarura piludihi()us ac' scurrililalibus. subjectseinfaniessurit
prb pecoribus eoruni, efuntque levitsemei, egc " effecise,-etpmries. qui adyersuspalresarmanlur, in-
Do.minus(Num. m,/31, 44,^5). t Si Jevjtas suos fames cfficiunlur.,-- ... . '',"=.. ",'
esseDominusvoluit,'quaiUomagis sacerdoles sibi asci- ... Areriam vero el salem-el massam ferr;i'-facilius csl
vit? De quibus ait, si quis externoruih accesseri porlare quam hoiiiineni iinprudenlem"el fatuum, al-
.morletur.-Omnia vero quaj Doniini sunl catile _lra- que impium; quoriiairi qui-mi_.oraTtir-cordecogiiai
.ctanda sunt et non levilbf prsecipifanda, quoniam e"i iiiania,elvirihip.r'udenseterfans cogiialstiilta; mul;,d..
inter homines pro fideJibushahenlurqui dominoriiii; enim supplantavil -suspicio illoruni, el i.nr vanllaifc
suorumcausas hene chstodiuiit, etiideliter traclani detinuit sensus illofuih. Cor dtirum male hahebit ii_
alque -prsecepla dominorUm suorum. hene cuslo- nqvissimo, ei qui aniat periculum .in ipso. peribit^
.diunt et non transgfediuntur. Pro infidelibus verc C cor ingrediens duas vias 11011haheliit- requ\em, e.
• -
reputantur hi quidomiiibfuin suorum cahsas"incautc " pravi cordisin illis scandalizabitur; cor nequan..
et negligenler. tracfant otrprseeept-a eonim despi- gravabilur in dojorihu.s, et,.peccalor adjiciet a£
'
ciunt, et.non, .iit debenl, cuslodiunt.-Ides lispc prse- peecandum.. , . ". ,.-.-.
misimus ut cognoscatuf ah' liis quibus incogni.tuii . Talia cbgitanles saiicti aposloli, . eorumqnfe
esl qubd et ssiGerdotes(quos sibi Dbiriinus de onini- . siicCessores .Spirilu Dei.repleli, malosv liomiiiej,
hus ascivil, et suos esse. yqluii) nbn .simt Tevilei prsevidenlesetsimplices considerantes, d.i-ificilem aus
iraclandi nee lacerandi nec Temere accusari.Ii, aiil nunquahi.voluerunt esse accusalionem -sacerdotum s
.reprehendiendinisi a magisfris suis, quoniam ebrurii ne a fnalis potuissent everti autshhmoveii, quia si
. causas sibi Dpminusreservarevoluit,. et suojudicic hbc facilecohcederetur ssecularibus et malis homlni-
vindicari. Nam in his et in aliis prseeeptis D.ominiel bus, aul nullus autvix perpauci femanerenl, quoniam
fideles cognoscuntur el infidelesreprohantur; tole: semper fuit et est, et, quod pejus est, niniis vigel,
randi enim hi sunl.polius a fidelihus quam expro- ulraali Jjonos persequanlur, et carnales spirituales
-l)randi,'velutipalea cum irilieo usque hil ullimuni infeslent"; idcifco-, ut "prsedicluinesl, stafiieriinl ne
yeiuilabruni, sicuf plsees rriali cum Iionis usque ad accusarentur, aut si aliter fieri noh pbssit,pcr-
segregationem"quse fulufa est iri Jiltqfe, lioc esl in difficilis eofum fieret accusatio, et a quihus, snpra-
iine sseculi. Nullatenus ergo.pblest conderiiriari.liu'- diciunl est, rion prBesui-ierctur, neqhe a pfopriis
mano examinequeni Deus.sub judieioT-esefvavit, ul "sedihtis"aui Ecclesiis.episeopi ejicerentuf; qubd si
proposiluni Dei qiio' decrevit salvafe qubd jpefiefal qubmbdo pfsesumptum fuefit, antequani etpfopfius
fiat immobile. El ideo, quia volunias ejus hoh irii- Tocus. et sria .bhihia* eis legibus fedihlegfarehlur,
mulaiur, nullus prsesuriiat. ea quse sihi.noh sunl riullatehus.a qubquam'accusarehfur, -ant cfimiiia-
concessa ; linde estillud quod Aposiblus loquitui rentuf.etriisisponte elegerinl, ^uiquarii pro talibus
dicens : 1 Jain quidem ommTib.deTiclum est, qriia rion repfeliendefeht,sed postquan^ ut pra.Dxum esi,.
judicia hahetis vobiscum,-quafe nbn.magis ihiqui- restitulifuerint^et sua oriinlaeis legibhsrcdintegrata,
latem , palimini? quare non pbtius fraudainini 1 disposiils" ofdinalisque stiis magmim spatiuhi tra
siriecesse
(1 Gor. vi, 7.)'._»Ad Ulud fedeatur quod Dominus cTaridicausa,'eis concederetuf. Et posica,
aii:« Si quis vbluerit lunicam tuam tollere , et in fuerit, regularitef vocaTi venirent ad -caiisarti,el si
judicio tecum,.cohlendere,,dirfiiite ei et.palliurn justum yisum fuerif, accusanliuin riropositionibusstt-
(Matili. v., 40). > El.alio loco.: « Qui aiifert quse tua slentationein ffatrum repfeheridcrcnl. Nulla enihi'pei>
m APPEND. AD S__EC.IX. — ISIDORl MERCATORIS 160
mittil ralio, duni ad teiiipus eorum hona, vel Ec- ^ publicuin produnt, aut 6os accusare vel detrahere
clesise, alque. res ab semulis auf a quibuscunque prsesumunt, veluli Cham qui patris sui Noepudendai
delinentur, ut aiiquid illisobjici debeat, nec quisquam non operuit, sed deridenda monstravit-. Similitef et
potest eisquoquo modo quidlihel majorum vel mino- illi exemplo-Sein et Japhetjusiificantur, qui feve-
rum objiccre dum Ecclesiis. rebus aut po.eslalibus renfer operiunl,- el non pfodunt ea.quse patres suhs
carenl siiis. . excessisse cognbscunt. Si enim a fide deviaverit
Similiterstatutum est, el nos eadem statula fir- episcopus-, erit corrigendus prius" secrele a suhditis
mantes, statuimus ut si.aliquis clericbrum suis suis; quod-si incorrigihilis, quod-ubsit-,apparuerit^
episcopis infestiis aut "insidialor fuerit , eosque tunc eril accusandus ad pfimatesrsuos aufadsedeni
criminari-voluefit, aifl cbnspiraior fuerit, ut mox aposloliearii.
-ante examirialuni judicium suhmolus a clero curise Pfo. aliis vero aclihus suis magis est lolerandus al)
tradatur , cui diebus vilse suse deserviat, et jnfa^ - ovihus et subdiiis suis quam accusandus, aut pu-
. mis absque rilla restitutionis spe permaneat. hlice derogandus, quia cumin eis a subditisdelin-
Nec ulius unquam prsesumat accusaior simul esse qnilur, cjus ordinatiohl obviat qui eos ei prsetulit
et judes vel teslis__,quoniam ih onini judicio quatuor : dicente Apostolo : « Dei ordinationi- resistil qui
personas necesse est ^semper |adesse, idest judices B potestati resistit (Rom. xiii , 2). i Qui vero omnipo-
etectoset aecusatores, ac defehsores, atqiie lesles. lentem Deum metuit-, nec contra Evangelium,' riec
Similiter statoentes apostolica auciorilate jubemus, conira apostolos,. nec contra prophetas, vei san-i
ne pastorem suuin oves quse"ei cbmmissa.'fueraiit, ctorum palrum instiiuta aliquid ullo modo agere
nlsi in. fide erraverit,reprehendere audeant, quia consentit; sacerdotes ergo bonbrandi sunt, non Ta-
facta prseposilorum oris gladio lerienda non sunt; cerandi vel exprobrandi sunt; legitur in Ecclesiasle:
neque .potest cssediscipulus super magistruni , « IuTola anima tua liihe Deum, et sacerdotes iliius
dicenle Veritatis.^oce : « Non est discipiilus super sanclifica; in omni virlute tua dilige eum qui.le
inagistrum' hec -servus super domiiium siium. > fccil,et riiinistros ejus hon derelinquas. Honora
OdibiliSauiem coram Deoet Jibminibus Cst superbia, Deumex'tdtaanima tua, et honorifica sacerclotes,!
.et exsecrabilis onmis iniquiias.; p.erdit Deus me- etpropurga te cum hrachiis; da illis partem, sicut
mbriam supcvboium, et relinquit memoriam hiimi- mandatum est tibi, primiiiaruni et purgationis _et de'
Jiuiri sefisu. Seraen hbmiriuin Iionorahitur"hoc quod negligeniia purga te cuui paucis: Datum hraehidrurh
timel ]_>eurii.Semen auteinlioc exhonorabitur homl- tuorum et sabrificiura sanctificationis offerens Do-
num ,-quod prseterit maridata Domini. In niedio ffa- mlno,-el initia sanctoi-um; et pauperi porrige manum
truni reclol' illofura in lionpre, et qui linieht Dohii- G tuam, ut pcrficialur propitiatio et henedictio lua
num-erunt' in bculis ejus. «Fili, aitSalomon, iri ._(Eccli. VH, M et seq.).-% Hsec non lantumniodo
iriansuetudine serva animanituam, el dailli honofem vobis, sed omnibus fratribus per vosriola fieri vohi-|
cui hbnor competit. Priusquam inlerroges ne vitu- fjius, ul .unanimeSjunum senlieutes, peririaneamusj
peres quemquam, et cum interrogaveris, corfipe in Christo, nihil per conienlioiiem nohis, neque per
juste.,Priusquam audias ne respondcas verbiim.etTn ihanem glbriarri vindicanl'es_,non liominibuS, sed
medio seniorum ne adjicias loqui. > -Exemplo Cham Deo Salvatori nostro placentes, cui esl hoiiof et
filii Noe damnanliir, "quipafruin suorum culpas in . gloria-in ssecula saicrilofum. Ameni

EPISTOLA FABL\NT'PAP_-_.

pileclissimo fralri HiiAitio.episcopoFABIASDS. involvat pariter sauciatbs e( niedfentes. Oh id


Divinse.circanbs"grali_e Tnemofes esse debemus, ergo slaluenles deeernimiis, ut hi qui ndn su.irt
qui nos pef dignafionis suseimisericordiarii bb hoc D S7 honse cbnversationis," aiit quofum yila es!
"ad Tastigium sacerdolale prbvexit, ul mandaiis accusahilis, aut.quohim fides, vila etlibertas nesci-
ipsius iiilfsereiUes, et. ih quadam Sacerdolum ejTis lur _ nbn possint Domini sacerdbtes" siccusafe, he
specula constituli proMheariius illicita-, e't sequenda viles persori_ead accUsatiorierii-ebruni admiltarilUr.1
doceamus. inianlum enim io occiduis parlibus qui- Similiter qui in aliijuibus eriminihus irfetitisunt',
bus raoraris audivimus' aslutiam diaholi ssevire ih vel qui sunt suspiciosi, vricem adversum maj'ofes!
populum Christianum, atque in multiplicr decep- natu non habeant accusaudi,- quia suspicibsa vcx
lione proruiripefe, ul hon solum Jaicos sseculares, et" iriiraica vefitalem solet opprimere, "Peregrina
sed ipsps quoque Domini sacerdotes premat atque vero judicia salva in bninibus apostolica auclofitate
vexet. Unde in. grandi mcerore positi dissimulare geiierali sanelione prohibenius, quiaindignumesl ah
non possumus quod cbrrigere atrociter debemus, externis ut judicetur, qui provinciales et a se electos
qnapropter competehs adbibenda est ialihus me- dehet habere j'udices , nisi fuerit appellatum. Unde
dela, vulnerihus, ne immalura curandi facilitas oporlet, si aliquis episcoporumsuper cerlis accuselur
mortifera capilis peste niiiil possil, sed segnius criminibus , ul ab omnihus audialur,'qiii surit hv
tracla pernicies reatu non legiiim.se curationis provincia episcopis, quia non opoftet accusatuin ali-,
£61 _„__- DECRETALIUMCOLLECTIO. 161
Gubi quam in foro suo audiri; Si quis veio judicem A jungere fide cum illo. Quod si denudaveris ahseonsa
adversum .sibi senserit, vocem appellalionis exhi- illius iion persequeris'post eum. Sicut enim liomo
heat, "appelianlemaut nbn debet affliclioulla aut quiperdit ahiicum suuln ,,sic, qui perdit am.ciliam~
delentionis injuriari"custodist. _Sedliceat appellatori proximi sui. Ef sicut qui "dimiltii avem de nianu
vitiatam causara -appellationls remedio sublevare. sha , sic dereliquisti proxiinum tuuiri et, ,non eum
Liceat eliam in causis -Criminalibus appellare_,-riec capies. Non illum sequeris, rquoniam longe ahest,
vbx appellandi denegelur ei quem-supplieib senfenr effugit eniiri .quasi, caprsea de laqueo, quoniam
tia deslinarit. Pulsatiis anle suum judicem "leahsam vulnerata est anima ejus.Ultra eum ^nonTpoteris-
dicat, etnon ante.suuih judicem pulsatus sijvoJuerit colligare, el maledic.li est.concordatio. Deriudare
taceat, el ui pulsatis quoties "appellaverinl.indubise aufem amici-ihysieria desperatio est animse infi^
• deiifur. Si quis ergb iralus crlmen "aliquod cui- delis. Annuens oculo fabricat ini"qua-,-etnemo eum
lib.et.temere.bbjecerit, conviciiim nph est pro aecu- abjicief,; in conspectu bculoruhi tuorum.conculcabit
saiibne. habendum, sed permisso tractandi spatio, i.d os suum, et super .sermones tuos admirahitur,: -
quodiratus dixitper Scripluram se probaiurufn esse Noyissimeauleni peryerfef os suum; et in .verhis,
fateaiur, ut sifot'tasse..resipiscens qhse -pro iracuri- tuis dahitscandalum. Multaaudiyi, el nbn cosequavi
dia dixit iterare aut seribererioluerit, noh ut reusf*B ei, el Doniinus odiet illum. Qui in altum.m_itlit lapir
criuiinis leneatur. Oinnis ergo qui crimenobjicit dem, superjcaputejus cadit, et plaga dolosa dolosi
scribat se piobaTurnm. Revera semper iJjicausa dividetvulnera ; quifodit foveain decidet in illam'.-_,;
agatur, ubi crimeii adniitlilur. Etquinoh proba- et qui statuit Tapidem. proximo blfendet i.n eo-, et
verit quod objecit _r-" p"(Enam-quam. inlulerit ipse qui laqiieum alii ponit peribit in illo. Facienti. cbn-
patiatur. Placuit etiam ut si episcopus .accusalus silium' nequissiniuni. super ipsum rievolvetur, et
appellaverit ad aposlolicara sedera, id statuendum rion "agnoscetTirideadveniet iili.- Illusio et imprope-
quod ejusdera sedispo.ii.ifex censuerit; hsec taraen f-iuin superborrim et vindicla sicul leq insidiabilur
omnino in sacerdotum causa forma servetur, ne illis. Laqueo peribunl qui oblectarilurcasu justbrumT
qiiemquam sentenfianbn a"sub judice di.cta cbtf- dolor autemconsumetillbsantequaiii-moriantur.Ifa"
stringat.. '. .... ... etfuror utraque exsecrabilia,-ef vir peccator conli-
Oceurrere quoque quisque fidelium f uinis debet .rienserit jllorum. Qui vindicari vulla Deo inveuiei
oppressoruni et miseroruni subsidio, quo valeant vindiclam, et peccata illjus servans servablt.. Relin-
ex"relevaliorie 'aliense vindiclse" ase Dei rehiovere que proximo tuo.. nocenli tihi, et' fttnc deprecanli
vindictam;Libal enirh Domino-prospera qui ab affli- tibi peccata solyentur. Hbmo homini servat iram et
ciis peliit adversa,.uhdescriplum'est.: «Frater fra- C aDeo quseritmedelam.In hominem.sihi similem nbri
Trem adj'uvans exaltahitur.. > Ecclesia enim_D.ei.sine liabef misericordiam, et de peccalis suis depfecatur
macula et ruga dehet exislere, et ideo nori opoftet Altissimum. Ipse dum caro sit- servat iram et propi-
eam a quihusilam conculcari aut inaculari ,_quia _tiationempelit a Deo.? Quis exorahit. pro delictis
sciTptumesl, « Uha est cOluniba-mea perfecta -.mea shi_s_?, Meraento-novissirabrum tubrum*.et desine"
.(Cant.vi, 8). >Hinc i.erumDoiriinus ad Moysem.ait: ininiicari. Tabitudo eriim btmofs imminent in m.an-
«-Esl.lbcusperiesine, et stahis superp.etra: (Exodi datis. Memoraretimoreni Domini et non irascaris
xxxin, 21).. Quis esflocus' qui noh sitDomini. dum proximo. MeraorareTestanieTitiAltissimi, et despice
cunc.ta in ipsopef quem creala sunl contirieriiuf. Est 'Tgnbfanliani proxiriu. Absiine te a life et" ininues
tamen locus apud.eum, yidelicetsanctse Ecclesise. peccata : homo enim iracuudus incendit -lilem , -et.
unitas, in qua supra pelram.statur , -dumconfes- ut peccalor turbabil amicqsvet in medio pacem
sionlssolidiias humililer lenetur., Te, fralef, et ha'henlium immittet inimicitiani. Secundum enim
omnes fratres nostros Eecjesiam Christi sanguine ligna silvse, sic ignis exardescet, et-se.cundumvirlu-
redemptam fegenjt.esm.onemus7,iit' omnes .a prseci- tehi hominis ifacuridia illiuserit, etsecunduni sub-
pitip in quo fralres etDominijia.sroribUsdelrahendo stantiam suam, Sicexaltabitjram suam;- Certamen-
e,tpersequendo verbis-et faclisiabuntur, laqueis ijui- D-festinatum incendet ignein.; etlis.festirians effuhdet-,
bus poiestis reteiileiiSjet.lacerari eds.inhamo irserion sanguinem : et Iingua lestificans adducet morteih
.permitlalis, quia scriplum_est:«Ira eiiimviri justi- Si sufflavefis, in-scinliilam'quasi ignisexardebit,"
Tiani Dei.non operalur, (Jac:,_i,-__0);t Hinc rufsum : et siexspueris super illanij'exstingueluret.utraque-
diciluf. « Sil omnis_homo velox adaudiehdum, ihr- rixoreproficiscunlur.-.Susuribet bilinguismaledicfus, _
dusautem.adToquendum, et lardris ad iram,(Jac.-,i, multos.enim turjbavitpacem habentes. Liiigua'terti.a.
19). >Hsecaulerh vos.auct.oreDeobmniaservare non multos comniovit, 'et dispersit illos a gente in gen-
ainhigo, sed occasjbne admonitionis exorla .hohis tem._Civilatesmura.tas divitum desl.ruxit, el doinos
-veslrisVJesideriis,ef; operibus rne fuflive subjuhgb:, fnagnatbrum effodit : yiflufes popul.orum' concidit
-iit quod 'nonridinbniti.facilis;". qhando vohis'eliarii et gentes fortes dissblvil. Lingua terlia. lhuiieres
admonerisjadditur-, janinonsoli facialis, Quap.ro-' veridicasej"ecilet privhvit illas de- laborilius suis.
pter. fratres opqftet vos et onihes fidhles diligere in- _Quirespicit illam rion habebit requiem , nec habi-
vicem, ot non detrahere-aut acciisare alterutrum; , iahit in requiei Flagelli.plaga-.liyorefn."Tacit, plags.
Scripium est enimV e:.Dilige proximum et..cbtiT iuiem liiigusecomminuit ' ' Mul.ticeciderupt i_i
pssa.,.-
.' 'P.ATROL'.CXXX. .."."' . .- • 6
T63 APPEND. AD SMC. IX. — ISIDORI MERCATORIS. m
wegladii, sed- non sic quombdo qui iiiterierunl A in poteiUia-vii-.u.isejus,.rnduite vos afma Dei, iit
per linguam suara.Beatus est qui tectus est a lin- possitis stare adversus insidias.diaholi, quoniam
guanequam, et qui in iraeundiam illius non trans- nbn est nobis colluctatio adversus carnemet,san-
ivit, et qui lion altraxit j'ugum ejus, el vinculis' guinem ^seda^dversus principes et poleslales, ad-
' vefsusrhundi fectores tenehrarurii harum, - conlra
ej'usnon esl ligatus. -.-
Jugum eniin illiusjugurii ferreurh est, et •vineu-- spiritualia nequifia.in coelestibus,-prppterea accipite
lum illius vinculuni sereum esi; mors illius mors armaturam Dei ut possilis resistere in die- malo et
riequissirha; et utilis.polius infernus quani illa. in omnibus perfecti. stare. State efgo shccineti
.Persbverantia illius non pefmanebit-, sed ohtinebit lumbos vestros.in veritale et induti lorica justilise et '
vias irijustorum,, el Ilarama sua rioncomburet ju- calceali pedes in prseparatione evangelii pacis, in
. stos-. Quiderelinquunt Deuin irieidhnt In 'illara , et oirinibus sumentes sculum." flrjei in quo possilis
exardescet Iri illis pl non exstinguelur etiihniillelur orania tela nequissimi ignea .exslinguere. Et ga-
ihillos quasileo', et quasi pafdus Isedelillos. Sepi ""l^am salutis assuriiile, et gladium.Spirilus sancli
aures tuas spiniset noli audire' lingiiam nequam , quod est verbum Dei. Hsee fraler qjise libi scripsi-
el ori tuo faeito oslia el seras aufibus luis. Auruni musgeiiefaiiferromnibusnota-fleri volumus, utquse
luum el argentuni confla, et-verbis lliis facilo sta- B tseterbs tangunt, omnibus hota fiant. Omnipotens
teram , et frenos ori lub rectos. Attende ne fo.rte Deus ie."fraiei, et reliquos"fraires nostros ubique
labaiis.in-Tingua tua et-cadas iriconspecln ihimico- consistehtes, protegat usque in rfinem, qui cunclum
rum insidian.iurii tibl, el.sit casus tuus irisahabilis mundum dignatus est redimere Jesus Chrislus Domi-
in moflem (Eccii.-sxvn,' xxviii). t Isla caveanl niis noslef qui esl henedictus in "ssecula,"Amen.
.bmnes eicohibeanl linguas suas a malo," et labia Dalaxvn Kalend. Novemh: Afficano et Deeio 1Y
eorurii ne" doluiri. ' ;• -"' _. cc. consitl.. ,,.•"•'"• '- ' - - '
" loquanlur
D'ecsetero, charissirai conforiamini, inDomino ct

