Vous êtes sur la page 1sur 675

Bernard de Clairvaux (saint ; 1090?-1153). S. Bernardi,...

Opera omnia, sex tomis in quadruplici volumine comprehensa, post Horstium denuo recognita... tertiis curis D. Joannis
Mabillon,... Editio nova. Accessere appendices amplissimae... Accurante J.-P. Migne,.... 1854.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGLE

CURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHECA DNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OMNTCM SS. PATRUM, DOCTORUM SCIUPTOMMQUE ECCLESIASTICORUM


QUI
AB M\0 APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA
FLOIlUEnUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
DMNIUMQUiE EXSTITERE MONUMENTORUM CATIIOLlCiETRADITIONISPER DUODECIMPRIORA
ECCLESI.E S.ECULA,
JUXTA EDITIONES ACCURAT1SS1M*S, 1NTERSE CUMQUE NONNULLIS CODICIDUS MANUSCLTLPTIS COLI.ATAS,
PERQUAM DII.IGENTER CASTIGATA;
DISSERTATIONIBUS, COMMENTAITLLS LECTIONIBUSQUE VARIANTIBUS CONTINENTER II.I.USTRATA',
OHNIBUSOPERIBUS POSTAMPLISSIMAS EDITIONES QVMTRIBUS NOVISSIMIS S.ECLXIS DENENTUR AI1S01.UTA8
DETECTIS, AUCTA;
INDICIBUS PARTICULARIBUSANALYTICIS,SINGULOS SIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICLJLS MOMENTI
SUBSEQUENTIBUS, DONATA;
CAPITULIS INTRAIPSUM TEXTUM IUTEDISPOSITIS, NECNON ET TITULISSINGUJ.ARUM PAGINARUM MAITULNEM
SUPERIOREH DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADOKNATA ;
OPERIOUS CUMDUBIISTUMAPOCRYPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE 1NORDINE A D THADITTONEM
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;
DUOBUS IND1CIBUSGENERALIBUS LOCUPLETATA : ALTERO SCILICET RERUM, QUOCONSCLTO, QULLLQUID
UNUSQUISQUE PATRUM INQUODLIBET TIIEMA SCRIPSERITUNOINTUITU CONSPLCIATUIT ; AI.TERQ
SCRlPTURiE SACRiE, EX QUOLECTORI COMPERIRE srr ORVIUM QUINAM PATRF.S
ET 1NQUIBUS OPERUM SUORUM LOCISSINGULOS SINGULORUM LIBBORUM
SCRIPTURvE TEXTUS COMMENTATI SINT.
(DITIOACCURATISSIMA, CETERISQUE OMNIBUS FACII.E ANTEPONENDA, Sl PERPENDANTUR I f.ltARACTF.ItlJMNITIKIIAS
CIIARTi£QUALITAS, 1NTEGRITAS TEXTUS,PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM IIECUSOIIUM TUMVAIUETAS
TUMNUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE1NTOTOOPEltlSDECUIiSU CONSTANTKJt..^-^
PRETllEXIGUITAS,
SIIIILIS, PR.ESERT1MQUE ISTACOLLECTIO, UNA,METIIOIIICA ET CHRONOLOCIC/f^^gBlJifev
SKXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE IIACTENUS 1I1CII.I.IC SPAItSOIHJM^ J^KU&\
PRIMUM AUTEM1N NOSTRA BIBLIOTIIECA , EX OPERIBUS AD OMNES ^TATF.S , f & (i-^^9££\
LOCOS,I.INCUAS FOHMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATOHUM. f /,' «<Vai".\
SERIES SECUNDA,
IN QUA PRODEUNTPATUES,DOCTOKES SCRirTORESQUE ECCLGSM2 I,Al IN/SIy-
A GREGOUIO MAGNOAD INNOCENTIUM III. \Z„
Stccurantt %'*$. SOli^ne, W
BIBLIOTHICC CI.EII DHIVE1I«, \
SIVB
CUIISUUM COMPLETOIIUM 1N SINGULOS SCIE5TI.EECCLESI ASTTC.fc RAMOS. KDIIOltK

PATB.OI.OGIA
BINA EDITIONETYPIS MANDATA A. —
KST, AI.IANEMPE LA.TINA,Al.IA Gl\J2CO-LATIN
VENEUNTMII.LE1TIANCISDUCENTAVOLUMINA LATIN.D; OCTINGENTIS
EDITIONLS ET
— MEIIELATINAUNIVERSOS
UILLETllECENTAGB.ECO-LAT1NJ2. AUCTOHE8 TUMOCCIDENTALES, TUM
OHIENTALES EQUIDEMAMPI.ECTITUU; Hl AUTEM,IN EA, SOLAVEBSIONELATINADONANTUR

PATROLOGI^ TOMLS CLXXXIV.

S. BERNARDUS ARRAS CLARiE-VALLENSIS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


IN YIAD4GTA&AMBOISE, PROPE PORTAMLUTETI/E PARISIORUMVUl.GOiTEiVFi/iNOMlNATAM,,
SKU rETIT-MONTHOVGP.

1854
SiECULUM XII

S. BERNARDI

ABBATIS PRIMl CLARJI-VALLENSIS

OPERA OMNIA

SSX TOMISIN QUADRUPLICI


VOLUHINECOMPBEHENSA

POST HORSTIUM DENUO RECOGNITA, AUCTA ET IN MELIOREM DIGESTA


ORDINEM, NECNON NOVIS PRJEFATIONIBUS, ADMONITIONIBUS, NOTIS ET
OBSERVATIONIBUS JNDICIBUSQUE COPIOSISSIMIS LOCUPLETATA

TERTIIS CURIS

D. JOANNIS MABILLON

PRESBYTERI ET MONACHIBENEDICTINl E CONGREGATIONES. MAURI

EDITIO NOVA

ACCESSBRE
APPENDICESAMPLISSIM*TJTAM SANCT!DOCTORISET SJVS JiTATEH ILLUSTRANTBS

ACCURANTE J.-P. MIGNE


BlBLIOfHECiE CLERI UNIVERSK
SIVG
1» SINGULOSSCIENTIJt ECCLES1A8TICSBAMOt EDITOIB
CCBS0UMCOMPLETOBCM

VOLUMEN TERTIUM
S. BERNARDI OPERUM TOMUMV COMPLECTENS

VENEUNT4 VOLUMINA28 FRANCISGALLICIS

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM


JN \IADICTAVAMBOISE,PROPEPORTAM LUTETLE PARISIORUMVULGODENFERNOMINATAM
SEU PETIT MONTROUGE

185%
ELENCHUS

AUOTORUM ET OPEB.UM QUl Qf HOC TOMO CLXXXTV CONTIWEHTUH.

S. BERNARDUSABBAS CLAR^-VALLENS

OPEBDBTOBUSV. — Aliena et tuppositia.


Gilbertide Hoilandia Sermones in Canlicn, col. 9. — Ejusdem tractatus quinque ae contem
platione rerura ccelcsiium, col. 251 — Ejusdem sermo de semine verbi Dei, col. 288. — Ejus-
ilem cpislolae, cot. 289. — Guigonis prioris VCarlhusiae majoris epistolaad fralresdeMoiiie-
Dei, col. 298. — Guillelmi S. Tlieoderiui tractalus <lecontemplando etamando Deo, col. 565.
— Ejusdem de natura et dignilale amoris, col. 579. — Ejusdem commentatio brevisin Can
tica, col. 407.
Gaudcfridi abbatis D;ctamationes, coi. 455. — Scala claustralium, col. 475. — Meditatio
nes piissimse de cogniiione luimanaeconditionis, col. 485. — De interiori domo, col, 507. —
De conscientia, col. 551. — l)e ordine vitaeet morum instilutione, col. 561. — De cliarilale,
col. 585. — Viiis mvs ica, cot. 655. — Meditaiio in Passionem et Resurrectionem Domini,
col. 741. — Lamentaiio in Passionem Cliristi, col. 769. — Instructio sacerdotis de pracipuis
mysleriis noslne rcligionis, ibid. — De slatu virtulum, liumilitalis, obedienlix,

limoris el
cliariialis,'co/. 791. —Exposilio in oraliouein Dominicam, rol. 811. Sermones varii in
qu;nd.im festa et Dominicas anni, col. 817. — Aelredi abb. tractalus de Jesu puero duodenni,
col. 849. — Sermo in Dominica Palmarum, col. 869. — B. Ogerii abbalis Lucedii Scrmones
XV, col. 880 — Sermo in Coena Domini, col. 919. — Sermo de Vila et Passione Chrisli,
col. 955. — Sermo de duobus disciptilis Emmauntos, col. 965. — Sermo de sanctissimo sa-
cramcnto e.t dignilate sacerdotum, col. 981. — Sermo in Nativitale S. Joannis Bapiistae, cet.
991. — Sermo in AssumpiioneB.Mariae, col. 1001. — Sermo panegyricus de B. Virgine, col.
1009. — Sermo de B. Virgine, iti illud, Ave Maria, etc, col. 1015. — Sermo de villico ini-
quilatis, col. 1021. — Seinio in illudsapientiae, Sapientia vincit maliliam, col. 1051 — Sermo
in parabolam de decem virginibus, col. 1045. — Sermo Nicolai Clarx-Vall. in feslo
S. Andre», col. 1049. -<—Seimo de S Nicolao episcopo, col. 1055. — Sermones in antipho-
iiam Salve, Regina, col. 1059. — Meditalio in eamdem antiplionam, col. 1077. — Sermoad
clcrura in concilio Remcnsi, col. 1079. — Sermo item ad pastores in synodo, col. 4085.—
Item alius ejusdem argumenti, cot. 4095. — Sermo de fugienda cordis et cot-poris immuudi-
tia, col. 1101. — Sermode miseria humana, col. 1109. — Sermo de—septem donis Spiiitns
sancti, col. 1115. — Sermo de duodecim portis Jerusalem, col. 1117. Sermo in canticum
B. Mari;c, col. 1121, — Sermo in illud, Ecce noi reliquimus omnia,col. 1127, — Homilia in
illud, Sintlumbrivestripraicinctitcol. 1131. — Sermo in illud, Indicabo libi, etc, col.—1155.
— Liber sentenliarum, col. 1155. — Dispulatio justi cujusdam cum Deo, col. 1155. So-
liloqulum, col. 1157. — Formula honestse vitse, col. 1167. — Instructio qualiter homo pos-
sit prollccre et placere Deo, col. 1171. — Documenla varia ad pie vivendum, col. 1175. —
Item alia ejusdem argumenti, col. 1175.
Arnulphi monachi de Boeriis Speculum monachorum, col. 1175. — — Alia documenla vitaeie-
ligiosae, col. 1177. —Octopuncla perfeclionis assequeudae, cot. 1181. Epistola de docti ina
vilaeagendfe, col. 1185. — Opusculum in illuJ, Ad quid venisli? col. 1189. — De modo bene
vivendi, ad sororem, eof. 1199 —CarmenparaeneticumadRainaldum.co/. 1307. — — Rhylhmus
decontemptu inundi, col. 1515. Jubilus rhythmicus de nomine Jesu, col. 1517. Rhylh-
mus ad singula membra Chrisli palientis, col. 1519. — Oralio devota ad Dominum Jesum cl
B. Mariam matrcm ejus, col. 1325. — Rlivtlimi veteres de vita miuiastica, col. 1527.

£x typi» MICNE, au ru.l-Muiiiiouai}.


PRiEFATIO IN TOMUM V ET VI.

I. Genuinis sancti Bernardi Operibus omnibus in primum volumen congcstis, superest ut in lioc alterum
supposililia ct aliena concludamus. Quod qua ratione, quove ordine fiet, liic paucis explicandum est.
II. Iloc posterius volumcn duobus tomis constat : in quorum altero Gilleberti Continuatio iu Cantica,
aliaque ejusdem abbatis OpusculaetEpislolae; simulque dubia seu controversa, elBernardo falso ascripta
continentur : in altero cxstant Guerrici abbatis, sancti Docloiis discipuli, Sermones, Bernardinis stylo et
pietale affines; Guigonis ejusdem amici quaedam epistolae; varii libri de S. Bernardi Vita et miraculis;
Gaufridi abbatis quaedamopuscula; nonnulla de S. Bernardi Canonizationc; denique Testimonia virorum
illustrium de sancto Doclore eodem, nec non diversaeVit;e S. Bernardi, etc.
III. Primum in tomo quinto locum sibi vindical continuala per Gillebertum Exposilio in Cantica can^-
corum : ut quam proxime Bernardinos in eadem Caniica Sermones, qui exlranum in superiori volumine
locum occupant, haec Conlinuatio subsequatur. Gilleberto cognomen fuit de Hoilandia, quod vocabulion
est insulae seu provinciolae, Anglis et Scotis contermime, qtiam Velandus es Lindus fluvii circumfltiunt s
qua in insula situm erat monasterium Swinhetense, cui Gilleberlus abbas praefuit, Jbincolniensi dicecesi
attributum. Duplex videtur fuisse illud monasterium, virorum ac virginum, quod tum ex iElredo abbate
Rievallensi, tum ex ipsius Gilleberli sermonibus nonnullis ad easdem virgines habitis colligitur. jElredus
quippe sermone secundo in Isaiam mentionem facit de mon isterio virginum, « quae sub vcneraliili, et cum
svmma reverentia nominando sancto patre Gilleberto uberes pudicitiae fructus quotidie transmittunt ad
ccelos.> Et quidem Gillebertus ipse Sermones quosdam in Cnntica apud illas virgines peroravit, nempe
17 ct 18. In priori enim inter alia leguntur haec verba, num. 8 : • Tibi, Domine, commendo hunc Liba-
num, egregiumhuncchorumvirginum, sacrarum coetum feminarum.i Iiaque partim ad monachos, partim
ad sanctimoniales habiti sunt isti sermones, numero octo et quadraginla, qui paulo minus habent succi,
sublimitatis, et virtulis ad persuadendum, quaro Bernardini. Hos porio Gilleberti Sermones, qui in nova
hac editione innumeris mendis repurgati prodeunt, cum veteri exemplari Vallis-Clarae diligenter conlulit
rogatu nostro religiosus ac pius vir D. Joannes Baptista de Noinville, ejusdem loci Prior, amicus meus,
qui et Gaufridl Sc Bernardi notarii libellum adversus Gilberti Porretani errores ex codice Longi-Pontis
nobis suppeditavit. De Gilleberto abbate quod superest, eum in Gallicann Trecensis dioseesis monasterio
Ripatorio decessisse tradit Chronicon Clarae-Vallense his verbis : «Anno Domini 1172 Gillebertus, quon-
dam abbas de Hoilandia, qui fecit Sermones super Cantica canlicorum in modum beati Bernardi, apud
Ripatorium obiit.» His Sermonibus subjiciuntur quidam Traclatus, et nonnullae ejusdem auctoris Epi-
stolae: quac omnia Joannes Pitseus in libro De illtistribus Angliaescriptoribus indicavit cum aliis ipsius
Gilleberti commentationibus in Psalterium, in Matthamm, in Epistolas Pauli, etc, ubi librum item unum
De Vita S. Bernardi eidem tribuit post Gesnerum : qui liber fortasse non alius sit, quam liber Guillelmi a
Sancto-Theoderico de hoc argumenlo. Plura de Gilleberto videsis apud Sixlum Senensem, et apud Manri-
um ad anniim IIG3, cap. 3.
IV. In istis Gilleberti Sermonibus mulla occurrunt in primis lectu ct observaiione digna ad morum aedi-
(icationem, non solum pro monachis, sed etiam pro ecclesiasticis viris. Contra eos qui plus lectioni quam
prncationi tribuunt, in sermone 7 praeclara habentur, num. 2. Qualis debeat esse concionatorum oratio
docet sermo 16, num. 5. Sermo vero sequens praidicationis oflicium non ultro a quoquam captandum.
At sermone 26, num. 2, cgregie perstringit aticlor concionalores, plausum et gloriolam sectantes. Ibidem
etiam utile eisdem monittim dat, ut conciones suas ad captum et utilitatem auditorum conforment. Huc
etiam pertinent sermo51, num. 4, et senno 36, num. 5. Admirabile vitae religiosaespecimen exhibet sermo
23; et sermone 45, num. 8, apprime reprehenduiilur praelati, curis et rebus temporalibus plus aequodediti.
Ad hajc, scribendi studium in monachis commendatur sermone 47 : at scribendi nihilominus facultatera
noncuivis esse concedendam subjungitur. Caeterum iheologi elogium, quod recentiores eidem.Gillebcito
tribuunt, comprobant varia in eisdem Sermonibus loca, in primis quae de libero arbilrio Icguiitur in sei-
PATBOL. CLXVXIV. i
11 GILLEBKRTl AltliATIS 12
inone 39, et quae dc sanelissiniae Euchavisti;i:sacrainenlo in serinone 7, iuini. 8. Ardentem ac purum ejus-
dem auctoris /elum commendat senno 30, tibi Alexandrum III pontificem arguere non veretur. Dcnique
non minoris momenli sitnt ejusdem Tractatus et EpistoUc
V. De subseqiiciitiljiis Opusculis non est necesse ditilius pracfari hoc loco, quando singulis praefixa;sunt
Admoniiioncs, quaclongioris Praefaiionis vicem sttpplere possunt. Horum omnium argumenta fusius expli-
cabil Index utrique toino exeunti subjeclus.

SANCTI BERNARDI

ABBATIS CLAR^E-VALLENSIS

OPERUM TOMUS QUINTUS,


COMPLECTENS

OPERA SUPPOSITITIA ET ALIENA.

GILLEBERTI DE HOILANDIA
ABBATIS ORDINIS CISTERCIENSIS

SERMONES IN CANTICUM
SALOMONIS,
Aii oo loco ubi beatus Bornardus iiinrd; iM.Erentus desiil.