•INCIPIUNT BEGR-ET-A GORNELII P-AP,_E_

De translatione corporum apqstolorum, et quibusdamhcereticis.

(AnnoDoriiini __5S,Decio iroperalofe regnante.)

Charissimis alque dilectissimis fralfibus saiiclseC prsedium pi ibdiclsematrona., vist Ostiensi, ad iatus
Dei Ecclesise filiis et omnibus Doniino-reela fide ubi decollatus est. Pbstea vero. beati apostolorurii
faraulantibus, GORSELIUS episcopns. -" principisPefri accepimus corpus,et condbcenter
Viderischaritalis vestrse benevolenliam quia.apb- "posuimus.illudjuxta locum uhi cfucifixus est inter
slolorum amatores eslis, eorufnque fidem et do- corpora sanctorura episcopbrum, in.templo Apollinis;
clrinam lenelis, decrevivohisscrihefe Dominoauclore , inmonte Aureo in "Vaiicanopalatii Neronis lerlio
qusedamex hisqusenunc temporisnecessaria"suril"sci- KalendaruiriJuliarum die, orantes Deuni el Domi-
ii,.6l quseapud nbsinEccIesiaauxiii-inteDoiiiinoRo- num noslrumJesum Chrislum , ut intercedentihus
mana meritis,apostolor uranuper acla siintsivegerun- suis sahctis aposldlis niaciilas vestrofum parget
tur, quoniam palrocinanie charitate credo vos pa- peccatoruni, et jn.sua yos conser-vetvoluntate die-
lerha gratia scripta sedis aposloliese' libenter susci- bus vilse vestrse ,-el in fruetu-honi operisvos per-
pere et mandata ejus peragere, atquede-ejus pro- seyerahiles reddat. .Vosvero his congaudele quia
fectibus gralulafi, quia quisquese in radice chari- et ipsi sahcli apostoli de veslro corigratulaniur,
tatis inserit, nec a viriditatedeficit, nec a fruclibus gaudio. Yos Semper Deum laudafe e.l ipse .glorifice-
liianescit, -nec amofe fecimditalis opus efficax _ liir in vobis; scriplum esl enira': . Quid relribuam
araittil; Ipsa enim charitas .exercet corda fidelihm , ^ Doniino pro omnibus quse relribuit inihi ?, Calicem
sensus cbrroborat, utnihil grave", irihiT difficile;- salutaris accipiam el nomen Dohiirii-invocabo(Psat.
sed fiat tottirii ,dulce quod agilur, dum -ej'us pro- cxv, 12,i3). >Tanlum enim anobisexigiturquanlum
pfium sit nulrire concordiam, servare mandata", possumusfamulalus noslri obsequio commodare-;
atque dissociata conjungere, prava dirigere, el unde quidem tarito nos necesseest importunis prse-
c_eteras;virtutespeffeclionissuseinunimiiie sblidare. . dieationibus ipsislere, quanto.nbbis perfectse iiego-
,Quapfopter rogo vos nohis eongralulafi, quia ro- lia.ionis Credilur duplicala talentorum . assignatio ,
galu cujusdariidevot.sefetninseaiqiieJnpIrilissimsema- atque Dbminicsevocis' ad -
suscipiendam ejusrequiem
tronse Lucihselevata sunt cbrpora apostolorum Petfi suadet-asserlio. . ,__._.
el Pauli de Catacumbis;_'et .primo quidem heali Hsec invidehs anliquus hostis" suseitavit nohis-'
Paulicorpus-levaTum-silcniio ac-.positum est Tn adversarium -Novattuh, fectse fidci et sanc.tse do-
'
iS5 . DECRETALIUM COLl-ECTK). ti.G
ctrinse semtilum,qui extra Ecclesiani ordinavit No- A veniet et nbu tafdablt (Ibid., 57).. Eece.eiiim j"udex
valianum , etin Africa Nicoslralum, utrosque hse- ante januam, assistil, coronas. hilariter promiltens
reticos sicut ille- erat. Hi vero conalihus , quibus his qui pro eo passionihus submiltiihtur. Quod
potuerurit;. mulfos a recta et catholica fiile -sua- si sublraxerit se.quis, npn placebit ariimse raese,
deriles recedere fecerunt, et post se in pervefsam sed cadet de promissiqne propter. negationem".Nps
el Deo.odibilem dbctrinam corruere pefsuaserunt. autemrion.sumus subtractionis filii in perditionem,
Sed sicut islofum lergiversalionibus nimis, sunius scd.fidei in acquisitionemanim_e.Pfbpter quod assu-
*
contristati et de eoruni perditibne ,cohtriti,sic de iriife arma' Dei, ut possilis resisiere in die _malo
a.ibrum conversalione Doriiinoauxiliante sumus Ise- adversus omhes.lnimicos"sanctse Ecclesiseet veslros,
lificaxi. Deus auiem'brihiipoiens qui tristibus rriiscet et induile. vos.Torica justitise, et_calceati pedes iu
Isela,oppido.nos Isetificavit, quo quldani confessbres priepara.ione Eyangeliipacis, in oninibus assunientes
qui dudum fuerant fideles, a nobis et a*recta fide scutum fidel, in quopbssitis oraiiia jacula nequissimi-
diaholo insliganfe se separantes, "cumMaximo pres- ignita exslinguere. Et galeanT salulls assumile, et,
Lylero' ad EcclesianTCatholicani et iideni reelam giadium. Spiritiis, quodest A^erhumDei, per omneni
surit reversi, et denuo sicut prius factl sunt; cbn- oralibneni et bbsecfatibriem radicati el fundati-in
fessofes-fideles. Quapropter, charissimi, hqfla- B-sblatip fralrurii prbGhrislo Jesu Domino nostro.
mur vos' et deprecamur per Dominum nostrum . Sed etnunc, fratfes; coramendamfisvos Doniino et.
Jesuin Chrislum, 'ut et prsedictbs hsereticos-j omiies verbo "gralise..ejus, quf poiest p.erficere."et
et oinnes qtios a reeia fide et dbctrina aposfa- .dare hsereditalem nobis cum omnibus sarieiis.
tare" cognoveritis, exhortatibnibus et bbnis sludiis Ipse.autem Deus pacis et consoJationis det vobis
vcslfis ad oalholicahi fidem el rectam ddclfinarii idipsuin sapere in -a.lierutrum, ut'vobis invicem
3B convertere "fconiendite,. et in Dei ybluiuaie succufralis et nbn^silis divisi, utunanimes, uho ore
persisteresuadete. Ei non sblumiios, sedomnes qui et urio corde lionorifieeli.s eura in cbncordiam; et
nonduni iideni reQlani-perceperunl,, ad. catliolicarii cqhsbiationemfratrum, qiii potestcorifirmaTe vos
. fidem perducere feslinate; c quianeque mSrs, neque secundium Eyangelium ejus, juxta revelationem
vila,' rieque angeli, neque principalus,.rieque in-. selerni mysterii, teriiporibus scilicet pefpetuis,- qui-
stantia,, heqae fufura,. neque foftiludo, neque alti- rius vobis fulurprum gaudiorum largienda sunl
i tudo, neque profundutn," rieque creatura alia (ma- munera. Summopefe.considerareetiahi dehelis quod
gislro geniium dpcenle) polerit nos separare a cha- illiqui fralribus invident eosque daranare atque
riiale Domini.nostii Jesu Christi, el quse in ipso. est- . perdere cupiunt, per se sua dogmata destruunt. Dicit
t fecta iide.(Rom: VIII,5.8, 59).i'NoIite itaqtie aniit- enim Dbminus : t Omne fegnum in se divisum
npn
lere ^coniidehtiani vestram _' qhse niagnain habet siabit. (Mqllli. xn,-215), j et omnis scientia et lex
rerauneralioneni (Hebr. x; 55). > Patienlia' enim adyefsum se divisa nori stabit; Idebque'necbsse est
nohis ne.cessariaesl ad coliuctatioiies adversariorum, ut coricbfdiler salubres suscipialis horlatus, et nihil.
quatenus fidem intemeratam- usque in finem cori- per conieritionem agCrites, sed ad omne siudium
servanlesTepromissionem pefcipiainiusquam repro- devolionis upanimes diyinis et apostolicis constitu-
Vnisit-his qui fegilihie certare prbperant. « Adhuc l.onibus pareatis. Dala VII Tdus Septembvis, Decio
eniin - modicum ' aliquanlulum , qui venturus est, etMaximo im cc. , ,