S SERMO I. A de montibus, inquam, illis ad convallem lacrymarum,


adlectum doloris relapsa, ad lectumet ad noclem de
IMlectulo meo per noctes quatsivi quem diligit anima moniibus lttminosis. Quidni sic recidat ipsa, tibi sic
mea (Cant. m, 1).
recedit dilectus suus? ipse enim sponsae suae salus
1. Varii sunt amantium affeclus, quia casus va- et illuminatio. Ideo recedente ipso, illa recidit ad lc-
rii. ldeo sponsa; verba aliquoties interrupta vidcn- clulum infirmitalis, et ignorantiaenoctem. Jam ver-
tur, sicut ipsa dilecto suo vel ex voto fruitur, vel satur super stratum infirmitalis suae. Super hunc
prscler votutn fraudalur. Nunc ut.super montes re- tame/i &tratum memoratur dilecli; et jam non in
vertattir invitat : nunc in lectttlo quaerit elapsttm. matutinis, sed in nocte meditatur in ipso, quaerens
Qtiam hic assignabis consequentiae seriem ? quae do- quem diligit anima sua. Non pigre agit in hoc lecto
cebitur ordinis ratio ? Non videtur ratio, sed inter- ad quem relapsa est. Non lascivit, non delcctatur in
ruptio. Vota amoris uniformia non sunt. Ideo sernio lecto concupiscentiae: sed magis reluctatur memorata
«crie non tenelur. Affectus in amore loquitur, ct dilecti solius; non obnoxia infirmitali, sed charitati.
vcrba interrumpit : qtiia nec ipse sibi scmper in uno Sic interprctctur cui sic videtur. Ego tamen non hic
statu cohscret. Jure et ipsc sponsus hinnulo compa- " accipio lectum doloris, nisi forle doloris illius, qnem
ratur, sic fallens, et sic fugiens dilectam. Varietas amor parturit de absente sponso : debciari videtnr
haecnec consequenlia, nec ratione caret. Vcrba tam vclle magis quam sanari, et amicum quaesisse,non
subito commulata continuationem servant, dum af- medicum. Juxla liuiic sensum sic conlinuare potes.
fectuum ordini serviunt. Videte jam qtiaesil in hac Demontibus se raptim contulerat ad lectulum spon-
varietate series conlinualionis. Elapsus erat dilecuc sac, ubi illa cxcrcitata, et deficiens ubertate delecla-
suaesuper montes, quasi hinnulus vagus el volitans: tionis obdormivil, exhausta inter amplexus dilecti.
et ipsa ad se relapsa de monlibus illis in quilius mi- Oblectata obdormivit somnum dulcem, sed (;xpergc.
rabiliter illuminata erat, ct illustrala visione dilecli; faeta non invenit illum haec mulier delic:ar:::!i in
13 1N CANTICASERMO I. U
manibus suis. Gaudia itaqtie illa, gaudia iiteffabilia A { sum amoris divini. E conlra insensibilem pene red-
silentio transiens, in hanc tandem vocem erupit : dit affectum frequens cura mundi, et quasi callum
In lectulo meo per noctes qnmsiviquem diligit anima qucmdam menti obducit. Animtim cura implicat,
mea. Pro continuatione nunc ista sufficiant. quies explicat. Explicita desideria in quae putas in-
2. Jam verba singula considerenius. In lectulo meo crementa sc dilataiit?
per noctes quaisiviquem diligil anima mea. D.ulcesa- 3. Vides quanta bona contineantur in lectulo?
tis est tc, bone Jesu; quaerere, dulcius tenere. In uno Quies, libertas, illecebra. In lectulo enim quietis et
pius labor, in altero perfecta laetitia. Dulcis utique vacuitatis vota magis inardescunt. Locus accommo-
est attrectatio ttii : nam et ipse tactus fructu non datus oblectamento charitatis sponsam ad quaeren
caret. Mulier illa evangelica felici furto attigit lim^ dum urget ardentius. Illic enim segrius caret dileclo,
briam Jesit, et stalim stctit in illa fluxus sanguinis ubi poterat uberius frui. In tec.tulo,inquit, meo, ct
(Matth. ix, 20-22), fluxus carnalis illecebrae,carna- per noctes. Quaeper noctes quaerit, non videtur mihi
lis delectationis et curae; et restricla et desiccata lam aspectus quam amplexus seclari. Tenere magis
sunl qnae prius in illa fluida erani : et tolum hoc optat quam intueri. Bona quidem visio cst, sed ad-
contigitcx contactu fimbriae. Quid, si capul ipsum haesio arclior. Nam qui adhaeret Domino, ui.us est
amplexari contigisset? Non modo slaret et exsicca- B spirilus (/ Cor. vi, 17). Melior tamen utraque. Nam
retur sanguinis fluxus, sed emanarel impetus flumi- conjunctaevicissim incrementis se cumtilanl gralia-
nis illius, quod laetifio.itcivitatem Dei (Psal. XF.V,5). rum. Utramque si te apprehensurum non arbitraris,
Bonus ergo taclus, scd altrectatio melior. lu ttirba, sectare tu quod sponsa scctatur. Amplcxus quaeie
in publico vix langitur Jesus. Ideo sponsa quae non dilecli. Ignorantiae tuae nox, imo noctes ignoranlia •
tantum tangere , 2 SCI'amplexari et attrectare Ver- rum luarum, serenam tibi visionem adimit s.'crclo-
bum vitae dcsideral, devitans publicum, secrclum rtirn coeleslium. Tu suavia scquere. Qtiaeie tit per-
clegit, sccrettim et lectuli el noctis. Bonttm opus vel senlias illa, si scire non poles. Nox non pranscribit
quaerere Jesum, vel tenere: sed opporluniias et loci dclieiis, nam et ipsis aliquoties illustratur. iY«.r.in-
et tempotis huic adhibenda est operi. El quae major quil, illuminalio mea in deliciis meis (Psal. cxxxvni,
et aecommodatior ad iisum amoris, quam lectuli et 11). In deliciis, ait; non,Tn scientiis. Ila et ttt no-
noctis opportunitas ? Nisi quieta mente qttaeri non ctein. si non potes scientiis, pertenta illuminare de-
potest delectatio sapientiae,necintranquillus in illani liciis. Quidquid hic videnms per speculum et in aeni-
aspectusdirigitur. Nihil iiiquinaliim incurritin illaiw, gniate, tolum in nocte est. Et in hac nocte potest
nec impacatum quidem. Illa vero in animum quie- Jesus mcus magis dulci quodam affeclu suavif r
tum et ptiruin ultro incurrere solet, cl gratis in- sentiri, qtiam sciri ad 3 purum. Ideo etsi nondum
fluere. In pace enim locus ejus, et habitatio ejus in ad contuitum admitlitur, contactum lamen seclaltir
Sion (Psal. LXXV, 3), hoc est, in spcculatione. Pax dilectum in Iectulo et per noctcs quaerens.
praeponitiirquasi praeparalio quaedam speeulalionis. A. Quid, si ad invcntionem dilecti ct nox o[*jra-
Oculus lurbatus vel ira, vel cura, quomodo lucem tur? Cooperalur plane, et accommodate satis. Sicut
illam inaccessibilein inluebilur, quaenisi serenis non in lectulo sanclae quietis accipis otium, sic oblivio-
attingitur menlibus, nec illis tamen semper ad lihi- nein quamdam intellige in noclo. Utrumquc sapien-
tum?Quid, inquies, paci ad Icctulum? Mtiltum phine tiiC et contemphtionis negotio npportunitatcm ini-
secundum hunc modum, quod sicut in lectulo, sic nistrat. Ncc Salomon vult te scribere sapientiam,
in pace dormitur et quiescitur. ln pace, inqnit, in nisi in tempore olii (Eccli. xxxvm, 25) : nec Pau
idipsumdormiam ei requiescam (Psal. iv, 9). Quidni lus in anteciora extendilur, nisi prius eortim qu:e
libenter requiescat anima sancla, ubi locus est di- retro sunt oblitus (Pliilipp. m, 13). Miraris quod
lecti?In paceenim locns ejus. Ideo hunc tibi locum bona nox, ct dies malus est? Diem hominis, inquit
primo acquire, ut in eo, qtiem diligit anima tua, vel propheta, «on concupivi (Jerem. xvn, lfi). Nescio
allapsum teneas, vel elapsum requiras. ln lectulo p qtto pacto sibi adversanlur, et alterutt p se obscu-
enim et seereta quadam menliscjuiete potest invesli- rant dies Domini, et dics hominis. Siquidem dum
gari liberius, inveniri cilius, el tutitis teneri; forle aker exeritur, alter reconditttr. Diem, inquit, /lomi-
ct diiitius, si tamen polcsl diutius niorari in deliciis nis non concupivi, hoc est, bumanum favorem, ho-
illis quse fere solent in ipsis inlercidi principiis. Nam minum gloriam ; et inter reliquos, imo prae reliquis
et lisecvelul inter ipsoselapsa amplexus, et fugien- spectabilis videri. Recle hanc diempropheta abjurat,
tes insectmisdeiicias, dilectum rursus anxius quaerit, quaeperttirbalionis minislrat inateriam. Melior ergo
et hoc in lectulo. Bene collocaris in lcctulo, si otio haecnox die : siqttidem nox a pcrlurbatione aLseon-
qtiodam ab occupationibus niensliia lihere feriatur. dit, dies exponit. Deniqiic primi parentes nostn
Libcrtale et otio quid accommodalius ad usum amo- slatim ut eorum oculi in hanc apcrli sunt lucem,
ris? Et libertas illecebram parit. In otio et expedittir erubescentes confundebantur (Cen. m, 7). Quanto
aflectus, et non parum impenditur illi. Sic cst. felicius clausa piius tenuere lumina, et melioii
Quanto fuerit expeditior animus, tanlo quidem im- coopcrtauocte, jieccatipruriginem nescienies! Abin-
pensior erit in illud quod amal. Lsu cvcnil ut cmn de sumpsit hie malus dies originem, qui vitiorura
fuerimus olio reddili, tunc sentiamus acriorem nior- dcnudavit semitas, illicientes species demonslravit,
r; GILLEBERTI ABBATIS 15
tieiilo concupiscenliae sollicilanlem ingessit maie- A ; 4 y- Per nocles, inquit. Multaesunt noctes ejus,
riam. lleti me! quomodo me ciieumfulgel dies isla, nec est una nox illi jugis et continua. Noctes ejus
quomodo affeclum meum ad se abripuit! quam cla- frequenlcr interpolantur prasentia sporisi. Cum ad-
ro versantur in lumine arile menlis oculos, et qui- est, lux est : cum abest, nox est. ldeo: multae sunt
dem satis importune impacat» siiiul et impudica! noetes sponsae; quia multi suntelapsus sponsi, mul-
Nusquam fere declinandi, nusquain delitcscendi co- lie latebrae. Beata plane, quae dileclo adhaeret tota
pia; nullaesatis tutaesunt lalebrae. Ila ubique erum- die, et quaerit illmn totis noctilms. Provocenl stu-
punl et emcrgunt in cogitatum cuncla quae spiritum dium tuum qui audis ista, et i.istniclus excmplo
vel turbent vel deturpent, sive diligenter alireclala, sponsae, Consurge el tu in nocte, in principio tigitiu-
sive tacta leviter. Licet eniin animiis castigatiorc rum tuarum, et effunde cor luum (Tkren. n, 19),
repellat illa proposito, solo tamen irruenliiim cogi- uliiqueliat et currat, et decurrat usque in conspc-
tationum sordidatur altacltt. Qui tetigeril picem, iu- ctum Dei tui. Uli liba principia vigiliarum tuaruni;
quinabitur ab illa (Eccli. xni, 1). Denique seiun- nihil in te peregrinae curae deccrpant. Quaere pti
dum legis scita quarumdam rerum lenuis eliam singulas nocles dilectum luum. QuiJ dico, per sin-
inquinat atlaclus (Levit. iv-vm). Non imputanlur gulas? Totas nocles tuas in hoc opus conlinua. Ne
cum violcnter importantur, culpam non inferunt ta- B I cesses et ne qutescas, donec egrediatur ut splendcr
lescogitalus; aliquam tamen injuriam irrogant af- dileclus tuus, et ut lampas accendatur tili. Tur.c
feclatae munditiae. Quid, cum se contemplanti ani- poleris illud Pauli dicere : Nox prascessit, dies aulctn
mo corporcae oflundunt imagines? Forle carnalem appropinquavil. Nam quod sequilur, Abjiciamut
appelitum non provocant, sed tamen spiritualem opera lenebrarum (Rom. xm, 12), huic non potest
tardanl intuitum. Alia turbant, alia deturpant, alia nocti adaptari. Nescitenim hajc nox opera tenehra-
tardant; hoc est, lacerant, alliciunt, illudunt. Non- rum, sed magis lucem ministrat iis qui permanent
ne melius [supple essef] hujusmodi omnia obscurari in agone quodam quaerendi dilectum. Bona qttidem
quam illustrari, caeca oblivionis involvi caligine, nox, quando absconderis a conturbatione et ab iu-
quam memoriter recenseri? cursione imaginationum. Et quamvis nondum ab-
5. Bona ergo nox, quae prudcnti oblivione dissi- sconderis in abscondito faciei dilecti tui, bonum ta-
mulal omnia temporalia, ad illum qui aeternus est men estut abscondalur libifacies et pompa inanium
quaerendum tempus expediens, el explieans oecasio- et carnalium cogitationum. Nox est ut illam non
nes : qtiaemtindi concupiscenliam abscondit, curam, allendas, non videas; sed lamen in hac nocte non
cogilatum. Hoc csl enim miuidum habcre abscondi- exstinguetur lucerna tua, ut dilectum quaeras.
tum, vel inundo abscondi. Sic etiam abscondi po- 7. Utinam ego tales mihi possim noctes nume-
terimus in abscondito faciei luae, Domine : non dico rare, tam latebrosas, ct tam luminosas! Ei quis
plena notione, sed lamen tota devotione, et libera noslrum gloriabitur omnes se tales noctes haLere?
investigalione, elaliquanta inventione. Hancabscon- Quisquis est, felix est, cui omnes noctes in usum
sionem, hoc secretum, has latebras, quibusmunda- talem decurrunt, qui in occullo suo nihil agit occul
nidiei declinamus vel amorem vel imaginationem, tatione dignum. Unusquisque suam comeniat cor.-
quibus humanum diem aut ablatum non repeti- scicntiam. Quid enim mihi aliorum percutere con-
mus aut oblatum respuimus, noctis nomine appel- scientiam infirmam? Non percutio nec discutio
lari nunc a sponsa crediderim. Denique in superio- quidem : elsi infirma est, foada saltem non sit.
ribus dicil : Sub umbra ejus quem desideraveram Non agat in occulto, nec cogitet quidem quae
sedi,et fructus ejus dulcis gutturi meo(Cantic. u,3). turpe est et dicere. Ad talem stralum Jesus dc-
Fructus iste suaviter pascit, si tamen prius umhra clinare non novit. Offendit illum, et fugat confusa
protexeril. Bona umbr3, quae carnis prudentiam conscientia. Confusio conscientiaenon invitat illum,
obscural, concupiscentiam refrigerat. Intelligis quae sed magis evilal. Charitas autem de corde puro et
sit umbra? Inde tibi refulget occasio, quomodo et j) conscienlia bona (1 Tim. i, 5), ipsa est quae quaeril.
hic noclem inlelligas; nisi quod quaedamoccultiores Sic cnim habes : Quasivi quem diligit anima mea.
latebrae et inagis abditae, et accommodata: niagis ad Nihil bona tutius coi.suienlia. Bona conscientia au-
invcsligationis ct contemplationis usuiii snb noctis det, et charitas ardel. llla non formidat; ista in-
exprimunttir, quam sub umbrae vocabuio. ln um- flammat: illa pro dilecto non confunditur; ista con
bra, renun visibilitim oblivionem aliquantani aeci- fidit superdileclo. Magna vis amoris. Alieno non niti
pe . in nocte, omnimodam. Quis milii dabil sic ttir suffragio, propriis contenta meritis. Semper
advesperascere? quis, inquam, dabil mihi ut rerum arnari se praesumit, quae amare se sentit. Denique
temporalium mcmoria oblivionis biijiis vergal in non respectis aliis majestatis nominibus, solum
vesperam ? Bona quidem noX, quando imaginatio- sponsa dileclum memorat, quae singulariter intus
nes vanaeanimum non vexant, nec versantur in eo ; tolerat aestum amoris.
quando absconditaesunt ab oculis quaerentis dile- 8. Hoc autcm atlendendum quam frequentcr di-
ctum. D.lectio ipsa hanc noctem inducit, quae reli- lecti recenset vocabulum quocunque ex mysterio.
qua omnia nec respic.t, nec nota reputat, dum ad Dtlectusmeus candidus et rubicundus: ct, Talis esl
illuin qucm diligit inlenla suspirat. dilectusineus (Cantic. v, 10,16): et in praesenti, Quem
»7 IN CANTICASERMOII. I*
tiiligil anima mea. Magnacerte scrmonis hujus gra- A dilatalio in probrum verlitur? Dilatasli, inquit Do-
lii Nec mirum si frequentalurin ore, quod i'ncorde mintis per prophelain, slratum tuum, juxla me su-
fervet. Ideo et animam commeinoral. Non cnim scepisli adultcrum (Isa. LVII,8). Vides quomodo ob
verho tantum diligit, sed volo : nec solo actu, sed jtirgando ct exprobrando slrali dilalatio objiciliir
magis affectu. Quid vero sibi vult quod animam, non animae adultera:. Bonum est ergo non dilatare, sed
spiritum dicit? Forte quiadilecto quem ndhuc quae- inagis contrahere stratum cogitationis, et cordis le-
ivhat, nondum adhaerebat: qui enini adhaerel Do- ctulum. Ideo sponsa jure sibi applaudil de leclulo.
liiino, unus est spiritus (I Cor. vi, 17). El quidein Coanguslalum est, inquit prophela, stratum, ita ui
r.usquam in toto hoc cantico spiritum nominat : atler decidat : et patlium breve utrumque operire non
sed, Anima mea liquefacta est (Canlic. v, 6), ct Ani- potesl (Isa. xxvin, 20). Utrumque, id est virttni et
mameaconturbavit me (Cantic. vi, 11); et hoc ipsum adulterum. Breve enim et anguslum est cor hotninis
frequenter, Quem diligil anima mea. Id quoqtte fere ad concipiendas Dei verbi delieias, etiani eum in illa
nusquam , nisi cum absentcm quaerit, vel abesse totum extenditur. Quomodo non mullo brevitts, si
queritur. Solent his nominibus gradus quidam di- fuerit ad alia distentum? Stiflicialdilccto tuo vel bre-
slingui animaeperfectioris, et minus perfectae.Apo- vitas ista. Noliillam magis breviare, leclultinicommu-
stolus dicit : Animalis homo nonpercipit ea quwsunt ° uicando alteri. Bona quidem haecbrevitas lecluli, qua?
spiritus Dei (I Cor. n, 14). Ego animam hanc ita nescit nisi dilcetum suuin, id est Christuni, susci-
amantem et aettuantem, fervenlem et quaerentem, pere. Est enim brevitas, quae nonnisi illum susci-
nunquam non spiritualem dixerim :quippe quae licet pere novit; ct est brevitas, quae illum piene susci-
nondum plena visione, voto tamen propensiore illi pere nequit. Illa charitalis est el disciplinae; h:ee
adhaerebat, quem vehemenler diligebal. Possumus vero, infirmitatis et naturae. Utraque brevitas intel-
autem non inconvenienter sicut in spiriiu subtilem ligi potest in lectulo, vel qua cum plures non dile-
et altenuatum intellectum, sic in anima suavem et clo sttscipit, vel qtta nec illum plene. Magua cerle
tenerum affectum accipere. Per propbetam in pro- voluptas lectuli, sed magna brevitas : et ideo bene
missione Dominus dicit : Dabo vobis cor carneum lectulus magis quam lectus dicitur.
(Ezech. xi, 19). Si ergo carnis nomen in bono ali- 2. Deleetabilislectulus est de quo legis in Prover-
cubi accipilur, cur non magis animae? Ego bealam biis : Secura mens quasi jnge convivium (Prov. xv,
hanc auimam ut licenter loqttar, non lapideam sed 13). Forisnox, foris turbatio, sed tranquillitas intus
carneam magis judicaverim et nihil habentem in se quasi quietis leclulus quidam. Non esl hic illud la-
rigoris vel duritiae; sed mollem , teneram , tractabi- P mcntabile dicere : Foris interficit gladius, et domi
Iem, el sensibilem ad singulos divini verbi 5 acu- mors similis est (Thren. i, 20). Imo si foris gladius
leos. Denique quaedicat: Neque caro mea aeneaest: est, intus gaudium. Spe, inquit, gaudenles, in tribu-
sed quam spiritualis pertranseat gladius, et chari- laiione patientes (Rom. xn, 12). Ad noctem tribu-
tate se vulneratam gaudeat. Jnre ergo animam suam latio refertur, ad lectulum spes et gaudiiim. Forle
diligere dicit, exprimere volens intimam quamdam propter hoc non lectum, sed lectulum appellat,
et vividamet animatam affectionem erga dilectum parco [id est diminutivoj vocabulo; quoniam tolum
suinn Jesum Christum Dominum, qui vivit etregnat gaudium nostrum fere in spe est adhuc et ex parle.
in saecuiasacculorum. Amen. Bonus ergo leclulus conscientiae,quies et munditia.
Cor impii quasi mare fervens, quod quiescere non
SER.MOII.
polest, sed rcduudant fluctus in conculcationem et
ln lectulo meo pet nocles quwsiviquem diligit anima liituni. Est
mea (Canl. m, 1). ergo cor impii turbulentum, et tabi-
dum, etlutosum, et securn semper colluctans. Si-
1. Super hesterno capitulo hodiernum vobis in- . quidem non est pax impiis (Isa. LVII,20, 21) : re-
slatiramus convivium. Nec enim ibi cuncta dicta gnurn vero Deijttstitia est et pax (Rom. xiv, 17). /«
sunt quacdicendaoccurrunt: quaedamvero nec tacta D pace, inqtiit, in idipsum dormiam et requiescam,
quidem sunl. Illa hoc sernione discuticnda suscipi- quQniamtu, Domine, singulariter in spe conslituisti
iiius, id esl curdical, In tectulo; et non, In lecto : me (Psal. iv, 9, 10). Utrumque complectitur spei
el cur, In lectulo meo. Nam alibi lectulum nostrum nomen, et leclulum et gaudium : quia in spe gau-
dicere consuevit iCant. i, 16). Haec reputate vobis demus, et in spe requiescimus. Sed unde spes, nisi
in sorlem. Si vrjnidautem novaedisputationis super de securitate conscientiae? Jure lectulum dixerim
iis quaejam discussa sunt adjecero, in lucri ratio- mentem securam el liberam : securam proplercon-
nem (ut sic dicam) referte. Quid putalis mysterii scientiae bonum; liberam aulem a tentatione, libe-
signat lioc ipsuni quod dicil, In lectulo ? laudisne ram ab exteriore occupatione, liberam a levi cogi-
abquod occultae continet, an suggillationis? Etsi latione. Quanta tamen esse polesl in hoc corporc
iitrumqne potest, libentius tanien hic laudem acci- qtiies et libertas mentis? Brevis et exigua, et leclulo
pio : et ideo primitus in hunc seiisum inflectamus similis angusto. Multttminde decerpil reliciendi ne-
sermonem. Ego plane in hoc verbo coarctationem cessitas corporis, multum conquircndi quaenecessa-
quamdam inlelligo, ut soli secum dilccto suffieiat. ria sunl cura, mttltuin consumendi hora, rnultuni
Cci eiiim unn in bono coarctalio accipitur, si strati animsecasusimmincns, nmllutn causa latens. Cloria
19 GILLEBERTlABBATIS 2C
nost-a hoecest, inquit Paulus, leslimoiiiuiHconscien-A ctuli sensum delleclere velis ; nee erras, nec laboias
lice nostrx (II Cor. i, 12). Suavi certe se colloca- sic assignando. Solius cnim sponsae sub hoc intel-
rtt in lectulo. Q Niliil, ait, milii consciussum. Sed lcettt lectulus est, nec communicatur sponso. Nam
quanliini illtim dilatat et extendit; magis istum ar- cisi novimus Clirislum secundum carnem, secun-
ctat et cnntrahit : Sed in lioc, inquil, juslificatus iluin carnis concupiscenliam tamen non novimus.
non sum. Qui autcm judicat me, Dominusesl (I Cor. Communis quidcm carnis natura, sed non est com-
iv, 4). Vides quomodo Pauliis audet, et dicit, Cor inunis illi carnis illecebra. Non refutavit lectum do-
noslrum dilatatum est (II Cor. vi, 11). Vides quo- loris nostri, sed nou se rccliuavil usque ad sensum
modo gloriain et lestimonium conscienliae, divinac delectalionis nostrae. Ideo cum istum designat, in
coarctat respectus sentenliae. leclulo meo dicit; non communiter, In nostro. Alibi
3. Boiie ergo lecltilus nieiis sectira, sed minime siquidem legilur : I.ectulus noster floridus (Cimt. i,
superha ; quieta, non claia ; bona de se senliens,sed lii). Qui communis est, floridiis est, vetustatis niliil
alla non sapiens, niagis autem suspectam semper habens, nil corruplionis. Quando vero proprium
habens incerti noclcm judicii. In lectulo, inquit, per suum leclultim dicit, nulla ibi ftt mentio floris.
nocles. Miiltaenoctcs, scd unus lectulus. Multaeenim Suus sponsae hic est, sed insuavis est : non flori-
tribulaliones jtistorum (Psal. xxxm, 20) : sed ta- B dus,sedliorridusilli videtur.Durasatisconditio,si vel
nien qinsi non scntientcs nec respicientes uno dor- sola corruptio foret : nunc vcro ad tnfirmitatem ae-
miunt et requiescunt in leclulo, in ea iu qua vocati cedit adversitas, duplicatum incommoduin, lcctuliis
sunitis una spevoealionisnostrae. Transitnoxetnox : et nox, inlirmilas el adversitas. Sed magna vis
sed illi non deserur.t tranquillitatis suaelectulum, do- amoris, quam neulra compescit, nec illa innala,
nec tola transeat iniquitas. Multaenoctes, et altaelc- nec ista illata. Non enim vel leelulo tenetur, vel
tcncbrae : sed tamen ab altiludinc r.octisnon liment, lerretur noclc, sed in lectulosuo cl per noctesquae-
ncc lurbantur, quia speranlin Domino. Non timent rit queni diligit anima ejus. Claustralittm videtur
a noclibus, qui in htijits spei lectulo quicscunt. vox isla maxime fratrum, qui et quieli a solliciln-
Nam ct ipse novit dare carmina in nocte tribulatio- dine, et quasi pcrditi ct absconditi sunl in mullitii-
nis (Jolt xxxv, 10 : et in nocte rnandat canticum dine, habentes in altero lectulum, in altero noctis
ejus (Psal. XLI,9). Acrepistis quare sponsa dicit no- obscurum. Quodam modo enim abscondilur cujtis-
etes; et quarc plures : quare lectulus dicatur, et libet quamlibet excelsa conversatio, ubi in aequalem
(piare unus. alliludinem tola se fratrum numerositas attollit,
4. Nunc accipite quare dical sponsa, in meo. In juxta illain de Salvatore prophetiam : Ambulanl i\
lecttilo suo, et quasi singulaiiler suo est, quandiu ^ tcnebris, et non esl eis lumen, sed hiinianaelaudis lu-
singulariter in spe est. Cum vero ad spcm res ao- mcn,ut liberius sperent in nomine Domini, cl inni-
cesserit, vel magis successerit spei, ctirn jam ex tanlur super Deum suum (Isa. i, 10). 7 Quorinn
parle tenuerit dilectum ; non jam suus est hic leetu- abscondilus est vultus eoruni. Unde nec repulavi-
lus sponsae, seJ magis communis sponsi et sponsae. ii)U5cos, imo qui se ipsos iiilus non repulant; qui
Suus est, cum quasi sola sine dileclo quiescit: com- se rnundi ad usus foris non aplant; qui nee homi-
munis est, cum ipse adest. Suus est sponsae. cuin num ab ore gloriam exoptant, sed illam quaeex solo
quictalis, cl pacatis, el compositis moribus intra se Deo esl, juxta quod legilur : Eqo gloriam meamnon
collecta quiescit : comiiiunis est, cum jani incipil quaro (Jonn.\ui, 50). Ei, Qtti gloriatnr. in Domino
oblectari in sponso. Forle esl el aliquis proprius glorietur(HCor. x, 17) : hoc est, non pro donis Do-
sponsi, quando sui oblita pcnitiis, el se exula tota mini in hominum favore quiescat ; nec linis hujus
transit in ipsum,et quasi induitur ipsodilccla ipsius. admistione, spirilualis gloriae adullerel in aliquo
In leclulo suo nec effluit extra se, nec turbatur in se. ga.uriia,-sed illi referat graliam, cl quaerat in illo
In lectnlo communi affluunt illi deliciaequaedamde gloriam hoc est enim ipsum quaererc. llabel iste
praesenlia sponsi. ln illo qui solius est, sponsi amo- U in tranquillilale lecliilum, in humililate noclem.
ris exagitata incendio ebullit, et excrescit effusa et Non illtini mnrdaces cur:c circinnvolani.,iiiquietiidi
effluens. Tola transfundilur in ipsum, et in similcni iitim non cxasperant iiijuiiic; sed toluni lectulus ct
absorbeltir qtialilatem. In primo pcnes se est : in nox, toluni pax ct quies, et latcbrac.
Kcrundopcnes illam sponsus : in tertio peuiius ist 6. Numquid salis esl? Forlassis satis, sed labo-
ipsa penes ipsum, et, si dici potest, non est eisi latili; nani non salis atnanli. Dulcis cniin laboranti
Ipse. In primo quaerit : in secundo adhaeret: iu soinims (Ecftcs. v, ll). Amantis anxietas illuin
lertio unitur illi. In primo tranquillitatem propriani dormire non sinit, somiioleiitiaiu excutit, vigilias
possidet : in secundo quamdam meretur eonimiini- inducit. Amor de quiele ipsa inquietior rcdditur.
latem cum dileclo : in tertio assumitur cl absorbe- Quicscit teiuatio, quiescit occupalio, quiescit affli-
tur in quamdam charitatis et gratiae uiiitatein. Me- ctio, sed quiesccrc dilectio nescit. Tunc magis vires
lior hic lcclulus terlitis quam secundus, quantoex- cxercet dulce incendium, et flamma voraxde lati-
pressior cst unitas quam conimunilas. lionus ta- bulis evadens vacuo libciius evagatur in aniino, al-
mcn primus, per quem ad istos paratur accessus. lius possidcns, ci:aviilius depascens. Oecasione ac-
5. Quod si ail carnalis infirmitiv.isiilecebras le- cepia suiiiu siescil amor non excrcere negotiuiB.
«I IN CANTICA SERMO III. ^
Semper enim quem amat, vel praesente eo se oble- A i huc inchoatum. Propterea et initium aliquod dici-
ctat; vel absentem desiderat. In die, inquit, tribu- mur crealurm Dei (Jacobi i, 18), et tantum primi-
lationis mece Deum exquisivi manibus meis (Psut. tias accepisse Spirilus (Rom. vm, 23).
LXXVI, 3). Longe differentior quaerendi ratio nunc a 8. Ternerarius forsitan videar, qui conor inex-
sponsa proponitur. Illam non impellit afflictio, sed perta 8 exponere et de sponsaelectulo, quae illum
trahit affectio. Hle in psalmo quaerit adversus tribu- suavius forsan et secretius collocavit, quam coii-
lalionem ; ista ad amoris usum et oblectationem. jectura nostra possit atlingere. Quapropter de my-
Ad hoc enim refcrt et quieiis lectulum, et noctis steriis ad mores descendamus, et dicamus hoc esse
latibulum, ut quem diligit, et inconcusse recolat, et dilectum in tectulo, et per nocles qttxrere, cum post
sincere sapial, et dulciter sentiat. Ergo mullo po- cordis slrcpitum ct carnis moluin , quietis et prae-
tior in diligente quam in indigente quaerendi ratio : sentium obliti, primitivas quasdam futurae dulce-
quamvis jure dici possit quod sancta quadam dtiiis caplamus delicias. Habes ergo (ut brevitcr col-
semper eget amor avaritia. Semper enim ad secre- Itgam) in hoc capitulo occasionem, actum, et cau-
tiora exxstuat, et qtiaetenet non reputans, volubili sam. In diligente causa, actus in quaerente; oppor-
se raptat in anteriora rotatu; et vitalis instar rotae taoitas^.ero et occasio in lectulo et nocte innuilur.
spirituali levilate ad superiora toto conatu a<tolli- " Breve atitem capitulum, quoniam bonus lectulus, in
tur, de terra vix paululum aliquid altingens. Deni- quo suscipit mens fatigata fomenlum, irno fervens
que et in Paulo nondum se comprehendisse arbitra- incendium, in quo amor dum offendiculum r.on ha-
tur : sed ipse ad anleriora extensus, quasi rationa- bet, dcsiderii usum exercet ardentius. Sed jam nos
lisrota sequitur, quo illum rapit spiritus lerventis hic paululum quiescamus, et in illo utinam Iectttlo,
desiderii (Philipp. m, 13). Siquidem et cum con- in quo sponsa dum quievit, dileclum quaesivit : ut
summaverit homo, lunc incipiet (Eccli. xvm, 6). In experientiae sensu in nobis ipsis ediscere possimus
praasenti quoque sponsa dum tenet lectulum, non quod nunc alios docere conamur, quam dulce sit
hoc contenta, ardenlius requirit dilectum. Ille illi in hoc lectulo quiescere, etdilectum quaerere Jesum.
leclulus : ille dilectus. Lectulus, dum infirmam et Christum Dominum nostrum.
atigatam suscipit : dileclus, dum inflammat et suc- SERMO III,
ccndit. Lectuluset dileclus, quia quicscit in illo, el Quwsivi illum, et non inveni (Cant. III, 1).
concupiscit ct deflcit in ipsum. 1. Non solet sponsus semper, vel pro tempore,
7. Miraris quod dico lectulum ? Audebo et adji- vcl pro quantitate aniniae se quaerentis voto respon-
ciam vilius aliquid, imo sublimius super omnem p( dere. Qumsivi, inquil, et non inveni illum. Gratuin
gloriam laudis ejus. Quanto enim pro m'e egit vi • cerle verbum, qumsivi: sed, noninveniillum, grave.
liora, tanlo bonitatis suae dedil indicia majora. Quidni grave et inlolerabile sic quaerenti, el sic
Ipse parvulis lectulus, ipse pullis est nidulus : Ete- amanti? Nemo enim eo quod ardenter quaerit, nan
nim passer invenit sibi domum, el turtur nidum ubi anxie caret, tantoque cumulatiore anguslia, si vi-
ponal pullos suos (Psal. LXXXIII, 4). Vis audire qua- cina spe jamjamque apprehensura fraudatur.,
lis lectulus ? Jacta cogitatus tuos implumes adhuc Quanto magis illa, quam expertae et perditae inter-
et infirmos in Domino, et ipse te enutriet, donec naedulcedinis provocat esuries! Credibile est secuiir
formetur et firmetur Chrislus in te, et ocurras in dum multitudinem retractatae et revolutae in cordc
virum perfectum qui fluctuare non possit. Bcne dulcedinis, acriori ad quaerendum ictu everberari
ergo lectulus, qui mihi factus est a Deo justitiaet animum amantis. Deniquead dilectionis mensuram,
pax, et redemptio, et sapientia. Quis dabit mihi tali non invenientis pendatur affectus. Si quis in se un-
collocari in lectulo? quis, inquam, dabit mihi istos quam talem expertus est vel dilectionis vel desiderii
pulvillos , et cervicalia hujuscemodi assui sub cu- senstim, proprii aestimare potest conjectura exein-
bito et capite meo? Felixcervical, quod sibi sponsa pli, quam querulo sponsa corde protulerit : Non
supponit: Lmva ejus sub capite meo, et dextera illius D I inveni illum. Nusquam conscdatjo, nusquam refri-
amplexabitur me (Canlic. n, 6). Alterum jam possi- gerium, sed ubique tribulationem et dolorem in-
del, alterum sibi pollicetur. Laevam tenet, sed dex- veni, dum illum quem ardenter diligo, et instanter
tram quaerit. Deleclaliones enim in dextra lua usque quaero, non inveni. Denique posuisti me, non dico.
in finem (Psal. \\, 11). Quasi de lectulo tendit ad tibi contrariam,. sed a tequasiexlraneam, et facta
lectulum. Suavissimum mihi cervical, bone Jesu, sum mihiraetipsi grayis (Job vn, 20;. Gravis plane,
spinea illa capitis tui corona. Dulcis lectulus illud quam taedet vilae, taedet luininis hujus, quoniam
crucis luae lignum. In hoc ego nascor et nutrior, lumen oculorum meorum et ipsum non est mecum.
crcor et recreor, et super passionis tuae altaria me- Ubi erit foris consolatio, si intus in mc ipsa le ab-
rnoriae mihi nidum libenter recolloco. Quod si ma- sente turbatio? Conturbatum esl cor meum, dereii-
jora datuf et arcaniora persenlire divinaemajestatis quit me virtus mea, el lumen oculorummeorum meo-
mysteria, nrbil illud a lectuloet nocte differt, si quis rum et ipsum non e»t mecum (Psal. xxxvn, 11).
ad futuram contempletur plenitudinem , non for- Tria haec tecum abierunt, virtus, veritas, identitas.
mulain pcrfcctionis luunanse. Nam et perfeclius no- Quomodo enim virtus eratin doloris lecto, in noclc'
strum lniperfectum csl, el (ut vcrius dicam) vix ad- lumcn, ct in divisione et separationc id ipsum? Ad
23 GILLEBERTIABBATIS 24
me nuiic respicit illa prophetalis exprobratio :.A mililas, quam ainor el majestas. Paululum majesta-
Quousquedissolveris,fitiavagu?(Jerem,xxxi,22) De- tis obliviscere, ut misericordiae recorderis. In te
nique et Cain, ex qtto egressus est a facie Domini, omne desiderium meum. Utquid non ante te? ut-
vagus factus est et profugus. Ego quidem non ita quid absconditus est a te gemilus meus, qui tolus
vaga et profuga : magis enim quaerens quam fu- est pro te? Dissimulas et differs, et avertis faciem
giens; et, utlicentius loquar, tibi fuga pluscompe- tuama me, el factasum conturbala. Propterea que-
tit. Annon vaga, quae de lectuli angustiis transeo ror et causor, et clamito : Non inveni illum.
ad ambitum urbis, discurrens per plateas, per vicos, 3. Felix conditio, quando dicere datum fuerit :
per vigiles ? Qui adhaoret Domino, tinus est spiritus Dilectus meus mihi, et ego illi. Nunc vero ego dileclo
(/ Cor. vi, 17). Dulce hoc ipsum , ct ideo dura se- meo, sed nondum ad me conversioejus (Cant. xi,
paralio. 16, etvn, 10). Amara quidem amanti commutalio.
2. Quomodo dissipata esl haee idenlitas, dissiliit Idcirco pro vice vocem commuto : Non inveniitlum.
unio, et ad me dimidiala rcdii? Nam tota a te non Omnia tempus habent, ct suis spatiis universa sub
discessi. Desiderio enini in te feror, sed a praeseu- sole transcurrunt. Quando eril ut cum sole perma-
tia differor : habeo aliquod in desiderio solalium, neant, et ante mulabilitalem lunae, ul in aeternitate
ted totum illud abscondil et absorbet de dilatione: " stent, et non transcurrant cum tempore?Nunc vero
supplicium. Quo paclo non absconditur omne sola- omnia tempus habent, et habet forsilan suum tcm-
tium, quandiu abscondis faciem tuam a me? Dc- pus aeternitas ipsa. Dicuntur cnim ct tempora aeter-
uiquc, sicut ait propheta, Consolalio abscondita est! na. /Etema ergo in se aeterna sunt, sed nobis parala
ab oculis, quia faclu est inter dilectos divisio (Osee; sunt tempore suo. Omnia tempus habent : tempus
XIII,14, 15). Sed mihi abscondita, qttoniam mihii amplectendi , el tempus ab amplexu longe fieri
fuerat haecunio indulta. Tu enim bonorum meorumi (Eccles. lii, 1-8). Quod ergo eril aptum magis,
non cges. Rona enim mea, dona tua sunt : ideoi quam nox, aniplectendi temptis? imo quis erit aplior
mihi incumbit desolatio, dum a te separari contin- ad amplectendum, vel lectulo locus, vel nocte tem-
git. Tu virtus mea : tu lumen oculorum meorum : ptis? In pace Iocus luus : et ideo quietis tempus; el
tu mihi ipsum : tu mihi totum. Denique defecitt pacis tibi paravi in corde meo lcctulum. Veniat di-
caro mea et cor meum, ut de reliquo in me nec: lectus mcus, veniat deleetatio mea, et requiescat in
carnalis affeclus nec cordis mei sensus respiret; ; cubili suo. Tu forsan dispensatorie differs : sed
sed sit Deus cordis mci, et pars inea Detis in aeter- non capit amor impatiens de dispensatione solaiium.
num (Psal. LXXII,26). Si hanc partem perdidero,, p Scio mihi repositum tempore suo : sed de fugacis
inanisctvacua remanebo.quasi terra sitiens, etquasii tarditate temporis amor causatur. Tu differs : ego
vas perdilum., Assume, assume, qui ebrius es, siti- quidem diutius non fero, sed surgam et circuibo
ctitem, et vacuo vasi tuae plenitudinis 9 portionemi civitatem. Contemno lectnlum, et initium sermonis
infunde. Quid parcis torrenti illi uberlatis tuae? Heui derelinquo, ut ad pcrfectiora ferar.
me! quam raptim transit torrens islc nostris iu con- 4. Nam etsi sponsa sum et perfecta pro regulae
vallibus! Cito quidcm transit, scd Irahunt me post modulo humanx, inilium lantum accepisse mc re-
se in aelernumdcsiderium imparlitae deliciae.Deliciae : puto, ad quod restat respiciens : Surgam, el circuibo
abeunt, sed desiderium relinquunt. lllae excurrunt,i civitatem, qumram per vicos et plaleas (Cant. m, 2).
etistudexcruciat. Quanto sunl enim praerogata dul- Jesu bone, quid est quod alicubinon inveniris, qui
ciora, tanto molestior de dilatione mora. ltane, Domi- ubique crederis ? Multaequidera mansioues in domo-
ne, suave videbitur tibi miseram mora tali torquere: Palris tui sunt: sed numquid alias deseris ad alias
animam, etde pcenis diligentis et quaerentis le ri- transiens, qui infinitus ipse et immensus es? Ubi-
dere ? Si majestas te abducit, misericordia inclinet. que erealurarum totus es, creans et conlinens : sed
Si te non indulges dilectae, miserere vel affiictae. infinitatem tuam creatura nttlla polest exprimere,
Afllictasum et humiliata nimis, et a gemitu cordis>D qttamvis virtutem nulla non possit ex parte in-
mei mecum illud rugiens : Non inveni illum. Ubii nuere. Ubique lotus es per existentiam : sed non
nunc multitudo viscertim tuorum et miserationumi aequaliter in singulis per effieientiam. Nam etsi ex
tuarum? Diu etnimisdiu continuerunt sesuperme. toto te tibique opereris, non tamcn totum quod po-
Dilecta tua abscntis desiderio iu dolorem se fundit, tentiae tuae est ubique, imo potius nusquam, ope-
•»ttii te contines? Joseph malemeritos de se mise- raris. Indifferenti enim virtute eflicisin minimismi-
ratus fratres, noa poterat se continere : sed com- nima. et in magnis majora. Cum ergo virtus tua
mota sunt viscera ejus, et quis esset, blande inno- ubique et tota operetur, nusquam lamen tota ex-
tuit (Gen. XLV,1-3). Et quidem tenerior esse solet peniiitur : quia cum volueris, suppotit tibi efflcere
ad gratiam sponsi pielas, quam fratris. Tu mihi majora; nec tota exprimitur, quia veritatem non
plus quam Joseph. Tu enim frater; tu sponsus. possunt ad integrum aemulari simulacra. Omnia er-
Quis dabit mihi te fratrem meum? Ego me totam ad go le mihi monstrant ad cognitionem, sed'non om-
quaerendum impcndo, et tu me suspendis, sponsus nia me movere possunt intus ad devotionem. Ubi-
et frater? Ergo eris in dilectione minor, qtii es ma- quc in te impingo, sed non ubique compungor. Ubi-
jestatesiiperior?Magis sibi respondent amor et hu- que le mihi ingerit rerum spccies et usus et ordo.
*5 IN CANTICA SERMO IV.
sed Verbum sapientiam, non Verbum salulem. Ver- A num, adest. Ubique te sequilur curiosa scrulati ii,
bum aulem sapientia et salus, id est Christus Je- et per singulos operum tuorum gradus discurrens,
sus, tantum in civitate Dei nostri, in 10 monle qund fide tenet, conatur transfundere in affectum,
saucto ejus. Propterea surgam, el circuibo civita- et admirandae majestati devotione respondere. Ad
lem. Surge, inquit Paulus, <jr«idormis, et exsurge a dilectionis incentivum omnia Evangelii documenta
mortuis, et illuminabil le Chrislus (Ephes. v, 14). deducil: nt in quibus verilatem suscipit, virlutem
Surgam ego, non de mortuis operibus, non de pra- persentiat te ipsum sponsum suum, Christe Jesu,
vis moribus : sed de bonis ad meliora, de moribus qui vivis et regnas per oinnia saecula saeculorum.
ad mysteria, de mysticis ad manifesta, de serenis ad Amen.
suavia. Surgam, et circuibocivitatem illam, de qua SERMO IV.
dUnur : Magnus Dominuset luudabilis nimis, inci- Surgam, et circuibo civitatem, per vicos et plateas
vitate Dei noslri, in monte sancto ejus (Psal. XLVII, qumram quemdiligit anima mea (Canl. m, 2).
2). Ergo surgendum est ei qui in monlana vult cum 1. Circuilus iste nou est pervagationis, sed inve-
Maria conscendere (Luc. I, 39). Et prodigus ille II- sligationis. Ad si vagatur quae circuit, IIOII evaga-
lius in se reversus : Surgam, inquit, et vadam ad tur tamen, non excedit terminos civitalis, non loca
"
patrem meum.Prudenter ait, surgam, ittirus ad eum, quse dilectus perambulare solet. In circuitu ambu-
qui in coelisest, Patrem. Sed nimis exilem et ma- lat, sed intus ambulat per vicos et plateas civitatis.
cilentam spem reposuerat in sinu suo, mercenariam Sapientia enim in his viis se ostendit hilariter, ct in
conditionem patrem rogaturus. Modeste qtiidem pro plateis dat vorem suam. Ideo in istis circuit, quia
meritis, sed de paternae miserationis copia humili- novil ubi soleat illi uberior occursus esse dilecti.
ter nimis el injuriose seuliens, vere famelici dans in Circuibo, inquit, qumrens per vicos et ptateas. Fre-
hoc animi indicium et inedia confecti. Dicam, in- quens tibi esl, o felix anima, talis circuilus, et ac-
qttit, ei: Pater, fac me sicut unum de mercenariis cessus familiaris, et nota sunt tibi omnia civilatis
tuis (Luc. xv, 18-19). Non enim poters.t jejunam et hujus, circuitus et recessus intimi, angusla vico-
maciam spem ad majora porrigere. Surgam, inquit, rum, ct lata platearum. Introduxit te rex in cellara
et vadam ad palrem meum. Iste de quaerendo nil vinariam : numquid non et in omnes alios secre-
niovetur patre, tantum de fleciendo sollicitus. Quae liores recessus ? Omnia tibi sunt aperta et pervia, et
sponsa est, ccrla de gratia postulat praesentiam tan- ttsu quodam ad bcatum hunc expeditam le sentis
lum, Surgam, inquit, et circuibo civitatem, el qum- circuilum. Ideo non cunctanli, sed confidenti simi-
ram quem diligit anima mea, iuvenlionem stiflicere „ lis dicit: Circuibo civitatem. Et quanlum putatis,
reputans. fratres, quantum solalii confcrl invisere interim et
5. Vide si non in prsescnli haec possit observari crebro conterere H gressu loca in quibus slare so-
distinctio, quoniam patris exposila est et parala lebant pedes ejus quem diligil? Nescio quo pacto
cunclis indulgenlia : deliciae vero fugaces et recon- loca, in quibus aliquid boni experli siimus, expres-
ditae, et latibulis gaudentes. Ideo ille dicit: Surgam sius id ipsum imprimunt memoriae, et ex ordine
et vadam. llla vero : Surgam et qumram. Denique ante mentis depingtint oculos, et quod jam experti
ct pater occurrit pcenitcnti, sponstis se subducit sumus in ipsis, iterato speramus. Ego loca ista uon
diligenti. Misericordia sui profusior est, deleclatio corporalia, sed spiritualia crediderim, opporluua ad
parcior. Id autem non incongrue ab utroque posi- animae exercilationem spiritualem ; propterea in his
lum intelligitur, quod dicitur, surgam. Non permittit accipiamus circuitum.
te Paulus quae sursum sunt qua;rere, nisi prius re- 2. Circuitus iste aut recordationis esl, aut invesli-
surrexcris (Coloss. m, 1). Non poles quae sursum gationis. Circuit enim qui vel nota reeolit, vel ex
sunt sapere, nisi prius illa quaesieris. Quid euim est ipsis notis colligit quse nondum sunt nota. Cir-
iila bona quae sursum sunt, invenire, nisi quodam cuit quodammodo qui uota recordatur, vel per-
dulccdinis ct experientiaeguslu persenlire illa? Ideo D scrutatur nova. Circuitus quidam est, cum ea quss
cuncla pciiustrat et scrutatur, ut quod amat, alicubi jam fide et intelligentia tenemus, ordine retracta-
degustet. Surgam, inquil, et circuibo civitulem, qum- nius. Circuilus quidatn est, cum ex his quaejam
ram per vicos et plateas, quem diligit anima mea. tenemus, ad occulliora tendimus et penetramus.
Multum sibi liduciicsanclus amor assumit.Quantum Circuitus ille oblectationis est, iste rationis. Ille
enim putas diligehat, qu» tantum praesumebat? amicabilior, iste aculior. Et quamvis ille circui-
Surgam, inquit, el circuibocivitatem. Non veniet iu tus magis accommodatus sponsae videatur, neu-
conspcctum liium, Domine, omnis hypocrita. Ab- trum tamcn iili negabimus. Sive enim nota et
scondit se Adam, ex quo bonae conscientiae ausum comperta levisit, sive investigat nova, in omni-
ainisit (Gen. m, 8), et iuventum sedoluit, qui ma- bus amoris tantum fomiteui quaerit. Bonus qui-
gis quaerere debuerat. Qui liete diligit, fugit conspe- dem rationis circuitus : sed quando ratio ipsa in-
ctum luum : quae vero sponsa est et charitatis do- tra tidci regulas se coiiiinet, et ejus terminos non
tata munere, eliam fugitantem inseclatur. Quo ibis, exccdit, de fide ad fulem, vel de fide ad intelli-
hotte Jesu, a facie vehementis desiderii? Si ascen- geniiani perlingens. Intelligentia quidem, elsi fidem
derisin ccelum, illic esl : si desccnderis in infei- exccdil, non tamcn aliud cotituetur qnam quod
.47 GILLEBERTI ABBATIS 2S
flde continelur. In ii.telligcr.lia quam in ftde non A sequentiam in ordine, ut et in se ipsa ptikiira sit,
cerlitudo major inest, sed serenilas : neutra vel et in universitate supervacua non sit, et cuni re-
erral, vel haerel. Ubi vel error vel Inesitatio est, liquis inconsequens et repugnans non sit. Sive enim
intelligenlia non cst : tibi baesitatio est, lides non res naturae agatur motu, sive libero arbitrii 12
est. Et si fides admiltere posse videtur errorem, nutu, sive divinae inslinctu gratiae, sive singulis
non est vera nec catholica fidcs, sed erronea cre- his rationibus, sive conjunctis res agatur, qua;-
dulilsts. Fides, ut sic dicam, veiitatem reclam te- libet a divina inlus invisibilitcr operante eflicacia
net et possidet; inlclligenlia revelatam et nudam et modum accipit et motum : modum el quasi le-
contuctur; ratio conalur revelare. Ralio inler fi- gem quamdam ordiuis et motum actionis. Non
dem iiiiulligenliamque discurrens, ad illam se eri- modo enim ab eo cujuslibct motionis nativa fa-
gil, sed ista sc regit. Ratio plus allquid quamcre- cullas, sed cujuslibet facullatis administratur motio,
dere vult. Quid aliud ? Conspicere. Aliud est cre- ut simul ab ipso sit et viitus, et motus virtutis.
dtre, aliud est cernere : non tamen aliud, quain Moltis vero intentionis pravae, et ab ipso habet quod
quod fide concipit, conspicere conatur. Et si non- motus est, et ab ipso non habet quod pravus est.
dum sincerc videre potest, quibiisdam lamen ac- " Neque enim ab ipso est, quod in minus ordinatum
commo.latis experimentis conjicere tentat, quaejam finem dirigitur : sed ab ipso cst, quod inordinatio
soliila fide concepit. Ralio supra fidem conatur, ipsa mira prorsus ralione in ordinem redigitur.
lide tamen nititur, fide cohibclur. In primo devota 4. Vide venditionem Joseph, deseensum in iEgy-
est; in secundo prudens; in tertio sobria : et, ut plum; egressum et insectationem Pharaonis, sub-
sic dicam, fides lenet, tuetur ratio, intelligentia mersionem exercitus, et ereplionem Israel, quo-
intueiur. Bonus isie circuilus, in quo mens ralio- modo incarnationis et passionis Christi, el ere-
nis duclu pervestigando procedit, sed a fide non plionis nostrae serviant mysteriis : et mtiltis quidena
recedit, instructa a lide, et restrieta ad fidcm. Er- in locis similia diligens reperies. Non ergo possent
ronea plane, si non cuncta ad ejus referat examen, antiqua delicta novis dcservire sacramentis, nisi
et citum ratiouis ineessum ad fidei maturitatem ca- occulta ratione divina intus operante providentia.
stiget. Bonus ciieuitus, ubi justitia Dei revclatur Nec enim illa anliqna casu quodam et indifferen-
ex fide in fuiem. Bonus circuitus, ubi quis trans- ter ita provenere, quibus nova postmodum a pru-
formatur a clarilate in claritatem tanquam a Do- denti dispensatore et observatore diligenti adapta-
miiii Spiritu (// Cor. ur, 18). Bonus circuitus, ubi rentur mysteria : magis autem illa ad hortiin sunt
quis posteriorum oblitus, ad anteriora exlendit se- ri significationem (non hominc illud inlendente, sed
metipsiim, si quo modo comprehendat (Phitipp. m, Deo disponente) praeparala, quam haec illis aptata.
12, 15). Boinis certe circuitus, non modo cumnova Quid denk[ue,quoii Dominuseo polissimum teinpore
semper et occultiora comprehenduntur, sed cum ad passionem addiclus, quod hac hora, hoc die,.
jitm apprehensa novo et recenti semper affecture- hoc morlis affeclus genere ? quis istc aut negct my-
volvuntur : cum non modo quod restat, penetra- stica, aut credat forluita ? Quo die est homo con-
tur; sed quod jam penctratum esl, freqiicnler itera- ditus, co reparatus : qua hora sententiam pertulit,
lur. Jucundus circuittts, et sponsae non ignotus. indulgentiam meruit. Per lignum mors inducta,
Ideo coufidcnter dicil: Surgam, ct circuibo civi- per lignum vita reslituta. Et nescio quis ista non
tatem. divinitus dispensata, sed humanilus adminislrata
3. Quae aptius esse poterit civitas quam illa, de contendit. Ilabes agni paschalis tempus, habesim-
qua dictuin est : Gloriosa dicla sunl de te, civilas maculalam hostiam; habes ereptionis Israeliticae
Dei': (Ihal. LXXXVI, 3.) Et quidem universitas crea- de ^igypio horam, habes ercptionis luae gratiam
turae dici polest non inconvenienter civitas Dei, ab de saeculi errore, de vanilate, dc nativilate corru-
eo condila, et ab eo disposita. Gloriosa plane et pta : et hoc simpliciter contigisse credis, Deonon
pro speeie, et pro ordim;.. Nam pro actibus ini- D dispensante, sed Judaeo operante, quanivis non ob-
nus justis, quos dcpravatae menlis producit liber- servante ? Hacc, inquam, quae tam apte concurrunt.
tas, quantum in ipsis est, mrnus [al. nimis] in glo- de crucis ligno, de tempore, de hora, de die, ct
ria : nec ex ipsis est, quod ordinem divinae dis- reliquas quae observari, prudenter possunt, circum-
positionis non effugiunt, quem non intendunt. Soli stantias, Judaicae deputas de:nenliae, non divinae
atitem vere gloriosi sunt, qui divinae disposilioni sapientiae? Prorsus in eam salubri remedio, et cum.
supponunt studium, sollicili primae conditionis in- antiquis in unam formam concurrente sacramen-
tegram servare gratiam, vel resarcire corruptam. tis, et forluitus casus cxcluditur, et humanus in-
Isti gemino quidem modo gloriosi efliciunlur : na- tuitus, sed nori divinus nutus. Et in Isaiae pro-
turali cum caeteris condilione, et voluntaria prae phetia invenies ad Ezechiam dictum : Data sunt
caeteris coaptalione ad ordinantis el dirigentis Dei omnia hmc in manus Chaldworum (Isa. xxxix. C).
nutum. Dicitur ergo civitas Dei universitas crea- Ubi data esse dicit, ostendit non tantum prophe-
lurae; quippe legibus administrala dispensalionis lice praedieta, sed etiam judiciaria quadam aequi-
ipsius. Ipse universaecrcatunc speciem existenliae l;ile diclata. Ex his ethujusinodi passimperomncm
praestal in proprio gencre, in usii cllicaeiam, cor.- Scripluraruni lexluin, cui dubiiim residcbil, divi-
29 IN CANTICASERMO IV. 3l>
nam paiiter virtutem et sapientiam juslis legibus A (Isa. xi.ni, 18,19), Jure nova, qu:e ab anliquo
pravas ralionalis creaturae non inspirare quidem, currentis naturae nequaquam conclusa sunt legibus.
sed dispensare voluntates? Quod si ita est, mullo Laus ejus in ecclesia sunclorum. Quodam utique
minus ambigi potest motus caeteroruui animan- excellentiaeprivilegio, non taiilum cequilatisdispeu-
tium, quaenaturali ducuntur affectu, et sensuum satione, sed gratuito sanctitatis dono et munere.
vel imaginationis tantum aguntur judicio, non ar- Lans ejus in ecclesia sanctorum: quoniam ita laudcm
bitrio lationis i divina dispositione minime exem- ejus sanctorum ostendit actus, ut illam allendat af-
plos. El ut semel concludam, universarum vel es- fectus. Sancti enim excellenter graliaruin dona
seniiam, qua inbocaulin hocrerum generesunt, vel suscipiunt, devotionem persenliunl, gratulalionem
exislenliam qua sunt, vel usum quo aliquid efilciunt, persolvunt. Ideo quodam laudatur privilegio in
justissimus, potenlissimus, prudentissirnus mode- Ecclesia sanctorum : extra Ecclesiam laudatur mi
rator aelernis et immutabilibus movet, el mutat, nisterio insensibili et muto rcrum, vano homiutim.
et continet decretoruin regulis, el cunctam crea- In rebus insensatis conditio; in homiuibus non re-
turam nusquam exorbitante regit justilia, quasi natis aliquanla cognitio, in neutris lamen dileclio.
ordinatissimam et dispositissimam civilatem. Nam dilectio Conditoris sui in primis nulla, in se-
5. Haeccine ergo civitas est universitas crea- B cundis non sancta. Luus ejus in ecclesia sanctorum.
turae, quam sponsa circuiluram se proponit? Cir- Sanctus enim ct quje condita sunt, ul naluraliler
cuierunt sapientes hujus saeculi rerum naturas, et sinl, ct quae dispensata sunt, ut inconvenienter et
in artifieio suo operantem adverterunt sapientiara inordinate non sint; et quae praedeslinala sunt, ut
Dei. Operantem dico, sed non opus de quo legitur : beate, sint, universa perscrutatur el aeslimat quan-
Deus autem rex nosler ante sascula operutus est sa- tum datur: ut per haecauctoris juxta vires colligat
lutem in medio terrm (Psal. LXXIH,12). Cognove- notionem, migrct ad ajmulationem, rapiatur in affec-
runt in opere arlilicem, sed non glorilicaverunt, tionem.
aut gratias egerunt (liom. i, 21). Fidelis anima 7. Haecergo civitas spirilualis esl, haec Ecclesia
omnia replicat et recenset in laudetn Dei.et omnem sanctorum, quam circuiluram sese sponsa prae-
creaturani provocat ad glorificandum, ut se ipsam sumit. Deus bone, quanta hic utilium copia specu-
excitet in gratiam, el universiiatis contuitu divi- lationum ! Quis cnim satis existimare possit, quata
nuni stimttletur in amorem. Circuivit Salomon, et pulchra ef quam plurima sint ubique speclacula i>i
de cedro jLibani dispulavit usque ad hyssoptun sacrameulis, exemplis, miraculis? Priina salvatio-
(/// R?g. IV, 33). Circuivit in Ecclesiasle, el de r nis, secunda conversationis, attestalionis sunt lertia.
clemeiitorum postquam disseruit circuilu. ad hu- Qttid vero, cum de mysteriis, cum de moribus ad
manos actus disputationem derivavit, ut de traES- remunerationes aetemas temporalium meritorum
eunle rcrum vanitate adpermanenteir. transiret vc- adtniratura mens assurgit ? Qttantum ibi profusis
rilalein. Circuivit Job, imo circumductus est ma- votis refundiliir gaudii! Filii liominutn, utquid dili-
gis a Domino per terrae fundamenta, 13 per mea- gilis vana, el qumritis mendacium? (Psat. iv, 3) ut-
suram, per lineam et bases, el lapidem angula- qtiid aniinum ad aliena oblectamenta convertilis, la-
rein, et astra matutina, et liliorum Dci jubilum : boriosc quaeritis labentes delicias? Quasi ad manum
per niaris ostia, ct vulvam, et vestimentum, et ca- maleriam fidei noslrae lcnetis mysleria, ad memo-
liginosos infantiae pannos : per terminos, vectes, riam prompta, ad meditandum profusa, ad sub-
et ostia, pcr ortum diluculi, et aurorae locum, et sislendum perpetua, ad sufficiendum plena. Filii,
cerlas quasdam caeterarum rerum naluras (Job inquam, homintini, imo filii Excelsi, alumni religio-
xxxvin, xxxix). Omnes enim numerare longum nis, qni regularis disciplinae limina leritis, ulquid
e.at, quae omuia prudenter intuenti admirationem arida fauee aquas coenulentas sititis, coelestesfasli-
Conditoris facerent, et pie considerauti amorem. dilis ? Utquid cogitationcs admittilis in animum, ad
Et baec communiter omnibus proposila sunt ra- 0 quarum actiones non millitis manum ? Qttod agere
tione utentibus, et Condiloris sui majeslatem ma- penilus detrectatis, ulquid studiosa mente retra-
nifesta pulchritudinis suae specie commendant. Sub ctatis ? Experti frequenter estis quod omnem hanc
tam pulchro lamcn velamine pulchriora sunt, quae inanem pompam recogitataelurpiludinis citus exci-
Jatcnt salvationis nostrae sacramcnta, et multiplicia pere solet exitus poenitudinis. Denique et pudor est
spiritualium dona gratiarum. prodere, ct pcena reticere. Meditationis ergo mulate
6. Denique et David in llne Psalmorum cum om- maleriam, sed servate instant:am. Quam fcedum est
nem creaturam in Iaudes Dei concitassel: Cantute, tunc studia vestra minui, cum mulantur in melius?
inquit, Domino canticum novum, laus ejus in eccle- Hoc autemdico; sicut exhibuistis animum ad cogi-
tia sanclorum (Psal. CXLIX, 1). Vere novum, cujus lalus affectuosos fcedae turpitudiiiis, ita exhibete
uescit antiquitatem materia, faslidium gratia: quae nunc ad fecundos circullus pulchrae veritatis. Cir-
semper est amore recens, usu recenlior. Vere enim cumdaie Sion, inquit Psalmista, et complectiminieam
novum,quod hominum animos ad aclernaminnovat (Psal. XLVII,13). Circttmdate meditando, complecti-
beatitudinem. Deniijue legitur : Ne memineritisprio- mini amando. Complectimini eam, ut ejus sit et
rum, ct aniiqua ne inluenmini; twra mtoqueegofacio coinpniiciisio integra, rt colloeatio intinia. Plus
Sl GILLEBERTI ABBATIS 35
nliquid Innuere videtur complexus quam circuitus. A / hendere lolum. In mcdiostinl admissa per gratiam,
Compleius simul continet lolum, circuilus de alio et in circuitu sunt exclusa per differenlemnaturam.
in aliud facit transitum. In hoc tamen circuitus In medio sunt, quia unita pcr coutemplationem: ct
praestare videtur, quod ea quaecomplectimur, indif- In circuilu, quia disjtineta per comparationem. Quae
ferenter et involute conslringimus: ubi vero circui- est enim sedcs ista, nisi ea dc qua loquitur Apos-
tus est, singula serialim discutimus. Ille contentus tolus, lux inaccessibilis, quani inhabilat Detis
cst summa, iste discurrit per singula. (/ Tim. vi, 16)?Denique quantumlibet oculata sint
14. 8. Esuriens enim et quacrens animus, dum bcata ila animalia , et illuminat illa ut quanlum
illum non satianl aliqua, semper rapitui ad reliqua: possunt, capiant; et excedit, ne ad tolum suflicianl.
el quodam volvitur circuitu, currentisdesiderii pro- 0 quam ampla ibi speculatoria, quam laiae plateae
tractus rotatu, donec replealur in bonis esuries in illa luminis iufinitate patent, quam coarctati et
amoris, ei occupet in illo cursus sui statum, in quo counili el protensi in illa simplicitate, charitate,
tcrminum non invenit. Nulla enim quae creata sunt, aeternitate vici! Viae illae,viae pulchrae,et semitae
in conditionis sua; statu infinila sunt: et ideo mens pacilicae.Non est in illis vel errare vel laborare se-
quae circuit, uuiversa pertransit, nusquam requiem niitis. Undique occurrit ibi sponsus, ct laeto, ut sic
capiens ubi finem reprit. Solus ille requies est dicam, vultu se offert et influit cordi dilectae, ut de
amanti et refectio, qui linis est omnium, et cujus caeteronon indigeat quaeri Jesus Christus, qui vivii
nullus est finis. Propterea sponsa, in circuitu suo ct regnat in saeculasaeculorum. Amen.
cuncta pcrtransil, ut pertingal ad ipsum: Surgam, SERMO V.
inquit, circuibo civitatem. Circuibo in cunctis, eum Per vicos et plateas qumramquem diligil anima mea.
quem diligo quaerens, sed nusquam reperiens. In- (Cant. 111,2.)
visibilia ipsius, per ea qtiae facta suut, intellecta 1. Longum hesternus sermo in exsequcndo spon-
conspiciuntur (liom. 1, 20): sed tainen nullius crea- saecircuilu liaxillimilem. Gratiaelibi, Domine Jesu
turae quamlibet excellentis, et ad ipsius accedenlis Christe, quod fecisti tam dulcia faucibus meis elc-
imitationem, plene vel instruor indicio, vel incendor quia lua, super mel ori meo. Ideovix ab ore quaese-
oflicio. Tanlum enim et pigrum, et tardum, et inef- mel gustata sunt discedunt, ut alia sticcedant: cum
lieax ad Conditoris commcndalionem eorum quae mora ruminantur, et si deglutita fuerint, suavi quo-
condita sunt, redditur ministerium, quantum no- dam ructu denuo redcunt ad ruminandum. Poierant
scitupa verilale dislare simulacrum. Ergo circuibo baecomnia breviter etcursim dici; sed materiae quae
civilatem, univcrsa perlingens, universa perlran- C ( tiactatur gratia , comedentis blanditur palato, et
siens; perlingens, qua ex parte ipsius imaginem quamdam sui appelentiam facit, non facile cedens,
ditlerenter praeferunt; pertransiens, ubi citra per- cum semel addticta fuerit in discussionem. Nam et
fcctum subsistunt. Circuibo civitatem, ubique ca- quem mandendum infantulo nulrix comminuit
piens refrigerium, et fastidium patiens. Quonam panem, 15 jam satis studioso dente subactum ali-
euim modo non me refrigerat, quod amoris mei quoties eum in ore detinet, gustus illecta sapore.
pigntts aliquod portat, praefertindicium, indicit me- Et nos Cantici hujtis solidos aliis, si qui forte iu-
moriam, noliliam inducit? Sed iterum quonara digent, comminuentes cibos, gustatae suavitatis ja-
pacto 11011 tolero taedium, dum quadam me recogilo cturam facere nequimus : sed ita alieno inservimus
praeludiimagine, el umbra detincri, nttdam et sim - usui, ut et noslro satisfaciamus in parle desiderio.
plicem non tenere veritatem ? Circuibo civitatem, Denique cum terminatum reor sermonem, et coni-
quoniain in lolo ejus lam pulchro ambitu ubique petenti fine conclusum, impatienti exhalatione epulae
refoveor, sed nusquam reficior. verbi redeunt ad labia : et dum abundantiae suavi-
9. Nec me fatigabil iste circuitus, douec paleat tatis eructatur memoria, ad discussionem revoeatur
plenior aditus, ut intrcm in sancluarium Dei, et materia. Quidenim? cur non ficus freqtienler con-
intelligam in novissimis ejus. Habebit ibi circuitus: D cutitur, cujus fructus plenc iiunqtiam excutitur?
tcrminum, cuui repleti fuerimus in bonis domus Quid mirum si convellitur saepius, quaepropria ex-
tuac, Domine; cum intellexero in novissimis ejusi spolialione fecundior effecta, cum vellicantis videtur
illum qui primus estet novissimus, iuitium et fmis. certare manu, et decerpentis aviditatem ubertate
0 qualis ibi circttitus erit, pergere ab ipso in ipsum, convincere? Non talis illa cui maledixit Dominus
ire etredire : desiderio ire, delectatione redire; dum1 Jesus, nihil in ea fructus inveniens, pro sterilitate,
semper ejus, quod experientia desiderat, prsesentia1 ariditalc aetcrna condemnans illam (Marc. xi,
satiat: ut mens possidentis el contuentis, et illi sitt 13, 14).
per appctentiam intenta, et illo sit sufficienter con- 2. Vide quomodo aridas fecit fides Cliristi Ju-
tenla! Sic enim pennala illa et oculala auimalia in1 daeorum traditiones et dogmala philosophorum.
medio et in circuitu sedis Dei legunlur (Apoc.IV,6). Quomodo arefecit flumina A£gypti.Non est in eo-
In medio, quia voli sui perducuntur ad intima: ln1 rum doctrinis et interpretationibus fructum invc-
circuitu, quia redivivo semper volo fcruntur iu1 nire, dc quo legitur in Psalmo : Terra nostra dabit
«•.uleniipsa. /11medio, quia eorum jam complelum1 fruclum suum (Psal. LXXXIV, 13). Non potesl in eo-
est votum : In cir^uitti, quia 11011 suflieiunt comprc- riim vicis ct platcis Christus inveniri. Jam, 0 Judaei,
33 IN CANTICASERMO V. 5*
eragravit a vinculis vestris: jam dimisit domum A piam in hoc genere distinetio, et arciioris respectu
luam, dereliquit haereditatem suara (Jer. xn, 7). alia reputatur latior. An non tibi videtur latitudo
Denique facti estis quasi tugurium in cucumerario, mandati, ubi nerao compellilur ad perfectionem, sed
quasi civitas quae vastatur (Isa. i, 8). Sed el de pla- infirmae non modo valetudini, sed etiam voluntati
teis nihilominus legitur, quia corruit in plalea veri- inferioris gradus permiltitur licentia ? Gratias tibi,
las (Isa. LIX,14). Siquidem de Gentium philosophis Domine Jesu Christe 16, quod nobis salutis occa-
diclum est quod veritatem Dei deliuuerunt in men- siones paras, et ita vegetis et alacribus proponis
dacio (Rom. i, 18, 25). An uon tibi videtur congrue consilium, ut etiam a;grolis disponas remedium, et
accipi in vicis, Israel secundum carnem; quoniam pigris dispenses ascensum. Non modo vicos districte
de uno erant semine Abrahae,et in unum compacti viventium habet civitas tua sancla Jerusalem, sed
et coarctati rilum, una lege conslricli? Sapientes eliam plaleas humiliora et planiora diligenlium. Sic
auiem Gentium jure adumbrantur in plaleis; quo- in omni professione et ordine, quae sponsa est, ejus
niam effrcnala liberlale et licenlia, extra vcritatis quem caste diligil, vestigia quaerit, quatenus habeat
evagati sunl tramitem, de raajestate divina sentien- undecunque ct operationis exemplum, et amoris
tes et asserentes non minus absona dignitati, quam incendiura. Non dedignatur ab his etiam qui foris
reluctantia veritali. Judaei paupertate inlelligentiae " sunt, qui nulla arctioris disciplinaeregula constrin-
circa divinae singularitalem constricti substantiae, guntur mutuari virtutis insignia : reputans ferven-
usque ad Filii el Spiritus sancti personas non po- tiorem ibi frequenter affectum, ubi inferior fuerit
luerunt fidei incrementa dilatare. Genlium philoso- ordinis gradus.
phi per planum diffusi, et nullo divinae eruditionis 5, Quid dicemus de his qui nusquam salutis oc-
obice tardati, deorum induxerunt numerositalem in casiones quaerunt, ubique causantes et remissioncm
naturis, infinilatem in personis, sentientes inter se in pbteis, et in vicis indiscretionem? Denique tales
singuli varia, univcrsi vana. multi sunt, qui omnes perscrulautur professiones et
3. Sed quaejam auima in istis vel vicis vel pla- ordines, sed in eis nulla invcniunt quaeillos trahaut,
teis iuquirit sponsum? Concubina est, si qua est, sed cuncta quibus ipsi detrahant, calumnianles qtiod
aut adultera, quarum altera contubernium cum dislrictio in aliis sit nimia, in aliis nulla. Islorum di-
sponso non -habet perpetuum, altera malefidura. cereest,et quidem quammiseretarn vere: Non inveui
Quid enim ibi quaerat, ubi casta non occurrit sa- illum. Pravus certe sensus, ut dicas : Ecce Christus
pientia, sed peregrina et meretricia? Talis tibi de- hic est, imo ecce illic. Pcssimus vero, si dicas : Nec
pingitur in Proverbiis, occurrens vecordi juveni ubi r hic, nec illic. Utrobique quaeritsponsa, et hic, et illic.
transit in platea prope angulum, advesperascenle Qumram per vicos et plaleas, quem diligit anima
die, in noclis lenebris et caligine, mulier ornatu mea. Per vicos districtionem accipe, per ptateas di-
meretricio, praeparata ad capiendas animas, garrula spensationem. Neutram in ministris Ecclesiaesini-
et vaga; nunc foris, nunc in plateis, nunc juxta stre interpreleris. Utramque Ecclesia recipit, in
angulos insidians (Prov. vn, 7). Suspecta est mihi utroque sponsa quaeril Christum. Noli in altero tan-
talis platea, in qua mulier tam varia et versipellis, tum; in utroqtie Christura quaere. Vicis plateas in to
blanditiarum suarum insidias vecordi machinatur ipso conjunge. Quaeris quomodo? Si te coarctat af-
juveni. Nescio enim quid obscurum et distortum et fliclio, aut voluntarie suscepta, aut violenter im-
fucatum mihi significat nox, et angulus, et ornatus pacta; intus in cordc gaudio dilalare spiriluali, et
meretricius. Suspecta est mihi omnis doclrina, aut jam vicis platcas copulasti. Nonne libi videlur
certe despecta, quae nullam inducit de Christo n-:cn- utrumque tenere, qui in tribulatione dilatatum sibi
tionem : quae ejus me nec sacramentis renovat, nec ketatur? (Psat. iv, 2.) Apostolus in arclo tribulatio-
praeceptis informat, nec promissis inflammat. Nam nis quamdam lalitudinem optabat illis quibus ail:
Judiei qiiidem habent in pagina ilium, sed in inter- Spegaudenles in tribulalione patienles (Rom. xu, 12).
pretatione non hahent. Adhuc enim velamen est ma- D Denique ad spein latitudo refcrtur : Habentes, in-
gis in eorum menle quam lege. Nec enim auferri quit, tantas promissiones, churissimi, dilatamini *t
potcst, nisi cum conversi fuerint ad Dominum. Su- vos (II Cor. vi, 13). Angusta est nobis in praesenli
specta est milii lam in divinis sensibus quam in hu- res, spcs vero lata. Arcta possessio, cxspeclatio qui-
manis usibus unius licentia, alterius reslriclio, ob- dcm profusior. Ergo ad latitudinem spei plateas istas
slinatio utriusqtie : unius in divina naliira numero- referlo. Spe gaudentes Apostolus dicit. Piopheta
sitas, altcrius singularitas, utriusque caecilas. ldeo vero : Adhuc replebuntur platem tum choris luden-
sponsae non dedcrim in istis vicis et plaleis quae- tium (Zac.lt.vin, 5). Vides quomodo sibi de spe et
rere dilectum. Alios illi assignemus vicos, alias pla- plateis sentiunt consona Apostolus et Propheta?
teas, quam sibi Chrislus dcsponsavit in fide et veri- Utcrque enim gaudium assignat.
tate. 6. Simul etiam hoc adverlendum juxta aliam di-
4. Et quidem gemina quaedam est conversatio fi- stinctiouem, quod etiam in vicis mansio est ad do-
delium. Alii lalam sectanlur viam : alii arclissimae mesticas utilitates : in plateis, ferialio qusedam ad
se Lradunl disciplinae. Nam ctsi scribitur, Arcta via jucundilatem. (n plateis enim chorus est et conven-
auceducitad vilam (Mattlt. v, 14) : est lamen qttae- tus ludeiitium, Ergo vacationis et laelitiaeusus ir>
3S GILLEBERTI ABBATIS 3S
plateis est. Bonae quidem plateae, in quibus alacri jA clrinam Patris inlelligitin angusliis illis, ct proteii'
satis agilitate in leves contemplationis saltus animus dil a fme usque ad finem forliter, donec de vicis ad
se spiritualis exagitat. In plateis ergo quasrit sponsa plateas evadat: et qui perfectiores sunt et plateis
quem diligit, dum domesticis evoltila curis, dum ex- assueti, aliquoties ad angustias vicorum subito si-
tra corporis effecla niansioiicm, el domum terre- nunlur relabi. El quis perfectior illa qttaesponsa di-
strem quantum datur deserens, quam libere, tain cilur? Ecce ei ipsa per vicos et arclos quosdam
laete contemplari studct. ln vicis est mansio diulur- meatus quaerit dileclum. Non est otiosa diflicultas
nior : in plateis quidem brevis, sed dulcior. In vicis ista qua;rendi. Per banc enim et exercetur ejus hu-
virtutum usus esl et exercitium, quae necessa^ae militas, et desiderium excitatur. Quoties in inextri-
nobis sunl, dum in corporis hujus habitaculo mo- cabilibus me scnsi quasi vicis crrantem, et angu-
ramur ; in plaleis vero, feriata quaedam felicitatis, sliis animi conclusum, cum subilo vicinas in plateas
futurse praeludia. Et vide nune verborum seriem. evasi, et eduxit me in latitudinein bonus Dominus'
Primo ponit vicos, consequenter platcas. Habes ct In vicis exspiravi fere, sed in plateis respiravi sta-
in Psalmo simile : Quam dilecta tabernacuta tua, tim. Latiludo quaedamet liberlas exoccupata;et ex-
Domine virtutum! concupiscit et deficit anima mea peditae mentis in plateis tibi commcndatur.
in alria Domini (1'sul. LXXXIII, '
2, 3). Miiaris spon- B 8. Sed considera ne libertatem istam dcs in oc-
saesedulitatem ? ordinern sequere. Noli te pruden- casioneai carnis, ne coacerves lutum in plalea tua,
tiorem vel promptiorem sponsa praesumere. Primo, luium illicilaecogitationis. Alioquin sicut lutum pla-
exerce te in opere virtuali, ut deinceps ad veritatis( tearum delebit le Doininus. Lubricaverunt, ail pro-
speculalorium conseendas. Quid iliac iugressuint pheta, inplateis vesiigia nostra (Thren, iv, 18) : lu-
paras qua exitus est? Cum sponsa per vicos ad pla- tosas volens intelligi eas, in quibtts sil lubricits in-
teas veni, el cum Psalmista post tabernacula virtu- cessus. Non luto, sed auro sternanliir plateaeUne.
tum ad ampla veritatis atria : alioquin ordinem sii Non ibi sit lutum, nec tamen siccitas et aridilas
convertis, pervcrtis. Quanto magis coangustali sunt quiedam sit tibi; sed fluant flumina ibi aquae vivae,
vici, tanto uberiora et liberiora sunt intus olia men- spiritualis quaedam fltientia metlitationis. In plateis
tis. Quid otia dico? devotionem dicerem justius. aquas islas divide in latitudine liberae mentis Sa-
Arcta exterius disciplina anitnam intcrius dilatat. pientia, Quasi platanus, inquit, exaltata sum juxta
Sive libertatcm, sive laetitiam in plateis intelligas, aquas in plaleis (Eccli. xxiv, 19). Non iu plateis
ubi ampliores quam in hoc Ordine noslro platcasi solum, nec solum juxta aquas, sed juxta aquas, et
rcperies? Sed ncc facile dixcris ubi sint arcliorcsi r( in pluieis exaliuta sum, inquit. Ut laeta prodeant
vici, ubi major libertas, et ad usum et ad exerci-. genimina sapientiae, quantum putas cooperatur et
tium virtutis, quam in hoc Ordine et conventu san- otium liberum, et irrigatio crebra sanclae meditatio-
cto. Et ideo major ad bonum liberlas, eo quod sitt Bis? Jure quasi plalanus exaltatur, quae sie planta-
minor licentia in malum. Quo major districlio, eoi tw. 0 beatas vere plaleas, in quibus sapientia sic
major direclio. Arctiores 17 vici, ampliores plateasi crescit, sic exaltatur et supereminet, perspictiam se
eflrciunt. Quid ergo cst per vicos et plateas Jesumi ostendens, et non indigens quaeri! El vide quomodo
quaerere, nisi hc.c se modo ct restringere et exteu- s*:ctilari prudenliae aliqui totam sui cordis lalitudi-
derc ad capicndam de ipsius illustratione laetitian?? nem exponant, quantum distendant animum et di-
7. Vis ut titraquc intus in menle assignem, pla - latent in plateam, ut plantent ibi plantationem in-
teas cl vicos? Nonnc tibi videtur in vico quodam ett (idelem, hoc cst germen alienum : quomodo el coa-
velut in arclo positus is cujus vexalur palienlia, ea- tinuis exercitiis et meditatione frequenti el doctrina
slilas arcetur, coanguslalur charitas? Qui in nullo> illam irrigent. Ideo cernas in illis laelam ei uberem
virtutis studio libere et sine labore versatur, sine; et exaltatam saeculi sapientiam, et frutificantem
laboie el anxio conatn animi, num libi quasi in viciss bujus mundi sensum : sapientiam vero quae ex Deo
loratus videtur? Et quamvis non sine labore, noni D est, humilem et obscuram, et inveniri non posse pe-
sinc conatu quaerttnt, lainen eliam qui tales sunt,» nes ibos.
quictem in illo quem diligit anima sua, quasi pcr 9. Exi in plateas et vicos civitatis : otia discute,
vicos qtiaerunt. De quibus propbela, Domine, in an- scrulare ncgolia eorum qui judiciis vacanl, qui le-
gustia qumsierunt te : et, /n semila judiciorum luo- nenl cathedram, qui scdent pro tribunalibus; con-
rum, Domine, sustinuimus te. Rudibus et novitiisi templare quid aganl in publico, quid in cubiculo.
istud sacpiuscvenit, qui solent vel variis tentamcn- Nunquid apud illos pura cl vera coelestis cminet
tis, vel quodani taedio laborare, quando eos aut car- sapieutia? Numquid expressa est in moribus, quse
nis desideria coarclanl, aut virtulum non exhilaratt in sermonc versatur? numquid in prospeclti iuvenies
oblectatio. Et beatus qui non cst scandalizatus ini illam? numquid exaltatam sicut cedrum in Libauo,
istis, qui non offenditur, qui non perdit Jesum, sedI ct sicut cypressum in monte Sion ? nam et in bis
magis quaeritper vicos lales, qui in angustia quaerit,, montibus exaltalam se gl&i'iattii'(i6irf.,17). Noaiiua
non sicut dc quibusdam dicitur : In angustia qum- ipsa mysteriiim continent: ncc otiostis est etiam
sierunt te; in tribulatione murmuris doclrina lua eiss ordo verborum. Praeeedit Libanus in laude sapien-
(lsa. xxvi, 8,16). Imo et exercitia virtutis, et do- tiae,Sion subnectitur : post covdis mundi eandoreiti,
31 IN CANTICASERMO VI. 38
ad conlemplandaeverilatis fulgorcm ascendis. Mun- A . nomine. Nobis satis est, si nostris in claustris saltem
ditia meretur notitiam, non hanc litteratoriam tan - adaraetur. Nusquam coramoditas major : ideoque
tum, sed quamdam dulccm et intimam, ac ipsis major confusio nusquam, si penes nos non inveni-
animae medullis infusam. Denique puritas veritalis tur Christus. Non iuvenitur forma justitiae, si piorum
socia est, et comes est, et praeviaest. Idcirco montes operum non est intentio pura. Nam ipsa Isetitiaest
istos, Libanum et Sion, in laude 18 sua sapientia mentis quaedam divina alacritas, quae de ipsius prae-
eopulat. Montes islos apud quos illorum assignarc senlia cpncipi solet, et quam vere possumus praesen-
poteris, qui litibus aut exercendis aut dirimendis tiam ipsius interpretari. Haec, inquam, coslcstis ct
vacant? Non potest apudillos inveniri sapienlia, in excedens affeclio, non est res facilis et passim obvia.
quibus non invenitur locus sapientiae. Aniat Liba- Hanc praecipuesponsa, ut pnto, designat, dicens.
num, amat Sion, amat plateas, liberlale gaudet et Qumsivi,el non inveni illutn quemdiligit anima mea,
sublimitate. Quanta perversitas, si sapientia qttae Christum Jesum qui vivil et regnat in saeculasaecu-
litibus vacat, quae lucra sectatur, supereminet, et lorum. Amen.
divina latet? Supereminet litigiosa, et ea quaepudica SERMOVI.
est, quaepacifica, quaebonis consentiens, contempta Num quem diligit anima mea vidistis? (Cant. m, 3).
delitescit velut in obscuro. IUa excolitur, ista negli- R 1. Sponsa moram in quaerendo patilur, et quam-
jitur, ac sisterilis et.parum lucrosa. Neglecta plan- dam illi diflicultatis umbram sponsus oblendit, co-
latio in altum non crescit. Raro in plateis quasi piam sui non statim indulgcns. Illa lamen, cnlente
platanum exaltatam inveuies. Non est obvia, non studio, sedulitatem conlinuat, querelam ingeminat:
est frequens. ldeo dicit: Qumsivi, el non inveni Non inveni illum. Fratres, si sedulitas subrnovetur,
illum. desidia quando admiltclur? Si non invenit amor,
10. Ubique teritur, ubique vertilur in quaestione, quando inveniet tepor, quando rarilas orandi,
ubique venerabile est nomen Jesu. El utinam quod quando remissio? Quid ergo nunc conlra raritatem
vox sonat, vila dcpromat, exprimat imilatio, emi- oraudi et remissionem inter vos disputo? Non est
neatel eluceat in moribtts! Qui penes te sapicntiam opus medelam adhibere morbo quo non laboralis.
quaeritassidentem , inveniat illam in ipsis foribus Peregrina sunt a vobis haec vitia. Quis enim ve-
tuis, in ipsis sensibus, in modestia et compositione slrum, qui non sit ct frequens et fervens in ora-
hominis exterioi is. Nam quasi fores sunl, per quas tione?Et li torpor abest, videte ne vos dilationis
interioris prodeunt habitatoris indicia. A fructibus laedia defatigent, et infringanl desideria vestra.
cognoscitur, si apud te Jesus moratur. Accedit ad ,^ Utrobique reatus est, si sit anima vestra vel in po-
te sponsa, folia vertit ficttlneoetua;, quaerit in te fru- slulatione remissa, vel in exspeclalione defieiens.
clum, quaerit dilectum. Hic est enim fructus dulcis Sponsae desideria audis dilata : et tu ad primum
gutttiri ejus. Felix es cum hoc abundaveris fructu, 19 oralionis luae pulsum, inspirationis divinaedeli-
cum Dominitui sponsam isto satiaveris cibo. Esca cias libi uon affluere querulus causaris? Nunc cce-
ejus, esca electa. Deliciaeejus sunt tecum esse diler pisli, et tam cito a directione sua tuus infringitur
ctum suum. Non invidet, non zelatur. Dilectura spiritus? Quid si tibi illud de Evangelioimpropere-
Stiumomnium vult esse dilectum. ldeo apud oranes tur: Sic non poluistiuna horavigilare mecum?(Malth.
quaerit, ut illtim apud omnes aut inveniat, aut in- xxvi, 40). Vigilate crgo et orate, quia nescitis qua
vitet. Quoeriteniin apud illos Jesum, quorum quaerit hora dilectus vester adveniat. Pertinax oratio per-
profectum in ipso. Quaerit per vicos el plateas, sed tingit ad finem. Et si tibi in initiis sicca et velut sa-
iion iri omnibus invenire potest. Qumsivi,inquit, et xea videatur, oleum tamcn gratiarum elicies de
non inveniillum. Paulus omnium sitiebat salutem, hoc saxo durissimo, tantum si perseveres, si te lon-
in visccribus omnium Christum invenire cupiebat, gior mora non dissolvat, si non dilatione tua vota
omnes cupiens in visceribus Christi. Sed enim audi lcntcscant. Molesta plane amanti dilatio : sed solent
quid dicit, quomodo quosdam deplorat. Neminem, I) ] protracta desideriaamplius crescere. Quid vobisnota
inquit, unanimem haheo. Omnes qum sua sunl qum- ingero? Vexatio crebra ipsa vobis hujus rei dabit
runl, non qum Jesu Cliristi (Philipp. u, 20,21). intellectum, imo jam dedit, idque frequenler. Cre-
Ptttas quod apud eos inveniri Cbristus queat, qui bro vos exercitatos inveni in hujusmodi studiis. Non
ipsum ut inveniant, non quaerunt? Et multos quidem possum gloriari hos me genuisse affectus in voliis :
sic qux'rentes reperies aliud praeter ipsum, sed ta- gaudeo tamen invenisse vos in istis. Et si non haec
men per ipsum. Tractatur in consiliis, disceptatur in vobis studia formavi, utinam in illis fovere vos
in judiciis; in scholis disputalur, canlatur in eccle- possim! Et ipsecustos sum; ideo illam mihi sponsae
siis. Religiosa sunt li.-ecnegotia : sed vade ad exitus vocem saepe replicatis: Num quem diligit anima
aquarum, ct pensita quis generalior istorum fmis mea vidistis? 0 beata anima, quam tam sancla desi-
est operum. Vide si non per haecomnia quaedam deria exercent! Desideria dilectae,dileclae qusenescit
exerceantur mercimonia de Christo. Qiiaestuosares nisi de Christo rogare, quae lalem invenla erumpit
nomeneslChristi. Nil pensius, nil opiatius. Felix in voceni : Num quem diligil anima mea vidislis?
tamen qui nominis hujus virtutenr seclalur. Apud 2. Dcnique sponsa est, quae talibus invenitur oc-
illos tractetur, discepiciur, dispul^tur snper h"c rupata scrutiniis : Invenerunt me, inquit, cuslodet
39 GILLEBERTI ABBATIS 40
dvitatis. Qui ficti et fallaces sunt, nihil tam refu- A lantes 20 suam , vel ex tepore proprio aviditatem
giunl, quam ab his inveniri custodibus , ct si dc- alienam metientes. Languidus enim et remissus
prehenduntur, non facile convincunlur. Cain factus amor, culpabili quadam patientia non tamoptat,
est vagus et profugus super terram, inveniri for- quam exspectal futura bona. Qui vero ferventior est,
midans. Omnis, inquit, qui inveneril me, occidet mc ardenti fertur desiderio, repositam pleniludinem
(Gen. rv, 14). Non vult pcccatum occidi, non vult furtim et ex parte deflorare tentans. Quia lalcs plu-
pati salutarem in eonfessionne verecundiam, medi- rimos novil sponsa cuslodes, quodam sub ambiguo
cinalem castigalionem magistri. Non vult inveniri, interrogationem librat : Num quem diligit anitna
quia non vult mori. Nam ubi non veretur interfici, mea vidislis? Sit prudens, sit fidelis, sitcustosse-
sed magis se fovcri confidit, impudenter se jactat duliis, et disciplinaediligentia hostium coerceat ir-
indisciplinatus affectus. Sed sponsa ullro se offert, ruplionem ab ovili. Non lamen slatim sciet amatoria
laeta sponsi occurrit sodalibus. Quidni laeta? Non canere, et sponsi internuntius ejus monstrare prae-
invenitur quasi fugiens ultorem, sed quaerens ama- sentiam, et in recessus secretos raptim admissus
torem^/jitieneruitt me custodes; non sunt iuvenli, stillare de intima aliquia dulcedine. Valde enim est
sed invenerunt. Diligentia ipsorum in hoc commen- irnparis gratiae, furliva et fucata adulteri deprehen-
datur. Pigri cusiodes et male fideles nullam in hoc; " dere lenocinia, et legitimos sponsi adventus conci-
adhibent diligeutiain : non circumeunt, non quaerunt liare. Malorum quia frequens'est experientia, facilis
si quem inveniant caulcriatam habentem conscien- est notitia. Spiritualium vero sensuum quia rarus
tiam, signo atnoris casti et studio quaerendi pro- usus esl, et exile judicium, tenue satis est indicium
dentem dilectionis incendium. Non conveniunt sub- de ipsis, nec possunt spiritualia nisi a spiritualibus
ditos, ct forte molestum ducunt si compellantur abi dijudicari. Et ideo non possunt nisi a spiritualibus
i,>sis. Nonnisi interrogati proferunt verbum solaliii demonslrari, quales sunt de quibus legitur : Quam
quidam, nec tunc quidem. Liltera quod habet inL putchri super monles pedes annunliantium pacem,
pagina, tantum proponil, nil superadjiciens vel in- annuntiantium bona! (Isa. LII, 7.)
duslrix vel diligcntiae. Alia est plane custodis ratio: 4. Num quem diligit anima mea vidistis ? Non
praeveniredebet, non tantum reponere: excitare magis: est una nec simplex nec uniformis visio sponsi.
et
quam exspectare quaesituros ; quasi de specula su- Exsultavit Abraham ut videret diem ejus : vidit
per lilios prospicere, qui sit intelligens et requirensi gavisus est (Joan. viu, 56), Vidit Jacob Dominum
Deum. Custos tuus sum : da mihi, Domine, linguami facie ad faciern, et salva facta est anima ejus
eruditam, ut sciam eum qui lapsus est sustentare: r (Gen. xxxn, 30). Vidit Moyses, sed posteriora vldit
verbo, et ad verbum dirigere. (Exod. xxxui, 23). Vidit Isaias Dominum sedentem
3. Et qtiid aliud optat sponsa, cum dicit : Numi super solium excelsum (lsa. vi, 1). Vidil Exechiel
quem diligit anima mea vidistis ? Vides illam noni (Ezech. i) : vidit Daniel in hominis similitudine
tam fatigatam quam excitatam sludiis spirilualibus. (Dan. VII, 13, 14), cum nondum hominem susce-
'ntellexisti pertinaciam ejus in quaerendodilectum : pisset. Sed omnis ante incarnalionem hujusmodi
vide nunc humilem prudentiam. Nescit custodes> visio in corporali monstrata est specie, non in cor-
conlemnere. Nec enim tutum arbitratur inconsultosi poris humani veritate. Viderunt Apostoli in ipsa
praeterire, quos scit dominici et conscios secreti, ett carnis veritate, et palpaverunl et atlrcctaverunt.
nuntios mandali. Num quem diligit anima mea vi- Utrique tameu intus flde Deum viderunt. Diclum est
distis ? Quid tamen sibi vult haec interrogatio sub> Philippo : Qui videt me, videt et Patrem meum.
ambiguo posita? An in hoc admonere te voluit utf Quae visio quia referatur ad fidem, quod a-ijun-
non credas omni spiritui, sed probes si ex Deo sitt ctum est declarat : Non creditis quia ego in Palrc,
spiritus? Denique non omuium est certura sponsii et Pater in me est ? Alioquin propter opera credile
praestare indicium, qui cuslodis ollicium vel susce- (Joan. xiv, 9-12). Quae enim consequentia, ut ad
perunt vel arripuerunt. Multi enim sunt quorumi D ; probandum quod Patrem viderit, inducat quia se
est oculus in universa lerra, ct juxta alterius locii viderit, nisi quod in utroque eam voluit visionem
Provcrbium, i» finibus terrm (Prov. xvn, 24). Noni intelligi, quaeper fidem fit? Propterea et de credu-
est lumen eorum cum ipsis, nec possunt illud ultrai litate consequenter adjungit : iVon creditis quia
terrae porrigere limilcm, levare ad ccelum. Satisi ego in Patre, et Pater iu me est ? Alioquin propter
quidem fideles sunt et seduli, sed hucusque ut ter- opera ipsa credite. Sj cnim habitat Christus per lide.m
lena coacervent, et terrena servent. Oculus, inquit,, in cordibus npslris, et st ipsa corda noslra mun-
eorum in universa lerra. Inexplebilis aviditas in uni- dantur per fidem, cur non et in cordibus nostris
versa terra se extendil: proplerea terrenis incras- videlur per fidem? Superiortim vero visionum ,
sata mens curis, et illius mensae serviens qui peritt quarum altera facta est in imagine, altera in
sibi, ccelestis epulae nescii dispcnsare viaLicum, ett carne, ulraque plena est vel jucunditalis vel utilita-
de supernis theoriis aliquid serenum temperaree tis; sed cum tertiae, quae est per fidem, servatur
subjeclis. Nam etsi forle qui tales sunt, de spiritua- integritas.
Jibus rogentur secretis, planam lidei et morumii S. Nam ut de Verbi apparitione, quae iu carne
respondent siifficere viam; in hoc sterilitatem so- erat, loquar : praeter vitae vcrba, quae de ore ejtis
41 IN CANTICASERMO VII 42
procedebant, quantum putas virtutis insigne iu A Augmentum tamen affert gratiarum si nova an-
ipso exteriori rcnitebat habitu? quam manifesla ejus, nuntias. Denique quod non est vel ignolum vel in-
quaeinlus erat, dabant indicia oculus, vox, vultus? solitum meditationi, sponsae nova quadam gratia
denique gestus omnis quomodo divinam spirabat dulcescere solet. Non fastidit auditus, quando fer-
gratiam? Jucunda plane visio iila, sed Deum in ho- vet aviditas : tantum de sponso disputa, et uova
mine credenti. Et quidcm illa quae Prophctis et protulisli in auribus spensae. Non suppetit tibi de
patribus ante Lhristi incarnationem facta est, divi- illo excellenti et excedenti visionis modo sempcr
iium quiddam spirabat in apparente iraagine, quan- respondere. Sublimis illa et subtilis est, et subito
tum mea se habet lides, inaeslimabileradelectatio- praeoccuparesolet aniraum, quem mundum et cxor-
nem et menti et sensui infundebat cernentis : nec cupatum invenent. Subito praeoccupat, sed non oc-
nisi quorum mtindus erat animus, apparebat obtu- cupat diu. Subtilia ista non adsunt ad volum, dul-
tibus. Nam et post resurrectionem in ipsa carnis cia deducit in medium. Simplicis ftdei capitula sin-
su* vcritatc nonnisi testibus praeordinatis a Deo gula quodam dulci disputationis tcmpcramento
apparuisse legitur (Act. x, 40, 41). Felices illi custo- suavissimos gignunt in audiente menlis afftctus et
des, si quibus tamen apparet frequenteret familia- excessus. Delicata est sponsa : dulcia vult magis
riter talis visio.praesertim illa quae est in carnis jam B
" quam fortia, nisi quod omnia potest in eo qui eam
glorificatae aspectu, qualem ettm Petrus et Joannes confortat sponsus. Narrent alii fabulaliones, con-
viderunt in monte transfiguratum (Matth. xvn,l, 2): troversias meditentur. Os tuura meditetur sapien-
sed tamen et illa prior non vera, et ista non plena. tiam, et lingua loquatur delicias, qui.sponsae loque-
Nam illa Moyses delectabiliter detentus, non tamen ris. Nam et illa tales vult qui de dilecto narrent et
contentus : Ostende milii, inquit, le ipsum (Exod. nuntient. Labia sacerdotum custodire debent scien-
xxxiti, 13, 18). De altera vero ipse Dominus : tiam : ideo legem requirit ex ore eorum (Matach.
Expedit vobis ut ego vadam; alioquin Paracletus n, 7), legem videndi el inveniendi dilectum. Num
non veniet (Joan. xvi, 7). Rona ergo visio, quani quem diligit anima mea vidislis ? Dc visione illorum
Paracletus adyeniens inducit: spiritualis est; quia se visuram praesumil: ideo diligenter investigat cu-
facta intus per Spiritum. Denique ct spiritus ante stodum visionem, eorum sperans al'oquio vel jn.
faciem nostram Christus Dominus (Thren. iv, 20). secretiora reduci, vel dulcioribus affici. Id enim est
Visio haec vel in revelata spiritualiter veritate per videre quem diligit, Dei sapientiaro et virtutem pro-
intelligentiam, vel in suavitate infusa per gratiam. penso aflectu et pura concipere mente. Bene illum
Nam et hoc ipsum experiri videre est. Gustate, in- Q conspicit, qui hoc utroque concipit modo, pure cer-
quit, et videle quoniam suavis est Dominus (Psal. nens, et pie sentiens. Dulce, puto, susurrium, quod
XXXIII,9). Suavissima certe haec visio, ct quamvis inter sponsam custodesque vertitur : et grata colla-
futurum juxtamodiim nondum plena, vicina lamen; tio, si tamen collatio. Nulia enim illorum hic respon-
21 vicina qualitate*,non aequalitate. Visio haechu- sio memoratur. Secreta valde est, si qua est, quani
manononestsupposita ingenio, vel proposita sludio, alto tegendam putat silentio. Secretum sibi : secre-
etsi aliquando desiderio gratis indulta. Dcnique non tum suum sibi (Isa. xxiv, 16). Nec audemus hic ali-
esttalis quaeintelligentiaeconcepta viribus, continuo quid inde conjicere quod sponsa curavit reticere.
tenore moram in animi memoria protelare queat. Cum eorum silentio claudamus nunc serraonem,
Subitanea est et sui juris haecvisio, in spirilu ve- prorogantes in crastinum sponsae transitum, quo se
hementi vadens et veniens. Subitanea est et mo- vigiles paululum pertransisse dicit, et invenisse
mentanea, repente veniens et repente vadens : ct quem diligit aniraa sua.
si moraentanea est, manent tamen reliquiae cogila- SERMO vn.
tionis, tam succensae, tam serenae, ct diem feslum Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit
agunt in animo recordantis. Manet quidem memo- anima mea (Cant. m, 4).
ria deguslatae et deglutitaevisionis : cujus suavila- D 1. Improbi exactores estis, et nimis instanter re-
tem qui gustare possunt, eructare norunt, et hora petitis debitorem vestrum ; dignuni tamen venia esl,
liac maxime. Eruclal enim bonum verbura cor re- dummodo jusla postuletis. Sed vos exigitis ut sol-
centi adhuc incalescens gratia, et fervida medi- vam ad quod non me obligavi. Tractaturus eram de
tatio similes effundit sermones. Multum enim transitu sponsae. Ad hoc enim et ordinis et sponsio-
intimae dulcedinis sapit m verbis, et gralissimi nis nostraa ratione teneor, et vos adhuc mihi inge-
sunt sermones , qui de gratiarum uberlate pro- ritis illud cum sponsa : Num quemdiligil anima mea
rumpunt. vidistis? (Cant. m, 3.) Sed illa modestius interro-
6. Si custos es, scito quoniam talia te opor- gationem temperat ambigenti similis, quaerens ma-
tet praeparare in occursum sponsae. Utquid oc- gis quam urgens. Novit enim nec omnibus, nec
curris, si nihil dulee, nihil novum nunlialurus omni tempore de hac visione adcsse sermonem. Ex
venis? Si nova non poles, velera profer. Ingcrc quo enim abscondit vultum suum, quis cst qui com-
nota, si uova non habes. Non tamen ingeritur templetur eum? Vos autem urgetis me, ut legeni
quod exigitur. Non quaerit qualem videris, sed vobis ponam contemplandi dilectum, et disciplinam
si videris. Suflicit nunliare qualem ipsa novit. invenlionis hujus el visionis tradam. Quid crgo ?
PATHOL.CLXXXIV. 2
43 GILLEBERTI ABBATIS 44
vuliis ut muneris divini largitatem concludam sub A ditate et dcsiderio supergrediens quidquid dici po-
regula? 22 Visio haecnon est industriae,sed graliae: terat. Cum perlransissem illos, inveni quem diligit
revelatiouis est, non invesligationis. Si quid tamen anima mea. Pertransivit illos vcl evcntilandodoctri-
ad haec potest industria cooperari, illud primum nam, vel aestimandu naluram. Pertransivit et quod
obscrvate quod scribitur : Lavamini, mundi estotc potuit ab illis dici, et quod potuit in illis conspici.
(Isa. l, 16). Secundo, ut scribatis sapieutiara tem- Quilibct cnim sint custodes isti, licet Cherubim in-
pore olii. Qui enim minoratur actu, recipiet eara terpreteris, licet Seraphim, non possunt totum quod
(Eccti. xxxvm, 25). Tertio, ut violenti sitis, etgau- de Christo est, nec eloquendo depromere, nec aemu-
dium regni, quod vobis diutius subripitur, praeripia- lando exprimere. Cunctae res difficiles, nec valet
tis (Matth. xi, 12): id est ut habeatis cor purgatum, homo eas explicare sermone (Eccle. i, 8). Si tanta
paratum, improbum. In primo efJQcierisdignus; in diflicultas est in rebus conditis, rerum Auctorem
sccundo, devotus; in tertio, vehemens : hoc est, quis indicabit, vel digne, vel plcne? Ideo dicit: Cum
idoneu3, obvius, urgens : idoneus gratiaepercipicn- pertransissem illos.
dae, obvius venienti, urgens morantem. In primo 3. Utinam nos tales simus auditores verbi Dei,
praepararis, in secundo assimilaris sponsaeexspc- qui non succumbamus his quae dicuntur, vel tar-
ctanti dilectum quando revertatur a nuptiis, in ter- B danle mgenio, vel tcpente voto; nc nos illa per-
tio properas, et sponsa non exspectat, sed properat, transeant, ne nostram excedant lam avidilalei»
et ipsos praeterit custodes. Dixissem melius, si quam capacilatem; sed magis docenlis quam com-
dixissem, Pertransit. Quod enim praeterimus, non monentis perlranseamus conatum, majora etsi non-
respicimus, non altingimus, sed contemnimus : quod dum capientes, conjicicntes tamen, aut certe con-
vero pertransimus, intelligimus illud discuiere, el cupiscentes. Quadam enim ratione pertransit quod
quasi disquirere ct penetrare. Nec inutilis haecper- sibi proponitur, qui ampliora sectatur, quamvis non
transitio. Paululum enira cum pertransisset, invenit eonsequalur Istatim. Sponsa vero eorisecula est.
dilectum. Videtis, fratres, quid proficiat consultatio propter quod electa [alias , laeta] decantat, Cutn
custodum? Devotam, sed vagam animam ad inven- perlransissem illos, inveniquem diligit anima mea.
lionem dilecti perducil. Utilis quidem consultatio : Quidni pertranseat illos, quorura et scientiae est
et frequenter quod non confert eorum qui consu- numerus, et naturae modus? Ille vero qui qucrilur,
luntur eruditio, consulentis meretur humililas. Bo- magnus et immensus, et noi. aeslimabitur alius ad
num cst ut sis ad quaerendum sedulus, non tamen illum. Non ergo potest alicno documento. aut exem-
assiduus. Nam et sponsa non tam ex studio, quam plo ex aequoperpendi. Reliqui omnes pertransibiles
occasione custodes interrogat, ct id in transitu. Tra- sunt: solus ipse pertransiri 23 non potest. Deiii-
hcbat enim illam ullcrius amor dilecti, nec vacuum que dicil: Transile ad me, omnes qui concupiscitit
esse sinebat ex otio conferre cum illis. Currebat in me, et a generalionibus meis adimpletnini (Eccli.
cordis sili, hausto iorsitan de sponsi vicinia spiri- xxiv, 26). Transile, inquil, adme; non, Pertran-
tu : et ideo minus iniendebal in bis qui benedice- site. Quonara enim modo pertransiri potest, quod
bant ore, tendens ad illum qui benedicit in spirilu, immensum est? Mensura bona, et coagitota, et con-
qui est super omnia benedictus in saeculaDeus. ferla, et superefftuensdabitur, inquil, in sinum ve-
2. Advertite istud, vos qui in transitu oratis, et strum (Luc. vi, 58). Vobis immensitas dispensatur
cum mora legitis : qui ad legendum fervelis, in in mensura : nam in se immensa est. Non ail, Re-
oranda tcpetis. Debet lectio orationi servire,'proepa- plens; sed, supere§uens. Si ergo mensura capi non
rare affectum; non horas praripcre, nec succiderc potest, immensitas ipsa quando capietur? Quo pa-
moras. Cum legis, erudiris de Christo : orans vero, cto pertransiri poterit, qtiod nec capi plene potest ?
familiare cum ipso seris colloquium. Et quanlo sua- Denique nec sponsa pertransire vult, sed dicil :
vioris est gratiae cttm illo, quam de illo loqtii ? Si Tenui, nec dimillam illum. Paululum cum pertrans-
quaedam spiritualium detrimenta suslinent visilalio- p issem illos, inveni quem diligit anima mea. Forte
niim, propter orandi raritatem, qui lectioni vehe • propinqui erant sponso vigiles hi, quos cum paulu-
mentitis vacant; quid dicemus de his quos aut iu- lum pertransissct, invenit dilectum. Quodsijuxta
disciplinatae colloculiones dissolvunt, vel anxiac divinam ejus accipimus dici naturam, quis creato-
quaestiones scindunt? Denique monachorum cs' nou rum spirituum ad immensitatem et majestalem il-
colloquium, sed silentium : uon quaestiones, sed lam proxime accedit? Nam etsi similitudo inesse
quietem seclari. Aut si admiltenda est inquietudo, inlelligitur, longe lamen infenor et dissimilis digno-
dilectionis esse debct, non contentionis. Habet enim scitur. Non est enim, Dominc, quis similis tui.
amor sanctus inqiiietudinem suam, sed qualem lc- Proximitatem forte ergo hanc, quam excludit con-
gis apud prophetam : Non lacebo, et non quiescam, ditio, cognitio admittit.
donec egrediatur ul sptendor juslus, et salvator ut 4. Sed quis audeat abyssum illam divinae sapien-
lampas accendalur (Isa. LXII,1). An non similem tiae, cujus non est numerus, ingcnio creati spirims
animi sui passionem intimal isla cum dicit : Cum perceptibilem definire? Lucem, inquit Apostolus, lia-
pertransissem illos 1 Ferebatur impetu ferventis bitat inaccessibilcm(I Tim. vi, 16). Lux ista nobis
aiuoris, ideoquc pertransisse se perhihel, quasi avi- inaccessibilis est, scd nos non surnus inacccssibilcs
45 IN CANTICASERMO VII. 1«
illi. Proptcr quod dicit : Prope fecijustitiam meam, A dicet conditionis. Sic illum habct prlncipem 24
et salus mea non elongabitur (Isa. XLVI, 15). Prope gratiae, ut confiteatur participem naturac.
facta est, quia incarnata : proximior, quia revelata : 6. Quod si et ccelestes illos angelicos spiritur
niagis autem proxime facta, quia donata. Prope contuitu sanctissimae quam sortitus est animae, ip-
facta est justitia Dei Patris Christus Jcsus carnis sum supereminere dicamus; non erit a lide alienum,
nostnc susceptione; sed gemino hominum genus sed omnino congruum dignitati ejus personae. Et-
omne cxcessit privilegio, quantum speclat ad hu- enim si minoratus est paulo minus ab angclis pro-
manaenaturae statum, aequitateet integritate : quia ptcr partem, qua indulus est, carnalem : par tamen
praeter illum nemo mundus a sorde, nemo immunis cst illis secundum substantiam spiritualem, et supe-
a corruptione. Dotatus est ergo duplici hoc munere, rior secundum praerogativamvirtualem. Et hos ergo,
praecessitqucparticipes suos. Itaque et reliquos om- sponsa, pertransi. Nam et illi custodes tui, et cura
nes fidcs tua pcrtranseat, ut in illo solo perpendas tores tui sunt qui dicunt in propheta : Curatiiwws
aequitatcmjusliliae, et intcgritatem consimilis natu- Bubylonem, et non est sanata (Jer. LI, 9). Hos, in-
rae. Sed tamen paulttlum pcrtransi : quoniam sicut quam, pcrtransi, et in dilecto tuo privilcgii singula-
nos longe excedit justitia et incorruptione, sic prope ris dotes contemplare. Illi administralorii spiritus,
factus est naturae indifferentis conditione. Nescierunt B non operarii salutis : ipse vero magni consilii An-
Judaei in illius existimationc pertransire Moysen, gelus, qui operatus esl salatem in medio terrae.
pertransire Abraham, pertransirereliquos vel patriar- Propler quod et Deus exaltavit illum, et donavit illi
chas vel prophetas : qui illum sicut ununfde reliquis nomen quod est super omne noiuen. Jucunda con-
aestimabant, nec aliquid habere gratiae praecellentis* templalio, in ccelesti familia contueri esscntiae sim-
Denique dicebant: Abrahamet prophetmmorluisunt, pticilatem, serenitatem mentis, et mutui suavitatcm
et tu dicis : Qui manducat meam carnem, non morie- amoris. Jucumla contemplatio contiteri perpetuita-
tur in mternum? Quem te ipsum facis? (Joan. VIII, tem exislentiae, puritatcm intelligentiae, scientiae
52, 53.) Noluerunt Joannem pertransire, sed dice- profuuditatem : tum etiam humilitatem in obedien^
bant, quia Joannes ipse est Chrislus (Luc. III, 15). tia, tranquillitatem iu diligemia, facultatem in effi-
Non passus est tamen eos in se remanere Joanncs, cacia. Omnes tamen pertransi, et intuere quantus sit
sed opinionem infideliter praesumptam a se avertit: iste qui ingreditur ad salvandas gentes. Quem in-
iVilfl$«»« igo. inquit, Christus : medius aMemveslrum gredientem in orbcm terraeangelicaelaudes inducunt,
stut, quem vos mrscilh (Joan" I, 20, £6"). et triumphaliter regredientem, cum 'admirationis
5. Nescit Synagoga pertranslre, sed ad caetero- cantico rcducunt : Quis est iste qui venit de Edorn^
rum mensuram sestimavitillum : efquasi blasphe- tinctis vestibusde Bosra? iste formosusin stola(Isai.
miam opponebat ci, quiacum homo esset, se faceret LXIII,1), utique carnis suae.
Deum. Sed Ecclesiaepertransivit fides, et invenit il- 7. Jure quidem formosus in stola sua, quae sine
luiu unctum oleo tmlilim prm consorilbus suis (Psal. commistione concepta cst, et de Virgine nata est, et •
XLIV,8). Et quam uberi unctus eral oleo, de cujus ab omni non modo corruptione, sed etiara corru-
plcnitudine omnium noslrunVinfuditvulneribus !|Nos plionis fomite immunis conservata est, et in sepalcro
cnim sumussauciusille quidescendit in Jericho, qui dissoluta non cst, et die tertia resuscitata, quadrage-
incidit in Iatrones,qui exspoliatusest,ct vulneratus sima in coelum assumpla, omni dic (quod stipcr om-
est, el semivivus relictus. Pertransierunt plurimi, nia mirandum et amandum) in salutis cibum cre-
et nullus erat qui salvaret. Pertransiit magnus ille dentibus proposita. Quis non ad singula ista mire-
patriarcba Abraham : non enim erat ille justificans, tur amanler ct dicat: Quis est isle tam formosus(n
scd tantum justificatus in fide futuri. Perlransiit sua stola ? Cucurrisli per haec omnia admirationis
Moyses : non enim erat gratiae dator, sed legislator, gcncra, imo stupidus per singula substitisti, et ecce
et ejus legis quae neminem ducit ad perfectum. Nec dcnuo nova tibi admirationis materia inde cxsurgit.
cnim ex legejustitia. Pertransiit Aaron. Pertransiit 0 Satis in illis exercitatus fueris : hic iterum ad stu-
sacerdos, et eisdem hostiis quas indesinenter offere- pendum cxcitaris, quasi illud tibi dicatur prophctae,
bat; non poterat mundare conscientiam ab operibus Ne memineris priorum, nova ego facio (ld. LXIII,18,
mortuis ad serviendum Deo viventi (Hebr. IX, 14). 19).
Pertransiit patriarcha, pontifex, et propheta arido 8. Quid magis novum, quam quod in mysterio
tam auimo quam opere; imo et illi in hoc saucio Dominici corporis mutatur materies, et species ser-
saucii erant. Solus illc Samaritanus vcrus viso illo vatur? PrisTina manet forma, sed nova gratia, quia
misericordia motus est, sicut misericordia tolus est; nova substantia. Nova quidem non in se, sed in hu-
et infudit oleum vulneribus, se ipsum cordibus, jusmodi specie. Novum plane quod carnis Dominics;
mundans per frdem corda omnium. Ideo Ecclesiaefi- substantia, in aliena specie sumpta, sanctificationis
des omnes perlransit, pertingens ad illum qui solus virtutem anim* confert, et spiritualem emundat
illam perlransire non poteral, imponcns in jumeu- substanliam in mystcrio altaris immaculata caro.
tum suum (Luc. x, 50-34), etfaclus ctipsejumen- Novttm quidcm, ct supra reliquomm usum sacra-
tum. Et paululum pcrlransit ut invcniat illum, quem mentorum, quod non modo sanctiticattonis nova
sic crcdit exsoricm corruptionis, ut consortem prae- gratia datur, sed substaiitia naturalis mutatur. Nam
47 GILLEBERTI ABBATIS 48
per sacramenti benedictionem accipit oblatus panis A consortes et participes suos : consortes naturaf,
hanc ineffabilem mutalionem, et ex myslica eonse- parlicipes gratiae. Pertransisli illos, et pcrvenisti
crationeet Verbi viventis copulalione haecvivificalrix ad Dilectum. Quidni illos perlranseas, qui et ipsi
gratia in carncm Christi redundat. Caro enim non pertransirent quasi fumus, nisi in dilecto suo sta-
prodest quidquam, sed spiritus est qtti vivifical rcnl? Invenisti Dilectum, et invenisti illum unrtum
(Joan. vi, 64), sacrosanctae carni conferens in solem- oleo Spiritus prae consortibus suis. Perpendisti ia
ni sacramento spiritualem efficaciamad vivificandos illo virtutum privilegia quaedamin consimili natura.
tanti participes mystcrii. Formosus ergo in stola, Invenisti sanctam ejus animam quaedamhabere dona
hoc est, in carne sua; scd multo formosior in as- singularitcr, quaedam excellenter. Ideo pertransisti
sumpto spiritu, qui uliqtie carnc praestantior, quia illos, quia illum praetulisli; et paululum pertransisss
Verbo vicinior. Et in boc spiritu unctum eum in- te dicis, quia consideratio tua in hac praelationenon-
tellige prae consortibus suis : id cst, non modo prac dum recessit a generis ejusdem communione. Sed
filiis hominum, sed etiam prae angelorum agmini- nunquid hic subsistcs?ln ulteriora et altiora ex
bus. Quidni unctus sitprac illis oleo gratiac, qui non hoc gradu urgenda est profeclio, pertingendum in
sicut alii participatione, sed personali unione uber- linem. Sapientia cnim attingit a fine in finem (Sap.
rimae illi consertus est olivae, ex qua unctio omnis " VIII, 1). Denique ct haereticus, ut superiorem di-
emanat? An non libi velut oliva videtur Veritas et lecto tuo gradttm conferat, hunc lollit. Tantum
Vcrbtim Dei, cujus unctio docet nos de omnibus, carnem Verbo copulat in Christo, animam negat :
cujus molliti sunt sermones super oleum, cujus un aut si hanc non audet (propler evidens ipsius Chri-
guentum effusum nomen est? Huic olivaepersonali sti teslimonium dicentis : Nemo tollit a me animam
unione conserlus conditionis, non corruptionis no- memn, sed egoponoeam, et iterum sumo eam), ani-
strae oleaster, ut sic dicam, et pinguedinis illius fa- mam sensiflcantem donat, sed ratiocinantem tollit
ctus particeps. spiritum. Correxit in parte errorem, sed non potuit
9. Quid luminis, quid dulcedinis, quid suavitatis, longius ab ^Egyptiis recedere tenebris. Non potui*.
quid omnimodae virtulis acceperit, operum ejus in- tridui iter conficere. Ecclesiaefides humanitatem nec
dicia loquuntur : nisi quod longe excellebat quod solam constituit in Christo, nec dimidiam. Utramque
sensit in spiritu, quam quod expressit in aciu. Deni- uaturam collocat in Christo. Et quia divina simplcx
que ad omnia virlutis indicia dicere potes, Oleum est et distinctione carens ; in homine triplicem il-
zffusum nomen tutim; absqite eo quod intrinsecus lam, quam ponil Apostolus, distinctionem fatetur :
tatet (Cant. i, 2). Ncc cnim consentaneum est, ut r id est integrum corpus, et animam, et spiritum (/
quamlibet miriucum foris animae opus illius virltites Thess. v, 25). Alioquin non hominem, quem refor-
exaequct. 25 Non possum, Domine, quaein prospe- maturus in se fuerat, suscepit. Denique et ratio-
ctu sunl, omnia opera tua comprehendere. Confor- nalis animae pars htimanae indiguit mediatoris re-
tata enim sunt, e.t nequeo aestimare illa : et eam raedio : quia ignorantiae fuscata nubilo, ct concu-
quae intrinsecus latet quonam modo experiar gra- piscentiae succensa igniculo, utramque naturatn, id
dain? Oculus non vidit, bealissima anima Chnsti, est bumanam et (liviiiain, integram fatetur inChristo
praeter le munera quae divinitus collata sunt in te. Ecclcsia ejus, et sicut evangelica mulier in satis tri-
Ideoangelici spiritus delicienles in comprehensione, bus humanae farinae, divinae sapientiae fermentuui
non desinunt ab admiratione : et quasi nescientes, recondit (Luc. xm, 21).
sed stupentes in laudem supra posilam erumpunt, 2. Sed quid? indigebat rationali spiriiu Christus,
Quis esl iste sic formosus in slola sua.gradiens in Verbum ipse Patris et sapientia et veritas? Nec quod
mulliludine fortitudinis sum?Hanc considerans prae- laleret ipsum aliquid esse poterat, sed ipse illu-
rogalivam virtutum in dilecto, jure sponsa cuslodcs minat omnem hominem veiientem in hunc mun-
se pertransisse dicit, et paululum pertransisse : quia dum (Joan. i, 9). Qua ergo consequentia creato et
sic in eo singularem miratur gratiam, ut tamcn j) JJ illuminato indigeret lumen creans et illuminans?
communem constituat naturam, beatamquc illam Nulla plane. Illc non indiget, sed mea est haecin-
Christi animam esse cum reliquis ejusdem quidem digcntia. Ratio hoccest meaecaccitatis, non claritatis
generis, sed differentis excellentisquc virtutis. Para- iliius : non assumenlis Verbi, sed assumpli spiritus.
bom adhuc alitim vobis cxplicare transitum : sed Ego indigebam, ut ct hoec naturae meae pars Vcrbo
quod materia opportune suggerit, vel magis exigit, uniretur, et sic clarilicatae in Deo portionis merita
scinio refugit jam urgens ad exitum. Nos interim ad in univcrsos pcr lidcm refluerent. Omnes nos me-
quod veninuis, in eo permaneamus; qnatenus ex diante eonsubstantiali noslro reformamur in|Chri-
hoc gradu, cum otium dabitur, ad altiora transeamus sto, accedentes per fidem ad ipsum. Et ideo totum
mysteria sponsi EcclesiacJesti Christi, qui vivit et oportebat assuini, ut gratia refttnderetur in tolum.
rcgnat in saeculasaeculorum.Amen. quia corruptio fermentavcrat totum. Manent ergo iit
SERMO VIII. una persona naturae geminae, sicut integrae, sic ei.
Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit impermistae. Divina enim inconvertibilis 26 et *n~
anima mea (Cant. m, 4). commutabilis est : nec potest converti in aliam,
1. Pertransisli, o sponsa Doiuini, custodcs tuos, ncc in S2 sinit aliam converti. Non vakt in aliam
«9 IN CANTICASERMO VIII. 50
c.x sc delicere. Defectus siquidem iili foret om- A t 5. Questio haec non jam circa unam Domini Jesu
nis mutatio : nec magis in illam alia proficere solam restringilur animam, sed se dilatat ad
potest. Non commulare, sed communicare illam omnes quae alicujus sunt participes sapientia; ;
possumus, utendo [pro fruendoj certe non exis- ut similiter quaeri possit, an omnes unam ha-
tendo. beant cum Verbo Dei sapientiam, imo an om-
3. Manet itaque naturis istis sua cuique tam in- nes aliam non habeant quara ipsum Dei Verbum
tegritas quam proprietas. Consequentcr etiam com- sapientiam. Quod si ita est, una jam ei. indivisa
petentes his comprehensiones, et affectus, et con- erit omnium sapientia. Et qua ralione dicitur
lemplationes, et beatitudines impermistae sunt, et omnis, si nonnisi una est ? Quid, si ideo nu-
dislinctae,et differentes, et numerabiles sine numero merose dicitur, non quia in se numerabilis sit, scd
personae.Nam quisassereretbealissimamChristiani- propter numerositatem habcnlium eam? Nam et
mam aut nihil sentire penitus dulccdinis et gaudii; una dicitur fides, propter unam rem creditam, cum
aut iterum, gustum intimum illi permittere suavi- tamen cuique sil sua. Quare ergo una res non di-
tatis et saporis, et beatitudinis illius qua beatissima catur numerose, cum multae singulariter dicantur?
perfruilur Trinitas? Majoris siquidein est excel- Denique et multae scientiae, et multae voluntates
lentiae esse illud vitale bonum quam participale, B ' ejusdem personae dicuntur, et eodcm tempore,
longequeexpressior est experientiaetdomestica ma- propter multiludinem rerum quas vel scit vcl vult
gis in essentia qttam in usu ipsius. Esse utique id etiam simul. Ad res ergo scitas respicientes, non
ipsum uti est, non tamen usus essentiam confert. ad ipsius mentis vim, qua quisque scit omne quod
Quomodo ergo essentia perfruitione sola non po- scit; et unius mullas, et multorum dicimus unam
lior, quia proximior? Deinde Iicet anima baec in scientiam. Cum itaque dicilur, Omnis sapientia a
Verbo omnia videt, et ipsum Verbum in Verbo Domino Deo est, nihil oflicit ad astruendam unita-
videt: tamen quia admissa non est in societatem tem sapientire : quia hoc non ad ipsam, sed ad illa
essentiae, nec admilti potest in aequalitatem notitise. quae sciuntur per ipsam , refertur quod dicitur,
Nam hoc ipsum essentialiter Deura esse, et sapien- omnis. Neque enim quia multa sunt, quae illumi-
tiam esse, et summam bonitalem esse, et virtutem nantur ut videri possint, aut multi ut videre pos-
summam, et solam, et sempiternam, quid habeat sint, ideo multiplex lumen est, quod et visa illu-
delectationis et gaudii, cui dabimus nosse, nisi minat, et videntibus lucet. Quid ergo? dicemus
cui datum est et esse ? Verbtnn ergo Patris lanto unam et eamdem esse scientiam aninue Jesu cum
magis intime et sincere et simpliciter se ipsum no- ( Verbo, imo 27 omnium ralionalium spirituum,
vit, et universa per se ipsum, quanto meliore ni- et inter se, et cum Dei Verbo unam esse sapien-
litur privilegio essentialis unitas, quam unio per- tiam, quia Dei Verbum? Jam ergo de sola auima
so.ialis. Jesu non erit haec disceptatio : et nullus jam erit
4. Haecaa hoc replicamus, ad discernendas sci- nobis exiius ad tuendam superius positam diver-
licet unius Jesu Chrisli virtutcs, pro gemina in sitatem scientiae inler Verbum et animam Jestt. Et
Christo natura; id est Verbi essentialiter ex Patre quomodo patebit exitus, cum hoc modo omnium
nati, et spiritus ex tempore creati : maxime propter una convincatur sapientia, quia unum lumcn quod
illos qui de unitate personae aequalitatem, vel magis illuminat omnes? An forte quia diverso modo illu-
uiiitatem inducunt et virlulis, et scientiae. Qui tamen minatio fit, etiam diversae inter se iliuminationes
cum omnia dicant animam habere per gratiam, quae sunt, et ab eo per quod ftunt luminc diffcrunt :
habet Verbum per naturam f ipsi videntur quasdam ita etiam in animis rationalibus, et divinitus illu-
distantias el gradtts, ut sic dicam, inducere per di- minatis, et lumcn quo illuminantur, et ipsa illttmi-
stinctionem nominum istorum, id est naturam et natio quaeper Iumen flt, ab invicem discernentur?
gratiam. Quantum illi denegant, qui hoc ipsum non Nam illuminalio quidem lit in illuminato, ct ex
dant per naturam habere vel nosse? Nam etsi anima j) 1 tempore fit : lumen autem ipsum non lit, sed est,
Jestt Verbo unila, excellenter et per gratiam illunii- et ex seterno est. Hoc modo in una mente quis neget
nata sit; nunquid et illud babere dicetur ex gratia', multas scientias esse, in qua intelligit multas com-
ut naturaliter ct essentialiter et simpliciler lumen prehensiones esse, quamvis una sit mentis vis quae
sit, et illuminans sit? Aut quonam modo erit na- comprehendit etvidet; et unum lumen illuminans,
turae quam gratiae notitia prxslanlior, si non ex- ut coniprehendere et videre qtteat? Haecergo distin-
pressior ? At iliud adducunt quod legitur, et ve- guenda sunt diligenter, lumen, et illuminalio quae
rissime legilur, quia omnis sapientia a Domino per lumcn fit in animo intelligentis. Nam hoc
Deo est, et cum illo fuit semper, et est unte mvum ipsum intelligcre, et illuminari, et scire est. Quis
(Eccli. i, 1). Si omnis sapienlia a Deo et cum illo itaque non videat: quamvis nisi subtilissime non
est, et ante aevuin : quomodo ergo muitae sapien- discernatur .propter nonnullam similitudinem :
lue sunt curn illa, quae a Deo est, et illi coceterna quis, inquam, non videat differre inter se lu-
est, qttia cum illo ante aevum est? Non multae nee men per quod illuminatio fit, et illuminationcm
vaiiae et diversaesapientiae, sed una sola et invaria- qua; per lumcn fit in quovis illuminato ? Alterum
>>iliscst. enim crealum cst, alterum creans; alterttin il-
51 GILLEBERTI ABBATIS 52
luminatum, alterum illumlnans. Nec potest es- A nata illuminanti, juslificanti justiflcata? quid simi-
senlialiter esse eadem sapientia quae fit per gra- lius alii, quam causativum causae,formalum formse?
tiara , cum illa quae per naturam existit : illai Nam in formato fere nihil aliud altendilur quam
quae fit in tempore, cum illa quae nata est ab» forma. Denique et quod dulce est, super omnia si-
aeternitate. mile videtur dulcedini; et quod lucidum est, luci.
6. Si haecdistinxisli in Dilecto, o sponsa, et ab) ltaque proximum non injuste videtur, quod illi tanta
his quae juxta slatum humanae substantiae in illot semulatione cnmponitur; proximum, quia nihil in-
sunt virtutcs, ad Verbi perlransisti divitias, tunc; terponilur. Nam etsi finitum nostrum incomparabi-
jure et excellcnter dicere potes: Paululum cum per- litcr excedit divinae immensitatis infinitas; imaginis
transissem illos, inveni quem diligil anima mea. Sed1 tamcn ad veritatem nonnulla dignoscitur esse alfi-
quomodo aptabimus illudquod ponitur, scilicet, pau- nitas.
lutum ? Inaeslimabilitcr praerogat omni creatifraedi- 8. Jtire ergo dicit : Paululum cum pertransissem
vina majestas, et quasi vicina cl familiaris sit, di- illos, inveni quemdiligil anima mea. 0 quam fclix,
cit: Cum perlransissem illos paululum, inveni quemt quam laetus provenlus tam longi circuitus! Beati
diligil anima mea. Denique chaos magnum firma- gradus illi, per quos in talem evaditur terminum.
tura est inter nostram et ipsius nalupam. Quale; " Quaesivitin lectulo, circuivit civitatem, jnterrogavit
quseris chaos? Utique inanitatis nostrae. Omnesgen- custodcs. Primo loco quaerit per se et perics se. Se-
tes, ait prophcta, quasi non sint, sic sunt coram eo,, cundo, extra se, sed per se. Tertio vero, nec per se,
et quasi nihil et inane repulatm sunl ei (Isai. XL,17). nec penes se. Et hoc loco quanto humilius quaerit,
Jure inanis reputatur nostra substantia, in cujuss lanlo quidem cfllcacius; quanloque a sui confiden-
assumptione exinanisse se dicitur illa plenitudo. tia longius recessit, tanto reperit citius. Inveni, in-
Quaeergo poterit assignari convenicntia et vicinitas5 quit, inveni illum: qui me prior quasi ovem erran-
inanis cum solido, nihili cura immenso? Qua ergo) tem, et quasi drachmam perditam quaesivit et invc-
ratione dicit: Paululum cum pertransissem illos, in~ nit, ct misericordia ejus praevenit me. Me, inquam,
veni quem diligit anima mea 1 An forte pennigera estt prior invenit perditam, praevenil nihil meritam. In-
charitas, et pracpeli volalu ardentis desiderii inter- venit errantem, praevenit desperantem : invenit dif-
jaccns hoc, dequo loquimur, praetervolal vacuuni?? ferentem, praevenit diffideutcm: invenit qualis cs-
Utique sic assenlior. Nam amare, jam tenere est;; sem mihi indicans, praevenit ad sua me revocans:
etiam assimilari et uniri cst. Quidni, cum Deus cha- vagam invenit in erroribus, vacuam gratioe praeve-
ritas sit? P nit muncribus: invcnit ut non ego ipsum, sed ipse
7. Sed aliam hic ego paro rationem. Post ratio- me cligeret; praevenit ut prior diligerct. S:c ergo
nalis contemplalionem creaturae sursum ascendentii clecta et dilecta, quacsila ct acquisila, invenla et
primo se slatim gradu divina offert et occurrit na- praevenla,quomodo non secundum vires conatu, et
tura, nulliusque alterius praestantioris nalurae inter- supra vires affcclu illum et diligam et quaeram?
ponitur distinctio. Non enitn inier imaginem et ve-> Quaeram, donec voti compos vocem laetitiaeprofe-
ritatemmedium assignari quid potest, superius uno,, ram : Inveni quem diligit anima mea. Ego inventio-
infcrius altero. Quod enim vcritas non est, quomodoy nem hic ad veritatis et gratia; non refero initium,
proximius acccdit ad cam, quam ut ipsius simula- sed augmentum. Pergcns enim et proliciens anima
crttm ct character sit? In quo crgo attenditur in ra- de viiiute in virtutem, dc vcrilate in veritatem,
tionali spiritu ea, quse ad divinamcst naturam, ima- durn ubique novis informatur mysleriis, et infundi-
go? Primo quidcrn Ioco, quia cst veritatis ct justitiaee tur gaudiis, per singulds profectuum gradus dicere
capax. Secundo, si capiat illas, ct fiat verus et ju- potest: lnveni quem diligil anima mea, Verbum Pa-
Stus pcrgratiam, quod Deus est per naturam. Triaa tris Chrislura Jesum, qui est supcr omnia Deus be-
hic mihi distincta sunt, id cst, capacem esse bonid nediclus in sxcula sacculorum. Amcn.
sumrai, ipsum haberc, etesse ipsura. Imago atten-- D SERMO IX.
ditur in primo, similitudo in secundo, veritas in ter- Tenui illum, ncc dimiltam, donec introducam illum
Vio.Primum commune est omnium inlclleclualiumn i» domum malris mem (Canl. m, 4).
«pirituum; sccundum, eleclorum tantum; tertium,I; 1. Tenui illum, ncc dimittam. Ego hujus capiluli
solius increati spiritus. In primo prope accedimus,;> sensum ad futuram volui tantum fclicitatem re-
in secundo proxime, tcrtium ipse est. Prope acce-:- fcrrc, quando sponsus dilectae manifestam praesen-
dimus per aplitudincm, proxime per coaptationcm. liae suaeexhibebit plenitudinem; ut nihil sit qttod
Prope pcr natura? primaeva, proxime per virlutiss interrumpat perpetuitatem. Nam et quod praemitti-
privilegia. Prope, quia capaces; proxime, quia ca- litr, Cum pertransissem illos, non incongrue ad id
pientes. Quonam enim modo non de vicino accedit it rcfertur: Cum evacuaverit omnem principatum et
immortalilas ad immutabilitatem, incorporalitas add potestatem, ut sit Deus otnnia in omnibus (1 Cor xv,
simplicitatem, illocalitas ad immensitatem; ratio add 24, 28). Ante illud cnim tempus, quis ex sententia
veritatem, virtus ad bonitatem? Et ut expressius lo- i- diccrepotesl: iVon dimittam illum? Sed huncarctat
quar, quid esse vicinius el similius potest quam sa-i- et evertit intelleclum, ct ad ptaesens facit refern,
picnliasaiientjac, justilia jusiilhe; 28 quam illumi- i- illud qnod scqtiitur : Dottecintroducam illum in do-
53 IN CANTICASERMOIX. 54
mum matrts mem. Sed jam vigilantcr singula consi- A inquit, tapienliam, et amplexabitur te (Prov. IV,
dcremus. Primo considera quam sint laetilia plena 5-8). Denique et de quibusdam dicitur, quod tenuit
haecverba: Inveni, inquit, tenui, nec dimittam. Ma- eos superbia. Quid est tenuit, nisi, Irretivit, et impli
gnus ille patriarcha Abraham legilur vidisse Domi- cavit, ct inolilae consuetudinis indissolubili [al. de-
num, non invenissc. Apparuit enim ei ultro stanti licato] obligavit vinculo ? Iloc enim est quod sequi-
in ostio tabernaculi ad meridicm. Denique egressus lur, Operli sunt iniquttate et impietate sua (Psal.
de tabernaculo obvius, sedulus sub ilice cxbibuit LXXII,6) : ut non facile evolvere et explicarc ab illa
oflicium (Gen. xvm, 1-8): in tabernaculum vero in- se possint. Et ut amplius dicam, quasi cute qua-
troducere non meruit, netlnm in cubiculum. Vidil dam, si aliqui prava operti et involutisunt consue-
et Moysesapparentem sibi in Horeb Dominum, sed tudine viliorum, ut illam dediscere ct desuescere,
tenere non meruit, qui nec permissus est propius non tam exspoliari sit, quam excoriari. In cujus rei
accedere (Exod. xix et xxxiv). Vidit Jacob Domi- indicium, forte institutio legis continet hostiae pel-
num, sed vidit in somnis, et de longc vidit scalae lcm abstrahi (Levit. i, 6).
innixum (Gen. xxxvm, 12, 13). Nam etsi apprehen- 3. Nam e regione, auod stricta sacerdos indui ju-
dit angelum, non tamen retinuit: sed quadam luctac betur linea; Verilatis te vult illius quaede terra orta
violenlia benedictionis cxtorsit gratiam (Id. xxxn, " est, habilu arctius astringi, ut per se castimonia; et
24-29), amisit praesentiam, et idcirco dicere non puritatis et innoccntiae libi virtus inhaereat, et ag-
potuit: Non dimiltam itlum. Invcnit illtim Maria glutinelur tibi: sed et omnia saccrdotis indumenta,
Magdalene, sed prohibita est non dico tencrc, sed vel catenulis, vel balteis, vel vitlis astricla et colli-
eliam tangere (Joan. xx, 16,17), quia penes monu- gata sibi vult esse lex (Exod. xxvm): ut cum indue-
mentttm vitam quaesivit. Suscepit diu exsjiectatum, ris Dominum nostrum Jesum Christum, cum te in-
ct insperato inventum scnex ille Simeon in ulnas dueris viscera misericordiae, bcnignitatem, charita-
suas, et gratulationis laetus erupit in canticum, sed lem, et reliquas quas apud Aposlolum legis virtutes
vocis hujus usum sibi non praesumpsit: Non dimit- (Coloss.in); cum Chrisli le lide memoritcr vestieris,
tam illum. Denique sic ait: Nunc dimitlis servum et contemplandae [veritatis invisceraveris affeclum;
tuum, Domine, secundumverbum luum in pace (Luc. omnia tibi coaptentur et cohaereant, et constricta
ii, 28, 29). Utique in pace dimitlitur 29 solutus el sint, nihilque circa te vagari et fluctuare possit, et
scquestralus a carnc, ut non amplius concupiscat tentationis vel dissoltttionisvento follicare. Qui se lali
adversus spirilum et illi rcpugnet. Ille ad novi am- virtulis vestierit habitu, ut ei in naturam versa vi-
plexum pueri, scnescentis deposuithominis vctusta- r deatur, non ego hunc tam tenere quam teneri dixe-
tem, et in tranquilliorem statum a corporis corru- rim. Tenuisti, inquit, manum dexleram meam, et in
plibilis pcena, et carnis pugna dimitli se, vel poslu- voluntate lua deduxisti me (Psal. LXXH,24). Tenuisti
lat, vel exsultat: sponsa vero dilectum a se non di - ne pergercm in dcfectum, deduxisli in multiplicem
mittendum praesumil. Et quanto praecellentis est profectum. In voluntate tua deduxisli me; id est in
gratiae non diraittere quod ames, quam evadere voluntate quse a te est, et quse secundum te esl. In
quod horreas ? volunlate quae magis trahens quam tracta est. Nam
2. Omnes hi etsi in carnc, vcl carnis specie vide- et bonam voluntatem cum multo labore nonnunquam
rint; quosdam vel visionis, vel apprehensionis gra- atlrahcre nitimur, et magis prosequimur quasi fu -
dus distinguunt humanis in mentibus. Quod nulli gienlem, quam sequimur ducentem. Sic enim legi-
eorum indultum lcgimus, ista usurpat, cujus tenta- tur: Concupivirfesiderare(Psa/.cxvin,20).Bonatalis
mus eventilare sermones. Inveni, tenui, nec dimit- voluntas,sed nondumplacens; jusla, sed nondum ja-
tam. Inveni per aspirationem, tenui memoriae re- cunda.Involuntaletuadeduxistime. Inillaquaeblando
tractatione; non dimitlam continualionc jugi. Tenui conslatbpniipsiusgustu :nectantum,utsic dicam, pi-
illum. Et tu cum inveneris Christum, cum invene- gra nititurralione.quampia boni ipsiusoblectalione.
ris sapientiam, cum invcneris justiliam, sanctita- D 4. Tenui, nec dimitlam illum, donec introducam
tem', redemptioncm: haec omnia enim nobis factus illum in domum matris mew, et in cubiculum geni-
est Christus (/ Cor. i, 50): cum ista inveneris, tcne tricis mem. Multo planior videretur sensus si ita
affeclu, tene studio. Quod intelligentia invcncris, dixisscl: Non dimittam illum cum introduxero in
diligcntia tene, et retine, ul sic dicam, rcnilenlesvir- domum matris meae, illius scilicct quae sursum est
tutcs, et lubricas species arctiori tibi astringe am- Jerusalem ccelestis, quaeest mater omnium nostrum.
plcxu, doncc vice versa ullro tibi inhaereant, et ain- Nam ante illud tempus omnia hic incerta sunt, et
plexentur te gratis, et sine sludii tui labore te tc- inter spem et metum fluctuant, et pendulo nituntur
iicanl, nec sinant vel longius abscedere, vel diutius gradu. Et qttaeerit certitudo de gratia, dum muta -
abesse. Et si quando declincs ad oflicialiumanaene- bilis est natura ? Denique et ille ait: Ego dixi in
cessitalis, ibi te insectentur et revocent, et arri- abundantia mea, Non 30 moveborin alernum. Aver-
piant ad se, ut si non possint assidue studium, tisli faciem luam a me, et factus sum conlurbalus
semper habcanl obligatum affectum. Nam nonnulla (Psal. xxix, 7, 8). An non tibi similia dixisse viden-
inihi videlitr distinclio, an tu teneas Christum Dei tur Psalmista cl Sponsa? Qtiid cnim aliud est, Non
virtutem ct sapicniiam, an lcnearis ab iuso. Ama, tnovebor iu (vlcrnum, quam qnoil bic ponilur, Non
55 GILLEBERTI ABBATIS 56
dimittam illum ? Sed ibi quidem rnanifesta proesum- A familiaris iu lpsa usus. Omnia quae agit charilas,
ptio, quia vicina ultio. Averltsti, inquit, faciem tuam quamdam habent indefessae orationis et gratulatio-
u me, et faclus sum conturbatus. Cum sit ergo in hac nis vicem, el eflicaciam. Sed tunc ista profusius ct
carne facilis casus, et frequens impulsus, citus la- excellentius exsequitur, cum singulariler in istis
psus el certus labor; quomodo non videbunlur prae- exercetur. Absconde eleemosynamin sinu pauperis,
sumptionis et nimis promptulae devolionis esse haec et ipsa orabit pro te ad Dominum (Eccli. xxix, 15).
sponsse verba : Non dimittam itlum ? Quis enim hic Eleemosynsevocabulo non incongrue censentur uni-
in eodem slatu permanere poterit, praesertim illo versa.quaeindigentibus misericorditer impenduntur;
subtilissima; conlemplationis, qui vix atlingi potest non inodo isle corporeus cibus et indumenlum, sed
tenuissimo mentis ictu ? Forte ergo verba haec non etiaiu doctrina, exhortalio, correctio, consolalio, et
securitatem, sed sollicitudinem sonant. Nec enim se- universa quae solius ad animae commoda speetare
curitas esse potest, donec introduxerit dilectum in videntur. Opera sunt haeccharitatis, et orationis vim
domum matris suse, et in cubiculum genitricis suae. obtinent, cum solius Dei ftunt intuitu : sed non sunt
Non erit tunc retinendi sollicitudo, quia erit certi- baec specialia etpropria ipsius. Quid enim tam pro-
tudo inanendi in illo fclicitatis statu : absque sludii prium quam dilecto soli intendere, et libere in amo-
nostri usu et disciplinae custodia ullro nobis affluent, B ris se exercere negotio? Ab hoc spiritualis jucundi-
imo intrinsecus de quodam inexhausto animae ven- talis excessu et ebrietate sobrium fieri, et propter
tre flumina fiuent aquae vivaeet indefessae delecta- fiaternas necessitates ab alienatione mentis tempe-
lionis. NuMa hinc erit necessitas in aitum fodere, rare, quid nisi vullum in diversa mutare est? Deni-
liullus labor vel purgare puteos, quos Philistsei re- queet Martha sollicita erat, et turbata circa plurima.
pleverint (Gen.xxvi, 18), vel propugnare ne repleant. Illa circa mulla turbatio, videtur quaedam vultus in
llic ille labor exigitur, nam inde excluditur. Quod diversa mutalio. Maria oplimam partem elegil, qum
crgo dicit: Non dimitlam iltum; studium polliceri non auferelur ab ea (Luc. x, 41, 42).
videtur et diligenliam, ut seinper sollicita sit, quoad- 312- Optima pars contemplationis et dileciionis est
usque plcne possit esse secura : ne sibi elabatur de usus. Nam etsi illa sunt opera charitatis, quaeexhi-
reliquo dileetus suus Dominus Jesus, qui vivit et bebat Martha; ibi tamen servit charitas necessitati,
regnat in saecula sa;culorum. Amcn. non charitas sibi. In sublevandis alienis necessitatibus
SERMO X. bonum opus, sed molcsta causa. Bona enim miseri-
\on dimittum illum, donec inlroducam itlum in do- cordia, sed molesta miseria. Bona curalio, sed circa
mum matris mem (Canl. in, 4). quem versatur, non bonus languor. Bonus in hujus-
1. Quae infirmitalisexemplasunt aptavimus spon- modi compassionis affectus; sed non bona compas-
sae prseterito sermone : hodierno quae sunt virtutis sionis occasionem ministrans alterius passio. Fra-
aptemus de Scripturis sacris. De Anna legitur, cum ternis in necessitatibus charitas intuetur cui condo-
intentc profusoque exoraret affectu, quod non sunt leat, quo moveatur ad miserationem, quid amovere
vultut ejus amplius ih diversa mutati (I Reg. i, 18). nitatur. At cum dilecli contemplantur virtutes, totum
Vultus animi interpres est, et ab intimo affectu ha- placet, totum delectal, toturn allicit: nihil ibi videt
bitum trahit. Ideo ab ejus constautia, interioris quae quod horreat, sed cui dulciter adhaercat. Hic pro-
iu anhna est, perseverantiae ducitur argumentum. prius amoris usus est, hoc ejus officium, ut totus sit
Non sunt vultus ejus in diversa mutati, quia nihil in amando. Sic est plane, cum una et individua ju-
iraminutum est desiderii semel concepti. Et quid cuuditas omnia convolvit et complectitnr : ofliciurn,
atiud sonat quod dicit: Non dimittam illum; nisi, finem, et causam. Oflicium amor est, causa visio,
Non mutabo m diversa vultum, et intuitum mentis finis utrumque : neque ullus esse potest beatior iinis,
alio non divertam ab ipso ? Sed et Apostolus simile quam ipsa visio et dilectio Dei. Omnia ad hunc finem
quid hortatur, Sine inlermissione orate (I Thess. v, sanctorum vota suspirant. Finis iste ipse sibi finis
17): et idem, Gralias agentes semper(Ephes. v, 20): j) p est, se ipso contentus in melius aliquid exspectatio-
i!lud quoque, Gaudete in Domino semper (Phitipp. nem porrigere non valens. Hoc est illud unum quod
IV, 4). Continua et non interrupta haec vult esse nccessarium dicitur, quod a Maria non tollitur, in
Apostolus : orationem, gratiarum actioncm, et gau- quo Psalmista gratulatur : Mild, inqttit, adhmrerc
dium in Domino. Sed quis ista ipso mcnlis habitu, Deo bonum est (Psal. LXXII,28). Hic est ille mentis
ct affectu animi indefesso explere sufficiat, nisi cui excessus, qui usque ad tertium ccelum Paulum ra-
dicere permissum est; Quis nos separabit a contem- puerat (// 6'or. xn, 2). Haec ebrietas teraulento si-
platione Christi ? Apostolus dicit: Quis nos separabit milem Annaevultum expresserat (/ Reg. i, 13). Hoc
a charitate Christi?(Rom. vin,55.)A contemplatione musto madebant apostoli, cum illos vehemens reple-
dicere non poterat. Nam aliquando a contemplatione verat Spiritus (Act. n, 1-21), et illius, quod novum
scgrcgari Christi illum compellebat charitas. Sive, pollicitus est Jesus, vini virtutem prlmo sensere|
inquit, mente excedimus, Deo ; sive sobrii sumus, (Maltli. xxvi, 29). Hoc vino infusus Noe, spiritualis
robis. Charitas enim Christi urgel nos (II Cor. v, passus est soporis excessum, et carnis cttram post-
13, 14). Chaiitas ergo quadam dispensatione con- habuit (Gen. ix, 21), totus factus in spiritu, poste-
^.inplationi se subducit, cujus tamen proprius est ct riora contemnens, qttem anteriora tencbantex inte-
157 IN CANTICASERMO XI. 58
gro. Felix si instar Annae hujus vini nunquam di- A tas illas perambulare regiones, et visentis instar
gessisset virtutera. Illa enim foris castigato corpore volucri calcare vestigio locum omnem, quem ac-
mentis est passa temulentiam, et sanctam quam po- cepturus esl in possessionem : cui licet stare non
stea non evacuaret ebrietalem. Nam hoc sibi vult permittitur, ascendere tamen datur in montem Do-
quod non nlteriusvultus ejus sint in diversa mutati. mini; et quamvis per umbram adhuc cursim, ta-
Talem sibi apprehensae jugitatem praesentise sponsa mcn perluslrare cuncta, et se tali visu refovere.
polliceri videtur cum dicit: Non dimittam illum. 4. Quse autem vera est et plena introductio, hic
Quid enim prseclarum, quid spirituale, quid sponsa innui videtur cum dicitur : Donecintroducam illum
dignum diceretur, si ad fidem, si ad justitiam, si ad in domum matris mem. Felix omnino quse adeo illi-
humilitatem, ad continentiam, ad beneficentiam, et gare potuit Verbum Dei, et arctius agglutinare sibi,
ad reliquas, quaeChristus esse dicitur, virtutesid re- et in exsilip collaterare, quousque copulari in cubi-
ferret, quod ait, Non dimiltam itlum ? Nam nec his culo detur. Non dimillam iltum, donec introducam
vacua credenda est etiam cum dilectum quaesivit. in domum malris mem, et in cubiculum genitricis
Denique et communes hujusmodi virtutes, et ita ha- mem. Quod tunc fiet, quando corpore et mente plene
benlibus commodae,ut caruisse nefas credatur. porlabit imaginem coelestis, ut domus intelligen-
3. Eximium ergo et singulare quidpiam haec in- " tiam ad corpus, cubiculi vero ad mentem reducas.
dicat inventio, per quam dilectum et comprehensum Aut si magis placet, in domo possessionem accipe
applaudit, et non dimittendum praesumit. Forte pri- securam ; in cubiculo, secretam : in domo, sempi-
mitise aliquae sunt futurae contemplationis et gloriae, ternam; in cubiculo, internam ; in domo, ut dicit
propler quod adjungit, Donec introducam illum in Ecclesiastes, aelernitatis (Eccle. xn, 5), et in cubi-
domum matris mem, etin cubiculum genitricis mem; culo charitatis. In cubiculo, ubi clauso ostio non
in illam ccelestem Jerusalem quse mater est om- jam ores Patrem, sed de cseteroadores in spiritu et
nium noslrum, cujus muros salus occupat, et portas veritate : In domum non dicit patris, sed matris; et
laudatio, cujus in pacem positi sunl fines. In illum in cubiculum genitricis.Novitilla mensuram suam, et
locum lucis et lsetitiae, laboriosaevitae hujus intro- ideo spera suam extendit ad illam aeternitatem, ve-
duci non possunt virtutes : quae si ingrediuntur per ritatera, charitatem, quam assecuia estEcclesia pri-
meritum, tamen excluduntur per usum. Ccelestem mitivorum in ccelis. Nam quantum ad ea quae Dei
ergo aliquam affectionem et supermundanum sa- sunt speclat, solus habet immortalilatem; et ipse
porem in dilecto experta, non jactando, sed gra- lucem habilat inaccessibilem (/ Tim. vi, 16), et su-
tulando dicit: Non dimittam itlum donec introdu- r{ pereminet scientiae plenitudo charitatis Christi, qui
cam in domum matris mem. Sed nunquid non jam nos impleat in omnem plenitudinem in sc ipso
ascendit ad Patrem ? nunquid non prsecursor' in- (Ephes. ni, 19), qui est benedietus Deus, et regnat
troivit pro nobis ? Et quomodo tu introduces quo in omnia ssecula "aeculorum.Amen.
ipse prior ascendit? Tu magis indiges ut ipse te SERMO XI.
ducat, cui dicilur : Deduc me in via mandatorum Tvnut, nec dimitlam illum, donec introducam illum
luorum (Psal. cxvm, 35). Vado, inquit, parare vo- in domum matris mem, et in cubiculum genitricis
bis locum; cum paravero, ilerum venio et assumo vos mem (Canl. III, 4).
ud me ipsum (Joan. xiv, 2, 3). Quomodo ergo in- 1. Delicata est srecies amoris affectio, et tenui
lroduces illum quo jam ipse ascendit? Ascendit qui- occasione laeditur laetilia spiritualis. Amor occu-
dem per se, sed adhuc in te foris existit: in te in- pationum externarum impatiens est; suis satis ha-
troducilur, quo per se prior ascendit. Quidni? In te bens inservire negotiis : otio gaudet, quiete fove-
nascilur, in te formatur, et in te nou introducitur? tur, ad internam delectationem libera habere tem-
Filioli, quos iterum parlurio, donec formelur Chri- pora volens. An non hoc ipsum libi videtur sponsa
stus in vobis (Galat. iv, 19). In nobis ergo Christus innuere, dileclum suum ad cubiculi secretum tra-
et parturitur, et perficitur; nec semel, sed saepius, D ] hens? Novit illa dilectum suum non posse foris se-
et iterata credo parturitione. Neque possumus om- cure possideri, nec integre quidem. Et quam durum
nes Christi simul virtutes adaptare nobis, equidem est amanti animum dimidiare cum Christo et mundo!
ne unam quan.libet ad plenum. Idcirco semper in- Quam durumest, inquam.indilectionisjuraperegri-
sistendum est, quia nonnisi sensim fit in nobis spi- nas admitlere curas et cceleste secretum ssecularibus
ritualis parturitio Christi. Qui ergo in membris suis infestare turbis! Memor fui, inquit, Dei et delectatus
in sponsa sua nascitur, cur non introducitur ? Non sum, et exercitatussum, et defecitspiritus meus(Psal.
cnim vel parturitio haec, vel introductio ad Chrisli LXXVI, 4).Sidelectatio memoriae Dei negotioseexer-
potest referri 32 personam, sed ad virtutes et gra- cet, et exhaurit spiritum Prophetae; quomodo plura
tiam. Ideo frequens est sicut parturitio, sic intro- potcrit et peregrina cum isto complecti negotia ? Jure
ductio. Nam et consedere dicimur in ccelestibus ergo sponsa cum dileclo cubiculum petit, ut libero illi
cum Christo (Ephes. n,6). Sed sicut una est vera et intendat studio, et ex animi sui arbitrio perfruatur,
aeterna sessio in ccelis, sic et introductio. Perambu- et quielo pectore penitus amplexetur. Apparet illain
favit Ahraham terram promissinnis antequam pos- spiritu charitatis duci,et ex sponsaeaffectu locutam,
Sideret (Gen. xn-xvn). Fclix omnino cui datur bea- opportunitatem exercendi quae sic quaerit amoris.
59 GILLEBERTI ABBATIS 60
2. Et quomodo nos, sl quid vel tenuiter atlingi- A j opcre institutionis; septima reqtticvit a labore resti-
nius de Christo, de sapicnlia, de suavitate, de con- tulionis: in illa, postquam mundum condidit; in
templationis gustu, non contcnti gratia, nec men- ista, quando se in monumculo recondidil: in ilia,
surara conlemplantes noslram, statim crumperc postquam fundavit mundana; in ista, postquam re-
conamur, et cubiculo fastidito feslinamus egredi a formavit humana. Si quaesisti, si invenisti, si tenui-
requie, et ab illa requie? In pace, inquit, in idip- sti diiectum tuum, tene quem tenes; tene, inhaere;
sum dormiam et requiescam (Psal. iv, 9). Maria ad imprime te illi, ut ejus in te velut expressa refor-
Domini pedes scdens id ipsum tenebat: turbabalur metur imago, huic fias conformis sigillo. Eris autem
Martba circa plurima. In multis turbatio; porro si adhsescris: qui enim adhacretDeo, unus est spi-
unum est necessarium (Luc. x, 39-42), imo et ju- rilus (/ Cor. vi, 17). Forte sicut durae materisedif-
cundum. Denique quam bonum ct quam jucundum, ficulter in te primo fil ejus impressio : elsi laboriosa
habitare amantes in unum ! Alioquin non est habi- impressio, sed dulcis adhsesio. Laboriosa est refor-
tatio in unum, nisi in amore, qui inhabitare fatit mationis luse scxta, sed dulcia sabbata quietis sc-
unius moris in domo (Psal. i.xvn, 7). Quid est unius quuntur.
moris, nisi foedercconformes amoris? Amor huma- 4. Consepelire ergo cum Christo per hunc sanoa-
num animiim Deo conciliat, et unit. Similes, inquit, R ' tismum in morlem. Beati cnim morlui qui in Do-
ei erimus, cum apparueril (I Joan. m, 2). Quidni mino moriuntur : amodo jam dicil Spirilus, ut re-
similes? commendat se ipsam mundis revelata men- quiescant a laboribus suis. Spirilus Iioc dicit, collalae
tibus majestatis divinae insestimabilis pulchritudo, utique quietis exhibitione cteffcctu graliae,quomodo
el intuentis 33 '" se affectum rapit, et quadam ra- et ipse testimonium reddit spiritui noslro. Spiritus
tione sibi facit similem, dum aliud cogilare non hoc dicit, quia spiritus hoc eflicit. Ipse dicit, quia
sinit. Odore trahimur, transformamur autem visio- ipse donat. Amodojam dicit Spiritus, ut requiescant
ne. Bonus ergo contemplationis usus, qui unius a laboribut tuit. A laboribus, inquit; non, Ab ope-
moris cfficit ct conformat humanam mentem, et ribus : Opera enim illorum sequunlur illos (Apoc.xiv,
summam majestatem. Bona hic mansio, ultra quain 15). Opera sequuntur spiritum, sicut calor ignem,
nec vota nos trahunt, nec cilra tcncre nos debcnt. umbra corpus, lux solem, effecluscausam. Qui sab-
Quis dcl mihi ut haec sit requies mea in sseculum batizat in Spiritu, non habet opus sectari opcra :
«eculi? Felix qui ex corde potest diccre : Hic habi- opera enim scquuntur illum. Opera illorum. Quau
tabo quoniam elegi eam! (Psal. r.xxxi, 14.) Maria sunt opera illorum? Qusesunt opcra quiescentium,
optimam partem elegit, quie non aufcrclur ab ea P ( opera mortuorum in Christo, consepullorum cum
(Luc. x, 42). Scientiae dcstruenlur, evacuabuntur Christo, opera sabbatizanlium ? Festiva sunt, feriata
proplietiae, linguae cessabunt (/ Cor. xm, 8): sola sunt: otium valent opera ista. Feslina ingredi in
contemptatio non excidet in futuro. Ideo hanc tibi banc requiem, in hunc sabbatismum. Sed videquod
partem elige in praesenti, quae non auferelur un- non relinquitur sabbatismus nisi conscpullis cum
quam, ul dicat anima tua : Pars mea Dominus, pro- Christo, non rclinquilur nisi post scxlam diem, post
plcrea contemplabor eum. Propheta dicit: Propter- sexlam illam, in qua aut vclus homo crucifigitur,
ea exspeclabo eum (Thren. m, 24). Recte quidem. aut novus pcrficitur. Nam proptcr illum dicilur, ut
Exspectat enim boni plenitudincm, cujus portioncm qui mortui sunt in Christo, rcquiescant a laboribus
jam tcnct. Qui contemplationis bono hic fruitur, suis; et propter istum, quod novo condito hominc
amplius quid exspectarc potest in hoc genere, sed die sexta, septima requievit ab opcribus suis Deus
aliud quid non debct. (Gen. u, 2). Et tu quoque sabbatum tibi compara,
3. Bona haec, bona sunt reposita in annos multos, redimc tempus, ct liberas ab cxtcriori occupatione
imo in annos cunctos. Idco, fclix anima, quae bono horas vindica tibi.
hoc frueris : epulare, comede; quia pars haec non 5. Sed vidc ue hoslcs derideanl sabbata tua, nc
ropetetnr a te,-sed refundetur et reformabitur ube- D illis serviant olia tua, ne illis vaces, qui vacarc Deo
rius. Haecrequies tua in saeculum sseculi, bic habi- debueras. Vucate, inquit, et videte quoniam ego sum
tabo qunniam elcgi eam : hic inhabila, ul cum illo, Deus (Psal. XLV,11). Bonum est olium, scd sapien-
inhabitcs, qui sedet super Cherubim, super scientise. liam scribe in tempore otii tui (Eccti. xxxvni, 25).
pienitudinem, qtii lucem habitat inaccessibilem. Et Scribe illam super latitudincni cordis tui. Laltim
iuoo in speculationis luce sil locus tuus. Hic matrisi emm cor, quod curse 34 Il0n arclant. Imprime in
tuse Ecclesiaeproprius ct domesticus locus, haecejusi inlimo cordis ttti littcras quse non dcicantur, et exara
domus : csetera quse excrcent temporalis necessita- in tabulis spirilualibus signa sapientise, ut dieere
tis ollicia, istum ad fmem rcspiciunt. Actionis ofliciai possis : Signalum est super nos lumen vullus tvi,
transeunt: pcrmancnt confemplalionis. Bonum estl Domine; dedisti tmlitiam in corde meo (Psal. iv, 7).
hic tibi esse, hic tibi tabcrnaculum fac. Non tibii Lactarcet diem feslum age cum dilecto, elepulare,
tinum, et dilccto tuo tinum, scd libi et ipsi unum. sicttt scriptum csl, in introitu gloriae hujusmodi.
In hoc cubiculum dilectum tttum inlroduc, ingrc- Sttbbatum, juxta quod dieit Isaias, delicatum est, et
dere in requiem tuam, ut rcquicscas a laboribus5 sanclum, et gloriosum (Isai. LVIII,15). Delicutum,
tuis, sicut et ar suis Dcus. Scptima rcqnievit ab) inqttit, ct sancium. In dcsideriis est otnnis otiosus
M 1N CANTICASERMO XII. «
(Prov. xxi, 25) : sed non sunt omnia sancta desi- A et opportunitatcm extcrioris quietis in voluptatem
deria, qualia eorum qui volunl divites fieri, et per convertat visionis internae. Hi sunt qui assumentur
hoc incidunt in desideria multa inutilia el nociva ab hoc Ecclesise cubiculo ad illud coelcsle, ul ubi
(l Tim. vi, 9). Vides quomodo Apostolns multitudi- Christus est, et ibi sint cum ipso. Dcnique ubi fuerit
nem desideriorum in vitio ponit. Quidsietimmunda corpus, illiccongregabuntur et aquilae (Matth. xxiv,
fuerint ? nam et multi qui agere non possunt, in 28). Esto tu quasi aquila, et acutis uterc lttmini-
occulto cogitant quaeturpe est et dicere, tenui se in bus : spirituali assuesce contemplationi, commane
lioc solantes remedio. Ad horum distinctionem non in petris, et in praeruptis commorare silicibus, imo
conlentus dicere sabbalum delicatum, adjecit, et in singularisilliuspetrse, quaeChristusest, cavernas
tanclum, et Domini gloriosum, ut non sit in confu- ingredere. Intra, juxta Isaiaeverbum, in cnbicula lua,
sione gloria tua. Si vacas, sabbatum habes: si vacas ctaudeostialua,et absconderemodicumadmomenlum,
ct vides, et contemplaris delectationes Domini, jam donec pertranseat indignatio (Isai. xxvi, 20). Magis
sabhatum tuum delicatum est et sanctum, et sabba- vero abscondere, in aeternum| ut delectatio maneat.
tum Domini gloriosum : sabbatum ex sabbato. id Intra in cubiculum pacis, in potentias Domini; quia
est vacatio de vacatione. Prima vacatio est bona, pax in virtute ejus.Memorare justitfee ejus solius, ut
6i mundo non vacas. Secunda quidem cst melior, B in te sibi obvient pax et Justitia. Memorare justitiae
si tibi ipsi et vaces, et cogites quomodo placeas cjus solius, quia quid liabes quod non accepisti?
Heo. Tertia est et optima, si etiam tui oblitus, soli (/ Cor. iv, 7.) 35 Justitise ejus soliiis. Bonajustilia,
Deo vaces, et cogites quse Domini sunt, quomodo quam advcrsus tilillantia vitia tibi pugna quadam
tibi placeat ipse. Non sit desidiosum sabbatum tuum, dcfendis. Felicior, ubi non dimicas pro justitia, sed
operare in sabbato tuo opera Dei. Opus enim Dci magis deleclaris in ea : ubi non conflictationi studes,
est ut credas in eum. Fide vides. Videmus enim sed deleclationi; non seris cum viliis jurgium, sed
nunc per speculum : ideovaca utvideas. Delicatum eommercium cum virlute contrahis. Istam possides,
plane opus est visio et visio Dei. Non est tibi ne- non impugnas illa; ubi posteriorum oblilus, non
cessitas de reliquo dimicare pro fide, sed tantum cogitas quae hominis, sed quac Domini, et memo-
deliciari in-ea. Erepta est jam de contradictionibus raris justiliae cjus solius, cum justitia et pax in te
perscquenlis populi, et pervertenlis haeretici. Con- osculatae se fuerint. Regnum enim Dei justitia, et
stitue eam in caput cogitationum luarum, ut cogites pax, et gaudium (Rom. xiv, 17).'Si regnum, quare
cogilationcs fideles antiquas. Amen (Isa. xxv, 1). noa est domus ct cubiculum? In pace enim factus
SERMO XII (1). r est locus ejus, et habitalio ejus in Sion (Psul. LXXV,3).
Tcnui, nec dimittam illum, donec introducam illum Ingredcre in cubiculum pacis, hujus quidem exte-
in domum matris mem (Cant. m, 4). rioris, sed magis illius interioris, in habitationem
1. Nesciunt cogitationes antiquas habere, qui speculationis : quia Sion Speculatio interpretatur.
novitatcs-verborum exquirunt, qui nova excudunt /n pace, inquit, in idipsum dormiam et requiescam
dogmata, qui juvenilia desideria non declinant, qui (Psal. iv, 9).Idipsum ad speculalionem refert, quia
nihil habent gravitatis, nihil aucloritatis, nihil auti- hsec est
pars optima quae non auferetur. Denique et
quitatis plenum : non est ibi Amen, ubi est aut sponsa obdorlhivit cum dilectoin cubiculo malris sure,
disceptatio, aut deceptio cogilationum; ubi aut infi- et qucmdam passa est soporatae menlis excessum ii:
delilas est, aut fluctuat fides ipsa. Ingredere in lutos amplexu sponsi. Ideo
scquitur, Adjuro vos, et caetera.
recessus fidei, introduc dilectum in cubiculum ma- 3. Et tu ergo si sponsum apprehendisti, tene nec
tris tuae, ut quidquid de Christo sapis, quidquid dimittas, donec introducas in domum et in eubicu-
senlis, intra Ecclesiaeconstringas regulas, ad ejus Ium matris tuae. Quid ego nunc tibi persuadco, ad
castiges censuram : hujusmodi opera operare in quod tc ipsa experientia perceptse duicedinis multo
sabbato tuo. Alioquin si vacas, cttalibus non vacas magis invitat et allicit? Si quis enim feriato animo
studiis, facile in vacuo animo cogitationes vanae et D furtim et quasi in raptu praelibare potuit liberaeme-
venenata eruinpent consilia. Denique sicut habes, dilationis festiva gaudia, nescio si quid unquam
Agrum hominis pigri urticm ct spinm obsident (Prov. libentius agat, quam ut htiic totum et ex intcgro sc
xxiv, 30, 31), et Evangelia libi dicunt quia duo sludiu tradatet expcdiat. Denique traliebant sponsam
erunt in lecto; unus assumetur, alter retinquetur prima pulchrae contcmplationis blandimenta, et ad
(Luc. xvn, 54). Quasi Icctus quidam est otiosa vita quictis provocabanl cubiculura, quo dileclum intro-
ct quieta in Ecclesiae gremio degentium, corum qui ducturam sc laeta gratulatur. Non dimiltam illum
nullo sunt ecclesiastici muneris onere occupati, nec donec introducam. An non tibi videtur quasi dicere
providentiac et dispcnsationis sollicitudinc distenti, his verbis illud de Psalmo : Si dedero somnum oculis
sedlihero ulunlur otio sub alieno regimine. Nontamen tneis, et palpebris meis dormitationem, donec inve-
hoc otio omnes rile et jure debito fruuntur, sed niam locum Domino? (Psal. cxxxi, 4, 5.) Omnia
libertatem quam oblincnt temporis, dant in occasio- dimitlo, ne dimittam illum. Omnia detrimcntum fa-
ncm temporis. cio, ut Christum lucrifaciam, propter supercminen-
2. Bonus cnim Icctus, si quis eo legitiuic utalur, tem laetitiam praesentiseejus. Si dormierint duo, \on
(!) Jlic scnno in codice VaUis-Clarpeconliiiualur cum superiori
63 GILLEBERTI ABBATIS 64
mntuo: unus quomodocalefiet? (Eccl. iv, j\ SERMO XIII.
* tebuntur
11.) Ecclesiastes hoc dicit. Bonum estfoveri et in- Tenui, nec dimittam illum, etc. cunt. m, 4).
flammari in amplexu Verbi (ignitum enim eloquium 1. Adhuc capiluli bujus nos discussio tenet. Te-
Domini vehementer), et spiritualibus sestuaredeside- nui, nee dimittam illum. Itane adhibenda est dili-
riis: ideo non dabo somnura oculis meis, et palpe- genlia et sludium, ut dileclus luus apprehensus re«
Lris meis dormitationera, donec introducam illum tiueatur? Si sponsus est, amanti respondet el
ii cubiculum malris meae.Tunc quicscam, ct suavis sequo : quomodo non ultro cohaeret tibi, et astrin-
crit somnus meus. Quasi dormivit Joannes recum- gitur gratis? Denique hoc habet impaliens zelus
bens in pectore Jesu, ubi reconditi sunt omnes the- amantium, ut eliam expulsus importune se ingerat,
sauri sapienliaeet scicnliae Dei. Ibi verae quietis lo- et pudorem dediscat aemulatio dura. Nunc autem
ctis, intelligentiaeserenum, sanctuariura pietatis, de- dicis, Non dimittam illum, quasi declinare vo-
lectationis cubiculum. Hic dormi, ut videas quod lentem si non instantius rcliueatur. Quomodo si
ipse vidit Verbum in principio, Verbum apud Deum, amat, aut declinare volet, aut avelli sc sinet? An
et Verbum Deum (Joan, 1, 1); et intelligas in forte suspicionibus amatoriis moveris, et super-
Christo cum Patre existendi coacternitatem, perso- vacuo quodam metu amitlendi, pro multo affectu
nalem diversitatem, el unitatem consubstantialem. retinendi? Non est tamen supervacuus timor, ubi
Quid tibi videtur similius somno? Huc se non pos- exitus in ancipili pendet. Non est supervacuus inter
saitt humani jaclare intuitus, irrumpere ratio. De- pericula metus. Sed domestica tibi magis metuenda
uique non videhit haec homo, et vivet. Bonum est est levitas. Nam Deus ille, et non mutatur. Innata
tvgo te obdormire, et huraanorum seusuuni et affe- tihi levitas vicina est [lapsui, et instabili quodam
ctuura oblivione sopiri, ut hujusmodi somnia som- vagaementis motu facillime abriperis, si non firme
niare possis. Hoc apostolorum cubiculum est, qui adhaeseris
nos genuerunt in Christo. Quasi mater est Paulus, 2. Sed nos jam ad primitivam verba haec refera-
ctim dicit: Filioli mei, quos ilerum parturio, donec mus Ecclesiam. Ejus enim esse videntur, ftdei et
formelur Christus in vobis (Gal. IV, 19). Matrem ha- charitalis jura adversus perseculionum injuriaspro-
Les : vis habere cubiculum? Nostra, inquit, conver- phetica quadam praesumptione sibi defendentis.
tatio in cmlis esl (Philipp. nr, 20). Vis somnum? Videetenim quam mulli conati sunt spirituale hoc
Mente, inquit, excedimus, Deo (II Cor. v, 13). Christi et Ecclesiae,vel divellere, vel adulterare con-
4. Huc ergo transi cum dilecto, hic mane, hsec nubium. Contemplare adhuc initia lactentis Eccle-
meditare, in his esto : aut si isto pertingere non po- „ fiiae,quando velut inova nupta in primos Chrisli
tcs, temperatius age : si non potes recumbere in properabat amplexus. Quid furoris, quid fraudis
pectore Jesu, ubi indefessse puteus sapientiae; re- illis, Jesubone, sustinuit diebus! Oportebat quidem
quiesce inter scapulas, ubi patieutiae ejus exempla haereses esse, oportebat et persecutiones esse, ut
ct mysleria contempleris. Inter humeros ejus : quia tanto adhsereret dilecto tenacius, quanto ab ejus vel
principalus factus est super humerum ejus (Isa. ix, fide, vel confessione veltementius se abrumpi vide-
6). Et de Benjamin dictum est, quod amantissimus bat. Quis nos, inquit unus pro universa Ecclesia,
Domini inter humeros requiescet. Requievit quidem tepurabil a charitate Christi ? (Rom. vin, 35.) Deni-
ct obdormivit Jesus in cruce, ut et tu cum ipso iu que non est in illis vel fidei corrupta veritas, vel
passionis ejus fide et memoria dormias : vel potius confessionis obturata liberlas. Propter Sion, inquit,
inter islas sortes discurre inter pectus et humeros, non tacebo, et \propler Jerusalem non quiescam(Isa.
inter fidei mysteria, et manifestalionem veritatis. In LXII,1). Csesisin synagoga discipulis denuntiatum
altero fac tibi domum, in altero cubiculum. Aman- est ut lacerent. Sed illi propter Sion non tacent, et
tissimus Domini Benjatnin quasi in thalamo morabi- propter Jerusalem illam carnalem non quiescunt
tur tota die et inter humeros requiescet (Deut. (Act. v, 40-42). Vcre carnalis Synagoga, quae vivifi-
xxxin, 12). Vides quomodo inler humeros thalamum p cantem in se exstinxit Spiritum, et Ecclesiaeextor-
collocat? Quid ergo er.it in peclore? Utrobique plane quere conatur. Non probavit Christum liabere in
tontemplationis pulchrae locus, 36 et inter hu- nolitia; ideo tradita est in reprobum sensum. Re-
meros, et inler ubera. Sed uberior gratia in pectorc, probavit enim lapidem probatum, lapidem electum :
ubi amoris locus, cogitationum sedes, amplexus tenuit legem, sed Christum nescivil : tulit clavem
occasio, et ccrnendi copia vultus. Bene ergo in pe scientiae, nec ipsa introivit, nec alios intrare per-
clore Jesu thalamus, imo et thesaurus. Ibi enim et raisit. Quid nobis claudis, quibus Christus aperuit?
deliciaeSponsi et divitiaeVerbi; quia in illo abscon- Super humerum ejus clavisj domus David', |quae
diti sunt omnes thesauri sapientise et scienliae Dei. aperit, et nemo claudit; claudit, et nemo aperil (Isa.
In hos ingredere thesauros, absconde te in abscon- xxii, 22). Aperuit Gentibus, et clausit Judseis. Cae-
dito faciei ejus a conlurbatione hominum, et nemo citas enim in Israel contigit ex paiie, ut gentium
te exsuscitet neque cvigilare faciat, donec ipse velis. plenitudo intraret. Csecacst Judaea, el in litterae vc-
Dcnique et hoc habet ca quae subsequitur adjuralio laminc oslium lnvenire nescit. Synagoga praedicat
sponsi Christi Jesu, qui vivit ct rcgnat in sacculasac- velamen, reprobat veritalem, non recte vel offerciis,
cutoruiu. Aiucii. vel dividcus. Rcctc enim dividerct, si littera; obscr-
C5 IN CANTICA SERMO XIII. 08
vationem ab ejus interpretatione distingueret: sii \ non est amplius m cruce Chnsti scandalum, sed
aliud tempus illius antiquitati, aliud hujus novitatii gaudium, et facti sumus mundo huic non theatruiu
daret. Tempus enim suendi, et tempus scindendii contumelise, sed triumphus gratise; post tot enavi
(Eccl. in, 7). Simul enim et illa prsecepta sunt, ett gata pericula; nonne tibi videtur, quasi de campo
ista praedicta sunt. Sed in illis ligura, ista sub figu- quodara pugnae et laboris, in pacis et quietis intro
Tis. Ecclesia jam ista dividit et scindit quae fuerantt duxisse cubiculum dilectum suum Ecclesia Chrisli ?
consuta : et si novit litteram aliquando secundumi 5. Vides ergo in initiis Ecclesiae nascentis neces-.
carnem, sed jam non novit Synagoga qaem involu- sariam diligentiam, ne dilectus tandiu desideratus,
tum quasi tenuit, revelatura dimitlit. et tandem apprehensus posset extorqucri. Quid
3. Ecclesia iicit : Tenui, nec dimitlam. Synagogai ego nunc de caetero fiet, quando in tulum introdu-
reprobat, imo et exprobral: sed Ecclesia non vere- ctus est, etquasi in thalamum per fidem? Dabitttr
tur a voce,exprobrantis et obloquentis, a facie ini- de reliquo desidia?-locus, et diligentiae valedicemus?
mici el persequentis. Denique servus ille nequam, periclitabilur in tranquillo, qui in tempestate non,
dicit in corde suo : Moram 37 fac>1 Dominus meuss potuit ? An non periclitatur qui moritur ? Sine ope-
venire (Malth. xxiv, 48, 49). Et ideo percutit puerosi ribus, mortua est fides (Jacob. n, 20). Commendat
Domini, quia jam ejus noverunt et nuntiant adven-. B Apostolus fidem, sed illam qumper dilectionem ope-
tum : sed illi propter Sion non lacent, et propler. ratur (Galat. v, 6). Ubi dilectionis opttsest, vel di-
Jerusalem non quiescunt. Corpus possunt percutere,, lectio operis, ibi vita est fidei. Quid, si est in cre-
non possunt ab animo Christum •excutere. Flagellisj dulitate veritas, in confessione liberlas, et non ibi
lirmius ligata est in corde eorum affectioChristi. ln, per dileclionem vita? Funiculus iste triplex non est,
synagogis flageUati sunt, in cuslodias traditi, adl et facile rumpitur. Denique imaginaria libertas est»
cathedras tracti : sed gaudent in his omnibus, quiai quse de radice non oritur charitalis : nec tam nititur
digni habili sunt pro nomine Jesu contumclias pati. confessio talis Iibertatc sua, quam aliena licentia
Tenui, nec dimillam illum. Tenuit, quia non limuit. utitur. Precaria est, non propria; ex principum
Non timuit dum turbarelur omnis terra, el majoress favore pendet, non procedit de calore fidei. Fidcs
mundi bujus potestates transferreiitur adversus il- fervore charjtatis animatur ad vitam. Pigra plaue,
lam in cor amaritudinis. Agglulinala cst sponso fu- ubi discrimen impendet, si non confessionis sibi
niculo qui rumpi non potcrat, funiculo charitatis5 vindicet libertatem beneficio dilectionis. Alioquin
qui nescit excidi, quia iila nunquam excidit: fiducia-. a raortuo, quasi qui non sit, perit confessio. Est cr-
liter egit, quia charilate adhaesit. Qui enim adhaerett go sine charitate et lides mortua, et confessio vaua.
Deo, unus est spirilus (/ Cor. vi, 17) : ubi autcmi Apostolus dicit Christum habitare per fidem in cor-
Spiritus Domini, ibi libertas (// Cor. m, 17). Ideo> dibus nostris (Ephes. m, 17). Nunquid per mor-
libere egit, et spei stiaeconfessionem tcnuit indecli- tuam? Si intus est veritas, et foris vila, divisus est
nabilem. Et lunc quidem faluitalis res fides videba-. Christus : ipse enim est veritas et vita. Nondum ex
tur, et confusione digna confessio. Quid confusio- integro introduxisti dilcctum tuum, nbi dimidius est
nem nomino? Extremi res erat periculi. Non lameni foris. Quid, si nec dilectum ? Quomodo enim dile-
timere polerant eos qui oecidunt corptis. Spiritus3 ctus si fidei non fuerit sociata charitas? Christus
cnim vitae ante faciem illorum, Chrisliis Dominus5 resurgens ex mortuis, jam non moritur (Rom. vi,
(Thren. IV, 20). Ideo et a carnc avelli se facilius> 9); sed sibi non moritur : vide ne tibi, aut magis
passi sunt, quam ab ejus charitale. Nihil sibi dc scj tu ne illi moriaris ; alioquin quse poterit esse mor-
relinuit, ut illum teneret. Ideo dicit: Tenui, nec; tui, vel cum mortuo dilectio? Quanam ergo ratione
dimittatn illum. Plane inler tot pervertentes et per- dilectus esse dicetur, ubi dilectio non est? Sihabi-
sequcntes tenuit strenuc, cl dum adhuc tcnera eratt tat Christus in corde luo pcr tidem, sed 38 f°ris
noslrac fidei aetas. est per dilectionem, vereor, imo verum est, quia
4. Donecintroducam illum in domutn malris mern. JJ j vel dimidius in te est, vel mortuus. Yivo, inquit
Jam introducta est lides nostra in lulum. Non est; Paulus, jam non ego, vivii veroin me Chrislus (Gulat.
qui palam impugnet illam : sed qui fuerant perse- ii, 20).
quentes, facti sunt obsequentes; et qui pervcrtcn- 6. Potes et tu tim vocis hujus usum assumcre, si
tes, facti sunt dirigentes. Jam introduela est de; tamen cum eodem dicere potes : Charitas Dei dif-
campo in domum, de pelago in portum. Jam in fa- fusa esl in cordibus nostris per Spirilum sanctum qui
vorein versus est persequentium furor principum,, datus est nobis (Rom. v, 5). Sed est in aliis haec vita
et versutae haereticorum cavillationcs, catholicae fi- laboriosa, in aliis libera, et in spiritualibus quibus-
dei sincera verilate redargutas siluerunt. Jam ereptai dam deliciis agens. Quod si adhuc in carnis jura
est fides nostra, ereptus est Christus de contradi- totus transisti, et principibus tenebrarum in cordis
clionibus populi. Janv constitutus est in caput gen- tui recessus facilis et familiaris aditus patet, et
tium, necpositus est nunc in signum cui contradi- immundis amatoribus animani tuam prostituisti;
catur. Post tot desudala martyrum pro fide Christii quae erit tibi conventio Christo ad Belial? quae so-
certamina; postquam tot fregit persecutorum vio-- cietas luci ad tenebras? Si vero viliis et incentori
lentias, et haereticorum refellit versutias; poslquami vitiorum indixisti pro Christi charitate conflictum;
67 GILLEBERTI ABBATIS C8
jam quidem dilectum tenes, scd nondum tibi res A et non etiam m singuus noois: tuus enim crii cui
esl in tuto. Turbaris adhuc, etthalami tranquillitatc sicut verae et indubitatae fidei, sic etiam aflectuum
non frueris. Fides in portu est, sed pravae consuetu- piorum intcgritas constet? Magnus plane est, si
nis impetus, et lentationum vel emergentium, vel quis est, qui sicut nunquam titubat in fide, ila pas-
frequcntium cumulus adhuc tibi frangendus, aut sionibus animi nullis turbetur. Plane talem ego
certe fugicndus est. Tene constanler inter discri- dixerim cubiculi secreta ingressum. Bouum cubicu-
niina ne te effugiat, donec introducas dileclum in lum cordis tranquillitas. Cum aliis laborat sapien-
domum matris tuse, et in cubiculum genitricis tuae. tia; sed cum humili et tranquillo quiescit Spiritus
Tene cum labore, ne minus caulo et parum curioso Domini, et in pace locus ejus. Scd hic quiescat in-
citius elabatur. Fide tenes, professione tenes : tene lcrim sermo noster, magis vero sensus noster in hoc
moribus, tene conversatione, nec dimiltas. Non cst ulinam requiescat secrcto cubiculi: ut quod expe-
de caetero nunc pro fidei veritate conflictus, sed spi- ricnlia docuerit, expressius rcfundat sermone se-
ritualis hujus certaminis aestus adversus mores bo- quenti, praeslante Domino nostro Jesu Christo, qui
nos et vitam hpnestam totus incanduit. Instant his cum Patre et Spiritu sancto vivit 39 et regnat Deus
diebus novissimis tempora pericuiosa, quando sunt per omnia sscculasrcculorum. Amen,
Iiomines se ipsos amantes, cupidi, elati, inventores, B SERMO XIV.
imo et incentores malorum (// Tim. III, 1-5). In Adjuro vos, filim Jerusalem, per capreas, cervosque
exortu fidei christianae persecutio nominis hujus camporum,ne susciletis neque evigitare faciatis di-
grandis erupit: hodie, pestilentia morum fceda sa- lectam, donec ipsa velit (Cant. m, 5).
tis et lenta nimis exhalat. Corrumpunt enim mores 1. Patctillam obdormisse, pro qua lalis est facta
bonos exempla mala. Trahe nos, bone Jesu, in odo- adjuratio. Quidni dormialcum dilerto ingressa ma-
re unguentorum tuorum, ne pestilens aura dc vicinoi tris cubiculum, deliciarum recessus? Dormit cum
crumpcns, salem sapienlise in nobis infatuet. Sermoi patitur mentis excessum de accessu dilecti. Adjuro,
vester, Paulus inquit, scmper in gratia sale conditus; inquit, vos ne suscitetis dilectam. Beata plane, quse
tit (Colots.iv, 6).Nunquid solus sermo,et non potiusi dilectum hunc et tenere permittitur, et dimitterc non
visus, auditus, incessus, omnis denique exterior ge- compellltur. Tene quod tenes, tene et attrecta mo-
stus sale condiri debet? Placete, lnquit, omnibus per rose ct diligenter verbum vitae: revolve volumen vi-
omnia, sicut et ego (I Cor. x, 32, 33). Quod si in- tae, volumen quod revolvit Jesus, imo quod est Je-
fatuati sunt Ecclesiae principes, plebes in quo sa-- sus. Involve tc illi, involve te illa qua involutus est
lienlur [al. salient] ? ipse sindone; quia amictus est lumine sicutvesti-
7. Et nos, fratrcs, qui religionis professores su>. " mento. Induere dilectum tuum Domiuum nostrum
mus, sal esse lerrae debemus. Si ergo el in nobisi Jesum Christum. Excide tibi memomle diligenter
gal evanuerit, in quo salietur? Factus et sacerdos3 in petra, monumcntum novum, in quo nondum
sicut populus, ut licentius populus sicut sacerdosi quisquam positus fuerat. Christus cnim petra. Sem-
fiat. Mundo se raonachi studioseconformant : etquii per nova reperiri possunt in Christo. Ad nova po-
in inundo sunt, errorem suum nostrorum satis ver- tesl penetrari. Multi sunt in illo recessus, thesauri
sute et nimis vere tuentur exemplo. Mutuis ad vitiaa sapientiseinnumerabiles. Non est uno contentus vel-
sesc, aut informant, aut fovent exemplis, pastoress lere; saepius tonderi potest. Bona vellera sunt sen-
ct populi saecularcset religiosi. Prompluaria plcnaa sus mystici, sacrati affectus. Talibus abundat Jesus;
sunt hujusmodi, eructanlia ex hoc in illud, aut tur- nudarietexspoliarinonpotest. Lmtabor, inquit, super
pis, aut tepidae convcrsationis spiritum peslilcn- eloqnia tua, sicut qui invenit tpolia multa (Ptal.
tem. lleu! quam avido cordis ore pravum huncc ,-.xvm,162). His te vesti spoliis, involve velleribus,
attrahiutus spiritum, et corrumpentem haurimuss ut calefiant, sicut scriptum est, latera tua (Job xxxi,
auram! Peslilenlia haec passim influit per fenestrass 20): eloquium enim ejus ignitum (Psal. cxvm, 140).
nostras. Jesu bone, quando erit, si tamen aliquando o j)
j In his quiesce, ut suavis sit somnus tuus, sicut Sa-
erit, sicut fides integra, sic et incorrupti morcs?i loraon ait (Prov. m, 24). Denique et sponsus istum
Quando continget ut sicut cum veritate pax, sic nonn dilectse suae somnum tuetur et fovet, illam exsu-
sit pugna pro virtute? Quando inlegrum te, et ex x scitari vetans. Adjuro vos, inquit, per capreas, cervot-
arbitrio in contemplalionis et quietis cubiculo com-i- que camporum. Nova plane adjuralio, nec plus ha-
pleclemur? Pauci sunt inEcclesia qui inhunc stai- bens admiralionis in specie, quam in virtute my-
tum pervenerunt, sed tamen pro parte prolitemur : sterii.
Tenui, nec dimiltam illum, donec introducam illum M 2. Quaerensquid in se sacramenti involutum conti-
in domum malris mem, et in cubiculum genitricis is neant haec animalia; quamdam liberaementis alacri-
mem. Non est tota talis Ecclesiaefacies, sed tamenn tatcm, et agilitatem spiritus, cursim se et saltuatim,
multatalis, ut dicere possit : Tenui, nec dimittam M ut sic dicam, ad superiora ferentis, intclligo adum-
illum, doncc introducam in domum matris mem, et ft brari in illis. An non et tibi velut capreae ct cervi
in cubiculum genitricis mem. Fidcs profusior cst, t, quidam videntur, qui licet in corporc commorantes,
coniracta sunt negotiacharitalis.;Nunquid in univcr-
r- corporis tamen cvaserunt incommoda, ct spiriluali
sitate credcnlium lianc advertcre cst dislinctionera,
i, levitatc pondcra carnis pene non sentiunt et lerrenae
69 IN CANTICASERMO XIV. 70
molis materiam nesciunt mentis beneficio? Hi sunt A bunt; ambulabunt, et non deficicnt (Isa. XL,31). Mu-
qui spiritu ambulantes, ultra non sentiunt desideria tatio hsecprofectuum videtur innovalio jugis sine de-
carnis : aut si sentiunt, languida certe ct quasi pal- feclu, sine fatigatione. Bona quidem foriitudo quae
pitanlia, ad extremum ducentia halitum. Vos, inquit currens licct cum labore, ad defectum tamen decli-
Apostolus his qui hujusmodi sunt, non estisin carne, nare non novit. Mclior plane, quse nec laboris sentit
sed in spiritu (Rom.vm, 9). Denique etsi cognovimus molestias; sed oppositarum diflicullatum transilit
Christum secundum carnem, sed jam non novimus scandala, et velut in campcstri planitie cxplicitis
, (II Cor. v, 16). Jam totus spiritualis factus est, jam gressibus utens, juxla quod scribitur, Cursor levis
se ad soliludines ccelestes contulit, jam conscendit explicat vias suas (Jer. n, 25).
ad superiora. Ideo dicit Ecclesia : Similis est dilectus 4. Hoc est quod in praesenti cervos camporum
tneuscapremhinnuloquecervorumsuper montesBelhel dicit, quod illis quaelibet aspera et ardua quselibet,
(Cant. n, 9, 17). Ad hos te montes invital qui dicit: plana sint el pervia, et inoffensis exposita cursibus
Si consurrexislis cum Christo (C»loss. III, 1), etc. quasi planioris sequor» campi. Vox Domini, vox in-
Quasi caprcam te spirilualem fieri vult Paulus, qui tima; inspirationis menlis auribus suaviler illapsa.
ad illos te ccelestes montes provocat, qui singularis Illa est utiquc quae cervos hujuscemodi praeparat,
illius hinnuli te vestit imaginem. Sicut, inquit, por- B • quae revelat condensa. Nam si
qua condensa sunt, ct
tavimus imaginem terreui, porlemus et imaginemejus crebris scandalorum quasi spinarum aculeis obsita,
qui de cmloest (I Cor. xv, 49). Bonus cervus et ipse illis condensa non sunt, quorum Dominus pcrficit
Paulus, qui ait: Nostra conversatioin ceelisest (Phi- pedes quasi cervorum : qui nullo injuriarum obice
lipp. m, 20). Bonus plane cervus, quem spiritus Do- lardari possunt, magis autem complacent sibi in tri-
mini vegetat et agit. Spiritus enim Domiui subtilis bulationibus, et acceptas babere norunt injurias, aut
et mobilis. Boni cervi, quos vox Domini prseparat, nec respicere penitus, ex vehementia desiderii ad
quibiis revel&t CC«lde_Q8a mysieuoruni., .cojidensa in superiora properantis, et intendentis in anteriora. O
quibus benediclus ille lalitat hinnulus. Bona certe misera hacctempora nostra ! quomodo ab hac regula
caprea, quae ad omnia, quaevel sibi proposita sunt, in contrarium omnes pene rcsilimus, etiam qusepie-
vel imposita, impigra et indefessa devotione spiritus tatis plena sunt specie, ad injurias intcrpretamur?
dicere potest, Paratum cor meum, Deus, paratum cor Ubique fere obicem palimur, et impingimus in pla-
meum (Psal. LVI,8) : quae ea quae relro sunt obli- nis, et lubrica facta sunl in ptateis vestigia noslra,
viscens, ad anteriora extenditur. sicut dicit Jeremias (Thren. IV, 18). Omnia nobis
3. Audisti communia : audi singularia, ut aliquid (r obstrusa querimur, siquidem iter pigrorum quasi
distinctionis inter hsec assignemus animalia, ncc sepes spinarum (Prov. xv, 19). Ad querelarum oc-
copfusa et indifferens sit de ulrisquc disputalio. In casiones gratulamur, ad suspiciones parati, ut, quera-
cervis antiquitatem attende vivendi, et vidcndi acu- admodum scriptum est, terrere nos videatur sonitus
roen in capreis. Cervi quadam arle naturali a senio volantis folii (Levit. xxvi, 36), et animi molestias
se tueri perbibentur, et vergentem in defcclum vi- manibus et v.erbis accersire nitamur. Inde est quod
tara rediviva novitate ab interitu revocare. Christus spiritualium virorum nirais crebro inquietamus
singulariter non tam cervus quam hinnulus dicilur : quietem, interrumpimus otia, et mentis ad superiora
qui nititur seterna novitate, nec habet aliquid vctu- intentse perturbamus soporera, et a gratissimo sponsL
statis admisluin, quod subinde renovatione indigeat. avellimus amplexu.
Ille singulariter caprea videndi 'privilegio. Denique 5. Hujuscemodi ergo molcstias, quas vel perver-
nemo novit Patrem nisi Filius, et cui ipse voluerit sitas quserit, vel infirmitas parit, a dilecta sua spon-
revelare (Matth. xi, 27). Omnia 40 aulem nuda et sus avertit, lilias Jerusalem ad spirilualem quamJam
aperta sunt oculis ejus. Ergo el hi quoquc quasi alacritatem invitans. Hoc enim sibi vult quod pcr ca-
capresequaedamspirituales iutelliguntur, qui revela- preas el cervos adjurat, ut spiritualium ad aemula-
tos habent mentis oculos in agnitione Dei: qui spi- ID tionem provocentur virorura, et ab infestatione ira-
rituales effecli dijudicant omnia et perscrutanlur : portuna dilectae quiescant. Adjuro vosne exsuscitetit
qui revelala facie gloriam Domini contemplantur. ditectam, donec ipsa velit. Utile vobis est ut dilecta
Cervi vero sunt in eo quod iu eamdem imaginem evigilet; sed exspectate donec ipsa velit. Ejus exspe-
transformantur a claritate in claritatem tanquam a cteturarbitrium, ad cujus cura vestri spectal officium.
Domini Spiritu : qui veterem deponentes hominem, Tunc volet, cum Spirilus illam velle docuerit. Un-
novura induunt cum, qui creatus est in justitia, et clio Spiritus docebit illam. Adhaercnsenim dilcclo,
sanclilate veritatis : qui senescentem devotionem, unus cum illo effectaest spirilus. Ideo dicere pot st:
et quodam languentem tsedio, in novum denuo fer- Spiritut Domini super me, eo quod unxerit me, evan-
vorem rcducunt, et perscverantisc fastidia nesciunt gelizare misit me (Isa. LXI,1). Ergo evangelizabit
reparatione frequenti. Qui, inquit Isaias, confidunt vobis, cum acceperit tempus a Spiritu. Interim bi-
in Domino,mutabunt fortiludinem : non quidcm ttt bula hauriat quod refundat uberius. Contemplatio-
veterem perdant, sed ut novam adjiciant. Mutabunt nis gratia compassioncm non evacuat, sed infnrmat;
fortitudinem instauratis frequenter incremcntis, Mu- ct mentis excessus temperantem reddit infirmis.
tabuntf iuquil, fortitudinem : current, et non lubora- Deniquc cura dormit Adam, virilis costa in infu-
71 GILLEBERTI ABBATIS 72
miorem mollescit scxum; et proptcr socialem copu- A \ decurtare vultis? Niltil tam exiguo imrainuendum
lam de latere viri formata est mulier . imo in so- est momento. Fruatur interim libere hora fugaci.
ciam mulierera Adam ipse convertitur, et conforma- Exsuscitare eam vultis, et avellere ad vos quaui
tione quadam transiit in conjugem. Ideo dum evigilat Christus exsuscitat, et in se evigilare facit? Deui-
charitatis vocem primam emiltit, in compari sua se que etsi dormit ipsa, sed cor ejus vigilatinChristo.
ipsum agnoscens : Hoc nunc os, inquit, de ossibus Petrus et qui cum ipso erant in monte gravati sunt
meis, et caro de carne mea (Gen. n, 21-25). An non somno, et cvigilantes viderunt majestatem Jesu.
libi Paulus videtur virilem diguitatem in humilio- Bene gravali somno, in quibus humanus reprime-
rem sexum, deflectere cum dicit se factum inlirniis batur sensus. Gravabalur et reprimebatur in ipsis
infirmum? (/ Cor. ix, 22.) Quasi spiritualis Adam •quod erat ex ipsis, ut ad ea quae mundi sunt caeci
Eva eflicitur, dum subjectis compatitur apostolica et hebeles, tantum ad cognosccnda quae Dei sunt,
firmilaS : et sublimitas 41 virtulis et scientise so- spiritu evigilarent excitali divino. Evigilantes, in»
brietate quadam capacilati tempcratur infirmorum. quit, viderunl majestatem (Luc. ix, 32). Bene ergo
Et si mente exccdit Dco, sobrius tamen fit Jaliis vigilat, qui talia videt, qui videt gloriam Unigeniti a
(// Cor. v, 13). Mentis excessus bonus est sopor : Patre; qui audit arcanaverba, quaenon licet homini
non superbiam inducens, sed sobrietatem docens. ^ loqui. Non licet ei dici in quo Filius Dei nondura
Adjuro vos ne exsuscitelis dilectam, donec ipsa velit: resurrexit. Videle, inquit, nemini visionemdixeritis,
et si mente interira excedit Deo, iterum tamen sobria donec Filius hominisamorluis resurgat (Matth. xvu,
fiet. Si modo dormit, evigilabit rursum, et vina 9). Non potest ei dici visio, in quo nondum Christus
quae reperil, cum temperamento quodam vobis re- resurrexit. Denique simile dictum est Mariae: Noli
fundet. Ipsa novit quando dividat praedam domes- me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem (Joan.
licis, el cibaria ancillis. Quomodo nOn miscrebilur xx, 17). Non licet ei dici, qui non est raptus in pa-
filiarura uteri sui, quae nec ancillas prsetcrit? Bonae radisum, in locum deliciarum, in locum de quo Pe-
tamen fitiae ancillas se repulant, et naturalem ne- trus dixit: Bonum esl nos hic esse (Matth. xvn, 4).
sciunt libertatem, dum veritatis spiritu liberalas se Bene exsuscitatur, qui in huuc cum Paulo rapitur
esse recensent. Vere enim liberse sunt, quas liberat paradisum (II Cor. xn, 4); qui ascendit cum Petro
veritas : et ideo aliam libertatem ignorant, quaeper in montem, qui vel una cum Christo potest hora vi-
adoptionem liberatas se gaudcnt. Denique quanlo gilarc, quem non homo tangit, ut exsuscitet el evi-
magis est gratuita adoptio, tanto est abjectio devo- gilare faciat Christus. Et Petrum ipse teligit, ideo
tior. Eaedemergo et ancillae sunt, et filiae; quia ubi r evigilavit et vidit majestatem ejus. Denique et hsec
niajor esl in adoplione dignatio, ibi justior in suh- ipsa dilecta vide qualis exsurgat de sponsi amplexu.
jectione devotio. Qum est isla, inquit, qum ascendit quasi virgula fu-
6. Ne suscitetis eam, donec ipsa velit. Ipsa novit mi? (Cant. m, 6.)
quando dividat praedaro domesticis, et cibaria an- 7. Sed nos jam hic ascendentem revoCemus ser-
cillfs. Non est de ista metuendum quod legittir: monem; et capitulum hoc alleri servemus principio,
Filia populi mei crudelis, quasi slruthio in deserlo imo illi qui de se ipso dicit: Ego principium, qui et
(Thren. iv, 5). Strulhio pennaespeciem habet, carct loquor vobis (Joan. vm, 25). Qui utinara nobis sit ei
tamen effectu volandi. Nescit per mentis excessum sermonis principium, et cordis verbum ; ut qux lo-
volare; propterea speciem non visitat suam. scd cuturi sumtis de ipso, prior ipse loquatur in nobis.
derelinquil in terra ova sua. Obliviscitur quod pcs Loquere, Domine, loquere mihi, et loquere pro me.
conculcet ea, bestia conlerat. Non novit in contem- Increpa pro mc filias, non Jerusalem, sed Babylonis:
plationis soporem assurgere struthio. ideo secom- dic 42 ut sedeat et taccat filia Chaldseorum. Deus
passionis affeclu non induit. Ad comraodum enint bonc, quantae sunt hodic filiaeBabylonis, quse nc-
spectat filiarum in mentis excessu dormitio matris, sciuntcanlicaSion. propter quas organa nostra sus-
et totum de compendio est quod spiritualis ejus 'Opendimus! Quanti sunt lilii Edom, qui nos exina-
somnus protrahitur. Ideo dicit : Adjuro vos ne ex- niunt et exhauriunt lsetitia spirituali! Compescis
tutcitetit dileclam, donec' ipsa velit. Bona adjuratio filiasJerusalcm ab infestatione dilectae.Utinam mibi,
per quam et malri parcitur, et profectus quseritur Domine, a filiabus parcas Babylonis. Dispar enim
filiarura. Quanto enim liberius .vacal et videt. tan- est, el satis molestior vexatio malignantiura, quam
to uberius adolescentulas revisit. Quanio sublimius amantium. Sed tamen nescio qua nostri temporis
suspenditur, tanto descendit humilius, condesccndit hujus miseria ipsi amantcs facti sunt malignantes.
utilius. Quid vultis tcmpora dispensare, quaesponsus Quanla malignatur hodie amicus in sancto ? dixissc
posuit in voluntate dilectae?JVeexsuscitelis, inquit, debui, Inimicus; sed dixi quod magis dolet. Ipsi
illam, donec ipsa velit.Tunc volet cum ab oculis ejusi amici facti sunt inimici. Amici professione : inimici
cvolaverit visio dilecti. Lubrica est cjuspraesentia, et affeclione. Specie amici: sed amicitisevirtutem dif-
elabilur subilo, Ego, inquil, dilecto, elad me conversio1 fitenles. Amicus Absalon, quia filitis; sed quanta
ejus (Canl. vu, 10). Quid lam sanctum tenlatis com- inalignatus est sceleratus in sancto, filius in patre,
merciura ante icmpus divellere? Beata collatio, sed . Absalon in David? Absalon Pax palris dicitur. Bo-
brevis hora. Suflkint ilii brevitas sua : quid illam nura plane nomcn:sed ipse noininis hujus vututem
rS . IN TANTir.4 KF.RMOXV 71
abncgabat. Affectavit regnum, incestavit cubile. A nunc querelis his ulterius immoror? Non id nunc
Felix tamen David, cui inter tot lilios, nonnisi unus gero propositi, ul nostra defleam, sed ut aliena ean-
persecutor eiupit. Quem mihi dabis hodie inler ma- tem. Sufliciat paucis nostra deplorasse. Jam a !a-
gistros.cui nonnisi unus Absalon insidietur? Annon mentis reverlor ad cantica, illo nobis animnm praes-
quasi \bsalones sunt quidam, qui, sicut scriptum tante el os et otium, qui cohibet inquietos a spousac
est,pacem prmdicanl, etmordent dentibut?(Mich.m, somno Christus Jesus, una cum Patre et Sjiiiiln
5.) Affectant locum palris, fcedant cubile, dum pra- sancto reguans per omnia saecula. Amen.
vis susurriis socios corrumpunt:et subvertunt corda 43 SERMO XV.
inu centium, in quibus patris spiritus suaviter Qum est ista qum ascenditper desertum quasivirgula
qipescebal. Imitatione .Absalon est, qui magislri et fumi ex aromalibus ? (Cunl. m, 6.)
loeuin sibi arrogal,et vitae derogat; pacem prsedicat, 1. Qum est isla qum ascendit per desertum quasi
et mordet dcntibus. Malus est morsus derogatio, virgula fumi ex urematibus? Videle, fratres, sicul
malus cibus de quo dicitur : Dulce est enim in ore et videtis, quam sil eflicax ad incrementa graiiarum
ejus malum, et abscondit illud sub lingua sua (Job tranquilliias mentis; quales metal fructus de in-
xx, 12). Abscondit donec evomat in tempore virus terna quiete Christi dilecta. Videte, inquam, qualis
cdleclum. Quanla maligiiatur atnicus in sancto? De- procedat de spousi amplexu.Qualis ergo progreditur,
nique quae nou videt suspicatur. Posuerunt, inquit, a me ne qusesieritis: sponsi potitis super boc so.iales
tigna tua signa, et non cognoverunl.Ponunt quae non consulile. Quid, si et ipsis quasi nova et insolila de
inveuiuiit: ponuiilquae prave postea exponunt. Signa, secreto dilecti sinu procedit? Nova plane. Nam ipsa
inquit, sua. Se ipsos enim in signum ponunt, cum novitas admirationem inducit. Qum est ista qum
ex siue pravitatis regula alios metiuntur. Signa, in- ascendil ? Attende profectum. ln stiperioriltis cus-
quit: quasi dicat, Tanlum signa, et non veritatem; todes interpellat, et de visione rogat dilecli. Ilic
signa non certitudinis, sed suspicionis. Et non co- ipsis custodibus adrairanda prorumpit, et nova sub
gnoverunt. Non enim cognitione, sed conjectura ni- specie. Quidni nova procedat de complexu tlilccti?
tuntur. Malignatur inimicus in sancto (Psal. LXXIH, ipse est cnim qui de se dicit: Ecce ego omnttt uova
3-5). In quo sancln? ln Sanclo sanctorum; in Sancto facio (Apoc. xxi, 5). Etiam quae nova sunt, ipse rc-
qui dicit: Qni vos tpernil, me spernit (Luc. x, 16). novat. Puta caminus est:aiirum admove; si piirum
Temcrarium cst, utdicitApostolus, alienuw servum est, purgatius reddit, et rutilans metallum receittcm
judicare (Rom.xiv,4). Tu ergo quis es qui dominum de fornace fulgorem educit. An non caminus Chri-
ttium judices? Qui enim potestatem dijudicat, ordi- Q slus? Ignitum, inquit Psalmista, eloquium tuum ve-
nalioncm Dci dijudical. hementer (Psal. cxvui, 140). Hoc camino decocta
8. Denique conqueritur et dicit: Tulerunt a me non potest nisi nova, et velut altera prodirecreatura
hominesjudicium meum (2). Filii hominum, utquid in Christo. Denique et ipsius dum oraret specics
diligilis vanilatem, et quaerilis mendacium? Vauita- facta est altera (Luc. IX, 29) : sed tibi altera, cum
tem utique diligitis prselationis, et ideo quaeritis in oras, ejus fit species. Nara iu se mauens uuus, in-
praeiatis vcstiis mendacium pravse suspicionis. Vani novat omnia. Altera facta est corporalis Domini spe-
enim Ulii hominum, mendaces in stateris (Psal. LXI, cies cum oraret, et voluit per hoc in mente tua ora-
10), mendaces in judiciis. Et utinam pro minimo tionis comraendare virlutera, quod illa sit qtix te in
mihi s.t ab litimano die judicari, dum selerni diei intimis alterum faciat, et novum comrautet in homi-
exspecto judicimn, Cum, inquit, accepero tempus, nem el meditatio innovet. Nos, inquit Apostolus,
ego juslitias judicabo (Psal. LXXIV,3). lpse juslus revelata facie gloriam Domini speculantes, in eumdem
Judex lempus exspectare se dicit, ut justitias judi- imaginem transformamur (II Cor. m, 18); boc est,
cel: et ttt tibi anle tempus assumis judicium? Pater in eamdem quam intuemur, transformaraur.
omne judicium dedit Filio : et lu tibi quod non ac- 2. Forte et sponsa de speculalionis arcano eam,
cepisti judicium assumis, et hoc in patrera? Vide D quam intuebatur, sponsi imaginem vestita prodiit.
ne forle in eum Patrem, a quo omnis paiernitas in Nova plane. Nam sodalium circa ipsam admiratio
coeliset in lerris nominatur. Viperea generatio ma- novitatem protestatur, Qumest ista qum atcendit ? ac
trem suam co nedit, et dente venenalo doctoris vitam si dicat, Non est cum illa sicut heri et nudiusiertius.
corrodil. Non sunt islaefiliaeJerusalem, pacis filias, Non jam amplius circuit civilatem; non discurrit
sed Babylonis. Quando increpabis illaS, et dices : per vicos, per plaieas, per vigiies. Non errabunda
FiliaeBabylonis, nolile flere super me, sed super vos vagatur, sed itinere directo ascendit. Quae est in hac
ipsas flete? Siquidem improperia eorum qui vices ipsa haec tam subita novilas? Quce etl is.a qum at-
tuas gerunt, in te redundant: nec est murraur eorum eendit, et ascendit per deterlum ? Desertum vere et
contra nos.sed contraDominum.Parcite ergoa mur- aridum et sterile reputat sseculum omne hoc per
niuratione, quae non prodest vobis et aliis nocet. quod ascendit. Et quanam ratione nobis factus de-
Tu, Domine, tu potius obstrue os loquentium ini- scrti hujus odor, sicut odor agri pleni, et quasi ci
qua, et ne olaudas ora te canentium. Sed quid jam benedixerit Dominus? Quantos trahit ad se deserti