ITEM.EPISTOLA CORNELII PAPiE ORIENTALIEPISCOPODlRECTA,


- ive sacerdotes
Dommvjurare prcesumant DCIcompeUantur. :
- Conr.ELiusepiscopus RUFO. .coepiscopo .ih Dbmmp P tenus a•suriimis sacerdotibus vel rejiquisexigi,nist
" -
sahiiem.- ".•,-., . ; .-'-.',, 'pro (ide..recta miniine;cognbvimus, nec spontaneos
Exigit dilectip tua, frater cbarissime,utex ahcto-- jurasse reperinius.^ Sumraopere ergo sanctus Taco-
rilate' sedis aposlolicse luis.deheremus, consultibus • husaposloIusprohibenssacrameiUuinloquilurdicens:
r.espondere. Quodlicet noiiprolixe, sed succinct,e i Ante omnia, fratres mei, nolilCjurare,, nequeper
agerefestinaremus pfopter quasdaui lniporlunitates. cnelum, nequeper ierram, neque. aliud- qupdcunque
quse noslris prsepediehtibuspeccalis iri, rios*super- juramenl.uin. Sitautemsermovester,estest,nbnno.n»'
yerieie,Tuis lamen per reliqua sanclorum pairum ' 'ut;,hon, sub.judicip decidalis- (Jflc y, ,12).;',.Et
insfitula sludiis" perquirere lalihs, el invesiigare Dominus in.EyarigelioTait.:.- Audistis.quia dicturii
permittimus. Non enimpofest mens attrila etonqri- est anliquis, non ;perj'urabis,-.reddesautem Domino
hus' alqueimpof tunitatibus" gravala lantuni hbni juramenta tua. Ego autem dico .vpbis, non jurare
peragere,- quantum 'delectafa; et. oppressionibus ;•omnino; -neque per. coeluni,'quia thronus "Dei esl,
sblula. Non ergb isla ob. id ^rselulimus, ut Iisecet .neque pef lerram quia .scabellum est peduin ejus,
alia quse necessaria fofe cognoverimus tuse Saocli- • " neque per Hierosbly.mam,quia civiias magni regis
tati velimus denegare, sed quod hic roinus inve- est, nequegper caput tuum,jufaveris,rquia non potes -
nilur,Talius pefqiiiraiur-. Sacramen.lum.aulem Jiac- unumcapillum album facere aiit nigrum.-Sif autem
1'67 - - APPEND. AD S;EC. IX. - ISIDORI MERCATORIS . .108
-sernio vester, est est, oon non, Quod autem his '__ A oportet vos esse in sanclis conversalionibus et pie-
ahundanfros est, a maio est (Mdtth. v, 55-57), J id lalihus, exspectantes efproperanlesin adventum diei
est ah exigenle et a jurante" Hsec, frater charissime,. pef quem coeli afdenles solventur, - et .elementa
ipse Dominus prohibe.t, id est non debere jurare, ignis._ardpre tabescent (II Pelr. m, 8-12). » Yos
lisec apostoli maxiine bmnes, hsec sancli vifi prse- autein, charissimi, dixil Judas aposlolus, memores
decessores riosiri qui huic sanctse universali aposlo- eslote' verbofum quse prsedicta sunt ah aposlo.Iis
licse Ecclesise prsefiierunl ante nos, hsecprbphetss et Domini npsliT Jesu Christi, qui dicebant vobis,
reliqui sa.ncli. doclores per universum mundum amoniam in novissimo tempore venient illusores'
dispersi ad prsedicandum, juramenta- fieri vetanl. seeundum sua desideriaambulantes impielatum. Hi
Quorum nbs exempla si cceperimus enumerare, aut in sunt.qui segregant. senietipsos, "animales., spiritum
schedulahac inserere, ante deficeret hora diei quam,-. rion hahentes. Yos autpm, char.issinii/supersedifi-
eorum.exempla de liac causa prbhihita. Quse nos cantesrvosmetipsos'sanctissimse yeslfse lidei iir
sanctorum sequenfes apostolofura eorumque suc_- Spiritu ,sancto orantes ipsos vos in - dilecljone Dej
cessbrum jura .firmamus., et sacranienta incaula servate, exspectanies . misericordiani Domini no-
fieri prohibemus. Unde et ipse Dominus in tabblis slri.Jesu Cliristi in vitamseternam. Et hos quidem
-lapideis quas Moysi dedit, propria manu scripsit, B ] arguite j'udicatos, illos verbsalvate de igne rapien-. •
.diceris. . Yidieneassumas nonieriDei iui in vanum . tes. Aliis aiitem misefemini ih timofe, odientes
(Exod. xx, 7), J et reliqua. Nos auteiri. (ut. paulo eam quseJearnalis esl maculatam tunicam,. J.ullus
superius prsejibavimus) sacramentum episcopis ne- enim sacerdotum causam suani alieno .commilta-t
scimus oblatum, nec unquam fieri debet, quoriiam judipio,'nisi ad sedem apostolicam fuerit appella- _
(ut supra rhemoratum esl) prsecepluni est nohis a' tum, sed unusquisque comprbvineiales judices et
Domino non jTifaridum,-rieque. per coelum, qu?a notos habeat, hisi, aliquamlvira temerarisemultitu-
thronus Dei est,.neque per terrarii,. quia scabellum dinis illic tjmuerif, aut Infesfos, aut suspectos inihi
csl pedum ejus, neque.per caput suum, quia nullus . judices habuerit, rpro quibus- causis ad majoris '
polest unum capiilum creare. Unusquisque eriim auctorilatis judices, et ad alias -provincias appel-
sicut ante altare stans Dei timbrem habet ptse oculis lare et venire concessum est. Orhnia ergo qpse
et prbpfiani cbnscientiam mundam servat Deo, adversus ahsentes iri omni negolio aut loco agun-
quod in memoriam retinet", nullatenus habet inter- - tur arit judicanlur omnino vacuentuf, qubniani absea-
mittere, quoniani ps quod merititur occidit aniniam. - tera nullus addicit, nec ulla lex damnat, facile- ergo
Et Aposlolus ait : n Loquiriilni verilatem unusquis- homo hominem fallere potest, non tamen Deuih,.
quecitni proxinio suo, -quoniam 'sumus inyicem |C cujus oculis omniaiiuda sunt et aperta,-Unde ai.l
membra (Eplws. iv, __S).»Etalibi : ..Nolite mentiri prophela :;_.Domiiius novitcogitatiqnes JiominuKi
invicem (Col. m,-S).--* Hsec sunt prsecepta Salva-. quoniam ystnse.sunt(/ Gor. IH, 20). _ S.apiens ergo
toris," hsec. prophefarurh, -Jisecsanctof;um_Palruin non est qui nocel, nec quidquam.maJi vult qui
nsllluta. Quaesi quis in vanum duxerii, hoslis est fidejis esl, aut cuiquam insidias maehinatur. - . --
-animse-suse, quia riemo contra prorihetas, nemo Hortamur, ffaler, et monemiis' tuam.dileciioneui,
-eonlra appstplura, nemo conlra Evangelium facit iil omnes semper, prout melius potUeris,_adjuves,.
'
aKquid absque periculo. Et summopere prseviden- conforj.eset corisoleris, et sacramenta super ^juihus
-dum est.me pastorem suum o"ve~s quse ei commissse lianc sanctam Romanam ae universalem' EccTesiam
fuerant reprehendefe (riisf a. fide exorbitavefii) consulefe' voluisti,-fieri prohiheas et neminem un-
neque accusare prsesuinant, quopiani tales accusa-. quamTrifestes, aut'noeeas. Hsec, frater ad reliquor
tiories vim non hahent, neque eis. nocere possunt. ruin fratrum notitiam tua faciat sanctitas perv.ehire,
«Unum.vero, chafissimi,. ut ait heathsapostolus Pe- ut omnes hsec.niala i.aveaht, et sicut-generaliler
lrus,._ iionlaleat yos,quia unus dies apud Dbniinum, lani ab ipso Domino quam a sanctis et feliquis
. sicut mille anni,'et jnille arinfsicut unus dies. Non aposlolicis viris, et cseleris patrilius suut prohibita,
lardat Dominus promissis, sed patieriler agit propter ^' ita-geheraliter ab oranibus ouslodiantur. Bene.valere
•vos, nolens aliquos peiire,- sed omnes-adNpceni. beatitudihern luairi semper optairius, et sacfls yir-
•.tentiami'everlLJ Advepiet autem. dies Domini nt .luiibus*pfoficere te. desiderariius-.fralercharissime
fuf, in qua cceli magno impetu trahsient, elemeiita ^atqubamantissime. DataxTKalendas " Junii,Maxiino
Tero calore -sblventur. Cuni lisec igilur-omnia dis-.. et Decio.1Y consulibus. " ,' -
solvenda sunf, ex his potestis. considerare quales

iNG-IPIU'NT;'BEGRETA LUCII. PAPTE.


1
(Anno-Domini 258,. Gallo Hpsuliano imperalore regnante.)

Dilectissimis fratribus bmnibus episcopis in parti-' "_Litteras"dileclio'his"vestrse quas ad-beati.Petri


lius bccidehfalitius tam Gallis quarii etHifepanis «on- apostoli sbdera pfo vestri causa negotii misislis,
sistentiJnis,Lucius episcopus inDomino salulem. libenter suscepimus, sedde vestris afllictionibus
,fl§ '. . - DECRETALIUMCOLLECTIO; __.jp-
uon modice eo.Urislali sumus. Significastis onim A nisi quantuni ad propnas pertinet parochias, agant •
vos tama craibusdamnonrectam fidem- tenentibus, juxtarsanctofum constituta pa.truro, ut uno. animo, .
"sed erroribus implicitis, quanr et abaliiseos iini- uno o.re concorditer saiicta glbrifieetur Trinitas in '
- iantibus yqs persequi et infamari, atque vestras ssecula. Similiter
auclpritate Mt.i apostolica,. p/se-
eeclesias suis, dotibus, et fidelium oblationibus ex- cipimus, ut riullus metropolitanus*episcopus absque
. sppliari, vestrosque ministros nimis' vexari, et ideo -cseterofum'omnium comprovihciaiium episcopo.runi
multos a vobis.el a recla fide discedere, quoniam jnstantia ajiquorum audiat causas eoruni, quia ifr
eis non poleslis defensionem impeiidere nec "ea-quse T')la erunt, et ipse cau"saniprb facto.dahit. Episcppi
necessaria gunt minislrare. Nolite mirari, fratres, si vero per.singulas provinciasrobserveritne posterio-
vos' malevpli-et impii persequuntur-,,' cum Jpsum res se prioribus suis prseferant, nec eis inconsultis,
ChrisTum caput noslrum-siht persecuti, unde et _nisi: quahtum ad propriara perlinet parocliiam,
. .corisolairicem ipsam liabelis Veritatem,-.quse ait: aJiquid'.agant, sed bnines de commuhilras ebrum
... _ Si patrenifamilias Relzebulli vocaverunt, quanfo ,causis _cbnsoham sententiani •pfoferaht et determi- -
.fnagis doriiesticos "ej'us(Maith. __',__5)TJ Ipsa iterum " nent,qudniam aliter acla nullasvires habebunl, nec-
consolansnoSfloquitufdicens.... Si.de Jibc' mundo ecclesiaslica reputabunlur. _' -
fuissetis, raundus quod suum efat diligeret, sed quia B Ronum esset, fraires, et.v.alde "Deum timentibus,
nori eslis de.hoc mundo, sed ego elegi vos de mhndo, et pie vivereyolenlibus necessafium,.si intra catho-.
proptefea odit vos rnundus (Jdan. xv,.IH). j.Propter ". Ticani Ecclesiammuliius mali aut infestationis ajiqu-
tales, frat"res,_.hortamurvbs jsiciit et in Tiac saneta. jus erga Domini saeerdotesaufjuste et pie yolenles,
Ecclesia conslitutum liabemus; ut.seriiper testes vo- .. vivefej;e_rmen exsurgeret. Sed quia prsev,alente in-
biscuni "sacefdoteset diaconos habeaTis, el licel coii- ,vidia, qubd deierius est, surgit etcrescit atque.ni-
.scienliamsu__icere.hoss.it propfia , .tamen propter -' mis se in"omnes parles extendit, idcircb neeesse-
malevolos, juxtaapostolum eliam- t'esfimoiiiuni_vos est. illud. occlesiastico ei apostojico ahscincli mu-
oportethabere bonum ab his qui foris sunt. Qubniam erone, ne servos Dei- ac Domini -sacerdo.lihus va-
In hac sancta sede" constiiulum.liahemiis, ofduo leajt riocere.aut pefdere. . Exhonoravit enim Dbmi-
"
".presbyteri, vellresdiaconi in orhni.Joco episcopum . JIUS, t utin Ecclesiastico legifur libro,'» convenlus
non deserarit propter festimoniura ecclesiasiicum. iualorum, et destruxit Deus eos usquejn Tinem.Se-
Episcopi ergo noh sunt leyitef accusandi vel detra- des ducum superhorum destruxit rDeus, et sedere
liendi, quia injuria eprum ad Cbfisiuniperiinet, cu- fecit mites. prb; eis. Radices gehtiura. superiiarum
jus viceot Ibgatlone furigunfur.in Ecclesia. Unde yo- . arefecit Deus, et plantavit humiles ex ipsjs genti-
his omriibus etqhi vobiscum sunt in.nostro solalio, C.bus. Terras gerilium, everlit Dpminus, ef .pefdidit
sicul et blim factum invenimus,- cbnstilui placuit, ut eas usque ad furidamenlum. Arefecit ex."ipsis et-
crirninatibnes maj'orum natri per alios non fianl,. nisi disperdidit eos, et oessare fecit memoriam eorum-
per ip.sos qui crirhina' intendunt,; si" lamen ipsi de terra. Perdidit Deus memoriani superborum, et
. et digni et irrepreliensibiies apparuerint, et aclis reliquit niemoriam humilium sensu. ?.bn est creata -
dbcuerint publicis, omni se carere suspicione atque-'-• hominibus superbia rieque_iraeundia nationi niulier.
inimicifia, ef ifrepreherisibiiem Tidem ac' cbnyersa^ runi. SeihenTiominum Iionorahituf lioe quod limet
lionem rgg-ducefe.-Unde*. placuit ut a.' quihhscun- Deum, semen autem Tioc exhonorabilur ,liominum
-_que'judi'cibus ecclesiasticis ad alios jhdices.eccle- quod prseterit mandata Domihi.in inedio. fratrum
siastico.s, uhi est -ihajor.auclorilas (si fuerit provo- rector iljorum in.lionore,_et qui timeiil Dominum,
catum), audientia hon ne^elur. Ilem constituimus eruntln oculis. ejus, Gloria diviluiri honoratorum
sicul et.a sahctis aposfolis, eorumque suceessgribus- et paupefum timiqrDei est: nblj despicefe "lioniinenr
decretum 'reperimus : si quis metropolitanus. epi-.. j"ustumpauperem, et nqli magnificare virum pec-
scopus oisiquod- soiummodo ad propriam pertinef catOrem. "divitem. .•Magnus: est Judes,- :et.potens_
parocliiam sihe consilio et voluntate omnium com; est honore, et hbn est major illo- qui fimet
provincialium episcopprum oxfra aliquid -agere-• Deuni, Servo sensalo Tiberi seryiunt,; etvir.pru-
tentaverit, gradus suippriculo.subjacebit, et.qupd dens. et disciplinatus noh-Jmurinurabit (correplus,
.. cgerit irritum hahealur. et vacuunr. "Sed quidqtiid -et insciusnon, horiorabitur. _Npli t"e exiollere in
-de comprbvincialiura coeplscoporuni carisis eorum- faciendo opera tua, ef.noli cuncfari _in tehipore
que ecclesiarum et clericorum alque sseculariurh. angustise. Melior est. qui operatur et apundat in
necessitatibus, aut der quibu.scunque cbmmunibus omnihus qqam qui gloriatur. et "egeTparie. Fili, in
.causis agereautdisponere necesse .fuerit,:hoc.cum mansuetudine serva animam tuam et- da illi' liorio-
omnium consensti conprovincialium agatur pontifi: rem securidum meritum suum.. Peccantem.in ani-
-cum, rion aliquo dominalionis fastu,_sed cpncordi mani suam quis justificahil ? el quis lionorificabil
el.lium.iUima administralione, "siGulDpminus ait:" exlionbrahtem aiiiiftam.. suam ? "Pauper glofiatur
. i Nonveni minisfrari, sed ministrare (jlarc. x-,45) J per disciplinam-et timorem suum,et.est homb qui-
. Et alibi _: «.Qui.major-__estyestrunr, eritr minister Iionorificatur pfbptef su"bstantiam-"suam..Qiiiglbri.i-
Tyesler(MflH/i. xxni, IT), J etreliqua.Similiter et Ipsi -tur in paupertate, quanto magis ih.substanlia ? et
comprqvinciales-episcopi cuncta cum cjus-coiisilio, qui gJoriatur in subs.tanlia, paripbrtatern vereatun.-
171 APPEND. AD S__EC.IX. — ISIDORI MERCATORIS 172
Sapienlia liuriiiliail exallabit caputejus, et in medio A alienigenam, el subverfet te in lurhine, et ahaliena-
magnatofuinconsidere iilum faciet. Non' laudes hit le a iuis propriis (Eccli. x, xi). t .'
virum in speeie sua, neque spernas horninem in s Tales, charissimi, valde sunt cavendi usque dum
visu suo. Brevis ih volaiilibus est apis, etinitium aut converiantur, aut absciiidaritur verho diviho
diilcoris habfel frucfus illius. In'vestilti ne glorieris _ Bealus autem est ille qui non est lapsus in
unqiiam, nec in die honoris tni exlollaris,-quoniam verho ex ore suo,-et non est siimulalus in Tristitia
mirahilia-- opera, Aliissimi solius, ,et gloriosa er • delicli. Felix qui noif habet animi sui trisiifiam,
absconsa et invisa opera illius. Multi tyranni sede- etnon abscedit ab spe sua (Eccli. xiv; 1-5). .
rubt in throho, el insuspicabilis portavit diadema*. Scriptuni est enim : _-Melior est-urius timens
Mulii-poienies bppressi sunt valide, elglbfiosi tra- Deum quain mille impii (Eccli. xvi, 5)' J Sapiens.
dili stinl in marius alierorum. Priusqua.m interro- vero non estomhisquijioeet. Res quoqueecclesiarum
' vestrarum et ohlationes
gcs, ne vilupefes quemquani,:etcumihterrogaveris, fidel.iumquas "significaslisa
corripe; jusie. Priiisquam audias, he respondeas quibusdam irruentibus vexari, vohisque ei ecclesiis
verhum, el in 'mediosenioruhi neridjicias Toqui. De veslris auferri, indubitanler maximum esl pecca- •
ea re quse te non molesial ne certaris, et in judicio tum, teslanfe ipsa Scriptura, quse ait: Qui abstu-
peccaniium,iie consisias.Fili mi, he in mullis sint ""Terit aliquid patri vel malri, el dicit.hoc nonesse
actus lui, etsi dives fueri.s non eris imnuinis ade 1" peccatum, homicidseparticeps est. Pater ergo rio-
licfo. Sityiim secutus fuefis non apprehendes, ct ' stersine duriib-Deus est, qui nos creavii, elmater
non effugies si prseeucurreris. Est liomb lahorans nostra Ecclesia qusenos in hapfismo spiritualiter
el festinans et dolens-impius, et laiito magisnon generavit. Et ideo qui Cbristi pecunias.ei Ecclesiie
abundat: Est hbinq marcidus, egens recuperatione, aufert,.fraudat etrapit, homicida incpnspectu justi "
plus delieiensvirtule, el abuhdans paupertate :et judicis esse depulabitur, unde scriptum est-': Qui
octilus Dei respexit illum iri , boiio, et erexit iliuin rapit pecuniam prbximi sui iriiquitatenr facit,"qui
ah 'buu.ili_.Ue ipsius et- exaltabil capul ejTis,. ct autem pecunias vcl res Ecclesise ahstulerit, *sa-
mirati sunt in illb mulli et honor.averunl Deuni. (rrilegiuni facit. Unde et Judas qui pecuniamirau
Bona et mala, vita et mors, pauperlas el honestas davit; quse usibus Ecclesiae, id est pauperihus quos
a Deo sunt. Datio Dei pernianet justis, et profectus; Eeclesia paseere debei, distrihuehaiur jussu Salvato-
illius suceessus hariebunt in aeteriium. Est qui lociir ris, cujus vicem episcopilenent, non solum fur, sed
pletatur parce -agerido, el lisec pafs mercedis illiusi fur et sacrilegus factus est. Detalibiis eiiim, id
in eo qubd dicit :'«'.Inveni requiera mihi, et nqn esf, qui facultales Ecclesise rapiunt, fraudant, vei
mahducabo-debbni's meis sblus (tuc. xn,-19) ; >et'C auferunl, Dorainus comminans oninibus, pei pro-
nescit qiiod lempus prsetereal illum,' ef relinquet - phelam loquituf, dicens . i Deus, ne faceas tibi, ne
omnia aliis et morietur. Sla in' lestamenlb luo, el sileas et non quiescas, Deus, quia ecce"inimici tui
in illo colloquere et in opera Jiiandalbrum luorum tiimuliuali suiit, et qui oderunttelevaverunt caput.
veterasce. Ne manseris in bperibus peccatorum. Contra populum luum nequiler tractaverunt, et
Confide auterh in Deo, et mane in loco tuo ; facilei inierunt. eonsilium adversus arcanum tuum, dixe-
est enim inoculis Dei subito lianeslare paiiperem. ruul, venite.et "conleramus eos de gente, etnon sit
Benediciio, Dei iri niercedeni. justi festinat, "el ini ' nsemorianomiriis Israel ultra". Quoniam tacuerunt
honofe velociprocessiis illius jristificat. JSledicas : cordc, paiiter cbnlra fceduspepigerun.t labernacnla '|
Quid est mihi opus et quse erunt- riiihi ex hbc hona?1 Tdum_e_eeiIsmaeliiaritm,"Moab,-et Agareni, Gebal,
Ne dicas.': Sufflciens mibi sum. eiquid ex hocpes- . et Ammon, el Amalech, Palestinacunijiabilaloribui.
simabor ?Tn die honoruni ne immemor sis malorum,t Tyri. Sed el Assur junxit se cuhi eis, facti su.nthra-
et in die malbrum >e imniemor sis bonorum, quo- chitim fiJioruniLplh. Fac illis sicut-Madian, sicut
niam facile est coram Debin die obitus relrihuere_ Sisafe, sicut Jabin in torrenle Cison.' Contriii sunt
unicuique secundum vias suas. MaTilialiorsebblivio- in Endor, fuerunt quasi slerquilhiiuni terrse. Pone
nera facil luxurise roagnse, etin fifie liominis dehu-- duces eorum sicut Oreb ei Zeb, sicut Zebeb, ei
datioopcruni illius. Ante hiortem ne laudes honiinemi ' Salmana. "Omnes principes eohim qui dixeruntj
quemquani, quoniam in filiis. suis agnoscilur "vir., pcssideamus nobis pulchritudineni Dei. Deus nieus,
Non omniem homihem inducas in domum tuam,, pone illos ut.rolam, quasi slipulam 'aiile faciem
niultse eniin insidise stinl dolosi. Sicut enim eru- venti. Quomodoignis coinhuril silvariieisicut flamnia
clant prfecordia fceicntium _et sicut perdix induci-, devpfat "m.ontes,sic persequeris-eosin tempestate
lufin eaveam, et utcaprea in laqu.eum, sic et cor lua elinturbine turhahis eos.Tmple facies eofum •
superbbrum, et sicuf- prospecipr videns casumi ignominia, et qusereiUnomen tuum,-Doinine. Con-
prbximi sui.-Boua in malum convertit insidiator,, fundantur et eonliirbeiilur aisque in a_ternuhi,'et
ctin electis imponlt maculam. A scirililla una.auge- eruhescanl, etpefeant, et sciantquia nomen tuum
lur ignis, et.ab.uno doloso augetur sanguis. Horao) Dominus, solus lu excelsus super oranem terram.
vero peccator sahguinl insidiaiur. Attende libia i Hsec fieri prophetse, hsec aposioli, lisecsuccessores
pestifero, fiihricat enim mala ne foiTe-inducal superr eoruni el omnium caiholicoi'um**Patrumvelant de-
te suhsannatibnem in perpetuum. Admitte ad le_ ci-eta, el. tales prsestimpiiones' sacrilegiunr csse
175 DECRETALIUMCOLLECTIO. AIS
dijudicant. Quqrum nos sequenles exempla onines Aetin fide fecla,- alque hsereticis etsemulis Cliristi
iales prsesumptores et Ecciesise xaplores, .atque repugnare, et nunqham a veritatis tramite decli-
suarumfacultatumalienalpres, una nohiscum a li- hare, quoniam ,Dominus elSalvalpr omniufn cujris
minibus.sanctse. matris- -Ecclesiae anatjiematiza- fides est, qui pro nobis mori non du.)i_avil,,"etpro--
tos apostolica auc.tbritate pellinius et damnanius, -prio nqs suo redemit sanguine, qui "fidcm.beati Pe-
atque sacrilegosiesse.judicamus, ,et non solum eos, tri non defecluram^promisit, ef confirm.are . eurii
sed omnes -consentientes, eis, quia jibri solum qui , fratrcs. suos.admonuit, quod apostplico.s pontifices
faciunl rei.-judicanlur, sed eiianr qui consenliunt mese exiguitatis prsedecessores confidenler -fecisse
facientibus, par*nim pcena et agentes et .consen- seroper cuiiclis est eogniluin. Quorum et pusilllias
tientes comprehendit. Yps .ergo, fratres,- vigilale.el mea, licet .itnpar el miniroa, pro susceptq tanfeir
orate; virililer-agiie el confoiTamini in Domfno, et divina dignatione roinisterio pedissequa cupil exir
, omnia yestra juxta Aposlolum, in charilale. fianl. stere. Yte enim efitiiobis.qui liujus minisiefii pnus
A reeta ergo fide et.;aposlolico tramite propier.ul-' suseeptum.habemus, si vefitatem 'Salvatoris noslri
lafb. perturbalioriem nolite recedere, scientes quia Jesu.CIiristiquani aposfoli p.rsed.icaverunt,'pr8e(iicare
juxia-Saivaioris sen.entiam,healisunt-qui pe.rsecu- . neglexeiimus, vse erit nobis s.i silentio yeritafem
tionera pafiuniur. pfbpter -jusliliam (Maith. v'-10).' " oppresserimus,;qiiam-erogare nummulariis j"uj),enrar,
Ilsee esl apostolorum viva -tradilio, hsec vera, cha- id.estj clirisfianos popiijbs imbuere et dpcere, Quid
ritasquseprsedicarida. estj et prsecipue diligenda ae ' in jpsiiis Christi fuiurodictiiri4©sumuSi..xl?riii.rie.si
ibvenda atque fiducjaliter ah emnibus teuenda. H3ce. seiTnonum.ej'us-veritatem confundimur prsedicare?
sancla el apostolica riialer omnium Ecclesiarum Quid erit de.nohis cum de Coriimissis.nobis'. anima-
.CliristiEcclesia quse per Dei.omnipolenlis.'.%v atiam hus, et de pfficio susceplo raliohem j'uslus judex
alramite apostolicse tradilionis, nunquam-prrasse- Chrislus Dominus noster districtam ,, exegerit 2
prohatur, iiec ha_relicis' nbvilatihus depravanda - Ideb, fralres, hortor dilectionem-vestrarii, obtestor
succubuit, sed ut in- exordio riormam fider aposto- et moneo, uf qua debeiis rit polestis sollicitudine
licsepercepit ab auclbribus suis, aposloloruni, Chfi-,' _ vigilelis ad investigandos hsefelicbs- et inimicos
sli pfincipihus illibaia fmetenUs manet secundura sanclse Dei Ekclesise, et a sanis mentihus nepestis
ipsius Domini-.Salvatoris divinani pollicitalionem, h-eelatius.divrilgetur,. sevpritate, qua potestis- pro
qui disCipulorum-suorumprincipi. in suisfatus est. .vifibus.exlifpetis. "Quoniam,ut liabehi.t a peodignse
Evangeliis : t Pelre, inquiens, ecce Satan expelivil, fehiuneraiiohi.s.prsemium. qui'-diligentius qhod ad
rit cribraret vos sicut qui eribral .triticum,- egd au- salutem commissse sihiplel)is.proficiat,fuerit5exse-
tem pro te'roga'yi,-ut- non deficiat fides tua, etlu 'p culas, ita ahte trihunal Domini dereatu negligen-
-aliquandoconversus confirma"'fraties iuos (Luc-.xxn, tisesenon.pblerilexcusafe quicunqueTjlehem.suam
" ,
-58,52). > . , / -.-'." \' contra .sacfilegsepersuasionis auclores hoitjerit cu-
- Consideret itaquevestra excellens prudeniia quapi. - stodire: Data Kalen. Apiilis. Gallio el Yolusiano 1Y
' '' ._.,..'•
hontKii-silpersislere-in dispensalione vobis credila, ce.consul." .. - - ; - . - T r

'
INCIPIUNT DEGRETArSTEPHANI'PAP'__Eo
. (AnnoDoiiiini2-Sl.Hic desiriixiiTenipluhi MariisyValerianoeiGaleno imperanlibris.utdicit Irtauderus.)'-.

-. bilectissirao .T.atri alque familiariamico HILARIO scinde eanr, etprojTce abs le. Sihiilitef-ei.de pede-
STEPHAKUS episcopus inlimsecharitalis salufeni..'; . agendiim.est, quia melius est libi luscum autclari-
•Quanquamspereni dilectioneniJuara_ad omneopus Sum intrare in regnum ccelbrum quam duosoculos,
honum esse devofanr, tamen pro familiaritate qua aut duas manus, aut duos pedes Tiaberiteni mittiein
noliis'conjunclus esse.eoghosceris, ut tua" efficacior D gehennam ignis (M-atth.v, 29). Et inEcclesiaslico
fial-induslria, congruumiiobis visum esi, has fra- invenietur .libro : t In Iionis viri inimici illius, in
terniialislitlefas tuse dilectionidebere dirigbre..Mo- . trislitia vero el in malitia illius,, amieus agniius esl.
nemus te, charissi.me^-semp.erjnbonis manere. .ela .In labiis suis indulcat ihimicus, e.t ih corde jsuo.in-
malis-cavere. "Cumhoniset rectse,fidei ac .sanctse .sidiatur, ut subvertal te i.n foyeam. Et qui letigerit
conversalionis hominibus assidue esse,- et a perver- _picem,inquinabitur abpa-.Etqui communicaverit su-
sis acfralrum -insidiatbribus^iiisi ut eos cohveiTas, perboinduelur superhia, pondus super se tol.lit.qui
ot adcohcordiafn reducas,"separari."«..Quonjani_ ut horiesliori se cqrrimunicat, ditiorile ne ftieris socius.
ait Apostolus, cbrrumpunt mores honos collo.quia Quid" communieabit-cacahus-ad bllam?.Qu_mriose-
mala^ Cor. sv,"35).'» Elipsa pef se Veriias dicil: . colliserint, confringelur. Dives injusle aget el fre-
Si oculus luus scandalizaverit te, erue eiiro et prp- riiet,.paupef aulem lsesus lacehit.Si Isirgitus ei fue:-
iice ahs le. Et si manus lua seandalizaverit te, ab- ris., a_ssumet'te, et si non hahiieris, derelinquet te.
11.5' APPEND. AD SMC. IX. — ISIDORI MERCATORIS i%
JSi fiabes, cqnvivel lecum", et evacuabit le, et ipse A j fugientes. Et qui indigna sibi peturit Ioca- tenere;
rion dolehil super tc. Si necessarius illi fueris, sup- aut facultates Ecclesise abslrahunt injuste, et qui
ptantabif te, et sulirideris spem dsfbit,-narrans libi fratres calumnianlur_ aut accusant, et non probant.
tona, et dicet: Quid ppus-est llhi? Et cbnfundet ie ' vel qui contra innocentes principum aninios ad ira-
sncibis suis, donec leexinanial bis et ler, et in' , cundiam provocant,- et onines anaihematizatos, vel
novissimo deridebit te. Poslea videns derelinquel le, - pro suis scelerihus ab Ecclesia pulsos, ei omnes
et caput .suum movebit ad te. Humiliare Deo', et quos ecclesiasticsevel sseculileges infames pronun-
exspecta manus ejUs.Altende ne seductus in stultitia Jiant. Hosverbnon ad sacros ordines licetpromovere,
liumilieris. Ndli esse humilis in sapierilia-tua, ne riec-servos ante ligilimam liberfatem, nec pa.niten--
liumiliatusin stulliliam sedhcaris. Advoeatus a po- tes, necriigamos, iiec eos-qui «urise/deserviunt,
tenliore discede, ex hoc enim magis te advocabit. vel qui non sunt iritegri corpore, aut sanam non ha-
Ne iriiprohus Sis,- ne impingaris, el ne Ionge sis ah . bent mentem, vel intelleclum, .aut inObedientes
eo, et eas' ift obJiylonem.Ne rellneas-ex sequoioqui sarictorum decretis-exisiunt, aul furibsi manifestan-
eum' illo ,•et ne ciedas multis verbis illius : ex mulia 'tur. Hi omnes nee ad sacros graclus debenl pro-
enim Joquela -lentabii, et subridens inlerrogabit te vehi, nec isti, nec liherli, iieque suspecti, nec rectara
de.abscondilis fuis. Immilis animus illjus conserva- B ] fidem vel dignani conversationem nbn hahentes,
hit verba tua, et n.on parcet de malilia, et de vin- sumnfos sacerdotes possunt-accusare. Sed et quali-
ctiTis. Cave tibi, et attende diligenter auditui luo, ter bbedienlia vel reverentia sit.prseposilis exhi--
quoniam in suhversione tua amhutas. Audiens vero benda, ex tuis quoqiie subjeclis ipse non amhigis;
illa quasi ifi somnis, vide et vigilahis. Omni viia in qua re yalde est ufile, si id quqd disciplinsevigor
. tua.dilige Deum, etinv.oca eum in salule lua. Omnp imponit, nullo cogenle huniilitas Iaudanda servave-
animal diligit simite sibi', sic-et omnis libmo, pfoxi- rit. Omnipotens Deusin cujus mariu sunt omnia, de
mum sibi. Omnis caro a'd siniilem sibiconjungiliir, quo scripluin esl _: t Non est sapientia, non e&t
et- omnis liomo.simili sibi socialur. Si eommunicahit prudentia,non esi consiliuni contra Doiiiinum.(Pio!,'.
Tupus ,agno aliquando, slc peecalor j'usto. Quse coni- xxi, 30); i ipse te,' luosque et divina, ,et aposlQlic_3
municatio-sahclo iiomini-adcanem?- aut quse pax sedis instituta illibata servare, et ad poliora seihper
bdna diviti ad pauperem ? venalio leonis onager sn conscendere, el de diein diem deleriora cavere, et
eremo', sic pascua.dlvifumsun.t pauperes. E.t sicut meliora ac Deo placita seclari alque perlicere con-
abominalio esl superhb humilitas, sic exsecratio di- cedat. - _ -
Vili pauper. Dives commotus confir.malur ab aroi- Yeslimenla vero ecclesiastica quibus Dominoroi-
cis, humilisauiem cum cecideril, expelletuf et a no- C nislratur, cullusque divinus omni eum honorificen-
tis. Divili deceptb -multj recuperalbres,' loculus est tia et honeslule a sacerdolihus reliquisque-. Eccle-
. soperba, et j"uslificaveritillum, humilis deceptus est, "Vise ministris celebfatur, sacrala dehent esse,~ et
et insupef arguitur, Tocutus est sensale,- el non est . lionesta. Quibus aliis in usihus, -cum Deo ej"usque
datus ei locus. Divesloculus est, elomnes lacuerunt, servitio consecrata et dedicata siiil,-iiemo dehet
et verbum illius tisque ad nuhes perducenl. Paiiper frui quam ccclcsiaslicis et dignis ofliciis. Quse hec
loculus est el dicunt : jQuis esl hic? Et si offenderit, ah aliis debent coniingi, aut ferri, nisi a sacralis
suhvertunl-illum. Rona-estsubs.iantia , cui non ess ; liominibus ,-ne ultio qua. Ralthasar percussil_su-
peccatum in conscienlia, et nequissima paupertas perhsec iransgredicntihus et -talia prsesumenlihus
iri ore impii. Corhominis.immutai faciem illius",sive . vehiai, divina, et corruere eos faciat divinse
in bona, sive in inala. Yesligium honi cordis, et • ultionis juslum llagellum ad inia. Hsee illis parti-
faciem honam difficileinvenies et cum lahore (Eccli. bus quihus moraris et in omniliuS"quibus potue-
-;xn,-9-15; XIH, _.-32). _ ris cunclis nota facito, et observare aposlolic.i
Hsec,frater,*cave tibi, et post concupiscenlias tuas mandato auelorilate, quia et noslfi nobisque com-
hoh vadas. Quid. vero consuluisli sedem aposioli- missi in sancta apostolica et 'universali Ecclesia bm-
' cahi? qui sunt infames, aut qui ad gradus Eccle- D nes hsec observare, nunceffutnris lempoiibus pro-
siasticps nbn suiit adniittendi, et nosse le credimus', fessi sunl. His breviter tuis fratermiagnificerespondi
et pro auclbiTTalesedis apostolicse ie jnforniare non lilleris. -Quibus tua dileclio "ita jsocietur, ut nl-
denegamus. Ihfaines autero csse eas personas dici- Jiil in hisqusead univefsalis Ecclesise sfaturo peffi-
miis ijuse pro aliqua culpa riotaniur infamia,.id.esl , nent, aut dubie agalur, aul segnitei-, Elcumlali
. omnes Christiaiise Iegis normam alijiciuhl, et moderalione agantur euncla, ul nec benevolentia.
" slatuta qui
" Ecclesiasiica conteranunl, similiter fures, sa- partes, nec juslilise negliganlur, sed absque perso-
Crilegbs, el omnes capitalibus crimirahus irretitos. nartim acceptione divinum' in bninibus judicium"co^
SepUlcroruni quoque viplalbies, el apostolorum, • gitetur. Quod ut recta ohservanlia valeat cuslodiri
_"atqiiesuccessorum" ebrum, reliquoruraque Palrum cathblicse primilus ser-vetur fidei inlegritas. Et quia
slatula libenter violantes, ef omnes qui adversus perbhiniaangiisla et arcla viaeslqua.ducil ad vitam,
P.atres armantur, qui In onini niundo infahiia nolan- , neque in sinislram, neqne in dexlramabejus tramile
"fur. Simililer incestuosos",--liomicidas, perjuros, - devielur. Data quinlo Konas Maii Yaleriano*et Gal--
Taplores, maleiicoS, venefieos, adullefos, de hellis licano IY consulibus.
ffl DECRETAI.IUMCO.LLECTIO.'"•-' 178
ITEM EPISTOLA STEPHANI PAPyE DE ACCUSAT10r.IIr.TJS
SACERDOTUM.
-. STEPHANDS sanctse apqstolicse et u"niversalis_Ro-"_A
A eeatur ecclesise usque ad cqndignam satisfaclionem.
manse Ecclesise episcopus, omnibus per diyersas" Accusaloresvero et accusationes quas sseculi leges
provincias conslitulisepiscdpis, In Doniin.o.salufem. non r.ecipiuni,. et anteeessores iiostfi proliibuerunt,
. Plurimum gaudemus Tn-Domino,' et in do.nogra- et nos submovemus. Nullus eninralienigena aut ac-
tiseipsius glorianiur, quod firiesveslra pef bona opera cusator eorum fiat -aut.judex. IJnde elde.Lot scfi- .
.crescil magnifice, et dilatatur amplissime.;Sed nimis ptum esl: _ Ingressus.es ut advena, n.tinquiduf j'u-
allliginiur et tribulamur ~devestra.oppressione super dices (Genes.xix, 9)? »"Accusator autem .vestroruni
qua crebrior commeantium usque ad -nos fralfurri nullus sit seryus aul Tjbertus; nullaque suspeeta
sermoperlatusest. NonopOrtuerat qhideni ab IlIIs- persona autinfaniis. Repellantur.etianicphabitaiiies
a ijulhus sustentari, et porlari, et Iionorari debue- inimicis et omneslaici, qriia infestalionem lilasphe-
ratis, tantis yos oppressionibus Concuti. Quapropler mise.affecliq.aniicilia- incilare soleirrNec illi in vestra,
necessarium est, ut remotis talium tergiversationi- sunt.suscipiendi accusalione., qui vos iirsua volunt
bus-, quibUsvenenosamalilia reyelari,' atqrie obscu- . recipefe. infahialioiie.- Nullus enim anathema susci-
rari bonitas et veritas solet, adminiculum nbn. mo- piatur, nec a quoquara credantur quse ab eis vel di-
dicum.vohis a _idelibus-impendatur, alque; ab. hac. cunlur vel conscribuntur. Eos.quoque dicorariatiie-
"
apdslblica sede suffragetur, quos per divinam gra- I raatizatos esse, quos: episcopisuis scriptis anathe-
"liamChrisli auxilio dignum est adjuvari, ne in.to- matizaverunt,,"-aut eorum slalhta anaihemalizant.
tius Ecelesise.perlurbalionemimprudens procedat Per scripta eriim nuliius -accusatio suscipiatur, sed
jnlerilio, et ea quse a sanctis prsedecessoribus no- prbpria.voce,sIlegitima et condigria,accusatoris per-
stris, et reliquis sanctis^Patribus dudumfuerant pro- sona fuerit, prsesenle videlicet eo quem accusare-
hibila, denuo-reviviscant.Lioci namque nqstri con- desiderat, quia nullus absens aut -accusari potest
sideratione conipellimur ea qusead notitiam nostram aut accusare^Nullus laraenprsefatiordinis vir.aceu-
emendandaperveneruht, propter Dominum non de- rsari poiest,aut responde.re suis accUsatoribus debet,.
relinquere, sed digna emendatione corrigere. Et si priusquam regulari.ter.a suo.primate vocalussit, 1O"T
ssecularibus officiis-ofdo suus et tradita a majprihus .cumque defendendielinquirendiaccipiat ad abluenda.
discipliria.sefvanda est, quis ferat ecclesiaslicos or- . crimina. - . ...
dines temeraria prsesumptiorieconfundi, auditane- Nulli enim melropolitani aut alii episcopi appellan^
gligere, et emendarida non bpem fefendo postpo- turprimates, nisi; qui prinias sedes teiient, et quo-.
nere?Audivimus enim jos.a quibusdam "accusari rum civitates anliqui primates esse censuerunt.
non lam pro vestra culpa, quam pro eorum libitu; Reliqul vero.qui csetefas metropolitanas civilaies
uf veslra rapere possint, et ideo vos riimis aJHigiet' ^ adepli sunt, non primates, sed aut archiepiscbpi,
conculi inlanluin, ut eliam a.sedibus,propriis pella- aut.metropolilani voeenluf; Urhes enim et loca qui-
mini, et lali occasione Ecclesise-faciiltalesque vestrse bus primaies-p.rsesideredehenl, non "modernis, sed
'vastentur ac deprsedentur. Jsta, charissimi, ,non etiam inultis ante advetitum Christi sunlsiaTul._e
oporlel fieri, nec denuo replieari. Tamen.iiecesse esi temporihus, quarum prirnates etjam gentiles pro
quse loties usurpantur, ssepius replicenlur et pro- majoribus. etiam negbliis appeliabant. In ipsis vero