(2) Yidede hocloco in Doctr. PP. lib. contra Judic. temerar,


PATUOL. CLXXXIV. *
"B GILLEBERTI ABBATIS 76
Iiujus odor, et tenet ne possint avelli?Odor iste est A conversalionem sibi in ccelo collocant? Sed ipse
odor mortis ad mortem. Inanitas est quam putatis spi ciali ratione ventus, qui reliquorum ambulat su-
ubertatem. Denique terra sitis est, et imago mortis, per p nnas venlorum, el spiriluum omniuui virtutes
sicut dicit Jeremias prophcta (Jerem. n, 6). Terra, exccdit. Jure ergo venturn eum vocat, et vcutum
inquit, silis. Cupiditates enim mundanas magis irri- ureutem, quod ejusflalupeccati sinlin nob sfrigura
tal, quam satiat. Infrurluosa est ista quam ,piilas resoluia, etcaplivilas nostra conversa tauquain lor-
plenitudo : et si uuid est fructus, id fluxum est, el rens in auslro. Hujus se aeslu exiislos discipuli
mutabilitate sua morlis prsefert imaginem. Quomo- senserunt, cum dicerent : Nonne cornoslrum ardens
do ubi mortis vides imaginem, odorem vitaesentirc eral in nobis dum loqueretur? (Luc xxiv, 32.) Et ne-
te rcputas?Odorem vilae Christi spirat ubertas. Ipse scio si uspiam libcntius spirat, quam in castae et il-
enim est ager vere plenus, ager fertilis, ager cui be- laesaeintegritalis desei to et invio. Ilaec loca libenter
nedixil Deus Pater. Alium prseler istura agrum perflal, el casti corpnris animam charitalis fervorc
sponsa nescit, sed desertum reputat, ct terram decoquit, et spirilualibus liquefactam desideriis te-
salsuginis. nues resolvil in vapores, et veluti fumi virgulam
3. Qum est ista quce ascendit per desertum? Bo- exsurgere facit.
num eril certe deserlum, si non fuerit cor tuum in- "' 4. Qum est,inquit, ista qum ascendit per desertum
suleatum inimici vomere : si non fuerit ejus irri- quasi virgula fumi ? Et honum deserlum caro casti
guum stillicidiis, impinguatum rore; si non quse latis exhausta et desiccata virtute, quae nullain de-
superseraiuat zizania in te laeta luxurient, imo re- lectationis immundae nebtilam exhalel, nec ignem
nascanlur quidem quasi fecundo snlo. Sterile sit cor exstinguat, sed nulriat, quein Domiiii flalus succen-
Cttum, ne tale vel germen proferat, vel semen stisci- dit. lgnis hic aromaticam si invenerit animani, suc-
piat. Anima, inquil, mea sicut terra sine aqua libi cendil, el alteram commutat in specicm, et quasi
(Psal. CXLII,6). Bonum desertum talis anima; bo- virgulam fttmi cxhalat in superiora. Quasi virgula,
iium etiam desertum caro integra, caro inlacla, caro inquit, quod per cogitationum disciplinam ab exte-
immundis non exarata concupiscentiis, caro carna- riori sit ad interiora conslricla, et ab inferiori ad
lis voluptalis nesciens semina. Qui enim seminat in superiora directa; quasi virgula, quod sese et ad se
carne, de carne metet corruptionem (Gulat. vi, 8). ipsam colligat, et supra se porrigat. Sed quid sibi
Bonum denique desertum alvus virginalis. Talis erat vult, quod illam fumi virgulae comparat? An forle
bealae illius et specialis virginilalis uterus, quem per hoc innuere voluit, quod nou sil perpetua ac so-
nullius impudici motus affectionis immundaeteme- „ lida spirilualis hujus suavitatis gratia, et meniis as
ravit lsesio. Caro ipsius sicut terra deserta, et invia, census, sed facile sicul fumus liquescat? Suavis est
et inaquosa, in qua Christus apparuit. Non tamen plane et oranino spiritualis vapor fumi, in quem se
deserla penitus, quae Christum parturivit: irrigua aromata concrcmata relaxant. Sed ego virgulae isti
cst, sed fluentis virtutum. Ideo quasi puteus dicitur tenerae et delicatse lurbines meluo, ne illam vento-
aquarum viventium, quse fluunt impetu de 44 L'~ rum flabra diverberent, ne circumferat procella cu-
bano, quod virginalis munditise candor spirituales rarum, ne tentationis aura illam dissolval, et cedat
rcfundal gralias. Hortus conclusus venter ejus casli- omni vento. Exempla nobis melum suadent. Multos
moniae virginalis disciplina , eo quod inlegritatis enim videmus et dolemus tam inspcrato ce&sisse,
sepem carnalis desiderii non dissipaverit ardor : quam subilo erupisse. Meditalionesubliles sunl, ora-
propterea in talibus irriguus aquis fructum dedit in tionis impensi studio , pingues gratia, tlevolione
tempore suo. Vis audire qualera hsec terra deserta quadam dulci uberes, effusi in lacrymas, cum subito
fructura dedit? Osee te docet, qui dicit: Adducet levis i:r>patienti;e occasio quselibet spi.ituales has
Dominut venlum de deserto urentem, el desiccabit ve- Contrislat delicias el exhaurit. An non ergo qtiasi
nas mortis (Ose. xm, 15). Quis alius mortis desic- fumus tara facile evanescens gloria? Jure quasi vir-
cavit venas, nisi Christus Jesus, quem nobis inte- D gula fumi talis ascensio, quae vel propria mulabili-
merati ventris desertum refudit?Et bene venlus : tate delicit, vel accidenti molestiaecedit. Ego tamen
quia Spiritus ante faciem nostram Christus Domi- non audeo super Sponsae pcrsona fumum pro de-
nus (Thren. IV,20). Denique dictus est secundus feclu interpretari. Al si lu contentiose rcsistis, eum
Adanuin tpiritum vivificantem(I Cor. xv, 45). Hu- tibi do defectum accipere, quem t.bi Psalmisla com-
jus flatu aposlolicae nubes volant, quas Isaias mira- mendat: Defcceruntoculi mei i» eloquiumtttum. De-
tur (Ita. LX,8). Quid mirum siventus dicitur, quem fecit \n salutare luum anima mea (Psal. cxvm, 82,
et nubem legis? Ascendel, inquit, Dominus super gl).
nubem levem(Isa. xix, 1). Nec hic levera quasi va- 5. Utinam hoc, Domine, defeclu aticnuentur
gam et inslabilem accipias : sed levitalis intelligen- oculi mei et deliciant. Utinam hoc defectu deficial
tiara ad spiritualem apiiiudinem trahe, quod corpus anima mea, deliciat el liqueliat, et eloquio tuo cale-
incorruplibiie nullam animae gravitalem attulerit, facla, eloquio vehementer ignilo, ab omni crasso
nec depressent terrena commoratio sensum multa,, intellectu in tcnuioremspiritualishabitudinis auram
imo cuncta cogitantem. An non quasi venli sanctii laxelur. Utinam si quid fuerit in me corpulentae[at.
funt omnes, qui spiriluali levilale a terrenis elapsi, torpulentse]intelligentise,et hebetis desiderii, in sub-
77 IN CANTICASERMO XV. 78
tilioris gratite usum deficiat, et attenuatione qua- AJ cila cnhibet appetitum: sed alterius est suavitatis
dam, et acuminc spiiituali a crassitudinc sua verta- et gralise, qtiando charitatis ardore liquescens cras-
turin virgulam fumi.lntalem iilinam defieialfumum sum omnem et carnalem nescit affectum. Qu.d vero
animaenieaevirttts : et nnn deficiat sicut fumus, ne thus? Nonne ipsum est odoris exigui, dum inte-
dical, Defecerunl sicut 45 fnmus d:es mei (Psat. grilas illi et corpulenlia sua manel? Cum vero
ci, 4). Aliud est omnino ita delicere sicut fumtis, ut flammis sulactum elfluere cceperit, in odorifeios
omnino non sis : aliud ita deficere, ut sicut fttmus tolum fumos exspirat. Simili ratione nonne tibi vi-
allenuatus animo, et spiritualis sis. Bene defecerat detur crassa et pi^ra oratio, et corporea quadain
Psalmista, cum diceret: Concupiscil el deficil anitna lardllale segnis, ignili et inlimi eloquii si non fuerit
mea in atria Domini (Psul. LXXXIII,5). Quonam virtute succensa? Utique in thure ego accipio ora-
enim modo non deficit, quem Christus inflammat? tionis materiam, et in fumo gratiam. Dirigatur, in-
Ignis ipse est, sicut scrihilur, et ignis consumens qttit, oratio mea sicut incensum in ccn peclu luo
(Hebr. xu, 8, 29). Qui, inquit, approximat ad me, (Psal. CXL,2). Nescit ilinere dirrcto ad De im ire
approximat ad iguem. Quis mihi dabit, ut hunc pos- oralio quae snccensa non fuerit. Oratio qi ae frigido
sim ignem ligare in sinu meo, ut inflammet cnr ftierit de cortle expressa, subito rdabiiur: nec
meum, renes commutet, et ad nihiluin me redigat? " potest esse perpetua, quae non est prompla. Vim pa-
Jure quasi virgula fumi ascendit, qu»3 de calore titttr, et non est sui juris. Sed nec sui juris est plane
processit cubiculi, de Verbi igniti complexu. Suaves succensa oratio. Illa contra conaiim leprimitur;
tua flamm.t, Christe, vapores evomere solet, etodo- ista supra conatum abripitur. Illa conaiur, et re-
ris aromatici fumum producit. Quasi virgula, in- cidit; istapraeter conatum ascendit. Ula violenter
quit, fumi ex aromatibus. Et fumum lego, qui de dirigitur; isla volunlarie fenur. llla vix exbibetur;
Leviatan ore procedit (Job XLI,11). Et item fumum ista i:ec cohibetur. Illa laboriosa; ista libcra. Illa
de puteo abyssi prodeuntem (Apoc. ix, 2): sed non tristis ; isla laeta. Illa bona ; sed ista oplima. Denique
ibi virgulam, non aromata lego. Nihil ibi directum, est orjtio lemperate mciiia inter frigidam et fer-
nihil dulce; sed horror summus, et ordo nullus. vidam , illam exceciens, sed non accedens ad istam.
Fumus erroris est, qui de puteo procedit abyssi. De Et, ut sic dicam, prima coaeta est; secunda, di-
hoc fumo impii dixisse leguntur : Fumus afflatus est recta; terlia, abrepta. Prima, ut sic dicam, sitiens;
naribus nostris, et sermo scinlillm ad commovendum secunda, sobria: tertia ebria est. Ista enim est, quse
cor noslrum (Sap. n, 2). Meis utinam, Jesu bone, menle excedil Deo: ideo ascendit quasi virgula
naribus fumus alflelur, quem tuus ignis agit: et de fumi ex aromalibus myrrhm et thuris et universi
camino ttio sermo scintillae ad commovendum, imo " inquit, pulveris pigmeniarii.
et ad commtitandum cor meum. Ignis tuus ignis 7. Mire in pulvere pigmentario humilitatis ex-
consumens est: vitia si invenit consumit, et con- pressit virtutem, quodea de magnis merilis nil
fessionis fumum emittit. Sed non isle fumus ex aro- magnum sentire noverit, non allum sapere: sed
matibus. Qui tangit, inquit, montes , el fumigant humili aestimatione rcliquarum 46 attenuel me-
(Psal. CHI,32). Bonus ignis qui tumores extenuat rita virtutiim, et earum soliditatem quasi ai quam-
animorum, et attactu suo elationes terrenas per dam pulveris exigtiitatem dedueat. Et bcne post
emissos pcenitentiae fumos evanescere facit. Sed al- orationis commendationem sub figura pulveris pi-
terius odoris el gratiae fumus est, quem aromata gmentarii de humilitate su'junxit. Oraiio enim
virtutum cremala refundunl. Ignis iste, ignisqucm humiliantis se, nubts penetral (Ecc/i. xxxv, 21): im:»
Dominus misit in terram, et voluit vehementer ac- sine humiliiatis gralia cralio quatunnihb-1 acuta,
cendi (Luc. xu, 49), non tantum vi.ia consumit, sed hebes tamen est; et trislem refundii odorem clatae
virtutes ipsas in suavioris graliae affectum commu- myrrha castitatis, neque fluxos ca nalium ! ene
tat. Aromata cura integia sunt, olent suaviter; sed restringit raotus cogitationum continentiae myrrlia,
hoc igne liquefacta alium longe spirant odorem. . quae animum in superbiae fumum lascivire perm.ttit.
r.
6. Hujus odoris fragrantiam sentientes in sponsa Contritione multa pi^meata rediguiitur in pulveiem.
sponsi sodales mirantur et dicunt : Qum est ista, Et bona contriiio, quoniam cor c.onlritum cl liumi-
qum ascendit per desertum quasi virgula fumi ex liatum Deus non despicit (Psal. L, 19). Boi:a plane
aromatibus myrrhm et thuris, et universi pulveris contritio, quae nihil relinquit indiscussum, nihil
pigmentarii ? Habes in myrrha continentiaevirtutem : tumidum, nihil non liumiliatum, nee in vinuti :ii;>
in thure, orationis sludium, in pulvere pigmentario, ipsis : justitias ipsas dijtidicat, et argttit non modo
inlervirtutumcopias cordis contriti huiiiililatem. Et de peccato, sed de justitia, et de judicio. An non,
bona myrrha, quae carnalem petulaniiam reprimit, quasi comminuitu:' quo.J redarguilur? an non quasi
et fluxos motus lascivire non sinit, et carnem non humiliatur justilia quae tiijud ..: r? In veritaU,
esse carnalem compellere nitilur. Sed eontinentiae inquit, lua liumiliasii me (Pstil. CXVMI, 75). Non
nostrae myrrha corpulenta videiur, et minus casti- omniiim est hocdicere. Infirmiores in vanitale sua
gata, et quasi vicina carni, nisi fuerit hoc igne humiliantur; perfectiores , in verilate Dei. Non
ccelesli, hoc amoris divini fervore liquefacta. Bona potest vanilas veritatem dijudicare, sed veritas va-
fjuid.emcontinentisemyrrha, quae pergcnlem ad illj- nitatem, et veri(as veritatem. Spiritus enim diju-
19 GILLEBERTI ABBATIS 80
dicat omnia. Quod humano solidum et integrum A fectui. Molestus stimulus carnis, sed non charitatis.
videbatiir judicio, cum venerit spiritus veritatis, Etpassio amara, et discussio severa: utraque vir-
cvacual cl comminuil illud. Iu spirilu enim vehe- tutes humiliat.
nienli co:.leruulur virlutum pigiiienla in pulverem, 9. Sed omnia dulcius et eflicacius prodeunt de
Flamma haec ncn
eljusiilia jndicaltir. ln lurbine, inqtiitJob, conteret camii.o qttodam suecensi amoris.
me: in turbine spirilus sui, spirilus vehenicnlis, in modo virtutes 47 humilial. sed eliarn iinmulat, et
lurbiue SLiiitum meurn abripientis. In hoc turbine in novam convertit speciem, et de spir tualibus spi-
contcrel me, el mulliplicabil, inquil, vulnera mea riluali res facit. Conlinentiae myrrha, orationis tbus,
omnium liuiiiilis con-
\Job ix, 17). luU-^ra milii videbatur, aniequam ve- et in pttlvere pigmentario,
n.rel spirittis vehe.iieus, juslila uiea : sed ipse di- scieiitia virtutum, omnia magis serenum proJucunt
vullum ct gralani specicm, cum de hac prodeunt
jiidical, ipse conterit, ipse vulncrat, et multipliciter
scd concrematio me-
coiifringit bonoium praesumptionem meiitorum , oflicina. Bona enini conlritio,
sauciam cl languidam bumanain docet esse vir- lior. Suavs pulvis pigmentarius, sed fumusexcellit.
tntem. Nescio enim quid magis suave et spiritualc ma4s in
8. Utinam mihi boc modo conteri obveniat, re- fuino quam in pulvere signilicatttr. Ideo qttodam
digi in pulverem oniniuin bonorum affeclutim, pia- igniti verbi beneficio intcr sponsi flagrans amplexus,
rtim ni 'ditalionum. Ulinam, Jesu bone, lurbospi- de pulvere pigmentario in fumi tcnuitatem liqucscit:
ntus :ui talem animae me:e piilvercni afflet de pla- de humilialarum pulvere vitiulum in fumum gloriae.
leis cudcslis Jerusalem, ul in boc pulvere caleliam, Qualis est, putas, pervenlio; cum lam delica'us sit
in pulvere sedcani, in ptilvere dormiam, sed pulvere asceusus .'Quo lcndil qu;e lalis ascc-ndil? Quantus
pigineutario. Beatttsqui in hoc pulvere moraiur; cui deliciarum est locus, in quem ascensiones i^tas
suaves, et spiritualiter pulvereae cogitaliones undi- disponit ? Lectulus lo te diiecti est. Naiu ad illum
et laudate, praccipue sponsa debet aspirare. Ita plane est. Ideo
que allabuatur. Expergiscimini, inquit, et scquiltir: En lectulum Sulomonis sexaginta ambiunt
qui habitatis in pulvere (Isai xxvi, 19). Denique
de le t:lo
sponsa de felici expergefacta somno, quasi virgula ex forlissimis hrael. El pulchcr ordo, tit
fuini exsurgit ex aromalibus universi pulveris pig- ad lectulum veniat: de leciulo suo, de cuLiculo
menlarii. Universi, inquit. Et veritas ipsa bonorum matris suae, ad sui leclulum Salomonis. Nec rninus
universitatem operum ad quemdam le docet pulve- congrua varicias quo.l deliciis islis iiiini scet fortia,
rem el velut sterilitatem deducere. Cum omnia fece- et lecliilum suum Saiomon lam niunita cuslodia
rilis, inquit, dicile: Servi inutiles sumus ; qum de- r vallat. Scdveibi prorueulis jam reducamus hauerias,
buimus [ucere fecimus (Luc. xvn, lOi. Felix qui tan- novo eapitulo nnvum dedicaturi serinonem, prae-
tum et lalcm sibi colligit pulverem, ut quae jubentur sUnte Doinino nostro Jesu Chrislo, qtii vivil et re-
faeiat omnia, et repulet quasi nulla: qui universa gnai in saecula sscculomm. Amen.
bona quae colligil, per humilitatem illa conterit. SERMO XVI.
Paulus ad Corinlhios operum suorum aromala Lectutum Salomonis sexaginla ambiunl ex fortissimis
In itineribus, inquit, smpe; peri- lsraet. (Cant. tu, 7.)
mulla enumerat:
culis fluminum, periculis latronum, periculis ex ge- 1. Oquam delicata sponsa ascendit, quam pene
ixere,periculis ex Gentibus, periculis in mari,periculis sine mole corporis, et quam penilus sine corru-
in civitale, periculis in soliludine, periculis in fulsis ptione carnis! Quaenamerit corpulentia, ubi fumo
conferlur? quae corruptela, cum illum non caro
fratribus, Quid deinccps ? Quolidiana e'}USsollicitudo
omnium Ecclesiarum. Quis, itiquil, infirmatur et ego fluxa, sed aromata cremala exhalent? Delicate as-
non infirmor ? quis scandalizatur el ego non uror ? cendit, el digna lectulo Salomonis. Eslher et lotam,
bo- et unctam lego, ut regios unguenti suavitate mulceret
(I Cor. xi, 26, 28, 29.) An non velut quemdam
norum operum pulverem tibi collegisse videtur amplexus (Estlier n). Haccvero jam unguentis non
Vis D utilur in sponsi gratiam, =ed liquefacta cff cta est
Apostolus haecet hujustnodi plura percurrens?
adhuc sublimiores aliquas virtutuin ejus species odore ipso unguenti. Sed non omnes verbum hoc
audire ? Veni cura illo ad visiones et revelationes capiunt, non omnes his possunt deliciis perfrui. Si
Dei, ad raptum in paradisum, in leiiium ccelum, ad omnes fruerentur, omnes fraudareiitur: et in hoc
bealam illam ignorantiam nescienlis ulrum in cor- estetpulchra varielas, et pia charilas, quia alius
pore an extra corpus extasis illa facta fuerit, non est qui fruituir, alius qui tuetttr. In hoc aliorum et
jam pulvis, sed fuinus. Sed ne lamen fumo huic tuta, et laeia sunt olia, quod aliorum stinl muuita
spiritualis conlemplalionis se jactanliae fumtts im- custodia. Ideo 'sclulum Salomonis sexagintu ambiunt
misceat, audi quid sequitur. Ne magnitudo revelatio- ex (ortissimis Israel. Non vult Sab) i on nosler lccluli
num exlollal me, datus est milii stimulus carnis mem sui turbari delicias, dulces altenuari affectus, ne
(II Cor. xn, 1-7). Paulus sliraulatur ne extollatur: atteutari quidem : pacata diligit qui pacificus dicitur.
et quoinodo qui hsec audis, refugis stimulari? quo- Quisnoster Salomon, nisi Jestts Christus?Ipseest pax
modo te ipsum inler uberlatem donorum aut conte- nostra, ipse qui fecil utraque unum (Ephes. n, 14).
rere desinis, aut conteri non sinis? Molestus sti- Ipse pacificavit sanguine suo non modo quae in
niulus, sed tamen vexalio praeslat humilitatem pro- terris, sed quae iu ccelis sunt (Coloss. i, 20). Disci-
8i 1N CANTICASERMO XVI. 8*
plina pacis nostrae super eum (isat. LIII, 5). Disci- A Deo, et confimtimcum mundo; contimum cuni spi-
plinam debilsenobis pcensesustinuit, ut nobis justi- ritu, et confiniiim cum carne. F.t si qiiibtisdain di-
tiae pacem refunderet. Ipse punitus, lu repropilia- ctum est, Vosnon estis in came, sed in spiritu (Rom.
ttis : el ut punitus, sed poena tua pacem tibi partu- vui, 9); confines lamen sunt carni vel propter sub-
rire noii potuil. Hostia immunda contaminalos mun- stantiae naturam, vel propter carnis curam. Hoslis
dare non polerat, non modo alios, sed ne se ipsam ergo carne noslra quasi castro utens, regiones spi-
quidem. Disciplina crgo super m s, sed non eral illa ritus de vicino infestat, et de conlermino prsesidio
nobis ad pacem disciplina. Erat in nos mortalitalis insidias machinalur. Sed eril isle, id est Christus,
et affliclionisillala sententia; sed non erat injustitia pax, cum Assyrius calcaverit fines nostros. Ille Sa-
rev cata Tu quidem judiciaria senlentia ligatus, lomon noster, pacificus noster; qui praestat nobis
sedtuus non erat solutus reatus. ct pcena erat, et pacem super pacem; paceni ciim Palre, pacem ab
pax non erat. 0 misera et gravis disciplina super fi- hoste; ipse ponel lines nostros pacem (Psal. CXLVII,
'ios Adam ! conteris et non prolegis; punis et non 14). 0 confiniiim et confiniiini, quantum discrepatis
purgas; consumis, et non concilias; tonsumis, sed ab inviccm ! quanlis tu abundas gaudiis, el quantis
carnis subslantiam, non culpam. Quid tibi e/ paci? tu es vicinum et obnoxium scandalis! 0 linis et fi-
Quando pacera conferes, cui est cum peccato com- nis! tu quam Lete teneris, et tu quam labonose
mercium? quandoconferesgratiam, quae non aufers regeris! UlrobiqiieChristus limes est medius:islhinc
culpam? Justitia enim et pax osculalaesunt (Psal. separans, illinc fuederans: isthinc inchoans, illinc
LXXXIV, 11). Disciplina pacis noslrae super eum, qui consiimmaus. Sapienlia enim attiugit ab hoc tine
nobis attulil fructus pacatos justitiae. Dictusest ille forliter usque ad linem illuin, disponens in illo fine
solus Salonion noster verus pacilicus, quod in die- cuiicla suaviter (Sap. vm, I). Finis ille lecliilus est.
bus ejus orla nobis sit justitia, et abundaiitia pacis Ideo de muli re forli dieitur : Procul el <leultimis fi-
(Psal. LXXI,7). Abundans vere pax, quae non modo nibus pretium ejus (Prov. xxxi, 10). Pretium ejus
prseterita suffecerit repropitiare delicta, sed omne esl; propter quoil ipse se impendil, quod ipse se <esti-
etiam abundet in saieulum. Abundal cnim donec mal, quo ejus explctur avhlitas. Quid id aliud est,
auferatur labor mutabililalis nostrae, labor morlali- nisi spousi amplexus el le<tulus? Ullimus liids est,
tatis nostrae, altcrnantium labor defectuum. Vere ultra qiiein se non poiest avidilas extendere, nec fa-
ahundaus pax, quae non est data ad mensuram me- cultas conipreliendere suflicit. Finis esl, ubi ipse a
riti. Non enim meritum invenit, sed conlulit. Quo- te deficis, ubi exbauriiis, ubi alius esse iucipis, lo-
modo non abundaus pax, quteet remisit 48 offen- r tus in Cluiblo, et solus in te Christus. 0 vera pax,
sam, et priorem cumulavit graliam ? Erat homini et plena pax, quando de rcgno D,i lollentur scan-
priino in paradiso pax, ut non posset invitus abduci: dala; quando non erit linior in finibus nostris;
sed lion erat virtus, per quain postea posset, cum quando non erit finis et linis, sc ; unui taiitum finis,
vellet, reduci. Erat gralia, ut posset non e^ire; sed et supradielus linis. Finis Deo fuederans, el conlor-
non eral tit posset, ctim vellet, redire. Mo;lo pax mans tanluui : linis lectuli gaudiis fiueus, non gla-
uberior in gratia Christi, quae posi iteralos excessus diis agens.
ultro offertur, et ptenilenles non repudiat, sed re- 3. Nnncvcro ut quiela sint quantulacunqiie suct
vocat. Bene pax abundans, qtiae nulla potest exhau- lectuli gaudia, necessaria quidem est custodia for-
rin injuria, paralior ad veniam qtiam ad vindiclam. tis. Ideo lectulum Sitloiuonis scxaginttt amtiiitn ix
Pax lia;c a remissione peccatorum incipiens, usque forlissimis Israel. El in Evargclio haliet: Cnw [viis
ad divinaeparticipium abundavit naliirse. Qui enim urmalus custodit alrium suum, in pace suul eu iff<v
adh:eret Dco, unus spiritus est (/ Cor. vi, 17). possidel (Lnc. xi, 21). ULerior hic coiiini, nin ;,|, ,
2. Vides quanla repropitiationis abunilanlia, ut custodia, quia uberior est gralin leeluli quam .u i ;
non jatn paxcum Deo, sed magis unitas cum eo dici et sponsae sollieitiido major quam p; ss -, > < !'
possil. 0 bealiim confinium, ubi sublatus est inimi- ,» , ad poiiam paradisi angeliiam cuslo.i.ain i n
citarum paries. medius! Bealum quideni coiifiniiini, dio flammco pos tani lego ((.en. m, 2!;..'.
sed itondum tutura. Adhuc hostis ncster hos lentat qtiidam paradisus lectulus Saloniouis? Lectulu ,
pcrvaJere lermi:.os, fin s convellcre. Est nobis in quit, nosler floridus (Camic. 1, 15). De, iqne ipsc i.o:,
C!i:islo pax cum Deo Palre, sed nondum pax ab campi, ipse lignum vitae. B ne paiadisns del.ciaiiiin
hoste communi. Abundabit aulem pax 1I;EC,donec leclulus talis. Vidcs quomodo aniplae diiciae arcta
destrualur novissimus iiiiiniciis, mors. Interim etsi cinguntur custodia? Lectuliim cnini Salomonis am-
i on est pax ab ipso, protecfio tamcn est contra biunt sexaginta fortes ex fortissimis lsrael. Non
ips iin. Eit ipse pax nostra, cum Assyrius venerit mullum nuiicde numeri hujus disputo ratione: illos
i. lirram nostram, el ealeaveril in finibus nostris. tamen videlur siguare, qui prserogant et justitia ope-
Proximos siLi polest Assyrius fines infestare spiri- ris, et notitia lcgis. Deforiibus lsrael suut, qui (ide
luales, ulleriores non potest: calcare potesl, sed fortes sunl, qui stant in fide, el viriliter agunl; qui
Stare non potest in finibus nostris. Erit enim Chri- omnia possunt, sed in eo qui eos coufortat Christus.
stus pax, cum calcavcrit in finibus nostris Assyrius. Male 49 fortis est, qui adversus scientiam Dei sa
flabemus conlinium et confinium : conlinium cum extollit; qui adversus illam inffexibilis et rigidus
83 GILLEBERTI ABBATIS 84
est: cui fortitudo lapidum fortitudo ejus, et cor rjus A \. clum exlollentem se adversus scienliam Dei (//
siMieum ; utnec vexatio det intellectum audituiejus: Cor. x, 4, 5). Versalilis sit in manu tua gla-
qiniles ceuique s:;nt quibus Paulus ait, An mmula- dius spiritus, ut ad onrne quod tibi einergil ne-
mur Djminum ? Nun quid forlioret illo sumus? (ICor. golium famulelur ; nec te desiiluat sermonis saeri
x, 22.) Non cst de fort.bus Israel, qui cum vulne- facultas, cum temporalis et subita deposcit occasio.
ratur non dolet; ciim verberatur non sentit, stupi- Jn labiis libi sit, non in foliis verbum validum etcf-
dus manens ad omnes stimulos ancipitis gladii verbi licax : Labia enim, nou folia, sacerdolis cuslodiunl
penetrabilis, et gloriatur si contra sapientise slimu- scienliam. Gladius verbi tibi sit a latere, non in late-
los calcitret. Non talis Maria, cujus aniraara , ac si bris : proximus tibi sit. Accingere eo super fem ir
niollem maleriam, gladius pertransivit. Me utinam tuum, ut potens sis et prompltis, el exhortari ii:
facile oblineat ve;bum validum; in me operetur doctrina sana, ct coiilradicenles redarguere. Non tibi
ejus elficacia, el animain meam bic penetret gladius, sit ensis sub femore, et verbi sacri studium carnis
ut et ipsa quasi in gladium convertalur contra spi- rrudentiae non supponas. Vniuscujusque en&issuper
rituales pugnatura nequitias. femur suum (Canl. m, 8). Alii dattir sermo scien-
4. Quid mitlismanum ad fortia, qui cx fortissimis liae, alii serino sapicntiae, et unicuique doclori sua
non es? Custodiam utquid suscipis, qui desidiam " dalur a Spiritu gratia (/ Cor. xn, 7 10). Uniuscu-
non excutis? Quid leclulum anibis, qui gladiitm non jusque ensis super femur suum : ul ubi cst tentatio-
habes; aut si gladitim habcs verbi, habes illuin in nis vceasio, ibi major verbi praeoccupatio liat, com-
vagina [al. pagina], non hahes in lingua? Non lencs monilio crebrtcr. Uniuscujusque ensis super femur
manibus linguae, verbi Dei versatileni gladium. Vo- suum : ut se ipso primo corripiai, se ipsum custo-
lubilis est sermo, spiritus flammetis csl: sed nescio diat, se ipsuin dijudicet. Docet te Paulus quasi
quomodo contra naluram suam pigrcscit in manu super femur tuum ensem habere : Consid&ra,inquit,
tua: reslringitur et hebelatur, qui acutior csl el pe- te ipsutn, ne et tu tenteris. Ensis cujusquesupet femur
nelrabilior omni gladio ancipili. Non esl vclox ver- suum, propter limores noclurnos, piopter lapsus su-
bum in ore tuo; non currit velociler; nou csl vcr- bitos, prseoccupatos casus. Quasi limorem noclur-
saiilc in manu lua pro varietate negotii, quod tamen ntim Apostolus innuit dicens : Si prmoccupatus fue-
ad oinnes spirituaiis cerlaminis usus abundal. Quid rit homo in aliquo dtliclo (Gal. vi, 1). N, clurnum
tibi usurpas oflicium, cujus usum non hahes? Omnes est enim quod improvisutn est, quod subitum:
tenenies gladios, et ad betta doclissimi (Canlic. m, nocturnum 50 eliam quod insidiosum est. Idco
8). Sine causa gladium portas tu, qui bellandi sufli- rQ dicit: Ul non circumveniamur u satana. Non enim
cienler nou habes peritiam : aut si doclus es belli- ignoramus insidiqs ejus (II Cor. n, 11). Idem Paulus
gerare, magis te exerces ad negotia saeculi, quam ad alibi timebat a timore nocttirno. Timeo, inquit, nc,
negotis. Chrisli; forensi jure plus uteris quam ec- sicut serpens seduxit Evam, ita corrnmpanlur sensus
clesiastico, pltis soeculariquam spirilitali certamine vestri a timplicitute, qum est in Chrislo (II Cor. xi,
ca'lcs. Paratum vull virum ecclesiaslicura Princeps 3). Bona siinplicilas, ul i Chr.sto adhaerens tiiuis cst
Ecclesiae, paralum eiini vult ad rcddcndani rationem cum illo spiritus. Simplicilas est ubi unitas est:
<leea, qu.e tst in no'.:is, fide et spe (/ Petr. m, 15). simplicitas est, si jam non ipse vivis, sed vivit in
Kl (itio::i:im pacto |>i„'erel imperitus ad ista gloria- tc Cli.istus; si le devoret sapienlia Dei, si le spiri-
ri.s, si pro.i.pte respondeas dc jure publico? Decen- tualis absorbeat Lelitia, et inlimis recondattir vis-
tiu^ nuilt' in oie clerici, in ore monachi sacraquam ceribus. Et ubi est tanta simplicitas nisi in lcc-
s;ecularis littera sonat. Quid in Jerusalem vis loqui tulo?
liugtia ;t;gyptia? Non sic lsaias. Entnt, inqu.t, quin- 6. Uniuscujusque ensis super femur suum. Super
qne civilutes in terra jEgypti loqucntes lingua Cha- femur, uon propter feniur, sed propter limores noc-
naan (hai. xix, 18) : scilicet qtiia penitus hebiaea turnos : foiie quia non est illis colliielalio advcrsus
iiou poieranl, ea loqiierenttir quae est vicina he-' D I carnem et sanguinem, qui signaiur in feniorc, sed
brse.t:; quia lingna sancta non poleranl, vel ea lo- adversus mundi rectores, tenebrarum harum (Ephes.
quer ului' qn.e sanclaealfinis est. Quid vis media ex vi, 12). Ideo propler limores noclurnos, contra sp.r'-
par.e ioqni azolice, qui judaice debes? Sic enim ha- luales nequilias. Qtianlo feliciorem sortita esl luc-
bes in Esdra (// Esdr. xui, 24). Loquere linguis> tam, quse Salomonis contineris in leclulo? non con-
nou hominiim, sed Angelorum. Angelus cnim Deii tra camales nequ lias, nec contra spirituales qtti-
es, qui sacri proliteris verbi minislerium. Labia( dem, sed cum spiriluali laetilia, cum Salonone, q:ii
enim sacerdotis cutlodiunt scienliam, etlegem requi- paciflci nomine praerogat. Ideo pacilica colluclalio
rent ex ore ejtts, quia angelus Domini exerciluum estt cum ipso. Et pacifici nomen, et sapientise per-
(Mataclt. II, 7). Bonam Salomon gerit. Ama, inquit, sapientiam
5. Evangelice ex toto loquere, qui vir evangelicus s el amplexabitur te. Amplexus, colluctationis quam-
es. Sermo ergo tuus legem redolcat, Propheta»,, dam spe: iem praefert. Amplexare, ut amplexelur te.
Apostolos; eorum verbis linguam tuam exacue,, Clorificaberis ab eu, cum illam fueris umplexalus,
mutua ex eis arma potentia Deo, ad debellan- sicntdicil in Proverbiis (Prov. iv, 5-8). Amplcctere
Uas munitiones, ad redigendum omnem intelle- verbuiu, ulcrc eo sicul in leclulo, non sicul in bello.
85 IN CANTICA SERMO XVI. 86
In lectulo locus est non cnsibus, sed amplexihuss A , qui peccata nostra tulit in corpore suo, ut peccatis
strictis. Noli fortis esse, ne tibi foris esse contingat.;. moriui, justitias vivamus (/ Petr. n, 24). Tu enim
Intus utere verbo, non quasi gladio, sed quasii quod seminas, non vivificatur, nisi prius moriatur.
sponso, ut verbo ipse oblucteris. Oblucteris veri- In hoc resuscitato intelligimur 51 omnes, et ideo
tate ipsa, non contra errores oblucteris et vitia;; communis resurrectio haec. Sed privala qusedam in
aliis hoc munus et oflicium rclinque. Quid libii lectulo Salomonis gratia, et solius sponsse prsero-
cura conflictu, cui lotum de affectu constaree gativae servata.
debct? Quae sponsa est, non disputantis et confli- 8. Etiam nunc si quis matris nostrae (conventus
gentis sectatur negotium, sed otium amplexan- hujiis sancti), viduse apud qtiam utcumque susten-'
tis. Alii lectulum ambiant, tu cupitis amplexibuss taris, Jesu bone, si quis filius ejus moritur, tu rc-
fruere. suscita. Mortuus est qui vel tsedii, vel desperationis
7. Quid tamen est quod de ipso lectuli nobis ap- mole obruilur, in quo niliil et vividae devolionis,
paratu nil dicit? quod ejus vel in modico depromitt fervidi spiritus: qui etsi legis praeceplanun deserat,
delicias ? Forte verbum hoc verbum ineffabile est,, et intra Regulaegremium se concludat, frigido lamen
et quod non licet bomini Ioqui. Qui experitur, in- et moribundo languet affeclu, in opere sancto suave
telligit : et tantisper dum experitur, ne memorial B ] nil senliens. Tolius illum Ordinis tristis exauimat
quidem prseteritas iutegre recenset delicias. Quodi facies. Molli et femineo matris est sinu fovendus,
potuit Scriptura expressil. Lectulum dixit, et lectu- ut non exasperatus abundantiore tristitia absorbea-
lum Salomonis. Satis dictum est, sed sapienli. Ett tur. Non expedit ei extra materni sinus ambilum
thronum lego Salomonis (/// Reg. x, 18-20), et fer- reperiri, ne forte non lollat illum verus Elias in <:u-
culum (Cant. m, 9): sed utrumque ambitioso ex- biculum suum. Quos resuscilat Christus, mttlierum
structum apparatu, et sicut regias decet delicias. ubique flelibus donat. Sic viduae iilium (Luc. vn,
Numquid ergo lectulum inlelligemus neglectum?? 12-15 ), sic sanctarum fratrem mulierum (Joan. xi,
Absit: sed sufficiebat scribenti, ut lectulum diceret,, 11-44), sic parentum precibus suscitavii puellam
qui sponsaeloquebalur. Illa enim nihil in lcctulo di- (Luc.vm, 49-55).ToIIe, bone Jesu, el hunc mortuum
liget nisi quod lectulus est, et quod in eo copia sitt nostrum de matris gremio. Regularis haec et exte-
suum araplectendi Salomonem. Magnum et multi- rior observantia neminem ad perfectum adducit. In-
plex mysterium reperies in tectulis per oranemn troduc iilum ad molliorem lectum melioris spei, per
Scripturarum textum, sed non est comparatio ad1 quam apprnximet Deo. Experiatur quod exspectat,
Jectulura Saloraonis. Est leclulus, quem sibi JobJ r quoniam bonus Dominus exspcclantibus se, animae
sternit in tenebris (Job xvu, 13); etest leclulus,, quaerenti illum (Thren. m, 25). Unius horaeexperien-
quem David rigat in lacrymis (Psal. vi, 7): est lec- tia, multonim temporum labores exhilarat. Tunc
tulus, in quo languens decumbit (Matth. vin, 6);; redditur matri quem illa prius amiserat, dum non
et est lectulus, in quo defunctus resurgit (Marc. v,, tenerel ejus affectum, sed mortuam devotionem de-
40). Talis Elisaei, talis lectulus Eliae. Uterque de- fleret. Novus redit ad nos, postquam tu illum te
functum hospitae mulieris filitim in leclulo suscila- ipso vestisti. Ideo te super ipsum expaudis, ut quod
vit (IV Reg. iv, 32-37, et /// Reg. xvn, 17-25). Illee est in eo fcedum, operias; quod nudum, vestias.
expandit se super mortuum, iste incurvavit. Unuss Bonum hujus lectuli usus, qui brevi hora in tempora
in utroque Christus. Hle exinanivit se, ut formam n sequentia viialem alacrilatem trausfundit. Major in
servi susciperet, et seternilatis suae longitudinemii Salomonis lectulo gratia, in quo sponsa matrem
intra temporalis brevitatem nalurae contraxit. Ipse e carnalem derelinquens, perpeluo jure dilecto adhse-
expandit se, cum Spiritum sanctum abunde in no-<- ret, et unus cum ilio efficilur spiritus.
bis infudil. Sinus ille matris defunctum premeree 9. Bonus ergo Iectulus, in quo nullus languor est
poterat, non vivificare. Liltera enim occidit, spirittiss nisi forte ianguor amoris : qui non vcrsatur in infir-
autcm vivilicat. Sed verus Elias illum in ccenacu-- D milate, sed in jucunditate. Bonus leclulus, qui non
lum tulit, ad spirilualem provexit intellectum. Fri- rigatur laerymis, qui non in tenebris sternilur, qui
gidus erat litterse sinus, nec polerat ejus intelligen- i- nihil habet iu se triste, nihil tenebrosum, sed totum
tia vitaleru spirare calorem. Bonus Eliae lectulus,>, lux et laelitiaest: qui non indigel sterni tapetibus de
qui defuncto vitae calorem iufudit. Justus ex fide e jEgvpto, quibus iu Proverbiis mulier haerelica lec-
vivit (Hebr. x, 38). Ideo tribus metitur vicibus, utit tuluin sternit (Prov. vn, 16). Nihil enim in se habet
Trinitas cognitionem conferat, et dividalmensuramn lectulus Salomonis alieni ornatus; nihil picti, nihil
fidei. Plangit lex litterae sensum exstinctum, sensum n mundani; sed lotum sancta voluptas et solida veri-
carnalem : sed Chrislus hunc sensum tulit, spirilua-i- tas. Magnum et varium sacramentum in sanctorum
lem resliluit. Novum et vitalem intellectum reddidit it lectulis; sed sponsae lectulus huic valet comparari.
litterae,quem suum vere agnoscal ipse Elias, qui ti In lectulo suo quem quaerit dilectum non invenil;
restituit omnia, et nova facit: et Paulus legi se ie ideo surgit et circuit donec ad istum pertingat. Fes-
moiuum dicit, ut vivat in Cbristo (Gal. u, 19, 20). ). tina, filia, sacrata virgo, festina istam ingredi re-
Bonum est, ut et tu moriaris non modo veteri legi, i, quiem. Noli strictas iu circuitu enses vereri. Enses
sed et veteri homini, ut suo te vivificet in lecto, ), isti, enses verbi super femur, et propter timores no-
«7 GILLEBERTI ABBATIS 88
Cturnos, vel carnis conllgunt lasciviam, vel timidi A coramoditatem, ut vel pauca inflectant capitula. Sa-
cordis abscidunt ignaviam. Hoc quidem in aliis : te pientibus et insipientibus debitor est Christus. Nihil
vero suavius vulnerant, ut cbaritate transflxa no- vobis imminuilur, si aliis prn suo sensu abundet.
Ciurnum ignores timorem, nee quidquam habeas fri- Estote contentae lectulo : inferioribns vel ferculi
gidi lnnoris admixtum ; sed tola transeas in affec- permitlite usum inservire. Illius gratia parcior, hu-
tum igniti amoris, quae in solum amoris es usum jus popularior. In illo includitur, in isto ingreditur
dicata, ct in charitatis Iacttm ascensura stratum di- Chiistus. Vobis se uberius et quadam specialitate
leeti, lectum Salomonis veri Jesu Christi, qui vivit indulget: sed tamen alias non obliviscitur, quse ve-
et regnat per omnia saeculasaeculorum. Amen. stwm nondum valent ad mensuram pertlngere. Po--
testis et vos ferculi participare sacramento et vice
SERMO XVII. perfungi, s; Sponsum quem inclusum tenetis, ad nos
Ferculum tibi fecit Sulomon de lignit Libani. quasi reportetis. si deferalis pacem, si annuntietis
(Cant. 111,9.) bona, si gaudia foris praedicetis quae intus videtis.
1 Audislis, sacrse virgines, sponsse Christi, au- Quidni ferculum erant.de quibusinEcclesiacanitur:
dislis liesterno sermone de lcttulo vestri Salomonis: « Portantespacem et illuminantes patriam? (InOfJic.
ullenus ho lierno pergitis quserere de ferculi sacra- B de Apost.) Sed nemo vel prsetiicationis oflicium as-
m 'iito. Omnes vullis hujus Canlici sermones ad sumat, nemo sibi sumat honorem nisi vocatus a Deo
amorit; usum deflcctere, et ad vestras interpretari (Hebr. v,4).Quid teipsum super candelabrum ponis,
dcli<ias. Vobis solis haec putatis esse conscripta qui te ipsum non accendis? Hle te ponat in sublimi,
carniina ? Nullus sapil vobis sermo, qui non amato- qui lucernam te fecit. Per illum ascende, qui te ac-
riis vernet affectibus ct dulcem charilalis odorem cendit. Denique nemo se ipsum ferculum facit, sed
aspiret. ilabelis ergo et hic aliquid quod ainatorium ipse Salomon fecit sibi ferculum de lignis Libani.
•onal blandiineiitum : de ferculo vobis alludit sermo Est et ferculum, si quis non solura in ore, sed et
divinu*. Nullam vobis residere patitur dilectus ex- in corpore suo Christum portet. Gtorificate et por-
cus:mdi maleriam. Grata quidem sunt promissa le- tate Chritlum in corpore vetlro, dicit Paulus (/ Cor.
ctuli gaudia, sed poterat aliqua in vobis adliuc su- vi, 20). Portari vult a vobis Christum, sed gloriose,
spicio de perveniendi difficultat* submtirmurare. non cum taedio, non cum murmure, non cum indi-
ldeo vobis sermo sacri vehiculi, quo estis ad lectu- gnatione et fluctuante proposito ; denique portari,
lun: oorlandse, pulchra varietate describit 52°rna~ non trahi. Trahenti enim onerosus est Christus,
tum. Eliam in ilinere sponsus vobis procurat ipse onerosa castitas, onerosa humiliatio, obedieniia
delicias. Ferculum hoc quidein gratum est materia, gravis, pauperies sordet '.:deformiter portas qui sic
sed auctore cst gratius. Ipse eniui Salomon ferculi conversaris. Fascis quidam grandis libi videlur li-
hujus estauctor etarlifex. Fercutum enini sibi fecil des, et pietas ponderosa. Non potes dicere : Fasci-
rex Salomonde tignis Libani, columnas fecit argen- culus myrrhas dilectus meus mihi (Canl. i, 12). Quid?
leas, rectinatorium aureum. Audi, filia, quam glo- Fenum tibi videlur fides tua, sub ctijus onere sic
vioso apparatu portaris ad leclum. Non sinit te strides, sic gemis, sic murmuras, quomodo plau-
sponsus sine reclinatorio, et illo aureo, fortasse ex Stum stridet onustum feno. Non est fenumChrisiUi,
illo auro de quo legis : Caput ejus aurum oplimum sed flos est, sed fructus est, sed lignum vilae, li-
(Cant. v, 11). Multus reclinatorii usus esl, sed infe- gnum quod dat fructum in tempore suo : et tu non
rior quam lcctuli. In reclinalorio habet spes fessa vis exspeclare ? Beati qui vescuntur tempore suo
jucundum susteulainentum, oblectameiitum in le- (Eccle. x, 17). Denique patientia necessaria est, ut
ctuio. Hic sponsae volum fovclur, ibi votis fruitur. reportetis promissiones (Hebr. x, 36). Portate ergo
Quantus te, putas exspectat apparatus, qusetali de- patienter onera, imo onera pietalis. Pietas enim et
duceris ornatu? Quid ego nunc sermone frequenti ipsa pattem jam habet repramissionis, sicut scri-
ctintta exaggercm, ligna cedrina, ligna Libani, co- Q ptum est? (/ Tim. iv, 8.)
iuninas argenteas ? Ipso audilu se nobis isla com- 3. Ergo portate imaginem ejus qui de coelisest,
mcndant.etcorporalis pulchiittidoinliguramadducta et gloriose portate. Onus enim ejus leve. Estote
spirilualem, quemdam et intclligibilem cnnatur in- non ignominiosum offendiculum, sed gloriosum ve-
dicare decorem, et sanctaeanimse designare vehi- hiculum, quale fecil sibi rex Salomon. Miro autcm
cultim. Haecenim corporalia inteHigi, lectionis cir- modo ita virtutum distinguit varietatem, ut primo
cumstantia non sinit. Quid enim aurura materiale loco elationis vanitatem excludat. Quid enim habe.s
charitateconslerneretur?Sed omnia spiritualiasunt, quod non accepisti ? Si autem accepisti, quid§loriaris
quia spiritualis est amor, cui tam ambitiosus ferculi quasi non acceperit ? (I Cor. iv, 7.) Si ferculum es,
blaiiditur apparalus non tu te, sed ipse te fecit. Ferculum enim sibi fecit
2. Possem hsec et similia de ferculo hoc ad no- rex Salomonde lignis Libani. Et ligna ipsa quis fc-
slrtim derivare sensum. Sufliciat isla breviter dispu- cit? nonne ipse ? Ipse planlavit cedros Libani. Quod
tasse, ad vestram vel satiandam, vel provocandam si tu cedrus es alta Libani, noli tamen altum sape-
aviditatem. Quid? vobis solis vultis haec cantica ser- re, sed time, ne forte inde evellaris 53 proptei ela-
vire? Sinite adolescenlulaepascantur:sinitead suam tionem, ubi plantatus es per elcctionem. Non enira
89 IN CANTICA SERMO XVII. 90
tu te, sed ipse elegit te in opus ministerii: ipse mi-• A maculatus, venter impollutus, venter intactns, ven-
nisterii oflicium, ipse minislraiidi confert gratiam, ler non incisus. Non incisus est, rujus manet inte-
i,l est facultatem el dignitatem. Agnosce a quo1 gritas, cujus non sunt resignaia claustra pudo-is.
planlaiits es, et non libi veniat radix superbise, ut Propter mundiliam Libanns : propter integritsiem
nou moveat te manus tentatoris. Non ascendat, ul; non incisus. Merito non incisa, qtiae non est di-
snccidat te sccuris inimici, cujus ne novacula qui- visa. Vis audire incisam ? Mulier nupta cogitut
dem supercaput sanctorum ascendit. Ferculum Dei qum mundi sunt, quomodo plareat viro, et divisa
ille sibi praeripere geslit, et in usus suos de Libanoi est: ulique in Deum el virum divisa; et forte non
ligna s ecidere. Denique apud Ezechielem gloriatur sequaliter divisa, sed in virum propeesior. Mulier
el dicit: In cathedra Dei sedi (Ezech. xxviu, 2). autem innupla el tirgo non cogitat nisiqum Domini
Vide erjjo ne per elationem de cathedra justitisei sunl, quomodo placeal Deo (I Cor. vn, 34). Quasi
efliciars cathedra pestilentiae et ferculum scandali, Libanus non incisus evaporavi habitalionem meam.
et per te vel exempla, vel sermo malus ad multorum Malris Domini specialiter haec verba videntur. Illa
perniciem ut cancer serpat. Esto ferculum Dei, ut vere Libanus, et Libanus non incisus. Illa vobis
ejus in te imaginem porles, et odorem nolitise suse evaporavit, sacrse virgines, habilationem suain, ha-
per te manifestet, Tale Paulus ferculum eral, de D bitationem ccelestem, habitationem angelicam,quan-
quo Dominus ipse profitetur : Vaseleclionis est mihi do virginalis conversationis exempia in vos transfu-
i te. ut portet nomen meum (Acl. ix, 15). Ipse qui dit, et perpetui pudoris inspiravil amorem: et satis
elegit, ipse ferculum fecit. expressit habitalionis suae gratiam, quam evaporare
4. Ferculum sibi fecit rex Salomon de lignis se dicit. Qttid enim habitatione virginea vapori si-
Libani. Ligna haec ligna cedrina sunt, et natura sui milius? Niliil habet hsec conversatio carneum, nihil
et nomine loci nescio quid magnum commendant. mundanum, sed totum cceleste. Supermundanum
Libanus candorem sonat, cujus ligna nulli obnoxia totum, spiriluale totum ; et ideo simile vapori : sed
sunt corruptioni: et sicut substanlise suae non ad- quali vapori? El lanquam balsamum, inquit, non
mittuntpulredinem, ila suavissimum spiranlodorem. mixtum odor meus. Tanquam balsamum non mix-
Bene Libanus Paulus, qui serviebat Deo, ut ipse tura, lanquam balsamum non corruptura, tanquam
dic t, in conscientia pura (lITim. i, 3). Quid enira: balsainum non adulteralum. Est mixiura, qu:e bal-
pura candidius conscieutia? quid imputribilius illo, samum simulat et mpiilitur : et est nuxtura, quae
quem nullacreatura separarepotuit a chaiitate Dei?' etsi non habet balsami similitudinem, bonum ta-
Momcntaneaevirtutes, et quaead horam subsistunt, , r men 54 contristat odorcm. Est ergo, ul sic dicam,
mihi non videntur tam ligna quam olera, qu.-ecitoi balsamum verum et solura; et est balsamum elsi
decidunt. Al in Paulo quaedam erat indefesseecha- verum, non solum : et est balsamum, nec verum
ritalis impulribilitas. Ideo bonum cerlamen certa- nec solum. Primum in perfectis est : hoc ullimum,
vil, cursum consummavit, de csetero exspectans eo- in deceptis-: medium, in illis qui eisi nttlla illudun-
ronam jnstitiae (// Tim. iv, 7,8),coronam de mani- tur fallacia, aliqua tamen virtutis gratia deslituun-
pulis, cujus jam quasi devicino altraxit odorem.De- lur. Merito ilaque illa quae sola gratia plena erat,
oique et ipse bouum exhalavit odorem, odorem vitsei quasi balsamum non mixlum odorem suum dicit.
ad vitara, odorem notitiae Dei (// Cor. n, 14, 15). 6. Quod si tu virginitatem oles, si orationum in-
Bonus odor fama bona: bonus etiam odorconscien- stantiam, si jejuniorum abstinentiam, bene oles, el
tia bona. Illa aliis benet olel, ista sibi. Haecenimi balsamum oles. Si vero impalieulise adhuc morbo
gloria sanctorum, testimonium conscientiae (// Cor. laboras, si vaniloquitim, si levitas consiliorum, si
i, 12). Futurseenim bealitudinis fructusjamnobisin i ardor explendse propriae voluntalis, si tristitia, si
bonitate vitse coeperunt olere. Et bene imputribili- laeulium,si horum aliquod unum in te nominalur,
tati bonus odor adjungitur : nam e contrario pu- mixtusest jam odor tuus, et non purum balsamum
tredo fetorem emittit. Qui enim seminat in carne, D spiras. Modica enim stilla admixtionis peregrinae
de carne metet corruptionem, de corruptione tri- tolam balsami massam coiitristat. Bene quidem cnm
stem odorem, sicut de inlegritate suavem. illo agitur, qui si quid trisie fortuito et velut >-uUio
5. Et beue de integritale inducta est mentio, quodI redolet, statim abolet. Nam in multis offendimus
virginalis candor exprcssus videatur Libani lignis. omnes, dicit apostolus (Jacob. m, 2). Ex subito qui-
Nam el bonum virginalis continentia vaporat odo- dem lapsu, sed statim conecto, nulliis est odor ses-
reui, et ejus est perpetuus usus. Sive enim conjugiii timandus; magis vero ix eo in quo quis est sedi I::;
servitus evacuabitur, sive desolatio viduarum ces- vitio. Periculosa et pessima mixlura est, quando vi-
sabit, virginalis vero integritalis liberlas et graliai tium quodlibet virtutis mentitur speciem ; et ange-
non excidet unquam : quia qui non nubunt, nec nu- lus satanae in angelum lucis se transligtiral (// Cor.
buntur, jam suut quasi Angeli in ccelo(A/a/(/i. xxu,, xi, 14), et quasi balsamum facit vencnum spirare.
50). Denique et Libano in Scripluris legitur compa- Unguentarius est Satanas, nolite ab illo oleum eme-
rata virginitas, Ego, inquit, quasi Libanus non inci- re. Non enira tam confector est quam corruptor un-
mt evaporavi, el ticul baltamum non mixium odor guenti. Denique sicut scriptttm est, Fervescere facil
meut (Eccli. xxiv, 2:). Merito Libanus venler im- qnasi ollam mare, et ponit sicul cum unguenta «'"•'
91 GILLEBERTI ABBATIS 92
liunt (Job XLI,22). Mors in hac olla. Ollam hanc A 55 SERMO XVIII
sucecnsam vidit Jeremias, el faciem ejus a facie
s Ferculum sibi fecil rex Salomon de lignis Libani.
aquilonis (Jer. i, 15). Qual uiigucnlorum artifex, (Cant. III, 9.)
qui de mortis olla vitae vaporcs exire simulal? qua-
lis artifex, qui ollae succensae faciem quasi ab au- 1. Lignis Libani incorruplio carnis, el munditiac
stro fe:vere facit, perquam potiusab aquilone mala vobis est candor expressus. Bona quidem esl casti-
cxardescunt in terra? Aut filius prophetae est, aut tas : sed quod non est ex fide, peccatum est (Rom.
ccrte propLela, qui mortem in olla deprehendit, et xiv, 25). Fide, dicit Scriptura, purificans corda eo-
vapores ejtis ab aquilone venire. Sulphurei sunt va- rum (Act. xv, 9). Non enim sola carnis continentia
pores, quos ol!a carnis tuae succensa evomil : et tu caslilas censetur : cordis multomagis est sestiman-
in h s balsami tibi videris odorcm sectire? Si per te da puritate. Jam vos, inquit Jesus, mundi estis pro-
nescis Lalsamum merum a mixto discernere , veni pter sermonem quem locutus sum vobis (Joan. xv, 5).
ad Prophetas, veni ad filios Prophetarum Apostolos, Bonus fidei sermo qui mundat: el ideo in hoc fer-
qui te uiixturai ura differentias doceant, qua in olla culi cultu post ligna Libani columnas producil ar-
niors sit. Talis Paulus, qui dicerc ausus esi : Non genteas, et vir^inalis mentem munditiae ad sacri
ignoramus aslutias ejus (II Cor. n, 11). Si non suf- B provocat meditationem eloquii, eloquii casti, eloquii
licit maiius tua, ut purum habeas balsamum, sancti quod argento examinato confertur (Psal. xi, 7). Bo-
te dtccant quomodo misceas. Attulit Nicodemus nae sunt in pectore virginum ereclae columnae, si
mixturam myrrliae et aloes quasi libras centum sacraefuerint Scriplurae suffultaeet cognitione fideli,
(Joun. xix, 59), et Mariaeemerunt ungiienla (Marc. et recogilalione frequenti. Bonus Libanus es, si
xvi, 1). Sed Maria Domini maler unguenta non tam mundum cor habes, mundum a cogitatione fceda,
comparat, quam spirat; quae unctum oleo laetiliae et a cogitatione inlideli. Magna foeditas spiritus, fi-
ipsiiin parturivit Christum. Tanquum balsamum, dei corruplela. Quod si sana fuerit in te firma forma
inqtiit, non mixtum odor meus, fidei, jam unam habes columnam. Noli tamen esse
7. Si niixturse rationem ignoras, veni ad doclores haccontenta, adjunge et allerain : meditare inlege
Ecclcsia>,ad eos qui columnae quaedam sunt et fir- Domini die ac nocte. Infidelitatem et fornii ationem
mamentum veritatis, et columna; argenlese in Do- pula, si raens tua vel modicum a fidei reoogilatione
mini ferculo, et sacri dispensalores eloquii: ab his declinet. Bonsecolumnae sunt divinaenotitia ct me-
disce quomodo cogites quae Doinini sunt, et quo- moria legis : recta credulitas et recordatio fidei. Co-
modo sollicila sis pro Christo ut sibi placeas. Tunc _ lumna cs, si fueris in lide Urma : argentea, sidivini
el tu columnas habcbis in te argenteas, si ulrius- fueris usu instructa sermonis. Rectum est, inquil,
que teslamenti fueris sutfulta scientia. liico et hic verbum Dominielomnia operaejusinfidc(Psal.xxxu,
pcst Libani ligna, columnas sublexit argenteas ser- 4). Bonaecolumnaefides ct verbum fidei.Verhum Loc
niodivinus, ut habeas mysterium fidei in conscien- propc sit in cordo tuo; nam in ore prope est: pro-
tia pura. Mysterium lidei, quam saci uin tibi prae- pe sit et perpetuo ibi sit. Ex abundanlia cordis oris
sciijitcloquium, eloquium argenteuni est: ut evan- sermo erumpat. Seplies in die, inquit propbeta, lau-
gcl.cis et aposlolicis subnixa p:seceptis, illa medi- dem dixi libi (Psul. cxvm, 164). Vos, sacrae vir-
teris, illa conserves et conferas in cortlc tuo; nec gines, dicile semper. Septies quidem dicite laudem
patiaris incrti situ cohaerere el obliterari, et oblivio- propter horas solemnes : semper autem cantantes
nis aeruginedenigrari divini veibi argenlum. et psallentes in cordibus vestris.
8. Sed noii possumus nunc in seimonem bodier- 2. Argentca; sint linguae veslrae. Argenteae siint,
num has inserere columnas. Ilunc enim Iractalum si de sacra Chrislura pagina sonanl. Non miltatur
Libani praeoccupaverunl ligna, et in corum odore massa plumbea in os vestrum. Plumbeuni os est,
longius quam putabam noster sermo excurrit, sua- quod nil subtile loquiiur, nil acutuni, nil de super-
'itatc illectus materiae. Tibi, Domine, hunc eom- n nis; sed tntum reniissum est, tolum bebes, lottim
niendo Libanum, Libanum egregium, hunc chorum deimis, fortasse etde iniquis. Nam init|iiitas sc.i, t
virgineuin, sacrarum ccelum feminarum. Tu cus- in lalento plumbi (Zach. v, 7, 8). llomo illc <;vang> -
todi ut non succidalur, ut non incidatur, sed sua licus pereg.c prolicisccns, non lalia servis suis la-
illi servetur inlegritas, scrvetur caslitatis candor, lenta distribuit (Matlh. xxv, H, 15). Nolile de lali-
quia Libanus candorem sonat : servetur purilas bus negotiari talentis, in thesauris vestris hu;usiiio-
menlis, ut sanclae sint et eorpore et spiritu. Cus- di non inveiiiantur. Paulo dicenti inlendite : Omnis
lodi Libanum luiiic, cttjiis ligna in ferculi tui dedi- sermo malus ex ore vestro non procedal, sed qui bu-
casli malcriam. Procttl ab illo sit prophelica com- nus est ad mdificalioiiem fidei (Ephes. iv, 29). Ad
minatio : Aperi, Libane, porlas tuas, comeial ignis miificationem, inquit, non ad eversionem fitlei. Fer-
cedrosluas (Zach. xi,l). Portae islaeelaudanturaliis, rcum os csl quod fidera evertit, quod sanclam sub
soli aperiantur tibi. Tu illi clavis sis ct claustrum, ruit coriversalionem, quod instrumentura est beili,
tn signa el resigna, ul nec signaculttm nec clavem seminarium litis, quod mitrmur et amariludincm
pr;cter le recipial, Christe Jesu, qui Deus cs bcne- sonat. Bcsiia lalis in Daniele describitur, denles cl
dictits in saeculasasculorum. Aincn. ungues ferreos habens, cominandeus et couimi-
93 IN CANTICASERMO XVIII. 94
riuens omnia (Dan. vn, 7). Nulla inter oviculas, imo A fessio, inquit, et pulchriludo in conspectuejus (Psat.
mler ainieas Domiiiibestia talis reperiatur. In hoc xcv, 6). In Libano pulchriludo, in argento confessio,
grege virgineo iiulla virulenta, nulla violenta sit: in auro divinae conspcctus praesentiaelibi commen-
nullus in hoc paradiso serpentis sibilus sonet. Vir- datur. Qtiam magna est confessionis et pulchriludi-
gineum os virulenta verba non decent. Quid? pravis nis hujus gratia, qtt;e in conspectii tant;e majestatis
polltita verbis osculum in sponsi labia porriges? admiltitur! Vis alibi in Psalmo hanc distinclionem
Candor ipse lucis selernae,et nil inquinatum altingit audire? Cor, inquil, mundum crea in me, Deus, et
illu.n. Memento os tuum ccelestibus osculiset ora- spiritum rectum innova in visceribnsmeis. Ne proji-
culis consecratum. Sacrilegium puta, si quid non cias me a facie tua? (Psal. L, 12, 13). Vides quo
dulce, non divinum, non de sancta pagina sonet. modo abyssus abyssum invocat; qiiomodo diversa
Buccinale, inquit, in neomenia tuba, in insigni die Scriplurae capitula sib: concinunl. Prinium ad Li-
solemnitalis veslrm (Psal. LXXX,4). Omnis dies vo- bani candorem refcr. Beali enim mundo corde, quo-
bis solemnis debet esse; semper neomenia, semper niam ipsi Deurn videbunt (Matth. v, 8). Secundum
sabbalum. Ideo os vestrum quasi tuba sil ductilis, ad argenti coluinnas. Reclum est enim verbum Do-
tuba argentea : tuba quaenon lites, scd laetitiam so- mini. Terlium ad aureuni reclinaloiium, ubi Domini
net, sed solemnitatem, sed canlica spiritualia. facies sine velamento sincere videlur : et iu auro
5. Nescio quomodo de columnis argenteis ad tu- rutilat majeslas regia; Loc est, purgatum, instrti-
bas nostra deflexit oratio : nisi quod oplima co- ctum, et, ut sic dicatn, praestiiclum spiritum sibi
lumna est in doino Domini, qui tale os poiiat. Bona postulat dari. In Libano purgatur, in argento in-
columna est in quo fessi sustentantur. Habes in struitur, in auro praestriiigitur. Prsestiingitur enim
Isaia : Dominus dedit mihi linguam erudilam, ut vere in contemplaiido quaelibetpurgalae mentis acies :
sciam eum qui lapsus est sustenlare verbo (Isa. L, 4). el coruscationcs iiUiinaeiucis ad modicum sustinct.
Erudila plane lingua Christi Jesu, annuntiantis pa- Hos profectuum gradus relege tu, quse speculationis
cem, prsedicantis bonum. Lingua placabilis lignum aspiras ad graliain. Niliil in le foedum, nihil infidele
vitae (Prov. xv, 4), columnaetfirmamentumveritatis. resideat, ut ntida tibi possit fulgurare veritas. Primo
Et tu virgo in hoc sponsi imaginem porta, ut habeas emundare, secundo exercitare,ieiiio inltiere. Emun-
linguam eruditam, linguam placabilem; non erro- dare a iege carnali, exercilare in lege fidei, inluere
neam, non vagam, nonlabilem ad otiosa, sed quaelo- et perspice in lege perfcclae libeiiatis, in lege spiri-
quaturjudicium;quaeverbumsolatiiproferat, quaeco- tuali. Ubi enim spiritus Domini, ibi libertas (// Cor.
lumnaquaedam sit et firmamenlum ad aedilicationera , III, 17). In lege quae litterse velamine caret, in qua
'
56 ^e\,ve' tuae,vel alienae.Prope sitverbum fideiin nec errori, nec ignoranliae, nec senigmati locus est.
ore tuo, et in cordo tuo (Rom. x, 8). Vis columuam Error nbi est, seducit. Ignorantia ubi est, non ducit.
audire argenteam ? Lex, inquit, Dei ejus in corde jLniguia ubi esl, clsi ducit, non tamen perducit.
ipsius : ecce argentum. Et non supplantabuntur gres- Quis ibi erret? Reclinatorium enim est, et quies, et
sus ejus (Psat. xxxvi, 51) : ecce columna. Jure co- votorum linis. Quis ignoret? Aurtim enim est, et ru-
lumna, quaesubverti non potest. Verbo Domini cali tilat ad lucem. Qttod ibi senigma? Volorum finis, et
firmali sunt, inquit Psalmisla (Psal. xxxn, 6). Hoc serena veritas, aenigmatura figuras non recipit. Ibi
verbo confirmetur cor virginis; ut coslum sit, ut niliil falsum, nihil occultatum, nihil figuratum : au-
sedes Dei, ut reclinaloiium possit aureum fieri. In rum esl, et fulgel; reclinalnrium est, et fovet; dul-
argento, lidei rationem et scienliam accipite : in cis fomcs, sed hora fugax. Et fulgor iste fulguri
auro, intelligenliae et veritatis fulgorem. Reclinalo- comparalur. In momento lit, in ictu oculi, in novis-
rium hoc aureum super hujusmodi columnas irapo- sima tttba. Novissima tuba est, quando non jam in
nitur. Nisi enim crediderilis, non intelligetis (lsa. pagina, sed in ipsa praesenlia innotescit; quando
vir, 9,sec. LXX).Fideieruditioadintelligenliaepuri- quis eflicitur docibilis Dei; quando post Aposlolorum
tatcm gradtim prseslat. Fundamento huic contem- £^ et Prophetarum sermones novissime in se ipso Dei
plationis innitilur gratia. Dom in sermone Dei me- Filius Patris Verbum loquitur. Tuba haec ncscit in-
ditaris lideliter, et per palienliam et consolationem certum sonum dare; non sonat nisi ad solcmnita-
Sciipiurae ad spem te supernam erigis, columnam tem, nisi in neomenia, et novaelucis exordio.
te exhibe3. Reclinalorium aureum tunc exsurgis, o. Buccina nobis tu, bone Jesu, in neomenia tuba,
cum nuda tibi sine sermonis iuvolucro raptim inci- in insigni die solemnitatis nostrae. Vere insignis dies,
pit coruscare verilas. ubi divina majestas se manifeslat: nihil insignitis,
4. Sed jam perfectius ordinem intuere, et pro- sed nil succinctius. Diem dixi: hora est. Hora vcrc
veclum quemdam de Libani lignis ad columnas ar- insignis, et vere solemnis. Eructa tu nobis, Jesu
genteas, et aureum reclinatorium. In Libano cordis bone, aeterni illius diei horas aliquas. Diem illum
munditia; in argento divinae legis notitia; in auro slalim efficies, cui tuse lucis verbum eructas, qoi
sive sermonis minislerio mysteria sacra manifeste dies es aeternus. Fulgura nobis coruscationes tales.
resplendent. In prinio mentis oculum purgas: in Fulgur eflicitur, cui tu fulguras. Similem tibi red-
secundo prospicis : perspicis autem in tertio. Vel si dis, si quem irradias, Similes, inquit, ei erimus ctu.i
mavis ita dici, mundaris, mcditaris, specularis. Con- opparuerit (I Joan. IH, 2). Montes quos tali radw
95 GILLEBERTI ABBATIS 96
tangis, non fumigant, 57 se(l fulgurant. Aurei fiunt, A ad aureum : quouiam humilibus et quietis contem-
liiiim quihus aurum r, fnlgct. Caput tuuin atirtim plationis debctur graiia, a sapientibus autem et
opli imin recliiialoritim aurenm r.on invenit, scd priidciilihus absrnndilur, revelanda parvulis. Pur-
reddit ubi se recliiiat. Jiim non'esl illud de Evange- pu:a h;cc inagnum quoddam cst pignus amoiis,
lio dicerc : Filius lioniiiiisnon liabel tthi capul re- quem libi dilecius exliiLuit. Vere ma^num pignus
clinel (Lnc. IX,58). VLIesne, Doinine Jesu, quot liic amoris niortis passio. Majorem hac dilectionem
liabes reelinaloria? Nunquain.se majeslalis tiiie ca- nemo habet, ut animain suam ponat quis pro amicis
pul. libeutiiis reclinat, qiiam in virgiiiilatis ameo suis (Joan. xv, 13). Tale praestitil, tale pignus r; po-
sinu. Respice virginea peetora b;ec, peclora varan- stuial passio tua, huniiliaiio tua. Quid pro le per-
tia tibi : in his freqnenter reclinas, et recumbis, et lulil, menioria tibi rcducat, ct quantum adamavit,
cubas in nieridie, ct aurco claritatis qtiodam scrcno. pro qua se taiitum LumiLavit. Ama ergo lu illum
Non hic vulpcs foveas habent, nec nidilicant volu- qui prius el pltts dilexit. Non exigunt hsec tcmpora
cres cueli. Soli.lius cst recliii.-.toriiimlioc, quam ul ut sangiiinem effundas. Eflunde aniniam iiiam; ci-
hic. subdola valeal vulpes iufoJere. Nullns dolositatii funde sicul aqiiam cor tituni. Nam etsi tradideris
reliiiquitur hacreliciBlocus, ubi se. ena fulgurat ve- " corpus liiiiiu ita ut ardeat, chaiilatem non liabcas,
ritas. Subliinius est quam ut huc aut subdola vulpis,, ' quii tibi prodcril? (/ Cor. xm,3.) Deniquect ultimo
aul superba volucris accedere qtieat. Abscoiulitai locoquasi finalis omnium clausula gratiarum poni-
sunt haec a sapicnlibus et prudenlibus, et rcvclalai tur charitas; et niedia, velut ornamento quodam,
stmt parvulis, qui huniilcm sectantur ascensum, charilale constrala dicuulur propter filias Jeru-
asceusuni purpureum, et passionis Christi vestigiis> salem.
insUlunt. Vere purpiireus ascensus, qucm Cluistii SERMO XiX.
signavil cruor, ct passionis ejus coloravil fides. Mcdia charitale constravit propter filias Jerusaltm.
,6. Sed illud altendenduin, quumodo, imo quami (Cant. III, 10.)
congruo modo siLi concinunt coluinnae argentcae' 1. Novum aliquid vultis audire; sed ego novuni
et ascensus purpureus. In illis sapis fideliter : in islo> quid non habeo, nisi ut vos innovet amor. Manda-
seutis humililer. In ill.s medilalio, in isto imitatio. tum 58 noc nnvum do vobis : nibil vobis notius,
Non enim in scrmone tantum est regnum Dei, scdl et niliil est novitis. Non estis in isto rudes el inexer-
in viitute. Quid tu istic dices, qui huinilialioneiul cilatae ncgotio. Vestrum hoc proprium oflicium cst.
servilutem putas? Servilis non est, quam regalis5 In amoris enim praecipue muntis estis dcuicatae.
nobilitat purpura. Ornaineulum csl etenim purpural ,P Denique et proptcr vos fercula Salomonis media
regium. Ilos si tu vel dedignaris vel horres gradtis,, cliaritate constrata dicuntur. Media, inquit, chari-
respice quod purpurei sunt. Huinilitas suscepta pro-> lale constravit propter fitias Jerusalem. Quorlam
Cluislo regiam pvaefert dignitatem. Tu vero, sponsai quasi privilegio hic sermo vobis dclegavit usum
Chrisii, candido preme pede gradus purpureos. No- amoris. jEmulamini, fili;c Jerusalem, charismata
bilis est semita quam dilcclus tuus prior incessit. meliora, magis autem ul ametis. Amor omni sttper-
Quam pulchri sunt eienim gradus purpurei, quoss eminet gratiae : et in hujusmodi desciplione fer-
pede sacro Christus prior signavit pedibus illis,, culi, charilas reliquarum quasi ornamentum et <:lau-
quibus nullus pulvis adhaesit, pcdibus niveis, quoss sula superponitur gratiarum. Plures in hoc ferculo
cnioris sui signavit vcsligio? Haectu ardenter vesti- enumerantur gratiae, scd charilate cumulantur
gia relege : aufer calccauienlum carneum de pedibuss omncs. Charitas cumulus est, charitas lundamen-
tuis. Sauclus enim asccnsus est, quem libi disponis.i. tum. In charitale, inquil, radicati el fundati (Eplies.
Nudo et cxpedilo insiste vestigio gradibus istis. Pur- ni, 17). Iila in primis, illain ultimis, illa in intimis:
piKaiu hanc non eonciiylii, sed Christi sanguis ia-i- illa inchoat, illa consummat, illa communical cha-
tinxil. Hic lu pedem libenler pone, ut pes tuns in- rismatibus caeteris : ideo in medio collocatur quasi
tingalur in sanguinc Christi. Non vcniat tibi pes su- i- D ornamentum quoddam commune, et lotius clatisula
perbiae, si humilem secteiis asceiisum, qui Sponsi ii ferculi. Et color purpureus, el auri fulgor obscurior
lui cruorc saero signatur. Iluictu non modo pedein, i, esset, si non charitale vestiretur. Quanta ejtis est
scd etiam manum et caput intinge, ut tota purpurea,i, gralia, quaeipsum contemplalionis aurum exornat f
i- Ipsa media est et reliquaruni quasi medulla gratia-
tota rcgalis el passionc Christi lota nobilitata ascen-
das. Nam si compateris. couregnas. Noli te saeculi li rum. Nulla tamen cst intima virtus, nulla sic ani-
nobilitate claram reputare. Vilior eris si respexeris is mos penetral et perfundit, et arcanos eordis implel
ad illam, si natales luos Sponso imptttes, si te pro •o recessus. Ipsis animi medullis amor imbibitur, el
saeculi fastu praeferas aliis, attt aliquid haberepri-i- secretis influit venis. Mediu, inquit, charilale. Beno
vilegii putes. Contra humililatem propositi de pro- >- media, quae sic inlima cst. Plenitiitlo legis est chari-
sapia carnis evacuaris a glotia Christi, si alia re re tas. Ideo lex vacuatur, si fueiit deslilula chariiatc
nobilitari praesumas. Haec tibi purpura sufliciat ad id Vitalis qusedam vena legis est et reliquarum cliari-
fasluin, sufliciat ad ascensum, sufiiciat ad gloriam,n, tas virtutum. Caeteraequasi in partem se contra-
ul non gloricris nisi in cruce Domini tui Jcsu Chri- i- hunt: illa omni communis est gradui. Sive meni".
sli. Ascensus le purpureus reclinaloriuiu perducet et exeetias, sive sobrius fias; ubique charilatis et nt«
Vt IN CANTICA SERMO XIX. 93
cessarius et jucundus est usus. Reliquarum officia A Super omnem enim ptilchritudinem pulchritudo
varianturgratiarum, et vicibus alternantur : chari- cjus. Super omnem pulchritudinem, inquit, dilexi
tatis coniinuanlur jura quodam jugi tenore. Sive sapientium (Sap. vii, 10). Quomodo non decorus,
mente excedamus, Deo ; sive sobrii simus, urget qtii candor est lucis seternae. Fraler mi Jonathu,
nos charitas Chrisli (// Cor. v. 13, 14). Vos quam amabilis es et decorus valde? (II Reg. l, 26.)
vere, sicut arbitror, urget charitas Christi. In Volebam Jesum dicere, sed de consueludine Jona-
quid vos urget? In se ipsam. Aliorum alia sunt of- thae produxi vocabulum : et tamen gratus error, qui
ficia, vestrum speciale munus est amor. Improbus gratiam expressit. Error in nomine, sed in re no-
sui provocator est amor et dulcem agit in palien- minis hujus est servata proprielas. Jonathas co-
tes tyrannidem. Amor se ipsum in proveclus sem- lumbaeest Donum, illum significans qui spiritua-
per urgel uberiores. lis gsatiae est plenus, puerum qui datus est nobis :
2. i-Enuilamini, UliaeJerusalem, charismata me- sive Jonatham, sive Jesum dicam, Jesum intelligo.
liora, magis autem ut ametis. /Emiilatio vos h;ec Quam amabilis es, frater mi Jonalha, et decorus
semper ainplius urgeat. Mandatum hoc vobis sem- valde! Praestimplionem putalis quod fratrem eura
per sit novum. Et novum est, nisi in vestro dttlcis dico? Verba haec non mcam temeritatem, sed ejus
Jesus veteraverit affectu. Utinam semper in vobis " charitatem sonant. Prsesumptio fuerit, si non ipse
tlle reccns sit, ncc mora lemporis aliquid imminuat hunc mihi indulseiit ausnm. Denique et ipsecogna-
gratiae. fJlique recens in vobis vester Jesus est. tionis hujus et assumpsil Labitum, et exhibuil af-
Ipse semper recens, sed non Deus alienus. Vere re- fectum; et jtixla Aposlolum, Non confundilur nos
cens, in quem semper anxio inhialis amore. Deni- fralres vocare (llebr. n, 11). Si non confundilur, cur
que itl solum habetis in volis, ut vobis semper am- non et tu ipse confidenter dicas, Frater mi Jonatha:
plitis placeat. Quantum placet, qtti satis placere non aut si domcstico magis vis uti vocabulo, Frater mi
potest? Nnlla magis vos ratione placerc poteslis, Jesu, amabilis es et decorus valde; amabilis es su-
quam si vobis piaceat ipse, Animum vult, aliud per amorem mulierum ? Anxio et vehementi affectu
non quaerit. Solus sufficit, si lamcn totus impendi- veslra, sanctae mulieres, in Christum inardescunt
tur. Saiis est pro viribus tuis, sed parum est pro vola : sed ipse mullo magis est amabilis, quam
ejus meritis Si te libi conleras, et lua metiaiis ex amatur a vobis.
regula, sufficit : sed si de te, nil libi relinquitur. 3. jEinulamini crgo charismata meliora , magis
Si autem ex ipsius tc rngula metiaris, et velut in autem ttt amelis. Enumeral ligna Libani, coium.;as
libra colloces, qnid tn momcnli adversus illum te- argentcas, reelinatoritim aureum, ascensum purpu-
nebis'' Si infra vires luas anior se cohibct et con- rciini, ad ultimum charilatc cumulans omnia. Quid-
trahit, iniquiisest : el si juxta vires luas, exigutis. ni? Adhitc, inquit Paulus, cxcelleniiorem vobis viam
Quidergo? snpra vires casso te exlendes conatu ? demcnstro. Bonae sunt etenim columna; argcntcse,
Quidtii? atnor non capit de impossibilitatc reme- el sacri magua quidem est eloquii gratia. Scd si
dium. Nulla salis rr.rgna snnt amori officia, ubi linguis liomiimm loquar et Angelorum, charilatem
lainen ipse non intepuil amor. Quoiiiodo eril in suo autein non hubeam, factus sum ut cymbalum tin-
parcus, qui in alieno Udelisexislil? Qtiomoilo erit in niens, vocis inancm dans soniium sine sensu clia-
ofliciis propensiis, in se ipso parcus? Amor se ipso rilatis. Reclinatorii aurei ingens est gloiia, per
niliil impciulit libentius, nihil ubcrius polcst. Qttae qnod tibi niysleiiorum arcana signanlur. Sed quiti?
major ubertas quam ubi nihil deceipilur? Amor iSinoverim mysleria omniuet o»inem scientium, cha-
exaestiiat, se ipsuni non capit, superfltiiisibi, im- rilatem autem non habuero, nilul sum. P, r grailus
mensilatem aemulatur, dum melam nescil affeclui ascendis purpureos, et passionis Chiisti te gaudes
ponere. Oleuin est quod stare nescit, nisi cum habere insignia ? Sed si trudidero corpus meum ila
vasciiliiin desit (/ V Reg. iv, 6), ni.-.iquod nec liinc ut ardeam, charilutem aulemnon habuero, nihil mihi
novil compesci. Mnsti praeferl amor insigne, quod r. prodesl, inqtiil Apostolus. Ckarilas non inflatur, non
nalivilalis su;c fervore quodam el vclut astatis lasci- est ambitiosa, non qumrit qum sua suut (I Cor. xn,
via excrescil et superfluit, capi nesciens. et novo xm, 5) : medio gaudel, et quasi in cominiini sua
semper exfervescit et fermenlatur affectu. Anior in- bona proslituil. Media enim charitate constravit.
lirmilatcm non catisatur, sed magis accusat. Amori Non inflatur, inquit, non est ambitiosa. Non enim
nihil salis est, nihil minus se ipso. Aino" se ipso charitatis bo:ium singulare : aul si habet, amat;
satiari non potest, et tamen nisi se ipso pasci non aut si nou haLet, optat. Non vull aliis p aeteilre,
potesl: ipse sibi dulce satis est pabuliim. Amor nil sed nec ipsum magis habere bonum. Mulli merito-
magis vult quam amare. Quam dabit bomo coinmu- rum siiorum inlirma cognoscunt. IJeoque de se raa-
talionem pro amore? quam dabil, vel quam acci- gnum nil sentientes, non inflautur isti, sed forte
piet? Nihil gratius amore impenditur, nil dulcius ambiunt. Unde iuilentur, non Iiabent: sed inflate
sentitur. 59 Amor et dulciter oplat, et dulciter satis optantut habeant. Privatam et hi amant excel-
utitur; dulciter delicialur, et dulcilur dolet. vere lenliam, dum aut concupiscunt ut sit, autcontabe-
dulcis amor, et solus dulcis amor; et omnis scunt quod esse non possit. Charitas vero cum in-
dulcis amor, sed non est amor ad amorem Christi. vidia contabescente iler non babet, non quserit quod
69 GILLEBERTI ABBATIS 100
suum est : et quomodo poterit quod est alienum A quidam aliarum inducitur gratiarum. Media, inquit,
decerpere ? charitate conslravit. 0 quam molle est stralum eha-
4. Quidtu invidia alienumviscorrumpere bonum? rilalis. Proximi charitas livore, charilas Doniini ti-
Numquid tibi adjicies quod ab alieno decerpis? Ita more caret. Nihil habel pcenalecharitas, liinor pce-
forsilan; sed si corporalis aliquid pecuniae subtra- nam habet: ideo non est in chaiitate timor, sed per-
has. Non ergo in claustralibus rapacitatis hujus vi- fecta charitas foras mittittimorem (/ Joan. IV,18).
tium vereor : est subtilius quoddam rapacitatis in- Quid enim limebit charitas? Veteies offensas? Sed
vidse genus. Quid enim rapacilatem non putas, si charitas opcrit mullitudinem peccalorum (/ Petr. iv,
pccuniae parcis, famam decerpis? Non concupiscis 8). lnfirmilas propriae conscientiie timelit ne deci-
possessionem, et laceras opinionem. Quid tibi dat? Sed fortis est tit mors ililcctio. Ulrumque me-
eniolumenli alicna diminulio confert? aliena si cor- tum chariias foras mittit. Sed nec perfecsa charitas
rodis bon3, quid tibi inde acciescit ? Evidenti temporales pro Clnislo timeLit inolestias. Sed ne
forsitan veritate aliense virtutis conterunlur in ore qtiilem aeternaesi fixrint, defatigari et tvai.es C:e
tuo denles, quos ad derogandum paraveras. poterit consummata dilectio. Non potest scmcl
Non audes corrodere, non lamen potes collau- hausla cognilione taitae non dclectari dulcedinis.
dare. Jam alienum bonum verbo non carpis; B ' Non ideo amat charitas ne pe:eat: sed mavultforis
ntimquid ideo n;m rapis? Quomodo non rapacitas, pcenabter in aeternum perire, quam usu amoris
ubi evidens bonura debito defraudas testimonio, eti setcrni privari. Si enim dederit homo omnem sub-
veram alterius gloriam etsi mendacio non corrum- stanliam pro cbaiilate, quasi niliil despiciet eam
pis, silentio tamen supprimis? Vis aedire in sola( (Cant. vni, 6, 7). Vere hoc molle stratum, in quo
etiam aeslimatione rapacitatem esse? Non rapinam,( eliam inter injurias tam suaviter quam sancte quie-
inquit Apostolus, arbilralus est esse se mqualem i sc.tur. Da mihi, Jesu bone, ut super £t atum boc
Deo (Philipp. n, 6). In invidam animam non potestt memor sim tui, et meditT in te in niatulinis. Dulcis
intrare sestimalio bona de bonis alienis. Non vultt plane memoria, quam amor inducit : grata medita-
enim intelligere quod alius bcne agat: etsi palam! tio, quam suggerit chai itas. Nihil er,.imest quod non
non audet, penes se lamen vel dissimulat, vel atte- jam dulciter et grate de Christo co..ii.ettir. Amor
nuat allerius merita. Utquid islud, 60 "'*' qu0(l '•- proximi compassionem hab;:t, et quemdam minus
vor, dura privatam semper excelleiuiam cogitat,, suavem gustum, dum gementibus novit condoisre.
alienam obscurat? Charitas autem non cogitat ma- Christo in quo condoleas? elsi crucilixus estex in-
lum, non gaudel super iniquitate; et, ut sic dicam,t ,- firmilate, sed vivit ex virtute Dei. Non co. dolendi,
super inaequalitate: congaudet autem veritati (I Cor. sed congaudendi in se vobis undique materiain prae-
XIII,5, 6). Privatum non cogitat; medio quodam et>t stat. Totus desiderabilis, et concupiscentia totus, et
commuui laetalur : qttae sua sunl non quaerit, sedi quasi charilate constratus. Quid enim videbis in
quae Christi Jesu. Ejus in omnibus gloriam, vel,i Christo, quod non ejus nobis et cliaritatem exhi-
amat, vel optat. Cominunis est Cbristus; meiialor,. beat, el nostram exigat? Totus nobis est charitatis
enim est (/ Tim. n, 5) : et ideo ejus non sunt quae e illecebra, irritamentum amoris. Nullum in se meti-
media non sunt, sed in partem se restringunt. Quid d culoso relinqnit locum affectui. Totus amari vult,
fd livore Chrislum vis in parlem conlrahere? Ava- !_ qui lotus mcretur amari. Noli, virgo, ad tormen:a
ram vis esse gratiam Spiritus, cujus circa te solum ,, respicere, cui tanta proposila sunt o! iec amt nla in
optas beneficia restringi? Sine utexcreseat et exube- sponso. Otiosus debet esse limor, ubi tot insignia
ret, et effundat se super oninem carnem Spirituss relucent amoris. Dedignatur rharitas timoris com-
Domini, et repleat orbem terrarum. Noli commu- mercium, cogi nesciens, quse nequit compesci.
nem omnibus beneficentiam intra cordis tui angu- {. 6. Ideo charitas perfecta foias mittit timorem,
slias incarcerare. Divesesl enim in omnes (Rom. x, t, velut inutilem et snpervacuum; sed non timorem
12): et tu minuere tentas aflluenliam gratiae, et im-- D illum,qui castus permanet in saeculumsaeculi(Psal.
mensitatem redigere ad minulias? ./Emuli cordis is xvin,10). Estenim timor, quemforasmittitcharitas:
avaras dedignalur Christus angustias. Nescit aemii- i- et esl timor, quem mittit verilas : et est timor, quem
latione lua ejus bonitas dctineri. Proflua esl : nonn intromiltit et charitas et verilas. Primus cautus; se-
tibi soli, sed vicinis ctiam se vasis cjus olcum in- i- cundus castus, sed non permanens insaeculumsaeculi;
fundit. Fac ut illa muluo tua sinl. Eruut aulem, si tertiusetcastuselpermanens.Primusvereturpoenam,
communi fueris bono laelatiis: alioquin et animae ae secundus offensam, lertiustotus liberaquaedainet se-
tuaeoleum evacuas, et illis nihilominus tamen infun- ii- curareverentiacst. Etprimus quidemtimcloffensam,
ditur mediator Christus; et ideo quae sua sunl me- i- sed propterpcenam : secundus offensam, sed propter
dia vult esse. In hoc, inquit, eognoscenlomnes,quia ia ipsam. Et quidem injuria quaedam juslilise est, si
mei eslis discipuli, si dilcctionem hubueritis ad in-t- nietu poenarum in graliam veniat. Salis ipsa per se
vicem(Joun. XIII, 55). ineriti oblinet, ut hominum in se studia provocet, et
5. Vides quomodo charitas speciale quoddam est st coaciliet affectus. Q\ Hunc crgo timorem cliarilas
insigne discipulatus Chrisli, et doclrinae ejus singu-
i- perfecta excludit. Quomodo enim perfecta charitas,
Jare iiidicium? Ideo hic in ultimo loco quasi ornatus
is quse timoris stimulo indiget ad cultum justiliae?
101 IN CANTICA SERMO XX. 102
Periecta dilectio mentem in solidum possidet, om- i- \ obsequendi necessitas jure conditionis, sed necessi-
nia soli sibi justitise munera deputari volens. Fri-i- tatem ignorat libertas dilectionis. Quid esi timor ille,
gidus timor est, et pigre incedit, satis habens tan- nisi temeritatis et negligentiae ma^is privato, quaui
tum irapune evadere. Amor fastidium nescit, fervi- necessitatis coactio? Vides quanlum timor iste ap-
dus est, et in anteriora extentus : metus contrac-:- proximat ad charitatem? pene illa esi, sed plene non
lior, necessitate tantum juslitiae subit oflicia. Amorr est. Causa distat, par est affectu. Quteris qua causa?
perfectus soli quod agit debet justiliae, nihil in eaa Inferioris conditionis respectu obsequendi ad oinnem
juris relinqnens timori. Quidni? An non satis in sec nutum lanlse majestati. Incumbiltibi j itta ncc;S>i-
obtinet meriti ad omne bonum opus justilia? Chri- tas, sed ad causam istam charLas non respeclat:
stus enim nobis factus estjuslilia. Quid ergo?Chri- divinae majestatis admiratione rapilur, non contuiti*
stus non satis in se habet dotis ad placendum ? infimae conditionis. Ergo rationem quam timor re-
Alieno ergo et ipse, ut placeat, indiget adjumento?? spicit, charitas nescit causis praeventa potioribus.
Si non ejus obtentu solius obtemperatur ipsi, quo- 8. Causis ergo distant timor et amor, obsequio et
modo eril ejus perfecta dilectio ? Diligam te, bonee affectu libero cognali. Priinus ergo limor metuit pu-
Jesu; diligara te, virtus mea, quem non possumi niri : secundus, privari : tertius, neutrum. Primum
gratis diligere, nec possum tamen salis diligere.. B illum perfecta charitas exierminat : secundum ad
Dirigantur in te ex integro studia mea, nec alieno) tempus lolerat : tertium sibi indivise collalerat.
deducantur et distrahantur affeclu. At quam exigua! Hunc vos, filiaeJerusalem, timorem captate. Priinum
sunl, etiam cum integra sunt, in te studia nostra!t cavete illum, quem charitas foras mittit : Media,
quomodo ergo diminuam, quod cum inlegrum est,t inquil, charitate constravit. Ubi media dicit, totum
lam exile est ? Totus in te, Deus bone, ex desiderioj dat inlelligi. Et vestri cordis medium charitas con-
ferar.Trahe mc lu in te ipsum, utnulloindigeam timo- slernat, charitas vestial. Vestis haec est et ornamen-
ris impulsu, sedpeifectacharitasusumejuscxcludat. tum 62 nuptiale. Quae si a nupliali exigitur convi-
7. Quid igitcr ? non sunt meluenda seterna suppli- va, quanto magis a nupia?Sola praeoccupare et
cia?Meluenda plane suut, et cavenda. Nemo enimi possidere vull omnes mcntis veslrae reccssus. Nolite
unquam carnem suam odio habuil (Ephes. v, 29) :. illos degeneri et alieno communicare aff.ctui. Molle
sed vehementior Christi dilectio motu timoris non( quidem et dclicatum est stratum charitalis, molesto
•get in aflec um justitiae. Amor iste nihil lam vere- ne ad modicum quidem vult metu contristari. Pro-
tur quantum offensara : sed propler offensam, noni pler fitias, inquit, Jerusalem. Jure quidem : pax enim
propter posnam. At istud quidem, quamdiu in in- mulla diligenlibus legem luam (Psal. cxvni, 165).
cerlo humanse res fluctuant, el non est tula laus ho-. C Si qtiis de indulta glorialur gratia, quanto magis et
minis in vita ipsius. At cum ad veritalem post vitami vos? nam etsi constat spiriiualium donorum magnas
fuerit inlroduclus, hujusmodi de reliquo inetus ces- esse divitias, sed charitas supergressa est universas.
sabit, timori tertio faciens locum , qui prioribus( Non modo supergressa, sed etiain complexa. Et
quidem succedat, sed nulli cedat: permanet enim dulcis et dives est charitas. Denique sicut habet
in saeculum saeeuli. Primus ergo timor metuil ne te- Psalnuis, Inler medios virlutum cteros (Psal. LXVII,
meritalis offensam luat: secundus, ne infirmitate: 14), ct in spiritualium communione graliai um super
offendal : lertius, quod metuat non habet. QuidI stratum dorinitur charitalis. Charilas quasi media
enim melitat coniplcta felicitas et consummala cha- omnibus communicat, et quasi melior oniues curr u-
ritas? Timor hic de planlario orilur charilalis. Non lat virtutes. ^Emulamini ergo, filiaeJerusalem, cha-
auieo dicere quod charilas esl, nec tamen audeo ne- rismata meliora. Magis autem ut charilatem habealis,
gare. Quid eniin nisi amor esse conatur, qui jam et abundanlius habeatis, totaeinaffcctum amoristran-
ncscit affeclum liinoris?quoinodo non amor, qui site.TotiiseriimamabilisestdilectusnoslerJesiisCliri-
jam pene limor esse desiit? quanam enim ratione stus, quiviril.et regnalin saecula saeculorum. Ameu.
timnrnil metuens? Timorem illum tam tutum no- D j SERMO XX.
niine iinparlirem amoris, nisi quod Deus ipse ibi Egredimini, el videte regem Satomonemin diademate
quidem amat nos, non tamen limori in tanta maje- quo coronaviteum mater sua. (Cant. m, 11.)
stale perniitlitur locus. Sed in nobis quomodo a cha- 1. Audislis quo invitalaesunl liliseSion : sed unde
rilate limor ille separabitur? Et quid aliud est ibi jubentur egredi, nondum audistis. Id enim cst quoJ
timere, nisi non tumere adversus Dominum maje- non exprimit littera. Unde ergo? numquid de Sion?
statis? Qtiid est timor ille nisi votiva subjeclio, ob- Sed videbilur Deus deorum in Sion (Psal. LXXXIII,
edientia non coacta, ultro impensa reverenlia? Quo- 8). Non ergo de Sion eas vocat, qtias ad videndum
modo tinior qui offendere non tiinet?non enim va- Deum vocat. At forle non ad vis]oncm Dei, sed ad
let. Sed iterum quomodo non timor, qui oflendere vivendum Salomonem in diademate, quo coronavit
iion audct? Et timor ergo non videtur, quia nihil eum mater sua? Ideoqtie nil obstat, si Dlias -Sion
vel peccali vel periculi raetuit: et timor est, quia ni- egredi jubeat de Sion. Sed numquij non bomo ille