hibeanlur. Nam quidquid iri sacratis Dep-r_ebusel urhibus post Cliristi adyenluhi aposloli el successo-
episcopis injusie. agilur pro sacrilegio repulabitur, res.eorum ipalriarchas vel primates posueiunt. Ad
quia sacra sunl, et violari ^a quoquamnon dehent. quos episcoporum negolia, salva in oninibus aposto-
Nullus enini episcoporum, dum suis fuerit relvus lica auclofitale, et majores causse pbst aposlolicaih.
exspolialus, aut asede-propria qualibetoccasione sedem sunt referendse. Et iicet, Aposloloprohibente,
pulsus, debet acCusari, aut a quoquam ei potest-cri- intef Christianos.non debeant accusalibnes exerceri,
rrien objici, priusquam integerrinie reslauretur, et sed si-prohiberi non polueruiU/accusaliones episco-
' al) accusalori-
-omnia quse illi ahlalaquocunqueingenio fuerarit,' porum ad',memoratbs_.priniates-,d_ebent
Tegihus redinlegrentur, et jpse propriscsedi et pri- jy bus deferri.Studenduni esl tamen episcopis;hl dissi-
stino stalui regiilariter reddatur, ila.ut omnes pos- dentes fratfes magis ad-pacem quam ad judicium
sessiones , el.cuncla sibi inj'uste ablata,-atque frii- - coerceantur.-Episcopus autem aliler ngndebet audiri
ctus omnes ante coeptariiaccusationem primates et autjudicari, nisi iri prseseniia'omniuni comproyin-
synodus episcopo de quo agiturfunditusTesiiluant, cialium, et ab omnibus cpmprovincialibus episCopis,
quia hoc non solum "ecclesiaslicse,sed etiam sseculi quia ipsis' arisentibus, nec dehet, nec potest. Quse
leges fieri prohibent. Neque-aliquis eorum aut'Ec- vero personse ad accusationem-eorum non sunt
clesiarum actorum vel defensorum ad.aljquos prius adniittendse, el.superius ex- parle "dictum est, "et
accusaTi dehet quam ipsi charitative bis, et fer al) iatius lam iii' quam et infames persori.3, in .epislola
eis qui se lsesos seslimanl, yel_eos prp aliquihus er- quam dudum Hilarip niisimus, _ui.itadnumeratse. UI-
ratibus corripere cupiunt, convenianlur, ut ab.eisaut,, trapfovincise vero lermiiiDSaccusandi liceniiam non
familiarem 41 emendatiohem,aut justam per.cipiahl .progrediatur, sed omnis.accusatio intra prov.inciam
, excusalionein. Quod qui prsesumpserit, limjnibus ar-. audiatur. et acomnrovincialibus teirainetur, nisi
179 APPEND. AD SMC. IX. — ISIDORI MERCATORIS isoJ
ad aposlolicam sedem fuerit lantum appellatuni. Et A J dolo (Jerem. v, <__5-__7).t Et per David ait: t Qui co-
neganda estaccusalis licenlia crjmlnandi prius- gitaverunt inalitias in corde tota die versati sunt
quarii se crimine quo premuntur exuerint, quia non in prsefiis'. Exacuerunt Iinguas suas sicut serpen-
est cfedenduni eontra'aiios eorum confessioniqui, ies,. venenuni aspidum <snb lahiis eorum (Psal.
criminibus implicati.sunt, nisfse prius probav.erint cxxxix,' 5, 0). ».Et patilo posl : i Cadent super
iiinoeentes quoniam pcricuiosa est, et admitti non de- eoseafbones in'igne,dejicies-eos.In foveas, ul non
betur rei adversus quenicunque professio., Fami- consurgant. Yif linguosus ribn dirigetur -in.Terra,
liares verb el-sponte confessi atque -sceteribiis irre- . ; virum injustum mala capient in inlerilu.-Seio qnia
tilirion deberitadniilti, nechi qui hesterna die,-aut faciet .Dominus causaih inopis, <jiidicia. pauperuni
pridie, aut ante frierunt inimici. Cleficus efgo qui Psal. v; 12, 13).-. Itemidem : i Muta Jiant,. labia
episcopum suum aceusaverit, aut ei insidiator exsfi- dolosa (Psal, xxx, -19)-._ Ei ilerum per, Jeremis_m
teril,' non est recipiehdus., quia Infarifis effeclus est, . inquit : « Omiies-in sanguine.judicanlur;uniisquis-
et a gradu riebet reeedefe,aut cufise: tradf servitu- 'qiie^proxiihum' suum • tribulaf: omn.es Tn malBm
rus." Laicis quoque, quaniyis religiosi sint, nulli inanus suas prsepafanl. (Mich. vn, 2). j.Hos.-Dor-
tamen de ;ecclesiasticis facultatihus afiquid dispo- . mihus prsevidehs apqstolis pfseeepil, ne facile;sem
nendi legitur uhquani attributa facullas.' Seimils, B 1 sui Iacerarerilur-, ne forte perderentur;--a'utin falehi
dileeiissimi, quia semperearnales spirilualbs soient teniationem inciderent, quam ferre hiinime pos-
perseqiii, etmalevoli benevolos infamare et lacerare. senl. Tdcirco sanctTaposloli. et successores^eofum
Ideoque apostoli et successores eorurii" ac reliqui decretorum normas statuerunf; rie laJiuni' vox (qus
sancti Patres .nbluerunt fieri.facilem "
episcoporum magis perdere nititur innocerites ef simplices ' quaiu
aceusatioriem, quoiiiaih' si facilis esset, aut niillus, salvare) facile- reciperetur , sed ipsi his "'jafou-
autyix aliquis.-roodo..inveniretur. TJironi enlro Dei lis pellerenlur procu!,' et 'Doniini discipulos j"uxta
vocantur, ideo non debeiit fnoveri, arit affligi, vel ' volunlales el versuiias eorum minime perdere pps-
perturhari. De ipsis ergo ait*prop!ieta. :- . -Cceli senl. Uhdeetipse Domihus ait: i Exeutile pulve-
cnafrant giofiam Dei;etopera manuum ej'us anniin- renrde pedibus vestrisiriiestimoniura iliis (Luc.. ix,
tiat fifmariientnm, (Psal. xvin, 5). » Hi "vero qui non S). . Et-alibi ipsa per seYeritas de talibus dieil :
sunt boriseconversationis, et qiioruni vila eslaccusa- _Meliusestilli, ulsuspendalurmola asinaria in collo
hilis, aut quorumfides,vilaelIiber_as nescilur, non ejus, et demergatur in profuridum maris , quara [
possunt eos accusare. Primo :semper accUsatorum scandalizet unum depusillisislis (Maith. xvm, _).*_
personse, fides,, vita, et, conversatio est enuclealirii , Et Jaeohus apostolus inquil: judiciumsine miseri-
inquirenda, el postea quse bbjiciunt iideliter sunt cordia fiet -ilii, qui. non feceril misericofdiam (Jac.
pertractanda, quia nihiLprius fieri debei, qjiam im- n,15). . Qua enim fronte quis peccaloruni-suorum
pelitoiTim personse fidesqtte vita etconversatio dili- veniais spefa.t a Deo.se impelraiuruni, qui delin-
genter discutiaiiiur, ne alicujus invidia, aut iriimi- quenli fratri niliiL per pielalis et clementise biii-
citiavel inlentione inala quisquam vexelur. .cium vull eondonare ? Prbfecto necesseest ut sesti-
.. Criiniiiatioiiesadversusdoetorem nehio"s'uscipial, met setalem in judicio Deu"nre>Tpertui'um,.cuhi ante
quia magis siint doctores portandi jjuam^lsedendi ' jusli judieis-iribunal. fuerit cpnslitutusj quaiem se
aut infamandi. Uiide;a'it Apostolus :'. Alter altefius Tratri suo exliihueril :.% Nani qua riicnsura mensi
oneiri portate, et sic adimplehilis- Iegem Chrisli fuc"rin)us,eadem remetietur nbbis (M.arc. IV,24).»
{Galdt. vi, -2). . Charitas autem-non est aml)itiosa, Et Joannes appslblus elevangelislaail": t Qui odit
non semrilatur_ nbn infiatur, non qusefltquse sua fiatrem suum homicida est; Et scilis quia omnis
sunt, sed quse Jesu Christi. Qui manet in charitale, -homicidarion liabel vilarii seternam iiisemanentem
in Deo nianet, et Dens in eo. Et qui in Deo nianet; ; (/ Joan. m, 15). t -'","'" "
nulli vult nocere-, sed-omnes -desiderat adjuvare el Yos tamen, filii charissimi, hortamur ;ut palieh-
suslentare, sicul ipse Doriiinusonines venit salvare,-- ter mala vobis illala Domini adniihiculpporlelis',' et
et animam suam darein redemplioiiemproTiohis.' his - aposlolicis prseceplis tales procul pellite, ne
Eoruni aiuemaccusandi saeefdotesvel testlficandii inore canino vos lacprare, aut mordere valeant.
in eos vocem obs.ruimns, quos huinanis et -divinis; Memenlote eliam quia, juxla psaJmqgraphi- vpceni
vocihus damnalos - vel mortuos esse agnbscimus. homo sicut foenuni dies ejus, el ut flos agriila fo-
Prsevidere ergo siimmopere debent'omnes qui sa-• , ret. Et Apostolus ail: . Toths mundns' in nialigno
cerdoies Doinini pefsequunthr tam occulte quam positus est" (I J-oan. v, T9)_ i Unde pfeeamur.ne
manifeste, nc subjeciis Domini damnentur -prseee- lales mniluni limeatis , quia infames sunt et non
ptis. Per Jeremiam aulem prophetam" talibus com- . mullum vobis nocere possurit,-qiiia eorum vbx-.ex-
niiriando ..Doriiinusloquitur dicens: . Iniquilates nor stinclaesl, quoniam sic odit Densjeos, qui adversus
slrse declinaverunt omnia,- el_ peccata nostra.amO- patresarmantur,ot patrura invasores, cjui in omni
verurit' bona a nobis, quia -invenli sunt in"])opulo> nlundo iiifamia- sunt -nolati. Armamiiii- ergo.iiis
meo inipii, e"lloquentes vana. Staluerunt addisper- aposloiicis..adrainiculis corilfa eos, et spiritu prin.
dendos viros, et. comprehenderiint, ut Iaqueus-ye-- . -cipali roborale. corda-vestra, nt Deus qiii vos paslb-
iiantis plefius volaiilibus, sic.donuis eorurn plenai rcs inpopulb suo vocari voluit, rion ncgligenlcs aut
_S. DECRETALIUMCOLLECTIO. 182
•epidos, lupis. supervenientibus fugientes inveni.at, A.semper invidet Salanas. El ldclrco tales adversum
sed exemplo boni pasloris agnps paiiter cunf matri- nossuscilat, qui nospremaht, etsuffpcent.nlDomini
bus et filiis ac filiahus virililer defensantes, atque oves absijue nohis rapiat, et 1in ima,.no'n existehti-
ad sanclam n.alrem Ecc.esiani .fideliter.reportanies hus pastorihus qui nos cusiodiant, et defendant,
semper inveniat. Et quaiiquam. dies mali sinl, vos -ruere faciat. Yos igitur pro viribus Isiboraip. et
lanien nolileesse imprudenies, sed intelligentes quse brate-atque vigilate,. ne hsec fiant, scieiites nos-
sitvolurilas Dei. Quaniobrem conforlamini, el stale sehiper paratos esse in oiiinibus:quibpscunque Do-
in fide, viriliter agentes, ac. omnia veslra inchari- niinus.posse.dede'rit'mbdis, voh.is opem.. ferrp,-Jicet
Tale flanl, et sec.undum saiic.umEvangeiiiim': _ I_n nos ab ipsis.semulis,sa_iclse'Dei'Ecclesise etnostfis,
patienlia vestra possidebi.is animas vestras (Luc. non sihius excepti, et Trihul_i.t_phes:cordisiiostri,
xxi, 19). t Re.cordamini quoque sanctorum appsto- pro' nbstra et vestra. tribulatione, sive oviuni nohis
lorum el prbphelarum, etquia.niultumJaboraVeruiit conimissaium.admQdhm sint dilatafse. Yos.-quoque
in Dofnino, ideo adeplijsuni prsemia sempiteina. Sci- oh.secramus, ttl injuncluni' vobis-a Domino fiimula-
lote-etiam quoniam juxia, Psalmi.sla.vdcem':"i Multse lum non negligaiis, etomnes oppressqs, et cunctos
iribulationes justoruni et rie oriinibus, Iiis liberahit Dei servos atque- generaliter omnes Christianps,
eosDominus (Psal. VTI,'20). '., Quapropter, filiicha^ JJ prout Doniinus posse "d.ederit,adj'uvare sludeatis, ut
rissinii, hortamur vos et deprecaraur, ut crehris ante trihunalCIifisti.mercedemliabealis perpetuani.
orationum yestraf um . pre.cibus Deum exorelis rit' Et .fecitote quod membi;ia. vestri. coram Deo e_,t
libererauriios,elvos juxta dictum Apostoli ah" j'm- assidue. Narii quemadmbduhi dolenles ^eognosci-
porlunis et malis hoiniriibus quia,"noh omniuiBest' mus, vos ab iniquis, et scelesiis homihibus ohlur-
fides. Flagitate "eliam, ut. Deus et Dominus noster bafi, ita continiio vobis corapatimur, Depm praiifes
qui est. refugiunipauperum, ef spes humiliuin; san- pro liberatiohe ac sublevatiorie veslra. afflictiohis,
ctam suam. Ecclesiam pretiosp videlieet sanguine quse 'vobis"(undegfayiter a'ngimur)ab iniquis iri
suo redemptam, et-.nps qui eanidem sariclam Eccie-. dies Trrogatur, et ante corpora aposloTbruni pro
sjam docere, regefe,-portare,.et lueri debemus, de vobis preces "fiunl qriolidie', ut.et vos liberemini ab
prseijictisoppfessionibus, ,et; lenlalionibus hujus' .imporlunis et,malis hominihus Domini auxilio, et-
sseculinequam, atque de orimibbs necessitalibusjib- oves vobis commissse ad pascua selernsovilse una
siris rnisericordiler .erual, ut sermo Dei cui-ral, et rvobiscumpervenianl sempilerna. Unitalem et cpnjun-
iglorificetuf gloriosum Evangeliunr Doiiiini noslri ctioriem dilectionis vestrse valentem atque proficien-
-Jesu Christi,- ef gralia ejus in riobis vacua non fiat, • tera iiisaluteniomniiim populpfum crealof omnium
neVine-Tructu Evangelii, qubd absit, steriles in C Domihiis- onihipotens. memorem noslri scternaliter
consjieclu Dei appafeanius, ei vacui-filioruni filia- cuslodiatj amen. Data Nonas Aprilis Yaleriano et
rumqu.e nuraero-revertaraur, necxde ahscondilofar Gallicano 1Ycc,,consul.- . . -' _. - _::
lento Dbmihoveniente rei essejudiceniur; isla enim