hil audacter vel lemere praesumit. Quid esl timor natus est in Sion ? Ergo si de Sion evocanlur, non
ille, nisi reverenlia humilis ex debiti quasi necessi- tamcn vocantur nisi a;l Sion : de Sion superiori ad
tate impensa, sed necessilatis nihil passa ? Est enim inferiorem Sion. Necenim dignura aut consentaneum
103 GILLEBERTI ABBATIS 104
vidctur, ut filise Sion egrediantur de ea, praesertim A Dina, non educta, et egressa est non ut regem Sa-
ad vivendum ipsiim, ctijus habitalio in Sion, et qui lomonem, sed ut mulieres videret regionis itiius
natus esi in ea (Pstil. LXXXVI, 5, 7). Memini diserlum (Gen. xxxiv, 1). Quid invenerit, vos nostis. Vos
el eruditum quemdam virum, c.um super hoc dispu- egredi nolite, nisi quando vos aut sponsus, aut
laret loco, dixisse : < Malelocalae videntur quae ju- sponsi invitant sodales. Egrcssus est Lazarus cum
• benlur egredi. » Satis commode pro tempo;e illuni Dominus evocaret ad vitam (Joan. xi, 43, 44).
dixit, ad audieutium quod proposueral utililatem Egrcssus est Noe de ea quse ipsum intcr hujus
deflectens. Mihi lamen nimis bene localae videntur, mundi fluctus illaesum arca conclusit; sed egressus
ad quas praesenlis verbi hortatus intenditur. Ubi est cum ei reclusit ostia Dominus (Gen vm, 16).
qtiaeris? In reclinatorio aureo, de qtto praecessit scr- Egressus est Ahraham de lerra sua, ut repromissio-
mo hcsternus. Deleclabilis ille locus est, ei uberior nis terram videret; sed vocatusegreditur(Gen. xn,
ad Iseiiliam, quam htimana queat affectio capere. i). Et vos egredimini, filiae Sion, invitatae ad feli-
Delcctationis nimielas se ipsam exhaurit, et ebibit cioris gratiam visionis. Conclusiis est, el conclusus
aniinum voluptas exttndans. Vicibus alternatur hoc misere, qui beatam ad hanc visionem egredi nec ni-
gaudium, nec patest esse continuum, quod est ni- tilur, nec meretur. Servilis conclusio, egressio libe-
miuin. Bonaetamen vices, ubi non disceditur a spon- B E ra. Denique cum fueris, inquit, conversus ad Domi-
so. Nou dattir in carne commoranli haeredilate pos- num, auferetur velamen, velamen ignoranliae et igno-
sidere reclinalorium aureum. Ideo juLentur egrcdii bilitatis : Dominus enim spirilus esl. Ubi spiritus
filiae Sion, sed qiioinodo si dicat, Ne longius abeatis. Domini, ibi libertas. Ubi major abundanlia spiritus,
2. Egredimini, inquil, el videle regem Salomonemi ibi libertas uberior. Qtii concluditur et involvilur,
in diudemale quo coronuvit eum maler sua. Non vultt tenuem habet respirandi liherlalem.
eas a Christo discedere, sive niente excedanl, sive; 4. Egrcdimini ergo, filise Sion, ut cum Paulo di-
sobriac liant. Bo.na sobrietas simplicitas fidei, qiiaini ccre possilis : iVos aulem revelata facie glorium Dei
intueiiliuni possit aspectus ferre, et qua possit fove- speculantes, in eamdem imaginem transformamur
ri. Felix qui hoc gratlu cum descendil, excipilur; ; (// Cor. in, 16, 18). Visio Dei, quodam est cum
el cuin ascen.lil, incipit. Asccndenlibus eniin hic: affectu semper accipienda. Et vere efficax est et vio-
spectilalionis locus primtis occiuiil. Bona eniin spe- lenta visio lua, bone Jesu, quae intuentium in se ra-
culationis aemulatio : sed scientia necessaria est. pil affectus. Nonne dulcem quemdam desiderii sui
Reelinatoiiuni ad illud aureum succenderis el suc- passus est violcntiam Moyses, ui transiret et videret
cingeris, locum vere speculalorium. Sludium pro-- v.sionem illam magnam? (Exod. m, 3.) Vis accipere
bo. sed exspecta ul componani t bi grcssuni et gra- qtiam sit efficax? Cum exaltatus fuero a terra, om-
dum ponara. Specula est, et speeula vere sublimis,, nia traham ad me ipsum (Joan. xii, 32). Quid vero
specuia omnis lerrenae exhalationis supergressa ne- cum humiliatus fueris ad terram? nonne omnium
bulas. lnassuelus quid illuc salliim paras? Manibus» ad te trahis animos? Ego, bone Jesu, resurrectionis
(sicut sciiplum est) nilerc, ut assuescas morari inI tua; non exspecto gloriam, nec admirationem meam
sede regis (Prov. xxx, 28) Salomonis. Iiiteiini repe,, ascendentis in coelum reservo potentise; sed statiin
douec rapiaris. Non eniui sallus, scd ascensiones, , in initio annuntiationis, vel nalivitatis tuae voces
inqnil Psalmus, dispo.juil in corde suo. Erit auteml angelicae aures meas percellunt, et ruraor novus
qtiando asceusto iu sallum, magis vcro in assumplio- stupefacil me, et ad se rapil insueta lux exorta in
nem convertctur. Qtia?sunt aulem islae ascensiones,, lenebris. Nuda visio, et quae se in affectus condi-
nisi quaedain mculis purgatioiies? l.leo in vatle la- gnos non transfert, ignorantiae et caecitati coniiume-
trymurum (Psal. LXXXIII, 6, 7), quoniam delicta quaee ratur. Vultis visionem fructuosam accipere? Vide-
plorantur purgantur. Felix qui satis lavit leclulumti runt insulm, el timuerunt, et extrema lerrm obslu-
corais, qui SuflicieiUer ploravit: cujus complela estt puerunt, el accesserunl, ait Isaias (Isa. XLI,5). Videlis
tristitia, cujtis ad cor consolationes inspiratio loqui-- D
| qu°s vii tutum fructus Dei visio pariat: timorem,
lur 63 divina, el de convalle plorationis evocal,, sluporem, amorem. Viderunt, inquit, et timuerunt,
cujus a furore Judicis nou turbatur oculus, ut vi- obstupuerunt, et accesserunl. Viderunt te ad iutelli-
dere valcat regeni Salomouem tranquillo aspectu inn genliam, timuerunt ad reverentiam, obstupueruni ad
die liclitia; cordis ejus. novitatem, accesserunt per conformitatem. Visio
5. Egredimini, fitice Sion, et videte regem Salomo- comprehendit, timor comprimit, suspendit stupor,
nem. llli eniin habentur digni hac laeta visione, quili rapit et unit accessio. Illi eniin acceduat qui setnu-
se quadain puenitenliaelege concluserinl, et discipli- latione accenduntur. Videnlis animum timor humi-
n;e coarclaverinl custodia, quorum renuit animaa liat, stupor quasi infatuat, amor couglutinat. Cassa
coiisolari. Vis nosse quam bona sit conclusio? Hor- visio est, nec contemplationis digna vocabulo, quae
tus conclusus, fons signalus (Canl. IV, 12). Surge, ;, talibus non e.st vestita affectibus. An illum videre
oropera, amicamea, etveni (Cant. n, 10). Videsjamn delinies, qui de mysterii coguitione nec timet, nec
quomodo iliam invitat, et araicam vocat, quae see stupet, nec ardet? Timore sobrius fit animus; stu-
ipsam concludere novil? Quod si conclusaeestis, noi pore, absorptus; accessu, consertus et consociatus.
lite egredi, donec Christus vos invitet. Egressa cs. s. Hujusmodi virtutibus coutemplationis gratia copstat.
105 1N CANTICASERMO XX. 106
sed stupore magis et amore. Nam stupore et admi- A et aquae mistura profluxit. Hodie Synagogae dedit
ratione mens excedit, amore accedit. Nec aestimanda libellum repudii, et a priore odiosa ad posteriorem
est virtus conlemplationis tam ex materia, quam ex dilectam transivit. A veteri transivit ad novam,
modo. Utraque attendenda sunt, et genera rerum quam sibi ipse exhibuit gloriosam non habentera
contemplandarum, et gradus effectuum. Sed satius maculam aut rugam, aut aliquid hujusmodi (Epfies.
inferiori in genere amplius affici, quam in superiore v, 27). Novitatis signum est quod ruga caret. Ex-
minus. Visio haec abscondita est a sapientibus et plicuit Christus litterae rugas, et quod inerat novi-
prudentibus, et revelata est parvulis (Mattlt. xi, 25). tatis elicuit. Quid vultis vos, Sion el Synagogaeliliae,
Ideo dicit : Extrema terrm obstupuerunt, et accesse- rugas contrahere, quas Christus explicuit? Novis
runt. supervenieutibus, quid veteribus adhuc gloriamini ?
5. Quod humiles capere sufficiunt, id magis solet Egredimini,filise Sion,de cavernislitterae.de angusta
afficere, et quaradam sui admirationem et amorem et ignobili intelligentia. Egredimini, et videte regem
importare. Cum exaltatus, inquit, fuero a lerra, om- Salomonem in diademate quo coronavit etim mater
nia traham ad me ipsum. Omnia quse in te sunt, sua. Corona nobis est Incarnatio, quam vos putatis
bone Jesu, quamdam habent 64 alliciendi effica- conturaeliara. Et videte jam quomodo benedixit
ciam, et cogitantes sollicitant iii affectum : sed ad coronae anni bcnignilatis suae, quomodo campi
omnia non possumus omnes attingere. Sublimia so- ejus repleti sunt uberlate (Psal. LXIV,12). Videte
lis subliraibus sunt; humilia, omnibus. Qusemajor coronam, videte et copiam : coronam victoriae ,
humilitas, quam exaltari in crucc?Eliam de hac ait: virttilum copiam. Unde haec, nisi quia granum fru-
Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me mer.ti cadens in terram mortuum fuit? Denique ha;c
ipsum. Efficax ad trahendiim humilitas ista. Quidni? est victoria , quae vincit mundum , lides nostra
Quis non ad simplicem cogitalum hujus rei stupore (/ Joan. v, 4). Et ipsa credentiuin inuHitudo corona
et exstasi repleatur? Cujus non affectum fides haec est et ornamentum Christo. Eris, inquil, corona gto-
exhauriat et infatuet, et reddat insufficientem? Faci- rim in manu Domini, et diadema reyni in manu Dei
lis ad contemplandum locus, scd fecundus ad gra- tui. Numquid boc diclum vobis usurpatis? an non
tiam. Simplicitas fidei hujus minus habet intelligen- per vos nomen Dei blasphematur ? Egredimiui, filiae
tise, satis magnum et admirationis et amoris incita- Sion, et videte quam gloriosus sit Deus in sanctis
meutum hahens. Accessibilis locus, vel excessus suis, si forte visio haec ad semulalionem vos addu-
dulcissimos pariens. Nolite hunc conten.plationis lo- cat, et de solitudine vestra ad Ecclesiae frequentiam
cum dedignari. Non est difficilis ad recogitandujn, ,r transirefaciat. Etsi desertafuisti, sednonvocaberis,
et. est dives ad gloriam. Milii, inquit Paulus, absit inquit, ultra derelicta : et terra tua non vocabilur
gloriari nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi (Ga- amplius desolata (Isai. LXII,3, 4).
lat. vi, 14). Et quid vultis audire? Crux ipsa corona 7. Sed jam desistamus ad eos-qui foris sunt ser-
est gloriae, diadema regui. Denique in cruce trium- monem proferre. Ipsi polius videre delectemur, quo-
phavit.exspolians principatus et potestates, et mundi modo jam pinguescunt speciosa deserti, quomodo
principem ejecilforas.Gloriosa visio triumphi ipsius. credenUium corona Christus in Ecclesia cingitur.
6. Egredimini, filim Sion, et videte regem Salomo- Qum est spes noslra, et corona glorim ? Nonne VOJ
nem in diademale quo coronavit eum mater sua. ante Dominum? (I Thess. n, 19.) Si Paulus hoc dicit,
Videte carnem, quara humano surapsit ex genere quomodo non magis Christus? Vivoego, dicit Do-
triumphanlem in ligno. Et felix caro, quam sihi minus, quia his omnibus velut ornamento vestieris
Christus non quasi carcerem, sed quasi coronam (hai. XLIX,18). Advertisti quomodo credeutium
assumpsit : quae fuit ornamento, non oneri. Nos agmina ornamentum esse 65 Chrisli in Ecclesia
omnes in carne quasi in domibus carcerum abs- definiat. Quare non et corona suut? Sed corona
conditi sumus, compediti et servientes legi peccati. habet quamdam insignem et illustrem prae caeteris
Infelix ego homo, quis me liberabit de corpure mortis lD ornamentis dignitatem : quia caetera cum sint cor-
hujus? Gratia, inquit, Dei per Jesum Chrislum poris, ista est capitis. Et temporis ralio ad ejus com-
(Rom. vii, 24, 25), Deus enim mittens Filium suutn mendationem aliquid affert. Solemnibus tantum
in simititudinem carnis peccati, de peccuto damnavit usus ejus est accomodatus feriis. Jam ereclam video
peccatum in carne (Rom. vm, 3). Veritas carnis in alacritatem vestram : jam ad vos hujus verbi in-
Christo , peccati pondus non sentiens, nobis omni- terpretationem deflectitis. Jam vestrum in coronae
bus de peccato victricein palmam advexit. Bene praerogativa intelligitis privilegium, qui purioris
et exercitio ins-'
quasi diadema accipitur corpus immaculatum, cor- estis vitse et professione astricti,
et otio festivi. Jure
pus triumphi, corpus honoris et gloriae; corpus cujus tructi, et indefessi studio,
cruore peccati deletur chirographum, justitiae et diadematis censentur nomine, quos jam non tam
salutis signatur conscriptio, nuptialia sunl instru- pugna sollicitat, quam triumphus laetificat : quibus
menta confecta. Denique hic dies desponsationis, non est colluctatio adversus carnem et sanguinem,
veteres ritus, nova EcelcsiaeSa- qui serpentis jara caput non observant, sed Christi
quando repudians
cramenta instituit: quando in perpetui matrimonii exornant. Vos estis corona Christi et gaudium :
sic state
signum et copulaenuptialis, de lalere ejtts sangttiiiis et ideo sicut ccepisiis, sic state, charissimi,
PATUOL CLXXXIV. 4.
GILLEBERTI ABBATIS 1G8
,,57
in Domino,imo sic capite Dominum. Sublimis locus A discipulis desponsavii Ecclesiam. Desponsavit eam
in cordibus eorirm
est, nihil illuc vilioris afferte materiae. Videtevoca- in Ude, desponsavil eam dando
tionem vcstram, videte quem estis in usum as- arrham etpignus, et primitias Spiritus. Et despon-
dicitur participatio Spiritus, quando adhaerens
sumpti. Nihil feni, nihil ligni, nihil slipttlarum in satio
Domini velitis diademate texere. Nihil denique quod Deo jam non duo, sed unus spiritus est (/ Cor.
et est homo qui reliquit patrem
ignem mereatur vel vereatur. Spina; complexseigne vi, 17). Denique ipse
comburantur. Noli aemulari in malignanlibus, nequc et matrem, et adhaesit uxori suae, el facti sunt duo
zclaveris eos qui spineam capiti Regis nostri impo- in carne una (Ephes. v, 31, 52). 0 bcatum com-
suere coronam. Tale diadema non honorem, sed mercium! facta es cum sponsa in carne una, et ipsa
horrorem adducit. Horret Christus magis asperita- cum sponso in uno spirilu.
tem morum, linguae stimulos, quam aculeos spina- 9. Quomodo oportuerat de tali te gaudere con-
rnm : in his praescrtim qui in silentii vocati sunt jugio, Udelisanima? qtiomodo laetari, et diem festum
simplicitatem, in charitatisnegotium, in otii quietem, agere? Induere, induere veslimentis gloriae tuse,
in humilitatis scholam, in subjectionis votum, et civilas sancta (hai. LII, 1), 66 sponsa agni -.
vinculum unitatis. Sed non est bontim vinculum, " gaude et laetare, Sion, adjuncta Christo. Quomodo
'
quando sibi muluo confederantur, et in aliorum ob- lu non gaudebis, cum gaudeal ipse? Gaudebit spon-
-trectalionem dexteras conserunt, Judaeorura more sus, iuquit, super sponsam, et gaudebit super le Deus
diccntes : Tollamus justum, quia inutilis est nobis, et luus (ha. LXII,5). Sed quanto gaudio? In die, irw
contrarius operibus nostris (Sap. n, 1?). Vos autciti «;uit,desponsalionisejus, el in die tmlitimcordis ejus.
semtitamini pacis bonum in bono semper. Non levem dedit intelligi laetitiaemotum, quem esse
8. Denique species coronae quoddam unitatis cordis expressit. Laetitiam dico ? deliciaesunt. De-
praefert indicium. Non sola coronae esl oestimanda licim, inquit, mem esae cum filiis hominum (Prav.
maleries, sed et forma ejus pulchrae intelligentiae: vm, 31). Quam care tibi, Jesu bone, conslant illae
raliones administrat. Ea enim est coronae species, Iaetitiae! Non gratis eas possides, quas carnis pas-
quae ct in orbem cohaeret et in altum se erigit. Vis sione comparasli. Idco cordis tantum hanc dicit
Tiabcre cohaerentiam quaradam communem et id laetitiam. Injuria est sponsi, si ipse laetatur, ct tu
ipsum? Credenlium, inquit, erat cor unum, et anima non ex cordc applatulis, non congratularis, non
una (Act. iv, 52). Quis hujus unitatis finis? Propter congaudes. Vel fastidii, vel dcspectionis inslar est,
spem utique, quae reposita est in coelestibus. Jam cum gaudente non gaudere, et boc in desponsatio-
ergo habes cohaerentiam in unitate : ereclionem ini r. nis die. Affectum tuum cujus alliciat species, si
spe. Et Apostolus : Galeam, inquit, salutis assumite: non ejus qui speciosus est forrna prae filiis homi-
(Ephes. vi, 17). Et bene de galea introducta est; num?Gaudens gaude in Domino, et exsultel anima
mentio, eo quod habeat quamdam cum coron.i vici- tua in sponso tuo, in Dao tuo : qui si Deus non
niam. Nam utraque capitis est; sed altera muni- esset, et homo purus csset, quantas tamen haberet
mentum, altera ornamentum. Ideo nihil impedit in se amoris illecebras homo talis, tot graliarum
spem ad utramque referri : Spe enini salvi factii abundans mttneribus? Nam si a radice conceptionis
sumus (Rom.vm, 24). Ista nunc de forma perslrictat ejus recensere cceperis, totus tifcistellatus videbitur
sufliciant. De inateria quid qnaeritis? Ipsi cnimt juxta conditionem humanam , tam singularitate,
scitis quod fragilcm et obscuram matcriam dedi- quam excellentia virtutum : homo innocens, impol-
gnatur locus sublimis. Aurum vult et lapides pre- lutus, segregatus a peccatoribus; ut interim sileam
tiiisos. Posuisii enim in capite eyuscoronamde lapide', quod excelsior ccelis factus est (Hebr. vn, 26), inftr-
prctioso (Psat. xx, 4). Aureas in Apocalypsi coronas5 mitatibus nostris polens compati, tentalus per omnia
legis (Apoc. IV, 4). Pretiosa materies, sive solumi pro simiiitudineabsque peccato (Hebr. iv, 15). Diffusa
sit aurum, sive quaedam auri gemmarumque mis • est gratia in labiis, misericordia in visceribus, vir-
tura. Sed nescio quid majoris gratiae signiflcarei INtus in manibus; convcrsatione singularis, sermone
videtur, qtiod auri mentione sublala de lapide, in- eommunis; prudenlia in responsis, vita in verbis.
quil, prelioso posuisli in capite ejus coronam. Ett Quid, qnod conceptus est ex fide, natus ex Vir-
adhtic excellenliorem vobis demonstro materiam. gine, non consumptus in morte, et assumptus iu
Apparuit signum magnum in cmlo\,mulier amictai gloria ?
sole, el in capite ejus corona stellarum duodecimt 10. Reticco nunc credentium numerum, et merita
(Id. xn, 1). Apostolorum libi et numcro et spcciej populorum, quos misso Spiritu sibi in fide et cha-
cborus monstratur. Qui eniin ad sapientiam erudiuntt ritate sociavit. 0 vere magnum pietatis sacramcntum
mttllos, quasi stellm splendenl ad perpetuas mlerni- Christus, irritamentum amoris, qui manifestalus et
tutes (Dan. xu, 3). Haec corona fralrum stetit inl infestatus est in carne, justificatus est in spiritu, ap-
eircuilu Jesu, sicut scriplum est (Luc, xxiv, 36). paruit Angelis, praedicatus est gentibus, crcdilus est
F.l in Apocalypsi diadcmata multa in capite sponsii mundo, assumptus est in gloria! (/ Tim. iu 16.)
(Apoc. xix, 12), seeundum diversitatem gratiarum) Quis det mihi istas discurrere et recurrere frequen-
>;tgraduura : sed illud praecipuum quo coronalus; ter per lineas, et per singulos virtutum ct operiun
est in die desponsatiotiis suse; in die quo sibi inl gradus dicere : Domine,guis similis tui?(Psal.\\xi\.
109 1N CANTIJA SERMO XXI. 110
10.) Quis mihi det ut scribanltir sermones isti in A que praevenitisei instruitis apostolos? Ubiquc seduli
corde meo, ut exarenltir slilo, et qnasi in silice scri- estis ad admiratoreset annuntiato*resnovilalis istius.
bantur, ut non deleantur? Bonus stilus digitus tuus, Angelus concipie:idum nunliat Mariae(Luc,i,20-38):
Domine, digitus quo scribebas in terra verba ar- natum pastoribus angelus nuntiat: imo et ipsis An-
cana, verba quorum virlutem calumniantes ferre non gelis, uon tantnm pastoribus angclus nunliasse vi-
poterant (Joan. vm, 6-9). Inclina te ipsum. Deus delur. Unus praedicat, alii applaudunt. Facta est,
meus, et ineide in corde meo legis tuaetabulas. La- inquit, cum angelo multiludo cmleslisexercilus lau-
pideum est cor meum, sed durus lapis nalurae obli- daniium, et dicenlium, Gloria in uliissimisDeo (Luc.
viscitur ad digiti tui impressionem; facile cedens, ii, 9-14). Unus annuntiat, quod aliiseque noverant:
ubi tu incidis. Scd jam multa diximus pro eo quod et tamen quasi novum et recens audiunt, quod illis
oportebat sponsam laetari et gaudere in die despon- ignolum esse non poterat. 0 beala haec novitas, quae
sationis, et die laeliliaecordis sui dilecti. Magna in angelico gaudium praestat audilui; et, ut sic dicam,
hac die laetitiaeratio, et quaecordis et affectus hu- delectat illos ab alio audire, et quasi discere quod
mani fines excedat. Nec est huc peregrina inducenda eos abinitio ipsa Veritas edocuit! 0 humilis et inde-
lactilia, sed diei isti suflicit laclitia sua. Duleis es, fessa devolio, et ad Deum, et ad invicem!
Domine, et directus est ad nos spiritus tuus, spiritus R I 2. Est hic aliquid, quod nos ulinam obscrvcmus,
suavis. Humanas tibi animas pcr fidem et amorem irao el servemus. Quid illud? Ut angelico exemplo
qtiodam sponsi associas affeclu, et de conversione humilem el attentum prsebcamus auditum alieno ser-
laetaris.Durum cor quod sibi laetitiaehujus materiam mom,.etiam in illis qusenon ignoramus. Non tamen
subducil, occasiones attenuat, imminuit rationes. 0 alienus est, qui de Deo est, nisi nos a Deo alienos
wie inipudentem ct ingralum, si non ego lalem dili- repulaverimus. El si alienus est, auctoiitalem illi
gam, tam absoluttim a corruptione, et tanta circa tribuit divina materia. Nota fastidire, aut curiosita-
me adst.-iclutn compassione, necessilati non ob- tis cst, aut contumacise signum. Angelici spirilus,
noxium, et pietale obnixum ! Diligam te dulcis Do- qttibus a principio innotuit sacramentum lncarna-
niine, ctsi non pro me, pro te tamen ; ut tuo satisfa- tionis, non abstincnt ab admiratione in novitalis
ciam desiderio.deliciarum tibi caus*assubministrem, htijus exhibitione; et antiqua cognilio non modo vi-
argumenta laetitiae,in die desponsationis, el in die sione nova, sed novo gaudet ct laetatur audilu. In
laetiliaecordis tui. temporum fine egressus est Christus, ideo egrediun -
SERMOXXI tur et ipsi. Et egressus ejus a diebus aelernitatis
Egredimiuirel videteregemSulomonem,etc. ( (Mich. v, 2). Sed in temporum fine de utero ejus
(Cant. ni, 11.) egressus est, quaecircumdedit eum, feminae. Ideo
1. Et vos audeo confidenterad visionis hujus invi- egrediuntur coeleslisfiliseSion, admiraturae in com-
tare laetitiam, fdiaeccelestis Sion Jerusalem quae in pletione quod semper admiralae sunt in exspecta-
coelisest. Vos veraeet plenaeliliae Sion, quaesemper tione. Angelus in annuntiatione (Luc. i, 26-38), an-
intucmini faciera Patris. Vos, inquam, multorum gelus in nativitate (Id. n, 9-14), angelus in bapti-
inillium Angelonim frequentia, vos invito et voco. smate (Id. m, 21): angelusapparuil oranti (Luc. xxn,
Egredimini elvidete:egrediminide recondito ille sinu 43), testis est resurgenti (Luc. xxiv, 4), astat ascen-
intimae visionis, de secreto lucis inaccessibilis. No- denti (Act. i, 10). Quam vehementes, putas, amato-
vura vobis terra nostra pracstat spectaculum :novum res sunt tam seduli annuntiatores, et indefessi adnti-
enim fecitDominus super terram.Ab67 seternis ad ratores? Per omnes hujus sacramenti gradus cir-
lerrena vos provoco. Mira liaecinvitatio : sed nescio cumeunt et immolantbostiamadmiratioiiis, hostiam
quo paclo seterna illa, quae in se ipsis semper et vociferalionis; cantant, et psalmum dicunt Domino.
nova et miranda sunt, in eo quod factum est in Et omnis haec veneratio extrinsecus exhibita est,
terra novum, nova niagis et mirabiliora refulgent. absque ea quae intrinsecus latct. Et si novtim fecii
0 beala haecin terris novitas temporalis, quae anti- .rj Dominus super terram, eoelostamen novitatis hujus
quam illam et aetemam novitatem angelicis in aspe- odor replevit. Femina circumdabit virum, quomodo
ctibus amplius innovavil! Novum faciet Dominus circumdat corona caput. Capul enim EcclesiaeChri-
tuper terram : \emina circumdabil virum (Jerem. stus (Ephes. v, 23). Gloriosus planc in illo splendora
xxxi, 22). Quem virum? Ecce, inquit, vir Oriens no- gloriae,et paternae figura substanliae: sed super ad-
menilli (Zach. vi, 12). Oriens splendor lucis aelernae dilo nostraequodam velut fueo nalurae, et colore in-
femineo, sed virgineo circumdatur utero, ct carne ducto, dum sublucet, plus placet: nec illis tantum
vestitur. Hoc cst illud novum, quod ipsa sui novi- qui secus ferre non polerant, sed in his etiam qui-
lale nimia credulitatem obstrueret, si non esset bus pure se splendor ille refundit.
inauditis prius signis fides elicita.Denique inter tot 3. Haec atttcm dico, quod dignalio haecipsa, qua
et propbetiarum et prodigiorum manifesta testimo- voluil incarnari, qttemdam videtur attulisse decorem
nia-, ad novilatein istam adeo quorumdam sensus dignitati majestatis. Quomodo enim non plus place-
ohstnpuit, ut dum novitali lidem abrogant, signis bit bumiliata stiblimitas, exinanila immensitas, et
evidenlissimis non accommotlent credulitatera. Sed divinitas incarnata? Ista varictate quid pulchrius?
quid vos ad cgredienduminvito, qtii ipsos eiiam ubi- Varietatem dico ? coulrarielas videtur, eo ad cou-
111 CLLEBERTI ABI5AT1S 112
teinplandum pulchrior, quod haec.sese eoiiiraria non A i tionis, an efficaciamsalvaiinnis. Utrumque in beneli-
impugnanf, sed congrnunt sibi. Mirabilis in se di- cio gratum est, et volunlas, et eventus. Atbleet ler-
vina simplicitas ; scd ut sic dicam, mullo hxc com- tium, tnodum ipstim et raticncm.Nihil volunlatc !:ac
posilio mirabilior, quia novior. Non possum mixtu- affectuositis. Quce dilectio major, quam ut ponat
rac hujus artem satis mirari, et pulo nec Angeli. Et quis animam suam pro aniicis suis? At hoc fecit pru
quidem illis mirandi ratio major, quibus divinae na- inimicis. Et inimici erant in se ipsis ct amici, quia
turae mera simplicitas sincerius innotescit. lila in- ante mundi constitutionem dilecti. Quid operis hu-
comparabiliter nieracst, cl ideo mixluram hancmi- jus eventu uberius? Larga effusio Spiritus super
rabiliorem reddit. Quaenam haec mixtura, cum sua omnem carnem, salis manifestat. Effusio sanguinis
ctiique naturae constet integritas ? Nam nec ilterutra Christi spiritualem nobis effusionem impetravit.
in alteram 68 transit, nec ex ulriusque quasi tcrtia Quos lavit sanguine suo, quomodo non pcrfunderct
ct nova qutedam consislit. Novum tamen esl quod Spiritu sancto suo? Ideo prius raundavit, ut essenl
in una persona conveniunl. Conlemplalio utiaque super quos allius poslea Spiritus inundaret. Ad or-
qtiaedam est velut cella vinaria. ln illam introducti dinem quid coiiscquentius ? Coarctor in bujus maie-
sunt angelici spiritus cellam nectaream majestatis riae consideratione; et quid potissimum ad contem-
aeternae, imo a conditionis suae initio positi. Jam B 1 plandum e tribus eligam ignoro : pietatem, an piu-
nunc iii temporum fine haec noslra in terris cella dcnliam, an proventum. Certant haecinter se in con-
mustum novum eructat. 0 promptuaria plena, templatione nostra; et cum in alleram partem in-
promptuaria exundantia et eructanlia ex boc in il- tendilur, in alteram trahitur. Blandiuntur baec rnihi,
lud! Egredimini, fiiiae Sion, de cella vini meri ad et affeclione diversa permulcenl. Inardesco, stupco,
hoc mustum, quod miscuit sapientia in cratere no- gaudeo. Gaudeo pro utilitate, adprudentiam stupeo,
vo. 0 calix inebrians, quam praeclarus es, et ideo inardesco propter impcnsum mihi pietatis amorem.
claritale inebrians! Liquor aeternus novo huiciufu- 5. Quid ista disperlior?Confundtintur haecinter
stts calici majore cum cliarilale hauritur, quamvis se, et in uno quoque genere permiscentur frequen
cum elaritate temperata: idcirco etiam amor esse de- ter. Nam et modus, et commoditas, et affectio, sive
bet intemperalus. Quis enim se ab amando tempe- malis sx dicere, prudentia, proventus et pietas : hacr
ret, quando nostrse se capacilali conlemperavit iin- inqttam tria sive simul, sive sigillatim considerata,
mensa majestas? 0 calix non hominum tantum, scd animum ad se meum et trabunl citius, et tencn»
ct Angelorum menles inebrians, et in se a conlem- ditttius, et quamdam in admirationem et exsulta
platione merae divinitatis mixtura hac nova conver- tionem convertunt. Matris Eeelcsiaelides talium va-
tens ! Egredimini, liliae Sion, de copia illa vini meri C rietate virtutum cjtis diadema contexuit. Hunc ii;i
ad hunc calicem temperatum. Egredimini, et gustate numerum, hoc pondus, hanc mensuram assigniint.
quam suavis est Dominus. lbi suavitatis divinsesira- In ordinis ratione ct consequentia numerus dcpre-
plex natura prospicitur; hic suavilatis ejus usus et henditur, et concordiae modus. In pondere pietatis
indicia proponuntur. Ibi in se videtur; hic in affectu afleclus vehementior. Et vere vehemens. pondus gra-
suo : hoc ultimo in genere, utrumque mirabile esl; tiae, de cuelis ad terram majestatem immensam de-
cl nescio quid niagis mirer, in una persona natura- ducens. Immensitas haec omnem incomparabiliter
rtim compositioneni, an compositionis causam. Quid excedens creaturam, ad mensuram se contraxit,
jam in unilate divinae essentiae tres esse miramur mensuram pertingendi usque ad nos. Non cnim quasi
personas?Plures jam ex intcgro in una persona na- non condescendens 69 a(l nos supcrextendit se
turas mirare. Quid non bic ad contemplandum suave, ipsam, sed in mensura nobis dislillat dona Spiriius.
quidque non alficiat? Mensuram inlerpretor in effectu munerum. Ad nien-
4. Denique ad adniirationis cumulura causa acce- suram enim dat nobis Dcus Spirilum. In mensura
tlit. Causa nec conseqtienlia raiionis, nec salvatio- contra meiiMiram : in niensura gratiac, contra men
nis cflicacia caret, nec gratia compassionis. Vis au- r, suram injustitise. Nam sicut abttndavit delictum,
dire consequentiam ? Sicut in Adam omnes moriun- abundavit ct gratia. An non bic mensura contra
tur, ita et in Cltrislo omnes vivificabuntur(1 Cor. xv, mensuram? Certe et supra. SuperaLundavil cnim et
22) : el idein, Sicul per unius inobedientiam peccalo- gratia. Numquid tantum super mensuram delicti?
res constituti sunt mulli, ita et per unius obedienliam Non utique tantum super mensuram delicti, scd
jusli conslituunlur mulli. Quid consequentius?Magna etiam super mensuram gratiae. Et contra et supra
consequentia, sed ex parte justitise efficacia major. mensuram injustitise abundat gratia, ut supra men-
Denique, ubi abundavit delictum, superabundavit et suram gralise, sed non contra abundat gratia. Ubi
gratia (Rom. v. 19, 20). Ubi dclictum, ibi seductio enim una abundat, necesse est et altera superabun-
et fallacia intercessit; et ideo non omni ex patie vo- det, et detur abundanlius abundanter habenti. Men-
luntariuni videlur. In gralia vero nihil non ex propo- sura haecmensura bona et conferta, et coagitata, et
sito, nihil non libitum. Quomodo ergo non effica- supcrfluens. Superfluitas videtur, quando non lan-
ciora sunt voluntaria bona, quam velut aliqua ex tum necessaria suppetunt, sed ctiam exuberant vo-
parte coacta mala ? Et vere eflicax gratia et artili- luptuaria. In donis Spiritus quaedam expediunt,
ciosa. Nescio quid magis mirer, arlificium coapta- quaedam docent, quaidani delectant, sanant, exor-
113 IN CANTICASERMO XXII. 114
nant, exhilarant. Quomodo non stiperfltiunt quae sic A ncm cum expressione lanta sponsus commendat.
cxcrescu-nt?Sed haec jam suflieiunt de numcro, et Frequenter ex multo placendi desiderio subest mctus
mensura,-et de pondere diadematis, quod Salomoni displicendi; et propeosior devolio conscientiae secu-
regi mater ejus composuit. Quo.idam enim illi quasi ritatera imminuit et luratur. Quid ergo mirum si
sertum gloriae confcrt : dum coaptat quod a nobis sponsus applaudit illi de pulchriiudine, affectumqtie
assumpsit, et quod nobis exhibuit. Videtis quibus blanda allocutione demulcet, quem metus invexerat?
hoc diadema dotibus gratiarum constet. Sed quid de Quanam enim ratione deformitatem non vereatur
g.atiis ad diadema? Dabit, inquit in Proverbiis, ca- 70 suam hominis anima quaelibct, quse nostri Salo-
pili tuo augmenla gratiarum (Prov. iv,9).Paterdat,et monis in matrimonium asciscitur? Audivil illum in
mater coronal. Ipsa coronat, quia ipsa credit, ipsa diademate suo, in dic desponsationis et laetitiaecor-
circumdat, ipsa coronat Mater. Ecclesia se ipsa te, dis, in illa abysso gloriaesolito festiviorem, poterat-
Jesu bone, exornat, se ipsa te veslit, se ipsa te cal- que jure vereri repulsam, si deformitatis et abjectio-
ceat el coronat. In profectione calceamentum est, in nis suae respectaret ad causam. Oportuit itaque ut
perfectionc corona. Miramutatio, ubi excusso pulvere, securior reddita resumeret animum, et infusa ala-
si quis adhaeserat, de calceamenlo corona eflicitur. critas mentis faciem vivido quodam calore perfun-
6. In die desponsalionis el twliliw. Vide ordinem, 1II deret. Nam tolitis vilaeel operum pulchro vultui plu-
Unus dicitnr desponsationis et coronalionis dies. Si riraum adjicit mentis hilaritas. Propterea in hunc
istud scis, beatus es si sequaris. Convertis ordinem, modum amicam sponsus alloquitur : Quam pulckra
si vis prius desponsari quain coronari : si prius vis es, amicamea! Similia fere dicta sunt supra in prse-
ad juciindilatem et quietem devinciri Christo, quam cedenlibus, ubi sic legitur: Ecce tu pulchra es, ami-
cum Christo vincere. Anticipatio quidem beata, sed ca mea, ecce tu pulchra es (Cantic. i, 14). Idem
non ordinata,siaiitelriumphum thalamum tibi optas pene videtur : Ecce tu pulchra es; et, Quam pul-
collocari, si ante laborem praesumis laetitiam. Unus chra es! Utrobique pulchritudo praedicatur ipsius,
est his tribus conslitutus dies : diademali, desponsa- et iterata commendalio confirmationem declarat.
tioni, et lsetitiaecordis. Et quod est cor Salomonis Scd quam.um ipse advertere possum, aliquanta hic
nostri? Vos, inquit, estis corpus Christi, el membra innuitur distinctio. Nam ubi dicit, Ecce lu pulchra,
de membro (I Cor.-xn, 27). Felix plane quodcumque agil tantum de pulchritudine ; hic vero de nimietate
membrum capitis hujus; sed qui cor est ejus, de pulchritudinis, Quam pulchra es, amica mea, qudm
prsecipuis est. El vide, si non cor esl, qui quodam in pulchra ! Ibi simplex atteslatio quasi subito depre -
vcntre secretorum Dei fovelur, in vitali affectionum r hensae pulchritudinis; hic aulem admiratio niraie-
calore, in medio meJitationum. De corde enim co- talis : ibi attestatur quam pulcbra; hic oblectatur
gitationcs, non operationes exeunt (Mattlt. xv, 19). quod tam pulchra. Hic enim majore pronunlialur
Jure ergo cor est, qui in medio spiritualium locatus cura pondere affecluque mirantis, et prolationis mo-
cst cogitationum, in pinguedine gratiarum, in quo- dus motum oblectataementis declarat: quum pulchra
dam ventre veritatis, in utero sapientiae, cujus in es, amica mea, quam pulchra! Et quidem i'n processu
typo Salomon ponitur. Et quidem una eademque vel Cantici perfecliora ad sponsam dici oportuit. Haeca
Ecclesia, vel anima, et corona est, et cor, ct sponsa. nobis de siniilium distinctione verborum. Nam quae
Cordna in capite, sponsa de latere, cor in ventre : super pulchritudine sponsse interprelanda fuerant,
corona in summo, sponsa in proximo, cor in inti- copiose et accurate suis explicata sunt locis. Et quse
mo Quid hic non optimecollocatum? quid non festi- vir (utrum eruditior, an eloquentior nescio) suis
ve? Egredimini hinc, nostrae filiae Sion et videte, disputavit in homiliis (BEIINARDUS, Serm. 40 in Cun-
ut et vos transealis in affectum cordis hujus, in lic), nec minimo, ut sic dicam, digito decuit a nobis
sponsaegratiam, in diadematis speciem. Nolite no- ad discuticndum attingi.
mine casso gloriari. Estote quod esse dicimini, spe- 2. Hoc vero non negligenler atlendendtim, quod
culationis filiae.Usus ipse attestelur nomini. Festus D post generaleni comrnendationem pulchritudinis, par-
enim est desponsationis iste dies, et Dei susceplionc ticulalim amicam depiclurus, loeo primo ab oculis
dignus, et ab hoc ad festiviorem, qui nupliarum est orditur. Prudenter quidem, quoniam si simplex ocu-
dies, pertingitur : in quo non datur libellus repudii, lus fuerit, lotum corpus lucidum erit (Matth. vi, 22,
non intercedit divortium; non abit vir via longis- 23). Et ideo columbarum comparat oculis, ut juxla
sima, ne brevissima quidem, sed est semper in domo Evangelii doctrinam, suam amicam simplicem do-
sua sponsus Christus Jesus, qui vivit et regnat cum ceat sicut columbain (Malth. x, 16). Denique univer-
DeoPatre et Spiritu sancto per omnia saectilasaeculo- sum corpus operationis simplex illustrat oculus in-
rum. Amen. tentionis, et facit ut coram Deo luceant opera, qu;c
SERMOXXII. per se coram hominibus poterant lucere. Nam quan-
Quaiu pulchra es, amica mea, quam pulchra! oculi do foris bonum lucet opus, sed operis bonitatem
tui, columbarum; absque eo quod inlrinsecus la- nonintendit animus; quasicorpore claro oculus cae-
let (Cant. iv, 1). catur. Opera quidem ipsa aliquolies in genere sue
1. Non veretur ne suis intumescat laudibus, et hu- bona snnt, et aliis co.mmoda; sed operum bonitas in
militatisjacturamfaciat, cujusipse sibi pulchr-itudi- actorem non rcfunditur, qui simplicem oculum iu
115 GILLF.BERTI ABBATIS 116
lpsis non habet. Ideo tenebrosa sunt, quod mlentio- A nos, glonetur se habere milvinos? Si Christi
nis sincerae luminc carent. Bonus itaque simplex amiram diei le velis, quid tibi cum prudcntia car-
oculus, non habens ullam partem tenebrarum, con- nis, quae inimica est Deo? (Rom. vm, 7.) An istas
versalionis corpus totttm serenans. Aut totus enim inimicitias evacuare conaris, ut utrasquc carnis ct
tenebrosus est ocnlus, aut totus lucidus, aut ha- spirilus prudentias condas in le ipsa? Modicumfer-
bens aliquam partem tenebrarum admistara. Tolus mentum totam massam corrumpit (/ Cor. v, 6).
tenebrosus est, cum operi malo propter inalum in- Qttrd ergo fict, ubi mullum esl fermentum, massa
tendit: totus lucidus, cum operi bono nonnisi pro- modica? Quse socielas legi cupiditatis, et legi chari-
pter bonum intendit. Cum vero in opere bono non tatis? Non dcbet illa huic esse conjuncta, quia nequit
tantum in ipsum bonum, sed eliam in alium ali- esse subjecta (Rom. VIII,7). Prudentia enim carnis
quem finem intcntio dirigitur; vci cura in opere legi Dci aut repugnai, et inimica est: aut omnino
non bono, quod inesse credebatur bonum, errando perit, el nulla est: aut resistit, aut ex loto desistit.
diligitur : aliqua ex parte oculus caligat, et non est Potest perimi, ut penitus non sit : non potest pre-
mera simplicitate purus. Quid, cum opus bonum mi, ut ei contemperata sit. Tuum ergo ct os et cor
praetendilur, et non ipsum bonum, sed aliud tolum hujusmodi exercitatum optas habere prudentia, quae
intenditur? oculusne iste tenebrosus dicetur, ex legi Dei non potest vel associari, vel subjici. Pru-
tolo, an ex parte caligans? Mibi quidem magis te- dentia spiritus vita cst et pax. Vitalis est eniin pru-
nebrosus ex toto videtur. Nam etsi lux deputetur in dentia spiritus, usum habens vitae qttse nunc est et
opere, nulla tamen agnoscitur in intentione. Quo- futurae. Prudenlia vero carnis in prsesenli tanttini
modo aulem intcntio bona, quae bonum non optat? exercetur vita, nullum in ea quae sequilur, habitura
aut quomodo simplcx, qitae sub boni velamine se locura. Cupiditatis eniin apud inferos nec opes, nec
ipsam occullat?' In oculis vero sponsae utraque usus est, sed excruciatio. Ista pax est, illa litigium.
commendatur, ct simplicilas, ct spiritualilas : ideo Et bcne pax, cui hoc, est evacuari, quod paci non
columbarum dieuntur. Et bene in araica sua primo vacare. Talem prudcntiam ad sponsae pulchriiudi-
lucem commendat, ul sibi demonslret similcra, qui nem Chrislus commemorat. Talis in oculis coluni-
et ipse dicitur lux mundi (Joan. vui, 12), et in qtto barum dcpingitur, qua? simplicitatem et spirilualita-
lenebrae non suiil ullae(/ Joan. i, 5). In sex dierttm tem redoleat, eo quotl in columbaefigura Spiritus san-
condilione lux omnittm prima creata dicilur (Gen. ctus intelligi soieat. Non solet esse vacua talis sim-
i, 5), ct in describenda pulchiiludine'sponsae, lucis plicilas : multum cnira subcst Iatentis gratiae.
inprimis inducta decentcr est raenlio. 4. Oculi lui columbarum, ubsque eo quod intrime-
6. Oculi lui columbarum. Quid te amicam esse ctis latet. Magnum nescio quid illud cst, cl vere
praesumis, tu quae nescis oculos habere columbae? niaguum, quod manifesle vel diei non debuit, vel
Opera quantumcumque fuerint bona, si iinpurus dici non potuit; nec aliquo, ut gratiae caeterae.simi'i
est animus, de pule^riludine frustra tibi applaudis. figtirari, scd iu suspicione et eonjectura sola relin-
Quoniodo amica cs, quae pulcbra non es? Sed quo- qtiitur iis qui similia forte patiuntur. Absqueeo, in-
modo iion cs inimica, quae maliguaris in sancto? quit, quod intrinsecns ttitel: quasi non sint inlrinse-
Malignatur in sancto, qui malignatur in bono sivc cus aliae gratiae el dona Spiritus. Et quomodo ora-
in 71 suo, sive in alieno. In tuo malignaris bono, nis gloria filiaeregis ab inlus? (Psal. xi.iv, 14.) l)c-
cum bonum ipsum noii conspicaris : in alicno, cum nique et intrinsccus ipsi oculi columbarum, ul i
de bono male suspicaris. Et prava inlentio, el pcr- simplieitas fidei corda purilical, et illuminatos red-
versa interprctatio; utraque malignatio esl : utra- dit octilos cordis : ubi non inodo oculus, sed totus
que fellea, utraque falsa, nihil habens cum colum- absconditus homocordis dicitur (/ Pctr. m, 4). Scd
barum natura commune. Oculi columbarum sunt, licet ab intus omnis sit gloria gloriae rcspcctu inte-
<|iii nec falli volunt, nec fallere normit. Nescis quod rior : et sicut in ipso homine exteriori, sic et in illo
sponsus tuus veritas cst? Quomodo dicet tibi, 6o- n| interiori alia aliis niagis sunt intima, ct latentia
tumba mca, amica mea (Canlic. n, 13, 14). Amica penitus, soli lantum nola dilecto : fortasse et aliqua
est veritati simplicitas : idco cum simplicibus ser- etiam ipsi sunt sponsseignota, nec collaloriim divi-
mocinatio ejus (Prov. m, 32). Deruque simplicitati uitus ad plenum habet notiliam munerum. Quid
amicae applaudit dicens : Oculi lui columbarum. Bo- cnim si occultatur siiblimitas, dum servatur humi-
ua enim est oeuiata simplicilas, ila simuiationem litas? Secretum ttiiim tibi, Jesu Lone, secretum
cxcludens, ut non caliget in veritate. Rara haechodie tuum tibi, et in abscondilis sponsse solus deliciaris.
in terris avis : et si qua est ejus usquam frequen- Ctir non vel ad inodicuia illud nescio quid latens
tia, occulta salis, el latcns in foraminibus petrae, ini nobis communicas, et occuliam, qua deleclaris,
cavcrna macerise, ct de super rivos aqiiaruni. Quo- liguras pulchritudincm? Plus nos ad quserendum
modo autem obscuratus est aut occultatus esl ocu- allicis, dum illud lalere intrinsecus dicis : ct curio-
lus .olumbinus? Quis est qui sacculicalliditates noni sitatem nostram amplius irritas, tanlum silcnlio
sectet-jr, qui illis se uti non gaudeat, qui noni mysterium premens. Plus nos dum taccs, trahis.
amet habere, aut salteni noiniiiari in se non vtiit''' Qtiam magna multitudodulcedinis htijtis, quam abs-
Quis est qui non verecundetur oculos columbi- condendam judicas, dum non explicas! Quidquid
1P IN CANTICASERMO XXIII. 118
illud est, latet intrinsecus : sed de lalebris istis sua- A compescunt: medisese ad id quod spiritualiter con-
vissimus odor aspirat. Nescio enim quo pacto dum cupiscunt, adhuc componunt: ultimse, imo intimae
illud admirabiliter dulce esse conjicio, admirabili- optatis avide jam utuntur. Deus bone, quautum lu-
ter dulce jam sentio : jam illud pensat affecttts, ad cis et deliciarum in illis est Iatebris! quanlus exces-
quod non penetrat intelligentia. Conditum est hoc sus in recessibus illis! Ulinam tales me concludant
penes sponsam, et signatum in thcsauris ipsius; latebrae, ut illud de Psalmo dicere possira : Nox hmc
soli fas est dilecto istos ingredi, et gloriaelatenlis illuminatio mea in deliciis meis (Psal. cxxxvm, 11).
arcana revolvere. 7. Ecce nunc aliquid latens attigi in hoc ultimo
72 5. Hoc autem dico quod non facile est virtu- gradu, et forte vel hocest, vel aliquid simile quod
tem cujusquam ex indiciis definire. Frequenter enim sponsus signavit. Volo de caetero deferre mysteriis :
exiguis exstantibus signis, eximia sunt quae latent nec enim fas est audaci sermone orationum arcana
intus secreta. Ideoque manifestas debemus sic vir- nudare, et minus sanclis manibus linguaeconvolutas
tutes laudare, ut hac in singulis adjectione utamur : delicate Sancti sanctorum revolvere species, et re-
Absque eo quod inlrinsecus latet. Deniqite ipsam conditum manna contrectare, quod aurea et urna
hanc, de qua nobis est sermo, commendatam in coutinet, et arca recludit. Et ipsum mannse nomen
B
sponsa columbinam inspicite simplicitatem, quam aliquid ostendit arcanum, et de quo magis possit
gratifica, quam est in se ipsa suavis et placens : quaeri, Quidest hoc?quam dici quid sit hoc. Et cui
majores tamen in se reconditos habet thesauros, et melius quam mannse latens illud comparaverim?
dulci est, ut sic dicara, medullata secrelo. Quseritis Dulcis quidem. et ccelestis est raanna cibus : sed vi-
quid sit illud? Dixi jam, et si adhuc vultis audire, detis quam secrete reconditus in urna, in arca, in
ignorare me fateor. Possem piam hanc vobis com- sanctis sanctorum, ut curiosus et minus idoneus ab
mendare simplicitatem, elad ejus vos aemulationem bujusmodi aspectus arceatur, oculus ille qui colum-
hortari, quae tam inexplicabile et dulce inysteriuin binus esse non novit, quem non dirigit et pia cre-
continet, forlasse et confert. Id autem ipsum si fuero dulilas, et intentio pura. Rogamus autem vos, fra-
conatus evolvere, forsitan ad aliquid occullum et tres, amplectimini sanctam simplicitatera, quietcm
latens pertingam vel experientia, vel conjectura : menlis, meditationes puras, liberas orationes; quo-
sed nuraquid illud erit cujus tam involute meminit niam in talibus vasis, et, ut ita dicara, in arca san-
sponsus in laude dilectae? Quamlibet potuero occul- clae medilalionis et interiori orationis urna, divina
cum eruere, aliquid adhuc latebit intrinsecus. Altis nobis est locata refectio, et portio glorise, de qua ie-
illtid Iatet in tenebris : ncc nostro subjacet vel sly- gitur: Saliabor cum apparueril gloria tua (Psat.
lo, vel studio. Venerabor ipsum silentium'tanti my- xvi, 15). Cujus plenitudo vitam nobis aeternam con-
sterii. Nam quamvis non est datum definite nosse feral per Jesum Christum, cui est bonor et gloria
quidsit, eo quod siletur, satis relictum est credere per omnia ssecula sseculorum. Amcn.
quod aliquid singulariter dulce et sponso gratum sit. 73 SERMOXXIII.
Non potest investigari quale sit, sed potest aestimari Capilti tui sicut gregescaprarum qum ascenderunt de
quam magnum sit, vel eo ipso quod verbum tam monte Galaad. Dentes tui sicut greges tonsarum,
arcauum dici non licuit. elc. (Canl. IV, 1, 2.)
6. Ut tamen aliquid dixisse videar, et non ex toto 1. Ecclesise, ut bene nostis, haec blandimenta di-
siluisse (ad hoc enim instatis), accipite quod mihi cuntur, ct de spirituaUbus ejus oculis prsecedenti
videtur in hac parte vere dici posse : ulrum accom- disputatum est sermone. Sed quia tales sunt, nuna-
modate ad praesenscapitulum, vos videritis. Virtutes quid rari sunt?Vide totum corpns ejus quomodo
ipsaesuapte natura intus in animo locatae sttnt, sed plenum sit oculis ante et retro. Oculi ejus Prophetae,
usus quarumdam in exterioribus viget: qusedam oculi ejus Apostoli, qui vel futura praedicunt, vel
vero suam in interioribusexercent potenliam. Et illa jam facta praedicant. Oculi ejus sunt utrorumque
quidem carnales deelinat illecebras, ista vero spiri - n interpreles et doctores populorum : quorum officio
tualium deliciarum latebras amplexatur. IUavel sol- spiritualia animse vel commoda, vel scandala, et
licitanles occasiones refugit, vel insolentes affectio- cernimus, et discernimus. Sed nescio, si omnes qui
nes compescit; et quamvis interim necessario, mo- oculi habent officium, teneant et usum. Ducescseci,
lesto tamen exercitio laborat: isla tali delectatur nec tantum caecorura, sed, quod indignius est, ct
materia, qttaenonjucunditate magis, quam honestale videntium, nonne videntur oculi habere et locum et
prsecellat. llla simplici intuitu et oculo columbino . speciem, sed virtute carere? Utinam vel id suflice-
exteriores dum percurrit species, vel odit vel despi- ret, et virtute providendi bona carerent, essentque
cit: ista curiosiore prospectu caelesles peiiustrat ad communes utilitates caeci, dum non ad privatas
species, perspectis amplius inardescit. Possumus arguti commoditates. Nunc autem et cseci sunt, et
talem quamdam distinctionem fonnare, ut dicamus callidi; hebetes ad Ecclesiaelucra, ad propria acuti.
alias axteriores esse, alias inleriores, alias intimas. Sed quomodo oculus est columbae,qui columbse non
Aliseenim se a carnalibus retrahunt, aliae spiritua- inservit, columbse non videt, columbsenon providet:
libus intendunt, alis quasdasn jarn tenent primitias. qui columbam non ducit, sed magis abducit Eccle-
Primae se a mundi illecelra, quam contemnunt, siam, et quantum in ipso est, pravis praecipiiat
119 CILLEBERTI ABBATIS 120
exemplis ? De lalibus Apostolus loquitur: Omnesqum A de monle Galaad, operum Christi majora sibi sempcr
sna sunt qumrunl, non qum Jesu Christi (Philipp. n, ad irnilandum exempla cumulantes. Utinam lidei
21). Tales occupant locum, et pervertunt usum : quam habco in Christo, omnia opera mea attcsten-
cum e divcrso sinl alii, qui oculi non habent officium tur, et jugi profectu congesta acervum mihi asccn-
ex promotione, sed usurpant ex praesumptione. Et sionis constituant. Quam paucos cgo mihi teslimo-
quidem frequens hsec turba. Quem dabis nunc ex nii htijus contuli lapides! Vereor equidem, ne et in
niiinero discipulorum, qui praelatorum opera penes contrarium multos congesserim. Quid enim?nonne
se, velut quodam locatus in tribunali, non carpat, tibi videntur non pro fide, sed magis contra lidera
non corrigat, non castigct? Isti non jam sunt oculi testinionia congessisse, qui sic vivunt, ul altcrius
membrorura, scd quidam oculi oculorum : quomodo videanlur fidci, quam chrislianae? Denique tales
si pennse ct plumae in corpore columbae ipsa vclint quam mujtos vidcmus, de quibus jurc dici possit:
oculorum dirigere lumina. Nolo locum hunc nimis Isli non sie coiiversantur, ut qui Christi redemplos
urgere, ne vos, fratres, exagitare videar. Estote ve- se sanguine credant, qui aliam sperenl vilam, qui
stra conlcnli mcnsura. Nihil omnino in corpore co- futurum vereantur judicium, qui tandem cvangclica
lumbse officio vacat, nihil caret honore : ct ea quae praecepla divinitus data fateantur! Talia tilinam pe-
abscondila sunt, abundantiorem habent honorem. A nes me testimonia pauca reperianlur : mallem nulla,
Denique et capillis sponsae suus est honos. Si enim ne modicum fermentum acervum fideliuni operum
in oculis praelati; in capillis qui sunt intelligendi, tolum denigret.
nisi discipuli? Et boni discipuli, ov! se capillorum 3. Et, fratres mci (ut modicum de comnumi glo-
more tractabilcs et flexibiles exhibenl ad omnem rier, qui de privato non possum), si lotius vitae ve-
nutura magistri, sicut ad motum venti: qui graciles, strae respexerilis ordiucm, et rcgularis observantiae
et spirilualibus extenuali disciplinis, pene sine cor- cursum; non erit exiguus, quem boni teslimonii co-
pore sunt, et penitus sine carne, ad omnem insensi- aedificatis, accrvus. Nam si a nocturnis Vigiliis,
biles injuriam, utnec l.ondcntis instrumenti senliant quas impigro velut primitias quasdaiu prselibatis af-
laesionem; iu hoc tantum passionis sustinentes mo- feclu, et effunditis a principio vigiliarum sicut aquani
leslias, si a capite cui iiihaescruut, contingat evelli. cor vestrum ante conspcclum Dei: si, inquain, a
Reliquo enim cinortuo corporc, vitalem ibi tantum capite singulos per gradus conversationis divire
sensum retentant, ubi capiti, de quo oriuntur, jun- seriatim velitis incederc ; quid ibi reperielur quod
guntur. Qui ipsi vicini cerebro, ubi sapientiae dici- disciplinam non soncl, quod non cbncinat fidei no-
l.ur recessus, qtiasi ad intima ipsius arcana nituntur r strae, quod non vcl corpus atterat, vel menteni cri-
intrare: quibus hoc eradieari et quasi inde evelli gat, vel dirigat crectam? Inler psallendum quanla
videtur, ad exteriores qualibet occasione curas vo- est disciplina in corpore, et quam major quorumdum
cari. Nam qui inde sine sensu doloris cfliuunt, quo- in inente, dum ne ad modicum, vcl certe tantum atl'
modo ibi aut nati, aut radicati credentur? modicum a sensu verborum illam sinuntabire? Nam
2. Denique quod non decidant capilli sponsae, sed ibi, id est in ipsis quae canlantur vei Lis, aut ligatam
assurgant, audi quod scquilur : Capilli lui sicut tenent, aul ad cognala relaxant, ad peregrina ne-
grex caprarum, qum ascenderunt de monle Galaad. quaquara. Quod si coiitingat (fugax est enirn ntens
Quasi grex caprarum , eo quod in sublimibus pasti humana), quanta statim castigant censtira, et mor;e
et positi, tendentes scmper ad alta ut capra;, alttim hujus usuras a se reposcunt? Sed nec ipsa cominu-
lamen nil sapiunt, sed carnalis conscii sunt irtfirmi- nium Lorarum intcrvalla noeturna vacanl. Deus
talis. Elatio namquc ipsa descendil, asccndit humi- bone, bora illa noclis, qttani sine nocte est, quam
litas. Idco quasi capra;, quod scmper el alta petant, nox illa illtiminalio in dcliciis! Orationcs illac pri-
ct ad infirma stia rcspeclent. El benc de nioiile Ga- vatim fiunt, sed privata non pcltint. Submissior qui-
laad ascendunt: sed tanicn nonitisi in monte Galaad, dcm vox, sed mens iuicnsior, ct preces l.aciUeniul-
qui teslimonii Aeervus interprelatur. Et quis ille D tum habent acuminis. Denique frequenter vocem eri-
nisi Chrislus, super quem oinuia Prophelarum coa- pil oratio vchemens : ct verbis nec eget, ncc utitur,
cervata sunt testimonia, cui Prophelae, cui Joannes, qtisepuro cl pleno ferlur affeclti. Ainor in aiiiibus
ctii Paler, cui opera ipsa tesliinonium reddunt?Hic Domini solus obslrepens, corporaliuin slrepitus de-
inons Ecclesiaecaput cst. Noli dc hoc montc defluere, dignaturvcrborum, qtiaesicut incboanti cxcilainenia
si capillus es. Quid nobis separationem minaris, <t sunt, sic impedimcnta solent esse perfecte oranti.
vtiut avulsum iri a reliquorum grege capillorum ? Quid deinde? ipsis horis matutinis quasi de recenli
Numquid casus lutis Ecclesiaecalvationem intlucet ? orationes instauranl, frcquciilanl confessiones, et
Nescit illa decalvari. Nam et capilli ejus omnes nu- verecunda, sed manifesla revelationc etiam exigubs
iuerati sunl. Ad Synagogam illa iiilerminatio facta purgant exccssus. Non tamen exiguum reputanl, si
cst in prophela : Erit pro crispunti crine calviliitm a Christo vel tenui rnemoria litiibanl. Hostis callidi,
(ha. iii, 24). Crispi 74 sunt Ecclesia? crines, ad si quid fueril improhilatc suggeslum, sibi imputant
stium semper reeurieiiles eaput, cirea illud ambitu iniqtii iu hac parte acstimatores, dum iiropriura ar-
amico revoluti, in ipsa capitis secrcta conanles in- bilrantur casuin, quod alien.e sunl fraudis casso co-
trare. ldco capilli ejus non deciduiit, sed ascenduni tialtt laiiluni provocali. Qniil quolidianus iiianuuiii
121 IN CANTICASERMO XXIII. 122
labor, quo corpus et satis alteritur, et lenuiter pa- A in cavernis terrm; et hi omneslestimonio fidet probati
scitur? Labores manuum suarum non soli mandu- sunt (Hebr. xi, 37-59). Vides quanto sit eorum fides
cant; sed de insuflicienti partiuntur egenis, ut et illis probata scrutinio, quibus lestimoniis exarainala ?
sit tribulatio, dunuuodo aliis abundet. Intervallis Quid a vobis tale vel cxpetitur, vel exspectatur? Et
quibusdam levant Iabores, sed fesso corpore fervet veslra hsec inferiori genere testimonia credibilia
affectus. IHic lacitae lacrymae uberlim volvuntur, satis, eo quidem credibiliora, quod non ea necessi-
prodeunt gcmitus, erumpunt suspiria : ut qui juxla tas imposuit, sed supposuit sc voluntas. Voluntas
sedent, si forte ex se frigidi sint, vicinis possint ergo voluntas sit, et primae libertatis jure nitatur,
scinlillis accendi. Quid denique, quod non de cra- liberam se ad persistendum exhibeat, non sestimet
stino cogitant, nec de hodierno quidem? omnem ad recedendum. Agnoseat necessitatis debilum, sed
curam projicientes in ipsum qui eis praeest: non non senliat jugum. In bono libera sit, et ad bonum
praemium,sed solum quaerentes regnum Dei. Quid? nihilominus libera; in illo quod jam tenet, et ad il-
quod pene praeterieram, in capitulo singulis diebus lud quo lendere debet: sed ad ea quae retro sunt,
examinandi abbatis astant judicio, quasi ad Christi liullam sibi licentiam permissam exislimans.
;>raesentatitribunal. lbi quisque in primis accusator 5. De quanto acervo lestimonii Paulus ascenderit,
est sui, accusanti se locum aliis praeripere festinans. tandem audite. Ipse, inquit, quidem Spiritus testi-
Quid ipsum continuum silentium, et quaedam com- monium reddit spirilui nostro, quod sumus filii Dei
positionis gravitas? noniie totam conversationem (Rotn. vni,- 16). Quantus uno in hoc teslimonio
venustat, et quadam sanclitatis pulchra vestit facie? acervus! Sed foris nunquid non perhibuit testimo-
Ipse somnus quoque sanctitatis tcstimonium reddit, nium ? Deo, inquit, altestante signis et prodigiis et
nec in acervo testimoniorum est lantorum sine con- variis virtutibus, et Spirilus sancli distribulionibus
fessione. Nam reliquiaecogitationum confilcnlur 75 (Hebr. n, 4). Et tamen tanto constitutus in acervo
Christo, ubi somno corpus obruitur. Quomodo enim virtutum et allestantium gratiarum : Nondum, in-
dormientis poterunt non versari ante oculos totius quit, me arbitror comprelicndisse.Unum quidem qum
diuniae conversationis imagines depictae,et in animo retro sunt oblitus, ad anteriora extendor (Philipp. m,
vigilare ? 13). Et nos ergo tantam (habenles imposilam nu-
4. Non tibi magnus hic videtur testimonii acervus bem teslium, deponenles omne pondus et circum-
erigi, nisi quod non acervatim et sine ordine fiunt stans nos peccatum, per patientiam curramus ad pro.
ista, sed serie certa, et suis singula sunt distincia positttm cerlamen; aspidenles in auctorem fidei et
temporibus? Nonne haec testimonia credibilia facla (* consummalorem Jesum, qni proposito sibi gaudio
sunt nimis, eo quod domum tuam talis decet sancti- suslinuit cvucem, confusione contempta, atque in
tudo, Domine? Utinam cordis mei radices super dextera Dei sedet. Recogitule enitn eum qui tulem
istum densentur acervum. Nescit sterilis csse lantus suslinuit a peccatoribus adversus semetipsumcontra-
bonae conversationis cumulus. Locus est al',us et diclionem, ut ne fatigemini animis vestris deficientes.
uber, qualem propheta comraemorat: Vinea facta Nondum enim usque ad sanguinem restitislis (Hebr.
est dilecto in cornu, in loco uberi (Isa. v, 1). E* ma- xn, 1-4). Hlorum enim testimonia praerogativa qua-
gnum plane fertilis soli lestimonium, fructuum pro- dani dicunlur tcslimonia, id est martyria, qui pro
vcntus uberior: sicut e contrario loci ubertas, ar- fide Chrisli sanguinem fuderunt. Videte primum
boris qualitalem redarguit de infructuositate sua. ipsum martyrcm Stephaniim de quanto lapidum
An non arbor mala, quae lerram bonam occupans, acervo ascenderit ad Chrislum, quem et omnes se-
fructus condignos non parit, sed nec ullos bonse quuntur animaejustae. Quasi grex, inqtiit, capraruni
spci paiiuril flores? Forsitan et ficulncam illam ste- quw asccnderunl de tnonle Galaad. Gestabanl the-
rilem, quam Doniiuus' jussit succidi (Luc. xm, 7), saurum fidei in vasis fictilibus, sed sublimilas erat
fertiles de vicino vinesecondemnabant. Periniquum virtutis Dci. Ideo quasi ascendentes dicnntur, quod
est, in sancta conversatione planlatum, nil sanclum I> eos imntania toruienla non tam iufregcrunt, quam
moliri , et excusationes praetendentem cognatis firmaverunl ad reddendum testimonium virttile nia--
exemplis convinci, et inde descensiones disponere gna. Quid hic eis animi est, qui nec unam, et eam
in corde suo, unde alii ascendunt. Sufliciat tibi qtti levem, et amicam praepositorum increpalionem su-
(alis es, descensus tuus. Quid bonorum acervum stincnl; sed ad unum austerius verbuni totus lique-
operum, quem alii alacritate conscendunt, detrahere seit boni propositi, quem sibi firmaverant, rigor?
moliris, et regulares observantias immutare, qua- Istorum lot suffulta adminicuLs testimonia vix stare
rum et numerum, et rigorem causaris? Noli prohi- possunt; 76 illorum tot repressa lormentis uberius
ijerc eos qui bene faciunt; si potes, et ipse ascende. eruperunt. An non quantus numerus suppliciorum,
Xudide quanto et quali acervo sancti ascenderunt. lantus et acervus testiraoniorum? Etsi morte affecti
Jaticli ludibria el verbera experli, insuper el vincula lota die, et aeslimati sicut oves occisionis, in omni-
ct carceres, lapidati sunt, secti sunt, tentati sunt, i» bus tamen supcravcrunt, ct velut superascenderunt
occisionegladii mortui sunt. Circuierunt in melotis, de Galaad, de acervo martyrii. Non enim de conser-
in pellibus caprinis, egenles, angnslinti, afflicti, in vanda corporali vita certamen inierunt sancti, sed
loluudtnibus errantes, in montibuset in speluncis, tl dc vila lidei, cx uua iustus vivii. Ideoqtic in omnibus
125 GILLEBERTl ABBATIS 124
non jam lacte opus est, sed
superant quibus salva causa consistil. Quomodoi A intellectus, quibus
enim non superant, cum aut persislendo in confes- snlido cibo, ipsumque quodaminodo attenuare et
sione redditi suut aelernitati, aut perstiadendo perse- infirmare possunt, et quodam temperamento vel
CKloresinformaverunt veritati? Denique etsi sesti- dispensalionis vel disputationis illis sobrium red-
mati sunt sicul oves occisionis, quibusdam tameni dere, qui ad solidum per se insuflicienfes erant,
innocuis dentibus ab inlidelitalis radice hostes prae- sed tantummodo lactis participes. Quodam enim
ciderunt suos, ul inter Ecclesiaevitalia reconderentt solidioris instrumenti ad mandendum iitunturmi-
visceia. nisterio, qui exercitatos babent sensus ad discre-
6. Au non hoc sibi vult quod subnectitur? Dentes,, tionemboni et mali: imo etiam boni et boni, non
intcr noctcm et diem, sed om-
inquit, lui quasi grex detonsarum. Adverlis quales; tantum judicantes
oves istae sint, quse possunt quidem detonderi; sed1 nem judicantes diem. Et jure de lavacro ascen-
dcnles earum non possunt conteri. Occidi possunt,, dere dicit, ut mundando cordi studiosos probet,
et flecti nequeuiil. Imo ipsi persecutores infregeruntt eo quod mundis corde divina sit repromissa co-
suos, et invincibilis doctrinae sermonibus emollitos} gnitio. Vides quomodo lautos et irreprehensibiles
quasi dentibus mansos, in fidelium trajecerunt uni- esse oportet eos, qui aliorum excessus debent re-
tatem. Petro dii tiim est, Macta et manduca (Acl. x,, B mordere et corripere : quomodo lautos et mundos
ali-
13). Et Moysidentes non sunt moti (Deul. xxxiv, 7). corde, qui divini sermonis dispensare debent
Dentcs enim eorum arma et sagittse: arma spiri- moniam, et arcanos secrelioris verbi discutere sen-
tualia, potentia Deo ad debellandas munitiones. An! sus, sapientiae intiraa rimari, et ruminare vi-
non quidam Ecclesise dentes, de quibus dicit Apo- sccra.
slolus : Intret infidelis aut idiola, dijudicatur ab om- 8 Dentestut quasi grex detonsarum. Quare ergo,
nibus, convincilur ab umuibus, occulla cordis ejus! quasi grex? Utique quod sese non impugnent, et
manifesta fiunt, el sic cudens in faciem pronuntiat1 adversentur 77 S'D'>se(l '" simplicitate et uuitate
quia vere in vobis sil Deus (I Cor. xiv, 24, 25). sensus sui concinunt ct concordant Ecclesiaeden-
Nolite, fratres, istorum vereri morsus dentium : tes, Quasi grex detonsarum qum ascenderuntde la-
non sunt caniiii, sed ovini. Dctonsarurn enim gregi1 vacro. Veterem enim deponentes homiuem, et onere
conferuntur. In canibus non dilaceratio, sed latratus' supervacuo levati ac loti, alacrius ad superiora
commendatur. Canes muti, dicit lsaias, non valentes s conscendunt. Siquidem ipsi pili veleres oneri jam
latrare : canes impudentissimi, nescientessalurila- esse incipiuut, eum primo nova veilera germi-
lem (ha. LVI,10, II). Ac si quibusdam exprobret1 nant, cuin hiems transiil, cum iraber abiit et re-
Q
quod in altero se canum officiocxtiant, in altero se
; cessit. Ideuque si veteri et supervacuo levium et
canes exhibeanl: latrare non valentes, et non desi- inauium rerum vellere te involvi adhuc neccssarium
iteules lacerare Tales stint qui invicem mordent ett ducis, nondum tibi hiemalia congelatae mentis fri-
comedunt, et consiiinuntur ab invicem. Utinam huc3 gora transierunt. Bene ergo detonsi et de lavacro
usque sufliciat ul invicem tnordeant et comedant,» ascendunt, quasi nihil veteris vel sarcinsc vel sor-
nec lenlent ipsos detonsarum lacerare dentes. Ipsi' dis habentes. Altendis quod non tibi sufiicit de-
doctores Ecclesiaeet piaeposili iionnc tibi videnturr tonderi, non suflicit exoncrari, non suflicit lotum
Jantes quidam, qui redargutionis lienevolaevelut' el uovuui fieri, nisi statim asccndas, ct spiritu iu-
morsibus subjectos convincunt, dijudieaut, inanife- cedas, qui rcnovaris in spiritu * Si spiritu, inqtu',
stant, et ad meliorem cmolliunt statum? Quod si tu' vivimus, spiritu el ambulemus? (Gulat. v, 2?.)
praedurus es, et emolliri non potes, quid reinordcre* Tu igitur si ascendere disponis, ascende semper
paras' An non remordes, qui vcl in occulto delra- de lavacro, semper novus et mundus. Lava per
liis, vel palam conlradicis? Quid dentem conlra den- singulas noctes lectum tuum lacrymis. Aut si te
tem paras, dentem improbum contra denlcm pium?? peccatum non quasi nox involvit, scd sicut nubes
Mor.lere potes, sed consumere non potes. Denles5 r\ prsetervolal; tu tamen lavare per singulas nocles,
enim sunt: et duri sunt et firini; et detrahentes non1 eliam levium vestigia delictortim lacryrais dele. Hic
raetuunt, inemores se cum propbela inter scorpioness eitim in convalle lacrymaruni locus est lavacri.
et incredulos commorari (Ezcch. n, 6); et, sicut' Quid e.st quod sordcs congesias, et peccati purga-
oves, missos inter iupos (Matlh. x, 16), ut ipsos> menta futuri rescrvas lavacro saeculi? Quid scis si
lupos in oves rationabili tolerantia e.t exbortationc- non erit illic conflatorium magis, quam lavacrum ?
comniutent. Et bene deionsarum dicuntur, quod il- Nara qux hic facile polerant ablui, ibi non tam in
lorum non sint niorsus fugiendi, qui bonorum ope- misericordiae, quam in spiritu judicii et ardoris
rtim exempla, sicut vellera qusedum, subjecti mini- purganttir. Et feiixqui de sseculo, non quasi dc
strant. coeno, sed quasi de Iavacro ascendit, non habens
7. Non tamen usus dentium in alienis tantunii necessc ut aliquid in se Iavet, sed est mundus to-
remordendis et convincendis erroribus aestimatur. tus. Isle plane dignus habebitur dealbatis denu-
Est etpotior quidam eorura usus, siqui idonei suntt bus, id est animae sensibus, panem angeloruin
solidum ccelestis edulii mandere panem, et subli- manducare : non jam panem doloris, sed panem
mioris doctriuae secrctos dijudicare et disccrnere; qui lx'lilicat cor hominis, illum ulique panem
125 IN CANTICA SERMO XXIV. 128
quem significavit propheta dicens, Satiabor cum ap- 9- A lis est intelligentia, quam non coseva et germana
paruerit gloria tua (Psal. xvi, 15). Sic enim illa la comitatur devotio. Ubique ti&i in Scripluris spar-
gloria dum non apparet, pascit; reficit dum re- ;- gitur quasi semen quoddam, unde gemellum hunc
velatur. Hujus siquidem gloriaerevelatioplena, quid ;d possis fetum concipere. Non tantum subtilia, scd
est, nisi sapientia vera ? Quse nos ad se ipsam n suavia ibi sunt omnia. Et prseceptum Domini luci-
cdendum invitans, non alias a nobis mandilur,r, dum est, et ignitura eloqtiium. Sterile est in te
nisi cum illam meditamur velut vitales purae men- i- verbum Dei, ex qua parte horum alterutrum non
tis delicias, el indeficientem refectionem. Hic ergo0 operatur. Si per intelligentiam vides, sed gelido
purgatos et exercitalos animi sensus habeamus,i, adhuc riges affectu; nonne sterilis et inefficax re-
non jam ad discretionem bojii et mali, sed tan- putatur in te verbi Dei virtus ignea ? Denique etsi
tum ad perceptionem tanli boni. Actitcmus hicc ad ignem spectat ut illuminet, mttllo amplius ut
crebro quod ibi continue agemus : praeoccupemus ;s succendat. Verbutn, inquit Dominus, quod egredie-
frequenter, in quo indesinenter occupandi erimus.i. tur de ore meo, non reverletur ud me vacuum, sed
Summum nobis hic n gotiura sit, quod solura ibi )i factet et prosperabilur in his ad qum misi illud
erit. Contemplatio namque sapienliae, aeterna re- (hai. LV, 11 ). Ad quae? Habes in Evangelio:
fectio est. Nihil omnino spirilualibus animae den-- Ignem veni miltere in terram, el quid volo nisi ut
tibus dulcius ruminatur, quam ille Panis vivus,i, succendatur ? (Luc. xn, 49.) Semen est veibum
qui Patri ait : Hmc est vita mterna, ut cognoscant \t Dei, et in eo, sicut apud Job legis, el lux, etms-
te verum Deum, et quem misisti Jesum Christum n tus spargilur super terratn (Job XXXVIII,24). S'd
(Joan. xvu, 3); qui vivit et regnat Deus perr nescio quo pacto lux amplius germinavit, et dile-
omnia saecula saeculorum. Amen. xerunt homines magis lucem, quam fervorem :
SERMO XXIV. nisi quod ipsi magis sibi de luce placeant, qui id
Omnes gemellis fetibus, et slerilis non est in eis. ipsum quod Iucet non amplectuntur. An non tibi
Sicut vitta coccinea labia tua (Cunl. IV, 2, 3). videlur perdidisse aut dedidicisse naturam ignisnon
1. Audistis - prsecedenti commendalos sermonei succendens ? Cum audis aliquem quasi gloriantem
sponsae dentes. Jure qnidem : quod non exiguat et dicenlem : Non me ille Scripturae sacrae sermo
sit pulchritudinis ratip in dentibus posita, si can- sedificat : quid aliud videtur tibi dicere, quam,
didi sint, si aequaliter conserti. Nec tantum ap- Perdidit in rae eflicaciam verbuin ignitum ; non
tiludo, sed et utilitas in denlibus placet. Quid1 me succendit, non infla mmat, non exercet in me
enim ? Joannes in Apocalypsi involutum, quod sibii r vim genitalem ? Sterilitatem suam imputat verbo,
ab angelo porrectum est, quomodo comederet vo- quod, quantum in se est, crescit et fructificat.
ltimen (Apoc. x, 9, 10) sine idoneis ad talemi Quam gloriosa, frater, jactantia, quod non tesermo
cibiim denlibus ? Durus videbatur cibus liber in- divintts aedificat, qui ista loqueris! Forsitan eversa
teger : et ideo dentibus opus erat, qui illum com- et evulsa nondum sunt: vetera ideo nova superse-
minuorent integrum, et emollirenl durum, ut levius> dificari non valent, non germinare, non gighi. Fe-
deglutiri posset. Et bonus plane dens inlelligentiai lix in quo amoris mundani desiccatus est humor,
exercitata, intelligentia spiritualis, quae omnia diju- et vigor deficil : in eo facile igniti verbi vis opera-
dicat, omnia discul.it, omnia ruminat et scruta- tur. Verbum Dei et lucet, et ardet. Neutra in te
tur, eliam profunda Dei : quae etiam ipsam invo- virtute privetur, sed geminum de isto semine con-
luli libri rnedullam mandit, et intima sapientiae co- cipe felum. Sterilis reputatur uterus qui istis fe-
medit viscera. Slultus, sicut scriptum est, compti- tibus non gravidatur. In Christo Jesu neque cir-
cat manus suas, et comedit viscera sna (Eccle. iv, cumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed fi-
5). Cibus iste cruentus, cibus carnalis est, cibusi des quse per dilectionem operatur ( Galal. v, 6).
qui perit, imo qui perimit. Quam dulcius et uli- Bonus plane fetus dilectio, quia charitas in fru-
lius viscera sapieutiae comeduntur, et sacri verbi D ctibus Spiritus connumeratur. Denique velut ge-
arcana ? Non potest cruenlis attingi dentibus, sed melli fetus gemina cbaritas. Diliges Dominum Deum
lotis et candidis, quia candor est ipsa lucis aeter- tuum ex tolo corde tuo, et etc tota anima tua, et ex
nse, et ipsius sponsi dentes lacte candidiores dicun- tola mente lua. Iloc cst maximum et primum man-
tur. Propterea tales in sponsa commendat, qui dalum. Secundum simile est huic : Diliges proxi-
suis sint siiniles : Dentes lui sicut grex 78 **«- mum tuum sicul le ipsuin. Illud primum, istud
lonsarum, qum ascenderunt de lavacro. Non modo secundum : utrumque niaximum, quia istud simile
lotos, sed et liberos oportet mentis sensus habere, illi. Boni et sufficientes isti fetus gemelli quia in
si quis illos ad divini verbi scrutinium parat. his totalex pendet et Prophetm (Malth. xxn, 37-40).
2. Omnes gemellis fetibus, et sterilis non est in Denique et finis prmeepli charitus (1 Tim. i, 5),
eis. Sterilitas reputatur, sh vel uno fueris fetu con- qttae etiam alibi vinculum perfectionis dicitur (Ca-
tentus. Si potuisti ad sacratum aliquem in Scri- loss. iu, 14).
pturis intellectum pertingere, unum jam peperisti 3. Et cougrue de coccineo vinculo sequitur, de
fetum. Bonus profectus et ingens, sed insuflicieils quo iri laude labiorum sponsae assumpla est simili-
sacralo sensui, si affectus non respondeat. Sleri- tudo. Sicut. vilta coccinea labia lua. Ea enim labia
127 GILLEBERTl ABBATIS 128
ligant et rutilant, quae de lali vcnlris fructu loquun- A i* 4. Hujusmodi labium in sponsa Christus commen-
tur. Concepta in corde charilas, quasi ignis flammi- dat, non tantum in oratione, sed etiam in exhorla-
gerans, coccineo colore labia inficit, per quse erum- tione, ut potens sit exhortari in doctrina sana. Quae
pit. Calor de excclso missus in cprde, germanum enim selabia in ejus alloqttio adstringunt, jure qui-
labiis prsestat colorem. Quid enim aliud sibi vult dem salutarem diffundunt et disseminant scientiam,
qttod coccinea dic.intur, nisi quod in hoc flammea si dulci et fervida ulantur oratione, ut audienlium
demouslrantur, eo quod coccus igneo rubet colore ? corda excitent : coccinea sunt, quiajinflammantia.
Labia baec non jam altaris carbonibus purgari indi- Si vero simul exhortentur et doceant, et ea doceant
gent, et exteriori igne aduri. Ipsa enim de interiori quaesanam deceant doctrinam, quae regulis conci-
flammajam flanunea sunt, et conceptum visceribus uant fidei; jam quasi_yitta sunt, et non solurn sa-
igncin dc excelso aliis seminant. Salutarem utique lutarem, sed etiam insolubilem disseminant scicn-
disicminant scientiam, legem igneam , quam Domi- tiam. Quid enim tam sibi cohaerens, tam tenax, tam
nus venit in terram mittere. Bene coccinea labia, insolubili contextum nodo, quam ralio fidei? Talia
quae hunc ignem non solum in tcrram , sed et in Paulus discipulum informabat dicens : Altende
ccelum mittunt. Denique et ipsum Dominum coeli exliortationi et doclrinm (I Tim. iv, 15). Sed et in
succendunt. Ideo coccinea commendat labia, quod ^ sermone communi, ubi lidei non tractantur myste-
llli coccinea sunt, quod illi calentia videnlur, quodi ria.etiam sic vittae coccineaelabia tua conferuntur,
illa flammea sentit, et in mutuam amplius suecen- si fuerit sermo tuus sublili mensura dislrictus, et
dunt charitatem. Mira res : ignis ipse est, et no- discretus, et parcus, et grato verecundise rubore
stris tamen inardescit scintillis. Quidni? Et gladius' coloratus ; si Crucis Christi eo frequenter, quo li-
est Verbum Dei (Eplies. vi, 17), et tamen vulncra- benler mentionem usurpet. 0 beala haeclabia, Chri-
tur. Vnlnerasli cor meum, soror mea sponsa, vulne- sti et osculo, ct alloquio vere digna ; labia tam sin-
rasli cor meum in uno oculorum 79 tuorum (Canl. cera, et tam succensa ! in fide sincera, et in &more
iv, 9). Ita et ignis esl, et tamen inflammatur. Vulne- sitccensa. Succensio ista de intimis et de summis
ratur oculo, labio inflannnatur, etiara et ligatur : est, nil habens de infimis.
ideo vitlae comparatur. Sed chaiitas vulnusest, 5. Nam est succensio qusedam de inferis erum-
charitas vitla est, charitas coccus est. Vides quam pens. Jacobus ait: Lingua, modicum membrum, in-
acuta, quam tenax, quam ignea esl cbaritas? Tali- flammat rotam nalivitulis nostrw, inflammata el ipsu
bus in orando utere labiis, tenaci veltit vitta vinculoi u gQ gehenna (Jacob. m, 5, 6). Quomodo potest
memoriae cordi tuo dileclum astringe, agglutina, bcne inflainmare lingua tam pessime inflammata?
succcnde illum succenso affectu. Qtiam dulce, si Vitiataenalivitatis mobilis corruptela per se nimis
clical et alludat tibi: Ignilttm cloquium tuum vehe- rotatur aJ malum, et volubilitale propria fertur in
inenter, er, sponsus tuus diligit illud ! Osculare me praeceps : [et quid necesse esl inflammare rotani
osculo oris tui. quia pulcbra sunt labia tua sicut banc, quae firmari non potest, sed per se fcrtur in
vitla coccinea. Osculandi siquiicm desiderium la- nialttm? Denique diligenter appositum est : Cor ho-
biorum innuit commendalio. Labia sua tuis deside- minis in malum ab adolescentia sua (Gen. vui, 21).
rat imprimi, ut fial os unum et labium untim, et A prima nativitate impulsa ncscit cursum inflectere :
post impressionem dieat tibi : Hoc liunc os ex ore: et tti illam lingua prava impellis amplius et inflam-
mco, ct labium de labio meo. Diffusa gratia in la- mas? Lingua prava iracundise et indignationis oc-
biis ejus in lua se refundit, et dc cocco suo tua sunt; casioncs requiril; injurias vel falsas simulat, v<T
effecta coccinea. Bona impressio, quae tantam cx- veras exaggerat, qtias debiierat dissimulare : ad of-
primit gratiam in labiis sponsae. Memineris tameni fensam officia etiam interpretatur, et venenati ser-
non mc nunc labia significare carnalia, sed spiritua- monis scintillas adhibet ad eommovendum cot
lia, sed interiora , sed illa de quibus Apostolus lo- suum. Quid lingua ncquam cordi luo talem adhi-
<juilur: Cantantes et psallentes in cordibus vestrisi D besflamniam? Sufficiat illi flamma sua, sufficiat il!i
Domino (Ephes. v, 19). Si sponsa es, in hoc iinuini concupiscentiaeardor carnalis, et levitalis calor in-
debent esse conslricta, debent esse succensa labia natae, quibus cor tuum, ac si volubilis rota , impel-
lua, ut dileclo luo supplicent, ut confabulenlur litur. Hanc tibi flammam nativitas prima ingenuit,
cum illo, ut illi canant, et dicas cum propheta : sed renascendi gratia restringit. Noli ignem igni
Exsultabunl tabia mea cuin cantavero tibi (Psal. adhibere, et concupiscentiae addere malitiam. Ignem
LXX,25). In tam sancta confabulatione nil sit in la- htinc quein evomis, hauris de gehenna. Iude iiicipit,
biis luis fluidum, et quasi vitta suut : nil frigidum, et illo rapit. Lingua, inquit, inftummala a gelienna.
et habes illa coccinea. Quis mihi det, Jesu bone,, Lingua haec mala coccinea est, sed vitta non est.
taiia habere labia in conferendis tecum sermonibus,, Non enim ligat, sed dissipat. Male succendit, quia
tam pronipta, tan exscrla, tam succensa ; succensat succidit unita, qui dissidii verba scintillat: et flam-
et exsultantia, ut tantum tibi cantent, et de te can- ma talis de inferis est. Nam flamma quae desursum
tent? Talia sint utinam labia mea, quae subtili quo- est, pudica est, pacifica est, bonis consemieiis, et
dam ductu et succenso affectu indiruptse niedilalio- bonos faciens. Verbum enim dulce et multiplicat
nis, funiculi coccinei specimen cxprimant. amicos, et mitigat inimicos. Quasi Uammumflamma
Ii9 IN CANTICA SEBMO XXV. 130
consumit, lnfenorem supenor, iniernaiem cceiesns : A a citer albcit, et suam m alios transfundit passionem.
dum sapiens et suave verbum vincit malignum , ett Non possum non dulciter movcri, dum talem per.es
dulce durum eraoilit. Et ideo dicit: Sicut vitla coc- me vultum depingo : et amatorise geitae in me simi-
cinea tabia tua, ef eloquium tuum dulce. Non enimi lem gignunt affectum dum recogitautur. Quanto
decent Sponsam nisi verba dulcia, verba amoris, , magis dum videntur? nam expressior visio quam
verba quse delicati funiculi vice funguntur, verbai cogitalus. Pulcbrse omniiio genae, in quibus lanta
quseSponsurn irretiant et trahant vinculis charitatis. venustas cminet, quas grata commendat bumilitas :
Felix anima, quae hujusmodi novit dulcium verbo- nil in se allum habenles, nil rigidmn, seJ quae sur.t
rnmnectere retia, quibus Jesum illaqueet, alligett ad modcstae humilitatis coinpositioneni quodam d-
Verbura Patris animi affeclibus, velut affatibusi sciplinse exercitio infractae.
Christum includat, amatorio detineat sermone ett 2. Sicut frugmen, iuquit, mali punici, sic genm
delectet, ut ejus eloquium dulce sitei, qui habetl tum. An non tibi quasi fractas habuisse genas vide-
verba vitaeseternae, el est Verbum aeternum, quodI tur ille, qui eas dedit percutieniibus, dcdit vellenti-
cum Patre et Spiritu sancto vivit ct regnat Deus per bus, et non avertit a conspuentibus (ha. L, 6). Bona
omnia ssecula saeculorum. Amen. quidcm haec fractio, per quam inlerior coepit virtus
SERMO XXV. r eminere, el quae iutra carnis corticem concludeba-
B
Sicut fragmenlttm maliPunici, sic genm tum, etc. tur, erumpere gratia. Quasi confracta vitletur tanta
(Cant. iv, 5.) dignitas, ad passionis inaniens se ipsam injurias :
1. Quam suaves sunt, putas, sponsse genae, quae ; sed per haec81 fragmenta salulis se nobis ubertas
naandi possunt, quae salubris fructus obtinent gra- efludit. Et tu si adimpleas ea quae desunt passioniim
liam ? Et revera etiam corporales genas alicujus itai Chrisli in carne tua (Coloss. i, 24), si portes
stig-
grata videas venustate refertas, ut ipsa exterior fa- mala Christi Jesu in corpore tuo (Gal. vi, 17); jarn
cies ir.tuentium animos reficere possit, et de inte- tibi dicit Christus, quia sicut fragmen mali punici,
riori quam innuit, cibare gralia. Venustas vultus; sic genw tuw. Si confraelae sur.l, et quasi crucifixae
inentera interpretatur, et inter nos affectus faciesi gensetuae, si quadam edomilse et excullae disciplina,
loquilur. Vides quam consequenter post candidosi nonne libi videntur velut fiagmina cujusdam boni
dentes et coccinea labia, genarum inducitur men- fructus? Et in consequentibus ad sponsum d citur
tio. Gensesatis germanae sunt labiis, et ipsis tacen- quia genw ejus sicut areolw aromalum (Cant. v, 15),
tibus quodam visibili verbo mentis arcana dcmon- eo quod exaratae siut et cultae et compositae aroma-
strant. Genae ipsae vocis usum habent; et o is aull tibus co:ifovendis. Sic et hic sponsae genas sicut
supplent oflicium, aut amplius exornant. Quantuni-• '' fragmen mali punici esse dicit. Et Lona confraclio,
\is fuerit dulcis et fervidus sermo, omnem ejusi perquam nonmors ingreditur,sed spiritualis fruelus
gratiam procax vultus exasperat, et levitate suat specimen elucet. Bonse ergo gense, qu;e per humili-
eloquii gravitatem imminuil. Ideo de genis se- talem ita confractae sunt, ut fructus interni non per-
quitur, quod earura modesta maturilas cnccineii dant, sed magis prodant gratiam. Denique et ipsa
labii accumulet gratiam. Deniqtte quamdam earumi mala punica gratarn modesti vultus veieeundiam,
niaturilatem tacite videtur innuere, quas fructuii corticis rubei colore designant. Optiinum plane in
comparavit. In fructibus enim semper grata matu- Christi sponsa decoramentum, verecundia. Verecun-
ritas. Et in praecedentibus genas ejus descripsil utl dia, quasi aurora quaedam, omnium actuuui colorat
turturis, eo quod nihil lascivum, nihil leve, nihil[ principia, et vitgineo virtutes reli.uas venuslat pu-
petulans in ejus appareat vultu, sed desideriorumi dore. Verecuiidia bona sua non pclulaiiter jact;.t,
aestus genas dulci gravitate dejiciat. Affectus anxiii sed parce ebquitur, contenta lenuiter innuisse, et
vultum lascivire non sinunt, et amatoiise medita- cum urget necessitas. Jesu bone, quanta tibique ve-
tiones omiiem a genis levitalem ablegant. Turlur si- recundia in sermonibus liiis! quam propriis parcus
quidern avis sollicita est, avis gemebunda. Talem pfj in laudibus, quas poleras sufficienler eloqui, tam
vult Paulus virginem esse, ut sollicita sit quomodoi sinc humilitatis jactura, quam sine damno veritats!
placeat Deo (I Cor. vn, 32), quae dicere soleat : Si- Et cum propria exprimeret, tamen nomen suppres-
livit anima mea ad Deum fontem vivum; quando ve- sit. Poterat plenius eioqui, sed ipse ad sponsse exem-
niam et apparebo anle faciem Domini? (Psal. XLI,5.) plum modesti pudoris colorem assumpsit. Non hanc
An non tibi videtur vox haec esse gementis? Gemi- modo praedico verecundiam, quse corporali rubore
tus luus dutcis, quem genuit amor. Quomodo non solet ora suffundere, sed eam quse totius conversa-
graves et matttrae gense, quas gemebundus informat tionis venustat faciem. Nam sicut corporis, ita et
affectus? Gemitus isti non tantum gemitus, sed re- conversationis genae sunt quaedam, iu quibus niLi.l
fectionis gratiam tenent. Cibabis, inquit, nos pane est eo oolore gratius, si operum omnium habilus
tacrymarum (Psal. LXXIX, 6). Et in praesenti malo humiliiatem redoleat, si plus occultet in corde,
Punico sponsi genas assimilat, eo quod sollicitus et quam ostentet in facie. Denique et hic dicit: Sicut
amatorius affectus cognata quadam maturitate, et fragmen mali punici, sic genm tum, absque occultk
vullum vestiat, et cibet intuentes. Relucens enim in tuis. Bonae genae,quse sicut nihil habent simulatum,
facie mentis gralia, videnles quasi reficit, dum dul- ita mullum habent occullatum; quae sicut nihil fin-
131 GILLEBERTI ABBATIS 132
gtint, sic nec toltim cffundunt; quse minus prteten- A ejus. Jam .fides ttiis rubet in genis, et vitse colorem
clunt in specie, quam tenent in virtute. infundil; sed adhuc lidci res est in occulto. ldeo
5. Possunl haecad interiores animae genas referri, sicut fragmen mali punici, sic genm lum, absquc.oc-
quae in eonscienliae facie stint, ubi non homo, sed cultis tuis. Grala satis fidei facies, sed de occullis
Deus videt. llabct cujusque conscienlia quadam pro- luis mihi commendabilior appares. Patientiae virtus
priam faciem. Ejus genae verccundo huniililatis ru- in evidenti, el quasi in genis luis satis jam placet;
bent colore, si penes se opera non jactet, non ma- sed ego de posteriore te magis aestimogloria. Et re-
gnilicct merita, non illa exiniia pulet, sed tam cxi- vera, fratres, non sunt condignse, non dico passio-
gua pudeat. Quis enim gloriabitur castum se lia- nes, sed et ipsa palientia hujus temporis, ad fulu-
berc corj? (Prov. xx, 9.) Si accepit, quomodo glo- ram gloriam quae revelabitur in nobis (Rom. viu,
liabitur quasi non acceperit? Et tamen ipsa quae ac- 18). Cujus jam quaedam in nobis jacta suni semina,
cepit dona, quis intelligil? Nam si dclicta non in- quae occulta operatione se ipsa ad maturilatem per-
lelligit, quanto minus dona? Dona desursum sunt, ducunt, et.ad perfecti fructus substantiam. Subslan-
descendunt a Patre luminum. Quae vero Dei sunt, tia haec per quamdam scminalem gratiam nunc oc-
nemo novit, nisi Spiritus Dei. Ideo si cui Deus per cultatur in nobis. Subslantia mea, inquit, in itferio-
Spiritum suum revelat, non tam ipse novit, qttam ribus lerrm (Psal. cxxxviu, 15).Vides ubi occultatam
Spiritus Dei in illo. Nos, inqttit Paulus, accepimus eam dicil? itt inferioribts lerrm. Feliciter cum eo
Spirilum qui ex Deo esl, ul sciumus qum u Deo do- quod non in intimis. Ego quaedam terrae superiora
nala sunt nobis (I Cor. u, 12). Numquid omnia? aut accipio, quaedam inferiora, quaedam infima. Supe-
si omnia scire potuit, numquid omnino? Ne unum riora stint ipsa corporis bumani natura : inferiora,
qtiidem, ut arbitror, ex integro : et si in flagello, ipsius naturae corruptela : infima, quaedaminiquilas
non poluil intelligere donum. Utiliter ipsa sibi con- et culpa de corruptela procedens, et ipsam magis
scientia absconditur in parle, et ipse proficiendi corrumpens. Ideo non dicit substantiam suam in
amor nimius incrementa sui profecttts ignorat. De- infimis, quod nulluin habeat spiiitualis gratia (quae
uique non ipsa yirluttim velut pomorum integritas, sununa Propbetae subslantia) cum iniquilatt; coin-
sed tantum fragmina in genis sponsaeeminere di- mercium : sed, in inferionbus terrm. Substantia mea,
cuntur; quia quod in genis est, in evidenti est. Et co quod inedicinaliter gratia Spiritus in infirmitate
si novit quis veram in se virtulis alicujus graliam, carnis sit occultala, et quasi fermentum abscondita
numquid vehcmcntiam, numquid conslaiitiam, liiiin- sanans ct operans, donec absorbeatur morlalitas a
quid pcrseverantiam? Non est, inquit, occultatum os Q vita. Nam non debet massa fermentum eorrum-
tneuni a te, ijuod fecisti in occulto (Psal. cxxxvm, per,?, sed magis a fermento in similem converti sa-
15). El si milii occullum est, non tainen libi. Spiri- porem.
tus euim tuusoinnia scrulatur, eliam occulta mea. 5. Sed el alibi idem dicit : Substantia mea apud
Utinain lalia in me occulta multa habeam cognila teesl (Psal. xxxvm, 8). Ergo et in inferioribus terrae
tibi, Jesu bonc, et reposita in thesauris tuis. Peri- ejus substanlia esl, et apud Dominum. Distautibus
culosa repositio is orniii in mca scientia, ideo luae esl in locis abscondila, in superioribus cceli, et in
inagis tuto ilfa commiito. Scd non ego lam illa com- inferiotibus terrae; in scternitate, et in inlirmitate :
inillo libi, quam tti nou committis inihi. Pcncs te ibi per providenliam, hic per inoperantem gra-
adhuc lulius foves quod fecisti in occulto. Nec liam. Et bona gratia, quae sic virtutum profe-
sponsse pcrfcctio lanta sinitur ipsi patere el prodirc ctus operatur, ut quemdam perfectionis sapo-
in gcnas. rem nobis vieissim aspirel, et eructet abscondita
4. Sic, inquit, genm luw, absque occullis luis. ab origine mundi, abscondita mundo, ct ab-
Sunt quaedam occulla tenrpore congruo producenda scondila in Deo, ubi vita nostra abscondita
in lucem, et in facie collocanda. Inlerim lalent in estcum Chrislo. Et vere magna multitudo dulcedi-
semine, temporc suo plenam acceplura speciem. D nis tuae, Domine, qtiam abscondisti, sed timentibus
Nunc igitur sponsa es, sed nondum apparet quid te, non amantibus. Ideo nec sponsse forte haecfur-
eris. Quis, putas, similis inei 82 cura apparuero? tiva diilcedo. llla ipsa occulta sunl sponsae, de qui-
Et nunc sintilitudinem tenes in parte, quia ex parte bus dicit: Ila genm lum, absque occullis luis. Ideo
cognoscis. Revclala facie jam gloriam meam specu- non propter illam lantum haec vox faela est, sed
laris, sed tamen adbuc transformaris a clatitatc in propter circumstantcs, magis vero propter longe
claritatein (// Cor. m, 18). Dum transformaris, stantes, et propter resistentes : propter illos qui sc
nondum inlegrc tcncs. Transformari proficerc est, timide retraliunt a sancta conversatione, et propter
non esse perfectuin. Perfeclum autem tuum non- illos qui invide dclrahunt. Qnorum alii vilam se-
dum tui; sed jam oeuli mei vident: penes me jam cretam, vilam sanetorum, vacuam pulant et sine
es qnalis fulura es. Jam in libro descripta e.svita?, honore. Alii quidem et si non vaeuam, tamen toluin
et in manibus depinxi te. Facies tua coram me sem- ejusexcursum cuin summo horrore; nam exitum
per, Coram me fulgel, quae in te nunc est obfuscata. sine honore suspicari non audcnt. Alii vanam, alii
Jam drachmam imaginis meacin te invcni, sed ad amaram religionem putant. llli non venerantur, et
huc quadam squalcl rubigine, el occultatur specios isli vercntur acccdere. Ideo de occullis sponsa: cu-
!:•* IN CANTICASF.BMOXXVI. 154
ravil tenniter innuere, quasi ex obliquo illos tan- A ttis Domini, ibi libertas; libertas qua nos Christtis
gens, et istos trahens, dum sic latenter de intimis liberavit : libertas data, non innata. Nam a nativi-
ejus admonuil deliciis : Sic, inquit, genw tum, ubs- tate eorum grave jugum super filios Adam. Vcre
que occultis tuis. Ac si dicat : Si cognovissent et gravc, quod mulicrem illam evangelicam annis de*
alii quibus absconditis adimpletus est ventcr tuus, cem el octo incurvaverat, ne sineret sursum re-
u sponsa, quam facile orania detriinentum facerent spicere (Luc. xm, 11) : multuin dissimilem ab ista,
ut illa lucrarentur !.quam libenler et bona perderent, quse cervicem in turris modum sustulit in ccelum.
et mala perferrent ut absconditsedulcedinis participes 2. Grave planejugum, quod totum humanum
eflicerentur! Nuncautem abscondita est ab oculiseo- genus in hac inclinata muliere excutcre non polerat.
rum, quac sanclis animabus in occullo per vices al- Non poterat deponere et non desinebal apponere et
ludit. Grata tamen vicissitudo, quaeniultorum mole- iniquitalcm super iniquitalem, et inlirmilatem su-
stiasmitigat lemporum : necexiles deliciae,quae in per infirmitatem, ct utramque super alteram : fe-
ftitura tempora abundant. Quid egestatem in illa ve- cunda satis, sed infclici nimis fructificalione. Vis
remini? Deliciaein occultis ejus, et abundantes de- audire apponenteni jugum super jugum? Audi quali
liciae. Abundantia enim in turribus tuis, o sponsa. se excusatione unus de invitatis ab evangelica snb-
Denique sicut turris David collum luum: el s: latent B duxerat coena : Juga boum emi quinque (ibid. xiv,
deliciae,sed virtus eminet. Quomodo 83 non era'_ 14). 0 stolida anima, tam invalida cervice, et at-
nens, turri collata ? Sed difleramus hunc in crasli- trito collo! unum illud portas, quod tibicorrupta
num sermonem, dicturi de hac turre quod ipse Da- imposuit nativitas, et plura comparas? Non indiges
vid dederit auctorcjus et tutor Jesus Christus, qui emere quod gratis innascitur. Alia adjicis emere, ct
vivit et regnat per omnia ssecula saeculorum. Amen. ab hoc quo premeris, collum exiraere non potes.
SERMO XXVI. Juga, inquis, boum emi quinque : et unum hoc tain
Sicul turris David collum tuum , qum mdificata est grave, tam generale gratis excutere non potes. Nec
cum propugnaculis. Mille clypei pendent ex ea, tibi tamen pretium suppetit unde te*redimas. Nescis
etc. (Cant. iv, 4.) quam gravi jugo teneris? nisi sanguine Christi au-
1. Jam fortia ad sponsam el de sponsa loquitur; ferri non valet. Abundas ut plura eraas; non abun-
nam delicata in superiotibtis, ubi sic ait : Cotlum das ut ab isto te redimas. 0 miserae divitiaetuae !
tuum sicut monilia (Cant. i, 9). Et simile quid ha- satis es Iocuples non ut mitiges, scd ut multiplices
bes in Psalmo : Dominusdecorem induit, induit for- vincula colli tui, et compedes aggraves. Sufliciattibi
liludinem (Psal. xcn, 1). Bona haec indumenta, illud jitgtim grave quo premeris. Jugum hoc, si ne-
'
quorum unum ornat, alterum armat. Primun» illud scis, quaedam est delinquendi necessitas, et impos-
posuit quod magis proprium sponsaevidetur. Nunc sibilitas resurgendi. Jugum hoc diflicultas est ad
se ad cjus quamdam fortitudinem convertit. Virtus bonum et aviditas ad malum. Jugumhoc et iniqui-
fcrlitudinis lanto in sponsa preliosiorquanto rarior. tas est qua reus teneris ad supplicium, et iulirmi-
Rara plane : mulierern enim fortem quis inveniet? tas qua pronus iu vitium traheris. Originalia tibi
(Prov. xxxi, 10.) Et si potest, tu tamen, Jcsu bone, sunt ista , et de propaginis vitio : et tu adhuc vc-
non tam invenis quse talis sit, quam praevenis ut sit. luntaria accumulas onera! Curiositate quinque sen-
Non & ipsa haec turris aedificat, sed ipse sine quo suum dumexteriores intendisin species, interiorem
in vanura laborant aedificantes.Et vide quam fortem concupiscentiae flammam provocas, quae nisi san-
velit intelligi, quam turri David assimilat. Sicut guine Christi exstingui non potest. Concupiscentia
turris, inquit, David collum luum. Noli in hoc collo cum sola cst, satis inardescit : cxterior voro mate-
inflexibilitalem et duritiam accipere. Haecenim non ria si acccdit, insanit. Gcminum incommodum, na-
possunt ad laudem deflecti, sed maledictionis sen- turae corruplio, et curiositas quaedam exterius ejus
tentiam provocant. Malediclus, inquit, furor eorum, irritamenta explorans. Duplicatura incommodum,
quia pertinax : et obstinatio, quia dura (Gen. XLIX7). iD 84Pr0Pr'us impetus, et hostilis impulsus. Dupli-
Nervus , inquit, ferreus cervix tua (hai XLVIII , 4). catum incommodum, flamma concupiscentiae, et
Ad condemnationera inlorta sunt ista, non ad com- flatus incentoris.
mendalionem prolata. Rigida pervicacitas solet 5. Juga boum, inquit, emi quinque. Bene utique,
liberlatem mentiri, quam in his verbis accipio : boum, quod brulas menles curiositatis atterat labor.
Sicut lurtis David collum tuum. Libera plane cervix, Jtigum si optas, non habes necesse comparare.
etservilisconditionis ignara, tam erecta, tam mu- Tolle supcr te jugum Christi, jugum gratuitum, ju-
nita ut turris David. Non puto quod aliquo abjeclae gum gratum, non gi ave. Jugum enim, inquit, meum
servitulis jugo colltim istud atteratur. Gravejugum suave est, el onus meum leve (Matth. xi, 30). Juguin
super filios Adam a die nativitatis eorum (Eccli. hoc non cst jugum boum, qtfia jugum ralionale est;
XL, 1) : sed baecjam non videtur de filiabus Adam. jugum non quod laborem infligat, sed requiem coin-
Jam veterein nativilatem regenerationis novitate paret. Et vide quomodojugum hoc leve dicat. N.tm
mutavit, carnalem nesciens Adam, ex quo transivit illud supcrius grave, quod est super filios Adam .t
ad Christum; ex quo secundo adhaesit, unus spiri- dic nativitatis usque ad diem mortis eorum. Cujus
»us effectacum illo. Ideo libera, quoniam ubi spiri- putas mortis? utique ejus de qua liabes : Mortui
<55 GILLEBERTI ABBATIS 136
«sfis, et vita vestra abscondita esl cum Chrislo in \ ris David, ut dicere possis : Fortitudinem meam ad
Deo (Cploss. lii, 3). Bona haec mors , quae vetcrcm tecustodiam (Psal LVIH,10). Ipse enim David, ipse
sepelit nativitatem, novara inducit. Mors bona, qttae Salomon, Christus scilicet Dei virtus et Dei sapien-
servitutem absorbet, generat libertatem. Nam hujusi tia. Ejus turris es, si non infime, non infirme sen-
nalivitatis liberi sunt filii. Bonus hic exitus, utt tias circa ipsum : sed si subliraitas virlutis Dei, non
veterem exuentes Adam , simul grave jugum abji- ex te ipso. Quasi turris est, non turris David, sed
ciamus. Hic vilae carnalis exitus captivitalis nostraj; magis adversus David, qui inflalus sensu carnis su;e
jugum dirumpit: ultra gravare non potest, scdI extollit se adversus scientiam Dei. Sublime hoc
computrescit a facie olei, ex quo ccepiinus nominc3 collum : sed superborum et sublimium colla sa-
alio vocari, et invocatum cst super nos nomen se- pienlia calcat, hurailium exaltat. Humilitas ipsa
cundiAdam, cujus ut oleum effusum nomen ejuss sumptus necessaiios subministrat ad sediticationem
(Cantic. i, 2). Vis audirc titrumqne jugum hoc gra- evangelicae turris. Nec verendum est ne sponsse
ve etdirumpi, et pulresccre? Qui propilialur omni- sumptus dcsint, quos abundanter de sponsi potest
bus iniquitatibus tuis, qui sanal omnes infirmitaless arca mutuari. 85 Discite, inquit, a me, quiu mitis
tuas (Psal. cn , 5). lniquitas tota el semel dimitli- sum et hutnilis corde (Matth. xi, 29). Nondnm iutel-
tur; diruptuin est juguin : inlirinitas adbuc sanatur; ; B H ligis qua ratione sumptus humilitas praestet in aedi-
jugum compulrescit. Deniquequod computrescit, len- ficationem lurris? Qui se, inquit, liumiliut, exalta-
te deficit, non desinit scmcl. Propositum volur.tatiss bitur (Luc. xiv, 11). Et bene de humilitate in prae-
prsccidi quidem potest, el quasi dirumpi; sed inve- cedenti lalcnter est suggestum capitulo, ubi sponsae
terata passio non tam dcciditur quam dediscitur. occulta commemorat, eo quod humilitatis pulchra
Et quando operand;e salutis impossibilitas aufeiiurr sit species, meritorum laudes occullare. Si ibi de
per gratiam, ttincqttasi dirunipitur captivilatis ju- 1 umilitate, consequenter de sublimitale istic anne-
gtim. Sed quse rcsidet adhtic boni difficultas, dumn ctit. Non polest abscondi diu turris in humililate
paelalim sanatur, ejus videtur juguni computre-:- fundata.
scere. Computrescet, inquit (hai. x, 27), ut quam-i- 5. Sicul lurris David coilum tuum. Vide privile-
vis non semel totum, tamen quandoqjie putredineie gium sponsae. Apostolus Petrus hortatur nos coae-
conficiendum donet intelligi. Quod computrescit,t, diticari in domos spirituales (1 Petr. n, 5) : haec
utique corrumpitur? Quomodo non liber, cujus ju-i- vero non tantum in domum, sed etiam in turrim
gum vel seincl dirumpilur, vel sensim corrumpi-i- sedificalur. Paulus in habitaculum Dei coaedilicari
tur? Et jugum, et vinculum corrtiptum, ulrum-i- nos optat (Ephes. n, 22) : sed sponsa hoc non cen-
que usu suo privatum videlur. Nam nec graviler;r lenta, etiam propugnacula adjungit, ut sublimis et
premit, nec tenaciter stringit. Felix plane, cujus is securior sit babitatio. Forte et haec una de illis tur-
compulruerunt vincula, ut nulli sint usui; eujus is ribus est, de quibus dicitur : Fiatpa» in virlute
computruerunt et corruptae sunt catenae a facie ie tua, et abundantia in turribus tuis. Omnino convenit,
olei. ul iu turre non desit uberlas. Dtira quia duplieata
4. Sed dices : De collo sponsae sermonem in- i- necessilas, ubi foris obsidio, fames intrinsecus.
stitueras ; quid nunc circa jugum immoraris? Quid id Quid proficit clausos et munilos esse aditus omnes,
dc jugoad collum? Utinam nihil. Nunc autem con- ii- si inlus saevus hostis fames cuncta contristaf? Mala
tritio magna. Jugum enim ad quid, nisi ad collum[t? fames, faslidium. Clausae sunt januae et exteriores
Sed non ad collum sponsa;, quia jam solula vincula la muniti adittts, si per sensuum luorum fenestras
colli ejus, jam nescit servitutis jugo contineri. Sic- c. mors non ingreditur, nec experientia indisciplina-
ut lurris, inquit, David, sic collum tuum. Exuberan- u_ torum sensuum de exteriori matcria mali incentiva
tissima per hoc monstratur libertas, et depressione ,c admittit. Si projicis avaritiam ex calumnia, si ob-
ab omni libera, non tamen nuda, sed quaehabeat at luras aurem ne audias sanguinem, si claudis octilos
aliquid fortitudinis admistum. In turre non sola j nevideas malum, jam clausus es, jam babitas in
la 1)
crectio, sed munimenti fortiludo attcnditur a facie •je excelsis, et munimenta saxorum sublimitas tua.
inimici. Restitula est quidem libertas, sed securitasas Numquid satis est ? Quid prodest tam munita subli-
tibi nondum permittitnr. Caplivitatis 'contritus est st mitas, si quae intus sunt, fames et fastidii vastat
laqucus. Hostis aliunde quaerit innectere : jus per- r- crudelis egcstas? quid prodest dura saxorum et in-
didit, non deposuit recuperandi spem, non pervi- ,i- accessa sublimilas, si non ibi panis est, si non aqua'
n- fideles sunt? Bona quidem proteclio, si tamen non
raciam infestandi. Liber effeclus es, liberlatis ttteii-
dae de caetero tibi incunibit negolium. Collum am- n- desit refectio. Bona sunl munimenta saxorum, si
plexibus sponsi dedilum noli ne in modico quidem ;m tamen talia sint de quorum possit duritia et mel el
degeneri exponere jugo. Denique revertenli filio lio oleum elici. Et quidem ipsa observantiarum duritia,
paler obvius procidit super collum ejtts. Pia sar- tr- et petra disciplinse, frequenter largos effundit rivos
cina, ei jugum dulce : quod tamcn sustinere nec icc olei, et mentis faucibus dulcedinem devotionis mi-
sentire meruit, donec primo in se reversus scrvilem 2in nistrat Ordinis quidam lapideus rigor. Denique sic
coiidilionem dirupit, sic rcgrcssus ad patrem (Luc. lic. habes : Fiut pax in virtule tua, et abundanlia in tur -
xv, 20). Erccta est eervix tua : esto fortis sicut tur-
rr- ribus luis, o Jerusalem, sed abundantia diligsntibut
137 IN CANTICASERMO XXVI. IS*
te (Psal. cxxi, 7, 6). Alioquin, qtii non amat, etsi A tolum iilum de charitate loctim; nonne tibi tot pro*
inius sit, esurit tamen. Quomodo autem egestas pugnacula videntur exsurgere, quot gratias distin-
erit in hac spiriluali turre , in turre David, in collo ctas enumerat? Nonmmulatur, non agit pr.rperamt
sponsse.in quo jugi commercio spirilus vitalis tra- non inflatur, non esl ambiliosa, non qutcrit q'tw SB»
hitur et refundilur; in quo verbi sacri cominealus sunt, non gaudet super iniquitate, congaudel autem
assiduus est, et voealis spiritas discurril ? quo- verilali, elc. usque non cxcidit (I Cor. xm, 4-8)*
modo fames in collo, per quod abundanlia suavila- Vides quot propugnaculis tttrrita consistat? num-
tiseructalur, et verbum bonum de cordis libertate? quid non ista concorporalia charilati videntur, et
Colium quoddam videlur commercium, et quoddam velut de fundamento ejus exsurgere? Et tamen istos
glutinum, et cordis cum ore, et corporis cum capi- affectus, quos charitas quasi naturaliter gignit, do-
te, ulriusque ad alterum. In collo vinculum est et clrina dirigit, disciplina regit, crigit exercitatio ; et
via. Quod aliuderit vinculum nisicharitas,per quam bonum originale, quantum ad charilatem , ordo hic
capiti corpus cohaeret, Christo Ecclesia? Qusealia ab expertis praescriptus, vel fovef, ne deficiat; vel
via spiritus nisi charitas? Haecenim excellentior promovet, ut crescat: ideo cbaritas interna inspira-
via, imo hsecest spiiitus vadens el rediens, et ad tione non contenla , sermonis sacri undique sibi,
suam recurrens originem; unde nascitur, illo rcver- velut clypeos, inslilutiones memoriter appendit,
tens. Ab hac lex pendet et prophelae. Ipsum inspice Sponsum, qui mediator et sequester
6. Ideo mille clypei pendent ex ea. Omnis cnim qtndam est inter homines et Deum, quasi collum
sermo Domini ignitus clypeus est, et propugnacula medium inter corpus el caput, turris fortitudinis a
ipsa ad sermonem referunltir. In sequentibus dicit: facie inimici : ipsum, inquam, inspice, qui propriis
Si murus est, mdificemussuper eum propugnacuta abundabat, quomodo assumpsit Scripturse clypeos,
argentea (Cattlic. vm, 9). Propugnacula de ipsa so- et velut ad auctorilalem se contulit, scuto vcritatjs
lent esse turris materia, et quasi de eodem cum fraudulentas interpretis maligni propulsans insi-
ipsa corpore. Et vide quomodo charitas consubslan- dias.
lialia et sibi concorporalia propugnacula gestat. Vi- 8. Tu auoque si fueris mediator quidam et se^
de quomodo innata sit charitali sollicitudo quaedam, qnester inter homines et Deum, et velutcoilum cor--
prudentia quaedam, et pervigil cautio ad declinan- pus et caput conjungens; mille clypei in te pen-
das vel depellendas infestationes et maehinas hosti- deant, omnimodi clypei divini sermonis» Sacra tiH
Ics. Habent propugnacula aliquid clausum, habent praesto sil aucloritas, et ad omne patrocinetur ne^
ct apertum aliquid. Per islttd insidias cxplorat; fj gotium, non tantum ut tibi sufficiat, sed ut reliquis
per illud assuilus declinat: illic providens; istic se abundet. Estoparatus ad reddendam rationem omni
protegens. Talibus est charitas cum propuguaculis poscenti de ea, quac in te est, fideet spe (/ Petr.
aedificalaquia talis est ei tam fortis, tam prudens 1», 15). Quasi poscere videtur fidei tuae ratio-
sollicitttdoinnata. Ipsa magnum esl sibi finnamen- nem , qui fidei contraria persuadere coiiaiur , et
tum quoddam. Deniqtiefortis est ut lurris dilectio. ipsaih iufringere. Bonum ergo a collo tuo scutum
Ipsa novit tentamenti occasioues et cum opus est pendet, si fueris sculo fidei munitus, sctito veritalis,
/igere, et ubi fugiendi non subest copia, forliter scuto bonaevoluntatis, sacri scuto sermonis, Omnes
ferre : et cum ipsa tantum firmamenti habere videa- hos in Scripturis clypeos legis. Sed ct si fueris
lur, aliena tamen adjumenta non refugit. Propu- in sublime per charitatem erectus velut turris ; si
gnaculis ipunila assumit et clypeos. Bonus clypeus per contemplationis gratiam, quasi eollum, reli-
conversationis ordo, et lex ab hominibus tradita. quum corpus excedens, accedas ad caput Domi-
Haecetsi non est 86 charitati necessaria, non ta- ni , et abscondaris in abscondito faciei Domi-
men reputatur supervactia, nec onerosa quidem. ni, in secretario sponsi , in thalamo veritatis :
Spiritualis est charitas : nec iudiget lege, nec tamen iwnne tibi videris delicato proteclus dypeo? Et ne-
legem dedignatur , sed legitime ulitur, ea prote- D sdo si quod sciilum ad protegendum efficacius sit,
rta, non oppressa. Boniiseliam clypeus sacri me- quam talis amplexus dilecti. Igneus est, et ideo om-
ditalio verbi. Omnis enim sermo Domini ignitus nia tela nequissimi ignea exstlnguit, et ignis ignem
clypeusest (// Prov. xxx. 5). consumit. Si fidei scutum illa exstinguit, quomodo
7. Nnn est conlenta charitas spiritualibus, qiias non magis veritalis bono protegitur clypeo, qui ab-
ipsa gignit, meditationibus : et cum ipsa Domini sconditur in calore ejus? Est enim Veritatis ferviila
lex sil, in ipsis tamen legis sermonibus meditatur ; meditatio, suggestiones inimici male ignitas ante
inde sibi testimonia assumit, inde se [al. sensa] exstinguit, quam ad mentem pertingant. Inter sponsi
tuetur, ctmultiplici protegit clypeo.Et cum raagnum amplexus et charitatis negotia, non vacat sponsae
habeal intus lestimonium Spirilus, ab ipsis tamen peregrina tela suscipere. Bene talis clypeus a collo
Iilleris sacris patrocinia sibi decerpit, El bona . sponsaedependet, eo quod tam succensi amplexus
protectio,quam vel charitatis experienlia suggerit, gratiam experitur sola dilectio, sola tales novit ex-
vel sermonis sacri peritia tradit. Paulus in Epistola cessus : et mentera faciens adhaerere Deo unuin ad
sua qtiaedam charitatis libi propttgnacula depingit. horam curo illo spiritum effieit. Bealura plane col-
Cltarilas, inquit, patieus est, benigna est, Pcrcurre lum, in quo serroo Domini igneus moratur; a quo
PATROL.ayxxiv. &
159 GILLEBERTI ABBATIS 110
velut scutum gratis dependet ampiexibus Patris A duo hinnuli capremgemelli,qui pascuntur in liliis. Vi-
Verbum, veritas, et viiius. An non tibi delicate detis quam multiplex uheruni commendatio. Si ma-
protectus videttir, qui talibus coronatur et circmn- ter est, maternttni pectus uberibus carere non de-
tlatttr undique scutis anle et relro? Fidelibus paxil- cet. Ubera noverat Paulus habere cum diceret: Fa-
lus, in quo tot diversa vasorum genera peudeni. cti sumus parvuti in medio vestrum, quomodosi tiu-
Bene hsec a collo charitatis pcndciit, quod ipsa sit trix foveat ftlios suos (I Tkes. n, 7). An non tibi vi-
unclio qtiaenos docet <leoinnibiis, el omiiia sugge- detur factus quasi liumulus, qui factus est quasi
ril : quod in ipsa omncs gratkc conferunlur, ct re- parvulus? Unde fovebat lilios quasi nutrix, si non
feruntur ad ipsam, ct ex ipsius pensantur et pen- liabebat ubera? Quasi duo hinnuli capreae duo filii
duntur mensura. Mille cltjpei pendenl ex ta, omnis Ecelesiae: altcr de Circunicisione, alter de Gentibus.
armatura fortium. Aimatura plauc, qttani Paulus Vide quomodo Paulus utrisque ubera coaptat. Fa-
ad Epbesios numerat (Ephes. vi, 13-18). Omnis ar- clus sum, inquit, Judmis quasi Judwus : liis autcm
malura fortium, id est amanlium. Eorlis est cnim ut qui sine lege eranl, quasi sine lege essem. Omnibus
mors 87 dilectio (Cant. viu.G). Quid ergo? lantum omnia factus sum, ul omnes lucrifaciam (I Cor. IX,
ibi sunt arma fortium, non infantium ubera? si ex- 20-22). An non ubera liinnulis istis coaptaverat,
cedit qttasi turris qtuc.dam, cliaritas non condes- B omnia factus omnibus? Omnibus omnia factus est
cendit? Sive menle exccdimus, Deo; sive sobrii su- non siinulantis astu, sed compalientis affeclu et La-
mus, vobis.Charitas Christi urget nos (II Cor. v, 15- bitu coaptantis. Denique utrisque sc conformabat,
14). nunc se cum illis a licitis cohibens, nune ad licita
9. Audistis excedenlem : vultis sobriam et con- condescendens; ulrorumqueubique declinans scan-
desceiideiitem accipere sponsam? Ubera, inquit, dalum, ubi fidei non obsistebat injuria. Omnibus
lua sicut duo hinnuli caprem gemelli. Bona turris omnia factus est, nec Judaeis ritum in initiis licitum
sponsa, quae se pcr conversationis disciplinam un- tollens, nec ad eorum irritationem Gentiles com-
dique clattdit, et per Scripturarum doclrinam sibi pelleus. Omnibus omnia faclus est, pro audientium
clypeos copiose appendit, et per contemplalionis ex- capacitateet praecipiens moralia, et disserens mys-
cessum in sublime assurgit. Ipsius etiam contincn- tica. In hac duplici materia velut duo ubera porri-
lia fortis, ct doctrina fidelis, et excessus ccelestis : git doetrinae planioris lactea ubera parvulis tempe-
tamen et ejus subliiiiitas condescendere didicit, ei rans. Interna compassio ubera quidem habet, sed
doctrinae copia ad s:)brietatcm deduci, et rigor li- coaptatio foris ubera exhibet. Illa miseretur, sed
tjuescere in quamdam ralionabilis lactis dulcedi- ista medetur. Quid enim raihi prodest si lantuiu
nem, etarmafortium in infirmorum ubera converti. compateris, et inlirmitati et quasi infautiaemesecou-
libique illam urget charilas Christi, sursum ad il- temperare te commode nescis? quid rnihi prodesl
lum rapiens, deorsum propler illuin trahens, sed si coinpatientis affectu causam in te meain trans-
non tenens diutius, dum ad suas subinde delicias fers, si curam quam debes non affers? Utraque ne-
iu excessum recurrit. ldeo dicit, Ubera lua sicttt cessaria est, et cornpassio, et quaedam disciplinaeet
hinnuli caprem gemelli; quod semper circumspicit, ciectrinas compositio. Compassio affectum confor-
montes pascuae su;e, quod ad pascuae locum illani rmt, compositio te ad lactandum parvulos uliliter
convertat et rapiat nola refectio, quod ad sponsi u- iacurvat. Neutroin genere saneii doclores auditoii-
lia Ievi saltu subilo relabalur, undc delicate refecta bus desunt, facti sicut illi, et pietatis affectu, el con-
ccelestium succis hcrbarum, distenla ubera ad par- formationis usu.
vulos iterato reporlel. Sed qtise de uberibus istis di- 2. Ulinam istud altendant qui facturi stnit in
cenda sunt, non possunl aures faiigatse forsitan ct conventu fratrum scrmonem. Student magis alla
hora fugiens portarc modo, ct polum lactis ab ube- quam apta dicere, 88 facientes apud infirmas in-
ribus istis exprimere. Uberius otium et horam li- telligentias miraculum sui, non ipsorum salutera
beriorem orantibus vobis, cum Dominus dederit, j) operantes. Erubescunt humilia et plana docere, ne
oris nostri oflicium non denegabo,ipso,in ejus prae- sola hsec scisse videantur. Erubescunt ubera habe-
conia praestante copiam, qui praestat affectum, Chri- re, nudare mammam, laclare parvulos. Quid istud
sto Jesu, qui cum Deo Patre et Spiritu sanclo vivit; esl? ldeone cousedisti in medio calhedram tenens,
«stregnat per omnia sseculasaeculorum. Amen. ut scientiam jacles,an ut teneram subditorum lactes
SERMO XXVII. infantiam? Sttbtilia texis : artem qui audiunt mi-
Duo ubera tua sicut duo hinnuli caprem gemelli, qniI raiilur; eloquentiani laudant. Bene quidem, tamen
pascuntur in litiis, donec aspiret dies, elc. (Cani. Mgraliam senliunl, si te disputante audicntiuni mo-
iv, 5-0). veatur affectus, intellectus instruatur. Alioquin quid
l.Vidctis, fralres, quomodo ncc ubera sponssej ad praesens negolium peregrina quaedamadducere,
laude privantur. Et quidem uberum usurpatio fre- quae auscullaiUes non capiant? Magna eloquentise
quens tum in aliis locis, tum in istis praecipueCan- lausest, causani quam susceperis apte exsequi, ad
ticis. Vino ubera praefert (Canl. i, 1), botro confcrtt cjus commodum cuncla refcrre, suscepto inservire
(Cant. vn, 7), assimilal turri (CentJvm.lO): el.quodl negotio. Nusquam evidentius eloquentiae luse si-
11U.11C in praesenti est, Duo, inqtiit, ubera tua cicut! gminj dabis, quam si luimilem materiam exseouaris
141 IN CANTICASERMO XXVII. 1*2
ornate; et sermonis lemperamento attollas, quse A vitas inlirnatur, sicut in gemellis, in regeneratione
id est EcclesLc
per se jacere videbantur, et velut contemplibiles parilitas. Qui bene caprewdicuntur,
sentcniias commendabilioreseflicias. Nec-iamdcbes filii, propterea quod sicut capreae acute cernant
attendere quaete dicere deceat homincnilitteralum, Acuta sunt enim Ecclesiae lumina, contemplantis
quam quaedebeant audire quos instruis. Quid euim non quaevidentur, sed quae nonvidentur.
inde consequuntur, si ambulas in magnis et in ini- 4. Ubera lua sicut duo hinnuli caprem gemelli,
rabilibus, non dico super te, sed super eos qui as- qui pascunlur in liliis : si tamen liliorum sentiaut
sident? Noli altuin alte sapere, sed condescendehu- gratiam; si ipsis lilia redoleant ut Iilia, et non in-
milibus. Sublimia loquens, sed non in tempore, suavem odorem refundant. Bonuset gratus est odor
quid aliud affeciarevideris, nisi ut tibi soli taceant lilii: sed tamen ipsum lilium aliis redolet lilium,
homines, et dicatur de te quod diclum est de Sal- aliis absinthium. Lilium convallium, lilium singu-
vatore, quia nunquam sic locutus est homo?(Joan. Iare Christus : lilia erant ipsi imilatores ejus. Audi
vn, 46.) Ascendisti cathedram, ut alios aedifices, quid liliorum unum loquitur : Christi bonus odor
non ut te ipsum infles : ut impleas, non exinanias sumus: aliis odor mortis in 83 mortem; aliis, vitw
te ipsum, nisi forte eo modo quo se Salvator exina- " ad vilamr(II Cor. n, 15, lt>). Vides quomodo sin-
nivit, fonuam servi accipiens (Philipp. n, 7), ut " gulare lilium illud, in quobonorum omnium pleni-
nos carnis suaelacte nulriret in salutem. Bonusimi- ludo olebat, tristem tarnen videbatur quibusdam
tator Magistri Pattlus ubera non occultat, sed ha- odorent spirare. Isti sunt qui ponunt dulee in ama-
bere se jactat. Tanquamparvulis, inquit, in Christo rum, et luccm in tenebras. Sed ille vere inter lilia
lac vobis potum dedi, non escam (I Cor. m, 1,2) ; pascitur, qui liliorum odorc politur. Lilia sunl,
ct item, !Vi/n7mearbitror scire iltter vos, nisi Jesum exempla castitatis, quae non solum moderna et prae-
Cltrislum,el hunc crucifixum(I Cor. n, 2). Ipse novit sentia, sed et praelerita et longc posita optime redo-
cui mensam parel, et quibus ubera porrigat. ldeo lcnt. Lilia sunl ctiam sacri serniop.es, in quibus
ubera ejus sicut hinnuli, quia doctrinae suaeverba acternsevitaeolfacimus gaudia, et odorum atlrahi-
[at. ubera] emollita sunt, qualia parvuli in Christo mus spiritum. Quam multis, fratres, eslis hujusmodi
capere possunt. vallali liliisiEtsi omnes Ecclesisefilii, vos copio-
5. Audisli jam qui sunt isti hinnuli, et quare duo. sius : quorum naribus singuiis fere momentis nunc
Vis nosse quare gemelli? Quia in fide non est di- proplietarum, nunc apostoiorum, nunc evangelista-
stinctio Judaeiet Grseci (Rom. x, 12). Vacant tibi rum spirant casta eloquia, tanquam lilia, et verba
privilegia meritorum, et regeneratio nullos distin- et vila eorum grato fragrant odore. Quaeenim lilia
guit, quse cunctos sequaliter absolvit. Omnes enim suavius redoleant, qusepoterunt illorum aequare fra-
egent gloria Dei, justificati gratis per gratiam ip- grantiam? Qualem tibi refundit odorem Maria, qua-
sius (Rom.ni, 25-24). Fides utrosque populosseque lem Joannes, qualem Petrus, qualem alii evangelici
nobilitat; sed Judocus aliter reputat : in communi viri, qualem denique ipse Jesus, qui singulariter et
clementia jura sibi privata dcposcit. Quid mirum si in se redolet, et in reliquis omnibus soius ipse sen-
vult esse primus, quando voltiit esse soltts? Uni- titur, quidquid suave fragrat in ipsis? Ejus verba
genitus esse non potesi, affectat vel primogenitus. novum mundo spargunt odorem, cum mysteria re-
Videquanta objecta sint Petro in Actibus Apostolo- velant Trinitatis, cum Redemptionis graliam, cun
rura,quod adhominespraeputium habentes introiis- copiam virtutuin, cum gloriam Resurrcctionis, cum
set, quod illos suscepisset ad fidei mysteria (Act. aeternaevitae statum cxponunt. Verbavitm mternm
xi). Vide quantum in Epistola ad Romanos Paulus habes,Petrus ait; et, Ad quemibimus? (Joan. vi, 69.)
desudet adversum Judaeos, quod in gratia sibi fidei Et nos idem dicamus dulci ejus odore perfusi. In
privilegia vindicarent qusedam, et quos una fides te, Jesu bone, Patris dcitas olet, qui cst in te. In te
conjunxit, distinguerent gradibus. Ibi affectabant gralia Spiritus, qui unxit te : in te Matris virgini-
esse in gratia soli hic summi, nolentes habere com- r> tas, in te propriae carnis integritas, in te nostri
pares, quos non poterant non babere participes. medela languoris. Omnia haecnobis olent in te : et
Gentesautem fecit Deus cum lsrael eoncorporales ad quem alium vel amore, vel memoria ibimus? In -
et comparticipes lestamentorum, et in nullo di- juria est plane talium liliorum, si aliquis peregrinus
screvit, fide mundans corda earum. Ideo dicuntur odor se illis immisceat,qui suavitatem illorum con-
gemelli, quia fides nullis gradibus separat, quos tristet, animique afflatus naribus ipsum cprrumpat,
aequeregenerat. Alioquinqui nesciunt esse gemelli, et convertat ad saeculum,et post coeni fetorem cur-
cffectisunt nulli : et in convivio locum Occupantes rere faciat- Injurist est, sitibi suavius fragrant vitia,
primum, jam nec habent novissimum. Quaeratio quam virtutum lilia. Fastidiosus est vere.qui lacte
non inter illos tantum vertitur, sed se dilatat ad et in liliis pasci non delectatur. Non est enim omne
oranes, tit nemo alii in gratia, quocumque in gradu lac parvulorum. Nonne tibi quasi lac yidetur ornnis
fuerit, aut participium, aut parilitatem invideat. doctrina, omnis affectus pius animo illapsus dulci-
Quis enim merita praetendat,ubi in munere sola est ter? Quidquid facile et dulciter sugitur, lac. yidetur.
gralia? Non debent vetera praejudicare, ubi nova 5. Tali lacte abundabant ubera sponsee: et.ideo
facta sunl omnia. Et in hinnulis regenerationis no- dicuntur sicul hinnuli, quod sit in illis receus, et
)i3 «1LLEBERTIABBATIS i{4
quasi semper nova el reuascen? eonso<atiov«rbi,, A t tamen hac umbra se dicit, tantum in speculo et
et doctrinae alacris copia. Ubera hsec vetustatis nill aenigmatevidens (/ Cor. xm, 12). Magnus mons, el
habent, ideo meliora sunt vino (Cant. r, 1), sed si- tamen facile raptus intertium coelum. Felix raptus,
milia musto. Ubera, inquit, tua bolri (Cant. vu, 7),, ct muito felicior illo, quo urons ilie evangelicus ad
non habentia scilicet ausleritalem vini, sed mnslii apostolornm imperium in mare miltitur. Raptus
novam dulcedinem. Ubera alia pascunt; ista inc- est, quia sapientia Dei immutavit sensum illius.
briant. Benc ergo ubera sicut hinnuli, quia nullaa Ideo raplus in tertitim ccelum, in ccelum intelligen-
vetustate infracla. Magnum sponsae pecloris <><•:.*- lisepurae, unde umbrae et aenigmataproc.ulablegata
mentum, si ubera integra habeat; non laxa, nonn sunt. Inferiores sunt umbrae, et reclinatae quodam
fractas mammas in ImjusvEgyplo sseculi.Ideo dixit- raodo ejus respectu, qui in ccelum rapitur. Raplus
Ubera mea lurris (Canl. vm, 10). Incxpugnabilia a in ccelum est, raptus et in paradisum. Serenilatis
iibera hsec, ct lactis ubertate lumentia, quae in tnr- iocusest coelum, paradisus voluptalum. Pulchre in
ris excreverunt modum. Bona crgo ubera ta:n di* utrumque rapitur, eo quod semiplena sit contem-
stenta, ubera pietatis, ubera gemina, eo quod piet.ts s platio, quaealternlro caret. Denique in quodam pa-
consolalionem habeat vitaequae nunc est, et futurse. ™radiso deliciarum et voluptatum locata videtur, quse
Gaudele, inquit, gaudio magno, ut potemini a lacte,, pascilur iiiter lilia, donec aspiret dies. Antequam
et satiemini ab uberibus Lonsolationisejus. El cumij aspiret dies, nox est. Sed nox ista ncscio quid vide-
avulsi fueritis a larte, epnlemini ab introitu glorim B tur habere diei : iVox, inquit, Hluminalio mea in
ejus (hai. LXVI,10, 11). Videtis quo lactis usus ad- deliciis meis (Psal. cxxxvm, II). llluminationis
ducat? Ut epulemini, inquit, ab introilu glorim. An n etenim vicem lenent ex parte delicite. •Pulcherrimus
non tibi videnlur ubera sponsi epulari ab inlroituu contemplalionis locus est, ubi simplex consideralio
glorise,quae sicut hinnuli pascuntur in liliis, donccc fidei coelesteset suave olentes aspergit affectus. et
aspiret dies, elinclinentur umbrse? Quam dulciterr aeterniluminis gratiam spirat.Non sunt istse delicise
sugunlur ubera qtiaesic pascunlur, ubera de cuelo o quas beatus Job commemorans de sapientia dicil,
n quia non invenitur in lerrn suaviter vivenlium (Job
plena,quia ccelestibus refecta in liliis! Ipsa Iilioruin
fragrantia pascit. Odor eorum cibi graliam tenet.'„ xxvin, 13). Quaedam sapientiae portio est in istis
Odor enira quidam fructus est: Ego, inquit, quasi it deliciis. Quomodo non sapientiseporlio est, ubi ipsa
vitis fructificavi suavitatem odoris (Eccli. xxiv, 25).I, veritas uondum iiilellecla, sed jam credila dulciter
Vide quomodo Sapienlia odorem suum in fructibuss sapit? Ipsaespirituales deliciae experientia sui salis
reputat. Spirilualis iste cibus cst, nil habens corpu- i- edocent, et quantum expetendum sit quod de ipsis
lentiae, nec dente tactus, nec labore mansus, sed d " restat.etquantum respuendum quidquid illis obstat.
haustus spiritu, ipsis statim uberibus iitfluens, et :t 7. Tria hic observanda occurrunt: tempus, opus,
ubera distendens. Unde etenim fragranlia dicunturr et locus. Tempus, id est nox, tempus quietis el
unguentis optimis (Cant. i, 2), nisi quod in ipsis dee vacationis est. Opus refectionis est, quia pascuntur.
vicinis hauslus liliis spirilus redolel, donec aspirct ;t Locus deleclationis est, eo quod inter lilia. Jufe
dies, et inciinentur umbrae? dislenta ad parvuios reportat ubera, qui sic pasci-
6. Dulce quidem inter lilia exspectare auroramn tur, qui in medilationibus pascitur fidei, liberrime,
surgentem : et forte vicinus est dies istis liliis, et;t uberrime, voluptuose. Pulas quodSalomon in omnl
inter lilia ejus frequenter aura qusedam ct vapor >r gloria sua vestilus est sicut sponsa, quae inter lilia
hauritur; et ipse sponsus in liliis pascitur, qui ipsee pascitur? Quomodo non gloriose vestila, vallaia
et lilium est convallium, et lunien dici. Dulce est it liliis? Nam, etsi umbra obscurat speciem, sentit ta-
ergo compascendocum ipso prsestolari ipsum, prae- >- meu odorera, senlit vestimentorum fragrantiam : el
stolari intcr lilia, donec diei lumen aspiiet. 900 in his sapientiaequasi famam odoralur, donec aspi-
Tempus illud declcrat, de quo dicitur : Satiabor cum n ret dies, et inciinenlur urabrae; id est, donec aspiret
apparuerit gloria lua (Psal. xvi, 15). Tunc verus et >t ,n dies, et sempilernus dies. Quamdiu dies et nox vices
aelernus aspirabit dies, cum senigmatum in quibus is aliernant, non videnttir umbrse reclinatae ex toto,
adhuc videmus, umbrse inclinabuntur. Plures hic ,c dura statum habent. Ubi ergo reclinatse sunt? Apud
umbra? sunt; urnbra fallacise, umbra refrigerii,, Patrem utique luminis, apud quem non est vicissi-
urabra figurae.In priraa serpens dormit; in secunda a tudinis obumbralio (Jacob. i, 17). Omnis vicissitudo
sponsaquiescit; in tertia sponsus delitescit. De primaa obumbralionis instar habet, et dum alii aliud stic-
dicitur : /n umbra dormil (Job XL,16) :de gecunda, i, cedit, quodaramodo abscondit et obumbral quod
1n umbra ejut,quem desideraveram,tedi (Cant. u, 3). ). prsecedit. Hoc ergo est quotl dicit, donecaspiret dies,
de lcrtia, quia tapientia in mysterio absconditur (I1 et inclinentur umbrm; id est doncc aspiret dies, et
Cor. li, 7). Omnes islse reclinabunlur umbrse cum TI plenus sempiternus meridies, qui umbras omnes
aspiraverit dies, umbra fraudis, umbra fidei, umbraa annihilet. Qui pascuntur, inquil, in tilHt donec aspi-
mysterii. Tunc erit umbra nulla, quia veritas nuda. i. ret dies, et inctinentur utnbrw; hoc est, qui sapien-
Tunc ergo reclinabunlur, qttae modo sunt exaltatae. p. tiaeoblectanlur ct pascunlur odore, donec ipse lueis
Viiltjs nosse quam aliae? Operuit montes umbra ejus <s seternse candor illucescat. Utrumque commcndatur
(Psat. LXXIX,tl). Magnus mons Paulus: opertum iu in Uliis,cantior, ct odor. Et odor quidem quid aliud
14» fN CANTICASERIIO XXVHL 14S
nisi gratia fldei; et cuudor, nisi gloria speciei? In A spectat, tu alio vadis? Uln pascitur etexspectat in
nocte odor sentitur, sed candor non cernitur, donec liliis, et lu vadis ad monlem myrrhse? Quare non
aspiretdies; quia candor ipse est dies, non habens magis ad lilia vadis, ubi sponsa moratur doncc
ullam partein umbrarum. Hle cum aspiraverit dies, aspiret dies? An forte lilia haecnon sunt aliena, ncc
jam noi.erunt ubera neccssaria, Oinrics enim eiunt longe posita a monte niyrrhaeKsed magis oriuntur
docibiles ipsiusdiei. Interim ergo sponsae ubera.sunt in illo? Ita quidero est : nusquam laelius naseuntur
sicutduo hinnuii qui pascuntur in liUis, donec as- lilia, quara in inonte inyrrhae, nusquam magis illsesa
piret dies de die, Chrislus Jesus. servanlur, In monte myrrhae nec corrtiplioiii, nec
91 SERMOXXVIII. coiriiplibililali locus ullus relinquitur. Ibi in monte
Vadam ad monlem mgrrhw,, et ad colLemtliuris inynine, ubi carnis universi mortificantur affectus,
(Cant. iv, 0). ubi lilia castinioniie, liiia gratiarum et pure nascun-
1. Ubera, inquifc,lua sicul hinnuli caprem gemelli. tur, et perpetuo florent. Ergo et in liliis, et.iq: monte
Videtis quanta gratia sponsae: parvula est et quasi myrrhae sponsa.m satis dclicate localam advertis,
juvencula,et ubcra habet. Quid enim nisi juvencu- Nam alterum tibi sermo praesensexpressit, alterum
lam notal dum hinuulis comparat? Ergo et raater tu ipsepotes per inlerpreiationem exprimere Quo-
est, et parvula est, alios pascensv et pasci indigens, B oam enim modo alio. iturum se diceret, quam ubi
Et si quis sil Paulo similis, nondum tamen evacua- dilectam essecognovit? Sicut enim illaavide exspe-
vit quae sunl parvuli, in carne commorans, Et si ctat, sie ille ardenter properat. Vadam, inqu.it, mi-
aliis abttndal, nonduiii tamen se arbilratur compre- hi. Qujd ergo? sponsaenon vadit? an ideo sibi ipsi
hendisse. In speculo videt, in senigmate videt.: ideo vadit quod ad illam vadit?Vadatn ergo, inquit, mihi,
kicut parvulus, sicut Jiinnulus in umbra pascitur, Mihi vadam, non soli illi vadam. Non illa sola. de
donec aspiret dies. In urabra, sed inler lilia pasci- meo capit adventu lseliliam, sed et mihi nibilomi-
tur. Infelix plane qui quidera inter lilia positus, in- uus a)3critatem refundit. Mihi dulce, mihi jucundum
ter lilia sanctae congregationis, ubi variae undique est quod ad illam vatlo. Jara vadam mihi. Mihi sfc
virtutes redolent, nihii tanien suave, nihil liljorum. ire proficit, me delectabiliter aflicit, idco vadam mi-
simile novit odorari. Bonus plane et sponsaeprivile- bi. Jam mihi de monte myrrbse suavis aspirat fra-
gio gaudens, cui ipsa intrinsecus virtutum nascuu- grantia, ideo vadam odore illeclus. Vadam mihi,
lur lilia, qui inter liliapascitur, inter liiia reficitur, quia deliciaeinese cum sponsa morari. Itane, Jesu
lilia esurit. Beati osim. qui esuriunt et sitiunt lilia bone, de spousaecolloquio obleclamenla tibi captas,
justitiae, lilia castitatis, omnium lilia gratiarum. Si r„ ideo tibi vadis.nec velut fastidiosus araator decli-
esurire beatum, roulto magis iuter lilia pasci. Et ipsa nas cum excludcris, sed stas ad ostium ? Stas ct
virtutum esuries paseit, et deleclat aviditas. Odor puisas, et quamdam repulsaepassus injuriam, stas
cibat, sed nonduin satiat. Satiabor cum apparuerit 92 taroen et puif.as, tantuin ut aperiatur. Asperge,
gloria tua (Psal, xvi, 15). Denique ipsaruin virlu- Sponsa, asperge cubile luuro myniiia et aloe. Chri-
tura, ut sic dicam, gloria latet adhuc. Toturaquod st«>sin odore currit unguenloruiii tuorura. Asperge
inde hauris.iu odore est. Occultatur lorma, sed fa- ctibile luum niyrrha, quajn Paulus coruraemoral:
mam audimus. Tenuis quidero in fama, in fumo, in Mortui, inqtiil, eslis, el vita vestra absconsa est cum
odore cibus; dulcis, sed tenuis. Ei nos jam saturati Christo (Coloss. m, 3). Tali myrrha.asperge, irciga,
sumus, jam divites facli, solo virtulum odore con- perfunde cubile tutim, velpotius esto mons myrrhae.
tenti. Nescio tamen si vel odoreiu haurimus, quosi Uberior enim gratia, ubi myrrha nascitur, quam ubi
perfcclionis non trahit aviditas. Suavis quidem U!io- respergitur. In hoc monle colloca cubile tlbi, imo
rum odor, sed cumulata in specie gratia. Suavis quir dilecio, in quadam myrrhse copia, ubi.haeG.species
dem liliorum odor,. sed suavitas tenujs, si odor taji-- uromatica magis oritur quam adveliitur.
tum. Denique qui pasmntur, inquit, in liliis; id estl 3. In multis Scriptiuae locis usus myrrhae ad
interlilia, non in ipsis liliis;-sentientes viciniani,, D ] mysteria sumitur. Cum myrrha Magi ad Christum
non fruentes substantia. Exigtius virtutum usus ex - veniunt (Matth, n, II). Venil et Nicodemut ferens
primitur in.odore, non copiosa, non solida el quasii tttixfiiraqi myrrliar, quasi librus centum (Joun, xix,
corpuleiita refeclio. Nou enim oinnimodis reficiturr 59). Magna hic copia :. sed quid ad collationera
qui pascitur : ideo non dicit : Qui reliciuntur; sed,, roontis? Ferens, inquit, id est secum ferens, non ex
q*i pascuntur in liliis, donec aspiret dies, Deliciosa i sc proferens : portans, non paliens. Bona utraque,
lanieii exspectatio lucis inter lilia. Et vide qualibusi, tl quse offertur, et. qua» oritur, sed isla potior. Oe-
sptmsa pascatur in liliis. In liljis non caducis, inv nique illa ad Christum advebitur, ad Lanc ipse va-
litiis non marcescentibus, in liliis denique quadaml dit, Vadit enim sibi ad montem myrrhae. Bene mons
incorruptibilitate myrrhatis. Nam myrrha ijicorru- myrrhae, qui mortem (ihristi circumfert in se ipso,
ptionem demonstrat. non in parte; nec quasi respersam, sed uberem, et
2. Jure postliliade myrrha subtexitur, utsponsae e continuam, et eminentem : nec ad horam et quasi
lilia quadam incorrupljonis perpeluilatecommendet. veterascenlem, sed magis reuascentem, Bene IPOIIS
Vadam, inquu, miUiad monletn myrrhw. Quid est,;,. myrrhse, qui Christi in se mortificationem et incor-
bone Jestt, ouod sponsa tua, dilccta tua, alibi ex- rupiibilitatem quamdam, et resurrectiouis futu»»
147 GILLEBERTI ABBATIS 148
imaginem non lam geslat quam gcrminat. Nunquid A 1 Etquaeconventio93 collibus thuris adphialas?quae
libi mons myrrhae vidcri potest, in qtto fulurae in- enim phiala capial coliem thuris? Bona phiala plena
corruptibilitatis nil rnaginficum, nil eminens, nil odoramentorum. Scd ecce plus quam phiala hic.
nisi ad horam apparet? Beatus planc mons, qui Ascendit, inquit, fumus aromalum in conspectu Do-
htijus myrrhae gcrmine undique vestitur. non resper- mini de manu angeli (Apoc.vin, 4). Sed quaemanus
gitur per partes, nil in se nudum, nil habens sterile, intcgro colli sufliciat? Quae, inquam, manus, nisi
sed lotum hac felici fecundum specic.Quomodo non tua, Jesu bone, manus, qui montes ponderas, et
beatus, qui Christum ad s.e trahit in sui odore aro- terrarn palmo concludis, qui libras montes in pon-
matis? Bonus odor non tantum Leprosi domum re- dere, colles in statera ? In manu tua, Domine, omnes
plens (Matlh. xxvi, 0, 7), sed etiam ceeli palatium, fines islorum collium, et si fas est dicere, in siinituo.
thalamum sponsi. Boiuis odor plane sponso Cliri- Dcniqne in sinu tuosanctorum oratio convertiltir, in
sto, inter ipsas deitatis gratus ilelicias. Denique conspeclu tuo intrat: ibi conversatur, ibi convertitur :
super tantas delicias, delicise tamen ejus csse in iili in te,cttuinillis.Proptereai'adflmmi/ii,inquis,flrf
monte myrrhae. Ideo dicil: Vadain, inquil, milii ad: colles tlmris. Veniergo, Domine, vcni et noli tardarc,
montem myrrhm. veni et ne transilias colles istos. Quid si et ad te trans-
4. 0 beatum montem ad quem vadis, Jesti bone, iliunt colles thuris? Mobites^suiitmontcsmyrrhae, et
ad qucm venis, qtiem perambulas, quem inhabitas, colleslhuris,ubi ipse adveneris. Quomodo non mobi-
el.inhabilas in finem : qtiem solus inhabitas, et boc les, qui liquescunt, qui fluunt, qtii fumigant, qui
tisque ad tcrminum loci. Veni, Jesu, incipc liiinc: aseendunt sicut fumus aromatum in conspeetu Do-
montcm possidere. Nullus libi qtiacslionem moveat, niini de mariu tua? "Vadeergo tibi ad colles tburis;
nullus dicat: Nunquid habitabis in boc monte ttii ubi incensa multa sunt, uM incensa ciincta sunt :
solus?Mons iiber, mons pinguis, mons abtindans, nam in colle thuris nil sine incenso. Incensa hsec
mons aflluens unguentis. Haec unguenta exinaniii i data tibi sunt, ideo veni ut adoleas ea in conspectu
non possunt. Magna cnim ungucnli moles in monte! tllO.
myrrhae, Non deficient unguenta dehoc mouic: ido i 0. Vadam milti ad montem myrrhm, el ad collem
qui vadit ad montem myrrhae, unguentis non indi- llntris. Veni de Libano, veni. Jam exclusum est cur
gebit, ne odoramentis quidem, qui vadit ad colles; vaclat : ulquid enim, nisi ul vocet, ut inlret, ut dical.
Libarii. Non enim delicient thura de Libano. Nam etl Veni ? Ecce qtiam bonum, et quam jucundum babi-
Libanum dicunt thus intclligi. Veni, Jesu bone, adI tare in collibtts istis, ad qOos*Verbum Dei vadit,
lios colles, ut fluant thura a facie tua. 0 quanttts in-- C quos revisit : de qitibus sponsam vocat, et vocat ad
censi fumus asccndil de collibus istis cum tuo, imoi coronatn! Veni, inquit, de Libano,veni, ccronabe-
cum te fuerint ignc succensi! Magnam habet in col- ris. Libanus candorem sonat. Quidni candidus de
libus lliuris ignis tuusmatcriam pabuli, ct magntimi nive ccnlesti? JVoncnim deficiel, sicttt scribitur, nix
incensiforailem. Non cito consumuntur ha*ctlmra. de Libano (Jerem. xvm, 14). Nix illa, quae descendit
Incensi hujus fumus non facile evanescit. Tantai dc ccelo, qttre infundit terram ct incbriat, ct germi-
tliuris motes, lanta copia collis thuris non polcstt nare facit. Beali montes, super quos nix ista cadit,
pugillo concludi, non coniprehendi ihiiribitlo : va- et colles quos operit. Sic, inqttit Dominus, erii, ver-
sculo non capitur, mensuram ncscit, quia nescitt bum quod egreditur de ore meo, non revcrtetur ad me
i.ntermitti. Bene ergo collis thuris, qui sine inter-- vacunm (ha. i.v, 11). Videturne tibi vacuum revcrli
wissione orat, et, quod satius est, sine remissionc : verbum, quod vadit ad montes myrrbac, et colles
qui in oralione nihil habet remissum, nil exile, sedI thuris, quod cadit. sviper lios montes, ct colles opc-
velut cujusdam fornacis magnsc fumus pinguescit,, rit? Nescit vacuum rcverli. Ideo vocat et dicit, Veni
sic pinguescentiuin votorum ctdesiderii exuberantisi de Libano, veni. An myslerio vacare putas, qtiod
agit volumina, Veni ergo, Jesu bone, ad colles thu- post montcs myrrha; et colles lliuris cornmemorat
ris : copiosum orationis incensum fiimigantmoii1.es, , D Libanum? Quae res animttm sic reddit mundum ct
quos tangis. Quid simile, fratres, habent orationesi candidtun, quomodo orationis usus? Primo quidem
nostrae? quam cito tlmra nostra inanescunt! Ett myrrha mortificat, deinde thus purificat. Nec enim
quodammodo vix succenduntur, et statim exstin- pura poterit emanare oralio, si non omnis pravus
guuntur. Utquid istud? Utiqtte quoniamexiguam no- primo fueril otlor repressus, et cxbalatio earnis. In
bis incensi congessinuis materiam. myrrbse unguento mens stringitur,ut ad quamdam,
5. Ego spiritus angelicos, et si qui inter bomines; imo omnimodam tinitatem se coarctet : per thus in-
illorum aerauli sunt, quosdam velut coltes tlmris in- censum dirigitur, et dilatatttr, et se diffundit, et cov
terpretor, quorum oratio quasi incensum dirigiturr lestcs repiet regiones ex odore incensi. IUic se li-
semper in conspectu Dei : qui devotionis suavissi- berae verilatis aurae immiscet, et confundit: etquae
raos vapores gignunt, ccelcstium glomerant nubes> primo ad se anima ipsa contracta est, ibi rarescit
affectuum. Bealus utique sacerdos, qui thura tantai et atlenuatur ct deficit, suspensa el suspiciens in
offert, quem tam suavis nebulse vapor operit et in- excelso.
volvit. Jn Apocalypsi legis phialat plentis odoramen- 7. Oratio uttiusque, et myrrha;,et thuris, minis-
torum, enm sunt oralioncs sgnclorum (Apoc. v, 8), terium explet. Orantis affeclum in primis colligit,
U$ JN CANTICASERMO XXIX. l.*;0
et stringit in te ipsum : deinceps diffiinditet trans- .A Iucis aelerna: candor iinmensus emanat. Bene tola
fundit in Deum. Quid myrrhse similius, ubi tanta in pulchra, et superpitlchra, in quam uberi iltapsu sese
divinam unionem transfusio? quid incenso similius, transfudit omnis pulchritudo Domini. Exaltata qtti-
ubi tanta divini cujusdam sensus diffusio? Jure tota dem cst super sidera, species tamen pulchritudinis
pulchra vocatur et sine macuta, quam orationis ar- ejus in sponsa. Species,inquit, ejus in nubibus cceli.
dor incandtiit, quam coloravit et candidam rcddidit Quamdiu sponsa nubes cceli est, nubes lucida et le-
candor lucis aeternae. Tola pulchra es, amica mea, vis, et quasi ad solem accedens, et ipsum suscipiens,
el macuta non esl in le. Tota pulchra es, quia tota tamdiu in ea solus Solis splendor rtiucet, et pul-
pulchra es hac hora maximc, hora orationis, hora chrittidinis ejtis species manet.
incensi. Tola pulchra es, amica mea, tola pulchraes; 2. Plane ttinc nnbes est sponsa, quando spirilua-
quia tota amica es, el solo amoris candens affeetu. lis obtinet affectionis levitatcm, et lucem intelligen-
Totu pulchra cs, et sine macula, peregrini nil ha- tise. Quamdiu spiritualis anima per orationis et con-
bens coloris admixlum. Veni de Libano, veni de Li- templalionis usum in supernis suspenditur, sicut lu-
bano, veni de Libano. Veni de Libano, quia sine ma- cida nubes ct levis; tota inlcrim pulchra est, quia
cula es; venide Libano, qtiia tota es pulchra : venide lota amica est; et macula carens, quia in fervidse
Libano, quia plene lota. Veni de Libano, ex loto il- charitatis versa estcolorem : hora ista gloriosam siisi
ltistrata : veni de Libano, carens culpa : veni de Li- sponsam exhibet, non habenlem maculam vel ru-
bano et candens gralia : vcni,coronaberis. Felix om- gam, mundans illam non lam in sanguine, quam in
nino qui de Libano candenlis affectus, de colle thu- lumine suo. Quomodo non tota pulchra, in qua tani
ris, de oralionis intentnecopia vocalur ad coronam. expressa divinae ptilcliritudinis species apparet?
Felix, inquam, anima, qusc hnra inceusi ascenditad Quam mihi dabis animam, quam audeas cx loto pul-
latrem, qttaesine intcrvallo de Libano ad coronam chram definire, nisi in hac hora tanlum, quando per
vocatur, coronam gloria', quam reddet iUi in hora amoris aestum plus imbuifur/qiiam induitur specie
traiisilus juslus judex el dulcis sponsus Jesus Chri- Sponsi ? Aliis quidem horis sine macula deputatur,
stus cum Deo Palre per omnia saeculassculorum. dum culpa non imputalur. Hoc atitem momento quod
Ainen. sine macula dicitur, non est indulgentise, sed dile-
94 SERMOXXIX. etionis, seddesiderii, sed devotionis. Quis enim da-
Tota pulchra es, amica mea (Canl. iv, 7) bitur, veniae locns, ubi vola charitatis tanlum exae-
1. Tola pulchra es, amica mea, el macula non est sluanl? Amor indulgentia non eget: totum enim gra-
»nte : venide Libano, sponsa mea, veni de Libano; Q liosum est, ubi solus est. Denique vide nunc quo-
veni. coronaberis. Quis mihi dabit istud triuni (ut sic modo et offensa excluditur, et gralia commendaiur
dicam) dierum iter conficere? quis, inquam, dabit et sola gralia. Tota, inquit, pnlchra es,amica mea,
inihi hanc viam indefesso incessu percurrere? Viae et macuta non est in te. Blandiraenta luijusmodi non
istse, viae pulchrae, ct scmitse pacificaesunl, venirc videiiturindulgentis, sed diligentis, scd amantis, sed
<leLibano ad Libanujn.de Libano ad regnum. Nam admiraiitis. Oblectalus piilchriludipe, optat praesen-
spoHsa ad coronam vocata, invitata videtur ad re- liam. Venide Libano, veni de Libano : veni, corona-
gnandi consortium.Dulcis esl hic viae lerminus, sed beris. luvitatio crebra prodit affectum, vota mani-
nihilominusdulcis est transilus. Quidni dulcis, qui festat.
nescit a Libano deflectere? Non baec est via lata, 5, Alii trinse vocationis serutenlur sacramenta , et
non hoec est via laica, nec potest per eam transire gradus assigncnl : milii qtiidcm sufficit divinae ma-
pollutus. Non est currentis, nec volenlis, scd mise- jcstatishumanam adversus auimam affectummirari.
rentis Dei (Rom. ix, 10). Miserentis curdico? dixis- L«ud siiflicit; sed ipsc succumho. Utinam mihi nih.il
sem melius, Desiderantis. An non aestuantis desiic- incumbat negotii, nisi suspenso semper stupore
rii vota designat vocalio tiiua ? Veheinentis affectus mirari impensam graliam, ila lamen ul admirationi
argunientum est quod lertio vocat. Pcrcurre animo ry huic vota jtuigantur, etgennana si.tcharitas. Affeetns
praecedenlia Cantici huius, nusquam-reperies vel enim affectum merelnr, et abyssus abyssnm similem
lam crebro vocalam, vel lam expresse commenda- provocat in voce profluentium cataractarum (Psui.
tam pulchritudinem sponsse. Ter vocat et lolain xt.i, 8). Bonae siqttidcm cataraclse sunt, quae tiium,
pulchram dicit. Denique in prsecedeiilibus sic ha- lione Jesu, distillaut aflecliim, infundunt amorem,
bes : Ecce lu pulchra es, amica mea, ecce tu pul Amor miitus non esl, iisuin habet vocis. Quodtw.m
chra (Can. i, 14). Et ilerum alibi : 0 quam pulchra conlinet omtiia, scienlium Itabet vocis (S«p. i, 7). De
e-i,amicamea!quampulchraes! (Cant. IV,l.)Hocau- Spirilu scriplum esl hoe, ct beue nosti quanta
tein tertio iu loco totam pulcbram definit. Illisin lo- sit 95 aflinitas, si non potitt.s identilas, charilalis
cis vel demonslrat quod pulchra cst, vel niiratur ad Spiritum. Illa conti.net,omnia, qttia plenitudo
quod tam pulcbra est : tioit lamen delinile determi- legisest charitas (Rotn. xui, 10). Spiritus loquitur
nat quod ipsa sit ex integro pulchra, sicul in prae- inystcria (/ Cor. xiv, 2), et amatoria plane loquitur.
scnli: Tota putchra es, amica mea. Quomodonon lota Ipse Spiritus reddit lestimonium spiritui nostro
pulchra pulchritudini, ct toli pulchriludini collale- (Roin. VIII,16), iitique et lilandimentum loqui.po-
rata ex lolo? Qiiomodon.on lola pulchra, in quam tcsl. Sonus cjus senstis anioris esl el desideiij, viii.i.
«1 GiLLEBERTI ABBATIS. 155
ii.Mar habens vocis. Expeiirnentuiu giaiiae ipsum est, \ senti esl, iiiquit Aposlolus, momentaneumel levetri*
ulique quod loquittir, quod invitat, quod dicit: bulationis nostrm, supra modum in sublimitate ater-
Veni de Libano. Ter vocat, fortasse idcirco quod num gloriwpondus opcratur in nobis (II Cor. IV, 17).
funiculus triplex diflirile rttmpitur. Tenax enim fu- Passioncs ergo hujus lemporis cooperanlur qtiidem,
niculus, amor, Amor affeeluose Irahit cui estid ip- etsi non comparantur, ad ftiluram gloriaecoronam,
.um alloqui, quqd est allicere. Nihil amoris tena- quae reservatur nobis. Ciimuiala plaue materies
cius vinculo, nil trahcntius. Audi quomodo lex di- praemiorum, quando inter tolius puritalis merita
\ina triplicem hujus ostendil nexum funiculi. Dili- passionibus variis alleritur. Pulcherrimus coronae
ges Dominutn Deum luum ex lolo corde luo, ex tota nexus, quando puritas vita;, et hurnilis pressuraruiu
anima tua, et ex omni mente lua (Matth. xxn, 37). tolerantia sibi coha;rent. Magnumquidem est pres-
Ac si dicat: Diliges Dominum Deura tuum cordis stirarum pondus : ideo forsilan montium est expres-
proposito, animaeaffectu vitali, integro ct rationabili sqin nominibus. Ingens moles, sed lides supeifeitur
quodam mentis arbitrio ; ut anioris in te eL propo- nesciens opprimi. Capita montium istorum concul-
situm sit, ct ipsum propensum sit, et perspicax sil. cat, et percutit ipsum capul de domo impii. Jure
Bona siquidem cordis in Dcum intentio pia : scd ergo caput ipsum triumpbans coronatur de capile,
"
si
quid, pigra sil, si ernortua, si nihil habens in se quia et tenlalionum initium conterit, et iribnlalio-
vitale, nil animatum ? Rona ergo intenlio pura, num vehemenliacnon cedit.In oinnirequasi captitest
quara vividam retldit et velut anitnatam fervida et quod vel ptimum est, vel maximum. Sic ergo capul
dulcis affeclio. Affecturn liunc, qtii est quasi quse- hic accipc, quasi rerum quaeliis monlibus liguran-
dain anima boni propositi, inforraat medilatio, si tur, vel principiuin vel cumulum donet intelligi. De
discrela est; et refovet, si crebra est. Funiculo sic capite Amana coronatur, de vertice Hermon et Sa-
tripliciter nexo, ad ineritum repositae coronae quid nir, qui injiiriarum cumulum quemdam cxsupe-
iiberius, ad experimentum quid expressius? An non ral, et tribulationum molem extollentem se adversus
tibi videtur invitare, et quasi tripliciter dicere humilem scienliam Christi. Sed 96 moles ista lanto
Veni, haectrina dilectio? videtur minus ponderis habere, quanlo totura esL
4. Denique quasi invitat, dum confert ct auda- inomentaneum qtiod tumet.
ciam pro merito, et aviditalem pro expeiimenlo. 5. Denique etsi mons cst, tamen scriplum legis,
Veni, inquit, de Libano, veni, coronaberis. In Apo- quia mons cadcns defluit, el saxum transfertur de
calypsi quasi de Libano venicnles sic legis : Hi qui loco stto (Job xiv, 18). Et vide quomodo defluxe-
(imicti sunt ttotis atbis, qui sunt, et unde venerunt? _ runt, quoraodo translati sunt monles isti. Translati
Sli sunt qui venerunt de magna tributatione, et lave- suut, quia transmutati sunt. Quasi trauslatos et
runl stolas suas, et candidas eas fecerunt in sunguine triumphalos indicat illos Apostolus, quibus loqui-
Agni (Apoc. vn, 13,14). Stolas, inquit, suas candi- tur : Et hwc aliquando quidem, inquit, fuisli; sed
das (ecerunt in sanguine Agni : ulique el credendi abluli eslis, sed sanctificati eslis, sed jusliftcati eslit
fide, et conversandi forma, qui in tribulatione sua (ICor. vi, 11), hac ablutione et cmundatione quja
sequuntur hunc Agnuin, non apcrientem os suum, ftl per verbum fidei. Pardus deposuit varielates suas,
cnni ad occisionem duceretur, et coram tondenle se totus immaculalus cffeclus, tolus unius cnloris, id
obrntitescentem (hai. LIII, 7): qui non sunl tristes est unius fidei et moris. Vciut pardus quidam vide-
neque turbulenti, doncc ejiciaut ad victoriam judi- tiir honio haerelici doginatis varietate respersus :
cium (lsa. XLII,4; Maith. xn, 20), et certamen ad sed et nihiiominus pardo simiiis est homo dissimilis
coronam. Non enim coronabitur, nisi qui legitiine sibi, homo varitts et inconstans, et subinde mutans
cerlaverit (// Tiro. n, 5). Et quia de certamine co- consilia. Quasi enim, ut ita dicam, vult et non vult
rona, ideo forsiian dileciam sic inviiat ad coro- pardus. Trahe ista ad conversionem Gentium, ct
nam , ut exprimat causam. Ait enim : Coronaberis mox intelliges quotnodo per unitatein fidei ct spei,
dt capite Amana el Sanir, de monlibuspardorum, de n unum induisse colorein videnlur qui convcrsi sunl
cubilibus leonum, Nescio enim quid asperum, quid ad Dominum : necmodo varielateni, sed et ferila-
ferum, quid fraudulentum in liis vel nominibus, tem exuisse perspicies, et non in cubilibus leonum :
vel naturis datur intelligi. Ideoque dc his coronarii non in cubilibus, inquarn, et impudicitiis, sed in
dicitur, dum haec triumphata coronae minislranii cubilibus et in liortis aromatum, et cominorari in
materiam Ille quidem per tribulationis toleranliami lectulis non ferinis, in lectulis non fcedis, sed flori-
coronatur, qui mitis, qui inansuetus, qui velult dis. Floridus enim lectulus sponsi et sponsae.Non
Judsea
agnus de tribulatione magna venil, qui in chari:at<; videtur sponsa de Libano libens egredi, et de
venit candidatus, non consuinplus, quem nulla ira- transire ad Genles. Abscedit enim invita, quse toties
palienliaeet murrauris raacula denigrat. Hi sunt qu i vocalur; non vult deserere Libanum, ut transeat ad
de Libano veniunt, et coronanlur de capite Anutn:i montem Amana, ad verticem Sanir «t Hermoa. Sed
et Sanir, de cubilibus leonum, de monlibus pardo- transilu suo montes hos steriles, raoiites barbaros
rum.PerhsRcenimcoronanturjquiperhaectentamen- convertit ipsa in Libanum.
tortim gcnera probantur. Numquid non colliguiit 6. Sed jam montiuin islorum nomina intuere.
isti de spinis uvas, de tribulis ficus? Quod in prm Amina populus Vanus intelligitur vel Coangustaas;
1"3 IN CANTICASERMO XXIX. f"A
Sanir, Hispidus; Ilermon, Anathema. Quid va- A hospes ad coirtmorandum. Commoractur autem in
nius illo poptilo, qtiorum ipsi doctores evanue- eo pardi, daemonesquidera varii et versipelies, et
rtint in cogitationibus suis; et dicentes se sa- leones cubant ibi. Non circumcunt ut transvolent,
picntes esse, stulli facli sunt? Quid angustius illis, sed securi possident, et cubilia collocant. Sed qui
qui desperantes semelipsostradideruntimmunditise ? lales sunt, desperandi non sunt. Eteiiiin mulli is-
Angustum enim cor, quod finem volorum intra tem- tiusmodi in sponsi praedestinantur, oinatum. Ideo
poralis jucunditatis metas contrahit, nesciens spem dicit: Veni, coronaberis de capite Amana, et 4e ver-
ad acternadilatare. Quid magis hispiduin et magis Hce Sanir. Veni, iuquit, de Libano, veni. Yide si
incomposilum illis, de quibus Apostolus dicit: Sine non morose egredilur de Libano, quaetoties vocatur.
affeclione,sine fatdere(II Tim. 111,3), in malilia etin Mora tamen haec non esl conlumacise, sed cuutcla;.
invidia agentesl (Tit. m, 5.) Nonne isti velut Sanir Quis cnjni a coiileinplalionis candore, a quietis iu-
repulandi sunt? Nam Hermon accipiuntur qui sunl lernae et puritatis sereno libens discedil? Ctii noj»
alienati a sensu Christi, proniissionis spem non ha- erit molestum, vel ad momenlum de loeo deliciarum
bentes, non cives sanctorum, non domeslici Dei, sed secedere? Forsitan sperata in discipulis lucra blan-
oranino sine Deo in hoc mundo. Et haec quidem, diuntur, sedmolestuslabor. Optanda quidemlucra,
Gentes, fuistis; sed abluii estis, sed sanctilicati sed meluendus esl lapsus. Suspecta mihi sunt lu-
eslis, sed juslilicati estis in nomine Doinini noslri cra, quorum incerlus est provenlus, vicinum pro-
Jesu : ideo de vobis sponsa coronatur,'quae de vestra priue periculum salutis, certum inlernae suavitatis
inimulalione gloriatur. Bona mutatio, ubi Sanir damntim. Quid miriim si moretur venire, cum et
convertitttr in Libanum. Et Libanus quidem, ille niolestttm sit de Libano discetlere, et meluendum
prior Libanus Judaicus conversus jam in Sanir vi- sit ad montes illos barbaros et bestiales accedere?
detur et Hermon : ideo veni de Libano, et veni, et Et forsitan sponsae mora, feslinationem nostram
vide pro Liliano illo exiguo et brevi quanti tibi ex- suggillat et arguit, qui nimis prompti et parum pro-
surgant Libani. Leva in circtiitu ocutos, et vide, vidi, vires nostras mintts pensantes, feslinamus in-
omnes mundi istius montes tibi sunt in Libnnusi gredi in labores praelalionis, in solHcitudinummo-
convertendi. Molestumplane gentis tuac detrimenta lestias, et materiam lapsus : nec exspectantes vel
et desolalionem videre; sed molestiam hanc tam semel vocari, ultro nobis ipsi honorem sumimus,
lucrosa commulatio compcnsat, ut uiiius darana re- vocationem vel praevenientes, vel arte procurantes.
cimat proventus uberior. Noli ergo moram nectere, Nondebet essetanti muneris improvidapraesumptio,
sed veni de Libano, qui jam desinit esse Libauus : r sed nee pertinax metus.
veni, ut de Gentium fide et conversione coroneris. 8. Denique praesumendumest ubi Christus jubet,.
Vis omnes hos montes non in Judsea et Gcntibus, uld Sponsus vocat, et proventus uberes pollicetur»
sed in Ecc!es>atantum intelligere? Non erit disso- sicut in boc loco : Veni, inquit, coronaberis de capite
ntis iutellectus, si interpretatioiiem in hanc partem Amana, de verlice Sanir et Hermon, de cubilibut
velis deileclere. Invenies hicet Libauum, etAmana, leonum, de mantibus pardorum. Cum in subjectis
et Sanir, el Hermon. lnvenies hic et raonlcs pardo- rautatur morum barbaries, ctim de cubilibus et
rum, etleonum cubilia. impudicitiis ad florida ct honesla transferuntur
7. Ulinam in hoc Libano nostro, in hoc sacro cubilia, et in hortos aromatum; ad cttbilia, in qui-.
inotiaehoium convcntu , quein et professio, et con- bus non cst fremitus, sed fletus; ad cubilia, in
versatio venustat et candidat: iu hoc, inquam, L\- quibus compunctio est cordis, non pugna cogitalio-
bano , utinain non detur cernere capttt Amana, num: cum aufertur maculosaevarietatis velamen, et
noii verticem Sanir et Hermon, Cum videris in coetu nuda succedit siinplicilas, mori!;us minislerio suo
et congregalione sanctorum quemquani cfferen- i.n melius cominutatis; coronari sponsa satis apte
lem se ipsum inflatum sensu carnali, jactantia va- accipilur. Bene quidem de lalibus coronatur, cum
num, intus et foris tumidum et turbidum, otiosilatis DJam vertuntur in ornatura, quorum antea mores
anxium vanitate (otiura enim acediam parit); horrebat cum ordine quodam charitatis sibi cohse-
r.im talem videris, quid aliud quain caput Ainaua rent in unum, qui ferinis prius affeclibus disside-
cura Libano cemis ? Nil otio vanius, nil anxius ace- Lant. Grala plane sponso est haecunitatis cohaeren-
dia, nil tumore turbatius. Nam et Amana populum lia : ideo forsitan sequitur, et vulneratiim se dicit
vanum vel lurbidum sonat : ideo de Araana venilur in uno oculorum, in uno crine colti ejus, scilicet
ad Sanir, adhispidum et pilosum. Ubi enim accdia, sponsae. Capituli bujus ratio in aliud differenda est
ibi turaor : ubi 97 turbatio, ibi nil lene, nihil com- teinpus. H.OCautera in fine admonuisse sufliciet, si
positum, nihil ordinalum, sed totum horridum : el; quem iilieni cura profectus ad gradumaRiorera sol-
qui talis est, sine fcedere est, sine affectione, inimicii licitat, non dissuadeo, nee suadeo plane. Unura
sensus et alienati, imo anatheinatizati, quod Her- aiilein hortor, quisquis is es, semulare et cuncta-
liioii sigiiilicat. Non hic domesticus Dei, non civis, tionein, et candorem sponsse,quaenon est conlenta
ne advena quidem et hospes : propter quod nulla acl1 seinel vocari, nec dig.na perdtus , nisi de quodam
eum gratia, devotio nulla declinat. Non divertit acl pnrse et dealbataeconscientix Libano. Non enim nisi
iilum sponsus, ut vel in transitu visilet, et sicul de Libar.odileclain vocal ai coronam Christus Jesus
155 GILLEBERTI ABBATIS 155
Bponsusejus, qui est Dcus benedictus in saeculasae- A remissius agcre, noli contcnta esse dilectttm vulne-
culorum. Amcn. ' rare semel, sed concide ipsum vulnere super vulnus.
SERMO XXX. Felix es si sagitta? tuae infixse sunt illi, etamores
Vutnerasti cor meum, soror mea sponsa, vulnerasti lui militent in Chrislo, si oculus luus defixus inde-
cor meum in uno ocuiorum luorum, etc. (Cant. fesse sit in illo. Bonum vtilnus, dc quo virtus egre-
iv, 9). ditur. Tetigit mulier fimbriam, et virtulem de se sen-
1. 0 cor durum, ct male durum, in quo verba ista cit Christus cxire (Luc. vin, 45-46). Quanlo magis
vulnera non generant! Stupidum plane est cor, qtiod cum cor ejus non leviler langiltir, sed vulneratur,
verborum islorum virtulem nou persentit, quod non gratiam de se emanare scntit? Vtilnusislud non est
stupet ad dignalionem taatam. Quid dignationein sine sensu : ideo puri aspectus in illum spicula
dico? etiam pltts est. Et quantum esset, si vel di- vihra : remila illum quasi signum posilum ad tales
gnatio essel? Magna cnim res, et omui admiratioru sagiltas. Tales favorabililer excipit, quia tales jacit.
digna, si vel dignatur tanla majestas humanam in- Respexit Pctrum, et cor ejus percussit, et compnnxit
• lirmitalem sororis et sponsae impartiri vocabulo. ad poenitcnliam(Luc. xxu, 61, 62). Vulnerali cordis
Nunc autem non lam dignatio98 cst quam devotio. lacrymae uairt signa. Denique clementi respeclu
Vultis autem devoli et propcnsi affectus argumentum " cor illud vnlnerat, quod ad aliquem virtutis movet
audire? Vulnerasli, inquit, cor meum, soror mea affectum. Talia in me utinam multiplicet vulnera a
tponsa, vulnerasti cor meum. Cordis vulnus vehc- planta pedis usquc ad verficern, ut non sil in me
menliam designat amoris. 0 vere dulce cor, quod sanitas. Mala enim sanitas, ubi vulnera vacant quae
nostris movetur affectibus ad rependendam vicissi- Christi pius infligit aspeelus. Aspectus aspectum
tudinem dilectionis. Et necessitudo haec,et vicissi- provocat: ideo tuo illuni tenta vulnerare prospectu.
ludo : necessitudo in sororis et sponsae nomine, Oculi tui semper ad Dominum, ut amoris ttti nuli-
vicissitudo designatur in vulnere. Magna necessi- bus capiatur, illaqucetur criniculis.
ludo sororis, sponsae major : illa cognationis, ista 5. Non tamen dicit, In oeulis, et in criniculis,
dilectionis. Ibi significatur quia dc uno sunt: liic. quasi in pluribus, sed quasi in uno : Vutnerasti,
quiaunum. Soror est, quia divinaeconsorsnalurae : inquit, cor meum, soror mea sponsa, vulnerasti cor
sponsa vero, quia in singularitatem assumpta per- meum in uno oculorum tuorum, el in uno crine colli
sonae. Expressa plane neccssitudinis baec vocabula tui. Si plures liabes oculos, omnes alios claudc; ut
sunt, quae vel naturam, vel graliam sonant. Quan- hoc uno utaris, quo solo dilectum intueri soles, et
ttun amare oportet, quae tanlis aflinitalibus foeiiera-P quo solo vales. Qui directius iutueri voltint, alterum
tam Christo se novit? Quanlumcunquc amat, nor oculum claudunt, alterum intendunt, et eum ipsum
amat, sed redamat. Ipse enim prior dilexil no; quo cernunt slringunt, ut striclo efficacitisconiem-
(/ Joan. iv, 10). Amor ad illum noster quantumcun * plenltir acumine. Oculus litiis uuus rsl, si purc.s
que propensus fuerit, non iinpendilur, sed rependi est : unus est, si ad plura non csl: unus est, si
lur : debittts est, non gratuitus; aequari ei, qui jau quodam modo siniplilicalus et strictus et dircctus
impensus est, amori non potest. Et quonam mod< in uuum est, non fissus, non diffusus, non sparsus
mereri potest, quomodo obligare potest qui m in iTittlta. Oculus luus unus est, si intendis et iu-
plene quidem solvere sufficit? Non potcs, sponsa tueris seniper in unuiii, ct in illuin unum. Denique
amalori luo vicissiludinem plenam rependere. Ips< si ainoris octilus est, unus est. Unam, inquit, pelii
tamen non desinit superimpendere. Qtiod impendi a Domino, lianc requiram, ul inhabilem ih domo
tibi, nondumplene solutumest, tamen obligatura s< Domini in longitudinem dierum, ut videamvotttpta-
putal. Quidquid illi rependis, amoris, non accipi tem Domini (Psal. xxvi, 4). Oculus iste unus est,
quasi debitum, sed quasi gratuilura. Quasi provo unum petens, et iinum prospiciens. Et in uno crine
calum ad dilectionem se persentit, dum cor suun 99 f0"* ,M!-Non oportet ut crines fluitent, ut sine
vulneratum fatetur. D lfige evagentur, et sparsi et errantes oculorttm ef-
2. Quid est hoc miraculi, fratres? Nonne beatan fundantur luminibus. Non decet ut strictus sit ocu-
hanc reputatis anirnam, quae ipsum cor Domin lus, ct crinis laxus. Oculus enim offenditur, cum
nostri Jesu Christi piis affectibus transfigit et pene crinis effunditur. Si intentio in oculo inlelligitur,
trat? Acutus et effieax, et vere violcnlus aflectui quid in crine nisi cogitatus designatur? Vis unum
ille est, qui tuum, Jesu bone, meretur et move habere utrumque, et crinem et lumen, et intentio-
affcctum. Magua et violenta estvis charilalis, ipsun nem et meditationcm? Cujus esl in lege Domini vo-
affectumDei attingens et penetrans, et velut sagitl: luntas ejus, et in ea meditatur die ac nocte; iste
jecur ejus transfigens. Qtiidmirum, si regnuiii coclo- ctiam in volunlate uniformi unum possidet oculum,
rum vim patitur? (Mailh. xi, 12.) Ipse Doniinusvio ct crinem unum in meditatione. Alioquin, si unifor-
lenti ariioris vulnus sustinet. Sed vide quiotis jaculis mis et simplox intentio in Deum tibi non fuerit, si
viilnerctur. Vulnerasli, iuquit, cor meum in utu cogilationcs tuse sine disciplina fluitent; intentum
ocul rum luorutn, et in uiiocrine colli lui. Ne |)ar retundunt oculum et simplicem intentionis diver-
cas, sponsa talibus Sponsum teiis»appeiere. Aspv- ltcrant aciem, et cor dissipant peregrinae et indisci-
clilius oiis quasi spiculis utcre. Nofi in hoc ncgolir pliuala; mentis vojni.itinnes. Iiiteniioni purse cwgila-
157 JN CANTICASERMOXXX. 158
tus respondeat, unus sit, sicut et illa uniformis cst. j|A sponsaeambitioso comptoset collectos ornatu? Magis
Bonus enim crinis qgi fusus non cst, non incultus, subest plangendi copia quam applaudendi.
ged collectus in unum, et collo inhaerens, collo 6. His diebus cernimus divulsos misere ctlaceros
ulique illi de quo dicitur : Collum tuum sicut tur- sponsae crines, et inter se pugnare Ecclesiae plebes
ris, de qua mille clypei dependenl(Cantic. iv, 4). pro Ecclesia. Cernis hoc et tu, Jesu bone, et nihil
4. Collum lioc sacram Scripturam intellige, per ,« movet ista divulsio ? non te sponsaetuae vulnus
quam ad nos divinse nuntia voluntatis verba pro- tam grave vulnerat ? Si unitas ad gratulationem cor
fluunt. Bene ergo crinis colli, cogitatus assiduus in tuum vulnerat, dissidium ad compassionem vulne-
lege Dei. Ideo colli dicitur, quia omnis cogitatus rare te debet. Movet te unitatis et uniformitatis di-
tuus, omnia sensa tua et intellectus tuus sacro non spositio : moveat te eorum quae unita fuerunt dissi-
debent praejudicare sermoni, sed ex ejus prsescriplo patio. Divisi sunt crines tui et disparati ab invicem,
pendere, et prodire ab ipso. Quod si divisi et quasi imo et contra invicem. Utrique a sponsae 100 couo
laceri sunt crines tui, et nibil in se compositionis pendere se jactant, et de proprietate gtorianles alios
habentes; collo licet inhsereant, non tamcn placent a se divellere tenlant. Novit Dominus qui sunt ejus,
fponso, nec ejtis cor vulnerant; non movent affe- et discedat ab iniquitate omnis qui nominut ncmen
ctum, nec gratiam merentur. Utrumqueexigit, utet R I Domini. Geminum boc habens signaculum, ut Pau-
couniti sint, et collo inhaereant. et obtineant in se Ius loquitur (// Tim. n, 19), immobilismanet sponsa
tam ordinem, quam auctoritatem. Quid cnim profi- ipsius inter impias raanus undique couvellentium
cis, si meditationes tuae in lege Dei sint, et ipsae in illam et lacerantium. Beges terrae et principes con-
se ipsis sine lege sint? Sine bge sunt, quae sine or- venerunt in unum adversus Christum Dominum
dine sunt, et passim feruntur. In uno, inquit, crine (Psal. n, 2), et adversus sponsam ejtts. Sed sponsa
colli tui. In collo, sacri sermonis aucloritas intelli- Sporisum novit, ut non sequatur alienum, sed
gitur, quse cogitationes informet: ordo autem in ipsum. Non ignorat se ipsam, non ignorat cujtts
unitate. Bonus enim ordo, ubi colliguntur in idip- sponsa sit: ideo non vult egredi, nec abire post
sum, et ferunlur in unum, et in unum illud quod greges sodalium. Et si sodales fuerunt, jam quidem
non aufertur. Vel ideo dicit, In uno crine cotli tui, non sunt. Exierunt ex nobis, sed non sunt ex nobis.
ut liberam et revelatam significet sponsae faciem. Quomodo sodales sunt, qui amici non sunt? Amicuf:
Crines enim pro velamine habentur. Vult ergo in enim sponsi stat et audit, et gaudio gaudet propter
sponsa exertam et revelatam faciem ad speculandam vocem ejus (Joan. 3, 29). Isti vero non audiunt nec
gl&riamDei, ad intendendum sine offensioneoculum gaudent ad vocem sponsi, scd magis ad voccm im-
contemplationis : ideo commendat crines composi- peratoris Romani. Nisi (quod verius fatemur) non
tos, et reduclos a vultu ad collum. tam gaudent, quam timent ad rugilum ejus. Sed
8. Quid hoc in una singulariter intclligimus ani- novit Dominus qui sunt ejus, non qui sunt lrapera-
ma? Derivemus hunc sensum ad Ecclcsiac statum. toris. Ideo moveri non possunt ad fremitum Leo-
Gratius est enim quod commune est. Denique nihil nis (5),quia immobilidivinaenotitiae conlinentur si-
sponso gratius communitate, imo unitate crcden- gnactilo.
tium, et compage Ecclesise. Multa bona in sponsae 7. Bonum enim signaculum notilia Dei. Notitia
cumulavit praeconium, quibus se deleclaltim osten- quae secundum propositum est, secundum quod vo-
dit: sed nunquam sic expressit congautlentis affe- cati sunt sancti. Firmum csl signaculum hoc noli-
ctum sicut hic, ubi et luminis crinis commemorata tiae ejus, quia nihii ei deperil. Non tantum non de»
est unitas. Quomodo non maximum erit ejus gau- perit ei nihil : sed ipsa salvandos parit, ipsa praede-
dium,ubimaximum conservatur mandalum? Manda- stinat, ipsa signat quos suos esse velit. Geminura
tum, inquit, novumdo vobis, ut diligatis invicemsicut signaculum, divinum propositura, et humanum stu-
dilexi ros. OculiEcolesiae,doctoressunt,quos qui lan- dium : divina providcntia, et bumana diligentia.
git, tangit pupillam oculi Domini. Crines vero, ple- iQ Nam de diligentia subdit Aposlolus : Et discedat ab
bes credentium. In ulrisque est sponso grata unitas. iniquilate omnis qui nominut nomen Domini. Vide
In Itoc, inquit, cognoscenlomnes quia mei eslis disci- duas hujus signaculi partes : unam divinsetantum
puli, si diteclionemhabueritis ad invicem (Joan. xm, ; gratise.alteram et graticeet libertatis; illam propositi,
34, 35). Consensus duorum vel trium preces impe- hanc adjulorii. Secunda hsecpars libertatisnostrse in-
trabiles facit (Matth. xviu, 20); quanto magis totius firraum arbitrium dirigil; nam prima prsedestinando
Ecclesiaein Christo consensus? Quomodo non impe- disponit. In prima quisuntejus Dominus prscvidendo
trat unitas, quaeipsum cor Doraini penetral? Vulne- novif: in secunda nobis innotescit. Illa causa, hsecest
rasti, inquit,cor meum, soror mea sponsa, vulnerasti illius effectus. Illud signaculum immobile cst; hoc
cor meum in uno oculorum luorum, et in uno crine probabile. Illud signaculum est, istud signaculi si-
colii lui. Quid enim in tolo mtiiiebri ornatuplus al- gnum. llla radix est, hic fructus; ct a fructibus istis
licil el aflicit amantis affectum, quam crines compo- cognoscetis eos, qui nominant nomen Domini. Nara
sili ? Sed quid conamur laudibus cumulare crines ipse in Leneplacito suo novit qui sunt ejus, et ponit