:
42;iNClIBIU'NT-."DEC-RETi 'SlXTl 'MP 11 .SEGUNBI'.

(Anno Doriiirii 264, Decianocl Yaleriano imperatorHnis.

. Episcopus SIXTUSGRATO coepiscopo salutem. hililer gpneratum, ipso DcoPatre per prop.lietaiia
Lsetari et gaudere me plurimum iiv Cbfisto Jesu dicenie : «In, splendoribus sancfor.umex utero ante
Doniihonostrp dilectionis tusescripta fecerunl, qui- j) luciferum geniii te (Psal. ciX-5)_ . Quain senteiitiam
- hus evidenler ostenditur quantum catbolicani '
diligis et. Isaiaspropheta dubiis atque incredulis evidenter
fidem, et quanlum pravorumiioniihum delestaris er- expfessit, dum non aliundc Fiiiuin "quamdc Patre.na- '
rorem, omnis enim hseresisnimis est ihipia, et Evan- tura ineffahiliter ostendit : « In IiumilitaTe,inquit,
gelicseveritaiisinimica, quse non portionem aliqtiam j'udiciumcjtis suhlaium esl, nalivilalem ej'usquis cnar-
Isedere, sed ipsa Chrisliansereligionis conalur funda- - fabii?«_(/**iJ."Liii,8.)KtlnTjbroJob:.SapientiamDeir
menta convellere. Memor enini sum me sub illius ait, undeinvenies?Latet.eiiim ab.oculis hominum, et
nomine Ecclesise prsesidere, cujus a_Doinino jesti a volucrihus"cceliahsconsa esl' (Job-xxviu/12).. Ex-
Chrislo esl glorificata confessip, el cuj'us_ldesiiulliim pergiscefepauliilum, etsi lumen scienlisein leipsuni
hnquani fallit,- sed bnmes quidemTisereses destruit. aliquantum habes,. ipvehies,. cujus nalivilas' a
Intelligo aiiieni mihi aliler noriiicerequani ul bmnes . prophela nonpotuit en.arrariexlempofe vel ut as-
conaliisnieoseicausseihquauniversalisEcclesisesalus lruere"ipse conaris, nbn potuit generari. tTn princi-
inrestatur impendami Aghosce, fili cliarissime, non pio, inquii Joannes Evangclista, erat Yerbum, et
ex iempofe neqhe post temppra Filium Dei nhltim, Yerbum erat apud Dpum,-et Deus erat Yerburii, hoc
sed anle bmnia temppra de palerh^ ntero inenafra- erat ih .pfincipib apudT)euni. Omiiia per ipsum facla
m APPEND. AD S_fiC. IX. — ISIDORI MERCATORIS 184
suht, et sine.ipso faclum esl nihil (Joan. i, 1-5). >Et A siasticas causas el episcoporuinjudicia anliqua apo-.
ilerum: i EralliixveraqiiEeillumlnalomn.emhoniinem , - stolorum -eorumquesuccessoruni atque canonum au-
venien.em in hunc mundum (Ibid., 9). J In islo igilur ctbritasreservavit, quoniam culpantur episcopl, qui
quod dicitur erat, si tempus qu_ererevolueris,nonin- aliler erga J^ralres egerint.quam ej'usdemsedispapse
venies, quoniam ex quo Palef, ex illo et Filitis, et Tieri ptacuerit. Unde placuit ut accusatus vel j'udi-
quod Paterest, idest etiani Filiu.s,Saloraone dicenle: catris a comproyiiicialibus ih aliqua causa episcopus
-Egoexbre Alllssiiriiprodii,primogenila anleomnem licenter appellet ot adestt aposlolicse sedis ponlifi^
creaturam. Egofeciutin ceeJobrireturJumen indefi- cem, qui aut per se aut per vicarios suosejus tra^
cienset sisut nelrala lexi omnem terram. Ego in al» _ ctari negotiumprocuret; et dumilerato judicio ponli-
tissimisliabito,et.thronus meusiricolumnamibis.Gy- fex causain suam agit, nullus ahusin ejus loco ponalur,
runi ecelicircuivisola, etprofundum ahysslpeneiravi. aut ordinelur episcopus,quoniam.quanquamacompre-
In omnerii terram sleti,- et popiilo primatum habui vincialibus episcopis accusali causam.pbntificis scru-
(Eccli. xxiv, 7-10). «Item ibi: > Cum pararel ccelum tari liceal, non tariien diffiniri, incohsultb Roinano •
aderamilli : etcum sedein suamsecerneret. Quando ponlifice, perrriissrim est, cum-bealo Pelro apostolb
•superventos forles faciebat iri' summonubes, ct cum _nonab alio quam ab ipso dictum sit a Domino:«Quse-
certos ponebat fontes sub coelo, curn fo.rtiafaciehat B cunque ligaveris super lerram, eruntligalael iriccelo.
fuhdamentaterrse, ego eram cuni illo componens, et Et qusecunquesolveris super terrani, eriinl soluta et
ego eranrcui adgaudebal curii Iselarelurofbe perfecto- in coelq(Malih. xvni, 10). J Et si qriis puiaverit se a
(Proverb.vm,27-50).. ElinpsalmoceiUesiirio-prinio: proprto metropolilano grayari, apud pfimateni dioe-
« Tu, Domine, iri principio lerram fundasii, et opera ceseos aut penes universalis aposlolieaeEcclesisepa-
nianuum luarum suritcceli.Ipsiperibuiit, lu auiem per- pamjudice.unAileiiiniJacobusapos.blus.:«Judicium
manes, et sicutopertorium mutahiseos elmutahuntur; sinemisericordia illi fietqui non feciljnisericordiam. 1
tu auiem iderii ipsees, et anni tuirion deficient (Psal. " Superextollit __aulem -roisericordiam j'udicio Uac.
ci,26,29).i_Nonenimeralsetas,aulaliquodieinpusan- II, 15). J In omnihusefgo, fili dileclissime, corcustodi,
lequam de Palre Filius nasceretur.quoniamqui lera- s-cut scriptum esl:« Oranicustodia cuslodi cor tuum,
pora universapropria polestate cohstiluil,ex tempore qnia ox ipso vila procedit (Prov. iv, 25). . Hsec
velpost lempbfanasci nonpoliiit. Hispaucis senlenliis breviier pro comniemoratione rescripsi, sedpetout
hreviler consullis tuis fespondi, fraler charissime. pro riie orare debeas, quatenus omnipolens Deus et
" Decsetero tuam moneo-
dilefctionem, ul cunctos a malignis me spiritibus eta perversis Iiominibus
quos erfare cognoveris, ad catholicam fidem et ad ctislo"dire'dignetur,quia in hac^yilsemese peregrina-,
unilalem recte-credenlitim convertere sludeas, et tu C lonemalame simulet.raulta Circumdaiit, ilautcum
riunquam ab aposlolicb traniite recebas. Si autem Psalmista jure dicam :«ln me transierunt irse tuse, et
tehori.audierihlet errantes, quod ahsit, permanse- tefrores tui conlurbayerunl me. Circumdederunl me
rintj nobis eos manifeslare quam citius poteris non sicut aqusetota die, circumdederuntirie siroul(Psal,.
tardes, ut aposlolica auctorilale aut cito a'd Eccle- I_XXXVH,17,18). »Cceleslisgraliaetnosin urb.aus, et
siam convertan tur, aut ab Ecclesiaseparen tur. Audivi- Tosubique prolegat, quia aniiquus hostis lerrarum
miis etiam quod quidam erronei et conseiilienfes_eis locis a lentalione non excluditur, quiasi in paradiso
te"el reliquos infestentepiscopos, et episcopos aliquos hominem stravit, quis Iocus exlra paradisum esse
comprovincialesad vestram infamationem.alquedam- potest in quo menlesliominumpenelrarenon valeal?
iialioneni sectim tralianl; quapropter in hac sancia Anliqui eniiii liosliscujusinvidiamorsintroivitin or-
sede dudum a roullis episcopis constilutum erat, et hera ter-rarum)suntsehiperoculivigiles adanimasho-
inodo advftstrunrcl caHerorum fratruri» auxilium roinumillaqueandum,mullosque suapravilate secum
esl denuo roboralum, uf bmnes episcopi qui in qui- in perdltionem trahere cupil qui suaple malilia a1
husdam gravioribus pulsaiitur.velcriminanlurcausis, " glorialapsusestinmiseriam.InsblaefgoCrealorisno-
quoties liecesse fueril, Ijbere apostolicam appellent stri protectione fidendumest,.cui ex intihio corde cla-
sedem, alque.ad eam quasi ad mairem confugiant, ul D meraus: Esiomihi in Deum preteelorem, et in locrim
ab qa, siculsemperfuit; pie fulciantur,defendanlur munitum, utsalvum mefacias.DataKalend.Seplera-,
et liherentur. Cujusdispositioni omnes majoreseccle- hris Yaleriano el Decimo IV "cc.consul. . - I

ITEM EPISTOLA SIXTI PAP__S.

jjileclissimis fratfihus per Hispaniarumprovincias lamur vos, monemus et rflagitamus, ut a tramite |