(3) Alludit ad antipapam Petrum Lconis.


«Bi> GILLEBERTI ABBATIS IC.0
eos ut fructum hunc plurimum afferant. Ideo dicit, ALmedium i relinqutt: aut colligis cum illa, aut certe
Discedat ub iniquitale omnis qui nominat nomen Do- < dispergis; autcum illa es, aut contra iliam. Tu au-
tnini: qui ejus esse se dicit, non discedat ab unitate. tem i dicere (ut aitint) soles: Si non vis dispergere
JNec<ii.<cedere potest quisquam illorum qttos divina mecum, sallem non colligas cura illis. Si non esme-
formavit et firmavit notitia. Denique et capillus de cum, sallem non sis conlra rae. Sufljcit.si uccnoster
capile Ecclesise noq peribit. Capilli enim ejus omncs sis, ncc adversariorum (4).
numerati sunt, omncs signati signaculo prsedesli- 9. Sed non ita noster Jesus, qui ait,. Noster
nantis notitiae. Sine pcenitentia.est ista nolitia : ideo es, an adversariorum (Josue, v, 15 ?) medium nil
firmum stat fundameutum, Doniini habcns signa- relinquens, Numquid, Jesu bone, non est resiua
culum, divini propositi adjulori.um, el arbitrii 110- in G.alaad? Quare ergo non est sanata, Domine,
stri conaUim.Islo qui Ugantur crincs signaculo, non eontritio sponsae tuae (Jerem. vni, 22), vulnus
paleril eos quisquam raperc de capite sponsae,.ln et livor et plaga turaens non est circumligata,
manu tua, Doinin;, omnes crines spoi:s;e, et non nec curata medicamine, nequefota oleo? (ha. 1,6.)
rapiet eos quisquam de manu tua. Tene, Jcsu bone, Polasti, Domine, satis dilectam luam vino cotn-
quos tenes, et rt collige quos nosti: et qui tuum se ." pttnctionis ? quando oleo fovebis, oleo sancto tuo ?
novit, qui dicit, Domini ego sum; qui nominat no- Oleum aulem peccatoris non impinguabit eam.
men Domini, disccdat ab iniquilate, accedat ad uni- Nam et qui ex adverso sunt, oleuin habere se ja-
tatem Ecclesi;e, ad unitatem capilis et corporis, id ctant. Quid enira nisi oleum vcndilant, dum blan-
est, sitcrinis colli, et crinis unus. diuntur, dum pollicentur honores, duin mttnera
8. Nihil sic sponsi cor vulnerat, nihil permavet proponunt ? Olcu.m istud non sanat, sed magis
oflecium, et animum penelrat, quomodo unitas scindit. Ideo, sicut vinum eo. um, ila et oleum eo-
sponsae, el ea ipsa iuter diripieniium servata, et riiin, jEqua htnce pensaoda sunt verha cl verLera
quasi solidala conatus. Episcopi religiosi proprias eorum. Renuit consolari anima inea ab uberibus
deserunt sedes, dc civilate in civitalem fugiunt a consolationis eorum. lpsi cnim sicut laraia nuda-
facie persequentis. Deodevoti et clerici, ct monachi, verunt mammas : lactant iiide catulos suos (Thren.
tribulalionibus et contumeliis affecti, rapinam bono- IV, 3), non Ecclesiae filios. Ecclesia euim mam-
rum suorum cu.m gaudio sustinent, cognosceutes se mas suas habet. Idcirco in laudibus ejus statim
meliorem haberectmaitentem siibsiantiani in unitalc sequitur : Quam pulchrm sunt mammm tum, soror
fraternae et ecclesiasticaecharilalis. Si cnim omneni mea sponsa! Revoca, Domine Jesu, filios tuos,
substantiam suam dederit homo pro charitate, quasi rC qui. aberrant, ad Iactis hujus dulcedinein; ut ex
nihil dcspiciet eam (Cantic, vm, 7). Quidara equi- ore laclentium perficias laudem, cum deslruxeris
dem liberlalem ecclesaslicae communioms muneri- iuiniicum et victorem. Ideo festina et ejice ad
bus redimunt. Bona rederaptio, sed venclitioturpis. vicloriam judieium, ut habilent in unum qui in-
Quid vcndis quod ipse condeninas? Si scbismaticos vocant nonien luum : quoniara in hac unitate maik
repulas qui a te separati sunt, non debueras pretio das benediclionem cl vilara per omnia saecula sae-
inductus erroris sui illis permisisse licentiam, Si culorum. Amen.
scliisma reputas,curlibertatem ejus muneribus ven- SERMO XXXh
ditas? Si autem ecclesiasticaeunitatis aptid nos ve- Quam pulchrmsunt mamnm tum, soror mca sponsa !
ritas est, quid illam divellere 101 tentas? Si Petri Pulchiiora sunt ubera tua vino, etc. (Cant. IV,
6edem successionis jure tenes, cur non Pelri senten- 10.)
tias vindicas in eos, quos schismaticos arbitraris? 1. Leniter sunt a nobis perstruigenda nunc
Pecunia, inquit, tua lecum sil in perdilionem(Act. ubera sponsae,quaesuperius non uno in loco studio-
viii, 20). Nunc vero dicis : Pecunia lua salva mihii siuspressa sunt; etnescio aji ex lofo expressa, For-
sit, auima vero eat in perditionem. Quomodo enim, tasse et niodo tacta novum aliquid nobis effun-
non perditio est, ubi ab unitate corporis separatio, l) I dai.t, Quis non avide et cum spe bona ad ubera
cst? Nec mihi, inquit, nec tibi sit, sed dividalur (III r curral, quae sic sponsus laudare curavit ? Haec
Reg. III, 26). Ita et tu pecunias (oltis, cum auimass ubera sunt, quorttm nos Pelrus quasi modo geni-
non potes. Tolle quod lollis : munera tolle libi, ani- tos infantes lac ccncupiscere hortatur (/ Pelr. n,
mas Ecclesiserclinque. Nam et ipsa nisi animas noni 2). Et commendatio praesens nonne vim quam-
quserit. Corporalia aulem apud te bona spargar.t, neB dam invitalionis videiur obtinere ? Quam pulchrm
bona animaedispergant lecum. Qui cnim non colli- sunt, inquain, mammw tuw,soror mea sponsa '.
git cum Ecelesia, dispergit. Signanter satis ait: Quii Non est simpliciter et sine expressione laus l.anta•
non colligit mecum, dispergit. Collectio I amque uiii- profusa, sed ipse pronuntiationis modus adniira
latis rationem conlinet, sicul dispersio iunuit sepa- tioncm ct oblectalionem profcrenlis demonstrat.
raliouem. Ecclesia cum sponso diccre novit: Qui ii Qttae tamen esl hujus ordinis ralio ? Cur post
non est mecum, contra mc est (Mullh. xn, 50). Nihil il oculum ct crinem staiim ad inanimas sermonem
(4) Non alius hic ntim. 8 pungi videlur, quam in fine sermonis: ubi ultorem antea legebatur, r.on
Alexander III, cui objeclus fuit a Friderico impera- Victorem, qusc gcnuina kclio est cx codice Valiis.-
tore antipapa Victor. Hunc auctor dcstructum cupit Clartc.
161 l.N CANTICASERMO XXXL 152
deflectit? aut cur in illis unitas commendatur, ir A iv, 8). His uberibus geminls erga subdilos abun-
his commemoratur pluralitas ? Mihi quidem in ca- dare debet, qui docloris et patris in Ecclesia lo-
pitulo superiori menlis quidam et cogitationum cum occupat; his muniri mammis a dcxtris et
excessus ad Deum videtur innui; sobrietas vero a sinistris, ui qui ei commissi sunt potentur a la-
et temperantia ad parvulos in isto. lhi unum ne- cte, et salientur ab uberibus consolationis ejus.
cessaritim est; hic sollicitudo, et sermo doctrinse Harum alleram reputa sinislram, alteram dextram :
partiendos in plura. Ibi intemperanlia fervidi amo sinistram, in temporalibus subsidiis; dextram, in
ris et cOllecta in 102 unum, et constricta, et spiriluali consoIaLione: qtii miscrelur, in hilariiale;
penetrans, ipstim dilecti pectus sauciat : hictem- qui tribuil, iri simplicitate (Rom. xn, 8), Qui juxta
perata doclrina, et sermo sobrius lacleo quodam Apostolorum prmcipem gregi comraisso providet
potn parvuios satiat. Vides quomodo nihil me- non coacte, sed spontanee(/ Pctr.v, 2), mam-
dium relinquitur in laude sponsae : sed cum Paulo mam hic sinistram exhibet:. et Ecclesiae promit-
autmenteexcedit Deo, autcondescenditnobis.C/wri- titur in prophetia Isaise, quod regum mamilla la-
tas enim, inquit, urget not (II Cor. v, 13, 14). Ad ctabitur (hai. LX, 16). Mamilla, inquit, et non
quid urget nos ? Numquid ad excessum ? Non utique Mamillis, eo quod regum est temporalibus prse-
ad excessum, sed adeondescensum. Resilla est voti, " cipue bonis Ecclesiam fovere : hsec cnim sinistra
haecobsequii • illic intemperanlis affectus summus, ejus est, in qua sunl diviiiae et gloria (Prov. m.
Iiic contemperanlis. Bonus odor plane haurire ibi, 16). Dexlra quidem mamilla sic nos Paiilus in-
et hic exbauriri. Primo ibi infundi, postea hlc ef- format: Consolamini, inquit, pusillanimes (I Thess.
fttnderi : inebriari ibi, et hic inebriare. Bona vi- v, 14); et, Consolamini eum qui hujusmodi est,
cissitudo talis, si tamen modo talis. ne abundanliore tristitia absorbeatur (II Cor. n,
2. Ordinatione tua, Domine, haec vicissiludo 7); ilem, Vos qui spirituales estis, inslruite hujus-
perseverat, vicissiludo contemplationis et consola- modi in spiritu lenilatis <Galal. vi, 1). Et, utila
tionis. An non beatus, cui omnia vilae momenu in dicam, sunt qui sinislram tantum mammam ex
hoc decurrunt, ut vel Chrislo vulnera charitalis oflicio habent, sicut ii, quos supra diximus, reges
-
infigat, vel pietatis ubera porrigat subditis? Ego, et principes. Et sunt quibus ex ofiicii sui jure im
si quando (si taraen aliquando) inebriatus ab ube*- pendet dexteram maxime praebere mamillam, sicut
tate domus tuae, Domine, distcnta ubera inde re- sacerdotes Domini et doclores, quorum labia cus-
porlare videor; lot, tam variis et tam molestis ex- todiunt scienliarn , et lex Domini requirenda est
siccantur negotiis incurrentibus, ut mox areulia ab eis ( Malach. ci, 7 ). Hi enim magis a subdiiis
reddantur, quae prius eruditiouis et gratiarum plebibus carnalia metunt, quibus spiritualia semi-
ubeitim lacte rorabanl.*Fclix quidem qui sanota nant. Qui vcro possessionibus cunctis renuntiant,
interpolatione aliqua talia in se continuat studia, qni rebus temporalibus valedicunt, se snaque omnia
ut vel in ipsura (ac si ita dicam) sapientise cor et monasterio tradentes, et ex toto in jus abbalis
secretarium penetret; aut ubera inde referat volu- transeunt, nullani sui sibi curam relinquenles de
eonsolalionis lactandi
ptalis illius ubertate referta. Sponsa plane est, quje caetero; tales titique gemino
novit hujusmodi variare vices. Ideo in laude ipsius sunt ubere. Ideoque neiitro hoc carere debent qui
velut detruncatum
post contemplationis excessum, de consolationis et talibus praesunt, ne mutilum et
doctrinse uberibtts scrmo statim contexitur : Quam videantur pectus gestare, una 103 deformitei raa-
pukhrm sunt mammw tum! Purus oculus, et pul- milla contentum. Qui vero utroque deslituuntur, lo-
chrae inammae. Ille sponso, et hae filiis sponsi. Illc cura hunc in Ecclesia et sibi damnose tenent, ct
ideo unus dicitur, hse plures : quia varia dehet quantuin ad alios periculose, ne forte lingua lac-
esse uberum temperatura, pro stigentium qualitate lentis adhaereat palalo, dum arentia sunt nbera
diversa. Vide qunmodo Paulus Judaeis factus est matris. Peregrina est plane hacclaus ab illis in prae-
Judaeus, et iis qui sine lege erant, quasi et ipse n senli facla ad sponsam : Quam putchrm sunt ntum-
sine lege esset, infirmus infirmis (/ Cor. IX, mm tum, soror mea sponsa! Simulque adverte,
20-22). Nonne veltit tot applicat discipulis ubera, quod non omnes pulchra; sunt mammae. Non est
qui se in tot trausformal genera ? Quid aliud mo- enim speciosa laus in ore peccatoris (Eccli. xv,
lilus esl temperatura tam mtiltiplici, nisi ul le- 9). Fiii, iiiqnit, si te lacttiverint peccatores, ne ac-
niter et lactis more teneris auditortun ejus doc- quiescas eis (Prov. i, 10). Vide quomodo qtiorum-
trina influeret animis ? Tot videtur abundare dam ubera non modo non vult speciosa haheri, sed
mamrnis, quot modis arle ingeniosa capacitali se vult suspecta. Idcirco isla commendat, ut bene no-
infirmorum coaptabat. Factus sum, inquit, in ris ad quae te debeas tulo confeire.
medio vestri tanquam parvtdut in medio parvulo- 4. Quam pulchrw sunt mammm tum! Meliom
rum, quomodosi nutrix foveal filios (I Thess. u, 7). sunt ubera ttta vino. Duo sunl quas ponit in taudd
3. Et si vultis, duas vobis mammas maternse uberum istorum ; pulchritudinem, et virtutem. Al-
pielalis assignabo; imo idem ipse Paulus assignat, terum convenit amanti; allerum lactenti. Quid
cum dicit quia pietas ad omnia ulilis est, consola- enim lactentis refert, si pulchra , sunt ubera, dum-
lionem habens vitm qum nunc est, et fuiurm (I Tim. modo sint ubera, et redundantia lacte salubri ? Pui-
103 GlLLEBERTl ABBATIS 164
cliritudinem ergo pro se commemorat; et lactis A j modice lamen, ut habeant auctoritatis quanlum sat
gfatiam pro suis. Et si non ipse melius sapis, pul- est, austeritatis nihil.
chritudinem ad conversalionis venustatem rcfer; 5. ldeo et vino meliora dicuntur ubera. Sic enim
ad doctrinam et erudilionem, quod restatin commen- in laude eorum slatim sequitur : Meliora sunt ubera
dationemamraarura. Dulcius sugitur.ubi vita vcnu- tua vino. Ubera gratiae, ubera consolationis, austeri-
stat sermonis virtutem. Et si spirituale aliquid tatis et duritiae vino meliora sunt, quia eflicaciora,
vis, et expressum de pulchritudine earum audire, el accommodata magis ad commulandum tristes et
ad mulierum te studia mitto, quae corporei decorisi exasperatos affectus, et ad confovendum imbecillcs
et cultus et operam gerunt, ct asseculae sunt artem. et teneros. Facilius movent, et fovent suavius. Ver-
Quid enim magis affectant in ornatum pectoris, bum enira dulce, et mitigat 104 inimicos, el ami-
quam ne mammae superexcrescant; et deformiter cos mukiplicat (Eccli. vi, 5). Dulce Evangelii ver-
flnitent, et pectoris ipsius occupent spatia? Ideo1 bum, duriitn Legis. Et vide quoraodo verbum dulce
excrescentes et fluitantes fasciis pecloralibus strin- effera gentiuni corda convertit, et quasi marinos et
gunt, naturae vitio arte medentes. Pulchra sunt• salsos fluctus in lactis saporem. Inundationem, in-
enira ubera, quaepaululum supereniinent, et tumentt quit, maris quasi lac sugenl (Deut. xxxm, 19). De
"
modice: nec elata nimis, nec taraen aequata carnii apostolis hoc diclum est sub typo Zabulon et Issa-
reliquae; quasi repressa, sed non depressa; leniter char. Ilodie quis arnarus et turbidus fluit ? ne
restricta, noiifluitanlia licenter. Hoc qtiidem exemploi despercs, adhibe ubera, instilla lac, forte et ipse
qui verba bona, verba spiritualia [Al. consolaloria] dc- cras laetetisfluet. Quis scit si non modica stilla totam
bet proferre, niulierum imiteluret studia, et indus- massam convertat? Dabit cnim Dominus verbum
triam.Castigatoutatursermone.verborumiioiifluitent evangelizanlibus virlule multa. Sterilis et infirma est
ubera, non sine lege ferantur; non pectus el quod- severitas legis; et sine gratia prsecipit, et sine venia
dam secretarium mentis magis occupent, quam or- punit, utroque ubere caret. In praefiguratione haec
ncnt; non habeant plus maleriae quara gratise; noni coiitinet, sed in actu non exhibet. Memento non
plus carnis quani lactis. Purus el prudens sit sermo pro1 Legis, sed Evangelii rainistrum te esse, ministriim
lempore.Aceedalhucpielas,etpulchritudinisnumeros Jcsu, qui in passione acetttm, et in ccena vini vete-
teneat. Non habeat plus oris, quam pectoris, nec: ris reprobavit acorcm. Novatianus non habet mam-
lactis fluxum patiatur. Ex pectore debent ubera pro- mam veniae, nec Pelagius gratise, Ille naturae inve-
dire, et inhaerere illi, non ipsum converti in illa. leratse et corruptse bona praedicat, et ad justitiam
Ex abundantia cordis os loquatur, loquatur-ex illa, Q ( stifllcere dicit: hic divinac naturae bonitatem tollit,
non lotuin efiundat. Restringenda sunt ubera, ne dtim pcenilentiani negat. Ille, ut sic dicam, revoeat
nimis extiberent. Videas aliquos dnm verba conso- petentes, hic non suscipit'poenitentcs. Vetuslatem
latoria plus aequo sectantur, in vana devolvi: et; ilie propinat, hic austerilatem. Non babet ejus do-
dum audilores longo pertaesos silentio, et quasii ctrina gratiac lacleant novilalem, nec hujiis dulcedi-
quadam subtristes acedia exhilarare volunt, pela- nera. Parasti, inqtiit Psalmista, in dulcedine tmt
lantis lascivia linguae post utilia profluunt ad scur- pauperi Deus (Psai. i.xvn, 12,11). Pclagius dives est,
rilia, et inodico frumento multum zizaniorum aut: non eget hac dulccdine: innascitur ei, non paratur.
praeserainanl, aut superseminant. Loquuntur pla- Pelagius dicit: Non indigeo : et Novatianus, Non in-
centia, et doctrinae panem in risu faciunt, sicut1 dulgeo. Atter prsedives esl, alter praedurus.Para, Do-
scriptura est (Eccle. x, 19) : sed paulo post risum, mine, parc. in dulcedine tua pauperi tuo, Deus: Tu
siiie pane, sine pane verbi salutaris. Non est adul- para, tu repara, et nonnisi in dulcedine lua. Magna
terandum verbum Dei (// Cor. iv, 2), nec admixtione: multitudo dulcedinis, quse de uberibus luis, Donnne,
corrumpendura peregrina. Suis sit conlentum ube- sugitur. Quoties post graves excessus ad ista acces-
ribus, uberibus utriusque Testamenti. Hsec tibi me- si, pressi instantius; et quantam lactis expressi co-
moriter in pectore haereant, haec tibi consolato- D I piam, tu, Domine, nosti. Ubi abundavit delicltim,
rium et quasi lacteum sermoucm ministrent, istai abtindavit ct gratia (Rotn. v, 20). Sufficiebat mihi
suggerant quod alii sugant. De peclore luo erum- ut divitiae compularentur, si vel mererer veniain : et
pant radicilus, ut non sint affectata quae dicis , sedi ecce abundavit el gratia. Mammarum pressi unam,
de puro et praecordiali prolata affectu, juxta illud • et utraque influxit ubertim. Ideo sponsa tua gratiae
lacte potala, et satiata ab uberibus consolationis,
Si vis me jlere, dolendum est didicit et ipsa ubera magis praebere quam vinum.
Primo ipsi tibi.
Meliora enim sunt ubera ejus vino. Vinurnvetustate
(HORAT.Art.poet. vers. 102, 105.) acescit: ubera totum novum, dulce totum effun-
Compassionis et congratulationis affectus intus na- dunt. Denique et timor foras miltitur, et charitas
scatur tibi, sed per Scripturae sacrse verba, ac sii nunquam excidit (/ Cor. xm, 8). Hoc est mandalum
uberajquaedam,ad educalionem audientium profluat. novum ejus, semper recens dulcedo. Non potest
Pudice quidem, ut in re seria; et pctulantia absit, amor esse, et dulcis non esse.
et serenitas adsit. Ad pulchritudinem enim mam- 6. Meliora ergo sunt ubera tua vino. Vintim non
uiaruiB accedil, si se paululum ailollaiit, et lumeant,, inalum, sed ubera meliora Meliora quidem sunt,
165 IN CANTICA SERMO XXXli. 1,;3
mixturam tamen non rctugiunt vinr. Nam in se- A ti dicum quod habeo olei vasis ingcntibus, atque uti-
quentibus aliquanto post dicet: Bibi vinum cum nani aliquis Elisseus jubeat, cujus virtus nostro
laete meo (Cantic. v, 1). Melius taraen si bibat lac proventuni bonum conatui tribuat (/ V Reg. IV, 1-7).
solum, et sine vino : quia in vino terror est, in ube- Quid ergo? nonne hic niulli assident Elisaei, multi
ribus compassionis et gratiae lene blandimentum. prophetae, aut certe filii prophetarum ? et hi oranes
Nam vinum licet in bono valeat et soleat accipi; jubent; et si merita inferius essent, numerus ipse
hic tamen ex coilatione ubernm aliquid durum et magni unius alicujus poterat vicem supplere, insti'-
forle significare videtur. Meliora sunt ubera ejus labo ergo aliquid de reliquiis unguentorum. Nam
vino; quia melior esl dnlcis et fraterna compassio, ipsa in capite libri copiose et suflicienter effusa inc-
quam indignairlis animi durus et immitis affectus. ministis, et forte fiex illorum nondum est exinanita.
Quasi non habentes ubera Paulus notat, quos sine Numquid et ego rnodo sum exhausturus illam ? Ne
affectioncvocal (Hoin. i, 51). Non potest in humano speretis id a me: nec enim praesumo. Fertilis apud
pectore uberibus carere pietatis sponsa sponso suo sponsam est unguenlorum apotheca. Non esl quod
adhaerens. Ipsi enim mons uber, mons incaseatus, dicatis : Exhaurite, exinanile usque ad fundamen-
monscoagulatus, inonspingiiis.Quomododetantalac- tum in ea. Ulinam contingat mihi in hac faece in-
lis copia nil sponsa capiet, cui beneplacitum est in hoc B
H figi, nec solum pedem inlingi in oleo, sicut scriptum
motiteliabitare ? Et si ii»hocmonie sineinterniissioite csl de Aser (Deut. xxxin, 24). Fralres, si non nie-
habitare nondumpossuinus.recurramusfrequenter: remur in olei dolium, in unguentorutn copiam, ctiiu
ascendamus, inebriemur uberibus. Sic enini Scri- evangelista Joanne imraergi, si non mereinur tam
ptura habet: Ubera ejus inebrient te omni tempore,et uherem unctionem; numquid despcrabimus vel in-
in amore ejus delectare jugiter (Prov. v, 19). Videle tinctionem, ntimquid sallem odoreni? Nam et odor
ad quem sensum uberum interpretationem defleclat: hic lantuin commendatus est. Et odor, inquit, un-
ad ebrietatem et obleclationem amoris. giientorum inorum super omnia aromata. Ubera pro-
7. Quid necesse est diulius in quaerenda uberum sunt ul crescas, unguenta ne deficias. Meliora sttut
ratione morari? niagis vero quaeramus ipsis iue- uberu lua vino, et odor unguentorutn luorum super
briari. Melioraenim sunt ubera vino quia raelior omnia aromata. Et ut hodiernum capilulum cum
esl misericordia super vitas (Psal. LXH,4) : meiior hesterno copuleraus, dicaraus ubera tenerorum esse,
esl amoris affectio quam afflictio carnis, et lacteus uuguenta fortium.
potus spiritualis novitatis, compunctionis vino. Ibi 2. Conferamus inler se ista tria : vina, ubera,
enim ostenduntur et gustantur dura, dum vetus unguenta. In vino, veleris hominis defeclio; in
homo repellitur et destruitur : hic in novitate vitae, ^" ubere, novi refeclio; in unguenlis, quaedam delecla-
divini favoris lactea capimus blandimenta, nec fngae tio. Vino carnalis sensus inebriatur, et eonsopitur,
sed reiugii significaliouem. Bonum quidem vinura, et obruitur; ubere novus nutritur ; unguenlis adul-
sed ubera duleiora : bona compunctio, sed melior tus deliciatur. In primo bomo vetus conlicitur; in
unetio. Odor enim unguentorum tuorum super secundo novus reficitur; in terlio jam appropin-
omnia aromata. Jam studia 105 vestra ad audien- quans ad perfectionem ineffabili Laetiliaallicitur. An
tlum redintegrata video. Avidilatem vestram excita- non ordo bonus, ut de refeclione ad delectationera
vit odor ungucntorum sponsae. Indiscreta quadam accedas, post laclis primitias ad unguentorum deli-
esurie illa vultis hodie uberibus superaddi: date in- cias? Et a principio Cantici hujus utraque ista, un-
ducias usque mane. Hodie sufliciant ubera, crastino guenta et ubera, et commemorala et copulala siint
accedemus ad unguenta, eo votis nostris praeslanle in praeconiissponsae. Nec exigua horum gratia, qtise
effectum, qui uberum el unguenlorum sponsae suae toties replicat in laudem dilectse, non contentus
et commendator est et dator, Jesu Christo, qui vivit commemorasse semel. Nonne delectatum putas lau-
el regnat in sseculasacculoiuin. Amen. dibus istis, quas lanto affectu, tam frequenter recen-
SERMOXXXII. D set? Est et quod ad te trahas de tanta sedulitale
T,
Meliora sunt ubera tua vino, et odor unguentorum ileratae laudationis : invitationcm tuam puta hanc
tuorum super omnia arotnata (Cant. iv, 10.) iterationem. Curre et tu in odore unguentoruin isto-
1. Exiguum est raihi olei et unguenti, fratres, et rum; imo cura magis ut haecin te unguenta redo -
vos hodie vasa afferlis tanta, tam vacita? Nec diica- leant, ut el tu audire dignus sis, quia orfor unguen-
tis ad injuriain, quod vacua vasa vestra dico. Ego torum tubrum super omnia uromata. Nec tantura se-
non inania per hoc, sed magis capacia vplo intelligi, mel hoc audias, sed iterato has tibi laudationes os
eo quod et avida, et idonea sint vobis ad capienduin dilecli loquatur. Recentia in te sinl et quasi nova
ingenia. Qttis ista implere stifliciat? Attenditis ad semper unguenta : non arescant, non exsiccentur,
unguenta sponsae, quanta sit illi aromatum copia : non exinanianlur. Oieum exinanitum nomen dilecli.
quasi non et instrumenli habenda sit ratio, pcr Sed vide ut exiiianiatur usque in te, non exinania-
quod ad vos manare debent. Copiosa quidem mate- lur a te. Bonum est, si cuin sponsa inchoes ab un-
ria; sed nihilominus attendite quid minisler queat. guentis : sed non bonum nisi consummeris in un-
Fiat quod vtiltis : non causabor inopiam, ne vos me gnentis. Alioquin tibi dicit Paulus : 106 Cum SP'~
non observatse sponsionis incuselis. Instillabo mo- rilu cmpcrit, nunc carnc cotisummarit (Galat. m, ?)•
i',7 GILLEBERTI ABBATIS IGS
Bene ungeris, si splrku ungeris. Ideo sic ungere, ut, A rit eara. Omnes emm resurgemus, sod non eint.w»
caro in te imniutelur prepter oleum./Meum non im- immutabiraur (/ Cor. xv, 51).
mutetur aut minuatur propter carnero. Oleum, imoi 4. 0 quanta virlus ungucnti illius, a ctijus lacie
etunguentumnon deoapite tuodiscedal,sed exuberett corruptionis tara vetustac jugum computrescet, et
etdescendat usque ad pedes : quia utraque in Christo» caro quaeconsumpla fuit a suppliciis, revertetur ad
Jesu non tam uncla quam perfusa sunt unguento. ln- dies adolescentise suse, adolescentiaequse non disce-
tret oleiim intcriora lua, ipsis imbibatur afteclibus,, dat alia aetate succedente. Eflicax omnino unguen-
ut carnalilas oninis in te mutetur propter oleum. tUm, per quod tam inveterata sanabitur conlritio, ct
Ei:it enim quando et caro imrautabilur propter• tam annosa sanies in sanitalem incorruplibilem
oleum. Unctus est et perfusus cdeo laetiti* prae ; converletur. Ecclesiae proprium est hoc unguen-
consortibus suis (Psal. XLIV,8). ldeo solus anle re- tum : ideo Christiani dicuntur filii ejus a Sponso suo
surreclionis lempus diccre potuit; Caro mea immu- ChristO) id est unclo. Et jarn acc: pimus boc un-
tata est propter oleum (Psal. cvm, 24). Jure antici- guenturn in Baptismate. S;;d sicul ibi operatum est
pavil communis horam iminutationis caro iminuniss ad sanctifieationem, ila et in fine temporum opera-
a carnalilale. 0 hora oplabilis, o dulce uiiguentiim,, bitur ad gloriosam illam immiilalionem, quando
"
quando et per quod caro dissolula ascendet in incor-- caro immutala erit propter oleum. Quis scit si non
ruptionein! Nam anle illuiri staltim qttidni descendatt interim morbus sinatur desaevire, ul ex violentia
in corruptionem? morbi virtus declaretur remedii? Bene ergo un-
3. Vidistis hesterr.o die, fratres, aspexistis lacry- guenti hujus odor coramendatur, eo quod graliam
mabilibus oculis carnem miseram commutalam,, ejus, ac Si de longe adhuc, odoramiir. yuod aliud
carnem descendentem de corruptibilitale in cor- dabis antidotum tam eflicax ad miligandum omncm
ruplionem : et qtiidem satis Ienle et cura moraa rnentis, quae potest accidere, desolationem, quo-
descendentem, nec posse pcnitus corrumpi. Videba- modo fidissima spes est resurrectionis futurae, et fe-
tur velle, corpus quod occupaverat, haereditate pos- licis illius commutationis? Non habet doctrina Gen-
sidcre ipsa corruptio; el ne desineret putrescere,:, tilium resurrectionis credulilatem, et Judaeoruni
non sinehat perpulruisse. Cohibebat vires, quasi,i tradilio non tenet 107 qualitatem. llli non cre-
nollet suhstantiam celeriter consumere, ut diutiiiss dunt; isti minus plene, sed parum pure de spiriluaii
inlicere posset. Nam, cum fueril caro redacla in pul- |- resurreclionis gloria, et angclica similitudine stn
verem, quid habet ultra corruptela quod faciat?? tiunt. Genfdes unguenli hujns odorem non trahunt:
Omnis caro fenum, et omnis gtoria ejus quasi floss r Jtidaei quidem non ipsum et proprium, sed nescio
feni. Exticcatum esl fenum, et cecidit flos (Isui.i. qnem aliuin et adulterinum pro eo. Apud solam
XL,6,7). His verbis prophcta velocitatem dcfectiouiss Ecclesiam unguenti illius odor ct integer, el pro-
expressit, qua facile caro florida et vitali pubescens ,s prius existit. Ideo odor unguentorum ejus super
calore, et roseo eolore piilchra, sed de tern succisaa omnia aromata.
viventium, exsiccatur quidem subilo, sed non com- i- 5. Bona unguenta, impassibilitas et patientia. Per
putrescit tam cito. Ergo feni collatione celeritalem n iliam caro resuscitala laedi non poterit: per istara
subitae commutationis ostendit, non lentaectputridae g. mens pia inler provocaliones et injurias illaesa con-
corruptionis expressit horrorcm. Videres in illo ca- i- sistit. Per illam quieto et inconcusso jure carnis
davcre ossa quse tecta fuerant, qtiaedam denudata, i, nostrse terram haereditate possidemus : per hanc
qusctlamquidem adhuc non tam tecla quara polluta la vero, ipsam animam. In pulienlia, inqttit, vestra
el involuta pittrcdine. Grassabatur in carne miseraa possidebitis animas vestras (Luc. xxi, 19). Ipsa pa-
longa corruptio, et attingens a fine usque ad linem m tientia qttid aliud est, nisi velut quidam futurse im-
fortiter, miserabiliter dissipabat oninia. Poteram et et passibilitatis odor?IUic inala ntiila inferuntur: hic
ego dicere: Disponebat omnia carnis ejus, eo quod >d vero palienlia; beneficio,,ac si unguento quodam nii-
dissipalio illa nutiii divinae dispositionis serviebat.
it. D
I tigitorio, etiam quae illata sunt, non sentiuntur.
Misera commutalio, scd pulchra ratio, qua Deo p!a- a- Eflicax et utile omnino ungucntum, quod ct inter
cuit ut carnis gloria nonnisi per putiedinem dedu- j- carnis vexaliones animum ab injuria luetur, et eon-
caiur in pulverem. S;eviat mors, saeviat et grassetur rr tinet ne fatiscat, ne deliciat, ne laboret. Ego utilita-
ipsa corruptio in carnem humanara: depopuletur ar tem unguenti hujus prsedico, lu forte vohiptatem
cara quantum potest, deducat eam primo in saniem, n, quaeris. Ne in hoc quidem decro, et adhuc vobis
deinde in cinerem. Nam huc usquc polest, et non m excellentiorem unclionem demonstro. Omne gau-
amplius, quara in pulverem deducere, scilicet carnis lis dium, inquit, exislimate, fratres, cum in tentationes
gloriam: Non ad nihilum consumere valet carnis lis variasinciderilis (Jacob. i, 2). An noritibi videtur ex-
subslanliam, nec penilus consumere, nec perpetuo tio cellentiori unguento perfusus, qui novit in adversis
possidcre. Donec atteratur ccelum, non consurget ;et gaiidere, quam qui didicit in ipsis uon contristari?
(Job xiv, 12), sed tamen tunc consurget. Tuncenim im Minus enim est quo dolor excluditur, quam quo
eluindel Dominus de Spiritu suo super omnem car- ir- lsetilia suadetur. Denique et inimicos non modo lo-
nem (Joet n, 28), tunc caro sanctorum erit immu- u- lerare, sed et amare jubetur sponsa Christi. Diligke,
tata propter oleum, eo quod Spiritus Domini unxe- ;e- inquit, inimiros vestros (Lttc. vi, 35). Bona ergo eju*
409 IN CANTICASERMO XXXll. 17d
unguenta, quse in tristibus lselitiam redolent, ct A potest gratis suscipi, quod non cum gralia offertur.
hostibus dilectionem praestant. Dilectio enim major Charitas radix est: quasi ranu viriutes caeteraede illa
esl omnibus sacrificiis et holocaustomatibus. lderi pullulant; ct ideo pinguedinis illius parlicipes esse
odor unguentorum tuorum praecellit omnibus aro- debent. Quid prodest ramus in bOnaoliva, si non iii
matibus. Bonum plane orationis aroma, bonum in- eo sentitur radicis pinguedo ct gralia? Ita quidem
censum; sed audi quid Evangelium praeferat: Si nec virtutes, nec opera virtutum, si non in eis cha-
offers, inquit, munus tuum ante allare, et ibi recor- ritatis et dilectionis virtus redoleat.
datus fueris quia fraler luus habet aliquid adversum 7. Maria, cujtis etiam modo tibi nomen de Evan-
te, dimitte ibi munus tuum atite altare, el vade prius gelio sonuit, quid in ea aliud quam dilectio redole-
reconciliari fratri luo (Matth. v, 25, 24). Advertis bat? Dimisia sunt ei, inquit, peccata multa, quoniam
satis quomodo unguentura reconciliationis aromati dilexit multum (Luc. vu, 57, 47). Bonus hujus un-
praefertorationis. Quid esl reconciliatio, nisi iterata guenti odor, cujus gratia veteris corruplelae feioreui
atiiniorum dissidentium conciliatio? Et de concilia- delevit omnino, et totam Ecclesisedomum suavitate
iione et charilate fraterna dicit tibi Psalmus : EcCe grata perfudit. Dum esset Rex in accubitu suo,
qitam bonumet quam jucundum, habitare fratres in nardi pistici alabastrum confregit, et effudit super
unum! (Psal. cxxxn, 1.) Hsecest excellentior via •8 J caput recumbentis (Marc. xiv, 5). Et nardus illa de-
juxta Paulum, et aliis major charismalibus (/ Cor. dit, et adhuc dat, et in finem sacculidabit odorem
xn, 51, et xin), quasi cunetis aromatibus. Unguen- suum. Boniim in ara pectoris sui Christo domino
tum hoc descendit de capitc in barbam et oram ves- incendit aroma, ac si unguenlum exinanilum cor
timeiiti (Psdl. cxxxn, 2). Chrisltis enim capul no- ejus, et liquefactum flamma charitatis. Sepulto Do-
slrum prius dilexit nos, ut nos diligamus eum. mino, vide quam ofliciosa, quam sedula monuroen-
6. Ideo et sponsa se currere dicit in odore unctio- tum frequentat. Itet redit, videt angelos, apostolos
his, id est in aemulationedileclionis, Non dicit, Un- invital, abeuntibus illis non abiit illa. Ardens est,
guenti; sed, unguenlorum: eo quod gemina sit di- inquit, cor meum; desidero Videre Deum meum :
leclio. Una, qua diligimus ipsum, quoniara ipse qnaero, el non invenioeum. Norinetibi anxielas ista
pViordilexit nos: alia, qua diligimus invicem, sicut quaerentis, exiraiae dilectionis videlur odorem spi-
et ipse dilcxit nos. Utriusque dilectionis habemus rare? Haecverba dum in ejus memoria cantantur,
ab ipso et exemplum et donum. Ipse cnim dilectio- nonne qui cantant et ipsi quoque inflammantur?
liis el viairi nionstrat, et ministrat virtutem. Ideo Denique ct ipse Jesus, qui desideratur, unguenti
scriplUmest: In odore unguentorum ejus curremus illius fragrantiam odoratur ; et quasi currit ad illara
(Canlic. i, 5). Ipsa conuexio et suavitatis, et amor in odore vehcmenlis amoris. Quidni ad cognata li-
Patris, et Filii, et mutua coraplexio per Spiritum benter recurrat unguenta? Quasi in matutino festi-
amborum, nonne grato nos odore perfundit, et ad nat ad illam, et surgens manc prima sabbati, primo
similem nos invitat aemulalionem,ut et nos unum apparet Mariae(Id. xvi, 1-9), et ungit eam oleo lse-
simus, sicut et ipsi unum sunt? Felix quidem qui titise praeconsqrlibus suis, dum sejam resurrexisse
sequilur et currit in odore cbaritatis illius, suavi- manifestal in gloria. Jam aromata illius in unguenia
tatis iUius, dileclionis illius, unctionis illins. Ipse convertit, et desideria ejus in delectationem com-
enim Spiritus uirosque quasi perungit, quos lanta mutat,
amoris dulcedine conjungit. lrnitemur unctionem 8. Aroma mihi videtur offerre, qui orat et optat.
istam, curramus in ejus odore. Divinse illius et es- Tunc autem unguento perfunditur, cum ejus quem
senlialis unitatis semula cst, et qtiasi imago fraterna amat, potitur copia, cum praesentia delectatur. Bo-
charitas, et qusedam velut umbra unguenti illius et nura quidera orare et desiderare Dominum; sed
dulcedinis,et amoris mutui, Ecce enim quam bonum amare, et habere, et frui melius. Et, ut ila dicam,
ct quam jucundum, habilare fratres in unum! Sicut cum non habes, bonum est mendicare, sed melius
unguentum in capite, quod descendit (Psal. cxxxn, p] manducare* Si potes absentem amare, quanto magis
1, 2), etc. Atqtw utinam de capitc nostro, quod[ ciim adest, cum copiam sui indulget, cum experien-
sursum est, qusedamunguenti istius in nos umbra, tia dulcis alimenta ministrat araori? Tunc enim et
descendat, ut et ipsi audire mereamur, quoniam, spiritualius et profusius ungitur anima, cum illi qui
odorunguentorum ttiorum super omnia aromata. Pcr- Uncluscst spiritu etvirtute, arclius jungitur. Tunc
curre anirao virtutes reliquas, usum et opera sin- praecipuedilecto placet, tunc suavius redolet, cum
gularum recense; nihil in illis tam suaviter redolet; tota fuerit in ipsum transfusa, cum adhaerens illi,
quantum pura de corde charitas. Quem odorem tibii unionis fragrat unguento, unguento illo quod de
spirent jejunia, quem odorem 108 elecmosynse, sii sponso redundat in sponsam. Jucunde Omninoet
non in illis charitas olet? Gastilns ipsa et tolerantiai suaviter redolet cohabitatio ista in unum, ticut
passionum, si non fuerint charitate condita, qttid unguentum in cdpite, qttod descendit, etc. Ideo odor
tibi suavis odoris refundent? Si tradidero, inquit; unguenlQrym.ejus super omnia aromata. Et si un-
Paulus, corput meutnila ut ardeam, et quasi aromai guenta ipsi'etiam sponssealia sint; nulla talia sunt,
incensum liquescam lotus in igne, charilalem autem quale illiid quod descendit in ipsam, hora hac
non habeam, nihil mihi prodest (I Cur. xm, 5). Non maxirae qua dilecto cohaeret, quando inter ejus
PATROL. CLXXXIW 6
171 GILLEBERTIABBATlS 174
ubcra moratttr, quando cubat in secrelario eordis : A Domlno, quod nec oleo quidem caput cjus perunxe-
denique quando rex est in accubitu suo, lunc nardus rit, cum illa caput ejus perfuderit unguento (Lue.
sponsaespargit odorem suum, odorem bonum super vu,46). Vides quomodounguenla oleo praeferuntur,
(.mnia aromata, udorem sponsi, magis vero odorem et odorifera unguenta? Nam prseter hoc quod un-
sponsum. Ipse est enim dilectae suae unguentum, clionis habent effeclum, quodam odoris spiritualis
ipse est odor : nam ipse in dilecta sua complacet heneficio praerogant. Unctio quidem parcior est, sed
sibi, ipse redolet. Atquc utinam unguentum hoc dc fragrantia se diffundit in plures. Etiam qui solus
capite'nostro non discedat, et odoris ejus fumus ungitur, non solus odorat. Virtus ista communis
ascendat de cordibus noslris in saecula saeculo- est, si in omnes se spargit. Ergo unctio tibi, odor et
rum. Amen. aliis et tibi. Bene ungituret bcneredolet, qui diligit
SERMOXXXIII. bona coram Deo, et providet bona corara horainibus.
Odor unguentorum inorum super omnia aromata. Gaudete,inquil Paulus, in Domino semper; et iterum
(Cant. iv, 10.) dico, guudete : modestia vestra nola sit omnibus ho-
1. Dies ista DominicacResurreclionis annua cele- minibus (Philipp. iv, 4, 5). Gaud.um ad unguenta,
brilate solemnis, de unguentis repetito tractalu me modesliae notiliam ad odorem referlo. Audi quo-
B
compeHit instaurare sermonem. Veniunt hodie mu- modo ipse Paulus odorem ad notitiam trahit. Et
licres cum aromatibus (Marc. xvi, 1), venit et Nico- odorem, inquit, nolitim snm per nos manifestat in
demus ferens mixturara myrrhsr 109 et aloes quasi omni loco (II Cor. n, 14). Bonum ergo unguentum
libras centum (Joan. xix, 59) : Maria Magdaleneipsa etbonus odor, spirilualis in Doniino exsttltatio, et
prsevenit ungere corpus Jesu in sepulturam (Marc. modesta exhibitio : laHiliael notitia. Bene ungitur,
xiv, 81.Videlis quanta mysteria celebrantur in un- cui Dominus in conscicntiae interioris gaudio pla-
guentis. Magna mystcria, et quis ad islaidoneus? cet, qui dcleclalur in ipso : ct bene olet qui cura
Quis digne uugueiitoruin assignabit distinctionem, Paulo omnibus per omnia placet (/ Cor. x, 53), et
proprictatem exponel? Dispuiatio haec experientis non placet nisi in Domino ; in cujus modesto ha-
est, non conjicientis. Non est enim facile cuiquam bilu, discreto opere, sermone docto, interioris ala-
de unguenlis tractare, nisi quem ipsa docuerit un- critatis etgratiae fragrant unguenta. Bene ungitur,
ctio. Hodie unclus cst Dominus oleo lactitise prae qtii gloriatur in Domiiro: et bene olel, per quem
cnnsortibus suis, non tamen sine consorlibus suis. Dominus glorificalur coram hominibus. Et ipsi qui
Quoinodo enim consors csl, qui non congraliilatur, redolet, odor suus suaviler fragrat, si non gloriatur
non congaudet, qui resurgenti non consurgil in no- .-<se
( ipsum commendari, sed per se Dominum.
vam laetitiam? Opportuna quidem occasio de un- 5. Odor unguenlorum luorwn super omnia aro-
guenlis vobiscum disscrere, sed multo magisoppor- mata. Vullis iit inter unguenta et aromala differen-
ttma tinguentis redolere. Vos cxigitis a me sermo- liam vobis assignem? Ipse erg") sermo Cantici dis-
nem, etegoavobis ungucntorum odorem dcposco. linguere videtur, non reprobai-s aromata, sed un-
Qua ratione cura sanctis mulieribus Domini Jesu guenta praeponens. Quantum e 'go in consimilibus
frequentalis momimentum, si nullum spirituale de- cl eonjtnictis rebus invenire disiantise possuro, un-
fertis ad illud ungnentiim ? Caro Domini hodie glo- gtienla vioeri possunt dona gratiarum quae in Spi-
riose est immulata propter oleum. Nonne condignum rilu sancto conferuirtur: aromata vero ipsa officia
vidctur ul corda nostra immotenlur et convertan- quse devote referuntur. In operibus et in ofliciis ho-
tur in oleum spiriluale, in oleum exsultatienis ct nestatis quaedam naturalis species grata est, in un-
Iaelitiae?Institueram dc unguenlis sermonem, ct ecce guentis gratia Spiritus. Dominum Jesum legis un-
(lispulatio nostra haesit in oleo. Et quid oleo cuin ctum spiritu et virlule : ila et sponsam ejus in hoc
unguenlis? Multum quidem, et si non per omnem deouit assimilari, ut et ipsa spiritu ct virtute unga-
inodum idem est, accedit tamen ex parte aliqua et tur. Bona qtiidem sunt aromata virtutum, et per se
assimilalur eis. Oleum enim, quamvis non fragrat, D I redolere videntur: sed cumulatiore gratia fragrant,
mitigat tamen : non bene olet, sed bene ungeris ex cum de unclione Spiritus suavitatis 110 asper-
eo. Hic atitem non tam unctionem quani odorem guntur odorc. Opera ipsa et virtutes cum his qui
commendat in unguentis sponsae. Et odor, inquit, foris sunl communia nobis esse possunt, unguenta
nnguentorum tuorum super otnnia aromatu. non possunt. Denique etsi per se pulcbra sunt, pltts
2. Non omnis anima odoriferis abundat unguentis, placent citm proceduni de Spiritu. Quomodoviden-
sicui et mulier illa in Regum libro loquitur ad pro- tes opera bona glorificant Deum, nisi quia intelli-
rjhetam : JVonett in domomea niti paululum olei quo gunt quod ipsum opus bonum ei a Deo venit, et ad
r.ngar (JV Reg. iv, 2). Non habet haec mulier un- ipsum vadil? Si qua sane in mc bona sunt, gratiora
guenta odoriferis speciebus composita, sed oleum ad mihi quidem sunt, cum deputantur gratiae Chrisli,
•wctionem simplex et exiguum. Maria Magdalene, cum ejus in me unctio commendatur, cum Spiritus
«MHI Legis, sed evangelica mulicr, unguentum defert redolel, magis quam cum naturalis arbitrii prsedi-
nardi spicati pretiosi, nec exiguum, sediibram in- catur facultas, aul frucltts industrise. Denique sine
tegrara (Joan. xn, 3). Et ipse Simon redarguilui a iinctionc Spiritus, el nalura liberlate deslituitur (5),
(5) Vide scrm. 59, nn. 5, 4.
175 IN CANTICASERMO XXXIII. {74
ct virtus veritate, et opus merito. Nam sine gratiaa A . cordiara in munere; ipsa c.liam in mandato, ut sit
Spiritus et fide Christi, et voluntalis conatus effectul ministra miscrationum. Bonum quidem misericor-
caret, et virlus quoevidelur fucata est, et opus seter-- diam ministrare, sed mclius misereri. Misericor-
nae mercedis non assequitur fructum. Ideo odor un- diam, quam debes ex loco, ex aninio solve. Exprirae
.guentorum luorum super omnia aromata. Eteniml in te Christi affectum, cujus ofliciumet vicem susce-
qualiacumque aromata fuerint, non merse suavitatis8 pisti. Minister es ejus qui divcs cst in misericordia.
spargunt odorem, nisi cum in eis spirilualis gratiae ; Noli in alieno prsedurus inveniri. Eroga conversis
redolent et redundant unguenta. tuis unguenti hujus mensuram in lempore. Si in
4.Vultis ut aliquod vobis unguentum proponam, alicno infideles estis, quod vestruin est quis dabit
cujus odorsuper omnia ecclesiasticorum donorum, vobis? Affeclustuus sit inisericordiae: nam Domini
excellat aromata? Quis odor in Ecclesia suavius fra- cst effeclus veniae. Qui laesam conscientiam gestat,
.grat odore misericordiae et remissionis ? Quanti cu- teclum [al. caecura]vulnus sub peclorc, lulo se tibi
•currerunt in odore unguenti istius, et per hoc Chri- commiltet, si penes te unguenti hujus odorem prse-
slo concorporati el agglulinali sunl? Bene redolet[ senserit. Si sciretis quid est, Misericordiam volo et
quod veteris corruplelse et peccati ab antiquo inolitii non sacrificium, nunquam condenniasselis innocentes
sub momento delet fetorem. Mulier illa quse erat ini B I (Mallh. xn, 7). Non sic tu, Domine, non sic; non
civilate, Maria nomine, quam fetida erat quandoi modo non innocentes, sed ne nocentes quidem con-
accessit ad pedes Jesu in domo Simonis leprosi!; demnas, sed emendas eos. Emendabit, Hl inquit,
quantum ipsi fetebat Simoni, qui prsesenlise ejusi me juslus in misericordia, oleum aulem peccatoris
iion sustinuit borrorem portare! quam fetida, in- non impinguet caput meum (Psal. cxi., 5). Distinguit
qtiam, accessit ad Jesum! et eccejam in loto mundoi hic Psalmista inter oleum et oleura; inter oleura
et pcenitentiae, et dilectionis, et gratiae, quam re- adulalionis, et oleum miserationis. Illud demulcetet
portavit, spargitur odor. Non est sera gralia Chrisli: sauciat: islud demulcet et sanat. An non libi super
in ipso convivio quo mulier haec Domini pedes ri- omnia aroraata bene redolct unguentum, per quod
gavit, tersit et perunxit, et lota et extersa et per- universa delicta lam facile delentur? Filius illeju-
uncta est, et ipsius Domini testimonio Pbarisaeo nior in se reversus, unguenti Iiujus uberein copiam
prseferlur. (Luc. vn, 37 -50). Non est enim parca odoralus cst in patre de regione longinqua, et inter
clemenlia Christi, nec pigra quideni: plus rependit, greges porcorum patris ei coepit fragrare clementia.
et sub hora rependit. Quid mirum si poenitenli.oc- Ideo atlractus est, et currere ccepit ad palrem in
currit indulgentia, ubi ad posnitentiam patientia _ odore ungucnlorura ejus. Vide facilem, vide profluam
"
adducit ? Mulier illa deprehensa in adulterio et re- Domini Jesu gratiam: cum pcenitente filio gaudere
licta in medio, vide quomodo clementiam Jesu redo- eum oportel et epulari (Luc. xv, 11-52). Manet in
lebal, quae mcechiaeculpa prius felebat (Joan. vm, domo Zacchaci, publicanum in discipuhtum asciscit
3-11). Revolve Evangelium; ubique Jesum invenies (Id. xix, 2-10) :ct cum Lazaro post tumulum instau-
ct citum et copiosum ad veniam. Denique etsi qua- rat convivium (Joan. xn, 1-2). Quibus propitiatur,
triduanus mortuus est, et publicati criminis fama improperarenescit: dimidiata uli non novit clemen-
jam ielet: ubi Jesus evocat et educit de tumulo tia; familiarilalis in gratiam suscipit quibus indulget.
pravae consuetudinis, ubi Jesus solvit, et remissio- 6. Bonum ergo misericordiae unguentum, quod
nis infundit unguentum; statim a facie ejus fugil pcccata remitlit, praevenit merila, comitatur, accu-
omnis fetor antiquse putredinis. Quis enim retra- muiaf: super omnia fragrat aromata, eo quod omnis
ctabit quod non imputat Dominus? Quis tenebit er- Ecclesia sanctorura plus misericordia quam meritis
rata quse ipse remittit? Non potest male olere quod nitilur. Denique remissionis unguentum ultimum
ipse abolet. Domine, inqijit Martha, qualriduanus Sacramentum. Unguentum hoc et peccatoribus et
est, etjam felet (Id. n, 39-44). Erras, Marlha, Jesus justis et commune et commodum est. Nam sunt
uon tam fugit fetida, quam solet ipsum felorem fu- D rj alia quaedam specialia sanctorum, et solis ipsis ac-
gare. Exeraplum dedit Ecdesiae puae,ut, quemad- cnmmoda. Sunt enim unguenta quse sanant: sunt
modum ipse fecil uobis, ita et nos iovicem faciamus: unguenta quae fovent: sunt unguenta quse sancti-
haecilli reliquil unguenla. ficant: sunt quae delectant. Et prinja' quidem aagri-
5. Quanli desperantes semetipsos tradidissent im- tudinem depellunt; secunda jam sanis conferiity
munditiae omni et avaritiae, omniumque vitiorum alacrilatem; tertia sanctificant in opus miriisleriij,
praecipites se dedissent in gurgitem, si non medi- sicut regium, et sacerdotale unguentum: quartri
caminis hujus retraherentur odore ?« Tribularer, i non jam in opus sunt, sed in otiurii; non in adijni-
inquit, i si nescirem misericordias Domini (Resp. nistrationem, sed in amorera, sed in gloriam*.sed in
t Eccl. Dom. 1 Quadrag. juxla Brev.Rom.): » mise- delicias, sed in usum sponsi et sponsae. Boriumest
ticordias in capite, et misericordias in corpore ejus commorari in unguenlis; sed quoniam alibi satis
quod esl Ecclesia. Nam et ipsa accepit a Domino, disputatum est super unguentorum distinctione (6),
quod et filiis tradit: ipsa, inquam, aceepit miseri- unguendi modos nunc breviter distinguamus. Alii
(6) Bernardi scrm. 10 in Cant.
'73 GILLEBERTI ABBATIS 176
languntur, alii asperguntur, atii inungunlur, alii A guentum, ctijus, ut sic dicam, liquor carnem immu
perfunduntur. Relege Pentaieuchum, Evangelium tat, et odor spiritum recreaf.
revolve; et diversitates istas unguendi, qtias corpo- 8. Et ut summalim haec recapitttlemus, unctio est
raliler ct extcrius factas advertis, ad raores defleete. nicnlis exsultatio; odor, oratio., Unctio, spiritualis
Non ego nunc de natura ungucntoruin, sed de men- laetitia ; odor, quscdam eorum quae animo geslantur,
sura ago unguendi. Et alii quidem serael, alii ssepiu>, cxterior per famam notitia : unctio, intcrna delecta-
alii semper unguenta frequenlant. Bona quidem lio ; odor, quoddam de gaudiorum experientia desi-
copia, si adsit et grai.ia. Neutra deesse videtur in derium suaviter profluens. Ideo odor unguenloium
unguentis sponsae, nec suaviias ntc ubertas, qtio- luoruin super omnia aromala. Orane enim orationis
riim odor omnia aromata supcrat. incensum, etdesidcrii vehementiam excedit deside-
7. Ad Ecclesiam generaliler hanc laudem deriva- lium illud quod de coelestium blandimento gaudio-
vimus : ad specialem aliquam in Ecclesia personam rum gignitttr, et concupiscentia quae de Spirilus
declinemus sermonem, quaesingulari quodam amo- tinctionc quasi suavissimus qtiidam odor ubcrtim
ris ct familiaritatis bcnelicio, sponsse debeat no- exhalatur. Bonum hoc desiderium, quod vim habet
raine censeri, in q;ia non modo necessitatis, scd Grationis, et non habet afllictionis molestiam. Sponsa
dignitatis et voluptatis ubcrtim unguenta aspirant. est, cui privilegium hoc unguenli et odoris dcfcrttir.
Non hanc crediderim ego sacro ungttiiie vel lactani Quid mirum si praccellentiusredolet, quae specialius
in parte, vel respersain per parlcs , sed per- ungitur? quid liiirum si avidius optat, qtise gustat
fusam et perunctam abundantius in sponsi de- suavius? jEquum enim est ut amplius oret, qua;
licias. Copiosae penes hunc sponsum aromatum arctius haeret. Adhserens Sponso» unus cum illo ef-
ccllae eructantes ex hac in illam , sicut regales fecla est spirittis. Idcirco nonnisi Spiritus redolel in
oporlet habere divitias. Sed credibilc est excel- ea, qui unxit eam, cl orat pro ea affeclibus inenar-
lentioribus reginam unguentis redolere. Nihil tamrn rabilibus. Propterea odor unguectorum ejus super
nobis de virtttte unguentorum exprimilur, practer- omnia aromata. El in Apocalypsi iegis phialas ple-
quam quod solus odor commendatur in ipsis. Non nas odoramentorum, qum sunl orationes sanctorum
eloquilur quid effieiat unclio, delicias solas nicmo- (Apoc. v, 8). Aromata, sicut Exodtis docel, geminos
rasse contentus, ct eas delicias quse spiritualem nsa- in usus distiibuiiiilur; id est, clirisimuis, el thy-
gis charitalem accendunt. Unctio solo taclu sentittir, mianiatis (Exod. xxv, xxx).
cum fueritcarnisuperfusa.Odor vero, tacliim diffu- 9. Nonne libi videnlur eliam iiiinc in laudibus
giens, lantum spirilti senlin se patitur. Ei uugucnti (-, sponsae haec utraque conjungi? Unguenia ejus, ct
quiJem liquor sensim in inferiora liquatur : odor unguenta sunt, et odorifera valde : odor enim eoruin
vero cum omni facililale superiora petit, cerebro super omnia arom&ta. Uiiguentum, tit dictuin es!,
illabitur, sensuum scdem dum occupat, recreal. donorum perceplio : odor, de percepiioiie actio gra-
Mullo ergo subtiiior et sublimior, miilto magis un- liarum, desiderium aelernorum, et quidam inter sn-
guentnrum est odor quam liquor. Et in blandimenlo blimia bona sensus humilis. Oralio enira humilian-
sponsaemagis delicata et magisaccommoda spiritua- lis se, ipsas nubes penetrat (Eccti. xxxv, 21). Vides
libus oblectamentis, et faeculentiacminus habenlia quomodo ascendit odoramenlUm humilis orationis?
oportuit commemorari. Aiise unguentis et oleo indi- Ascendit Pharisseus ille in lemplum ul oraret: sed
gent, ul motus carnis aul railigcnt aut immutcnt. orationis ejus odor nescivit ascendere. Dona gratia-
Haecautem jam non in carne, sed in spiritu, ut Do- rum sibi divinitus collala secum reputat, et quasi
mini sponsam decetj spiritualibus abundat deliciis. tinguenla recenset. Non sum, inquit, sicut cmteri
Odor ungttentorum tuorum super omnia aromala. hominum, raptores, injusli, adulteri. Audis praequ'.-
Etsi solus odor commemoratur, forte non solus ope- bus unctum se gloriatur? gioria ejus in confusione
ratur : operatur et unctio. Qui sunt Christi, ait Apo- aliorum. Non magna gloria, magna tamen ipsi vide-
Stolus, carnem suam crucifixerunt cum viliis et con- j) tur. Ipsi redolet, non lainen super aromata, sed su-
cupiscenliis (Galat. v, 24). Ubi 112 unctio est, per sulphura caeterorum. Audisli quibus praeferan-
non videlur crticifixio necessaria. Illa morlificat, et tur : audi nunc quid in se gratiaepracferant unguen-
haeciramulat. Et quideni crucifixio doloris senstim ta* in quibus Pharisaeus gloriatur. Jejuno bis in sab-
habct, unclio lenitatem. Suavis unctio est, eflicax bato, decimas do omnium qum possideo, et si qttent
tamen, quae sine laesione olco exsultationis el Iseti- defraudavi, reddo quadruplum. Bona haec legis cle-
tise a cnrruptione carnem illaesain conservat, cor- meuta redolent, non evangelicam doctrinam [al. per- |
rtiptionem aufert, et cruciatum non importat. Do- fectionem]. Non jejunat per omne tempus, non re-
mini Jesu passionem ungtienta prsevcniunt,unguenta nuntiat omnibus quse possidet, ut non habeat unde
subsequunlur; ul discas et tu carnis tuae, si quis possit vel primitias, vel deeimas dare. Defraudata
est, cruciatum unguentorum exuberaniium perfu- reddit in quadruplum, non se patitur defraudari,
sione lenire. Bis unctus est, ttt et crucis non senti- uoii quod reliquum est cxponit partem auferenti,
ret injuriam; et resiirrectionis siwenovitatem conse- non acceptas se habere dicit injurias. Pharissee,
qtieretiir, et ut quasi per Iioc sacramentum spiritua- inter infirma opera supra modum tumes. Pharisaee,
IU unclionis gratiam comniendsrei. Bonum crgo un- non rogas, sed prope astanti Publicano injurias ir-
477 IN CANTICASERMO XXXIV. 178
rogas. Tti de te ipso perliibes teslimonium, exiguum A nat in oflicium, Spiritus et os aperit, et forutal in
est testimonium luum. Duo qusedam in oratione usum. Idcirco in laudibus sponsae, priusagit de uti-
lua non tani redolent quam fe(.ent, tumor et tepor. guenlis, deinde de dulcedine labiorum cjus; quia
Tumor est in eo quod Pttblicano improperas : tepor ctsi dulcia loquitur, non ipsa est quse loquitur, sed
quidcm, qttia o.mnino nihil rogas. Quomodo enira Spiritus sponsi qui loquitur in ea, Denique audi
non tepebit oratio, elationis vento et inanitale satia- quid ipse sponsus Jesus priraitivae poliicetur spon-
ta? Pharisaee, non oras, sed effers te ipsum. Tu de sae, id est Apostolis, qui primitias Spiritus acccpe-
te ipsoperhibes testimonium, et testimonium tuum riinl: Ego, inquil, dabo vobis os et sapientiam, cui
noii est verum. De operatione tua exiguum est, de t)on poterunt resistere omnes adversarii vestri (Luc,
praelatione non verum. Audi enim lestimonium Ve- xxi, 15). Magna quidera virtus sermonis divini, et
ritatis : Amen, amen, inquit, dico vobis, descendil adversantes revincere potest, et non adversantes al-
hic juslificatus ab illo in domum suam (Luc, xvm, licere. Ethoc ipsum de praeconiis efus : quod nunc
10-14). —Non enim qui se ipsum H3 commeudat, in dispuLatione vertimr, ad blandiraentum pltis
ille probatus est, sed quem Deus coinmendat (II spectat, quam ad redargutionis effectum. Favus
Cor. x, 18). Ideo felix anima ad quara ab ips« veri- distillant labia tua. Familiare qttidem est illi, et
tale tam excellens commendatio proferlur: Odor B quasi innatum dulcia loqui. Si quando aulem incre-r
unguentorum tuorum super omnia aromala. Magnum pal dure, peregrinura illud ab ea, ctde longeasci-
exhibitum est Publicano testimonium, huic autem tun), et non insitura, nec sic cst affecta, sed raagis
cui laudes istae canuntur, multo majus. Descendit coacta. Cum dulcia loquitur, de propriis loquitur :
Ule juslificatus a Pharismo, hoc est, ab hnrnine ctim vero dura, non babct hoc oris cjiis qualilas,
elato, ab homine injusto, in domum suam: hujus sed pravjtas audientium. Ergo de proprio et de fa-
autem unguentorum odor omnia excedit aromata. miliari laudat sponsam, cuin dicit: Favus dittillant
lngens praeconium, sed ipsa non ab homine testimo- labia tua.
nium accipit, sed ab illo qui corda scrutatur, qui 2. Sedquia.de conlinualione aliquanta jam audi-
per fidem et dileclionem in corde ipsius et inhabitat stis, vultis ut el de conliiicnlia commendationis hu-.
et operatur. Non se commendat, non improbat aiios, jus edisseram ? Tria qusedara laus ista coinplectitcr,
Favus enim distillans labia ejus. Capitulum hoc or- dulcedinem, plcniludinem, parcitatem. Dulcedo con-
dine sequitur, sed hodie tractari non potesl. Crastina sideratur in genere; plenitudo, in copia; parcitas,
disputatio auditui vestro et aviditati dabit gaudium in effusione. Quil effiisionein dico? distiilatio magis
el Lcliliam in Domino Jesu. Quod ipse prseslare di- est quam effttsio. Favus enim dislillans labia lua.
(
L .i
gnetur, qni vivit et regnat per omniasaecula sa:cu!o- Quid necessc cst in assignandis singulis lmmorai i -
rum. Amen. Ipsi eniin scitis quia favus nonnisi dulcedinem effiiu-
SERMO XXXIV. dit, nec nisi de pleno effiiiulit. Et de pleniludine qui-
Favus dislillans labia tua, sponsa, elc. (Cant. iv,
11.) dem ipsa, non totam ipsam. Ideo favus non effuii-
1. Favus distillans labiatua, sponsa; metellac dens, sed dislillans labia tua. Esl ergo in labiis spon-
tub tingua tua, odor veslimentoritmtuorum sicul odor s;e et dulcedo sola, et dulcedo plena, et dulcedo so-
iuuris. Vehementer dulcia snnt quse nunc dicta sunt bria. Plene quidem possidelur, sed non plene effun-
ad sponsam. Sed quseritis quomodo superioribus ditur, 114 sed proul auditorum capacitas exigit.
ista conveniant. Semel vos commonuisse sufQciat,a Vultis eliam ipsius sponsse de labiis suis habere le-
necessitate continuationis liberam esse legem com- stimonium ? Quam dulcia, inquit, faucibus meis ela-
mendationis. N.on tenct seriem, sed utitur vaga li- quia lua! super mel et favum ori meo (Psal. cxvm,
centia. Ubi laudum ratio vertitur, non potest ordo 105). Dulcia quidem sunt labia sponsse.Eloquia enim
quidem exigi; sed nec debet respui, si- assignari Domini distillant ab eis. Eloquiorum Domini est ista
queal. Post unguentorum laudes statim labiorum dulcedo. Non enira de s.uo loquitur, sed quasi ser-
gratia profertur in medium. Quid enim scis, si non n mones Domini; idcirco diffusa est gralia in labiis
d.; unguenti virtute hsccin Iabiis diffusa est gratia? ejus. Accipite jam ex parte qualja mella sacri favus
Evangeliumrevolve, etaliquid tale de sponso ipso distillat eloquii, et unicuique sicut Deus.divisit vasi,
dici invenies, Spiritus, iuquit, Domini super me, e.o cui instilletur, mens.uram. Remitlit, permittit, prc-
quod unxerit me: evangelizare pattperibus misit me. mittit, praemittit. Delicta remittit, inlirma permittit,
(Isai. LXI,1; Luc. iv, 18). Oportuit ergo et spousam aeterna promittit, et ipsorum primitias quasdam prae-
in hoc assimilari sponso, ut et ipsa in opus Evangc- mittit. Sapientiam loquitur inter perfectos, sapien-
lij unctione Spiritus ungeretur. Spiritus enim et ad t.i.amqui.dem iiort hujus mundi, sed Dei sapientiara
oflicium ungit, el ad eflicaciam. Utrumque ab illo in mysterio absconditam, et inier minu^ spiritualiter
est, et minislcrii gradus, el gratia ministrandi, Sine sapientes nil arbilraturse scire nisi Chrislum Jesuro,
gratia gradus inutilis, et sine gradu prsesumptuosus et hunc crucilixum.Cohortatur adperfectionero, non
est usus gratiae. Quomodo prmdicabunt, nisi mittan* cogit; sed magis consolatur pusillanimes, stiscipit
tur (Rom. x, 15)? aul quomodo mittentur, nisi ttn- inlirmos, et, si inquietoscorripit.correptio ipsa du!-
gantur? sicut scriptum est, Spiritus Domini unxit ccdinem sapit maternam. Peccanti compatitur, coa-
tne; evangclizarepauperibus misil me. Spiritus ordi- verso indulgct, nec indulgcntiarum numeium ct
179 GILLEBERTI ABBATIS 180
quasi terminuni quem non Iransgrediatur prsefigit, A met et tae sub tingua lua. Ideo eructat verbum bc-
cui prsecipitur septuagies seplies in die dclicta toties num : verbum tam melleum quam Iacteum, propter
confitenti donare (Matth. xvm, 22).' 115 Deitatis majestatem, et propter Incarnalionis
3. Vide quam magna multitudo dulcediuis in la- mystcrium. Lingua et labia ac si quidam argenteus
biis sponsae, quaequoties ipse pereffluis in malum, canalis sunl, per quem de cordis fonle rivuli iaclis
toties, si convertaris, ipsa tibi distillat in bonum, et el mellis erumpunt. Utrumque dulce, sed distincta
praebendaeveniae vicibus non exliauritur. Deuique dulcedo. Lac parvulorura est, ut Paulus loquitur
instar angelorum Dei non insultat, sed exsultat su- (/ Cor. ni, 1, 2). Et idem inter perfectos dulcem cl
per peccatore peenitentiam agente (Luc. xv, 10). divinam et quasi melleam sapieutiam docct (idem
Bonuro ergo est labiisejus auditum prsebere. Nam ct n, 6).
Dominus precibus ejus aurem accommodat, sicque 5. Aliimel tantum habent sublingua, einon lac :
tuum provocat et iuvitat affectum, ut prodat et suum. alii tantum lac, cl non mel. Mela-jtem et lac utraquc
Loquere, sponsa, quod loqueris, quia audil cum de- pariter sub lingua sunl sponsse. Nec mel fluit, sed
siderio dilectus tuus sive disputantem de se, sive magis distillat. Nec enim passim et intemperanter
colloquentem sibi. Sed cum ipsi Sponso sponsa lo- r. profundit sublimes illos et reconditos sensus sccre-
qttitur, tunc loquitur in loquela dulcioris labii, et tortnn ccelestium et Deitatis arcana, nec lactis potum
lingua altera. Tunc corilis labia vere mella dclecta- sine delectu propinat. Mel, inquit, et tac sub lingua
l.ionis stillant divinac; imo non lam distillant quam lua. Non enim sermo est vel interna dulcedine va-
fluunt, quoniam hora illa in melleas affectionesanima cuus, vel internae dulcedini coaequalus. In proraplu
tota "onvertitur. Reata vicissitudo, quando de corde est illi dulcia loqui, sub cujus lingua mel et lae.
sponssequaedamfluenta mcllisemanant in dilectum, Beala lingua, quse velttl favus dislillat, et velut ubera
el ab ipso redundant in sponsam. Ad locum enim quaedam parvulorum lacte distenditur; qtiaemel di-
unde exeunt haec mellis flumina, revertuntur ut ite- stillat, et lac fluit. Omnis clamor et amaritudo et
rum fluant. Bani favi in labiis sponsi et spousaeeru- blaspbemia longe ab istis proscribitur labiis, sicut
ctantes ex hoc in illud, et invicem rorantes amoris Apostoli suadet hortatus (Ephes. iv, 51). Nec esl,
dulcedinem. Ille desuper irrorat gratiam : illa de juxta Psalmum, suf>lingua ejus labor el dolor (Psal.
deorsum actionem gratiarum. Ipse Jesus in anima IX, 7) : sed mel el lac, inquit, sub tintjua tua. Fatus
dilccta roris hujus mellei stillas genuit. Dulces om- dislitlans labia meretricis, et nitidius oieo gutlur ejur.
nino stillaeroris, affectiones illaedivini amoris, quan- Non tamen mel et lac sub lingna ejus; non in inti-
do sponsa tiquefacta tota distillat a facie ejus quem fj mis ejus, non in uliimis cjus : sed novissima ejus
diligit, a facie Dei sui. Ideo qttasi favus dislillans amara sicul absinthium, el acuta ut gladius biccps
labia e)us, eo quod veliemenler dulcis est sic affcctse (Prov. v, 3, 4). De muliere vero forli hoc idem in
mentis succensio, sed velox succisio, propter illurn Proverbiis inquit : Fortitudo et decor indumvntum
dulcem in excessum mentis raptum, et propter ci- ejus,et ridebit in die novissimo(id. xxxi, 25). Spiri-
tam interruptionem. tualem illum et vere beatum risuin jam nnnc par-
4. Favut distillans labia tua. Purgata omnino hsec turit os ejus, et quasi dulcedo ejns sub lingtia lati-
ego crediderim labia, de quibus ipse Jesus dulcedi- tat. Ebullient autem quae nunc subsunt inel et lac,
nem inelteam haurlre se reputat. Isaise labia forcipe in plenam laetitiam in die novissimo. Tunc nulla ex
ct carbone de altari tacta purgantur (ha. vi, 6, 7). parte quasi sub lingua premetur silentio, sed pres-
Misit, inquit alius, manum suam Dominus, et tetigit sum diu prorumpet gaudium, et implebitur os ejus
os meum (Jer. i, 9). Qusesponsa est, non carbonem, risu : os, inquam, muiieris, cujus forlitudo et decor
non digitum optat, sed oris contactum. Osculelur indumentum ejus. Vide quomodo non oporlet nudam
me, inquit, oscuto oris sui (Cant. i, 1) : labia labiis inveniri, quae promissa sibi exspectat gaudia reddi.
debentur. Nec enim de sponsae labiis exprimerentur 6. Quis scit si non bsec ipsa sunt indumeuta, de
dulcedines, si non labiis impriraerentur dilecti. D quibus in hoc eodem Cantici loco subsequitur : Quia
Quid autera nisi osculi suavitate, quod de labiis odor vestimentorumtuorum sicul odor llturis ? Operui
sponsse rapit, se delectatum gaudet cum dicit, Favus inquit Psalmista, in jejunio animam meam (Psal.
distillant labia tua? Propter utrumque, et propter LXVIII,H):ilem,Humiliabo injejunio animummcani,
osculum charitatis, et propter oraculum veritatis. et oratio mea tn sinu meo convertetur (Psal. xxxtv,
Favus, inquit, distillans labia tua; mel et lac sub 13). Bona vestis jejunium, in cujus sinu quodara se-
lingua tua. Istud jam proprie ad eloquii gratiam re- creto oralio commoratur. Veslis est qusesinum ha-
spicit. Nam labiorum usus eliam ad osculum est: bet : Oratio mea in sinu meo convertetur. Habes hic
linguaevero, ad eloquium tantum. Non tanlum dul- utrumque, si advertas, et in jejunio indumentum
cedo in lingua sonat, sed met et lac sub lingua tua. fortitudinis, et in oratione odorem thuris. Oratio,
Simulata dulcedo est, quse tantum sonat in lingua, inquit, mea in sinu meo convertelur. Citr vero ait, in
et non sentitur sub ipsa. Exigua est, qtise tota esl sinu? An forte defectum oralionis tepidse et infractae
iu labiis et in lingua, et non pars ejus major sul dedit intelligi, in ipso primo evnnescentis processti;
lingua. Non est dulcedo tantum in ejus lingua, nec ideoque dicitur in sinu suo converti, ibidem scilicet
tota est in lingua, sed sicut ipse qui novit testatuv ; occidens ubi exhauritur? Sed quomodo convcrtiiur
181 IN CANTICASERMO XXXIV. 182
et redit, quae perit? Magis quidem in sinu convertii A ipsi universa haec, quortim tam gralus est sensus,
videtur, quse celerem precis rcportat effectum, etsii et perfruitio dutcis. Erunt, inquitDavid, ut compla-
nondum plene; ex parte tamcn humilis et- devotse! ceant eloquia oris mei, et meditatio cordit mei in
petitionis fructu politur. Habet eniin dulcedineini conspectu tuo semper (Psal. xvm, 15). Habetis hic
multam vehemens et devota oratio; et dum dirig'tur utraque hsec : et ne quid desit ad cumulum gratiae,
in conspectu Domini quasi incensum, suavem ipsai suh vestimentorum voeabulo operum qualilas tertio
edoris sui sensum haurit. An non bonum indumen- loco profertur in medium. In labiis stillant eloquia :
tum, cum vapor hujusmodi nebulae ipsam offerentisi sub Iingua meditationes melleaefluunt: vestimento-
operit et vestit animam? Bonum plane. Sed nos, sic- rum ornatus thuris spirat odorem.
ut ccepimus, vestimentorum interpretationem secun- 8. Quid illi censes deesse ad gloriam, in qua haee
dum exteriores actus exsequamur. tria. complacent, os, animus,. opus? Hoc nuniflio
7. Opera enim bona et priorem deformitatem ope- omnia comprehensa sunt, sed ordine conversa sunl.
riunt, ne ad noxam imputetur : et decorem quemdarai Ab operibus enim inchoandum est, non ah eloquio.
et venustatem conferunt, ut ad gratiam reputeiur. Cornelii centurionis primo opera et orationes exau-
Bona ergo vestimenta, hona sunt opera;, quse simul ditse sunt: fide corda mundata sunt : deinde super
ornant et orant. Et quod orneni, manifestu-m qui- B ipsum et super suos Spiritus cecidit, et erant lo~
dem est: sed non omnkim ornatus redolet thura, quentes linguis (Act, x). Ipsi Apostoli post Ascen-
non orationis specimen tenet. Denique cujiis opera, sionem Domini unanimes perstiterunt in oratione .
et patienlia, et publica, ostentationem cl inanemi completjs promissionis diebus repleli sunt Spirilu :
jactantiam redolent, non supplicationis instan- postea profecti praedicaverunt ubique. Primo in ora-
tiam, non sollicitudkiem placendi Domino, non tjone profusi sunt, deinde Spirilu infusi sunt; et
impelrandse vota gratke : quomodo enim ap- sic quam susceperant aliis gratiam ipsi profundunt.
tabitur odor vestimentorum-:tuorum sicut odor Primo exspectatione et desiderio oonversi sunt ad
thuris ? Qui vero omnia agit ut ei placeat cui Deum':*Secundo ad ipsos facta est Dei conversio :
se probavit Deo, ut ejus mereatur favorem, uti- tertio ipsi conversi conformantet contirmant fratres
que odor vestimentorum ejus sicut odor thuris. suos. Sed sive sanctitatem vitae, sive visilationeni
Et quidem thura nisi Deo soli nec oflerri solent, divinam, sive verbi ministerium in Apostolis atten-
ncc debent : ideo odor vestimentorum ejus sic- das; omnia haec vestimentorum vicem tenent, his
tit odor thuris; cum quidquid sive palara,. sive omuibus operti et ornati sunt. Quid in illis relictum
clam agit, ad impetrationem placationis refert divi- est aut nudum, aut vetuslatc pristina sordens, qui
v.x. Idera videtur, H'6 esse oleum in vasis, et in ^ tam festivo et verbi et virtutis cultu resplendent?
veslimentis odorem, sed odorem thuris. Quid aliud, Eximius itaque cultus in illis, sed nec copia minor.
quam gaudia illa spiritualia et seternam delectatio- Quidnam haecvestimenta redolent? qualis est odor
nem Deum exorat, qui omnem aliam abjurat et hor- corum? Numquid non sicut thuris? CumDominipe-
ret?S.;lit>ii, inquit Psalmus, in te anima mea, quam cuniain conservis erogant, non inde penes se qui.d-
multipliciter tibi cara meal (Psul. LXII, 2) Vides in quain vel furtim residere passi sunt, nihil iude frau-
his veibis quomodo et ipsum carnis vestimentum dulenter sibi decerpentes: etiam a laudis munere
quasi orntionis habet vicem, dum Deo sitire dicitur. manum excutiunt, omnia referendo ad gloriam Dei.
Caro vobintariis afllicta disciplinis, nonne Deum ad Quasi ccelidecoro vesliti sunt lumine, sed coelienar-
propitiaiionem flectere nitilur ?• Ipsa ejas propter rant.non suam, sed gloriam DeL Ipse tibi Paulus
Di-ain supplicia, quaedam ad eum supplicationes subtiKa et indissolubilia qusedam vestimenta»verbis
sunt. Eleemosyna pauperi misericordiler impensa suis contexit, et pro capacitate tua, luminiset intcl-
exorat: carnis proprise delcctatio discrete repressa, ligentise coaptat amictum, non tamen in persuasi-
cur non et ipsa orationis habet effectum ? Volupta- biljbus humanae sapientiae vetbis, sed in doctrina
tis repressio, quaedam est votorum expressio, et>D Sptritus (ICor. n, 13). Ideo vestimenta quibus vel
desiderii delcctationem aliam suspirantis. Orationis ipse tegitur, vel quae tibi contexit, nonnisi thuris
fervidae effectus in sinu cordis vertitur et converti- habent odorem. Naro affectata verborum lascivia et
tur. Thura in exterioris abstinenliaevestimento sua cultus, inanis et levis gloriae redolere videtur affe-
viter fragrant. Et bonura oranino vestimentum, ctum. Et qui non leporem eloquii, sed lubricas et
quando aniraa non tam carne vestitur, quam carna- fallaces disputaliones subtilioris seclantur roaterise,
iium jejunio quodam et temperantia votuplatum. dum se nimis propter. inanem fayorem exlenuant,
Bonum omnino veslimenlum continentia virginalis: aliquoties intexunt blasphemias. Non ergo. odor
suavem redolet et velut thuris odorem, velilli quem vestimentorum ejusmodi sicut odor tburis. Nulium
diligit, vel sibi quse diligit. Quidquid cum dilectio- in vestimentis sponsse excipere videturj dum indefi-
ne ofiertur, non potest ejus delectalione non per- nite pronuntiat: Odor veslimentorum tuorum 117
frui ipsa quae offert. Omnis enim haec dulcedo quse sicut odor thurit. 0, me felicem, si vel. unum, vti
praedicatur in ea, sentitur et ab ipsa. Ab ipsa manat, alterum in me vestimentum, integruin reddat tlitnis
et in ipsa manet. In labiis favus, sub lingua mel, et odorem, nec aliqua adroixlione peregrina corrti-
in vestimentis ejus redolentia thuris. Proxima sunt ptum ! Nam ad hauc raensuram, ut onmia eius in-
185 GILLEBERTI ABBATIS 184
dumenta velul ihura redoleant, iieminem accessisse A scrval illaesa. Circumda ergo hanc horto luo sepem,
puto, qui necdum in sponsarum sortem meruil ne, si fuerit ablata sepes, deslructa maceria, in di-
ascisci a DominoJcsu sponsarum sponso. reptionem et conculcaiionem fias. Non erat ille re-
SERMOXXXV. clusus hosti: ejecto et exsuli inde quam graviter est
Hortus conclususes, soror mea sponsa, elc. interclusus? Cum diflicultale regreditttr unde in-
(Cant. iv, 12.) cauta facilitate profapsus est. In sudore vtiltus pane
1. Hortus conclusus es, soror mea sponsa: hortnt vescitur
suo, qtii in paradiso de vitseligno ad libi-
conctusus, fons signatus. Primo ex verbis suis lau- tum Ilic vescitur pane suo, ibi vitae
poma carpebat.
datoris hujus affectum pensate. Oblectalus videtur,
fiuelibus. In paradiso produxit Dorainus omne li-
qui nonest contenlus laudasse semel. Et quantum1 gnuni pulchrum visu , et ad vescenduni suave.
essel, si vel simpliciter et sine repetitione ejus quam1 Laborat in terra ejeclus Adam ; et non Dominus, sed
alloquitur eloqueretur praeconia? Nunc autem et ipsa terra spinas et tribulos germinat operanli. Pa-
exquisitis ad iliam utitur blandimentis, ct congra- radlsus gratis dal fructus suos : tcrra laboranti ncc
tulando ipsa congeminat. Qtiidni ? quam in matri- suos. Commutatio misera, sed tu, Domine, perdis,
monii delegit graliam, non ejus dotibus eximiis1 et oiniics qui fornicanlur abs te (Psal. LXXII,
juste,
aggaudebit? Non potcrat in tam dulcis necessitu-' B 27). Jure perditur, qui tam cltaras necessitudines
dinis jura nisi digna eligi, nec jam clecta lepide di-
perdit fornicanilo: nec ultra meretur haec blandi-
iigi. Numquid non acquura est ut ct ipsa in talibus' menta audire, ul vocetur soror, ut sponsa, ut Itortus,
ei placere studeal, qui sic ipsam probavit? Ipse pro- et horlus conclusus, qui neminem nisi dilectttm ad-
bat, ipse talem parat, ipse plantat sibi paradisum1 mittat. Porta paradisi tui semper clausa sit, soli
voluplatis, ipse qui talem eam parat, ipse comparat1 principi pateat. Non dejiciatur in securi et ascia
paradiso deliciarum. Ecce, inquit Isaac, odor fitii1 janua ejus. Unus sit ibi adilus, et hic commissus
tnei, sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus5 H8 Cherubim. Nihil admittatur non examinatum
(Gen. xxvn, 27). Haccautem non agro eonfertur, sedI prius gladioflammeo, uihil quod verbum Dei repro-
horto; ubi spiritualis videtur plantatio florum, et' bet, quod non approbet charitas, quud non ad per-
aromatum cultus uberior. In hunc hortum, JesuJ feclionem et pleniludinera legis acccdat. Plenitudo
bone, iibenter descendis ad areolas aromatum; ut1 ergo scientiaeChcrubim, et plenitudo legis cbaritas.
cubes in eo, ut colas et custodias illum. Hortus,> in qua omnia concluduntur mandala. Haec sit tibi
iuquit, conctusus,soror mea sponsa, hortus conctusus. custodia flammea, ut quidqiiid irrumpere indignum
Per hortum internas, fratres, intelligiie delicias;; „ tentaverit, sub rnoinenio ct non lente consumal.
per conclusionem, disciplinam cnstodiae.Quem da- Numquid non commode dilectioni est assignata con-
bitis horto similem, nisi cujus aninia spirilualibuss clusio, quae sponsae seraper constringit affcctus, et
sic affectibus rcdolet, sicut aromaticis floiibus hor- concludit in id ipsum, ad inleriora semper conver-
tus? Quam jucundum penelral, quam suavis reces- tens, ubi deliciaeejus sint esse curaFilio Dei ? Bonus
BUSin pectore sponsae, in peetore taai il-owgeio,utt dilectio murus: sed hahet hic murus anlemi.irale.
horlo comparelur! Nulla in eo radix amariludiniss Dilectio quasi murus est, antemurale regularis di-
swsuni germinans, per quam horti hujus impedi- stnctio llla cogilatiories sanctas, et affectus duk.es
antur delicise.Omnis planlatio quam non plantavitit includit; haecoccasiones delinquendi repellit et ex-
Pater meus cuiestis, non invenietur in eo. Denique e cludit. Hsec opportunitatem vacationis ad amoris
ipse plantavit hunc hortum voluplatis, ut solus ope-- praestat oflicia; illa perfruitur. Ille murus gratus est;
retur etcuslodiat illum. Gemino quidem operaturr hic necessarius. Ille te ccelestes intcr delicias clau-
modo, plantans et purgans. Planlat, ut sil omne ei-i dit; iste proscribit mundanas. Si tibi votivtim est,
semen verum: purgat vcro, ut fructum pltis alferat.t. cor tuum velut hortiim deliciarum prsestare Christo,
Et plaritatur ut semen verum sit, et piirgatur ut it non segre feras hoc antemurali si concludaris. De-
semiplerium lioii sil. Quid proderil plantalio factaa ij) licias perdcrc vull quas habct (si tamen habel) qui
ad verilatem, si ptirgalio. desit ad ubertatem? Nihilil de muniiione submurmurat. Hortus nescit esse, qtii
conferel cuitura ddigens disciplinae,si custodia desit.
t. nescit esse conclusus.
Neulro destituilur qui assimilatur horto, ct horlo O 3. Hortus conclusus, fons signatus. Emissionestuw
concluso. paradisus malorum punicorum, cum pomorum fruc-
2. Hortus conclusus, soror mea sponsa. Male hor- r- libus. In tribus hujus horti laudes absolvit, conclu-
tum, in quo positiis erat, custodivit Adam contraa sus et irriguus, et aromaticus. Primum securitatem
lubricum fraudulenli serpei.tis ingressum. Jucundus is conferl: secundum, fertilitatem : tertium et ad ger-
quidem ille corporalium paradisus ligiioruin : sed :d mina quse producit respicit, etadgratiam. Nonr.e
ego multo meliorem in ejus animo plantatum intel- 1- nobis gratus horlus iste videtur, tam integer, tani
ligo. Nihilobfuisset in illum corporalem irrupisse, e, uber, tam utilis? Nec lantum ulilis est, sed aroma-
si non irrepsisset in istum. Admissus est coluber, r, ticis eliam abundans deliciis. Quis nostrum has ad
et stalim ejus persensit venena. Qui enim dissipat at sc laudes audeat attrahere? quis haecsibi dici blan-
sepem, mordebit etim coluber (Eccle. x, 8). Bona 13 dimenta prsesumat? Atque utinam sicut irrigatio-
custod.a sepes, qua; culla ab incullis separat, et nem et germinationem optanuis aromatum, sic coa-
185 IN CANTICA SERMO XXXV. 186
cludi signarique non deireclemus. Non enim immis-- A figuris. In Apocalysi liber ostendilur in manu se-
siones illas aromalura producil, nisi horlus con- dentis super thronum, signaculis septem signatus
ctusus, el fontis signati fluentis irriguus. Signetur (Apoc.v, 1). Utriusque ratio, et fontis, et libri, ad
ergo fons tuus, ut non effusione prodiga lotus ex- sapientise spectat intelleptura ; sed uterque signatus
siccetur, signetur, ut ad irrigandum libi sufliciat. est figuris, et senigmatibus involulus. Signatus est;
In plateis tuis aquas tuas divide : habelo eas solus,, quibusdam enim nobis intimatur indiciis, et occul-
ut non sint alieni participes tui (Prov. v, 16,17). Ini tatur in ipsis : et sicut in Apocalypsi libri signati lo
plateis, inquam, sed in tuis aquas divide, ut virtu- gis apertiones, ita et hic signati fontis emissiones.
tum aromata libi accrescant; acsi juxta aquarn ini Emissiones, inquit, tum paradisus malorum punico-
plateis. Quomodo non erit fons signaLus, qui de; rum cum pomorum fructibus. Fons iste signatus
fonte illo vitse profluit, quem signavit Deus Paier ?? quidem est, scd cxsiccatus non est, cujus tam gra-
Qui, inquil, biberit de aqua hac, quam ego do; fiel ini tiosaesunt «missiones. Signatus est fons sapientiae,
eo fons aqumsalienlis in vitam wternam (Joan. iv, 13,, sed ab emissionibus ejus coguoscetis eam. Erit, in-
14). In fonte hoc quem signatum vocat, signatami quit, fons patens domus David in ablutionem pecca-
quamdara, et spirituatem, et propriam, et a saecu- toris et menstruatm (Zachar. xm, 1). Ille patet, hic
lari sejunctam doctrinam intellige: aut doctrinam, **signatur ; ille abluit, hic alluit : ille lavat, hic ri-
aut certe devolionem privilegio dulcedinis signa- gal : ille purgal delicta, hic producit delicias : ille
tam, etquasi singularem, copiose fluentem et jugi- coramunis mullorum, hic spccialis est sponsse. Ibi
ter. Haecest quae omnia virtutum lacla reddit geni- remissiones fiunt, hic emissiones. In psalmo pro
mina. Haec esl fortium operum exhilaratio, ac sii pctava vide quomodo primo lectum lavat, deinde
quaedamirrigatioossium. Gaudium enim cordis ex- rigat (Psal. vi, 7). Non enim est satis a foeditate
hilarat hsec singularis et insignis devotio in Deum, lavari, nisi et fecunditas sectetur.
quasi fons signatus et proprius, segregatusque ini 5. Emissiones tum paradisus matorum punicorum.
hoc ministerium, ut cor sponsse, ac si hortumi Iia, Jesu bone, ita est. Emissiones istse, iminissio-
quemdam irriget in sponsi delicias. Signetur ergo, nes sunt tuae, immissiones per angelos bonos. Non
ut non flat juxta quod scriplum est: Fons tuus lur- posset tales emittere delicias, nisi tu intrinsecus de-
butus pede, et vena corrupta (Prov. xxv, 26). Alio- leclationes aquae vivae immisisses. Signatum est su-
quin nescit tuusdilectus de purofonte potare. Signa- per nos lumen vullus lui, Domine; dedisti tmtiliam in
tum est, inquit, super nos lumen vtdtus tui, Domine; corde meo (Ptal. iv, 7): Signatum est super nos,
dedisti Imtitiam in corde meo (Psal. iv, 7). Laetitiam p quod desuper nobis impressum est. Cui divini lumi-
ad irrigalionem deflecte. Denique in stillicidiis fontis nis imago desuper imprimilur, intus in cordc laetiliae
liortus laetabitur germinans (Psal. LXIV,H). Nonne spiritualis ubertas exprimilur. Ideo gloriosae emis-
recolis de Genesi, quod fons ascendebat, et irrigabat siones filiaeregis ab intus sunt. Emissiones tum pa-
lotam. faciem terrm? (Gen. n, 6.) Adliuc terra dedit radisus. Non sunt exiguae deliciarurn inirinsccus
fruclus suos, nondum novit spinas et tribulos. Quis copiae,de quibus inleger paradisus emittitur. Utrum-
dabit hortulo meo hanc aquam,et areolis meis hunc que habes, et paradisttm conclusuro, et paradisum
fontem signatum? Quis dabit ut tota hortuli mei fa- ernissum. Ille est in puritalis affectibus; hic in acti-
cies irrigua sit laetitiaect Iucis rivulis, ut nihil in bus pietatis. Ille inttis est, hic de illo procedit, et
eo aut sterile sit, aul quadam indevotione triste ? probat illum. Ulriinuedelectabilis est, el conscientia,
Vicina sterilitati videtur operatio tristis, et spiritua- et conversatio sponsae. Omnia enim et proponit
lis gaudii carens irrigatione. Denique et si quid na- utiliter, et disponit suaviler. Ideo quasi paradisum
scitur, quasi radix ascendit de terra sitienti. Quasi quemdam cernas in ejus habilu et opere exleriori,
radix, non quasi flores, non quasi fructus. Quasi dum honestas placet in singulis, et series in colla-
radix , hoc est aut parum aut nihil plus tiabens tis, et suavitas in dispositis. Modesle et cum tran-
in radice. I)
; quillitate omnia agit, ut virginalis in ea verecundise
4. Ideo fontis inducta est mentio, u.t gerraina laeta non violetur sercnitas. Deniquc et paradisi dotes
credas erumpere in horlo irriguo. Et cst equidera enuineraturus incipil a verecundia, in ejus designa-
hortus, cujus aquae fortuitae sunt, et quasi deforis tionem, propter colorem similem, punica mala pro-
ascitae, non perennes, non propriae. Bonus, aulcm ponens. Emissiones tum parudisus malorum pur.ico-
hortus, cujus fons 119 in ipso nascitur. Fons rum.
signatus ei proprius, Fons, inquit, et fons signatus : 6. Potest et in malis punicis marlyrum intelli^i
id cst jugiter intus erumpens, e.t non valens cor- paticnlia, eo quod proprio sint sanguine rubricati.
rumpi. Fons, quia ubertim fluit; signatus, quia ne- Et bona pudiciiiae comes palienlia, quae in laude sa-
quaquam perefffuit. Atit ideo dicitur fons signatus, pienliae sibi conneclunlur, sicul scribitur : Sapienlia
quia etsi aliis alii fontes sunt, sorori et sponsaespe- quw desursum est, primo quidem pudica est, deinde
cialis fons et proprius, et quadam praerogativa pacifica (Jacobi m, 17). Pudicitia modeste se et pro
signatus. Boniis omnino fons sapientiae, sed adhuc dignitate temperat : patientia alienam immodestiam
sub signaculo nobis eroanat : dulciter sapit, sed sequanimiter portat. Illa proprios motus informat,
nondum dilucide scilur. Signatus est, et clausus sub haec alieno5 impctus infringit. Illa decor est, IMBC
187 GILLEBERTl ABBAT1S 1?8
fortitudo. Ideo dicitur : Fortitudo el decor indumen- A j| et crocus, fisiula et cinnamomttm cutn universis /i-
tum ejus (Prov. xxxi, 25). Primo, inquit, pudica gnis Libani, myrrha et atoe cum omnibus primis
etl, deinde pacifica ; et post aliquanta subjungit : unguentit. A cypro incipiendum est; nam ibi ter-
Plena operibut bonit. Bonum est enim persecutio- minavimus. Seplem hic enumerautur arborcs aro-
nem pati, sed propter justitiae fructus. Ideo cmis- maticse, quae dicuntur emilti de fonte signato. Et
siones ejus malorum punicorum sunt, sedcum po- quidem verba haec videntur verba libri signati. Ita
moruin fructibus. Bona quidem pudicitia; sed si est, signata sunt et obserata. Quid nobis, Jesu
otiosa non est, non affectata, non iicta, sed fruc- bone, sponsae tuse laudes proponis, si non quid
tum afferens in patientia. Illa disponit suaviter, ista virtutis [al. verltatis] intus continent, ipse depro-
protegit fortiter : illa modesta; haec longanimis. mis? Tu tenes clavem hujus horti conclusi; tu si-
Ideoque his duabus nunc annectuntur, quasi con- gnasti, tu resigna, tu solve; tu, inquam, solve
summatio etfinis operum, fructus pomorum. septem ista signacula. Nemo novit quae sunt illa
7. Transeundum jam erat ad arborum aromatico- intima sponsae, itla abscondita tua, quibus adim-
rum disputationem, ad delicatiores species, ad pletus est venter ejus. Nemo novit illa nisi tu, et
emissiones cypri cum nardo; nisi mala punica cui volueris ipse revelare. Utinam et nos simus,
odore suo nos adhuc traherent, et festiuantem ad I*- qui facie revelala gloriam sponsae, quse »b intus
alia retinerent sermonem. Nos malorum punicorum est, specutari possimus. Magna gloria ejus in my-
parabola respicit, qui regulares 120 celebramus slerio tam numeri quam nominum istorum. Et
conventus, qui sub uno continemur Ordine, quasi quidem hic, quantum donante Domino quimus in-
grana sub cortice. Atque utinam hsec grana imite- spicere, septenarii sacramentum, aut spiritualita-
mur, similiter in cohaerenlia cordis unanimes, sicut tem aut universalilatem indicat gratiarum. Idenim
in conclusione quadam Ordinis. Pene indiscreta frequens et usitalum est in sacris Litteris, ut se-
facie hujus sibi mali grana cohaerent: numeri sin- ptenarius numerus interpreletur dona illa, quae
gularitaie magis distant quam specie. Diseamus et pcrfecta sunt, et quae dcsursum sunt. Divisiones
nos ab invicem nuinero differre, non animo. Non gratiarum sunt, et divisiones ministrationum sunt,
rixantur invicem, non contra corticem murmurant, et divisiones operationum sunl : idem autem Spiri-
non tentant illutn perrumpere; patienter se sinunt tusdividens singulis prout vult (/ Cor. xu, 4-11).
cjus quasi alvo concludi, ut quodammodo dicere ii- Alias aliis dividit, sed in sponsa quasi colligit et
lud videantur : Ecce quam bonum et quam jucun- confert universas. Non particulatim dividuntur illi,
dum,habitare fratres in unum! (Psal. cxxxu, l.)An r quasi divisse sint! in illa. Aliis et dividit, et do-
non, fratres, in hoc Ordine nostro, ac si in cortice lut; illi non tam dividit, quam totum donat:
punico, passionis Christi per iroitalionem color ruti- nisi in hoc eum dividere illi lntelligas, quod scle-
lat? Denique velut quaedam hujus mali grana sunt, ctim et praerogative confert illi, vel in eodem ge-
qui sibi nativum ducunt sub discipiinse regularis i nere gratiarum amplius, vel specialiter in alio.
corio contineri, nec tam premi se censent, quami Posset alias arbores aromaticas enumerasse; sed
prolegi. Absit amor proprietatis, absit amor privatsei sufficit septem, propter eam, quam diximus, vel
potestalis, et hujus te mali granum exhibes. Di- spiritualitatis vel universalitatis signilicantiam.
scant alii noslro invilati exemplo quam bonum siti { 2. Nunc arborum istarum nomina et naturas
et quam jucundum habitare "m quodara arcto com- in discussiones adducamus : et sub umbra ista-
munionis, el sub munimine corticis. Charilas uniat, , rum immorari jucundum videtur, et fruclus ea*
et cortex muniat. Quot videtis ordinata collegia,, rum dulcis erit gutturi nostro. Umbram, figuram
tot iBtelligite velut quaedam mala punica, quse def ipsara inlelligo : fructum, veritatera earum. Quo-
fonte fluxere Baptismalis. Denique credentium, utt modo non dulcis sensuum fructus, 121 quantlo
legimus, erat cor unum, et anima una (Act. iv, 32). ipsa verborum grala sunt folia ? Et scitis quan-
Gx illis quasi granis tantaruro congregalionutn ordi-• D*lam
| auditui vestro dat affectionem et laetitiam
nate et unanimiter vivenlium mata punica prodie-- tam dulcium frequentia vocabulorum. Poterant ad
runt: Illos primos credentium conventus non ad- permovendum afiectum ista suflicere : suflicit qui-
stringebat adhuc institutio Ordinis, sed inslincluss dem affectui simplicitasista : nara inteliectui suf-
amoris. Noh modo ducebant utile, non modo bo- ficere nequit. Mos gerendtis est ipsi, qtii pasci vult
num, sed etiam jucundum habitare in unum : sensuum verilate. Dulciter auditur hsee duleiuM
sieut ungucntum quod descendit in barbam, barbaml inculcatio verborum : Cypri cum nardo, nardus ct
Aaron, in oram vestimenti (Psal. cxxxu, 1, 2), abn crocus, fistula et cinanmomum, myrrha et aloe.
ipso capite Chrislo Jesu, qui vivit et regnat perr Absit autem ut non multo dutcius iritelliganiur !
omnia ssecula saeculorum. Amen. Magnse sunt corporales in arboribus hic enume-
SERMO XXXVI. ratis deliciae, sed quanto majores spirituales sunt
Emistionet tum paradisus malorum punicorum, etc. quaefigurantur in istis ? Emissiones, inquit, tum pa-
(Cant. iv, 13.) rudisus malorum punicorum sunt: sunt etiam cy-
i. Emissionet lum paradisus malorum punicorum n pri cum nardo. Bonus enim ordo, post labores
eum pomorum fructibus, cypri cum nardo; nurdusj palientiae, post verecundiam pudoris, ad unguer.ia
180 IN CANTICA SERMO XXXVI. 190
prolicisci, et unguenta regalia. Nam et de cypri A quamdam habet, in quo verbum Dei figuratum ac-
se.mine regale confici solet unguentum. El quia cipimus. Utrumque enim et manna, et cypri se-
iu malis punicis rcgularem interprelati sumus men album est, et simile semini coriandri. Lex
unanimitatem; consequenter his verbis et ungtien- Domini iramaculata est (Psal. xvm, 8 ). Haecnon
tis regiis excellentem quamdam sublimilatcm intel- vult aqua ssecularis discuti sapienliae, nou ejus as-
lige. Qtti se, inquit, humiliat, exaltabilur (Luc. xiv, sertionibus firmari, sed oleo Spiritus, ul spiritua-
11). In patientia et in unanimitate, quid, nisi bti- lis senstis, ut unctio Spirilus exprimalur ex ea.
militas? Humilitas nec contra injuriantes tumet, Hujus meditatio et conlemplationis laetitia facillime
nec supra consortes se tendit, In malis ergo puni- commiscentnr, cum sibi conjungitur verbi stu-
cis humilitas, in cypro sublimilas : in illis labor, dium, et gratiae oleum in contemplatione : et dum
in his deliciae, Cypri, ut aiunt, semen decoqui oleo illud per istam decoquitur, facillime ex hac con-
'
solet, ut unguentum exprimatur ex eo. Alii se- fectione spiritualis exprimifur intelligenlia, et un-
minant in lacrymis, sed sponsa in oleo Semina ctio quae docet de omnibus. Et vide quia non ait
nostra, opeia nostra sunt. Hsec si habent hilari- simpliciter, cypri; sed, 122 CW* cum nardo. Nar-
tatem, quasi in oleo decoquuntur. Non satis est do se Dominus fatetur prseunctum in sepulturara
oleo intingi, nisi sint cocta et confecla in oleo, B (Matlh. xxvi, 3, 8). Quid ergo in nardo, nisi men-
et quasi in ipsura oleum conversa. Quod in oleo tis quietem intelligis ? Ideo cum cypro jungitur, eo
calente decoquitur, olei ipsius imbuilur natura. quod omnis contemplationis usus quiete mentis in-
Coquuntur et conliciuntur semen cypri el oleum digeat.
in unam unguenti qualitalem. Mira quidem con- 4. Cypri, inquit, cum nardo, nardtts et crocus.
fectio laboris et lanitiae, eo mirabilior, quod in Bona connexio. Crocus enim flos quasi aurei colo-
labore non labor, sed lactitia sola sentitur. Opus ris, ad sapientiae rutilum refertur colorem. Ergo
enim exsultationis in nleo decoclum, in ejus tran- in cypro intelligitur vestigatio; in nardo, vacatio;
aitnaluram. Opus ipsum, ttl sic dicam, oblivisci- in croco, visio sapientise. Jure nardus ponitur in
tur opus se esse, dum amoris pinguedine totum medio; utrique neeessaria, id est vesligationi et
inlicitur. Sed et ipsa interior exsultatio de opere visioni. Nam nec investigari sine vacatione men-
capit augmentura : sic enim et oleo semea confert, tis veritas potest, nec videri cum inventa fuerit.
et oleum semini, quando cum exsultatione opera- Accipe ergo in cypro studium; in nardo, otium; in
tur sponsa, et de ipso opere magis exsultat. croco, ulriusque fructum. Noli de csetero, sponsa,
3. Unguentum hoc regium est. Jesus ipse li- noli dieere, Quia fusca sum; noli amplius le deco-
benter ex hoc inungitur : hilarem enim datorem **loratam vocare (Canlic. i, 5). Jam enim sponsi
diligit Deus (// Cor. ix, 7). Etsi unxit eum Pa- ipsius testimonio croceo colore resplendcs, quas
ter Deus spiritu et virtute, elsi unclus est oleo crocum emittis. Bene croceo nitet colore, quem non
laetilise prae consortibus suis; vult taraen a con- infuscat fatuitas, quem non tsedii et delicienlis
sorlibus suis ungi, et devotionis nostrse optat un- animi moribundus pallor inficit : sed sapientiae
guentum. Quis dabit mihi tantam olei copiam, in fulgidus, et rulilus cbaritatis color exhilarat.
qua omnes operum meoriim fructus decoqui pos- 5. Si velimus haec ad Christi personam reflectere,
sint, et cor meum totum confrigi ? Evangelista congrua plane interpretatio sequitur. Quis magis
Joannes sub typo vitae contemplativae, sub sponsae oleo decoetus est gratiae? lpse in manna intelligitur,
iigura, in plenum oleo fervente dolium descendit ipse semiuis cypri speciem tenel, ipse passionis
(HIERON.De script. ecctes. ). Qu.s dabit mihi cruce pressus sacramenta salutis et unguenla gra-
tantam abundantiam olei, et olei ferventis, ut to- tiae profudit: ipse in eypro patitur, et in nardo se-
lus immergar et conficiar ? quis dabit mihi tantam pelitur, et de corde terrae resurgit in croco. Quasi
abundantiam olei et seminis cyprini, ut unguen- iiovtis flos etrutilus, quando per resurreclionem
tariae confectioni sufficiat? Non omne semen haec i) ejus caro refloruit. Et fortasse in fistula ascendit ad
olei decoctio recipit, non omnem vull fructum. coelura. Haec enim arbor in altum excrescit; et
Denique non omne opus contemplaiionis immi- sponsa ejus quasi compatitur in cypro, consepelitur
sceri laetitisepotest. Opera exterioris sollicitudinis, in nardo, et in croco conresurgit. Quid ergo con-
et usus contemplationis conlici simul non possunt, sequens est, nisi ut coascendat in fistula ? Si eniin
nec in unam coagulari qualitaiem, Quos ergo fru- conresurrexit sponso, quae sursum sunt quserere
ctus haec confectio recipit ? lllos plane quos Apo- debet, quae sursum sunt sapere, ubi sponsus ejus
stolus enumerat: Fruclus aulem Spirilus, gaudium, estin dextera Dei sedens (Coloss. m, 1, 2). Fislula
pax, patientia, longanimitas, fides, mansueludo, mo- et cinnamomum. Fistula exsurgjtin altum,cinna-
desiia, continentia, castitas (Galal. v, 22, 23). momtim parum quidem excedit a terra. In iistula
Hi fructus cum oleo conlemplationis conveniunt, altum cernit, sed in cinnamomum altum non sapit.
et quasi in unam coeunt naiuram. Sed et illud se- Illa ascendit, illud condescendit. Fistula est quando
men huic confectioni maxime convenit, de quo le- sponsa excedit Deo : cinnamomum , quando con-
gitur : Semen est verbum Dei (Luc. vm, 11). Deni- temperans est nobis. Etsi se contemperat, lotuin
que et semen cypri, cum manna similitudinem tamen est spirituale quod profert. Cinnamomum
191 GILLEBERTI ABBATIS 192
enim cum frangitur, visibile spiraraentum emitt.it. A davit, nec tide candidura fecit : ideo non sunt Li-
Quando frangitur, nisi cum aperitur, cuin exponi- bani ligna. Omne quod non csl ex fide, peccalura
tiir? Sic enim Jesus cum accepil panem, fregil et est (Rom. xiv, 25) : quompdo non multo raagis quod
dedit (Marc. xiv, 22). Tunc ergo doctor contempe- est contra fidera?Non sunt ligna Libani, quae fidei
rans se ipsum quasi frangit, cum se coeperitape- non irrigat purilas. Steriles sunt virtutes, quae non
rire; cum eviscerare illa quae intus de supernis la- fecuudantur per lidcm : sed et ipsa fides sine vittu-
Ventsecreta : cum memoriam abundantiaesuavitalis tibus morlua est. Candorem ejus nulia incontinen-
eruclal. Hoc esl quod cinnamomum fractum visi- tiae fcedat putredo. In ecclesiasticis lignis utraque
b le cicitur spiramentum emittere. Quare spiramen- obviant sibi, forma fidei, et operis fortitudo. Talis
tum, et quare visibile? Spiramentura, quia spiri- cedrus nosiro plantatur in Libano. Hic est, et alibi
tualia sunt quae dicit : visibile, quia manifeste do- non est puritas fidei, et pcpelua et quasi incorru-
cet. Qui enim de sublimibus ad ludicra et vanas pta perseverantia virtutis.
fabulationes prolabitur, non condescendit, sed ca- 7, Hic enim emittitur myrrlta et atoe cxm omnibut
dit. Fracte qttidem loquitur, sed spiramentum suave primis unguentis. Hse species ea etiam quae per se
non emittit. Quasi fislula quae crescit in aquis, ita corruplibilia sunl. a corrupiione illaesa servare uo-
inter orationum lacrymas exsurgis in altum. Pul- " scuntur. Quid enim hsec post ligna Libani unguenta
chra ascensio : sed vide ut descensus cinnamorao produceret, si nihil in eis essel distanliae? Nam etsi
sit similis. Cum te ab ascensu illo et excessu aliqua videntur similia, disliiictioiic.nilainen rccipiunt. Ula
rationabilis causa revocat et restringit, esto velut enim, id est Libani ligna, incorruptibilitatem in se
cinnamomum. CoIIoquiatua, conversatio communis habent: ista, id est myrrha et aloe, non habentibus
gratiam spirent. Et si de voluntate tua et proposito exhibent.Ula imputribilia sunt.ista impulribililatem
aliquolies reflecteris, ad. senioris arbitrium reflexa conferunt. Bonum ergo lignum, et vcrc planlatum
ct quasi fracla sil voltinias : non murrour resonet, in paradiso Doinini, in monte illo egregio, in monte
n in querimonia. Esto cinnamomum : eraitte spira- Libano : quod et ipsum se conlinel ne per illicita
mentum gratix, non responsum injurise. Ideo con- defluat, et sermonis sui myrrba a tali lltixu alios
f actum visibile spiramentum emittit, eo quod vir- reddit immunes; cujis corpus quasi cedrinum est,
tis humilitatis in infirmitate vexationis, et velut et a labiis myrrha distillat. Myrrka, iuquam, et aloe
fraclionis, proficit et probatur. Et spiramentum, et cum omnibus primis unguentis. Possumus quidem et
visibile dieitur. Spiramentum , quia tranquillitas hsec ad quatuor cardinales virttites interpretando
servatur in corde : visibile, quia relucet in facie. r deflectere, si intelligamus in cedro fortiludinem; in
6. Ilis, annectit et omnia ligna Libani. Et vide Libano, fidem, qtiaeipsam prtidentiam informat; in
quod nulla nisi Libani ligna pomt, nec aliqua quae; niyrrha, tempcrantiam, conlinentiam eljustiliam;
sunt Libani prsetermittit. Cum omnibus, inquit, li- in aloe, puritatem. Nam hujus arboris gummi dici-
gnii Libani. Ligna Libani et imputribilitatera ha- tur stomachum purgare. Per myrrham crgo exte-
Lent, quia cedrina suiit; et puritatem, eo quod suntt riora conslricta sunt, per aloe interiora in hypo-
Libani. Sola Ecclesiae ligna sunt, quae habent my- crisi licia non sunt. Habes jam in his haacquatuor
sierium fideiin conscienlia pura, et quamdam quasii expressa. Primo constanliam, ne ad lempus credas,
impu|ribilitatem contineiuiae : sola ejus ligna et pu-- el in tempore tentationis recedas. Deinde pruden-
rilalem et perpetuitatem habent. Bonura plane li- tiam, ut sit rationabile obsequium tuum. Sic myr-
gnum vir ecclesiasticus, in quo concurrunt ett rha mortificandsecamis sequetur, cum habueris ze-
Dbviant sibi 123 forlitudo disciplinae, et decor fi- lum secundum scientiam. Quarto locoaloe, cum
dei. Fortitudo et decor induraentum ejus (Prov. ipsum cor offertur et adoletur : ut simul sit ct in
xxxi, 25). Eruperunt bis diebus ligna quaedam,quae e myrrha mortificatio carnis, et in aloe emundatio
non plautavit Pater ccelestis, ligna quse non suntt conscientise ab operibus mortuis, ad serviendum
plantala in Libano nostro. Fortitudinem prseten-- D . Deo viyenti; ne simus servientes ad oculum, nec
dunt operis, injuriarum insensibilitatem , parcimo-- quasi hominibus placentes, sed raagis Deo, Nonne
niaetoleianliam. Cedrina videntur : sed Libani nonn beatavere sponsa, cui tot blandiraenta dicunlur?
sunt, quia iramunda esl eorura raens et conscien-- Hultum immissum esj ei, quae tot emitlit munera
lia. Infi<lelibusenim nihilest mundum (Tit. i, 15). grata dilecto. Nam in his omnihus ipse gloriatur
Fortitudo quidem quaeostentatur et virescit in con-- et spnnsse suae applaudit munerihus Jesns Chri-
versalione, in confessione putrescit. Quod ibi qua-r stus, qui vivit et regnal per omnia ssecula sacctilo
si fulget, hic fetet In opere quidem vidctur pietas,>, rum. Ainen.
in interrogatione infidelilas paiet. Forliludo lapidis,'. SERMO XXXVII.
forliludo eorum, et caro aenea est. SciUcet non de- :" Fons Itortorum, puteus aquarum viventium, etc.
generant a patre suo, de quo in Job scribitur : In-:- (Canl. IV,15.)
duralum esl cor ejus quasi lapis, ttringitur tanquam« 1. Fons hortorum, puteus aquarum viventium, quw
malleatoris incut (Job XLI, 15). Male fortes sunt,t, fluuntimpetu de Libatw. In capituli principio istius
non prn fide, sed contra fidem. Non enim emollivit it fons dicla est sponsa : el nunc in fine, fonlis eam
Oonipotens cor eorum, non emollivit, non emun- i- impartit vocabulo dilectus sutis. Ab ubertale in-
1<3 IN CANTICA SERMO XXXVII. 194
choat, et in senecta uberi multiplicatur : origini. A sponsae dedeceat; nullus sit hic hortus olerum, quia
finis respondet. Multaesunt emissiones ejus, sed olera herbarum cilo decident (Psal. xxxvi, 2). Qui
ipsa emissionibus oon. exhauritur. Non arescit mo- enim, inquit, infirmus est, olus manducel (Rom. xiv,
ra, non exsiccatur emanatione. In initio hujus capi- 2). Vos autem oleribus non indigetis quasi inflrmi.
tu-Iidicitur fons signalus (Canl. iv, 12); hic innuitur Quod enim infirmum est in vobis, fortius est ssecu-
non exsiccatus. 124 »bi quales sint emissiones laribus. lilorum infirmitas quiescit in licilis; adl
ejus, hic quara sint indefessaedocetur. Copiosi ex perfecta vestra laborat. Ulorum infirmitas est uti
hoc fonte rivuli gratiarum emanant, et semper ta- concessis; vestra quidem, citra perfectum stihsi»
men fons manet. Ab eo in quo inchoat non se co- stere. Quid est in vobis esse infirmum, nisi non
hibet: ideo hic et ibi fons dicitur. Sed et jam vide esseperfectum? quid est in vobis esse infirmum,
quo in loco ejus aquae fluunl: ubi, nisi in horlis? nisi sumraum non apprehendere? Et quid forte,
Fons enim est horlorum, et delicate fluit, qui non nisi, ut apprehendalis, conlendere? Ideo infirmum
ab hortis egreditur, qui non lavat, sed rigat: cujus nostrum fortius est saecularibus; et, ut sic dicam,
in hoc omnis usus est, non ut auferat fceditatem, melior est infirmitas moaachi, quam saecularis
sed ut fecuuditatem afferat. Bonus quidem fontis benefaciens. Opera quse penes nos putantur infirma,
usus mundare, sed melior fecundare. Ille abluit in- *- ' quanti crederentur, si ab ipsis fieri viderenlur? Per-
quinamenta : iste quasi alluvione quadam, gratia- feclorum solidus cibus est: quotquot tamen in nobia
rum comporlat aiigmenla. Ule germina lotareddit : imperfecli sunt, esumolerumdedignantur. Qusesaec-
hic Iaeta. IUe palens est in ablutionem peccatoris et ularibus licent infirmis, nostris nec exhibentur, nec
menslruatae : bic signatus est in deliciis sponsce. ipsi exigunt. Apud nos perfecta professio quamvis in-»
Tuta pulchra es, amica tnea, et macula non esl in te firma expletio. Perfectae plantationes, sed incremeula
(Ibid. 7). Ideo nonnisi fons hortorum dicitur, fons infima. Irrigandae sunt ut crescant, sed spirituali-
deliciarum. bus aquis. Paulus bene novit quibus aquis quemli-
2. Denique quam varius et maltiplex est ccele- bet hortum irrigel. Conjugalis copulae marilalis
stium deliciarum modus, tantus videtur et numerus usum dispensat (/ Cor. vn, 5, 6), consolalur pusil-
Lortorum. In alio rubent rosse, in alio candent lilia, lanimes, susciepit infirmos (/ Thess. v, 14), carna-
coloremque flores violae purpttreum reddunt. Tot libus potum lac prsebel (/ Cor. m, 2), sapientiam
horti siinl, quot'virtutum plantationes simul colle- loquitur spiritualibus qui dijudicant omnia, sapien-
ctae : ubi tantum flos unus est, quis ibi hortum esse tiam autem non hujus saeculi, sed quse ex Deo est,
definiat? Sic nec una castitatis planlalio, sed nec rc sapientiam absconditam in mysterio. Et ,«i quis
una justitiae horti pOtest integritatem explere. Salo- alius loquitur decorem domus Domini, locum ha-
mon qui delicatus et lenellus dictus est (Prov. iv, bitationis gloriae ejus, thalami delicias, gaudium
5), ipse sibi fecit hortos ct pomaria, ct consevit ea quo gaudet sponsus super sponsam, et qun vicissim
cuncti generis arboribtts. Non, Arbore consevi, ipsa gaudens gaudet in Domino; plane 125 D'c nou
inquit; sed, arboribus : neC, Unius generis; sed, hortum olerum irrigare talibus debet aquis. Ani-
cuncti generis. Exslhtxi, inquit, mihi piscinas aqua- malis enim homo non percipit ea quae sunt spiritus
rum, ut irrigarem silvam tignorum germinantium Dei (/ Cor. n, 6, 7, 15, 14). Et omnino quisquis
lEccle. ii, 5, 6). Dives quidem in deliciis, qui non spiritualia vei agenda praecipit, vel intelligenda
rara ligna, et quae prae paucilate numerari et scribi proponit, nonne tibi videtur aromaticis in hortis
possent, sed integram possedit silvam, silrara li- quasi fons pttrus manare? Et bene purus, cui ncn
gnorura gerrainantium. In horlo quippe sapientise est necesse propter auditorum perfeclionem, qui in
nihil sterile, nil non germinans. Sic et sponsa plu- hortis auscultanl, nisi dc spiritualis vitae puritate
res habet hortos, et cuncti generis virtutura copiose disputare, et quasi paradisi incolis de paradisi pro-
virgullis est consita. Et in sequentibus sponsae piiiare flucntis.
sponsus applaudit dicens : Qum habitas iit hortis, •, 0 4< Jtixta hunc sensum, horlum audilores intel-
amici auscultant le: fac me audire vocemtuam (Cant. lige, fontem doctores. Sed si fons sunt, quomodo
vin, 13). Jure omnino. Quid enira nisi dulce auscul- puteus ? Nostis enim quantum inter se dislent hi
tare illi, quse in hortis moratur, et de hortis loqui- noti fonles et putei. Puteus infoditur, fons gratis
lur? Non aiiditur foris vox ejus* nec extra hortum : tluit. In illo aquae reconditae sunt, in isto quasi
ideo amicus est qui in hortis commoratur cum ea. propositae, et se ipsas offerentes ultro. Magna est in
Nec lam in hortis est quam horlus ipse. Ipsa hor- istis differeritia, nec possunt utraque in alterutris
tus, et ipse fons, hujus hortos doctrinae suse ffueu- inveniri. Non polest vel fons putei, vel puleus fontis
tis irrigans. Felix sponsa, quse non habet nisihor- propria et domestica vindicare sibi: uterque naturae
tos irrigare. suae continetur limitibus. Corporalia et terrena an-'
3. An non in hoc frequenti conventu tot horti, gusta sunt, spirituales abundant divitise. Ad spiri-
quot animi? Propter unanimitatera hortus unus : tualia si referamus ista, in eodeni erit invenire fon-
propter differentes gratias horti plures. Utinam in tem et puteum, et alterutra ab invicem. propria
his hortis nulla radix amaritudinis sursum germi- communicari. Communicemus ergo haec, si vultis,
net, nuilum sit lignum inutile, utillura quod hortum invicem propria, et in eodem assignemus utraque.
lf;5 GILLEBERTI ABBATIS 19G
Accipiamus in fonte suflkicniiam doctrinae; in pu- A 6. Isaac post Calumniaeputeum, post puteum Ini-
leo, secretum : in illo, abundatiam ; in isto, alta mieiliarura, post hos, inquam, duos puleos reliclos,
mysteria. Et quidem bonus doctor, qui quasi de duos 126 puleos effodil; puleum Latiludinis, ct
quodam allo puteo, ita dc abdito sapientise the- puteum Satielalis (Gen.xxvi, 20,21,22,25) .ln illocce-
sauro copiose profert nova et vetera; Puteus est, pit non rixari cum vitiis, in isto ccepitfruclu deliciari
quia quae Dei sunt, nemo novit nisi Spiritus Dei. virlulis. Noluit cum Philislaeisputeum habere com-
Spiritus enim omnia scrulalur, eliam profunda munera, qui inlerpretantur potione Cadentes. Pu-
Dei (/ Cor. n, 11, 10) : et quasi fons qtiidam pro- leos inimicitiarum et caltimnisereliquit PhilisUvis.
ducit in medium, et virtutum hortos irriguos red- Corruunl plane, qui bibuntde erroris el schismalis
dit. Habetis ergo in puteo occukaiionem, in fonle puteo. Tales puteos fodiuut auctores, bibuut audi-
copiam : profusionem in fonte, et sensuum profun- tores. Sic infodit Arius, sic Donatus. Aller fidei ca-
dilatem in puteo. Puteus altus est, sed non indiget lumniam induxit. Alter fralernilatis copidam in
haurilorio: fons est, et gralis fluit. Qui sitil, veniat, parlcs diduxit. llle Trinitatis sequalitatem haere-
ct bibat de aquis sponsse, de aquis Bersabee, ut tica defmilione distinxit gradibus; iste Ecclesise
novus ex ea Salomon nascatur. Et Bersabee Puteus unitatem sua praesumplione distraxit parlibus. Pi-
D
septimus interpretatur : id est puteus quielis, pu- than et Abiron puteos calumniae foderunt adverstts
teus sapientiae. Nam sapientia in spiritualium cata- Moysenet Aaron, et incideruntin foveain ipsi quam
logo munerum ascendenti sursum septima occurrit. fecerunt, quos terra vivos absorbuit (Num. xvi, 1-
5. Sicut et puteus sapicntiae, ita et fons sapientim 35): potione quam ipsi foderunt, prsecipitati sunt,
legilur (Eccli. i, 5). Et forte in his duobus gemi- nomen Philistaeorum interpretantes eventu. Bomis
nus ejus modus cxprimitur : untts qui fit per in- autem puteus, de cujus aquis qui biberit, exaltabit
vestigationem, alter qui fit per inspirationem. Fontis captit, non potione cadct. Quasi foveam fodit, qui
aquse ultro prorumpunt: in puteo vero terrse per- terreni sensus acumine Scriplurae soliditatem pene-
rumpiltir moles, et soliditas penetralur, ut ad1 trat, et violenter scindit horlulum Ecclesise, quod-
aquam vivam pertingas. Utraque alteri necessaria dara incognitum dogma producens, et obscnra
est, et industria gratiae, el gratia industriae, et vica- mysleria. Sed et qui sublili scrulinio et dolosa ma-
riain opem sibi corainunicant. In vanura enim labo- chinatione fraternae charitalis [ul. unanimitalis] so-
ral qui puteum fodit, si non ipse fons vitae gratis; litla perforat, et discordiae venam aperit; qui se
affluat. Sed et tibi gralis foderis puleum, et rece- conspirationum claudit et signat in puleo, non ac-
piaculum aquarum praeparaveris, si fuerit negleclus1r quiescensegredi,sedmagisacmagis ingrediensinin-
puleus luus et silu squalens, non descendent in1 teriora schismalis, et ejus effodiens abyssum : Phili-
illum aquae vivse, non flueiit impetu de Libano. stseotum est bic pulcus ; nihil tibi sit comrauiie cnni
Aquaequae descendunt de Libano nesciunt colligii illo. Sensim primo et secreto crescunt, et de terreiue
nisi in puleum candidum : et aquaequaecum irapetui cl brulae mentis erurnpunt visceribus, donec postca
fluunt, volunl puteum habcre capacem. Altum ett cura impetu fluant: sed non fluuntde Libano. Non
capacem eCQciescordis tui putcum, si curas terre- haeaquse fideles sunt, non aquse vivae. Non potest
nas egeras; si locum efficias in animo tuo laetitiae ' sibi constare discordia, non potesl inlcr parientcs
spirituali; si os tuum aperias ul attrahas spiritum,, schisma perpelua pax servari. lpsum schisma inti-
et fluant in ventrem tuum flumina aquse vivae. AdI dum est sibi, nequit sibi cohaerere diutius, quod
hoc opus prmparala sunt foramina ttta in die nalivi- charitatis pertental dissolvere glulinum. Si quis le
taiis tum, sicui scriplum csl de principe Tyri (Ezech. ad hos puteos invitaverit, dirumpe, si potes, puteos
xxvui, 13). Capacilas intelligentiaenaturalis, qua in1 Philistinorum, et aquas peslilentes exsicca : re-
die creationis tuae prae cseleris animantibus privile- linque Philistaeis puleos suos, puteos inimicitiarum.
giatus es, ingentis receplaculi vicera lenet ad com- 7. Sectare puteos ccelesliura deliciarum, puteos
prehendendas cnniinendasque aquasvisioniset vitse. :- D
] aquarum fidelium, et aquarum vivenlium, quae
Legiraus enira Viveniis et Videntis puteum (Gen. fluunt impetu de Libano. Esto flos horli, et horti
xvi, 14). Qni si post peccatum viliis, vel innalis,'. conclusi, tit non diripiaris : et videbis quomodo tibi
vel superadditis, obstrusus videtur, aperial illum1 dirumpet Doroinus fontes et torrentes. Conversare
fides, spes in altum instanler diffodiat, dilatet amor. in horto, si forte et ipse converlaris in puteum, et
Otium et exoccupatio cohserere situ turpi non sinat.'• de ventre.tuo flumina fluanl aquae vivae. Qusenam
Siquidem ferialas mentes ab anxiis curis volunt ' sunt aquaevivse, nisi aquse non de(icienles?Et qui-
habere festiva gaudia, et vacationem sibi vindicat ,l dem bonae aquse, haustus quarum aestum desiderii
visio Dei. An non tibi quidam puieus ailus videlur ir sine defectu refrigerat. Sseculi oblectamenta univer-
ille, in quo recondili sunt omnes thesauri sapientise * saliter falsam praeferunt refrigerii speciem, et saecu-
ct scientiaeDei? an Mariam quasi puteum aquse pu-i- larem concupiscentiam sedant ad horam: sed
risssimae iniiciaberis, quae conservabat omnia verbaa quasi sttb ipso ortu statim arescunt, nec fluunl vena
de Cbristo, conferens in corde suo? (Luc. n, 19, 51) 1) perenni; quasi torrens iaptim transcunt, et non est
Esto et tu lalis puleus pro modulo tuo, puteus altusis invenire in hoc torrente aquas vivas. Alio quodam
ct aniplus. Isaac fodil in lorrente, ci aquas vivas inveiiit (Gen,
107 IN CANTICA SERMO XXXVIII. 19»
xxvi, 19). Est enim torrens qui suavis videtur, sedd A considera puteum, Libanum, impetum, aquas vivas.
salutaris non est, nec sempiteruus quidem, siculil Deprehendes in his (si animo advertas) aquas istas
ssecularis ille quem praediximus, fluxus voluptatis.i. et serenas esse, et secretas, et vehementes, et non
Et est lorrens salutaris quidcm, sed non sempiter- deficientes. Puteus secrelum designat, serenitatem
" nus : si tamen effoderis in
eo, aquas viva^ reperies.i. Libanus. ln impetu omnis alius exhauritur affectus,
Ilabemus, inquil Petrus, firmiorem propketicum ser- aquse vivsenesciunt exhauriri. Bonus etiam Libanus
monem, cui benefacitis attendenles, lanquum lucemm E fides, eo quod fide corda mundcntur. Ab hoc Libano
lucenti in caliginoso loco, donec illueescat dies, ell .serense intelligentise aquae vivse fluunt; qui* nisi
lucifer orialur in cordibus vestris (II Petr. i, 19).l. credideritis, non intelligetis (hai. vu, P, sec. LXXV.
Non exstinguetur in nocle ista lticerna : interim enimn Intellectus autem bonus, cujju» contemplatio manet
usus ejus necessarius es't. Sed cum dies seternuss in saeculum sseculi. Hic; est vere vivens. Nam vila
cluxerit, propheticse lucerna cessabit doctrinse, et ;t seterna haecest ufccognoscamus unum verum Deura,
litterarii sermonis exsiccabitur torrens. Sive enimn et quem ip»? misit Jesum Christum (Joan. xvn, 3).
prophetiaeevacuabuntur, sive lingusecessabunt, sive e Et ipse Christus noster est Libanus, delectationes
scientia deslruetur; ftiturse manifeslaiionis rcspectuII vivas fundens cum impelu in sinum dilecta?. Ipse
turbidus, ut sicdicam, in iqpdum torrentis fluitsa-- " Libanus, et ipse rivus; siquidem ipse est candor
crae sermo Scripturse, instruens nos per speculum et:t lucis seternae, el emanalio sincerissima. Delectabilis
in senigmate. lilius autem, quae est facie ad faciem,i, plane puteus affectus est sponsae, in quem seterni
visionis (/ Cor. xui, 8, 12), verae, purae suntetpe- - candoris radii, ac si quidam de Libano rivuli et col-
rennes aquae. Non deerunt illaetibi, non tu illis. Cumn liguntur et effundunlur, ut flores et hortos irrigent
mortalitatis hujus Iransieiil lorrens, transibunt cumn sponsi. Bonus ergo Libanus, in quem niliil inquina-
mortalitate mysleria nubiia; ct sine velamine serenaa tum incurrit: et magnus iropetus, qui nullo com-
veritas, proplcrquam hic torrentem effoderas, hila- pesci obice potest.
riter erumpet. Islic locus estspeculo, illic directse e 9. Denique iili aquse cum impetu fluunt, quem
speculationi. Solet tamen aliquo modo liaecspecu- nec persecutio, nec fames, nec periculum, nec nu-
latio locum alienum pervadere : et in loco peregri- ditas, nec gladius, separare potesta charitate Dei.
iiationisse viantibus hilariter ostendens, invitat add Tot credentibus populis objecti sunt obices scanda-
patriam. Vere quidem festivus, sed furtivus adhucc lorum, tol oppositse moles tormenlorum, et tamcn
istius 127 rcierni el luminis radius, et fluminis ri- scmper fluunt aquse de Libano. Aquae enim populi
vus. Non eraicat, non emergit nisi in borlis, et ini sunl (Apoc. xvn, 15). Magni obices, sed major im-
p
horlis aromaticis. 0 altitudo divitiarum sapientiae ctt J petus. Si coneris compescere, plus increscit, et per-
scientise Dei, quam similis es puteo! Non poless rttmpit obstantia. Repulsus exsurgit in cumulum, et
exhauriri, aqoas vivas cffundis et aquas salubres ett impedimento lucra conquirens, sediffundit uberiu?.
sberes. Puro amori etiam ipsi obices cooperantur in bonum,
8. Quis dahil hnrtulo meo has aquas, et cordi meo> et incrementa capil vexata viilus injuriis. Nonne me
linirc puteum deliciarum ? Ab occullis meis munda» silente ista possunt percutere conscientias eorum
nte, Domine, et ab atienis parce servo luo (Psal, quorum amor incertis et locis et horis fiuit; qui
xvm, 15, 14). Fac me Libauum : asperge me, ett quidem ad tempus diligunt, ct in tempore tribula-
mundabor; lava me. et super nivem dealbabor (Psal. tronis recedunt? Quid dico tribulationis ? Eliam exi-
L, 9). Emunda me a delicio maximo, el erunt ut com- gtiaeet dubise tenlationis nunquam molem, sed obi-
placeanl eloquia oris mei, et medilatio cordis mei ini cem passi, facile compescuntur, ct reflexo proposito
conspectu tuo semper (Psat. xvm, 14, 15). Fac mes impetu irrevocabili ad saecularia ruunt. Si inclama-
Libanum, ut has libi scmper aquas effundam. Erunl, veris juxta prophetam, Slate, stale (Nahum n, 8);
inquit, ut complaceant. Quid est complaceant, nisi ut; non est qui reverlatur. Nulla illos persuasio revocat,
utraque placeant, el ulrique placeanl? Cui utriquc,, D | iraii persecutio pia magistri, non infelicitas, quse
iJsi mihi et tibi? Qtiseutraque, nisi eloquia laudis, frequenter el fere semper est in viis eorum. Fliiunt,
et meditatio cordis ? Aquse islse vivenles sunt, quiai ct ruunt et corruunt, ut bibant in via de torrente
semper complaceni, semper flutint: scd non fluunt, voluplatis, quae non exaltabit, sed conquassabit in
nisi de Libano, nec leute quidem, sed cum impetu. terra capita eorum. Beali quidem immaculati in via,
Magnus impetus violenli sensus amoris : dtilces la- qni arabulant in lege charitatis, qiii ambulant in ira-
men, non difliciles aditus babet. Magnus impetus petu ubicumque fuerit impelus spiritus, et non re-
ejus, quia usque ad affectum pertingit eflicaciter, et vertunlur, nec aliquo separantur obslaculo a chari-
exhaurit suaviter. Magnus impetus ejus, cnjus vehc- tate Dei, quse est in Chrislo Jesu Domino nostro,
nienliseresislere nil potest: Cunt impetu, inquit, de qui vivit et rcgnat per omnia saecula saeculorum.
Libano. Expressit causam redundantise, noinine Li- Amen.
bani. Mundilia locus est redundantis laetitise,et aquas
128 SERMO XXXVIII.
sapieutiae salutaris effundit: de candido prorum- Surge, aquilo; et veni,auster,perfla kortum meitnt.
punt, et candidius reddunt. Congere in unum, et (Cant. iv, 16.)
quasi in acervum accumula dclicias istas. Vidc ct 1. Affectiones dulces et sanctae sunt sponsae aro-
m GILLEBERTI ABBATIS 2i>0
mata. Nam ipsa est hortus. Austro fiante isla fluunt A donum gratiaj ad proprise inflectunt effeciura iudu-
iu delicias sponsi, sed aquilonis hsec iterum incle- striae. Quid impensa desuper vobis beneficia impro-
mentia sistit. Frigidus est enim ventus aquilo, et ad peratis nobis? An quia clementiae divinae circavos
flatum ejus aromata congelantur. Quandiu, Domine, oculus bonus est, ideo vesler erga nos nequam estt
adversilatis aquilo regiones nostras premet? quan- Cur vos rlivina beneficia pbratiores reddunt ad de- "
diu incumbet hortulis nostris ? qiianditt, Jesu bone, rogandum, quam ad erogandum?
constringet aromala nostra rigor aquilonis? Parce, 5. Vides, Domine. quot ex partibus aquilonis nos
Domine, parce ab aquilone sponsae luse. Diuest quod flabra molestant; undique perflant incommoda, mur-
urget, quod premit, quod incubat spiritus hic durus mura, probra. lnter hujusmodi dolOres distractus
et vehemens. Cumulata nos undique premit adversi- et conslrictus animus, austri lenia iiescit flabra
tas. Dic ei, Domine, ut surgat, ut cedat, ut sinat lo- recipcre. Exsurge, Domine', non prsevaleat aquilo ;
cum esse respirandi. Infortunii paupertas sterilis satis est quod jam diu insurrexit, quod incubuit :
est, et graves undique parturit casus. Res inlirmae dic ut surgat, ut discedat, utcedat austro. Succensa
facile laeduntur. et infelicitatis abyssus aliam invocat jam pridera estolla a facie aquilonis (lerein. l, 15),
in vece cataractarum tuarum (Psal. XLI,8). Occulte sed tu, Domine, austrum emitte, qui faciat medium
adversum nos vocas adversa; et quomodo si dicas "* fornacis hujus quasi ventum roris flantem. Noii au-
aquiloni, Insurge, preme, posside. Fumus, inquit deo continuos austri flatus rogare . suflicit si vel
Isaias, ab aquilone veniel (hai. xiv, 51). Nobis au- interpolalione ejus aquilonjs malignilas lempeietur.
tem non tam fumus quam flamma jam imminet ollse Extendis (sicut in Job legimus) aquilonem super va-
succensse a facieaquilonis. Ab aquilone frigus, et ab cuum (Job xxvi, 7), non 129 super hortum. Non
aquilone flamma. Ita est, Domine. ln duritia manus est vacuus hortuluS sponsse, in quo superius annu-
tuae adversaris mihi,misericordiae tuse venas restrin- meralae plantanlur lot aromaticse species. Et quo-
gis; ideo cxaestuat animus mcus, et in meditatione modo quibunt meditalionis aromata laeta profluere,
mea exardescet ignis. Gravis iste anxiae sollicitudi- ubi a moerore libera non sunt studia, ubi contristat
nis ignis est, et calore ejus aromata non fluunt, scd adversitas, aquilo stringit? Esto, Domine, zelotes,
magis, si qua sinis fluere, siccantur fluenta : prsc- semulare sponsam, dic aquiloni ut surgat, et cum
sertim ubi magis magisquc sidversitatura aperire sc austro dimidiet tcmpora sua. Sic quidem fiet secun-
videtur occasio. dum multitudinem dolorum meorum in corde mco,
2. Doraine, dolor meus in conspectu tno est, et si consolationes tuae Isetificentanimam meair».Vide-
gemitu8 meus a te non est absconditus. SolUcitu- tis, fratres, qualiter aquilo ad mensnram sui cu-
dinis meaeratio nota est tibi : sed moeroris magis strum parturiat : et forte ubi abundavit aquilo, su-
dicere debueram ; sollicitudo enim in moeroremjam perab'indabit et auster. Auster enim ef prospere fla •
conpittota transire. Ubi consilii non fulget occasio, bit, et quas intulit aquilo compensabit injurias. Er-
ubi bonaespei se vel umbra non offert, ibi non sol- go surgat aquilo, saeviat quantumlibet, fremat,
licitudinis, sed mceroris sunt partes. Multi gemitus dummodo occasionem ei quasi vim [at. nialeriam]
mei, et cor meum mcerens. Parvuli petunt panem, praeslel flatibus austri. Nonne tibi videntur graves
et non est qui frangat eis (Thren. IV, 4). Deest enim pertulisse aquilonis flatus, quos in Epistola ad He-
qui frangalur, non dico de verbi pane, sed de hoc: braeosPaulus alloquitur? Magnum, inquit, certamen
quolidiano corporis alimenlo. Non polest tamen cce- sustinuistis passionum: et in altero quidemopprobriis
lestis illius panis pinguedine repleri anima mea,, et tribulationibus speclaculum facti; in altero socii
dum quotidiani hujus panis inopia maciem quam- taliler conversanlium effecli. Nam etvinctis, inquil,
dam mceroris inducit. A voce gemitus islius oblitus; compassi estis. Sed inler tanta aquilonis flabra nul-
sum comedere panem illum ccelestem. Dtirus aqui- las sibi vices vindicavit auster? Imo plane. Denique
lo, exlerior adversilas, sed mullo durior mentis an- audi quod sequitur : Et rapiham, inquit, bonorum
xielas. Altera, fratres, vos urget: ine premitutra- _, vestrorum cum gaudio suscepistis, cognoscenlesvos
que. Ego communi attrilione laboro in vobis, et do- habere meliorem el manenlem substanliam (Hebr. x,
meslica quadam prse vobis, qtiia pro vobis. Hinc: 52-54). Quitl? cum Apostoli irent gaudentes a con-
inforlunii casus, hinc forenses insurgunt calumniae. speclu concilii, quoniam digni habitisunt pro nomine
Alii submurmurant, ct alii insultant: et quod noni Jesu contumeliam pati (Act. v, 41); nonne tibi vi-
est humanse industriae providere ne contingat, im- detur contra aquilonis graves impetus leniter ipsis
properant cum acciderit. Quidam irritant, qttidami auster spirasse ? Considera tristia illa sabbata se-
irrident, adversam fortunam ad fatuitatera trahen- pulturae dominicae.Nonne velut ad aquilonis flatum,
tes. Successus bonos quibus exuberant, sibi impu- Apostolorum corda infidelitate et limidilate quadam
tant, et quasi aut providenlise, aut meriti crednnt,;, diriguerunt? Resurgente Domino ccepit ausler lenin
non muneris esse divini. Abundant, inquit Job, ta- bortum ejus perflare. Totis his denique quadraginti
bernacula prmdonum, et audacter provocant Deum,, diebus in multis argumentis dominicseresurrectio-
cumipse dederil omniain manus eorum(Job xn,6),, i:is et veritatis fitles, et libertatis fiducia sensim in •
Quidara et praedones et provocatores sunt, qui quodd creraenta sumpserunt: Ipso diePentecostes, quando
Dei est, ipsi toUunt, dum sibi tribuunt; et divinae e factus est spiritus veheme»s in ccenacujo ubi
201 IN CANTICASERMO XXXVHl. 202
erant apostoli sedentes, soluta est omnis conge- \ reat. Modicumenimet consolationis ausler succedet,
lalse mentis frigiditas , sicut torrens in .austro : etsi non interim intercidat. Ubi enim abundavit af-
et deinceps verbi virtutumque profluxerunl aro- flictio, abundavitet gratia.
mata. 5. Sed quid vobis, fratres, de exteriori disputo
4. Sed numquid idcirco aquilo durus quievit? tribulatione? Alius solet vos aquilo perurgere. Ab
Nonne multo vehementius pcrsecutorum insurrexil hoc vobis Deus aquilone parcit, alios interponens ,
procella, etimpetus haereticsetempestatis? numquid qui ssecularis tumultus ct tribulationis impulsus
non aemulationeqtiadam tentationis aquilo, austro . frequentes excipiant. Exterior vos cura gravis nulla
se opposuit graliae? Quasi solus hortura perflare perstringit, quia de jure nulla contingit: nec tameu
coiiatur quodam rigore duri spiritus, aroraata re- immunes esse vos sinit. Quos exlerior cura non
slringere volens ne fluant; sed tanto latius ffuunt. valet, interior aflicit taedio. Bene cum illis agitur iu
Adversilatis et prosperitatis alteruis motibus nunc hac parte,quod exterioribus non patent; sed nihilo-
provocata, nuncpacata sponsa Christi Ecclesia ejus, minus aquilonein non effugiiuif, dum sibi in inle-
aromata virtulum proferre non deslitit vel non de- rioribus non placent. Festiva prius gaudia vertun-
sinit. ln perseculione virtus eniluit, in pace auctus tur in fastidium, ct bilarcm menlis faciem tristitia
est numerus. In illa fortes probantur; in ista foven- B conunutat. Felix cui non est hacc commutatio. Sed
tur iniirmi. Quid ergo primitivam Ecclesiam nunc quis tamcn cst? quis enim est quem uon aliquoties
memoro, cum adhuc, clsi non tam vehementes, fre- et taediura coniiciat, et exuicerct trislilia? Denique
quenles tamen aquilonis impetus sustinet hortus ubi prqspero fcrebamur navigio, ibi paulo post va-
sponsi ?Alternant circa illum vices auster et aquilo. dosa incurrimus, et secunda fercnlibus aura turbo
Gravis impetus hoc tempore Ecclesiam impulit, et adversus erumpit. Etiam ubi non exstat ratio, instat
quidem ab aquilone. Nam inde est origo schismatis: turbatio. Causa non eminet, et ira imminet. Irasci-
inde oritur, et ibi moratur; solus illic aquiio pre- lur bomo irse quam irraiionabiliter patitur, et cujus
mit. Dic ei, Domine, ut surgat, ut discedat. Voca et deteslatur motum, nescit exorlum. Spiritus hic du -
dic austro : Veni, perfla hortum meum, et fluant rus ubi vult spirat : et nescis unde veniat, et forte
aromata illius. Non dico austrum felicitatis et secu- quo vadat. Anmagis quo evadat? Nam ex se ad rna-
rilatis terrenae; nani bic auster frequenter aromata lumtalis affectio vadit,sed frequenter evadit ad bo-
stringit et exsiccat : sed austrum voca graliae tuae. num. Non pertiiigit quo pergit, sed facit Deus etiam
Et si ita necesse cst, et aquitonem in illniii sterilem de tentatione proventum. Quando vult, ipse inducit
hortuin mitte, non obstinationis, sed vexationis aquitonem, quando vult dicit, Aquilo, surge. Et si
"*
aquilonem , ut ipsa vexatio det intellectum auditui interim de ejus molestia quereris, scito de tali ma-
ad obediendum. Aquilonis rigore flagella hortum gisterio et commemora/i et commoneri. Comme-
tuum : hoc quasi verbere excita torporem ejus, ut moraris ut aquilonis viciniam altendas, commo-
avidius ad austri se lenia spiramina conferat. Tam neris ut rigorem ejus effugias.Non subest tibi, duni
partibus quam temporibus atister et aquilo circa in laleribus aquilonis situs es,ejus viciniam fugcre:
hortuin nostrum vices alteruanl. Sicut enim nunc sed tamen violentiam evadere potes. Dum hic su-
flat ausler, nunc aquilo : ita hic auster, et illicaqui- mus, semper vicinus est. Non est seraper violentus :
lo. Aiiquotics autein el simul flant: sed alter foris, sed postquam gyravimus peraquilonem, saepereflec-
et alter intus. Foris a<tuil«, et intus auster : ille fu- timus per meridiem.' Eliam ,cum impulsum nou
rens, et iste fovens. Frcmat aquilo, et turaultuetur sentis, habe suspectam viciniam ejus.
foris : tanlumraodo horium inlus non perflet, inlro 6. Quando tamen ejus turbines evades , nisi lenis
non penetret, intimam quae est in Christo, non con- ausler vocatus adveniat, etsic expandas adaustrum
stringat cordis laetitiam. Quando, Dominc, ex inte- alas tuas, ut in coelestem plumescas volatum? Si ta-
gro gelidus ille spirilus quiescet ? quando erit ut men se intermiscere nititur aquilo, et nascenles in
jam non timeatur a facie frigoris ejus? Fundala novilate pennas gelido rcslringere spiritu, pennas a
est civitas tua, hortus plantatus in lateribus aquilo- volatu, et aromala restringit a fluxu. Stringit, in-
n;s. 130 R'c v.enlus in Scripturis dexter vocatur. quam, non tollit. Veheniens eniin laediiimet amari-
Ideo Job taiera super eo deponit querelam : Ad dex- ludo cordis virlutes ipsas exercet, non evertit. Hic
teram, inquil, Orieniis calamitales mem illico sur- turbo proposilum sanclum impellit quidem, nontol-
rexerunt (Job xxx, 12). Jure ventum illum dextrum lit. Stringit Isetiliara, non tollit constanliam. Taedio
vocavit, qui nihil ei quivit sinistrum inferre : quin aflicilur animus, sed non conlicitur. Tristatur, sed
etiam gloriaeviro justo comporlavit augraentum, obluctalur tristitise suae.Non est minus fortis sic af-
quando virtus et probata enituit, et provocata ex- fecta virtus, sed minus felix. Quid illi cum vitio
orevit. De vicino in hortum tuum impingit; situs cum quo rixatur, cui bcllum indicit? Quasi suum
est enimiu lateribus aquilonis. Efficeiilum nobis, non est fastidium, ciim quo fcedus non contrahit.
Domine , dextrum; tempera illum flalibus auslri. Molestum patitur, non propitiatur illi. Denique non
Cooperatur enim nobis etiam aquilo in bonum tuae ipse animus hoc operatur, sed magis srquilo, in cu-
dilectionis, etiam austro afllante. Sive jussus, sive jus lateribus habitat. Ideo detestatur illud, eo quod
perinisstis surgere aqtiilo tribulationis, non nos ler- adversus virtulem ejtis molimina sentil. Qui sentit,
i PATROL. CLXXXIV. 7
«03 . GILLEBERTI ABBATIS 804
ipsc scit quanto cum tsedioillud bonsc conversationis sA J juveni, qui apud Dominumde legis observatione gio-
taedium lolerat, quomodo fastidit fastidium illud,, riatus, evangelicaeperfectionis coarctatione propo-
quanta cum amaritudine obluctatur amaritudini illi,, sita, tristis abscessit (Maltk. xix, 16,22); nisi quod
amaritudini violentas,quae de jugitate exercilii disci- ille tristis abscessit, hic, quamvis tristis, accessit ta-
plinaris invito se ingeril. Ad austrum animus ex voto» men. Videte tiraoris aquilonem flantem sub lcge :
se vergif; et ecce aquilo adversanti et invito se im- ideo de prsecipiiiseleclisque aromatibus rara fluxe-
portune immergit. Durum est sustinere a facie fri- runt in ea. Ideo die Pentecostes, quando Spirilus
goris hujiis, et fugere non subest ad votum. Laboratl vehemens flavit ab austro, tot hominum millia ve»
animus et disciplinae laedio,et bujus taediiodio. Mo- ritate, verbo, vita spiritualiter profluxerunt (Act. n).
lesta est utraque affectio, ct non diilcescere quod clc- Non eos rei familiaris cura constrinxerat de reliquo.
geris, el senlire quod 131 oderis. Moleslumntrum- 2. Libera quidem ab hoc aquilone satis duro,
que, et propugnare disciplinam, et propulsare de- corda largius profluunt in conlemplatione et chari-
sidiam. late Dei. Non accepislis, inquit, spiritum servitults
7. Quomodo, Jesu bone, tantam landiu tolerass iterum in timore, sed acccpistis spirilum adoplionit
vexationem dilectse sponsaeluae?Desidiam invita pa- filiorum, in quo clamamut, Abba, Pater (Rom. vin,
tilur, et quasi voluntariam in se sic punieodo perse-- "* 15). llle aquilonis spirilus erat, hic austri : ille grsv-
quitur. iEgerrime toleral quod non ad votum in te,, vis, hic gratus. Ideo illi, tanquam gravi et pondr-
qui bonum ejus es, solum deliciari valet. Sibi impu- roso premenlique dicitur, Surge; hictanquam teetos
tat quod suffert invita. Stimulator ab aquilone venitt gratusquc invitatur, ut veniat et pesflet hortulum
illi, sed stimulus iste ad preces sponsam ibstigat. sponsi. Illepcenam habel, hic proQua j-audia. lltc mi-
Hocstimulo castigata, ad supplicaliones se confert,, nax est, hic blandimenlis deliciisque manans. Ro
quseseprius in amplexus paraverat. Mitiga sponsae e gabo, inquil, Palrem meum, el alium Paracletum da.
luae, Jesu bene, a dicbus his malis. Nisi enim adju- bit vobis (Joan. xiv, 16) : hocest austrum invitare, et
ves eam, habitabit in aquilone anima ejus. Quisenimi dicere ut veniat, et pei flet hortum suum. Perfla hor-
consurget adversus aquilonem, nisi tu, Deus, quii tum tneum, el fluent aromala ejus. Quidam fructus,
venisabaustro? Bonum aroma, propositum sanctumfi nisi pressi coaclique, liquorem non fundunt. Fru-
et conscientia pura : sed non fluit illi, qui boni istiuss ctus autem qui sunt in horto tam delicale depicto,
deliciis non fruilur. Veni, Jesu bone, veni; perflaa pressionem non exspectant: cogi nesciunt, sed aus-
hortuin tuum, ut fluant aromata ejus sicut torrenss tro perflante fluunt ultro. Intuemini mundi sapieu-
in austro. Ipsaest hortus, esto tu auster. Te irriganlee p, tiam. Nonne violenler expressa videtur, et longo ela-
crit anima ejus sicut hortus irriguus, et te flanle nonl borata lam exercitio quani studio? At in nostraeau-
tlelicient ejus aromata, qui vivis et regnas in ssecula » ctoribus philosopliiae,et velox et vehemens sapien-
siccuiorum. Amen. *
tiaeprorupit abyssus. Vultisvelocitatem audire? Cum
SERMO XXXIX. tteteritis anle reges ct prmsides, nolite prmmedilari;
Lurge,aqniio; el teni, auster; perfia hortum meum, 132 dabilur enim vobisin illa kora quid loquamini.
et fluant aromata illiut (Cant. iv, 16). Vultis vehementiam ? Ego, inqu.t, cia*orodis ot et
1. tixple, Jesu bone, quod jubes, transfer austrum» tapientiam, cui non polerunt retittere advertarii vet-
de ccelo, el induc illum in hortum tuum, in animami tri (Matth. x, 18, 19; Luc. xxi, 14, 15). Quomodo
sponsse tuse. Hoc flalu leni solve taedium, solve tri- hsectam subita et tam serena profluerent, nisi hoc
stitiam abejus affeclu.Nam utrumque in vitio est, ett austro aflJante? Audivistis jam unde veneruni aro-
prsefert speciem aquilonis : ulrumque mentcm ligat,, mata veritalis tam proflua et parata tempore suo.
et praepedit a purae profluvio quodam lactitia:. Quidd 5. Charitas nonne et ipsa diffusa est in cordibus
limor? nonne ct ipse rigorc gelido constringit affe- noslris per Spiritum sanctum qui datus est no-
ctus? Ab alienis parce, Domine, sponsse tua?. Qttid d bis? (Rom, v, 5.) Multa sunt aromata quaeprofluunt
magis alienum ab ea, quam timor qui non est in cba-- D I per Spiritum, nec nis* per Spiritum, gaudium, pax,
iitate, cum ipsa tota sit in cliaritate? Ille servilis esl,, patieutia, longanimitas, bonitas, benignitas, lides,
llla in libertatera vocata. Vidistis, fratres, hesternoo mansuetudo, modestia , continentia, castilas (Gal.
sermone virum meticulose incedere, ut institutioniss v, 22, 25). Haec non modo provenerunt, scd etiam
prima subiret elemenla; quam moranle, el quara n profluxerunt.Quod profluunt.copia designatur : quod
nutante proposilo disciplinserudimentis sc passus cst it ad flalumaustri, coaclio tollilur. Charitas non po-
insigniri! Et bene nostis, dura adbuc saeculariserat,t, test cogi, gralis fluit; non necessitate, sed arbitrio
quam largos elcemosynarum rivulos manus ejus fun-- fertur, auslro lamen flante. Arbitrii enira quid cou-
debant. Quid crat causse, nisi quod mentem ejus in n ferret libertas, si non aspiraret auster gratise?Nam
liac parte timoris perstrinxerat aquilo? Ausler scili-- elsi arbitrium ubi est, semper liberum est, non ta-
eet illara ex parle afllavit, sed non perflavit; ideo o , men liberum ad omnia id esse darnus : nec elettio-
eleemosynarum prompteprofuditaromala. Scdabie-:- ncm, nec exsecutionem omnium liberam habet. In
uunliallonis pretiosissimus ille aromaticusque liquorr eligendo semper est libertas, sed non est seinper ad
post multos conatus vix tandem ab ejus animote-- eligciidtiiii. Eligere namque nisi libere non] potes»:
uuiter exprimi potuit, Plane similis erat evangclico o ^ed est aliquid, quod non eiigere per iepotes». Jwt
805 IN CANTICA SERMV/XXX.A W,
ad quse naturaliter poten-
juris voluntas est; libera est cum adest : sed non A lud posse. Multa siquidem
est animus ad omnem quam oportet adcsse volunta- les sumus, non statim illa possumus, ubi connata
tem liber, cum abest. Nec magis sui juris est, quod facultas aut infirmitatc praepedilur, aut arte usurjua
intensam habeat voluntatem qtiam habet, nec quod destiluilur. Frequenter ad horam oculus videre ncu
habeat voluntatem bonam. Sed quantuntpost lapsura potest, cum tamen naturali non delicitur potentia
in libertate consistit arbitrii, quod vult animus, sem- visus : adest habilus, et abest usus. Naturaliter po-
non potcst. Sic et na-
per libere vult: sed non est Jiberim ei quodlibet, tens est videre, sed actualitor
etiam quod oportet, velle. Est enim libertas, quse turalis libertas arbilr i manet quidem, sed impedila
sine voluntate non est, et sine qua non est voluntas: peccato : idcoque non valet habere] tcrtiara illam
et est libertas qusedara, quam non semper comita- libertatem, quseest in bono, nec secundam quae est
tur voluntas. Illa est in voluntate; hsec est in qua- ad bonum. Prima manet mutala quidem, non.immi-
dam volendi facultate. Hla est*i t ipsa; hsec quasi nuta : reliquse nec mancre dicendae sunt. Non enim
ad ipsara. Istam possumus, etillaJi cogimus. Et vi- post peccatum , liberum nobis relinquitiir bonum
stis qusedam est videndi virtus ii. oculo, et visus ni- velle; ideo necresidua libertas est, qtise consistit in
hilominus quaedam passio in videndo. Sic et in bona voluntate: sed per gratiam hsecultima inspiratur,
animo dicilur intelleclus et potenlia naturalis ad in- R et secunda reparatur, et prima naturaliter crealur.
• telligendum, et usus potentise. In arbitrio similiter 5. Dicta haec sint de libertate, qua bonum volu-
hae.coecurrit dislinclio, ul uno sub nomine et apti- mus, quoniam est cx gratia. Sed est alia libertas
tudo intelligatur et actus. Utrobique arbilrii libertas nihilominus per gratiam, qua non modo bene volu-
est, et ad arbitrandum, et ii*arbitrando : et cum in mus, sed bonum ipsum affectuose. llla libertas sem-
malo est, semper serva esl. UUquidem eo ipso serva, per in voluntate csl, ista non sic. Semper enim li-
quo inlirma, tam ad bonuni quam contra malum. bcre volumus, affectuose non semper. Affeclus ad
Libera est voluntas mala eo ipso quod voluntas : sed liberlatera rion spcctant arbilrii. Nec tamen plane
servilis eo ipso quod mala.Oniniseniin qui facit pee- libera est bonas voluntatis libcrtas, si affectuosa non
catum,seivusestpeccati(/oan.vin,54)Peccatumeniin fuerit; scd cum auster afllaverit, statiin affectiones
quera occupat, stringit et Iigat: captivat dum|cogit. aromatica; fiucnt. Non premunlur ut expriraantur;
4. Sed tu, Domine, converte captivitatem nostram Iibere ttiiunt.Volur.tatem sanctam frequenter taedium
sicut torrcns in austro (Ptal. cxxv, 4). Emitte spiri- quoddain et tristitia comitatur; sed affectiones dul-
lum luu.n, el reuovabitur autiqua libertas : renovabi* ces cuin iUis iler non babent. Aromaticsesunt odo-
tur.inquam.nonrecreabitur.Nametsioblitterataest, r ratu, ct tactu pariter gratae : dtilciter sentiunlur, et
ablala tamen noncst.Manet qusecreala est, sed movere dukitcv reeohinlur, dnlciter fluunt, et dulciterpro
se nequit ad quod est data; vivit, non viget. Sic et in fluunt. Sibi tiuiuit, et aliis profluunt. Aromatici
phrenclicis non minuiturinnata rationalitas, sed in sic utrique sunt intus affectus; ct foris affatus. Ad ista
affectismilltisejus motusexistere valet. Cum fuerit u- potest aspirare lihertas arbitrii, sed de arbitrii libcr-
rala gravis passio.non redditur,sedresuscitaturcon- tate non pendeut. Sicut affecliones malaecontra bo-
sopita ratio. Sic et concreata hominilibertasarbitrii, nam voluntatcin s.-epesunt, sic bonse, cum adsunt,
non est penitus vel cxparte ablata, sed peccato li- etsi cum ipsa sunt, ex ea tamen non sunt: libera
gata : cadem cst quae facla est, sed est aliler affecta. est sinc istis, el quasi tiberalis reddilur ex istis.
Et, ut sic dicam, est liberlas conditionis, est Iibertas Voluniatem ipsain liberiorem efficiunt, sed ex ejus
disposilionis, esl liberlas affeclionis. Prima naturae libertate non fluunt. Fluunt auieui cuin ausier per-
est, et ideo semper bona est; sed nisi sanata fuerit, fiaverit. 0 dulcis auster et vere optabilis, cujus spi-
nec sccunda eril ad bonum, nec tertia in bono. Pri- ritu hiemalis rigoris horiida solvitur facies, et ju-
ma iu naturali aptitudine consistit; secunda, in ha- cuitdaenovitatis verna tcmperies arridet in hortis, el
bitu bene vel male conslilutaementis; tertia, inusu. nova lemperies, et autumnalis ubertas! Nani in
Idconisi fuerit aptitudo naturalis adjuta per gratiam, j) fluxu aromatum, fructuum signattir maturitas. Ecce
nec habitus, nec actus volunlatis ad virlutem spec- quam bonum, et quam juciinduin in cubilibus et iit
tabit. Invalida est arbitrii libertas : propterea ubi hoiiis aroraatura auram hanc exspectare tam dul-
arbilrium succumbil, afflct auster, et stalim aro- cem, rcnovantem et recreantem fructus Spiiitus,,
ntata fluent. Non babet genercsam banc libcrtatein profundeniem aromata, spargcntem odores ! Mitte,
et vere liberam, quae esl ad bonum el in bono, nisi Domine, hunc Spiiititm nobis, qui post aquilonis
Spiritus liberaverit. Idcirco, Domine, eniilte Spiri- liorrorera hortulum noslrum nova facie vestiat, lu-
tum tuum, ut conferat et posse et velle per gratiain, ctum nostrura vertat in gaudium. Aut si quid bon:
qui primo possibilitatem ad utrumque coutulit, duni siguificat aquilo, illum cum austro siniul invita.
naturam hominis condidit.Tressupra enumeravimus, Jungant oflicia, et partes suas assequalur uterquc.
libertates. In tertia velle quidem adest, in secunda Aquilo stringat, auster resolvat. Stringat ille lasci-
subest, in prima consideratur ad duas reliquas po- viam, hic animum in gattdia proflua laxet. Ille con-.
lentia naturalis. Ergo prima vocetur. potentia; se- tinentiam praestet, iste conscientiam exhilarct. UJe.
cunda, potestas; tertia, voluntas. Non videlur idem, contineat, et iste repleal. Factus sum, inqtiit, sicut
naturalem potentiam ad aliquid habere, et 133 '•- uter in prttina, el justificaliones tuus non sum oblitut
?207 GILLEBERTI ABBATiS 208
(Psal. cxvin, 85). Bonus uter sic congelatus et in- A I displicenl.Felixhortuscujusomnesfructusttnatura
-fttsus. Foriscontinenlisc pruina, intus replelio jusli- boni sunt, et tempore congrui. Neutrum deesse novit
liae. Bene iiterque flat, quando exteriora gelido quo- pomis suis sponsa, ad quorum comestionem dilectum
•dam continentiae spiritu rigent, et interiora rigantur provocat. Veniat dileclus meusin hortum suum, ut^co-
nrofluis gaudiis. medat frucium pomorum suorum. Vide quam morose
6. Et ut atistri ffatum ad interiora deflectas Per- et modeste, et post multa prseconia facta sit haecin-
fia, inquit. Qui pcrflat, in intimis flat, et impenetra- vitatio. Non enim praesumit haec dilectum invkare:
bile nihil est illi: spiritus istc subtilis cst, acutus, non sitit delicias, donec delicate satis se novit de-
et mobilis, perllans non inflans. Scienlia inflal (/ scriptam. Quid enim?putatisne Jesum delectabilem
ifior. vni, 1) : charitas perflat. Charitas inlerior est illum adventum praesentiaesuae illis indulgere, qui
qnam seienlla, et ad secretiora pertingil. Omnia in- praedictis non sunt praediti dotibus, nec laudibus
leriora perfiat Spiritus, qui scrutatur etiam profunda digni ?Temerarise praesumptionis puta, si, prius quam
Dei. Ubi perflaverit, et quasi perflaverit ista; ibi apttis sis ad contemplationis usum, Jesum invitas.
scientiarum aromata utiliter fluunt, mnditaiiones, Tu illum ad deliciancium tecum sollicitas, qui forte
orationes, suspiria, singultus, lacrymae, ipsa collo- sordes adhuc delictis ? Horlus tuus senlibus horret
' et sterilescit,«t illuc Jesum invitas? Invita
B
quia. Omnia velutaromata fluunt, quse de charilate illum.non
ducunt originem. Omnia quae procedunt de ea, ut jani delectelur, sed ut deleat quod plantavit dex-
quasi aromatica sunt, gratia plena. Chara stint, el lera tua. Invita iliuin ut purget primo, postca plan-
copiosa sunt; aromatica sunt et fluentia suiit. Plena tet. In utroque labor est, sed cuni delectatione de-
sunt quae de charitalis pleniludine procedunt. Plena cerpere veniet fructus maturos
sunt. et expressa non sunt, nec lorcularis violentiam 2. Veniat, inquit, dileclus meus. Non tantum
patiuntur ejus aromata. Torcular in hoc horto non blanditur et applaudit praesenti, sed etiam in absen-
lcgis cxstrvctuiri : nam vicem torcularis oblinetau- tem inardescunt vOta ipsius. Falsus amor et simu-
sler. Afflaia quam calcata melius fluunt. Graluita latorius absenlem obliviscitur, praesenti blanditur.
cnira. ut dkimus, sunt, non extorta metu, sed spi- Non sic sponsa, non sic; sed absentem desiderat,
ritu fusa. 134 S|jnt qui aquilonem et austrum ad prsesente lsetatur. Venial, inquit, dilectus meus ih
bujus saeculi adversa et prospera trahunt. Et quidem hortum suum. Ad me quid austrum invitat? Ipse
gemina hac tentatione vexata Ecclesia Bei, bonse veniat, et sufficit mihi. Ipse auster est meus, ipse
sc.nper afiectionis el opinionis abundat afomatibus. aroma esl meum : ipse auster meus, ipse ainor
Tleo his tentationibus perflandum dimitlit, eo quod (Q meus. Deus ab austro venit, et auster.veiiit cum eo.
abundare novit, etinopiampati.Locus iste latiorem Denique ipse plenus esl gratiae et veritatis. Bene au-
exsecuiionem exoplat : sed in calce hsec tanlura *ter meus, qui serenus illustrat, et suavis illabitur.
quasi leviter tetigisse sufliciat. Scquens sermo ad Auster meus est Cbristus meus, ipse hortum pcrfial,
rntituas invitationes sponsi et sponsic transibit, si ipse comedit poma. Yeniat dilectus meus in hortum
gratiam nobis praestare diguetur Jesus Christus, qui tuum, ut comedat fructum pomorum suorum. Pula-
vivit et regnat Dens. tionis lempus jam transiit; flores peperernnt fru-
SERMO XL (7). ctus quos parturierunt, hiems abiit; recessit ver,
Veniat dilectut meus in hortum suum, ut comedat ffisiatem jam inclinatam maturior auturanus impel-
fructum pomorum suorum. Veniin horlum meum, lit. Venial jam dilectus meus in horlum suum, ul co-
sbror mea sponsa. Mestui myrrham meam, etc.
medal fruclus pomorum suorum. Ecce jam venit plo
(Canlic. v, 1.)
1. Quamlonge, fratres.a conversationc mea sunt nitudo temporis ; ideo veniat dileclus meusin hortum
verba voiorum islorum. Aviditatem Dominus novit, tuum. Poma praematura sunt; ideocomcdat fructum
sed ansu destituor. Quidni?non est hortus mihi, pomoruln suorum. Ficulnese prima poma desiderat.
Cum nonduni temptts csset ficorum, accessit ad fi-
qualem supra Christus depinxit : non sunt poma,
I cum secus viam, vertit folia, et nihil fructus invenit
D
quibtis avide vescitur; non fructus aromatici; non
fons irrigans; non aitus puleus aquarum viventiura: (Marc. xi, 15). Anlc tempus comedendi, et ante lem-
ad eam maneesuiiens. Novi
magis atitem in hortum meum ascendit horror spi- pus fructuum, acccssit
iiarum et veprium. Non audeo le, bone Jesu, in talem ego ficulneam malutinos a prima puerilia fruclus fc-
hortttm vocare, nisi forte ul cvellas, et disperdas, et rentem, fructus piimitiarum, fructus gratiae virgi-
sed in
dissipcs pi-imo, et plantes poslea; et sic lempore con- nalis. Nec erat hsec ficus plantata secus viam,
in Iiorto quem
gruo de plantatione comedes dexlerse tuse. Felix horto, 135 et i" horto concluso,
et arcta custodiae
animaqueeteinvilaredignaest ad fructus jam malu- circumdat disciplinse maceria,
ros, ad fruclos paralos, et accrbitatis nihil habentes. sepes. Fecunda plane ficus, et pulcherrima inter alias
ad cam Dominus Jesus,
Atque ulinam acerbitas sola ncstris accusetur ini specie. Frequenter declinavit
fiiiclibus; utnam imraaturi sint, dtimmodo malii illtt I forte dicens: Sub umbrdejusquem desideraveram
]ionsint. Frequenter poma quae genere bona sunt, sedi, el fructus ejus dulcis gulturi meo (Cantic. H, 3).
iemporenonduin grata.sunt, sed immaturitate solai 3. Se.-i utinam fructus quos protulit servassct.