conslilulis SIXTOS episcopus in-Dbminosalulem". t apostolleseinstitutiohis nequaquam recedatis, nec a
Magno munere misericofdisc Dei tolius Ecclesia. capitedissidealis, sedfideni etordinem quemapostoli.
calhblicsemultiplicala suntgaudia, cum Ecplesiarum etapostolici viristatue"runlabsqueh<esilationeteiiea-
stalus eoTviget ordine quo Apostoli eorunique tis. Namsi columnsealicujusmagnseddniiiscorruerinl,
successores illum"slaluerunt. Er cum aiuiqui ho- ipsa postea domus minirae stabit. Sic el vos qui eb-
siis astuiia eumlurhari cbgnoscimus, non modico lumnseEcclesiseestis, si labefactari cceperitis, sancia
conlrislaniur moeroic.Quamoh causam, fralrcs, hor- Ecclesia (qureper vosregilur) tabescet eblahetur; hsec,
185 DECRETALIUMCOLLECTIO. 186
fratres, quse dico valde timenda sunf, et sumrao mo- A _" rari. Justo enim judicio Dei dalur plerumque pecca-
deramine pensanda,- atque _ne liant cavenda ; ipsa - torihus polestas qua sanclos ipsius persequantur,
enim Yerilas per se dixit:«Yos estis sal terrse. Quodsi ut qui Spiritu Dei juvanlur et aguntur fiant per
sal evanuerit, in quo satietur? (Matth.v, 15) etc.Ideq laborum exercilia clariores. Tlli tamen qui hoc
vos, ch.arissimi,jnoneo, quia vohis debitor sum, et agunt nullalenus evadant pcenam,f quia, ut ait Do-
valdevos diligo. Et quando bonaaudiode vbbis,-eqn- minus : « Vceilli per quem seandalum venit (Matth.
gratulor satis, etecohtra quando adversa, himis con- xvm,7). _ Etquanquam juxtaSalvatoris sentenliam
lurbor. Ego vero quamvis a vobis pef longa terra- necesse sit venire scandala, vse tamenper quemve-
rum "in.ervalla "disjunctus sim, sum lamen omnino niunt. De oecullis enim cordis alieni lemere Judi-
vobiscunfcorde conjunctus. Ideoque de vestrahear care peccatum est,et eum-cuj'u"snbn videntur opera
liludihe erganfemodis oninibus confidp, quia cum hisi"bona; iniquum est^ex"suspicioriereprehendere,
me vicissim diligiiis a. melonge non estis,"-undema- cuni eorum. quse honiini sunt incognita,- solus,
gis gratias feferimus illi grano sinapis quod ex modi- Deus j'udex sit justus, qui inspector -est, verus.
ei despicahilisque' seminis specie, ita ramis.ex eadem Unde seriplum est : Incerla non j'udieemus-quoad
radiee surgentilius afque se dislendenlibus nsque 43-isque veniat Dorainus qui illuminabit abscon-
quaque diffusum esl, uf in eis yolalilia eoeliouncta B ] dita lenebrarum, et manifeslahit consilia cbrdium
-iiidificent. Gratiaque sit fermen.to illi quod fribus (I Cor. iv,-5.) Et quamvisvera sint.non taiiiericre-
fariiise salis totius humani generis raassam in.uriitate '- denda suht, nisi cerlis indiciis cOmprobenlur, hisi
conspersit, alque parvo lapidi qui.;abs.cissiisdemon-^ quse mariifesto judicio convincuntur, nisi qusejudi-
te siue manibus, occupavit universam faclem orbis- ciario brdine publicantur. Nullus ergq potest ex
terrse : qui adhoc naturam noslrse carnis, et stalus humano condemriari exaraine quem Deus suo judicio
servilis formani .assuinens, humiliter usquequaque reservavit, Hsecomriia summopere srinl prsecavenda
distendil, ut omni liumano genere in unitatem re^ he prsesumplores esse videamur. Et accusalio episco-
daclo, lotius corpus unitum perliceret Ecclesise, at- porum non est faeile recipienda, dicente Domino:
que ita ad lo.tius-compaginisperiineret comnioduni « Non suscipias vbcem _rieridacii'(E_.od.xxm,T). _
inembrorum partialis istai dislinclio. Unde nos quo- Et Aposlolusinquif adversus presbyterum inscfiplio-
que avoMsIongenonsumus, quiain illoqui uhique nem non recipiendam absque duobus vel tribusido-
est unum sumus. Agamus ergo ei gralias qui solu- rieis testibus. Si hsec de pfeshyteris.vel cseteris fide-
lis inimicitiis iii-carne-sua, fecit ut.ifr omni orhe lihus sunt prsecavenda, quanto riiagis de episcopis?
terrafum unus esset grex,- et ununi ovile sub uno Qurbus cognilis,magisvosdamnari vellemanifestura
pasforej semper memores quod;vosveritatis Prsedica- " est quam corisulere fralribus,".aut. sustentare eos,
tor^idmoneat, dicens:«Sollicili servate uniiatem spi- quia honor inflat superbiam, et quod provisum est ad
rilus invinculo pacis (Ephes. iv, 5); . yincuium enim concordianrtendit adnoxam. Decuerat nanique juxla
pacis nemo servat dura alium .infestal, ^aul verbis, prsefatas regulas; ut si aliquid egissent contra suuni
. aul factis persequilur. - _.' - ordinemmaridare riobis, et exspectare quid ad ve-
Ideo, fratres, isla prsetulimus, quia audiviriiusTn- stra consulta .rescriberemus, iritantura ut si eiiam
ter. vos aecusaliones eierceri, et pulsos a sedibusi quid.quidgraveiiitolefandumquecommitterent.iiosira
episcopos, aut suis rebus exspoliatos j'udicari. Qua- prsestolaretur ceusura, ul -nihilprius aut aliquid aliud
prople*r_statulumest, utsi_quis contra-episcopumi decerneretis quam quodriobis placerecognoveritis et
-vel "aclores Ecclesise se proprium crediderit-lia- _• ' a regulisprsestituiis riullaaut negligentia aut prsesum-
bere negblium, non prius adeat judices quam ad eos> ptlone recederetis. Cesset hujusmodi pressa nostrsi'
recurrat charitatis studio utfamiliari colloquio com- auctoritaleprsesumptio, vitenluf hujusmodinocumen-
- raoniti, ea sanaredebeant, qu_einquerimoniam dedu- ta, quia nequaquam lalia.patienter ferre possumus
cuii'lur.*Quod si aliler egerit cqmmunionepriveuir. machinamerila, quoniamcbnvenil nohis palernarum-
Nemb poniificum deinceps aliquem episcopum. sriis3 sanctionunrdiligentesesse cuslodes: Meritoaiamque
exspolialumrebus, auta sede pulsum excommunicare. I) causa: nos respicit -si silentio fayeamus errori. Est
autjudieareprsesumat, quia non est privilegium quo) insuper a sanclis 'prsedecessoribusjiostris plerum-
exspoliari possi.tjam nudatus. Nullus episcopus alte-'' que jam slathlum, ul nemo analhema iri.iioslra su-
rius parochianumprsesumatretinere aut ordinareabs- scipiatur accusatiorie, nec illi qui" nos insua nolunt
1 reeipere querela vel accusatione, cum nos super
qrieejtis voluntate vel jtidicare, quia sicut ifrita ejussL
eritqrdinatio, ita et dijudicatio, -quoniam .censemusi illos-sciamus a Domino conslilutqSj rionillos supef
luillum alteriusjudicis, nisisui, seiiientia tenefi.Nami -rios. El sicut major.rion p.otest a riiiriore judicari-,
qui eum prdinare rionpoluit, necjudicare.uilatenus's' ita nec cblligafi, quia rarum est-oirinequod-roagnuhi
polefit. Isla enim vobis deinceps tenenda, et ffalress. est. Porteriiusoneraomniuraqui gravantur, quihiino
vicissimadjuvare riiandamus.Fralres vcrq.quos limo-- . Ji_eeportat in nohis heatus apostolus Petrus, eujus
relerrenoinjusiedamnasfis, scitolea nohis"jusleesse3 %_cefungiriiur legaiione, Ct cujtis regula informamur
restilulos. QuibusexaucioriiaiesanctiPelri etappsto-- qualenus ej'us fullrauxilio'ab omnibus nunc et in
licaahctbfilafeomniaquse eis ablala srini integerfimee perpetuum tueariiur adversis. Dala, xvn Kalen.'Au-"
reddi prsecipimus, si hon-vultis vos," et principess gusii, Yaleriano et Decio IV cc consul.
vestfi a collegib nostro et inenibris" Ecclesice sepa-
-187 APPEND. AD S_£C.IX. — ISIDORI MERCATORIS 188

INCIPIUNT -BECRETA DIONYSII PAP^E.-


(Anno Domini 266, temporeClaudii,,iH dicit Plalina.)

DioNvsinsepiscopisTJRB,__.oprsefeclo salutem. __]ris sapienlise significalio disciplinse, exsecralip au-


A
Sunimum honiiniestamare amantes se. Et econtra, tem peccalori culiura Dei. Fili, concupiscens sapieu-
pejus niajum non esl quam ut civescivihiisinvideaiit. liara , conserva 'justitiam , et Deus pra_behit illam
Gralias siqiiidehi agimus tuse chafilati quod fideles tibi; Sapienlia eriim et discipliria timor Domini. Et
sancti Petri bene suscipis el adjuvas, imde sclas te quod heneplacitum est ilii, lides et mahsueiudo, et
el a riohis riOstrisque diligi,, et tui tuoruraque non adimplebit thesauros ejus. Contumax non sis et in-
modicura curam habere. Quapropter luain hortamur credibilis timori Dbniini, el ne accesseris a'd euni
dileciionein, ut bonum quod eoepislfsemper implere duplici corde. Ne fueris hypbcrita in conspectu ho-
non difleras, quia nori, Iaudatur initium , sed ,finis. mihum, et non scandalizeris labiis tuis. Aflende in
Sapienliani eliam le hortainur.diligere, et scrulari, illis ne forte cadas, et ponas scandalum animse tuse,.
nt ralionabililer et sapienler disponas et judices ea et adducas inhonorationem tibi. et reyelet Deus
e;uselibi corariiissa sunt, dicenle Dorainoper prophe- arisconsritua. Pro fide frater ei juslilia ac pro salute.
tani. «Erudiriiini qui judicatis lerfara (Psal. n, 10).J anim_3'tuse cerla seroper, et pro adj'utorio fratruiii
Time ergo Deuniet mandala ejus serva, el dilige virililer,age,"ut a Dominb recipias remuiieraiionera.
eum tolis visceribus, el proxiniuni luum sicul le- Scriptum esl eniin : « Fili, conserva lempus, et de-
ipsum. Deus alfissimus.creavit sapientiam in Spiri-I B vilaa malo, pro anihia lua non.confundaris dicerever
tu sancto. Et viditet dinumeravit etmensus est, el rutn(Ecc/.. iv, 25,24). i Esl enim cohfusio adducens
effudil illam super.omnia operasua, et super omnem peccatum, et est confusio adducehs gloriam el gfa-
earnem. Secundum dalum suum prsehuil illam dili- liam.Ne accipias faciem adversus faciem tuam, nec
genlibus se. Thiior Domini gloria et gloriatio", el .adversus.ariimam tuam mendacium. Non revereaiis
Iselitia, et .corona-exsullationis. Timor Domini de- proximum tuum in.basu suo, nec relineas verijum iri
lectahit cor, el dabit lsetitiam et gaudium in longi- " tempore salutis. Non abscondas sapientiam luam in
tudine dierum. Timejiii.Deum bene erit in extremis, decore ej'us. In lingua enim agnbsciiur sapientia,' et
el jn die defunclionis suse benedicetur, dileclio Dei . sensus, et scienlia, et doctrina in vefbis verilaiis, et
, honorahilis sapienlia.-Quibusaiilem apparuerit in firmainentum in pperibus justitise. JSrinconlradicas
visu diligunt euni in visione-, _et in agnitione ma- veritati ullo' modo, et de mendaeio inerudilibnis tuse
giialium suorum. Initiuin sapienlise timor Domini. corifundere. Non cohfundaris confiteri peccata lua,
Et eum fidelilius invulva concreatus.est, el cum et nesuhjicias te honiinipro peccato. Noli resistere
electis feininis graditur, et cuirij'ustis fidelibus agno- conlra faciern polentis , nec coneris conlfa ictuin
scitur. Timor Dominiscieiilise religiositas , religio- fluvii. Pro juslitia agonizare prq ainiria lua, et usque
sitas cttstodiet el just.ficabil cor, jucunditatem alque C ad mortem certa pro justitia, et Deris expugnabit
gaudium dabit.,Timenii Deum hene erit. JStin.diebus pro te iuimicos tuos, el eos everlef viriliter, no.licitaT
coiisummaiioiiis illius henedicetur.-Plenitudosapien- Tus esse i'n linguaXua"etinutiliset remissu.sin operi-
Jise esl liinere Deum, ei plenifudo a.fruelibus illius. busluis.Noiiessesicbllepin domotua,everlehs dome-
Oninem domum illijis implevit a generalionibus, sticos tuos et opprimens subjectos tibi.Non sitporre-
et receplacula a thesauris illius. Corona sapienlise clamanustua adaccipiendunietaddandunicollecta.
timor Domini, replens pacem et.salutis frucium, el (Ibid.,2Selseqq.)His fultus ScfipiurarumauctoritaliJ
vidit et dinuineravit oani. Utraque aulem sunt dona hus seniper, sta rectus eta via yeri.lalis ne aveftaris,'
Dei, scientiael intellectus. Sapienlia cqinpaftietur ut gratiam Deisempe.r acquiras, eThonoruinhomi-
prudehlise et- gloriain Tenentiura se exaliat. Radix humamicitia seraperfruaris,iantoque tua facilius aii
sapientia_est tiniereDeum.rarni enim illius longsevi, araore hujus sseciilimens exeat^ quanip et impeUitui;
inthesaurissapientise, iiUellecluselscienlise,religiosi- dum vocatur. Nam vosetprsesc.ites videre cupimus et
Tas, exsecratib aulem peccatorihus sapientia. Timbr absenlibus eolloqui saltem per epislolam desidera-
Doraini repellet peccaluin, nanrqui' sihetimore esi,. . mus. Undeoplamus ut vos heatus Pelf us apbstolo-
non poterit justificari. Iracundia enim animosilatis rum princeps ad sua limina felicifer perducat,"q"ua-
t_, illius suhversio illius.esl. Usque in.tempus sustirie-1D lenus-inoniuipotentisgraiiaperfrui vestrapcenitentiaj
hi.t. paliens, et.poslea redditio juCundilaiis.-Bohus mercamur.. Data iv Nonas • FebrUafii Aureliano et
sensps usque ad terapus ahseondet verha illius , et Rasso IV cc. consul. ,-
lahia multorum enarraburit sensum illius. In.lhesau-

EPIS.TOLADIONYSIlPAP_E AD SEVERUMEPISCOPUM.
DroNysnisepiscopusSEVERoepiscoposalutem. apostolofum principe fidueiam, ut habeanius auclo-
Qlim et"ah iriitio larilam jercepimus a beatoPetro ritatem universali Ecclesise auxiliante Dominb sub-
183 DECRETALIUMCOLLECTIO. m
venire et quidquid noxium est auctoritaleaposloliea A tamen ipsi digni et irrepfelieusibiles apparuerinl, et
corrisere et emendare. Ad hoc eiiim divinse disperi- aciis docuerint publicis omni.se carere suspicione et.
saiiouis provisio gradus el diversos consliluitbrdi- inimicilia, et ifreprehensiliiiem fideni oonvefsatio-
nes essedistinetos, ut dum reverenliam minores nemqufe ducere. Nehiirii enim de se confesso credi-
polioribuS exhiherent, et pplioresriiinoribus diiectio- polest super crimen alieiiuin, quoniam omnis ejus-,
neui impendereut,una concordiaefierei ex diversitate que-fei corifessio peficulosa esl, et admitti riori
conlextio,"eirecie officiorumgeneraretur. adminislra- debet. Similiter alieni erroris sociurn vel a siii volun-
tib slngulorum. Neque enim universitas alia pofefat larie proposili tramite.fecedenlem', auf sacris pa-
raiibne subsisiere, nisi hujusmodi magrius eam diffe- truniregulis eiconsiitulionihus inobedienteni, susci-
feiitise, ordo servaret. Quia vero crealura in ;una pere non possunius, nec debemus, riec impetcre
eademque sequaliialcguberhariyel vivere non potest,- recte crederilesvel sanctorum Palrum sanctibiiihus
cceleslium Tnililiarum .exemplar nos instruii, quia .obtem.perantes permillimus, qnia infsimes omiies
dum sint angeli, siffl. ajehangeli liquet quia nbn esse censpmus, qui suam aut Christianam prsevari-
sequales sunt, sed iri polestale el ofdine sicui hosti cantur legem, aul aposlolicam vel-regularem libenter
differt aller ab altero.-Si efgo iiiter eos.qui sine pec- '. poslponunt auctoritatem. Hsec ilaque, fratep cliarisr
cato surit ista conslat esse distinclio, quis hominum B sime, quseproaffeclu sacerdofalis nominis et honoris
abnijat huic se lihenter disposiiioni suhmiltere? Hinc impendimus, libi tuisque subditis et pniiiibus te-
clenira paxefcharitas niutua se-yice complectunlur, ,.- nenda et aliis nunlianda alque prfe,dicahda man-
el mariet fifma coiicordisein alterna et Deo placita damus, quibus et pietas ad- ulilitaleni, et sit ad
dilectione sinceritas. Quia igilur unumqubdque tunc fructum dileclio'. Unde pbjurgando, hortando, sua-
saluhriter "corapletur olficium, cuni fiierit unus ad derido,hlandiendo, consofando, pf bde^ssequibus pos-
recbixere prsepositus. De ecclesiis ergb srimus festinemus." Lirigua nbstra honis fomen.tum
" quem possit uhde
parochianis aposlojicam. sedeni consulerevb- sit, pravis aculeus. TumidosTelundat, iratos niiliget,
luisti; qualiler sint custodienhse per Corduhensem pigros exaeuet, desides liqriando succendal, refa-
provihciain ac dividenda. sacerdotibus , nihil tuse gientih.us suadeat, asperis blaudiatur, .desperatbs
cliaritati nielius nobis videtur :intimare, quam ut cohsoletur, ut quia doctores dicimur, yiam salutis
sequaris Tjuodnos in Roriiana._Ecclesianuper egisse gradienlibus ostendamus. Simus ih custodia vigiian-
coguoscituf. Ecclesias vero singulas singulis.preshy- tes. ad.ilum.conlra lioslisirisidiassplliciti muniainus.
teris dediinus, parochias et.coemeleria eis divisimus, Etsi quandoperditam.oveiri de commissis gregihus
sed. unicuique jus. propriuni hahefe statuiriius , ita error abduxerit, totpillanr annisu ad caulas donii-
videlicet rit nullus alierius parochise. lerminos aut' C nicas.tevbcare.coiuendamus, ut de pasioris .iomine
jus iuyadat, sed unusquisque suis lerminis sit cori- quodliahemus, nonsuppliciumsed pra.miura44'Con-
tentus,_el laiiter ecclesiam el plebem sib.i commis- sequamur__Quia ergo in!his orn.nihusdivinse gralise
sam cuslbdiat, ut arite tribunal seteriii jTidicisex adjutofium opiis esl., omiiipqtenlis Dei assiduis pre=--
omhibus sibi commissis rationem rfeddat et non ju- cihtis clementiani exoremus, quatenus.adJisee nphis
diciuni, sed gloriam pro suis actibus accipiat. Hanc: - operanda elvelle.tribuatet posse concedat, atque.in
qubque hormara, chariss.ime,te_et omnes episeopos . ea nos via cphi fructu...bbni operis quamrse"pas.tof
sequi cbnvenit, el qubd tibi scribitur, pmnihus.qui- paslorum esse.teslaius est .dirigat, ul sine quo riihil
- Duscunque potueris nolum
facias^ ut non. specialis.-, agere possumus, per ipsuni implere.omnia valeanms.
sed generalis-fiat isla prseceplio. Criinina verb "quse s Daia y Tdus Sep.teiiibris, Claudio oi Pateino _Y._cc.'
episcopis impingere dicis,. per alios non-sinas u.llp i consul. • .
modo fieri nisi-per insos qui crimina-inlenduril. Si

'IKGIPIUNT DECRETA 'FEITCIS l-PAPJE.


(Anno Doniini 269-274.) .'-'•' '/ ,„

Cbarissimb afque dilectissimo PATERKO coepiscojio 0 Quoscunqueenim rapilad se, non solum iu hoc vr-
Fi-Lix episcopus in Domino salulem.. "; 7 liuni,"sed. in multa ajia vilia ruere. facil, et ipso
Gaudere me.plurimum etexsullare in Doniinb"di- suadenle ar.tiquo lioste non solum perseculores
lectionis tuse scripta fecerunt, quihus evidenter . Ec'clesi_e,_sed.etiam'sacerdotum,ejus fiurit. Una igi-
osteridilur quanlum..calholic.ani diligis fidem, el tuf mente corrigere curemus.et insequamur lales,
quari.uni, hserelicum deteslaris' errorem. Hseresis ef ab hbste suo JEceiesiam,ejusque fideles el sacer-'
quippe est nimis ihipia et Evangelicse vefitatis ini- dotes DoihinT nitiimur lilierare. Praestabil vires
roica, quse.nohportibnem aliquam Isedere, sed ipsa omnipotens redeniptor noster charifati atque ju-
CtifisljaiiserelIgionisconalur fundahienia.convellere.- siitise. Prsesiabit nobis lohge a se posilis unitatem
mi APPEND. AD S_EC. IX. — ISIDORl MERCATORIS 132
spiritus sui ipse cujus artificio quasi in arcse mo-, A d'ue verbum Domini qui tremitis ad verbum ejus.
dum quatuor mundi cbnstructa lateribus alque im- Dixerunt.fratres veslri odientes %rosel abjicienles
pulribiliura lignorura compage, et bilumine cbari- propter nonien meum. GJorificetur Dominus etvi-r
tatis astricta,- ut nullius adversitale splritus, nullius debimus in Isetitia veslra, ipsi autem cbnfundenturi.
-venienlis extrinsecus lunibre fluctus perturbelur Vox populi de civitate, vox de lemplo, vbx D.omini
Ecclesia. Sed queraadmodum illiiis gubernante gratia redderitis retributionem inimicis suis. Antequam
pelendum est, ut hulla. nos superveniens exlerius " parturifef, peperit, antequam veniret partus ej'usj
iinda conlurbet, ita exTotis qrandum est visceribus, peper.it riiasculurii.. Quis -audivit unquam tale, et
frater cliarissime. ulsuseprovidentise dextera cumu- quis vidit huic similiter?.Nunquidparturiel lerra in
lumVenlinse nobis Interioris exhauriat. Adversarius die _una, aut parlurletur gens simut quia parlurivit
ijuippe diabolus qui conlra humiles ssevienssicut leo et peperit Sion filios suos ? Nunquid ego qui alios
rugiens circuit quserens quem devoret, non j'am ut parere facio, ipse non pariam, dicit Dominus"? Si
cernimus caulascircuivil, sed-ila valide in-quibus- ego qui generationem cseterisl.tiibuo, slefilis ero,
dam eccfesiaenecessariis membris denteni ligit, ut ait Dbminus Deus luus? Lsetaraini cum Jerusalein
nulli sil duhium, quia oisi' unanimiler favenle Do- et bisullate in ea bmnes qui diligitis eam", gaudele
mino cunctbrum'provida pastbrum turlia cohchrrat, B ] eum.-ea gaudio universi, qui lhgelis supereain, ut
omne (quod ahsii) citius ovile dilaniet. Quapropter surgatis et repleamini, abubere consqlationis ejus,1
detractores qui divina auctoritate "eradicandi sunt, ut mulgealis, et deliciis affluatis ab omnimoda gloria
et faulores inimicorum ab episcopali siibmovemus ejus. Quia hsec dicit Domirius: Ecce ego declinaho
accusatione. Similiier ne summorum quispiam. mi-: super eam quasi fluvium pacis, et quasi tbrrenlem
norum accusationibus irapetatur., aut dispereat, ne- inundanlem gloriam gentium quam sugetis. Ad,
que ih re duhia certa judicetur. seritentia, nec ullum ribera portabimini, et super genua blandierilur vo-
judieium, nisi ordinabiliter habitum, teneatur. Si bis: Quomodo si cui mater blandiatiiri ita ego con-
quis super quibusljbet criminibus.clericum pulsan- solahor vos, et in Israel consolabimlni; videhitis et
dum credideril.in provincia in quaconsistil ille qrii gaudebit cor vestrum, et ossa veslfa sicut herba'
pulsatur suas Bxerceat actiones, riee aeslimet eum- germinabunt: et cpghoscelur manus Domini servis
accusator alibi aut lorigius perlrahendum ad judi- et indignabitur iiiimicis suis, quia ecce Domjnus iri
cium. Illi"vero qui pulsaiusTuerit, sij'udices suspe-; igne veniet et quasi turho quadriga ejus: reddere
cios habuerit, liceat appellare primaies. Primates in indignalione furorem suum' et incfepaiionem
quoque accusatum discutientes episcopum nqn ante suam in flamma ignis. Quia in igne Doriiinus-dijudi--
senlenliam proferant damnalionis quam apostolica C l cat, et in gladio suo ad omnem carnem, et multi-
fr.eli auctoritate aut reum se ipse confiiealur, aut per piieabuntur inlerfeeti a Domino. Qui sanclificaban-
irinocentes et canomce examinafos regulariter testes tur et mundos se putabant iri orlis' post januam in-j
cbiiviricatuf; alitefTrritam esse cerisemuset injustani trinsecus, qpi comedebant carnem suillam, et abo-
episcbporura damnationem.et idcirco asynodo retra- riiinationem et liiurerii, simul consuriienlur', dicif
ctandam, ita utoppressis ab omnihusin cunctis suh- . Doniirius. Ego autem opera eorura et cogilationes
veniatur causis. Caveant judices Ecclesise.ne absente' eofum; venio ut congregem cum omnilius gentibus
*co
cuj'us causa ventilatur, sententiam pfoferant, quia et.linguis, et venient et videbunt ^loriam meani,- et
irrita efit qui etiam rationem pro actionefrairum in ponam in eis sigiium. Et miliairi ex eis qui salvali
prsesentia dahunt. Proditorumvero hec calumnia, nee fuerint ad gentes, in marl, in Africa el Lydia;.
vox audiatur. Nemo enim/dehitorem amplius potest tenentes sagittam Tn Italianiet Grseclam, adinsulas
coghoscere, quam ille qui injuriani ejusque suslinuit longe, ad eos qui non audierunt de roe el non vide-'
nequitiam. -Omnes ergo qui in Cliristo -voltint pie^ runl gloriam meam, et annuntiabunt glbriam raeam
vivere, necesse est ul ab impiis et dissimilibus-pa- gentibus, et adducent omnes-ffatres veslros de
tiantur opprobria, et despiciantuf tanquam stulti et cuncfis gentibus donum Domino^Tnequis et in qua-
insani, qui"prsesenlia bona.perdunt,ut invisihilia P drigis, et iriteclicis; et in mulis, etin carrueis, ad
*l futura acquiraht. Despectlo .tamen et irrisio ta- montem sanctum meum Jerusalem, dicit Dominus,
lium in ipsos retorquebitur qui ipsos.infestanf, quia._ quoniodo si inferant filii Israel munus in vase mundo
et abundanlia" eoruni in egeslatem,' el superbia in domum Domini, et assumam ex eis in.sacerdotes
transibit in confusionem. Et quidquid justis adver- etin Ievitas, dicit Domimis: Quia sicut coelinovi, et
siiatum vel matorura irfogatur, non est - pcena cri- - terra nbva quse egofacio stare coram me, dicit Do-
minis, sed virtutis exameri. Et sicut aurum, quanto minus, sic stabit semen vestrum etnomen vestrum.
plus excoquitur, Tanlo melius efflcitur, sic' justus, . Et eril merisis ex mense, et Sahbatum ex Sahbafo,
quanto plus trilralatur (siipsam tribulalioriem pa- - et vehiet bmnis caro ut adoret coram facie mea,-
iienter portaverii)^ multo purior et clarior Deo red- dicilDorainus.Et.egredieiitur et videbunt cadavera
ditur.-Unde ipsa per seVerilas dicit: . Reali quj - virorum qui pfsevaricali sunt in me, verniis eorura .
persecuiionem patiuntur propter jusliliam, quoniam non morielur, et ignis eorum npn exstingqelur, et
Tpsofum esl regrium ccelbfum. (Maith.v, 10). _ De erunt usque ad salielalem visionis omni carni.i
.talibus Dominus per Isaiam. loquilur, dicens: « Au- (Isa. Lxvi, 5-24.) Quid aliud delrahenles faciunl,'
193 DECRETALJUMCOLLECTIO. 194
nisiinpulyerem flant,ra_que, in oculos suos terranr j^monemus prridentiam, ut pro slalu Ecclesise et sa-
excilant. ? Ei unde plus de.ractionis perflapl inde. cerdbtum ejus jirp yiribus elaborare studeas, et br-
magis nihil veritatis yidenl? Tajes lamen, fraler diiiem. sanclse Roihane, _ei apostolicse Ecclesise_per
charissime, portandi sunt et corrige.ndi, quia cseci omriiateneas et violari sanclorum decreta. non per-
sunt etduees csecorum. His charissime fespomji mittas, sedomnes quoscunque potueris instruas, ut
breyiier cbnsultis luis quse. te et onmes episcopos fructuosos •manipulos Domino reprseserites. Yale.
regularitertenere mandamus*.Tuam tamen, frater, Dala ix Juhii,'Ciaudib et !__rifeliahoIV, cc. cons.

EPISTOLA FELICIS PAPiE.

FELIXepiscbpTis'lihiveisis '.episcopis per Gailise priajej"ectus, siuf in detentione aliquaasuis bvibus


proviheias cohsliiutis in Domihb.salutem. '_' "-_ fuerit sequeslralus, triric cahohice aritequainTnpri-
Bpnofum"operuhi ef spirituaJiuhi.studiorum Deum; slino restilualur cuni omni-privilegio suo Tionore
aueloreni osse nori duhium est, qui";eorum' incilat B et. sua: omnia quse-insidiis inimicoruni-subruiri ei
mentes et adjuvaf actiones: TJnde lseiari mefecerunt ablala fuerunlTegihus redinlegTenturV_ne_c.corivo-
scripla Testra exrionostudib et exIrilegriiate fidei cari, nerijudicari polerit, nisi ipse pro sua necessi-
devotibnisvilse,' sedex affliciidne" et conlritione tale (miniriie tamen judieandus) ridvenire sporita
vestramagriajexpaflejristavere. Trisiisenim trisles elegeril. _Nullatenus ergb a quoquam . resppriderei
legi litterasvestras, etscripta-'irioesia mpefore de-= rogetur. aritequam! integeiTime orania quseper sug-.
bilb pefcucurri, quia sicul nos ecclesiarum pax sa- gestlones inimicoruiii suorura araiserat polestati ejus
cerdotumque ejus concbrdia et tranquillitas plehis ab honorabili cqncilio Iegali ordine redintegreritur;
audifefacit~gaudium cceleste, itanos affligitet deji- ,prsesul vero cum oiriiii honore stalui prislino red-
cit fraterria a-iliclio.' Yos tainen -nolite riiulturii lri-_, _'_daiuf,et ipse' dispositis ordinatisque libere. atque
siari, quia sicutipsa per se Yeritas ait: « Si de secure diu suis func regulariter, infra. quatuor
murido fuissetis, mundusquod suuhi erat diligerel_ vel qiiinque aut-septem menses,.-juxtaquod-possi-
sed quia de hoc mundo non estis, sedego elegivos hilitas ei fuefit, et non ante convbcalus ad tempusi
de mundo, propterea odii vos niundus (Joan. xv, concilio in legitimo et caiionico veniat ad eam, e£
19).-»"id est mundi amatores. Quidquid tamehhi lo- si ita juste videtur accusanlium proposilionibus.re-
quantur aut adversura vos agant, vos lamen sem- Q spbndeat. Nam hoc summopere providendum est,
per integram servate fidem, _elpuram hahetote con- ne antequam hsec^omnia.fiant^coactus respondeatB
scieniiam, rii integcr spiritus et ai.iimaservetur in_" quia conterilio semper.vitanda.est. Adimi. namqu©
die Domirii. Nos vefb ad supplementum -vestruni, episcopo episcopatum anlequam causse ejus exilus,
fralfes, et cbepiscoposrioslfos vbcavimus amplius -. appareaTiiulliGhrisliahi videri jurepbtest, quia talis
quam septuaglnta cum qpibus Iisee quse subtef iia- 4S Jirsesumptiosacrilegiuni esl,et auctbftalium.sa-,
benlur-inserla, regutariter traclandd decrevimus- crilegus.Quod.sisegrotansfueritepiscopus, autaliqua.
Yeslris enim epistolis iri briiniuinaudientia perlectis, eum j*ravis;neeessiias'.detinueril„pro se legatum.ad
quse multas (iituoslis) querimbniaset-oppressiories synodum mitlal, nec a.conimunione suspendatur ctii.
in se continebant veslras, deeretisque quse sunt-de . crimen inlendiluf, nisi ad-causam suam dicehdaro
- accusationibus' episcoporum sancla- synodusvdixit." electorura judicium die.slatuia litteris evocatus mi~
Hsecsurii jqusedeinceps propteri maforum hominum nime occurrerit,, hoc est, nisi ,aliaprsepccupaliono"
insidias-qui inEcclesiam et-in ecclesiaslicos sseyiunt necessitatis infra,spa.ium;pr_edicloruhi mensium e_
virbs indifferenler. conservare: firriiissime volumus eo amplius^[prout _causam dictaverit. Qubd si ex.'
irisseerila.' Sf quis episcopus ah illis accusaloribus ulraque-parle ad; causam dicendiun venerint, quia
qui reeipiendi sunt fueril accusatus, postquam ipse Dunus absque altero audirinon dehet, qu_erendumes_;
ab eis eharitative convenfusTuerit,"ut ipsaiircausahi in judicio cujus sint;conyersationis el fidei atque
emendare debeat, :et. earii-coriigere.riolueril, ndn. suspicipnjs accusatqreSj,auf qua intentione hoe fa-
-
blim, sedtuhcad suminos primates.causa ejus ea- ciant;. quia ad. ho.c.adniitti non debent,-nisi bonsa
uonice defefatur, qui in. cdngruo. tocb ipfra ipsani cbriversationis.et. rectse fidei.viri, hi videjicet qui
prbvinciam tempbre congruo, id- est-autumnali yel onj.ni ..suspicione-_carea_it, et bona vita. clareant-,
sestivo eoncilium regulariter convocare debebunl, iieque.irifaraesexistant. Quod si accusalorum per-
ita ut abomnibus ejusdem-.:pro.vincise;sepiseopis sonse inTjudicio episcoporuni.culpabiles apparuerint^
inibi audiafur. Quo et.ipse.fegulariter convoealus si ad arguendum nonT admillantur, nisi proprias cau-
eum aut infirmilas; aul.alia_gfavis necessitas nori sas asserere, non tamen criininales vel ecclesiaslicas
detinuerit adesse debehit, quia ultra pfovincise ter- yoluerint. Infamis enim persona nec prb.curator por
minos accusaudi ante lieentia noii est, quam aU- test esse nec cognitor. Absente vero adversario 11011
dientia rogetur. Nanisi suis fuerit aul Ecclesisesibi audiatur accusator; nee sententia, absente parte alia,
eommissserebus exspoliatu.s, aut (quod absit) ijuod -'a-judice-dicfa uilam obiinebit firmilatem ; neque
idienura ab omnihus esse dehet fidclibus a sede " pro-^ ahsens per aJiunr accusari aut accusarepotest, nec
'~~ '_. •' :.',..".-_. _,
'-"- '.'/ <j'
-PITRO£TCXXX_7
_9S APPEND. AD S__EC.IX; — ISIDORI MERCATfJRIS m
affinis leslis admittatur. Neminem ergo exhiberii A plfeta> qui potum dat amico suo mittens fel suum
de provincia. ad provinciam vel ad comitatunr opor-. (Habac. u, 15). J Et itbfum sapienlissimus Saiomon
tet, nisi ad relaiionem j'udieis ad quem fuerit ap-• ait":dQhiToquituriuiqua, non potest latere, nec prse-
pellatuih, id est, ut actor semper rei fofum sequa- teriei illuni corri