(*") llabitus est in feslo S. Laurenlii, ul ex co?tt?.>'.'.u


apparet.
209 IN CANTtCA SERMO XL. 210*
Ltinam impro'a fjris manus non deprsedala esset \ror mea sponsa. Messut myrrham metttn cum uroma-
t»m. Nunc at.terr, optimos fructus tulit, et eos qui tibus meis. Dtirus est affectus quem non permovent
i-«nascinon possunt. Alii succreverunt in locum eo- inviialiones el reinvitalioncs istse tam dulces. Quii
rum, id est pro virginali continentia, aniara poeni- hac vicissitudine gratius? qnid mirabilius est b.oc
tcntia. Quain dulcius illo nativo fructu, quam hoc commcrcio ? 0 admirabile commercium ! Dilectus
sjbsecutivo, ct te et dileclum cibabas ? Vaeraiserae Dei Patris, gloria cceli, Angelorum dclicise, ad hor-
tibi! quando veniet dilectus tuus, quae tibi mens, tulos noslros invitari se perroittit, et ad suos reinvi-
quae facies, quis vullus erit? Quo te vertes prae tare non praetermittit. Et qui noster est hortiis, ve-
pudore, quae pudicitiae fruclus perdidisti ? quo te rius dicilur ipsius. Non enim ait, Veniat dilectus
vertt s .•cum accedet, cum vertet folia tua, el solitos mettsin hortum meum; scd, in hortuin suum. Jiire
fruclui non inveniet, pudebit illum prse confusione quidcm , in suum, quoniam ad ipso datum , ct ipsi
lua. I .ecoleverba voti virginalis, consecrationis tuse debitttm , et certe deditum. Veniat dilectus. Veni,
verba recense. Sttb his foliis attende, quia jam non soror mea sponsa. Magna dulcedo, et apta dislinclio..
est prtprius fructus, fructus intcgritatis, fructus Illa desiderat, el ille imperat. llaec dicit, Veniat :
virginitaiis. Tales consecrati sunt, sedjam ablati hic dicit: Veni. Ego, inquit, slo ad oslium, et pulso :
sunt. Non benc conveniunt consecratio el corruptio. B si quis aperuerit mihi, inlroibo el cmnabocum illo,
Laesa virginitas condonari solet, ssd redonari noi et ipse mecum (Apoc. m, 20),Non babes neccsse, <»
valet. Gloriosa dicla suntdete, civitas Dei, sed igno bone Jesu, morari ad 136 ostium sponsae: ipsa
miniosa facta sunt in te. Cum confusione duplici ct enim te votis ultro interpellat. Redde vicem, rein-
rubore de caetero in planctu agnosee parlein tuam. vita illam. Sedisti ad mensam ejus, vide quantasint
Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem apposila tibi, sciens quia et tanta oportet te prscpa
lacrymarum, et plorabo lapsam non vilcm de plebe, rare. Tanta, inquam, et suflicit ei. Hoc autein dico :
sed quasi piimam in virginali grege ? Quis, inquan., totam sc impendit, tu te totum repende. Quomodo
dabit mihi fontem lacrymarum?Nam ipsa quae lapsa totum erit, si illa se totam dat, tu te dimidias? Exi-
est, lacrymis tota pereffluit, per ora irrigua lacry - guum liium, plus est toto illius. Totum ejus, portio
marum rivi dcfluunt Alta suspiria et anxii gemittts est quaedam graliae tuse : ideo et suus tuus esl, ct
produnl quod contigua semper culpae confusio sup- luus suiis est hortus.
primit. Vidi in misera facie dejectum vultum, fra- 5. Veni in hortum meum. Ego, fratres, in horlo
etas genas. Singultus sermoncs intercidebat: a sponsi copiosum illum, ct delicalum, et gloriosa
lapsu continere noluil, a lacrymis continere non va- consilum paradisum virtulum Chrisli libenter acci-
lel. Age quod agis, fructus dignos poenitentiae.Inno- " pio, quas secunduin geminara naturam vel ab seter-
vet te dolor, mcerore consumere, cum propheta dic: no habuit, vel aceepit in tempore. Ergo secundum
Nolile incumbere ul consolemini me, amare flebo hunc modum hortuin sponsaestatum animaevel Ec-
(Isa. xxn, 4). Flebo et ego tecum. Forte dileclus ^iesiaeinlerprelare, et virtutum affecluumque dotcs,
tucs et ipse cotlacrymabitur tibi, qui Lazarum fle- quibus ditatur a sponso. In isto considerantur bona
Vit (Joan. xi, 55). Forte plus ille flet. Plus dolet qui corporis ; in illo, capitis. Pulchra utrobique con-
plus diligit. Miserationes ejus multse sunt: ideo, in- templationis cibalio. Sed quid illa ad istam ? Quanto
quit prophela. non sumus consumpli(Thren. m,22). gloria Chrisli, vel animae, vel Ecclesiae prseccllit
Denique nec tu consumeris, quia coiisiliaritis est virtutes, tanto delcctabilior in hunc hortum ingrcs-
tibi 5*consolator, convertens animam tuain. Quo- sus. Ad illum operatio plus spectal, ad istum, con-
modo (ut dicam quod intelligi vix potest) non per- templatio sola. Sponsa, ctsi laetatur de illo, laborat
movebit ipsa, dissimiliter tame», ejus affectum, lu- cuin illo, et in sudore vescitur poniis stiis : in istuni
ctus tui miserabilis facies ; dum ipse, qui retracto cum introducla fuerit, nihil reliquum est nisi deliciaa
mceroris tui seriem, dolore cordis tangor intrinse- tantum. Suum tuetur, et istum intuetur. Nec lm.ro-
cus? Si feceris dignos pcenitenliaefructus, revertc- jj miltitur in isturo nisi de illo, hoc est, de actionead
ttir iterum dilectus tuus in hortum suum. Nam pce- usum speculationis. Aut sicontemplationem ir, illum
litentiae poma libenter comedit. Beatius tamen, si sponsae hortum admittimus, similis est actioni. Uli-
primaevaepuritalis fructus intactos quis servet.Bo- quc de illis mullis ordine commodo venilur ad hanc
numest in maluritatepraevenire,et perseverarein ea. myrrham. Non enim nisi in abundantia virluluni
4. Ideo sponsa prsevenit in maluritate, et dicit: iugredietur in hoiium dilecti. Ingredieris, inquit
Veniat dileclus meus in hortum suum, ut comedat Job, in abundantia sepulcrum (Job. \, 26). .fleliua
fructum pomorum suorum. Veni in hortum meum, tamen hic sonal i» hortum. In sepulcro innuilur
soror mea sponsa. Vehemens amator est Dominus quies el qusedam a curis occultatio ; in horto ex-
Jesus : ad unam invitationis vocem advolal libens in primiiur intuilus et epulatio : in septilcro feria-
kortulum sponsae. Qtiasi praevolat et praevenit in mur; iu horto fruimur. Sicut ergo in sepulcrum.
maturitate, Veni, inquiens. Accipiatur noc verbum nonnisi in abundanlia ingrcdiniur, sicut scriptum
imperalivi sensus, et apte cohaerebitquod dicit, Veni. est; mullominus inhortum. Ideo sponsain de]hort*i
Non est piger, non parcus rctributor, sed inconti- in hortum invitat : Veniin hortum meum, soror mea\
nciiti sponsam reinvilat: Yeni in liorlum nteum, so- sponsa Ingredere, ingredcre, sponsa, in contempla;--
511 GILLEBERTI ABBATIS 212
tioneni virtulura dilecti tui; ingredcre h delectalio- A } nteasponsa. Tunc gloriabitur plcuocuni aromaiibus
nes eja3, memorare justiliae ejus solius. Ibi Deus, suis se myrrham messuisse. Tunc cnim et passionis
Deus tuus docebit le in jucunditate, et deducet te suae,et precum, quae in aromalibus signanlur, potie-
mirabililer dextei a sua. Cibabit te pomis vitaeet in- tur effectu. Cum clamore siquidem valido et lacry-
tellectus. Myrrbatn el aromata messuit tibi. mis preces offerens, exauditus estpro sua reveren-
6, Messui, ir.quit, myrrham meam cum aromatibus lia, factus omnibus opteraperantibus sibi causa sa-
tr.eis. Immorlalitatem cnim et ineorruptibilitatem lutis seternae(Hebr. v, 7, 9). Volo, inquit, ut ubi ego
messuit post mortem. Myrrbse siquidcm bcneficio sum, illictit el minitter meus (Joan. m, 26). Ubi,
cerpora morluorum perdurant illaesa. Myrrham, in- nisi in horto suo? Erit hoc in generalis resurrectio-
quit, meam. Bene suam, quam et primus accepit, et nis completione : nihilominus tamen et modo fit
solus impartit. Primitiae enim Christus.Jdeinde qui per contcmplationem.
sunt Christi. Per illum resurrectio mortuorum, qui 7, Quasi enim in hortum ejus ingrediraur, cum
primus resurgens jam non moritur. Bona taljs affectuose condigncque ct desideranter speculamur
myrrha, et melior quam lisec usitata, quae carnera quales fuluri sumus pcr ipsum, et qualis jam re-
mortuam non slnit putrescere; nam ista redivivam surgens factus est ipse pro nobis, et in exemplum
non sinit deflcere. Erat et myrrha ejus praecellens nobis. Quid dico, Resurgens? et ante resurrectio-
ct singularis iUa castifas virginatis, quae nullum ti- nem omnis conversatioejus, horti ptilcherrimi gra-
liilationis molum surgcntem sensit, nec fomitem tiam praefert; sed quod ante plantavit, postea mes-
liabuit; tn quo nec mofus est talis repressus, nec. suit. In resurreclione, et maturitatis et raessionis
fomes remissus : prseventus est enim in unctionihus est tempus, quando unusquisque laborum suorum
myrrhae, et myrrhse suae. Aliorum eatenus est effi- fructus percipiet. Quod ergo nos in hortum suur.i
caxmyrrha.et conlinentia pertingit, utservel a cor- vocat, quod myrrham cl aromata sua se messuissc
ruplione : hseca corruptibilitaie carnem dominicarn subneclit; ad contemplandam resurrectionis glo-
custodit intactam. Aliorum myrrha corruptionem riam hortatur, quse fuiura cst per ipsum in nobis,
cainalisincentivi subscquifur: haecincentivura p.rse- vel quaejam in ipso prsecessit pro nobis. Nonne ju-
venit omne. Illorum excludit, et hujus prarcludit. cundus et vere dcleclabilis progressus introire in
In Jestt nec causa, ncc corruptio : in ejus Matre elsi horlumChristi, introire in plantationcs Dojnini quo-
rausa , iion tamen corruptio : in aliis omnibus dam prospeclu de virtutc in virtutem ejus? ProspeT-
ft causa et corruptio. Myrrha nostra motus ctu, inquam; non audeo provectum dicere. Nam
«•xsurgentescarnalis concupiscentiaereprimit: myr- , ad virtutum ipsius veritatem et plenitudinem quis
rha Marisetales motus nescivit: myrrha Jesu tali- sibi provectumpollicetur? Jucundusdigressusplane,
terraovendi nec causam, nec originem habuit. De ct commodus quidem. Nusquam magis humanae
plenitudine ejtts omnes acccpimus, et myrrhara dc menlis fastus reprimifur humilialione, nec fames
myrrha, Myrrha noslrae castitalis, munere et imi- contemplatione satiatur, nec faslidium excilatur
. tatione ipsius est: ideo cum in nobis myrrham me- semulatione. Comparatio humiliat; imitatio exercet;
tit, suam roclil. Utinam in me multara myrrham consideratio delectat. Prima premit; secunda pro-
invcniat, quam metat. Myrrham cum aromatibus: vocal; terlia pascit. Premit immensitas; provocat
id est abstinentiam mali cum affeclibusboni; distri- honestas; pascit veritas.
c;ionem carnjs, el dcvotionem cordis ; sive tempe- 8. Denique paulo post ipse dilectus, ipse sponsus
ranliam a lic.itis, sive toleranliam in injuriis acci- amicos et charissimos sibi invitat, ut comedant et
piamus. In mytTlia benc utriusque virtutura aro- bibant, et ir.cbrienttir : quoque major illis innasca-
mala sociantur. Ilaecest cnim grafa si baiiefacien- 'ttir avidilas, de suo prius blanditur ct proponit
tcs flagellamur, si, ipsi nosnieiipsos foris alTHgent.es, convivio: Comedifavum cum mellemeo, Tuum, Jesu
137 e<>'Ps0 suavitcr intus affjciraur. Mullam tlo bonc, ulrumque est, et illud mel quod das, et illud
inaiiyrts Laurentii, cujus festa nunc agimus, agro fj | quod es. Sed hoc in loco mel illu.d quod es ipse,
myrrham demessuit, aromata multa; confossioiiis nostrae intelligentise so promptius offert. Cur non
ntyrrhara, confessionis aromata. Ad ignem enir.i dicis favum tuum, sicut mcl tiuini? Cur hac distin-
applicatus Christum confessus est; corpus suum ctione nunc uteris? Et favus tuus est, sicutet nlcl
tradidit, ita ut ardcret; facultales dispersit pait- tu.um : quamvis manifeste istud expriinas, cum il-
peribus. Caro ejus cremata cst propter Christum, Iud sileas. Ttia est atraque natura; sed divina tua,
sed cor magis in Christo : ideo dc craticula voca- et quasi naturaliter tua, humana non esl quasi
Kir ad hortum. Et dum in craticula erat, ab horto naturaliter tua, sed magis assumpta, cl dignalioiu:
non aberat. Nunc tantura in borto, non tamcn tottis tibi cffecta est naturalis. Comedifavttm cutn metta
i:i eo. Caro ejus adhuc in corruplione tenetur, non- meo. Ante sacrac conceplura Virginis quasi mel
dum refloruit: reflorebit autcm cum fuerit corpus solum erat, et sine tavo, nondum incarnata Divini-
huinilitatis nostrae conforme corpori clarilatis Jesu. tas. Poslea mcl in favo, Deus in homine : nunc au-
Tunc metet immorlalilalis myrrham, quam ipse tem favus in melle, homo Deitate veslilus. El si co
praemessuit, et axomala multimodse giorise. Tiinc gnovimttsClnislum sccundutn carnem, sed iam t:on
Xereinvitabit el dicet : Veniinhorlum meum, toror cognovimtis, ait Aposloltis (// Cor. v, Ilj). Sicut
213 IN CANTICA SERMO XLI. fctt
oiat Deus reconditus in carne, sic niinc vice versa A ptatis, ad fructus maluros, ad fruclus jam perceptoS
ipsa caro est occultata in Deo : et si glorificata est a se, et a le percipiendos. Tunc bibes vinum cum
caroiila, ut jam spiritualis sit, et infirmitatis nil lacte, ut obliviscaris prioris angustiae,. et novse re-
habens, tamen cst occulta qnodammodo, dum ma- surrectionis degtistes duicedinem, prsestante Do-
gis eum, in eo quod ipse est Deus, attendimus et iniiio- nostro, qiii vivitet regnat in ssecula saeculo-
adorainus. Quodammodo carnis favus deitatis in rum. Amen.
melle reconditur, dum adrairalionem nostram et; SERMO XLI
lidem ad se traxit ex integro manilestatae reverentiai JlfessHimyrrltam meam cum aromalibus meis, etc
majestatis. Jam ergo post resurreclionis gloriam, (Cant. v, 1.)
Christus comcdit favum cum melle suo, etsine car- 1. Messui myrrham meam cum aromatibus meit,
nalis infirmitalis injuria in assumptse carnis sub- comedi favum cum melle meo, Mbi vinum tneum cum
stantia 138 delectatione divina et sibi sola nalivai lacte meo. Veni in hortum meum, toror tnea sponsa..
perfruilur. Comedi favum cum.melle meo : bibi vi- Putate, fratres, vocationem hanc ad saeculi finera
tr.im meum cum lacte meo.. Jam dicis luum esse; referri, quando, completis omnibus sacramentis EC-
utruroque tam lac quam vtnum. Tua stint cnimi clesiac, ipsa invitatur ad regnum; quando mitlet
utriusque jura naturae, utriusque propuia, non: B E Dominus messores angelos, eo quod -regiones albae
alterius vitia : et sicut bibit vinum novum , tunc erunt ad messem. 0 felicia tempora primitivae
ita el lac novuim Cum lacte, inquit, meo; id1 Ecclesiae! Quam uber lunc erat ager illius , quam
est, cum lacte novitalis tuse, non infirmitatis no- copiosos producebat fructus! quanta in martyribus
strse. erat fecunditas myrrhae, quot apes perfectioris el
9. Curre, sponsa, propera ad tam amce convi- mysticse doctrinae favos operantes! Putares inter
vium, ubi vinura est sponsi, ubilac, ubi favus noni ipsa inilia fidei, cum verbi semina mitterentur,
inanis, non vacuus, sed inelle plenus. Mel invenisti,, messionis jam esse tcmpus, et quasi maturas ad
comede qv.od sufficit; nam tu ad totum non suflicis. falcem regiones albere^ Quid moraris, Jesu bone?
Ipsc autem Jesus non comedit ad mensuram , sed1 cur sponsam non invitas in hortum ? Nonne jam di-
totum comedit, qui suflicit ad totum. Tibi dicitur,, cere potes : Quia messui myrrham meam cum aroma-
Ne sis scrutator majestalis, ut non opprimaris a glo- tibus meis, comedi favum cum melle meo, bibi vi-
ria (Brov. xxv, 16, 27): ipse scrutatur omnia etiaml n»m meum cum lacte meo ? Ubi nunc martyres iu
pralunila Dei. Nemo novit Patrem nisi Filius, et cuii myrrha, ubi doctores in favo, ubi ferventes spiritu,.
voluerit Filius revelare (Multh. xi, 27). Ipse totuml qui signantur in vino, et simplices in malo quos
comedit, ipse cui vult, et qiiantum vult imparlit: : laclis dulcedo figural ? An non ager Ecclesiae luaa
quasi participium tibi pollicetur hujus cibi, se re- jam tanta gloria nudafus videtur? Multiplicasti gen-
fectum gloriando. Si datum fuerit in escam tuami tem, sed non magnificasti laetitiam ? (Jsat.. ix, 3.)
fel, et acelo in siti fueris potatus, mernento quiaj Multi credentium fructus, sed aromala pauca. Prarv
talia passus est Jesus. Gustavit illa in cruce , noni cessit autumnalis ubertas primis illis nascentis Ec-
bibil (ibid. xxvn, 34), velocem amaritudinis transi- clesiaediebus : nunc hiemalis horror perurget. Prae-
lum signans. Bibil autem vinum cum lacte suo. cesserunt ubertatis anni, nunc sterilitatis incum-
Noi. turbaturamplius ad monumentttm proLazaro,i, bunt. 139 Post spicas florentes et lsttas, sleriles .
non tristatur usque ad mortem, non sub ipsa mortee et uredine confectae exsurgunt. Cur non dicis janK,
aeeto et felle potatur. Vetcra transierunt, nova suc- bone Jesu : Veni in hortum meum, soror mea sponsa?
cesserunt. Turbatio illa, tristitia, taediutn, dispen- Quid exspectas? cur morasnectis? An ut.post hanc
sato*ie ad horam suscepta de homine veteri.in la- hiemem aulumnus redeat? laetabuntur adhuc coram
Ctis dulcedinem novam demigrarunt. Bonum vinum,i, te, sicut laetantur in messe. Tunc benedices coronae
quo hausto oblivioni traduntur priores angustiae, :, anni benignitatis tuae, et campi tui ubertate reple-
et non aseendunt super cor; sed novis, etpuris.et :t o buntur. Pinguescentspeciosahujusnostri, quodnunc
Sacteisin carne jara rcsuscitata polatur affectibtis,i, videtur, deserti (Psal. LXIV,12, 13); et perseeulio-
qjando nulla jara dereliquo injuria, moleslia nulla,i, nis fervor novissimae, maturitatis canam albedineia
aut in anima, aut in earne, sicut prius, vel assumi-- messibtts noslris indueet. Multiplicabuntur in sene-
tur, vel susiiiietur; sed acetum cum felle mixtum,i, cta non deficiente, non confecta, non sterili, sed in
qitotl degustavit praelibans non bibens, in vini et:t senecta uberi : et bene patientes erunt, ut annuii-
lactis transivit saporem. Hanc et lu, fidelis anima,i, lient. (Psal. xci, 15, 16). Patientes, propter marty-
quae spousse dignitatc perfungeris, hanc, inquam,i, rium ; annuntiantes, propler verbum. In palienii-
et tu tibi commutationem fuiuram confide. Ideo o bus myrrhara metes,, in annuntiantibus comedes fa-
hacc in se complela praedicat, ut tibi tu similia di-K- vum. Tuuc electos tuos compunctionis vinopotabis,
scas sperare : tecum enim eomivari vult, tecum n consolalionis lacte immixto. Nisi enim abbreviasuct
"bibere : Non bibam, inquit, de hoc genimine vilis, s, Dominus dies illos, salva esse non possetomniscai r..
donec bibam illud novumin regno meo (Matlh. xxvi,i, 2. Metit etiam nunc Dominus, etsi non quanlam
29). Hoc tibi regnum significat, cum ad horlura tee tunc myrrham, tamen lnultam myrrham- aftlictioiiis
vocal, ad horlum deliciarura, ad paradisum volti- sponlanese. Favum comedit eum melle, et exgrcs&Jt,
213 CILLEBERTI ABBATIS 216
splritualium dulcedine sensuum, coutincntibus fi- i- A ejus qui congregabuntur illic, aninter cos qni con-
gwris nos facit oblcclari. Vinum cum lacte bibit,;, gregabuntur in congregatione unius fascis in la-
quia sublimes sensus et cxcedentes contemplationcss cum? inter zizania, an inter aromata? An forte
lidei et morum simplicitate temperat et indulcat.i. etiam vestrum de vobis arbitrium. haesitat? Quis
Zeli fervorem diligit, si tamen adsitnt lactea quae- gloriabitur in agro suo se nihil habere zizaniorum?
dam fomenta parvulorum. Cum fuerint expcnsa hsec c Felix in quo parum quid est, et id ipsum non excul-
oronia, cum pertransierint tempora martyrum; cumn tum, non folum, sed furtivum et latitans in quadam
doctores quasi quidam favi sapienliam conlinenless aromatum ubertate, et quod, 140 statim cum ad-
in mysterio abscondilam, minislerium compleverint it vertit, avellit homo ab horto suo. Vae mihi, Domi-
suum, et, disputationibus hsercticorum pressi, mel- ne, ab imperfectione mea, si homo durus es, si
leam doctrinam profuderint; cum numeros suos et:t exaclor austerus, si lollens quod non posuisti, et
dics compleverint vel parvuli qui lacte foventur, veli metens quod non seminasti! Vaemihi, si totum metis
ferventes spiritu qui inebriati vino gratiae obli- quod seminasli, sine remissione et pietatis respectu!
viscuntur quse retro sunt: cum consummata haec c nam non totum, quod in me semiriasti, excrevit.
omnia fuerint [non enim transibit unus apex autt Utinam myrrhae meae acceptum digneris habere
unum iota de lege donec omnia (iant (Matth. v,, B fasciculum, ut in medio uberum tuorum eommore-
18)], tunc exsultabit omnis Ecclesia sanctorum a» tur. Utinam aromatum meorum vapor exiguus ad
tam dulci audilii, Veni in hortum meum, soror meat modicum parens ad te ascendat. Nam quando tibi
tponsa. Messtti myrrltam meam cum aromatibuss offeram integrum favum mellis? quando tibi offeram
meis, comedi favum cum melle meo, bibi vinummeumt meditationem assiduam in lege tua? quando puram
cum lacte meo. Messui, cotnedi, bibi: prseterili suntt et plenam intelligenliam spiritualium sacramento-
temporis baec verba, et consummationero comptctami rum?quando sapientiam melleam, quam Paulus lo-
signiflcant, ac si dicat, Consummatum est. Veni int qititur inler perfectos? (I Cor. it, 6.) Nain sicut
horlum tneum, soror mea sponsa. Messui myrrhami cetlulis favus mellis, ita purissimis figurarum sacra-
meam cum aromatibus meis. In hortum illum, ubii mentis coelestis sapientia continetur, ut mtttua cot-
prope erumpcns nulla urtica litiorum gratiam con- latione et sacramenta veritas figurata commendet,
trislet, ubi vernanlem rosam asperitas spinarum noni et non parum gratiae trahat ipsa verilas talibus
violet, ubi arbor nulla est cujus sit interdictus ac- quasi cellis expressa. Quando tibi in quodam cordis
cessus. Veni in hortum meum, soror mea sponta. mei cratere, vini et lactis illam potero temperalu-
Mettui myrrham meam cutn aromatibvt meit. Audile _ ram miscere? Rara est mixtura baec, ut qui mente
C
quia non metit nisi quod suum est, nisi quod ipses excedit Deo, sobrius esse diseat, ut alta sciens
praeseminavit. Vere servus ille malus et piger, quii consentiat bumilibus; parvulus fiat, qui puriori ine-
pigritise suse causam in dominum interpretaliones briaturintellectu.
maligna transfudit: Scio quia homo austerut es,, 4. Quantus favus, quam ingens, quam uber ad
tollens quod non posuisli, el metens ubi non seminastii ccelcste liis diebus est translatus convivium, dom-
(Matth. xxv, 24). Bene piger, in quo dominus noni num Rievallensem dico abbatera (8), cujus nobis
invenit quod meteret: ct vere malus, qui diligen- dum locum istura tractaraus, nuntiatus est lransitus.
tiam metentis domini in duritiam perverso sensui Videtur mihi in illo, dum sublatus est, hortus
convertit, infrucluose quod acceperat servans, et! noster esse nudatus, et grandem agricolae Deo re-
injuriose de bono domino sentiens. Non raetit Do- signasse fasciculum myrrhae. NuUus talis in alveari-
minus Jesus nisi quod seminavit, non metit nisit bus nostris relictus est favus. Ulmmque in illo cer-.
suum. Quod inimicus homo superseminat triiicoi nere erat, et mellis favum, et myrrhae fasciculum
suo, non metit illud, sed mittet Angclos qui colli- cum aromatibus bonis. Quis illo vel vita pttrior, vel
gant zizania, el faciant fasciculos ad comburendura, doctrina prudentior? Quis magis illo vel aegrotus in
qui colligant de rcgno ejus orania scandala (Matth. ij) carne, velalacer in spiritu? Sermo ejus, quasi ce-
xni, 24-30, 37-42). Ergo prius regnum suum pur- reus, melleam cffundebal scientiam. Ca.rne laiigui-
gat a scandalis, agrum suum a zizaniis, et hortum dus, magis tamen inlus in spiritu coelestium amore
suum ab inutili germine, ut nonnisi suum metat et languebat. Myrrhata carne, mente aroraalica, cre-
colligat. matione conlinua, indefessi amoris odoriferum in-
5. Si modo veniat Jesus, sonet vox angeli, terri- censum offerebat. Corpore desiccato et arido, anima
tdliter intonet novissima tuba, producatur judicium, ejus sicut adipe el pinguedine replebatur: idco la-.
ignis in conspectu cjus exard^scat, advocetur ccelum biis exsultationis laudabit Dominum semper os ejus,
desursum, et terra discernere populura suum (Psul. favus dislillans labia ipsius. Nam totus conversus
•;LIX,3, 4), si jam haec omnia subito vos praeoccu- in labia, modesto vultu, el totius corporis habitu
pent; de meritis vestris qtiam teneretis sententiam? tranquillo, serenos animi prodebat affectus. Sensu
Ubi vestro essetis.collocandi judicio? inter sanctos perspicuus erat, sermone non praeceps. Modeste ro-
'''<) Aelredum abbatera Rievallensem in Anglia, noias ad epistolam priraam S. Bernardi. Aelredi
qui omit anno setatis suaequinqtiagesimo, sub Hen- opera habes in Bibliolheca SS. Patrum/el in Bk
nco II, rege Anglorum, anno Domini 1166. Vide bliotlieca Patrum Cisterciensium, tomo 111.
217 1N CANTICA SERMO XLI 218
gabat, reddebat modestius, molestos sustinens, mo- A qui potabatur, jure Jicere poterat; Quia bibi vinum
lestus nulli; acute intelligens, morose referens, cum lacte. Irao in lacte noverat ista temperate
requanimiter ferens. Memini frequenter illum, cum miscere, et in altero utrumque largiri. Facili ad
coepium <le assidentibus aliquis interrupisset ser- sedificandum utebatur materia, scd vehementiam
monem iraportune, verba suspendisse, donec alter inebriantis gratiae sentircs in verbis. Facilis incrat
totum effudisset spiritum suum : et cum importuni ei intellectus, sed affectio vehemens.
sermonis impetuosus defluxisset gurges, eadem qua 7. Dolendum quidem quod tanti viri subtra-
sustinuerat tranquillilate, suspensum verbum re- cta est nobis copia, sed nibilomintis gloriandum
sumpsit, opportunc foquens, et opportune silens. quod talem de hortulis nostris fasciculiiiti myrrhae
Velox ad audiendum, ad loquendum tardus, sed non ad ccelestem 'illum horttim prsemisimus. Illic
tardus ad iram (Jacobi, i, 19). Quomodo ad iram ornamentum est, qui nobis hic fuerat adjumen -
dicendus est tardus, ad quam magis inventus est, tum. Et si vacuata videntur alvearia nostra,
ut sic dicam, iiullus? et horlus nudatus; multos taraen reliquit manipti-
5. Bene favtts, quia sinceris undique compositus los, de quibus potens est Deus per virtutnm incre-
et consilus cellis, in omni actu, sermone et gesta msnta creare fasciculos. Qttod et in tola ope; atur
internae putabatur dulcedinis mella sudare. Felix in » Ecclesia, donec per successiones continuas, omnitim
quo Jesus integrum favum, quem comedat, invenit, graduum dispensalione completa, sponsae suae jam
crassum, non cxsiccatum. Vide naturam favi: quasi perfeclse et consummatae dicat: Veni in hortum
galeato capite est, propler formam vasculi cui in- meum, soror mea sponsa, Meffoi myrrham meam cuth
nascitur. Deinde de superioribus pendet, et de supe- aromatibus meis, cometii favum cum melle meo, bibi
rioribus prodit. Bona, secundum Paulum, galea vinum meum cum lacte meo. Comedite, amici, et bi-
spes salutis aeternae(I Thess. v, 8). A spe siquidem bite; et inebriamini, charissimi. Quod quidem etsi
supernorum, oraniurn actuum caput et totius inten- in generali illa Ecclesiae introductione in Domini
tio vitae incboare debet, et illi cohacrere, ad hanc gaudium, quse post resurrectioncm fiet, perfectis-
fcndere, et hac se contra omnia tenlamenta tueri. sime speratur; quotidie tamen augelicos cives ad
Si videris hominem, propter spem supernorum, in congratulationis convivium invitari credimus, cum
omni actu, etiam adverso casu, repleri gaudio spi- sancta quselibet aiiinia (sive qualem supra memini-
riuis, qui super mel dulcis est; quid hunc nisi fa- mus, sive inferioris perfeclionis et gratiae) in para-
vuin credideris in cunctis cellulis melle redundan- disi amcenitatem transfertur, in hortos semper vi-
tim?Quid? cum hominera cernis capacem sensu, rentes, in locum tabernaculi admirabilis usque ad
conversatione compositura, actuum et vitse aequa- 'J domum Dei.
bili coramensuralione cohaerentem sibi, talibus un- 8. Haecrecolite, fralres, haec recordamini, et ef-
dique vasculis conserlum, vacuis tamen, et spci fuudite in vobis animas vestras. Ignita est haec re-
quae est reposita in coelis, melleo exhaustis liquore; cordatio : liquescere faciet animam tuam, ei in dile-
numquid aliud tibi quam favi arenlis siccitatem de- ctationes et desideria effundi, ctim transibis in lo-
pingit? Duplicatum 141 quidem incommodum, si cum tabcrnaculi admirabilis. In voce enim cxsulta-
simul fuerit et dissipatus dissolutione, et indcvo- tionis et confessionis sonus epulantis (Psal. XLI, 5).
tione quadam desiccatus. Aliud tamen est si servat Dulcis ibi uterque sonus, et amici epulantis, et Do-
speciem, ut menliatur virtutem: aliud si integritatis mini invitantis. Invilantis est enim vox : Comedilc,
formam, et infundendaefavorcm spe bona gratiae re- amici, et bibile; el inebriamini, cltarissimi. Amiei,
fert, ut dono spiritualis dulcedinis receplacula inquit, el charissimi. Bianditiarum haec sunt nomi-
apta non desint, et idoneaecellulse melli superno. na : sed hce blanditise adulationem non sapiunt; offi-
6. Noster autem hic favus, de quo loquimur, in- cii et dilectionis sunt plenae. Et hsec ipsa a Doraino
teger erat, et interno liquore exuberans. Plenus erat blandimenta prolata, inebriaudi non carent effectu :
celiularum, hac illacque distillabat dulcedinem, ser- ... eflicacia sunt ad emulcendos eorum quibus fiiint
nionis divini assiduus operator favos componebal. aflectus. Habent tamen inter se distiuclionem, et ali-
Boni favi, quibus adhuc integris multorum quolidie quid amplius gratiaepraefert eharissimi, quam amici
indulcantur fauces. Moiestam nou sectabatur subti- vocabulum. Fos, inquit Apostolis Dominus, amici
litatcm, quae plus contentionis, quam instructionis mci eslis, si fecerilis qum prmcipio vobis.Jam non,
niiiiistrat maleriam. Circa moralem operosus scien- inquit, dicam vos servos, sed amicos, quia omniu
tiarn, cullissimis illam.verborum cellis committebat. qumcumqueaudivi a Palre meonola feci vobis (Joan.
P.iidcns erat eloquii mystici, quod inler perfectos xv, 14, 15). Videte et hicquamdam dislantiam. 111c
dispensabat. Lactea in salutem ct consolationem dicuntur amici,el hic, sed differenter. Ibi, quia fa-
parvulorura exuberabat doctrina, cui tamen laetifi- ciunt; hic, quia sciunt: ibi, propler minislrclio-
cantis et inebriantis sermonis vinum saepe latenter nem; hic, propter mysterium : ibi comedunl, hic et
immiscuit. Ita est. Lac ipsius vini obtinebat virlu-. bibunt. Ulrimque amici, nondum tamen cltarissimi.
fcm. Simplex ejus iiistitulio, et sermo lacteus ani- Charissimis in potalionera cedit ebrietas. Ipsa no-
inum audiloris in qucmdarri inebrianlem alienatae minis forma superabundantiam quamdam lalentcr
luenlis cxccssuin funini ar. ipore ronsuCMt. Uude insinuat, e» significat pleniiudineiE charitaCs. Cha-
219 GILLEBERTl ABBATIS 280
rissimus est"qui charitate pienissinms est. Charis-- A sponsionis sernio infertur? Tune -rat generalls invi-
simus est qui charitale infusus et imbutus 142 | tatio, haecest responsio quasi singularis. Ibi plurcs
est, cujus medullaeet ossa et omnia interiora chari- invitanlur, hic unus respondet. Ibi dicitur, Inebria-
tatis liquore rigantur. Nec quia charissimus estinc- mini, charissimii: hic quse charissima est, quia
briatur, etsi inde charissimus est quia inebriatur. sponsa est, dormire serefert. Ego dormio. Quid mi-
Denique, quid aliud est inebriari, nisi charitatis> rum si ad commtinem vitationem rcsponsum red-
perfectissimse delectatione repleri?Aut forte sic di- ditur singulare ? Multi charissimi, sed omnium est
slinguere volumus, ut sint charissimi plenissime di- cor utium, et anima una. Una est, inquit, columba
1 gentes; inebriati, pcrfectissime delectati. Comedite,, mea (Cantic. vi, 8). Amor unit, et amor inebriat.
amici, et bibile ; et inebriamini, charistimi. Amicii Vides qnam juste fit omnium unica responsio, qnos
sunt qui vel agunt vel audiunt; ekarissimi, quii in commune charitatis veheraens lknior infundit?
adbserent. Amici agunl pro eo, et audiunt ab eo;; Vere vchemens virttts amoris, mebrians el abalie-
charissimi inebriantur eo. Amici sunt, quihus notai nans. Vultis audire quomodo eharitas abalienet ani-
fecit quseaudivita Patre: charissimi, quibusplenami mum quem inebriat ? Ego, inquit, dormio: ac si
ipsius Patris infudit notitiam. Ibi multa docentur,, " dicat dilecto -.Tu me ad ebrietatem vocas, et ego tota
bic diligitur unum. In charissimis non est operumi huic muneri vaco. Ego dormio, et cor meum vigilat.
vel doctrinae distensio, sed diffusio sola, et summai Ab aliis dormio el quiesco ncgotiis : ideo cor metim
amoris. Amici sunt qui contemperantur divinsevo- liberius vigilat ad sectandam hanc ebrietatem, et vi-
luntati: charissimi, qui inebriantur et imbuunturr num potandum. Ordo mirabilis. De ebrietate dor-
amoris divini voluptate. mitio, et de dormitione vigiliae. H!e dicit, Inebria-
9. Comedite, amici. Jam non dicitur, Edent paupe- mini; el illa dicit, Ego dormio. Bonus sopor mentis
ret, et taturabunlur (Ptal. xxi, 27); sed, Comedite,, excessus, et alienatio ab affeclibus carnis, et (si id
amici, et inebriamini. Quomodo pauperes, qui ine- ctiam dicitur) a sensibus corporis. Tuncmagis viget
briantur ab ubertate domus Domini? quomodo pau-- et invigilat amor spiritualis, cum consopitur penitus
pertas ubi ubertas? Comedite,amici, et bibite; et ine- omnis passio et affectus animalis. Et dorraitio ct
briamini, cliarissiini. Amici vos et charissimi mihi:: inebriatio, utraque alicnationis 143 Ticem praefert.
amici, propter dilectionem socialem; charissimi,, Et quiddam in hoc ipso ad invicem tenent commune,
propter sponsalem. Inebriamini, charissimi. Intro-- quod mentem tam haec quam illa sibi abripit, et pe-
duxi vos in cellam vinariam, ut ordinarem in vobiss ncs se mancre non sinit. Utraque slatum pristiuum
charitatem. Nec est charitas ordinata, nisi cttini ipsi animae, ut sic dicam, furatur, et novos infor-
inens vestra fuerit vehementia charitatis inebriata.. *-•mat affectus. Ego dormio, et cor meum vigilat. Dor-
Non est ordinata, nisi cum omnibus aliis ftierit af- miunt alii somnum suum, ct delectatio eorum in
fcctibus superordinata. Bonus ordo, supereminet.liaa propria volunlaie et voluptate quiescit. A talibus
amoris: supereminens amor charissimos eflicit. ;. cgo dormio, et vigiiat cor meum tibi. Ab increpa-
Charissimi sunt, in quibus nitiil est vel charitale va-
i- tione tua, Domine, dormiunt alii (Psal. i.xxv, 7),
cttum, vel alii negolio vacans. Ordo plenus est, cumii ego ab incrapulatione. Dttra hxc increpatio satis,
de charis in charissimorum gradum transitur. Ordo o quando dissimulando suae hominem permillis desi-
plenus est, cum charitatis cumtilo nihil adjici potest.t. diae, sicul cstmagna increpalio deserlionis signuin.
Comedite, amici, et bibite; el inebriamini, charis-;- Ab hac increpationc dormit, qui ex dissimulatione
timi. Omnes ibi amici, et omnes charissimi. Omnes s divina somp.olenlaesecuritali se tradens, dissimu-
potantur, et omnes inebriantur. Non sicautem in hacc lautis palientiam non allcndit parlurire impceniten-
convalle lacrymarum, non sic: sed multi amici,i, tis rcpulsam. Patientis longanimitas, et interim non
pauci charissimi; multi potantur, non inebriantur,•, pereutientis, in verecundis menlibus vim habet; et
omnes; et qui inebriantur, ilerum temperantes liuiit.l. eadem Domini toleranlia, qtiac mentes honeslas fa-
Ad horam mente excedunt, et ad -obrietatem soli-- p cit sollicitas, duras ipsa reddit securas.
tam denuo redeuut. Soporantur et excitantur; som- 2. Ego, inquit, dormio, et cor meum vigital. Dor-
nolenli fiunt, et post paululum iterum vigilant. Idcoo niio non incrcpata, sed incrapulata a vino, ad quod
sei.uitur: Ego dortnio, et cormeum vigilat. Hae ta-i- vocas chaiissimos tibi.Craptila ebrietatistuae mundo
nien vigilisenon videntur dormilioni succedere, scd d me tollit, ct libi tradit: soporat, ct excilat: saecula-
ipsam comitari. Prscstct r.obis Dominus Jesus quse 3e rium oblivisci me facit, et tui non sinit. Ego dormio:
super haecsunt dicenda vigilanter intelligere, et vo-i- dormi mecum, juxta illud quod ipse in Salomone
bis audire, qui vivit et regnat Deus per omnia sac- ;- dcfinis, Si dorntierinl duo simul, fovebuntur mutuo
cula sseculorum. Amen. (Eccl. IV, 11). Sic fiel ut ex dilecli prsesentia ob ve-
SERMO XLII. hementiam amoris cor meuni vigilet amplius. Cor
Ego dormio, et cor meumvigilat. Voxdilecti tnei ptt.- mcuin vigilat, cum tuus amor in eo"'amplius viget.
tantis : Aperi mihi, soror mea, etc. quia caput <it Ego dormio, et cor meum vigilat. Dormio proptcr
meum, etc. (Cant. v, 2.) amici requiem, propt^-.rraptura invigilo. In somno
1. Ego dormio, et cor mcum vigilal. Post licster-r- dulci quielis meae, sollicitudo vigilantis te vigilan-»
num capitnlum, qui nuionis conscqucnlia lalis re- e- tiiis-s<Knniat.Dulcis somniis, ct ditke so:i<niiiin,nc-
221 IN CANTICASERMO XLII. 222
scire tilia, soiuni te scire: vacare tibi,'et te videre, A vox nola est, baec mihi grata : ad ahas obsurdesco
siculhic datur per somnium, ut sic dicam, et um- voces, ad hanc expergefacta sum; stalim cum inso-
bram et senigma. Bona crapula, copia vacationis et nuit in auribus meis, exsultavi praegaudio. Multae
visionis islius. Visio ista habet aliquid somnio si- voces obstrepere solent, el falsas insusurrare blan-
mile, eo quod nou humano arbilrio et industria ditias, sed non sicut vox dilecti. Magna, fratres,
fiat, non ex invesligatione nostra, sed ex visitatione prudenlia sponsse, et discretione spiritus pollens,
orienlis ex allo. Paulus quasi dormit, cum mundo quae sic distinguere novit inter versutias daemonum,
iiiorittir: quasi vigilat, cum vivit Chrislo. Dormiat et blandilias veras dilecti. Vox, inquit, dilecti pulr
ulinam, fratres, anima mea dormitalione ista, ct sanlis. Quaetalis vox qualis Jesu? Numquid philoso-
fianl vigiliaemeaetalium similes. Utinara juges sint, phorum? numquid haereticorum? Num Legis?num
non interpolentur. Nunc autera versa vice ego vigi- Prophetarum ? Valida vox ejus est, stultam fecit hu-
lo, cor meum dormil; dorrait spiritus, caro vigilat: jus mundi sapientiam (/ Cor. i, 20). Lex et Prophe-
et si caro dormit, non tamen statim spiritus vigilat. tae neminem ad perfectum adduxerunt: vox Jesu"
Indulgetur animo requies, nondum tamen ab illa consummationis summam complectitur, vox ejus
gloriosa ebrietate sorbetur et rapitur. Dormit tenta- consummationis prsecepta conlinel, vox ejus movet
mentis, nondum tamen excitatur illis inebriantibus affectus. Vox, inquit, pulsanlis. Pulsat enim et pe-
blandimentis: et quamvis frequenter gustentur, re- netrat efficax inslar ancipitis gladii: leniter illabi-
diviva tamen novitate animara, quara inebriant, tur, et blande persuadet, quod nulla potuit alia do-
excitant. ctrina obtinere. Non altus sermo, sed alla mystcria.
3. Jure vigiles dicti sunt qtii nunquam vinum Humilitalem conscientise, morum contcmperantiam,
illud inebrians digerunt, qui semper madent aelernae oblemperanliam obedicnliae,carnis mundiliam, con
delectalionis ubertale. Tales in Danielis libro vigiles tcmptum mundi, concupiscentiam seternorum, divi-
legis (Dan. IV, 10). Bene vigiles, in quibus nihil est nitatis notitiam, quae unquam disputatio, quse di-
quod soporatione indigeat, sed totum invigilat Deo. strictio tanta aut sermone tradidit, aut ir.spirando
Bene vigiles, quorum non interpolantur vigiliae.Nul- persuasit ? Resurgendi gratiam , impassibilitatem
lus in eis animalis affectus sentitur quem deceat resurgentium, aeternitatera vitae, majestatis revela-
consopiri, ut expeditiores sint cordis vigiliac. Sttnt tionem hac docente sperare didicimus, et suspi-
quaedamvigiliaesollicitudinum repletae moleslia, de rare. iVoiusin Judma Deus, in Israel magnum nomen
quibus Petrus, Sobrii estote et vigilale, quia adver- ejus (Psal. LXXV,2). Nunquid tantum ? nunquid
tarius vesler diabolus tanquam leo rugiens circuit lam cxpressum? Nunquid tam impressum? nun.
qumrens quem devoret (I Petr. v, 8) : et Paulus in- quid tam sparsum ? In Israel magnum nomen ejut.
quit, Vigilate et state in fide (I Cor. xvi, 15). Sed sed non eatenus raagnum vel evidenti doctrina,
illse vigiliae nlhilominus sollicitudine non carent, vel vehementi devolione, vel numerosa populo-
quibus Ecclesiaevexanlur doctores, sicut evangelici silate credentium. Olim loquens Deus patribus in
illi pastores vigilantes et custodienles vigilias noctis Prophetis, novissime diebus istis locutus est nobis
super grcgem suum (Luc. n, 8). Vigiliaeistae qua- in Filio (Hebr.i, 1. 2).Ideo vox valida, vox virtu-
dam torquentur moleslia ob imminenlis mali caule- tis, vox dilecti; sed Judaeorum convalescere ne-
lam. Vigiliaesponsae dorraientis non contineut mali quivit in auribus. Audivit Gentilitas, ct confessaest,
cautioncm, sed copiam boni. Exoccupatae enim et non negavit dicens : Vox dilecti pulsantis. Ut:um-
menti vehemens amor aviditatis inexpletae vigilias que agnosco esse dilecti, vocem et pulsum, verbum
indicit. Vigiliaequsedam sunt vel desiderium optatse ei virtutem. Utroque mibi gratus dilectus meus,
praesentia»,vel delectatio indeptae.Vigiliaebonse, vi- utroque me demulcet et movil, voce et pulsu, et, ut
gens et non somnolenta devotio, sivc in copia di- sic dicam, cantico ct psalrao. fiene pulsat et quasi
lecti praesenlis, sive iu concupisccntia absentis. Hsec tympanizat, qui verbi et operis concordem movet
nec vigilal, nec viget, nisi inquieta, et quantum ad rj symphoniam. Tympanumputa Jcsum: aceede, tange,
sseculivel sttidia veldesideria consopita mente, Ideo discute, pulsa mores, opera, verba, vitam. Oinnes
dicit: Ego dormio, et cor meum vigilat. Et in Job le- in eo cbordse cxtentae et sonorae sunt, tactre me-
gilur, quod in visionenoclurna, cutn sopor irruit su- lodiam dulcera resultant. Jesus ipse pulsat se
per Lomines,el dormiunt in teclo, tunc aperit Deus ipsum. Nemo, inquit, lollit animam meam, sed
aures (Job xxxm, 15, 16.), tunc loquitur, lunc ego pono eam, et iterum sumo eam. Polestalem
pulsat. Ideo liic sequitur : habeo ponendi eam , et poteslatem habeo iterum
i. Voxdilecti pulsantis : Aperi mihi. Jttre vigilat, sumendi eam (Joan. x, 17, 18).' Vide quid tibi
neseiens 144 <Iua'10l'a venit dilectus ejus. Quasi sonet ista posilio, sumptio, et utriusque potestas;
conlinuse sunt vigiliae sponsae, ct vox dilecti. Cor, quid ipsa sic pulsandicausa. Nonne el ipsa maxime
inquit, meum vigilat: et statim adjecit, Vox dilecti ad cor nostrum pulsal et excilat, ut nos, velut citha-
pulsantis : Aperi milii. Cor mcum vigilat, et dilectus ra quaedam effecli, sic sonanti consonare nitamur?
ineus r.on dormit. Vox ejus pulsat, et dicit: Aperi 5. Vox dilecti pulsanlis. Bene dilecti inquit, quasi
milti. Cor meum vigilat, el. ipse slatini advolat, et ex dilectione sola et gratia loquentis et pulsantis.
aiuditiir vox ejus : Yox, inqnii, dilecti. Hsec mihi Ancri mihi, quia capui mcum plenum cst rore, ti
223 GILLEBERTI ABBATIS 224
cincinni mei gultis noclium. Refrigescit in Judsea A j tas, quae non vis lam eniiiiere foris, quain in-
cbarit.ts, jara transmigratio fit, juxta Scripturam, lus te tenere, aperi mihi. Aperi mihi, aperi mihi:
ad Genles (Act. xiu, 46). Uli missum est verbum quse quseris, nisi me ? Tota es mea : tota mea,
salutis, scd repulit illud, indignam se judicans acter- et mulliplici jurc mea. Quam mulliplici? Audi
nae vitse. Exclusus sum ab ea, tu aperi mihi; quia qiiani mulliplici : Soror mea, proxima mea, co-
caput meum plenum est rore, et cincinni mei gutlis lumba mea, immaculata mea. Soror mea, quia in
noclium. Caput Cliristi Dcus. De DeoPatre glorian- assumpta carne cognata. Proxima mea, quiade Ia-
tur Judsei, ejus sc jactant habcre notitiara, Filiuin tere, cum in cruce dormirct, de secundo Adam Eva
reprobant et blasphemant, tu aperi mihi. Caput nova est creata; ut non jam sint duo, sed una caro-
tneum plenum est rore. Nou tales desiderat, non si - Ibi est cognatio naturalis, hic conjunctio personalis.
tit, sed magis faslidit: ideo plenum esl. Plenum est Ibi soror, hic sponsa. Columba mea, per spiritus
rore, eo quod sensu lcves sint, rationis carcntes gratiam : immaculata mea, pcr remissionem et dis-
ponderc, non habentes aliquod in asseriionc rno- ciplinam. In carne soror, in sacramcntis sponsa, in
mentum : ratione levcs, obstinatione graves, quasi spiritu simplcx, immaculala in sanctilate : in hb
ros et gullae ineflicaces el pertinaces. Elcincinni mei omnibus mea, Aperi milti. Age quod agis, aperr.
guttis noctium, quaegelidse sunt et tenebrosae. Nam "- mihi. Tibi intus sum, sed aperi mihi in illis in qui-
est quidam rvis qui noctis non est. Jtbs tttus, ait bus adhuc foris commorer, Aperi illis, invita, in-
Isaias Deo, ros lucis (Isai. xxvi, 19). Et cincinni mci troduc in locum tabernaeuli admirabilis. Pulsa, ut
»tnl pteni gullis iioetium. Figuris adhseserunt, scien- aperiatur libi ostium magnum et evidens, sicut Pau-
tes littcraturaro, nescientes sensum spirilualein. Dc lus dicit (I Cor. xvi, 9), ut pateat iutroitus persua-
unius 145 scicntia Dei, de ligurali legis observa- sionibus tuis ad affectus eorum. Penetra ad illos, ut
tione Judaei glorianltir, inysterium inficiantes Trini- ad te post hacc introducas. Exi ad illos, ul intrcnt
tatis, et praefiguraliouis veritatem, de supcrfluis et a.l te qui foris congelato frigescunt affectu. Exitus
emortuis signis se jactant. Molesti sunl milii, disci- tui damna aliorum introduclione redime. Quid <li-
pulos meos premunt, qui stiiil velut quoddam capi- cis ? Exui me tunica mea, quomodoinduar illu ? Quid
tis mci ornamenlum ct decus : idco fugio, apuri dicis? Lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos?
mihi. Exuisti te tunica lua, limica carnalis curse, tunica
6. Quidam haeretici Christi divinilatem, ad quam certe molesta, et forte polluta. Tunica tua le cxuisti:
nec fide volunt nec ratione possunt atlingere, co- mca induere. Zelus doraus meae comedit te: ideo
iianlur exsliuguerc. Subtilia ct consona litterarmn r/ juxla Isaiam induere pallio zeli (ha. ux, 17). Insta,
lcstimonia, et quae divina nilunlur auctorilate, quasi argue, praedica, obsecra, oppormne, iinportune
quosdam ciucinnos capitis, non cohaerenfibus di- (II Tim. IV, 2). Non est pedes polluere, hac ince-
sputationum suarum argutiis, et velut quibusdam dere via. Si quis adhsesiL pulvis, exculias ilium de
roris insiar minuliis, inficiunt, corrumpunt, oppri- pedibus luis. Non pollulos, sed pulchros comnieii-
munt. Hi quoqtte notiliam Dei praesumeutes et spi- dat Isaias pedes, cum dicit : Quatn pulchri super
ritualium subtilitalem sensuum, quasi in ipso Dei monles pedes annunliantium pacem, annunliantium
capite et capillis supcrbc localis, rori conferunlur, bona\ (Isa. LII, 7.) Ne cuncteris; operum meorum
ct guttis noctium; ul intelligas cos minutos, gcli- cxcmpla te moveant. Tangat manus, si pigrilaris ad
dos, fluidos, el non cobaerentes sibi. Sed et si qucm verbum. Zelotes ego sum; tu quoque pro me zelarc.
videris sanain, quasi caput ipsum, teneie fidem, Sa- Otia dulcia sepone, paululura meis implicare nego-
cramcntis superficie tcnus communicare, subtili tiis. Omnis militans Deo, istis, cum jubetur, se im-
vigerc scnsti; gelida tamcn est propter malain con- plicet oportet negotiis. Cum dives essem, pro oinni-
seientiam, ct propter hypocrisim obscura, et pro- bus pauper factus sum; aequalis Deo, exinanivi me
pter velocem transilum fluida. Gaudium cnim hy- ipsura, minisirandi formam accipiens. Pro omnibus
pocritae instar puncti (Job. xx, 5). Hunc talem Jesus D] mortuus sum, ut qui vivunt, jam sibi non vivant,
foris esse judicat; opprimenlem, et quasi gravem scd mihi.
sibi rcfugit. Hujusmodi non tara anibulant, quam 8. Altentis talibus in dilecto sponsa, et his mota
volitant in maguis et mirabilibus super se, superba cxemplis ad aemulandum, sic ait: Dilectus meus mi-
elationependulo vagi in aere. Ambitiosa quidem ne- sit manum 146 *nam Ver foramen, et ad tactum
gotiatione perambulant in tenebris. De rciigione lu- ejus inlremuil venter meus. Per arctnm paupertatis,
cnim venantes, spiritualem se simulantes habere persecutionis, et mortis foramen, operum suorum
doctrinam, fluidtiin instar roris cloquiuin, incerta et ad me intromisit exempla. Hxc me tangunt, haecrae
occulla <t quasi uoclurna nosse mysteria, sapientise: inovent. Nain tremor ventris molus csl menlis.
Dei sanctilatis tenere caput et culmen, et in ipsoi Audi denique raotionis effectum. Sequitur enim :
Clinsli hacrcre verlice, eminendi magis quam in- Surrexit ut apcrirem dileclo. Audite et intelligite qui
trandi studium gerunt. praepropere satis et proterve nimis ad Ecclcsiaepro-
7. Istos molestc ferens et fugitans Jesus, di- peratis honores. Sponsa cnim, ad quam Cantici hu-
cit: Aperi mihi, soror mea. Quae intus es, quaei jus blandimenta cantantttr, morose ct cunclanter
con vagaris foris, qux non in sublimibus voli-• accedit, eliam postquani se sororein, proximam,
225 IN CANTICA SERMO XLIII. 225
«olumbam, immaculatam audivit vocari. Contem-. A nunc; sed aperi mihi, ut amplius intrcm. Apeii
ptare si haec in te sint: et si sint, verere ne perdas; mihi. Jam quasi novus accedo, et recenti rorans
si non sunt, magis verere ne non accipias. Atlende affectu. Ut ros tibi fluet eloquium meum, cum dei-
post quot et invilationes et commendationes sic di- tatis meae tibi instillabo arcana. Caput meuni rore
cit: Surrexi ut aperirem dilecto meo. Et tibi vanum abundat, et contemplatio divinae in me naturse sub-
sit surgere antequam voceris, qui delectalionis illius tiles ct fecundos parturit sensus. Quid circa huma-
sanctse panem manducas, et bibis vinum, de quo nitatis mysteria solum rooraris? quid tamdiu solos
supra dicitur : Comedite, amici mei, et bibite; eline- ad pedes resides? Surge, ascende ad caput, illi
briamini, cltarissimi. Vanum, imo verendum sit aperi. Aperi mihi in hoc, quia caputmeum plenum
tibi, nisi cum invitata sis, surgere, cum dormis est rore. Humanitas gratiam comparat, divinitas
somnum dulcem, donec tibi dicat dilectus : Aperi confert: humanitas fudil cruorem, divinitas infim-
mihi. Non ambitionis, non avaritise, non inquietudi- dit amorem. Caput meum plenum est. Ipsum est
nis, non elationis vox moveat animum, non demul- 147 ros 'Pse- Hlabilur aniraae, et ejus medullas
ceat blandimento fallaci. Istaetibi ignotae sint voces, irrigat. Usque ad aliquid ingressus sum : aperi
non tibi istae opus bonum suadeanl; sed tantum ad mihi, ut pertingam ad inlima, ut divinitatis n eae
dilecti tui vocem assurge, qui vivit et regnat, etc. "' dulcis notitia influat, et inficiat totum quod est in
SERMO XLIH. interioribus tuis. Aperi mihi, ut divinilalis meae
Aperi rnihi, soror mea, etc. Capul meum ptenum est subtilis ros cordis tui terram infundat, et inebriet
rore. Exui me tunica, quomodo induar illa? clc. eam. Et revera sic est, fratres. Ubi in materia ma-
Manumsuam misit per foramen, etc. (Canl.v, 2-4.) jor est gloria, ibi in meditatione major est gralia.
1. Superiore sermonebunc locum ita discussimus, Quod plus habet excellenliae, plus sibi exigit reve-
utdiceremus Jesum sponsaesuaeimplorasse solatia ad- rentise, plus refundit et gratiae. Quod quodam na-
versus molestias eorum qui fideinostra? sinceritatem turse suae merito praerogat, perceptio ejus oblecta-
humanse et perfidse doctrinae corruptela tentant infi- tionis plus erogat. Plus omnibus plf.cet, quod om-
cere, et sublilium persuasionum immadidare rore nibus praestat. Singulari materiae peculiaris dcbetur
iioclurno, quem princeps lenebrarum, princeps aeris cerncndi modus. Non est humani juris : non est
hujus, latenter etleniterinstillat.Nam et alioScriptu- enim moris humani. Quietae el pervigili donatur
rse ioco queritur quod aquae inundaverint supercaput menti, non tamen ad votum, sed cum ipse vult et
suum (Thren. m, 34). Heri ergo inductus est a no- dicil: Aperi mihi. Quid cst dicere, Aperi mihi, nisi
bis Dominus Jesus moiestias fugiens; hodie indu- r quodam blandimento affectum illicere, movere con-
celur gaudia ferens. Heri inductus est solatia im- cupiscentiam, ut mens ex parte tacta tantae lucis
plorans; hodie, secum solatia portans : heri, plenus corusco, ad pleniorem perceptionera se praestet pur-
injuriis; hodie, gratiis. Illa interpretatio rarasrespi- gatam? Sic lux quasi oculo dicit: Aperi mihi; quse
cit, ista refertur ad plures. Non omnes ad praedica- ex modica perceptione ad majus participium sui
tionis opus vel idoneaestint, vel delegatse. Non enim quamdam aviditatem praegenerat.
omnes corruptelas fidei repellere vel sufliciunt, vel 3. Aperi mihi, soror mea. Quid est, Jesu bone,
buic muneri praeficiuntur. Non possunt omnes esse quod rogas aperiri? Tu ipse habes clavem David:
matreset sponsae: omnes possunt sorores et sponsse. aperis, et nemo claudit (Apoc. m, 7). Apparitio tua
Non omnes possunt partus sustinere injuriam : owi- apertio est. Appare, et nemo tibi claudit. Cui ex
nes debent amplexus gratiam. Fuerat secundum minima parte majestatis tuae coeperit gloria scintil-
hesternam interpretationem roris illius nocturni li- lare, animum ad se subito convertit et rapit. Non si-
quor molestus; hodiernus iste sit gratus. Ibi loqui- nit sibi claudi, dum ipsa coruscat. Cor quod pene-
tur Jesus querelas deponens, hic loquitur blanditias tras, aperis tibi: apertum tenes, dum te non sub-
suggerens. Ibi fugit infestos, hic solum ad sponsam trahis. Et forte utraque necessaria est, et cognatae
feslinat. ,JJ sunt sibi apertio sponsi et apertio sponsae. Apertio
2. Aperi mihi, soror mea, proxima mea. lJiscipii- sponsi apparitio ejus est: apertio sponsae, apparatus
nam hic atlende custodise, ubi janua passim non ejus et coaptatio ad tam dulccs usus. Capnt meutn
patet. Qttis illuc intrabit ad arbitrium, ubiJesus sine plenum est rore, el cincinni mei gutlis noclium. Caput
interpellatione non intrat; nec nisi cum fuerit au- plenum esl, et eo madent qui adhaerent illi. Delecta-
dita et nota vox ejus? 0 ine felicem, si de mea dici bilis est Deus in se, et delectabilis in sanctis suis,
anima queat: Porta haecclausa est, et per eam nec qui de ipso per gratiam oriunlur, et ordinatione sua
furtim nec fortuito indisciplinatus affeclus immit- quasi quidam distincti cincinni perseverant in eo.
litur! Soli principi patet, si ponam ori meo custo- Pulchra utraque conteinplatio, vel gratiarum quse
diam, ut soli principi paleat, ciim assistit ad illud. procedttiu dc eo. Divisioncs enim gratiarum sunt
Aperi mihi portam justitiae: et ingressus in eam (I Cor. XII, 4), ac si quaedam distinctio cincinno-
convivabor tecum, comedam in ea, ct bibam, et rum. lnvisibilia enim ipsius quamdam prseferre di-
inebriabor; denique et ego inebriabo te gtittis meis. stinctionem vidcntur, ad nostrae tamen capac.tatis
Non accedo sterilis, sed madens suaviler illabente mensuram. Nain distinctis signis et sermonibus
rore gratiarum. Apcri mihi. Intus jam tibi sum aliud et aliud significare conantibus, quse in ipso
227 GILLEBERTI ABBATIS 22«
sunt unum, quasi plura et varia innotescunt nobis.i. A esse responde. Quse illi cognata est, immacuiata
Quaedam ad solam ejus magniludinem rcspiciunt: non est. Prava cognatio, quam contagio sequRur.
unum hoc cincinuum puta. Qusedamad solam potcn- Christus quam sororem dicil, immaculatam sub-
tiam: sic et hoc quasi unum intellige. Similiter quse e jungit. Ausculla quando dicere possis : Vox ditecti
ad sapientiam, quaead bonilatem, qusead praedestina- pultantis. Hostis primo aggressu timide agit : ten-
tionem, ad providentiam, ad gratiam, ad indulgen- tantis modo deprehendi timens, palpat, non pulsat.
tiam, consilium, cogilationes Dei generaliter quae e Dilectus tuus innotescere volens, pulsat audcnter :
una signiflcationis complectilur ralio, et quasi add Aperi mihi,quia caput meum, inqnit, plenum ett rore,
unam pertinent, pro uno ciucinno inlerprelare: quse e et cincinni mei guttit noclium. Ac si dicat : Aperi
ad aliam, pro alio crede. lnvisibilia ipsius, ait Apo- mihi, quia rore gratise refertus illabor. Aperi, aptam
stolus, per ea qum facla sunt, intellecta conspiciun- te praepara tantae praesentiae.
tur; tempilerna quoque ejus divinilas (Rom. i, 20). 5. Tunc illa : Exui me lunica, quomodoinduar il-
Illa plurali protulil, hanc singulari intelleclu. Hancc la ? Lavi pedes meos, quomodo inquinabo eos? Tu di-
ergo velut caput accipe : illa velut cinciitnos. NamI cis, Apcri mihi : ecce apcrui, paratasum; sed do-
divinitas in sc una et simplex cst; secundum affe- mcslicis turbari dcnuo curis refugio. Nolo quam
clutn autem in subjeclis, et effigiem particulariterr "- semel exui, reindui tunica. Quomodo induar ea?
irnpressain subjectis, variae significationis recipitt Quomodo? Nullo modo. Non acquiesco, non possum
numerum. Idco essentialia nomina mutuo de se dicii non aegre reinduitionis verbum audire. Laneamexui
possunl, non sic autem denoininata. Esseniia Deii vestita subtilibus. Novi quam laboriossesint parles
scienlia ejus est, cum conversionis verilate, el sub- Marlhse, qtiam onerosa operta sit tunica : quomodo
stantise identitate : non tamen, cum verum estt circa frequens discurrendo ministerium, inquinatos
Deum uosse aliquid, et sequenter verum erit illuma oportet illam affectuum pedes habere, et operum
id esse. Sic et potentia cum voluntate in Deo unura(i gressus. Non possum de Maria in Martham degene-
idemque essenlialiter est: denorainata vero ab hiss rare. Optimara partem elegi, apertum et paralum ef-
non se mutuo consequuntur. Denominaliones enimd flcere cor meum ad adventum dilecti. Non videtur
istae cum aliquem circa creaturas effectum conti- in parlibus Marlhse passus molestias, qui scmel ab-
ncnt, cognatam ab illis multitudinem trahunt, et sea solutus ad illas iterum reverli festinat. Nuda ab
ncqueunt comilari. Mira idenlitas, et mira diversi- omni maleria mundi, et sine impedimenlo vctarr.i-
tas : utraque inexplicabiiis, utraque admirationiss nis, libera el quasi revelata facie gloriam contem-
est plena, devolionis et reverentise occultissimas ett platura dilecti, surgam ut aperiam ei. Via hsec via
eflicacissimas causas continens. pulchra est : non polest per eam pes pollulus in-
4. Accede, sponsa, ad hoc caput dilecli, ad cin- cedere, nec pollui in ea. Bievis via : nam diiectus
cinnos ejus : slringe rorantes crines; mullum indee stat ad ostium vociferans et pulsans, quasi morae
dulcissimi liquoris elicics. Pleni sunt guttis noclis,, impatiens. Pulsat ad ostium, explorat aditus, et ar-
guttis occultis, guttis non ignota dulcedine refrige-- dentius diligens properantem praevenit me
rantibus. Erit quando guttae tales expresssefrequen- 6. Manum suam misit per foramen, et ad tactum
tius integri fiuminis eflicient impetum. Bonus qui- ejut venter meut inlremuil. Quid sibi vuit boc loco
idem, qui desiderium aestuanlis amoris refrigerat. quod sponsa, quae clauserat ostium cubilis [al. cu-
Sive supradictis modis caput cincinnosque 148 \ biculi] sui, non hoc quoque obturavit foramen, ne
intelligas, sive in capite illam deitatis nudam noti- ad illam quid ingrederetur incaute; in cseteris cau-
tiara quse est facie ad faciem, cincinnos autem il-- tius agens, cur hic locum negligenlise reliquit? An
Iara quffiper spccultim fit et in velamento senigma- forte hoc in se miuus ipsa novit foraraen? quis enim
tis, in utroque refrigerii uberem rorem reperies. in se omnia potest nosse foramina, omnes aditus,
Idco forte capiti ros sirapliciter assignatur, gutlae e omnes aptitudines, nisi ille qui, sicut in Ezechiele
vero cum adjectione noclis cincinnis altribuuntur,, D ; legitur, in lapide pretioso foramina praeparavit?
q :od hsec visio quae per speculum fit et aenigma,, (Ezeeh. xxvm, 13.) Ipse foramina.ubi vull, paral;
nocturnse quiddam liabct qualitatis, minus fulgens,, quia, ubi vult, ipse manum mittitper foramen, per
et minus fervens. yEnuilare, sancta anima, spon- aplum adilura, inspirationis occultsevirtutem. Per
sum, capul et capilli devotionis rore madescant: : (oramen, inquit, id est per aptum, per abdilum, per
caput, inientionis; cincinni, cogitationis. Ad mo- arctum ingressum. Arctus enim ingressus satis, ubi
dura madentiuin capillorum striclae sint, extenlse e manum tanlum immittit Jesus, ejus respectu pcr
sint, pingues sint, continentiae extenuatae disciplina,, quem oslii aperlionem sibi fieri petit. Non movere-
continuationis perseverantia protentse; exsultalionc3 tur ille venter sponsae, non surgeret, non aperiret
spiritus pingues, ne ad modicura tenebroso cl gclido> dileclo, nisi ipse prior inspirationis suse manum
malitiseet nequitiae rore inficiantur, quem princepss immisisset occultam. Occulla ratio vocatiouis pri-
aeris hujus leniter et latenter aspergit. Cavefallaces3 mae, latens causa, et nondum latus ingressus. Dila-
infectiones ejus; sponsi tui illurn ccelestemse men- tatur autcm cum praeoperanli sponso anima coope-
titur habere rorem. Claude illi : etsi dicat, Aperii ralur, conatur, assurgit el aperit. Prima solius Dei
jnihi, soror mea; nullam tibi cum eo cognationerai manijs agnoscilur; sccunda, Dei simul et homiuis.
220 IN CANTICASERMO XLIH. 250
El cum magis Dei sit propter niunus, soli taracn A panis ater, plag;e virgarum volunlarie susccptae, in
homini deputaiur ad meritum. Arcta est etiam et matulinis psalmodiae vociferatio, et silens oralio,
quasi per foraraen conccpla cognitio Dei, ea quaeper utraque in spiritu cordis vehementi, sed hsectanlo
operum ejus coiitemplationem percipilur, et quasi vehemenlior, quatuo corporalis spiriltis minuscst
taclus manus, non visio vultus ejus. Adverte trinum conlinens; quidni distillant nobis , dttm vicissim
contemplandi modum : 149 in capite, in cincinnis, succedunt sibi ? Jure conferunlur myrrhae,quia carni
in manu. ln capite naluram, in cincinnis figuram, amaritudinem vexalionis infcruiit, et devotionis ve-
in roanu facluram. Dc lioc ullima sic ait: Delectasti lut unguento mitigant animum. Et ut discrelionem
me, Domine, in factura lua, et in operibus manuum adesse intelligas, et obsequium raiionale : Digiti,
tuarum exsullabo (Psal. xci, 5). Possumus etiam inquit, mei pleni myrrha probatissima. Manus opera
sic illa vocare : essentiam, signa, opera. Divinae il- sunt; discretio, digili. Myrrha lam aclio carnis,
lius naturae notitiam signa per quamdara in suo ge- quam unguenlaria exhilaralio cordis. Haecmyrrha
nere similitudinem depromunt, opera probant. Si- probata est: nam est qusedam myrrha quaercproba
gna, ut sic dicam, exprimunt, el opera astruunt. est. Cum videris quorumdam puerilium bominuiu
Ultimushic conteraplationis modtis simplicium est; digilos probibila passim signa distillare, agileic
secundus, erudilorum ; primus, purissimorum. Ve- B manum undique pctulantis vel perversi affectus in-
rumtamen, sicut jam dixiraus, imraissio manus per dicia spargere; ut arbilror, indisciplinatae conver-
foramen, immissionem illam latentem ct occultam salionis amaritudinem, quasi reprobam myrrham,
significat inspirationis, quam divinae virtutis tactus istos fundere non negabis. An non quasi myrrha
operatur. lascivia talis, quae et fratrum disciplinatos mores-
7. Hic etiam est advertere tria qusedam in spon- contristat, et sibi in posterum confusionis et pceni-
sa. Quae tria? Primo quod tremit, secundo quod tentiae est paritura moestitiam? Probatissima vero
surgit, tertio quod aperit. Primum lit quidem in myrrha est, quae in multis fargumenlis cxerci-
ipsa, sed non ab ipsa : duo sequenlia sic fiunt in tii regularis est reperta laudabilis. Et regularis
ipsa, quod eliam ab ipsa. In primo prseoccupatur, exercitatio et hostilis vexatio, utraque probabilis
in secundo conatur, in tertio captat. Cum tremit, est, cum paticntise virtus, scrvaia iutegritate sua,
nil ipsa agit, sed magis patitur : cum surgit el ape- amariludine niinia non corrumpitur ac degene-
rit, propriae aliquid induslrise adhibct. Tremit, cum rat. Recole tempora quibus juvencula adhuc Ec-
motum occuitum inspiralionis sanctse dulciter sen- clcsia ad aures pulsavil GenUlium, ut dilecto suo
tit : assurgit, cum consenlit et sequitur quo illa r. Christo ad corda ipsorum oslium aperiretur, pate-
ducit: aperit, cum huic totam se operi mens in- ret aditus: quam innumeros desudavitagones, 150
dulget, et reddit capacem. Verumtameii quanlo ma- qttanta confecit martyria, quam continuis est vexata
gis se huic usui aperit, tanto cx nimia affeclione et suppliciis ! Vere digiti ejus pleni myrrha probatissi-
vehementia citius deperit.Memor fui, inquit, Dei, el ma, eo quod omnimodarum passionum argumentis
delectatus sum, el exercitalus sum, et defecit spiritus honestata est virtus ejus in labotibus suis.
meus (Psal. LXXVI,4). Memoriam ventri, tremori 9. Cum hujusmodi roanibus satagite, fratres,
delectationem, exercitationem surrectioni confer aperire Verbo, speculalionis dulcedini aditum prae-
ct apta. Nam quod dicit, defecit spiritus meus, ad parare. Bonorum actuum meritis, mentis vestrae
iilud spectat, quod hoc sequitur in loco : Pessulum recessus Chrislo uberius reserabilis. Videte si labo-
ostii mei aperui dilecto, et ipse declinavit. Tunc de- ris et faligationis vestrse myrrha mullis esl experi-
clinat, cum tu deficis, ferre non valens. Cum tu inentis reperta laudabilis, sicut atirum quod per
aflicerisvehementius,tunc ipse citius avolat. Quanto ignem probatur. Digiti mei. inquit, pleni myrrha
affectuosius captas dilecli amplexus, et quasi aperto probatissima. Discretionis significatur sublilitas, et
corde lotum absorbere et deglutire conaris, tanto unciionis ubertas : et digitos enim dicit, et plenos.
veiocius declinat labilis praesentia dilecti lui. j Distillant, et pleni sunt: vicissiludinem habent, non
D
8. Sed jam redeamus ad seriem litterse. Surrexi evacuatiouem. Interpolantur jejunia refectione, la-
ut aperirem dilecto. Manus mem dislillaverunt myr- bores requie, vigiliaesorano. Vicissitudo refectioneni
rham : digiti mei pleni myrrha probalissima. Quid est affert, non defectum. Digili, inquit, mei pleni sunt
quod de apertione locutura prscmittit de manibus? myrrha probatissima. Contemplationis optas deli-
An forte suggerere voluit, quihus te manibus opor- cias, sponsi amplexibus ex otio perfrui, illum soltim
teat aperire dilecto tuo, quibus operum meritis con- cordis tui continere secreto? noli ad apericndum
templandac veritati aditum praeparare? Bonaequi- vacuis, noli aridis occurrere inanibus. Actio con-
dem myrrhatae manus, quse carnis mortificationem templationem prseeurrit. Quanlo niagis myrrha con-
eperantur, quaefluxum ejus compescunt, slringunt tinenlise et afflictionis morlificaveris affectus anima-
lasciviam, ut latius influat oblectatio verbi. An non les, tanto uberioiem aditura dilecto paraveris. Deni-
vclut quasdam myrrhae stillas censes opera haecre- que scquitur : Pessulum ostii mei aperui dilecto. Nou
guLar.isconversalionis, quae vicissim sibi succeden- possumtis in anguslia lerminandi sermonis hujus
tia mentem ungunt, et carnem stringuni? Vigilix, oslium aperire capituli. In alium difleramus traeta-
jejunia, castigalus et parcus victus. asper pannuset tum, gratiam ab eo expelentes et exspectantes, qui
231 GILLEBERTI ABBATIS ?5i
babet clavem David, sine qua nemo aperit, Jesus A aperuisse se novit, qui dixit : Paratum cor meum,
Clnistus; qui vivit et regnat per omnia saeculasae- Deus, paralum cor meum (Psal. cvn, 2).
culorura. Amen. 2. Quomodo ostio eget Jesus, qui in Evangelio
SERMO XLIV. ait: Ego sum oslium? Miranda ratio. Ostium est, et
Pessulum ostii mei aperui dileclo; al ille declinaverat pulsat ad ostium. Intrare vult per quem quisquis in-
ulqne transierat. Anima mea liquefacta est ut locu- troierit salvabilur, et pascua inveniet (Joan. x, 9).
tus est (Cant. v, 6). Magna est ostiorum distanlia. Esi enim oslium quod-
1. Hodie vobis, fratres, dc apertione ostii disser- dam in arguroentis naturae, esl ostium in Sacra-
turi sunius. Nara hesternus sermo de operatione, menlis Ecclesiae, est ostium in experimentis gratiae.
quse velut quaedam ad apertionem est via, ultimura In primo illo ostio naturalis rationis ductu innote-
traclaitis nostri digessit articulura. Bona plane ope- scit nobis per opera operans sapientia, et ad aliquid
ratio, quse immorlalitatis et incorruptionis spem ct verilatis intromittitur : divinitalis colligimus noti-
speciem seraper praeferl, quse non seminat in carnc, tiam, non tamen personaiem in deitale dislantiam.
ne corruptionem inde melat. Utinam in veritate cgo In hoc ostio non dislingititur persona, nec confertur
dicere possim, quiamyrrha in manibusmeis semper! gratia. Ideo non debet esse assidtius, non nimius ad
Si quit, inquitJesus, fecerit voluntatem Patrit mei, ' hoc ostium pulsator. Per secundum, iti co quod sa-
eognotcet de doclrina mea (Jqan. vn, 17). Ecce qua- lutaribus initiamur Sacramentis, ad Ecclesiae unita-
liter pietatis actus aditum referat veritalis. Boni tem intramus, ad communionem sanctorum. In hoc
certe aclus, qui ct quadam contemperantia et mode- secundo oslio, sic quidam intus sunt, ut tamen quasi
ratione discreti sunt, et unctionis devotione repleti. foris sint, donec ad tertium accedant: quod faroilia-
Jure manibus unguentariis aperitur Christo, qui de rem
inlerpretamur accessum per charitatis affectum,
unctione nomen accepit. Et forsitan nisi per unctum in copiam quamdara et dilecti.
contemplationem
ostium ingredi nescit. Ideo in templo de lignis oliva- Ostium hoc lara secretum, tam
intimura, non omni-
rum ostiola facta sunt, per qtiae in Sancta sanctorum bus palet, sed soli sponsae prsebct acuessum. In
a.lilus pateret (/// Reg. vi, 31). Hujusinodi enim et Ezechiele multas ostiorum distantias
lcgis (Ezech.
ligni maLeria unguentarii eslministraliquoris.OstioIa XLel XLI),quas modo longum esset prosequi. Ve-
dicta sunt, et olivarum arctus introilus : scd in pin- rumtamen parum quid interesse
sinc difliciiltate ubi subtilis reputo, tuiic ad il-
guedine gratiae illaberis, lum ingrediaris, an ad te ipse : nisi quod tunc vide-
est intelligentia, et secretum mysterium. Non labo- ris
riosus palebit ingrcssus, si devolionis et charitalis ingredi ad ipsum, cum tu quasi praevenis el prior
vero ad te, cum ipse te praevenit, pulsat
oleo quasi ostio volueris uti. Et puto quod conve- C rogas; ipse
illabitur, et nil tale medilantem
niens est de templo teslimonium prolatum: Temptum affectum, improvisus duleedinis movet altactu.
enim Dei sanctum ett, quot estis vot (I Cor. ui, 17). insperatse
Habe ergo in terapio tuo ostia, per quse suramus 3. Quando pulsat hoc modo ad ostium luiim, rioli
Pontifex solus ingrediatur in intimum cordis tui re- morari : surge, festina, ne forte declinet. Nam et in
oessum. Claude ostium, obde pessulum, nisi quando hoc Ioco sic habes : Pessulum ostii mei aperui dile-
dilectus tuus pulsat ingredi volens. Si ostium non cto; at ille declinaveral atque transierat. Cur abis,
est, passim patebit ingressus omni transeunti. Sii Jesu bone? cur declinas? cur defraudas dilectam a
ostium clausum est, sed pessulo nnn obseraturo, desiderio SUo?Tu desiderium inducis, tu delecta-
facili cedet et palebit impulsui, clausuram non ha- tionem subducis. An fortc.hoc modo in majorem
bens firmiorem. Habe uti umque ostium ciruumstan- aviditatem et ardentius desiderium concupiscenliam
lise, et pessulum constantise. Prospice circumstan- protrahis, dtim copiam subtrahis? Ita est. Planc ita
ter, resiste conslanter. Oblivioet ignorantia non su- est. Istae amoris fallacise ipsum amorcm magis in-
bripiat, improbitas non irrumpat. Et si ita mavisi flammant, ad ejus cumulum proficiunt duin sic de-
distingucre, sollicilam prsemeditationem rcputa, Q ] cipiunt. Ulaedominicse resurrcclionis appariiiones
ostium, orationcm quasi pessulum. Tali firmatum quam breves erant, quam subitae, quam succisae!
repagulo, hoslili non patebit impulsui ostium ttium. Quibusdam vix jam agnitus est, ct statim elapsus
Confortavit, inquil Psalmista, seras portarum tua- est. Non se palitur ab aliquibus tangi. Aliis clausis
rum (Psat. CXLVII, 13). Nonnc in seris et portis velut: illabitur januis, ostii apertionc non indigens. Illud
oslium et pessulum tibi videris audire? Ulrumquc: enim ostium maxime illi aperitur, quod aliis omni-
necessarium est, sed contra insidias inimici. Ubii bus negotiis claudilur. Cum putatur leneri, quasi
vocem et pulsum audis dilecti, ubi manus cjus sub- furatur praescntiam gratam : furtim accedens, et
tilem, et per foramen sentis attactum, aufer pessu- furtim recedens. Gaudiura enira contemplationis in-
lum, ostium aperi, cttncla cedant obstacula : si lierii star estpuncli. Velociter recedit, et excellentcr trans-
potest, 151 niedinm parietem totum aufer, ut li- cendit omnem humanse capacitatis virtutem. Quo
bere se libi dilectus tnus infundat. Sollicitudo ad- ipsa vadit, non possumus aequis eara in hac carne
versus tentamenta dsemonum in securitatem verta- passibus sequi. Dixi, inquit Salomon, Sapiens effi-
tur de prsesentia sponsi : cautelam hostem repel- ciar : el ipsa longius recest.ila me, multo magis quam
lendi in perfruendi dilecti copiam verte. Ostiumi aniea erat (Eccle. vn, 24,23). Perceptio ejus melius
23-3 IN CANTICASERMO XL!V. iU
quam privatio docet (9), qtiam sit transcendens \ lccti transitum, nihil prtcsumens in ejus praesentia.
ejusmajestas.Eo ipso quo vehementior est, velocius In voce exsullationis liquefacta sum slalim ut locu-
transil: Jpse, inquit, dcclinaverat atque iransierat, lus cst ipse. Anitna mea liquefacta esl, inquit. Quid
Ideone, Jesu bone, declinasli ad spousam, ut lam esl, tiquefticta esl? 11 est, crescens facta cst, cur-
cito dcclinares ab ca? Ipse, inquit, declinaveral at- rens, clarescens. Cresccns supcr se, currens ad
que transieral. Quid esl, transieral? Transierat mc, ipsum, cx ipso clarescens. Viiiute crcscens, currens
transierat vires meas, peiiransiit me. Lleo qnasi volis, veritaie clarescens : hoc cst, lala, labilis, lu-
ferre et subsisterc non valenlein transiit me. Gtadius cens.
est verbuin Dei (Epltes. vi, 17), gladius est Jesus, 5. Ex hac forle liqucfactione praestitum illi cst
animam sine mora ct diflicullale periransit : tion qtiod mantis suse inyrrham dislilla;.t, mens liquefa-
subsistens, dum ejus vehemenliam liquefacla mens cla est. Cur lciiitim pra:lerimus, quod canticum il-
sustinere non valet. Flammeus hic gladiusest. Ideo lud appouil? Ilal.et enim siccoiinexum cx orJine :
sicul cera fluit a facie ignis, sic anima succensa a Venter iremit, distitlM maiius, animu liqttefactaest.
facie ejus. Aniina, inquit, mea liqnefacta tst, ut di- Potest istic etiam, leviter hanc le.-lionemtranscur-
lectus loculus est. Videtis qualiter ad ignitum elo- rens, ordinaluin quoddam augmenlum advertere :
quiu:ii liquefecit animam. B non lamen facile esl ct plancui gradalae distirciio-
4. Pessulumoslii mei aperui dilerto meo; at ipse nis rationem assignare. In omnibus quidam modus
declinaverat alque transierat. Ita in manifcslatione signalur, sed major in sccuiido quam in primo : et
Dnminicaeresurrectionis, quae facta esl duobus illis miijor in lerlio quam in secundo. Plus est enim di-
eunlibus in Einmaus, ut aperti siintoculi corum a.l stillaro quani treraerc; sicut liqucscerc quain dislil-
cognoscendumJesum, sub ipsa apcrlionis bora eva- lare. Tottiin prscslat praesentia sponsi sponsnesuae,
nuit ab oculis eoruni, et quasi pcrtransiit cor illo- quod cjus venler tremit, dislillact manus, anima li-
rum, ut ipsi faleiitur. Nonne cor nostrttm ardens qujfatia est. Totura est ex taclu manus ejus el vo-
eral in nobis, dum loquerelut?etc. (Luc xxiv, 13-32.) ris auditu, totum est ex tactu, et, ul sic dicam, ex
Ardens 152 elal '" 'Ps's '" colloculione, sed in pcrtransitu ejus. Quia tangil, tremil: distillat, quia
apparilione liquefacluni esl in illa visione veheinen- perstringit ct pertransit illam in spiritu vehementi,
ti, solidilalem et conslantiam non oblinens. Quid cujus vocem audis, sed nescis unde veniat aul quo
enim est Jesum evanuisse, nisi illos in gloria appa- vadal. Ideo liqttefacta cst anima ejus, ut loculcs
ritionis suLsislere non valuisse? Declinat in dile- cst ipse. Vox stiLtilior manu cst, vehementius mo-
ctam ut fluinen pacis, sed ut glorisc torrcns pertran- vet, et velocius transit. Sermo Jesu subtilioris et
J
sit, sicut lorrens igneusliquescere faciens animam, sublimioris doctrinae plus continct, quam aliqua
quam inundat, quam relicit, quam transit. Quam operum prodere qucant exenipla. Omne transit
dulcis hora, quando anima huic igneo lorrcnti liquc- exemplum de majestate Deitatis sermo, quem inler
lacta miscetur! quam subtilis est in illo inoinento, discipulos ftidit~: omnem expeiieiiliara jmllicilatio
quam extenuaia, quam mobilis! Nihil lunc teporis glorise futura;, quaercvelabitur in nobis. Huic intel-
liabcl, niliil duritise reliquum, nihil rigoiis : tan- ligentiseet perceptioni si aperis ostium ut compre-
tummodo calens el liquens. Cognala sunt sibi invi- hendas, stalim declinat cl pertransil : ideo el tu
cem liquidura cl calidum. In his duobus cuntempla- transi in affeclum liquefacli cordis. Ad lianc vocem
tionis usus consislil. Quod liquidum cst, calorera dilecti dic : Mirabilis facla est scienlia tna ex me;
prmnpliiis concipit: et conceplus calor vice versa conforlata est, ct non polero ad eam (Psal. cxxxvm,
quod liquidum reperit, liquidius reddit. Quod dico 6). Et aninia mea liqtiefacta cst, deliciens a conipre-
calidum cl liquidum hoc esl, ac si aliis dicatur no- hensione, et non sufliciens ex vehemenli el violenta'
minibus, succensuui et sinccrura. Calidum cst, eo duiceuir.e persistere et morari in admiratione. Pro-
quod aroat: sincerum et liquidum , quia qtiaradam pter hscccl hujusmodi, inquit : Anima mea liquefa-
amati in se speeicra repraesenlat. Calidum, quia ar- [)] cta est, ut dilectus loculus est.
dct: tiquiduni, quia videt. Calidum, quia inflam- 6. Quid pulatis, ut aliquid practer sericm el quasi
matur : liquidtira quia tiilccli imagine iuformatur. cx abundaiiti ad cohorlalionem pifesuiuam ; qtiid ,
Quod liquidum cst, nil babet impurum, nil pigrum; inquam, putatis, quod non hic sermo quortimilara
faciie ceruens, el facile sequens. Sed lanla gralia suggillat diiritiani, quorum viscera gclido ausleritu-
liquidi non ea cum calor non cst. Bene liquidum, lis nimiae rigescunt aflectu, quorum viscera nuilum
quod et cx puritate dilecti claritalem perc;pit, et raiseri<:ordiacdislillant liquorcm, ncc exijuo lie-
quasi percitum el prompium extra sc effusuni post munt et moventur aff.xiu 153 elSa pcenitentes;
d.lectum festinat, qui jam pertransier.it. Ipse, in- misericordis mantis taclum non scntiunt, piissimi
quit, jam perlransiil ame, qui lotam pcrlransiit me. Jcsu non igniiinlur alloquio, pulsantem in pcenitente
Velux transitus; sed viulentiseiisn paruva haiiens iu Je.u::i foris non audiunl? Vereor ne dedinel ab eis
tactu, liquefaclain post sc rcliquit animani mcaro, el pertranseat, ne non inveniant cum quscsieiint, et
effusam uberius, ct conantem transire usque ad di- cum clamaverint non exaudiat eos. Cur durautur

(D) Vide an iegendum, Privatio ejus, mrlius quatn pereeptiodocet, t


PATKOI..CLXXXIV. S
4»r~ GILLEBERTI ARR.\TIS £35
Xigccra tua ad filios, quasi non sint tui? Potcras A cum quasi masistrum. Audistis loqucntcm Domi-
fqrsitau ttios inc|ementi qculo rcspiccrc, ct rcstipinp liiuij : audite liqncfactiim affcclum discipnli. Ego,
(astu prsetcrirc, si tamcn lui laiUtun csscnf, cl iitni iiquil, noit coulradico, relrorsum non cbii. Ai; lilis
Pomiui tui. Qnam durtis fo.cs, si do 'tio largiri de- qumiiodo sequitiir, audilp jjam ad quani infima..
bercs, qtti Douiinisubslaiitiam tam ay:\ro cl iniiiii- Coi7;«swcttiiidedi perciiiicntibv,s,el g?nr.&meat vel-
nutp vliatn (i(iisaffecli'dispa: tiris?, Dupetsit, ii.quit, leniibus : faciem inenuii;cn averti ab ittcrep.Mibus et
<f<>di' paitneiiliits(Psti(. cxi, £). Sed (u forsilan pau- ccttspuculibusin nte.(Uai. i., 5, ti). .\n uon islequasi
peres nescis. Qnid, si dical libi Deus: Iniperfectjiin a,1 aspeia el ab|ecta,dcsccndit, UOJIrigi !e resistei.is,
nicuin»non vidcnuil oculi tui? In lib/o (\>,ni-cn-iisi sed liqtirfacHys, cfften:sqre liarlal \lis ad auditutn
perfec|i 5t|iit sc ipti (Ptal. cxvm, \% dc perlicien- ca^cntiseloq-iii^Ergo <--( l.ujusmodi huniiiita.tis ct
djs iiulla te cu,ra teiier,e co;;stievi*. ^laUis mp.lictjs., obedic-jlUc|t<mescit affectu, "QiiiCrigi!«Huueii,liqu,e
Ijui I;Q:*est opus le.groHs.se-I h ne li;.b,eulcsfoitasse inole immobilis et iigcscej:s, pro suo itire, huji'.s
«<Xu\cev»U%- *>'\W vi9 eii-vnlctH<'U'C,r<*.;i*,saltem oc- sjbi vei;H u.;u,u*gloriose priCSKinU •' Anima mea li-
curre, reyet*eul,i.A^pciiiamiam uis,e-'i<;o:'di'V\ct si qu'fucta est, ut (j(illcclu,s. locut-usest. Quiira vis vcr-
nqn uaejj^eijtj*-** prft-i'<*rChvisliim, s-i^ciuevcl Chri- ti, et ignita velieu,ieijC'r! I;nilammal,co)',conimulat
tluui in,p.eefli'cnle.v.iqiescat. a-iiiua lua -«iscriiQr-. ' rcnes, in iiiliilum in conspcct,usuo respcclu Dei sui
dia* rp,r<*, cl a,! cja.-uaiii<;s..
cl pulsantis. Jes^u,s,uccei)- cmiiiain rcdigil; a. se ipso liqucsceic ct ckdiccrefa-
datt-y ctynqiuin,.\<jx •*of-*ileiitis,vo,--pauperis, vox cit, ut j[amanima, non sil serun,\, sed siciu SGqi^ci.tia
Cstl^s.u,. \,leocum auiis lia,i:cY<jcem,ckiucnti af- conlincct hiijjus ycraicu'.i: Eyo sempar lecum (Vsal,
(ecljUIi(ji-essca.ta.iun'3,tua, ut ct t" cu.ui sponsa tii- LXXII,21-23). I!<jonoii iii sc, nojus;'cum, scd cuin
cei;e.O^cas^:A'{•••/*njt-aQquefac'<•«••, II( dj,lettus U- Deo.stj.ocsl; 154 seinper obsequcus, ct qvvuutuu
tfttut, est,. A^sculta et recole ijuid luciites Maria? datur, sequens, saii nou asseqitcus seijirjevpro volo,
Hagdalftijac, qu.Ll,-pl.ieri \a a,duHeiio dcprclic-i- ncc illo exccUenti moclo qui spons:c cum spoiso
|a*, qu,id &tiiiarilaiisn, ChanaiiacB, Z.tcclixo , competit. Nam et bic sequilur : Quaitiri, ct ticn in,-
f*elro, CentmioiH. A;1 lul pieuijs scriiio.ies eitle- veni illum : vocavi, el non respondit inihi. Sed capi-
me^tia*.c-jju;%\:%\ raoU.es.cataflcctus, visccra liquc- ttium hoe alteiius lemporis eget lracl:U,u,cx clio
»jca,iH?,Adta-u. velitiinenl.esflalus austrinos, eliaui dc discuii volens. Snflieienl isUvuon pro roag .ilicentia
d1-vissimopectorc (*uan,'u:uUbt;lannosa poterai gla- sui, seil pro licsiris di^pulala viiibus, qij-iliier a;ii-
cies solvj. %eutittme alfiueBlisolei liquo.e perfuiui, nia spousic 1-qjjescit ad loi|in,iani dilccii sui Jcsu
et simiti ajaclu liquescere, q.uolies misericordjie p- Ch.ri*>ti»<lM.i vivit, cl regual pcr saccula.satculorum,
Uiqeopeto, vevla, pra*cepta recenseo. Igi.ittuu elo- AuwiV
tjuiuui luuuikoc vekementcr, et sc.rvusUtusdiligiliilud SERMO XLV.
(J?s«/.GXVUl,i4U). Diiigit, qnia Uidiget: iileo amat Qua'siri, et tioninveui illum : vuc.trt, el iionrerpoi.-iit
auima mea, el praegaudio liquescil uli lu loqueii.-. milii. liiveuenuit meciislodcsciriialis.percusseruut
7. Istam Liquctactionemopnrlci ul scntial omiiis et vuliterarertint me, luterunt pulfmn ineum.,ctQ.
sanctiis. Nam iila supmiusuispul.ua iiquefactio i:on- (Cant. v, Q, 7.)
nisi i>ei'feclonun est, ct eovum non semper, sed in 1. Cum tiii ftieril dihct:is IKIISikipsns, r.on,tibi
lempnre opportnno. Et ne iuf ucluoso subducain redit ad liLiiuin : vcxatio liarc<lnl'uilcDcciiimainori,
tulentio quoJ mihi sug*erilur, brevitei' vobis absol- ct augmenta affecfuum. Nui*c visit.it., nu'.c cvaner
\am quod adbuc de bac liquefactionc iiittlleclu con- sceuls visilalione vexal amicani. Va;iias b;cc
eepi. Hon cernitis qtuid liquefit, qualiier de quodam amantis cor et (icsijeiium rapit, cl. r.cnarat ad
rigore el immobililale moveri incipil, se ipsumcgre- iisiun. tl diieclus locutus est, bqiiescil aiiiiiia l;:a.
di el dcserere nilitup, de tumore el molc prislina de- Aninia tua Uquefacla.di ficil, fe;re non vatns; ct
fluil 61 descendit, ct evajtescil, se ipsttni ducentcm dilectus tuus dt-cbnaL Defetlio tu,i, fu a ii»sij:stst,
et ad humiliora li.ca facile seqtiitur; vtI cadcm per 1&Prscseiite et loqucnle dilccto |i<*..ues.cis, rjdicis, ex-
se ipgum sectatur, majcurrcns ficqucnler ducenlis spiras : absejile eo respisare porniitieris.. Ab.sens
conatum. Magna in. liquefaclis aJ sequcndun) inobi- vires reparaT, qttas i r.es2iis cxhauril, Oe:cctatiq.iiim
l.las, ef prompla voluntas. liitclligilis jam, ul aibL- veheinentiam iutervalla teniperarit, cu]us,coiuiiiua,-
tror, in liquefactis ad obcdiej.duin apliluilinem lioi:em ferre non poles, Quid caiitini:a<ioiiemdico?
grandcm, humilis aninuc affecluin trai tabiltiii.lla;:c ionr.e ipsa le inchoalio rcdiiil exl.austaiu? Statiin
humililalein non inelas ii.lbgil, sed oalor amoris ii:- ciiiiu ut lo.uitur tlilecuis, liques.cilaniuia lua. De-
f^rmal. Meuis inenteiu viulenter iufriugit, amor nique et iu scqu iilibus d cil,: Ori<//fi<i nrotare tne
eraoilil, el leneram :tc liqnidain rcddens dfi.igit aJ feceiunl (Canl.vi, 4). Quo o,!o d.kcluui avoiarc fcce-
libitum. llumilitas <!ecliaritate profluens, nil mole- vuut, nisi dum tiimio uffectii in cutu de.cc, iiu.t?
slix palilttr, iillroai iiiuiin tendil, quiesceus cum Modum ncscis : iJco dileclus tnus mo '.(iatur, tl
apprchendcrit inferiora. Ilabclis jain in liquefarlio: praescnlia;sua; mcusuram libi dislribuil in iciupore.
Jie, humililatis illins gcnerosa:, l.ub;iis tt obetli.ii- IJto quxris, cl uon invenis; voca.s,ct r.on rcspo:i-
tjae cxpressam sub brrvilatc naturaiii. Vcl.is ct tc- det. AUcnd te, fralres, vclicme.liam el vim amoris.
siimonia? Domims. uperuit tiii.ii au.em, ul audiam Nec abcsse diicclum susliuct, uec suQicit precscjiU.
237 IN CANTIGASERM0 XLV. 23S
Ibi vola anbcla labor.inf, hic rxhaiisla dciiquiura \ jam spoliata sum mc jpsn, jam i.lonM dilccln yesliri.
patiu; lur. 0 fclix amor, qui coniiuiiii qunilam vicis- Spuli.ua ct cxqpcupati| mens langnel ainorc, i\>u-
s:t:;dinr aul liqiieseit in ipsn, aul qir.ircns nnliilat ; ttule dilccto guia aiiiore langtteo. Fiatrcs, si v :s i;i-
ad ipsuui! Quwsivi, et non ittveni illitm, iuquit: ci:.epal<):iiisdp<lpiissp ;ui> langere spwii.lilei v.de-
vccavi, cl non respondit n.ilii. Al.hi sci ipliiiu cst ht.c, tnr, vrji.os p.vp:cs e fc|i|i* inor s, ineiitis ycstiic
lioc iiio.!o: Qtiw.ent me mdi, et non inrenient: roea- niida e vilicra, vej o<<illata:, v.| exc:c.a!;u con-
bttnl, el ncii eriindiam .P.ov. i, 28). Qi i.h:am est scieiilia: Kiierc pal|ii:m ; a I ii.cciilivum amo.is, uon
hoc quoi lioc ipsiuu lam ci niinuiie csl I nnis <t ad odi illiid iiiveilifu fo:ii:ti'ni. Cur privat i,n irahi*
'
nialis? Cur iiidifferenler iitrisqut' le, J.-su l;o;ic, sub- ad injiirlaiii, qutxl in (•tiiiiiuiinep t;f.ji. r a onnes?
ducis? Veruni qiiidem non ii:dift'roiil.-r, seit miil- FoisUiin at| te qiifid dic.tiir r sp.cil, ie liimtu i.pmi-
tiim iliffeieiiter. De nialis dieitur : Qumrenl, et non iial.iu i.ini e.\p|Mii:. Anors la gucriii gcucral s
invenient. Sponsa vcro non sc iiiveniuram diffi lil, libi nii islrel ccrrcclio. non ini;iniu:is pa* io.iein.
sed uon invenissi; ca:isalu .-. Qnmsivi, el non inveni Et si iiondiiiu diicis illius amori.s desi U-riola: giies,
iilum : rocayif el non respondil mihi. boniini csl si inlcrini laigues pinbic d lici ; s}
2. p quotles quacsjvi f)()t|:ii;iiinJestim metiilando, l.f gucs pnpnil |l ia, si limo e ju.;;cii (Oiili.unair
It ra ius li:;c. Couvciieru iu aiiiiuiia, tua duui co:i-
invocayi oando : sed nec ine.litalio cff.Tla c-,1 diil-
I nec figltur spi. a : d litt m cqnli.eic, cl opeiiiiiei li pal-
cis, ncc piuguis oriilii)! !eo no:i i veni iliinn, iijuslilias tissinuil pl<r a scondii, sino
liiiir, t|i:o
respoinlit inihi. Pjec invcui iiiiiin ipsiim, ncc sua ; ut libi lilial; iifili |erii:.acii s, r.oli sliici s 1) p>-
sed supra luoliini iii'cia siinf qu:c respnndit niil.i. rrisis le
palUo iiperi.e, inyolvee lc. IIIIICI11. Nnn
At utinani iiiihi frcqnenter nespoiideatciiiii v.j lego, rouvciieliir ad te
Jesus, nisi sitntilalioi.is el f-ill.ici;e
•veloro! ll-i, Jesn bonc, rcsponde milii quanlas liar a lc liieiil a! laaini
\ti;;p)cn, t;u tl lil.i C):-l'iisio
lieo iniqtiiutcs el peccala, sccjera mca el delicta
quaedamet displ.cciidi liicliisp:;c[cxn'.!. Qjicniit *o;i-
mea ostende uiihi. Ahscon le paulisper farieii* luam fnsio faciein conscicnli;e l;:;c : a:.fr vclaii.K|i «•>I|-
(Job xiu, 32-24), iil uica iuihi feeliias salubriler iu- fnsionis, coi.fcssionis iiiduerc. Nam cl Pon:ii.::s
nolescal vtl in medilaiionc uica, vii in leciioiiesa- conf; ssior.rm iiiilnil, rnnf. ssiou; m i;o:i sijaii', sed
craiuni Sriiplurarum. Tunc cniin iue inveninnt tiiam. II c seornaUim pallio rcp; lal.lioc a tciniuiia-
cuslodes civilaiis, dorlorcs sancti, cuni nicis ifi ttir : l.oc illi palJiiim trade, q;ipd aff ctiipse tol.it
corum scriplis morcs iuvrnio. Tnnc mc j.i.vcuiuiit, qnasi pijiius auioris, li rccciiciiialipuis si,.liiiiu.
c:im nieos morcs el vilia depi:ig:inl; perciitiunl, Tinic incipics amore laugucre, cum priis pccnilen-
cum disctitiuiil; vuliicrai:!, cum incrcpanl. Sacii' tia; fueris aff cti: us laiiguida. Tiwic lc jiuijiiciil liliarj
sniplores, ac si quidam custotlcs civilitis sancfe Jcrusalem coramendarc dilccio : tnuc caieslcs ;pi-
Jerusalcni, qu« est iiicdesia, varios animoium invc- rilus el aiiiniie spirituaies congialulaiitps Jangio: tp
stigant affeclus, ct invcnuini siugui<*ii'm passioncs, nur.tiabiiiit amoris.
bnuos mores, et morbum qun qnisqnc lalornt: iiijl- A. S d nos ex abuntjlantl snper poenilentisc ctatii
iius vel cogiuuio non iiiveniiur ab il|i$. Quotips illa. vcrsamus bunc tnr.um, cujus lota facies rfcrtipra
pt
iego, quasi UivcnUim irie ei drprehcrsum pulo. |IIa qu;e;!am vicclur spirare, ct ejus congona gratia*,quie
tnc exhoiiatiomim jacnli.s fciiunl, ilia vnliierant,
sponsae nicrcttir condilione ruuscri. Quteshi, influift
duni qnod iiitcgiiini arbilraba:', saucUiJii cssc cpn- it nvn inrcni illum; rocai, ef non
respondit inihi:
viurunl. illa siiiiiilaiim-is i.olliu:! veiaiiien, ignoran- iiivenerunt me euUodet citf.atis. Mc.liltfiido
qujiit,
ti;e vel o! livio, is iiivoliieuini, falsje palliiim gloria*. vocal oramlo : nuiiciiilo (loclorcs iavenilcr,
pertu-
Ill.i ac si pallio qttodaiu, sic ilissiint:|;Ui<;iiisspnliant litur,
vulncralui', exuilur. lil i:e quid dcsi: nd cu-
np Timeiilo, ct liat.onis ornamciilo. Illa me quoiam miilum, tiliaruin Jer::salem, fidellum sc.iiel ani-
pra*sunipt;e fallaeiter gloti;c pallio spniianl, dum inarum , cotnineiidalior.c iidjuvatiir. Q::aluor hic
conseicniisedtitu:iant infnira. Utililcr ergo a custo- D qiKcdam advciie, vcl iu i!la, vcl crca i.I;in : inj,-c-
dilius iu liniiCninduin inveiiior, qiiaiuvi» 155 di- st;gationes, voia, praccc;Ha, cl p.cces. Invcstlga-
letinni ad voium invei.ire non queam. Denique jara lioncs nicdiiiilioiiis, dcsidejii vota, pijcccpta doiio-
mii.us in me in quo glorier, miaiis in quo qui seara rtini, ct santiorum [al. snc;o:ui:J oratlcn s. Aiiiinu
iiivciiiens, amnris in tlHitiuin facil us inardesco. dociorum praeiepta ct ixlicraitioiies frequcnlcr
3. Fi.im Jerusalem, nuntiale (tileC.oquia timoretatt- coniiuode sentiunlur ab his qu .s ct nxia invesli-
gttco. l'er nic non audeo accedere, non ha::cfainil a- gatio, ct sinceia oratio poleral lassarc? Kiujti? p.gra
ri ateni nii!iip;';csiiin.<),no:i suieopiam r.iiliiatHmcJc- vota, verborum saepittsstimclis excilarJur? DeiuV,'*i
susiin!iilgi'l:ideo, lil.tcJciiisaleni, a;l vosaccedo, vos qu;e fcrvida suiit, lils foniili ii:; cfliciuirur frrv n-
aiiibin, vobisia.isam eominen.Io,cominillo negotiuni, lioia. Invensrvnl me cvs.todetciritpis. B ni.cl pni-
nui..tiale>d.li'(io. Qi-asi ignorat, dum dissiinnl.u. deiilcs n it^i^lii vago qjiod ;m ci q::a-i vcn; tiro
Cuslo.ies spolienl, lili;e nunlieiil, doclores exhor- generc tlicendi uimitur, ct va iosatl nieii iuin slalr.s
(enlur, exorent lilite. Fitiw Jerusulem, nunliatc di- vcrlunt sermoncm, si foili' iuwnianl qiiem langii..t,
lecio qniu amore lungtico. NiiiiliaU*,ingeiile • f.e- quem slimulciit, quein permovi ani, si quis audien-
qucns suggesllo diLcluui inllcclt l. ia:n exuta sura, tium glorietur, ct dical: Itmnerunt me custodes chi-
250 GILLEBERTIABBATIS 240
lotis, percusserttnl me, et vutnerave.runtme. Quo A moda expressius loquar. Novi quid sit Itoc pallio
quis perfectior est, vulncratur facilius, ct lenrr af- premi, quam arenlcm sortiliis sum terram, cl licul-
feclus vertorum citius senlil aculeos. 0 f licem neam slerilem. Jam iuulli clapsi siiut anui, quod
animum, ad quem tam sul liinia exhoiialionis ja- vc:;io,in:mo asto, quaerens friicluiii inra, ctnon in-
cula veniunl, quem inveniuil suis apttim vulncribus; venio. Quot.es spes noslrascliisil, <i feftilit operara,
q-iando non abetinl relrorsum, audilorum vel duri- cxspectaiioneni nostram frustravit ? Jure oiicrosum
ti.'., vcl stolidilatc repulsa! Non sunl passim hujus- hoc pallium dieo. ct eo magis onerosuni, quo minus
modi jacula ftindcnda, nec in nmni mulliliidine, sed ulile. Nam onera sollicituJinis lcviora siinl, qu;e pro-
taulum ubi idoneaenicr.tes cre;!ur.iur inveniri, quas v.iiluum levat ubertas. Vaeinihi, quud invenerunt
tam cxccllens dorlrir.a non cffugiat. Quasi fulgura me custodes civilatis, <;uo;laliqttid in me tali di-
•unt b;cc : siimnia fcriunl, sulmiissa cffugitinl; gr.uin onere se invcnisse putavcrunt! Pcrcusserunt
summa invcniiiut, sumina (eriiint. me, vulneiaverunl me, tulcrunt pallitiin meum, et
156 »>•-l'eo -i'01' : Inrenernnl me custodes civi- plajis iinpositis abicrtinl semivivo me reliclo. Tu-
tatis, percusserunt me, rulneraverunt me, tulerunt lerunt pallium incuni, pallium siinpl.citalis, pallium
pallium meum.Tulerur.t pallium qtio involutus crat lucis, amictum helitia:, ardenlis vesliinenliimaffc-
pcenaliicr Adam, prioris simplicilalis splendore nu- B ctus. Quolies soleljam hujusmodi palliis lolus in-
dalus: lulerunl imagiuationura operim i.ta, quibus volvi, foveri in croceis? Nunc auteni to:a die inente
impciiicbalur inlrinsccus; paUiuin ligurarum vc- amplcctor et verso qua*Paulus arbitralur ut st.rco-
lamen tulerur.l, vcrilalem inlulerunl. Rcvelala, nu- ra. llscc dulcia, hsec gloriosa milii pall a tulerunt,
dala, simplex verilas gignit Crvorem ainoris. Ideo, onerosa inluerunl. Quando hacetollentur a me?
fiiim Jerusulem, nunliute dilecto quia amore Liugueo. quando projiciam hsec, si lamen p-.ojiccre licct ?
Quandiu non placet, non rapit affecluni, non suc- Felix dies, quo hoc exulus et expcditus paltio, libe-
cendit pcrspccta vcritas : qiiaiitumlibcl siucere se i iorc vos ad congraliilandum mihi iuvitabo aflectu,
frui quis putet aspeclu intelliger.tise,velamen pati- liliseJeriisalem ; cuin vos, qux niliil eslis expeitsc
tur, operimeiiluni l.ppiluilinis, obdtictionis pallium. htijusmodi quale nunc deploro, pro renovato iu vo-
Cum autem ablatum hoc velamen fueril, lunc ruti- bis amoris languore gratias referelis. Miser quidem
lat verilas, lunc scinlillat, et succendil amoicni; est qtii hujiisniodi pallio spoliatus, roav.oreet mo-
tunc alios ad congratulandum, qui hoc palitur, po- leslia labescit, non lauguet amore. Qusesponsa est,
terit invitare, dicens : Nitnliate dileclo quia amore sic spoliata vcl olflcio soll citudinis, vel usu, non
langueo. Videte Judaeam, quandiu sul> legis operi- fastidio languet, sed amoris siudio. Ideo ipsa alias
menlo lalebal verilas, quandiu caecilalisipsa tole- ad congaudendum sibi et gratias agendura dilccto
rabat velamen : mctu tOrpebat, affectu rigido nil po- cxoral.
terat dulce senlire, ncc vulnerari jaculo charitatis. 7. Ecclesia priniitiva cum quacreret Christum in
Cum aiitcm conversa ad Dominum velamen depo- Judsea, rcpulsam passa, non invento ei loco in eis,
suit, cum ablalum hoc illi pallium erat, tunc ccepit non invento ibi Jesu, transivit ad Gentes : quacsivit
gloriosac hujus confessionis verbum usurpare : Fi- in eis, vocavit, ct in raullis non invenit, non accc-
lim Jerusalem, nuntiate dilecto quia amore langueo. pit rcsponsum, 157 "'si mortis responsum. Deni-
Tunc gloriata de novaeet insolilsedulcedinis gustu, que a principibus hujus mundi.quasi custodibus ci-
filias Jerusalein ad gratias agcndum invitat, et stio1 vilatis, quomodo vulnerati, spoliaii bonis, laniati
gentis consoiies exemplo sollicitat. Audi deniquc corpore, carnis suac exuti pallio in initiis mailyres
quid tali sollicitalione provocalserespondeanl: Qua- nostri? Inter tanla et tol flumina ct gurgitestornien-
lis esl dilectus tuus? et quwremuseum tecum. Yides lorum non esl in eis exstincla charitas, sed magis
quomodo parlicipes fidei luijus cl doclrinx' ficri ge- augmento qiiodam languebant amoris. Jucunium
rant in votis. Doce qualis est dilectus luus, cl qux- plane videtur, ex prsescnti occasione verbi, maity-
remus enm fectim. Fac r.os lanlaeconsoitcs graiise,, -. rum inter lot vexationum cl morlis genera charita-
ul quaerendisttidio amoris incipiamus affeclu lan- lem indefessam recolcre; quomodo passioncs corpo-
guere. Sufliciat inlerpretatione mystica hsec pcr- fis passione intrinseca tempcrafanl amoris. Nam si
strinxlsse brevitcr. ad illos liiinc loeum referas, non est qucrelsc, sed
6. Jara ad id redeamus, cujus ex occasione ini gloriaevox isla, qua dicunt : Percusseruul mc, vul-
bunc sumus locum ddapsi, diim ablati pall.i utilita- neraverunl me, lulerunt pallium meumcusludcsmu-
tcro cxpostiimus. Nam indc eslsumplaoccasio quodl rorum. Eo modo nos oportct nou aegn; ferre si
ail: Tulerunl pallium meum. ilsereamusadliuc pau- quando nos spoliant vel molestaesollicitudinis, vel
lum hoc in loco, explicemus lioc pallium. Non cst'. non bonseaut pcriculosaeacii.mis, quo slricle invol-
enim simplcx pallium, quo eliam sa:.cl;c meiitesi vinitir, pallio, custojes iiiuroruu). Jecit Elias pal-
invotiuntur. Esleuim diplois, i,l esl duplex pallium, lium dum raperelur (/ VReg. n, 13) : fugit Joscpli
fortasse el trii.lcx. et quajruplcx. Quot votis pallio- dtim l. nereliir (Gen. xxxix, 12) : sponsa ttilil dum
luni gencra proposuimus? Annon adhuc gravc cll lollerclur. Spcculi ct iinaginis vclamcn projecit
onerosum salis est pallium animaruni cura, el ad- Elias raplus ad faciem. Mundi ornamenia velut
nrinistranclu;necessitaiis sollicitudo? Propria iitcom- magna onera fugit Joseph seuticns fomitem..Solli-
141 ES CANTICA SERMO XLVI. SJ2
eitudine exuta, dilecti liberius captat sponsa favo- A
158 SERMO XLVI.
rem. Imaginatione quasi velamine teneiur intelle-
rot, fitimJerusalem, si inveneritisdilectum, ut
ctus, nesinccram confcmpleturveritatpm. Ilor.orum Adjnro annuntieiis ei quia amore latigueo, etc. (Canl.\, 8.)
et dignilattim affectus otvolvitur pallio, ne libere
1. Ordo convenier.s. Post exbortationem docto-
pergat in ca qua* Dei sunt. Solliciludo omncin in
aniraa laetiliamobnubilat, imaginatio obscurat, ho- rum, orationum a sodalibus suffragia videtur roga«
nor lentat. In primo tenebrse, in secundo illecebrae, re; ncc simpliciter rogare, scd ctim obsecrationisob-
in tertio labor. In primo caligo, in seeuntlo cupidi- testatione : Adjuro vos, filimJernsalem, si inveneri-
tis dileclum, ut annuntielis ci quia amore langueo.
tas, in tertio cura. Ttilerunl pallium meum custodes
mttrorum. Buni custodes : benc norunt cui curarum Adjuratio vehcmentiam prccandi inamfeslat. Anxia
vola suis nesciunt esse conlcuta ineritis: ideo aliena*
impedimenta tollant, quaro exonerent animam, et
ad deliciandum cum dilecto suo reddant expcdilam precis mcndicant suffragia. Perfecta humililas de
ad deleefandum ct ad quserendum. Nam frequenter meritis semper alicnis pracsumil. Adjuro vos, in-
elabilur, nec quseri polest nisi expedito affectu. No- quit, filim Jerusalem, si invenerilis dileclum. Condi-
runt crgo boni custodes cui parcant ab oneribus et lio ista non dubilanlis est, sed tcmperamcnUiin ro-
actionum angustiis molesliisque, ut cxpeditius in U ' ganlis : ac si dical, si invenerilis; lioc est cuin in-
occursum amplexumque propercnl verbi, cui pal- veneritis: coriditionaliler suspendo, non ambigens
de invenlione vestra, sed magis consulcns verecun-
liura persuasionihus aufcrant suis. Exui me, inquit,
diae. Nam sub coifdilione ancipiti liaec vobis dici
tunica mea (Cant. v, 5).
8. Hoc quiilem in anterioribus, nunc atitcm dicit: temperantius auditis, quam si dicalur prsccise, Cum
Tuleruut pallium meum. Ntidscet purae se simplici- invenerilis. Non vcretur ne suspcnsivain rogationem
tatis innotescit, et libero affectn iu amoris negoiiis. ad injnriam trahant: novit verecundiam liliarum
Tulerunl pullium meum, quodam modo diccnles : Jerusalem, novit humilem spiritum, et quod tene-
Quid compedita curis qtise;is dilccttim ? quid islis te rum pudorem plus hederet prsecisa definiiio, quam
convolvis molestiis? Si non penitusdeponis oflicium, suspensa conditio. Si, inqiiil, invenerilis. Dico, tt
cur non sollieilitdines ad horain saltem seponis?, inveneritis; r.on dico, Cum invenerilis. Illud dico,
JNondctractamiis sludiis, sed inslanliae vnluraus dc- sed istud inttiligo. De meo affectu dubitatio isla
trahas. Noli nimielatem quseslus neccssilatis verbo non prodit, sed affectui veslrocl luimillimae existi-
de vobis ipsis morem gero. Si invenerilis,
prsetexere. Quid bonum in te sinis ingeuiiim terre- mationi
nis obrui? quid illos semularis qui, in honoribus , hoc est cum inveneritis, inemcntotc mci, cum bene
C vobis fueril: tunc memeutole mei, til
posili, juraentis comparantur, terrcnis inhiant, ter- aniiuiilietis dilecto. suggeratis, ut
rena uiandunt, studio ruminanl, vorantaffectu, po- Non oportet in huj ;sloci dispu-
nunlur in stiblimi, sed volulantur in liroo? Noli se- talione moraii : ad mores vestros, fratres, vos niitto.
mulari in istis vcliemcnlibus; nec zelaveris hanc 2. Recolite qualiter ab invicem, quam humiii
facientes iniquiiatem. An non iniquilaset inscquali- affeclu, quauia volorum liisianlia, et ciim adjura-
tas multa, atl iransiioria iiitcnsum impendere ani- lionc, orationiiin n emlicalis soiatia : no.i quoJ om-
mtiin, ad aeterna remissunt? Quid quod non scmper nes auderelis petere nuntiari de vobis quod silis
iotenJunt negotiis? Quid quol qui.Iam sub obtentu amore 1 nguenles; ulium soletis invicem languorein
protidentiae nccessitatis, et abopere manuura, et a deplorare, non gloriari de isto. Et^i potesl quis ad
meditatione ac sltnlio scrulandse verilatis excusant hoiani gloriari, non expedil qiiidcm, neforteira-
se; plus dant negotialioni qtiam quieli; plus scur- missioue inauis gloriae gloria vestra nihit sit. Stint
rilitali verborum quani Scripturne sacrse collationi; tameii iionnnlli, qui et conversalionis indicio, ct
plus otio quam operi? Fratrum oflicinas circumcuut; oiis oflicio, divini in se languorem amoris occul-
et cpllas, oliose, curiose, vcrbose. Noli scnuila i in sic. lare nnn possiint. Conceiita vola non polesl non
negolianlibiis, nec in sic otiantibus. Olia, vel ob- U I aliquaiiiio amaulis os pariurire. Nam ad aliormn
lata, vcl parata, in usiim ainoris, in sapientia* me- consulalioncm vcrbuni lalenler elicit spirilus inte-
ditalionem, in dilecti vti quscrcntli studium, vel in- liora replens, infusse graliae copiaiu eruclal. Deni-
venti complexum toia converte. llis et liujiismodi que et in Iioc loco sponsa uou loquitu , sed Spirilus
hortameiilis liilerunl pallium metim cuslodes muro- csl qui loquitur in illa. In coilatiouibus santtis sus-
rum. Cuslodes isli sunt dc quihus ait Isaias : Super piria, singultus de imis proJeuntes praecordiis, cre-
muros Jerusalem custodes constitui, tola dic et toia bri geinitus, nonnc sunt qusedam eruclalioncs spiri-
nocie non tucebunt (ha. LXII,6). Sed nos jam hic lus ei concepiae gratiae? Tulibus indiciis nonne ia
•accamus; taceamus a sermone hoc, oralioniini et prodit languor ainoris? Non est occultatus languor,
laudtim <!ebita solventes, ore aliquando taciluri, quamlo gemitus nou est absconditus. Ipse se pro-
animo semper reddentes solemnia laudum Dominoi dit languor, cum hsec proJueit indicia. Quid crgo
Jesu regi el spouso cuslostiper infinita «secula sse- percepia signa? nonne quamdani aJmirat.onis vim
culorum. Amen. Jiabent, ut eos qui h:cc deprehendunt, ad congra-
tulationis pcrmoveant affectuin ? Eiiamsi serrao
sileal, conversalionis pim sanetitas rogat. Coai-
213 GTLLEBERTIAIIBATIS SU
mcmlari vult, «Uim se qui-usdam prnlit indiciis. A ,\ vesiram, ut refovrat voin mra. AfiHiinri.ifequia
Qiiidcnim? <um in aliquo cdelestem htiuc <!epre- ttmbreItmquto. Nonlangiui an:or, scd langlicl amar.s-.
Iiendcro amorem, Vionmn quasi aljuratum piitein, Uti vigcl 3(1101% ili Vigct la: giior, Sfal sit qno.! air.a-
ul propensas pro eo graiias agam? Nuiu coinnieiida- tui-. Qtiis esi hic liingttor, nisi nffec:io qmeilain dc
bo precibus pis conccpium languorem, queni geini- absei.le dit-tio, amactem lOiincieus.'
tns all.:'s proiit? Duriis ego si noh lam sanctam ct 4. Amor Verteme S palleiitis s<inlilaflitit et eai-
divinam iti fratribus passioitcm qiia possiim bVnlio- ncm (i iccat m. llliiis cxslirignlt lasfiviam; hiijus
nl* ihsfaiilia rdVeaih, Vuppii'cali'<kccoiiihiciuierii, et kriiii-m prxst;iugii : Crtrnis cxsiiugiiit moitis;
Vcplicemet anniiiniciii diietio, si c.tipladeliir. Quid menlis liiiarilatim prrcsiringii qutMlnmilsli tfflertu,
\\\, 'ijui rfairVtiiiir.aVisVliirihtiiiierare quaiii virtules, etdcsiderio absenlis dilccii. L;atigu I («ro, (Itim ejus
daiin.a quaiii dor.n, cdi:<ienir.areqi:am <'<:miii<ntlart * langtiiiior ct remiss.or noius (fliciinr : lauguel
Si t'; ad eoiiimcn.lht onein aiijirratiim niih srn:ias, nbn aiiiiiius, dum a*stuantis Voti ninii;Uttfi eonflcitur'
cs jahi je; iisuliit filia, scti liiii Maliyloiiis.Fiiia Ba! y- Carnis langnOr est niotns ijtis, vel nuUus, vel per-
lonis tn.sfra, quis reiritui'1 lib! rci itiilinucni isiain • exiguus : nnim.-e laiigunr est molus ejus niraius.
reliibiielur enim iibi. Dedisre BiiVylohisfiiia esse, No:;ne eo ipsoca-o ca.ifieitur{ qno iriens^ .ibstraeta
burbaros dcpoiie ir.ores. Desiiie in sauctis iiiimerard: "* iili ejus amore, in nlia qujeJam aveiiitui ? Carilis
jnii^is dctrimenla quaiii lucia. Suliiciat libi vcl nu- moltis nmi sei.llttir, dum rtnimus v; hemcntinr fatlus
rti6rrinditiialilia. Noii sallem fdrjs luintiare, noli prae- vix sii8'iiietur. Aliquoiics qnidem nec sustineri po-
dirare s'olalilms tuis. Nam sodaics spousi aiirem i:on test, quantlo iiimius exiestuans aihor patienlis animi
arroinmd liiui, siderbg<'i>sprintib. IpSespoiisus ;egre virbs esbnuiit. Qt:a*est enim huiiiiina; nieiitis ftir-
auiiit iiijiiriiis dil <i;i'. Cciiinqtie dLis, illi tlicis : t.lildn ul snsilneai, ctiin enni ille Cueicstis amor
niiris cniiii ieii audi' oiliiiia (S.rii. i, 10). teincra- sponsi impaliei ler exagital? LiqtlCfact-jsin liae eser-
fiiim e»t dil.'Ct;imcoriieiri.tafe 159 dllecto : bona eiiatiune se 1'ngilaniimis, anioris Violei.liam ferre
iiU maVult huiiiiari dtVsponsa, el coiiinieiidatioui noil valens. Sit enilii in tonsulupin inatt ria ei jam
pfaniptiiis aulT-iiip;;i:bel. deJictiiti'; langiiiliora reddtiiitur igiiis inteiidiii. Et
8. NoVitiulcspiinsa : iiieodicil. Adjltrb vos, fiiim Dciis rtoslcr igi.is eonSuhints csi (Deiii. iv. 44). Sen-
jtirusaiem, ii i/itVtiieiifis ditccium, ttl t.itimntieiis ei lit oniiiino vim serinouis hujlis qiii Velu-iJiemib:-*
IjUiitfliiiBWlahjhe'0. Vt diinttii:ie is, iiiqnit. Aiintin- lAtigiicitiiteHU, iu ihedil.iliftfieDei siii OJrcfaliis. ct
liiilit) p ecatioitis leiict cffclc.iii. Uumanum recogi- cxeicitatti^ el dtlicich». 0 polehs ct piir|>r»t'iis jiiis-
tiite iiittr.-iii in rbgah le. No.iit- apu I iuiseraioreni »C sib cliiiiiiatis! si iimi tenipcratur, liou ioleiaiur,
ali^tijus «minirhiiirare liiiseriam, ipstim rogareesl? Jitre p .iiis, qliie iiniiiiliiii ijiilill pnSSHdcrilsili ip-
Efllcax precaiio i*'siinodrsla suggesl o, oppressi i;>- Sins tiiicil iiiipiuiii. Ciiin srnifcl fufcril rtcrnsi» in
lirma espdivre, Idiiuiiie ii:fciicitalein, ins :!iitiniii hitiite, a:ii ir.it t llite itst;iie ii;! Itt.eiii fortier : facii
l.o.iliiiui. Ilifcct iitqrtam, r-xpdiiere in aufe (totentis, a.l (|HOdvellll, tt prt^peialnr, ct crescit, nefcdeflcit
quid aliutl t»sl qtia , ipsuni Veitciui !a tpia.laii pnte llttilcfcdcfiiieiileih ifcddiileriianiluaiii. Sa-tsl(*niiuhic
atl aiixilian luin ii.iiefciec? QuOi iu Itftis itpul 1'sai- corpB:ali9 hiiiglior uiiii esl seinper afciptalisvehciiieii-
niistam l.iuii' jlrecis nln Itiui invciii, s; ln fevriiijjeiio litfcjsed est flliquolies I-JBSiulensior passib; sie ct
inqiiil Mariii ad JeSiiii : VilittM iion l.nbiiil (Jor.U. aiiii) is Bffet-r.o,tisi jiigi dcsidcrio se leiidit iii dile-
it, 3). Nmi prrcittui- t)uini:.uifi, liec impeiat Filio, ctiini, all<|iiai;doquidiiii Inlcntioritils votis cx:fesii<at,
dcf.Hitlm Vinilaiiliini luiiitiasst! cohientii. CUIiite- lioviioialioiiis illaxiine. TUIicliuidein laiigiiii anians,
neflcis <:1 rlj libcralitatcm ph.pi-fiSis ifa hgfendiun quia «tiiiilus veheniriis peiiiaiisii iii illb, el r.Onsub-
tsi. Ntih <<stciiiiu gralia violenler cxprliiienda, sed sistit. I:i cxilii liiint? illius dicerc potcft : Fitim Je-
prnpnicii 'a ociiisit). Coniiiieitda spohsilm sponsb, fnstiUm, fittii:/.'iii!ditetto quin hinbie I qilesro. Amo
do es cjns Cnuiiiera. Niiiiie hoc vsl cjus iiilla;iunare banc hoiaiii langimr csl, s tl in exilii cjc.s in liqn.:-
ronfiipistii.liain, stimulot a liibert ? Xuniiate ili- D I i";tctit)ii(!iiivertllur laiiglidi'. IJco iuiii lii o as, noii
fYi-fo.,'Iirc iniiitiaie, Ipsrih piovociire rSlill repeii- sinas aiiinitini llnctiiarr, nOn declinaie .i;l nliajul,
ileli laiii vifcjiii.al refocllau liini auiiire liiugueiitem. cuin fclici fucrit liac passionO latiuS, ad illaiii se
I|Se t-rtiistiliiiit)tcs dispotiit lu eor!e suo, se,l itos- striiigal, (lonet: pleuiiis ii.lleialur, ei pcrctinatur, ci
tiis cxspecial piriibiis ccinpcili. Quod facil, lncict coiisiiniaiur. \Q(i Non ciiimdisinet quousque toiuiii
citius nrtl.is pnlsiinlibits, foiiasse cl iibclics. Dilalii' peiTiinat ei cbii .it l.oniinis spiiiium. Sie vir <l ^i.le-
IiW-tiuiiaiiiiii niiti prtiit s1*;!ct)' solat onis paiiuiil ri ruiii r-liirigliitDaii.el et visioi:e (tidest , tit liliil
cumiililii). Mlillipliciili.s pi-i(;i!iiic,exsp;ctala solatiai viriuih rctiiai.eict ili ipso (I)ali. x, l-Kl). Ciim per-
ttlrfeiitt-rcfuiiftet. Xuntiate diteclo quiu an.ore L.n- traiisi.v.it illa Veheniehs passio, aJ lo.iial.ilio em
giteo Vos iuii.tiiile. quittis paiet a;l tl.l, ctum lami- qii'erri:4a:UM huinaiiuiii iiiagiS languorem sponsa
liaris nreessti*. Vris niiiitiale, (itue csiis txpetiaji rcdil, qui ri coi.tinuiis rsl, (|\;ia lam cont ilalus i.on
qtiaiila sit ain.iiori viiius lnngiioiis, <|uam sil forlis> ,st. Ilie plahe elsi IIIIIItteflcit, labescil lamen a sen-
lil niors ilileCIO, quam sil t;l ii f rr.us ;cniiiliil'.o ) tis auioie dilecti. Ilonus hic langu :r, per queni rar-
diira. A(//tt."'ofos t<! annuiitietit ditcclo qitia amore; .lalis affjcius se langiiiile ino\ct. Alimlest si impe-
Ungueo. tNanalc et aniiuntiaie, el cxaudiet voccm> tus caruis foiiilcr surgeus, fo:tioic supcrveuieiiia
145 IN CANTiCA SEftMO XLVII. t!«
repnmitur : aliud, si langucr.s ct quasi cxspirahS A i. rtisalem. Illa se rbgnt rlimmfrndari spofiSo : ista* 66
tHjriribtindopulsu mollilcr lenlat. iiistrui rtigar.l de spensb; ncc siinf/liiifer : sed illa,
8. Setifio a:!lu:t* alioS qnosdnin liinguofes tuoli;- fcum ndjuratione; li;c, ruiii ingfcniiiafioiie. Noii esi
Etos-,onines utiles tamen : langiio:fctii liniorifc, lan- enini levitcf-rognnlis, VelqriOililla adjurni, vci qfittrl
g<W> em ta*;!ii,laiigtiovemtvisiiti.e. Qiiidni fc:nsiimiir ist;e ifigeminni.i. Qinlisist, inqliirrrrt, Htivctui tuui
liittbi«ct WdBioreprre cOllsCienlialleqif.teHrattsafcliB ex fiHvctb,o pulcherrimu mttllirtm ? qttulik est dite-
vitse; timcre pHofacilitate la|isiis vit* inler laqittbs cltts luits ex ditecio, tjUoniumsic kttjtirabil tibs? Uti".
agendre, Vitict*dio, ih iniSsinejifcitraiisetthlis vltte? liter adjurat* stmt, qn* "rteSitiiriiiifesurrt. NfJrtCst
Univcfsa enim variitas omiils hbiiio ViVens(Piitt. ixigliil sfintfac colliitidrirs titilitas. Veifctim esi, el
kxxvnt, 7,B). Utiiinm tibi, Doihiiie, nliqu.t; lilla»}<*• qttb cliafitatis laHgtto*rgeiierifiuT, et q(i<iMrmftatii
liisalem miritiehl larigtibfe* triebs, si qui siint in riie .iaratur. Novit etfifuf-io' viin tfiedentlt emVracenrHlf
qhi cOnlmfeiidarifilii digni sihl! Nam niiilli Kiintiti vfcrbo; idet) dlfcit: JMetatttnttt terbi) [MHiih.MiSf.
me indigeiiies cUrai-i.0 me felifccm,si iiliqiiig efefi- l61 2.66rioiii fcsi st dtcfjfiitir Vttba.sedniiiiWi-
t:trio cteliisMs dient tilii : Bomine, pitir mc\tt jatei ttflnus h/jrfirtn Hl fel *<iilbiihtur fSM. Tolrrt efttii
pavatDliaib Ih ddmo, et ihate tbrqitvtnr! Utinaiii; irreVbfcabiieVcrbtifn, riisi scffpto ifcgliar. Scripturi
Dotiline) slatim respbhdfeas: Enb rehiani, et tnhiU »- ^ vciturff et iitabtle fftfcif,fctvislbil';; man<Miirii pjt-
rum! Difc,Dortiiho, Vfcrtb, tt saiiabbr. Yerto eiiim gir.se fcpfiscctur fctimiiircs. fiot.us dcpifsitanu» est
sties; qiiia Terbtim fcs. Mngna ciiralionis Vlrtus Iri liter, intcgrfe (itibd titcepei it icsighnirs: ctrm ttJles
Vfcri0,11 rfnbd tu es, Domlne, et qr.od a le p<-fluos siiinfcs, tii;i vblfcSIcgfcs, qtlandid voies mtjrabfciis.
rt. Seiisithcc fcehldria qul dixit: Bofmnt*,tffb taii- Scriptui-a memO:ifcTepifrairlxesi, qiiiftferBIffcprfe--
itim verbo, et skndliinr ptter 'tnetti (MaUh. vtii, 6-8). sfentntiix pJrt. Titto vcilii ttifcdieamfctilaitlifccondis}
Sed vafcaui est tariien oiitiiisseiiuo dbiieniis, si tu-, sciVanliir fcniitii!l*sa. K verltlifi rnedendi vitii liabes
Doriiiiic,intds hdri loquaris. Dic verbo, fctsahatitiil" ctuti dicilur, cttr nttn hfibcl fetitif lefitiir? Si bona
laiigiior riifetis;ibrlb bt gei:erabiiur iii nie langubr le fciuatio cum dicis; cur hon boira, cum legis? Nu*
) iqueiile, «i el ego llicere audcaiii : Fitim Jeriisulcm; curetur hoc modb lalIgno'f•liic*ts. HOc fest difcefe^
nuiuiate diierfo tfuia atmre i.mQheb. 13oi:iistitfciqtie Qtil primo andit, vri Li tttilitatelii tapint, #4 posK>»
lahglicf. sive Vtjfiemensei fcbiitiialus, sive liie cbtt- ios <i loiige ptisilos iion peHingat: UWpfimd mttat,
tinuus el lemp 'ratns : r.isi quod iii fe»Iste fcor.tinuus ibl sufTocelur: exhniiiiatnr omnis ejus cfcrmmediiiiiS
tioii fcst, ijtifid frCiiUer.lerfeveftittir ad ipSUm, pro- auditii prixo, rclcrno prfematiir sileuiiO. JSoiiitertifn
ptcrincoi;iim*Htihmiirdentis dcsiderii excfcscens, fet fcndnt in tcrrnm bonnrii ut frucftim faciat. Hoc me^
hft.i Se crmpcsfceiis.Nou convfcitiltir drihfccdeliciilt C *" dicainentum qlii piitnus acccperil, convalcscat icgcrj
itarum. Si ad liornm diligis, ct post libram liesistis, viiiiilem fejuSpost illum perscntiat nlillus. In f»-
noh cst amof: sl diligis, fctcx amore absentis di- sciua illa posl aqn:e hintum snnabattir tiriuS, sed
lecli non tabescis, iion est laiigttbr. Ut ergo aniOr in tino illo signatii esl cbaritas, noit sirigularitalj
iangiior slt, iiab; al tilrtihii|lic, fctcb!ititn:.iii::helii,fct Pbst priiiium curate.m non tst dittum «le piseina
coiiffectiiniii. Nunliate, inqni, iftiYc'»quia dhioi* illn : Kxinaiiitp, exinar.itfe iisquc ail fandarrienurtH
(.nigueo.Q:)i in litllrni UUibtlSsliiit, lahgtibres limi- in cS; hqli* sniuiiiris htC (estigititn maiieat. BOnfjfi
tiari voluiil medico; fjusb dilfcctioniSteti:t, ahiifcbi af|ii* riibiiis, disputnlio et ciagilalio satfte pagiroe*
illi (-iiidetn, ut cuifciilni', isti ariiem iii fecrefciittlK belifefchini hiijvfclur, ruiit jintJfcnti tenlilatiorie »A
jEiimlaiiiiiii, fifitres, niclidlem Imiic langiiOrrjlri, spiiitiifilempibtnlivdiil' ititcllefctfilri: behfcfeiiiinmo-
quem slfcut filseiitahils se dilecll dcSidcrium fcrent, Mirf, ciilil ejli? disciissione audilor pfomotetHf-i
sic sc pra-sontiiiilis dclefctati) rrcreat Doiniiii jcsit-, feicut riieditiaitifei.tum,sie « fcibfiSesl vferbUiH;K
sponsi Efccltsiect finimfbsahcuc, qui Vivitci rfepai qliOmbdodltiitis, tfibfis (jilSmvriS np«fafriiiii frfifMt
per Oiiniiasajtuia Siefciilornm.Amen. ridri pefinantnt: Sed Iniiiett nofi fcStpassim f>inl(ikij#
feKRMQXLVII. hrcc peiiniltendh licenlin; libfcfiqiireIribtiis Sriu«b*U
^
(tiirills esi dilectiis liins ex dileclo, ric. (Eunt. v, &.) l.isi cinii a::giius llcScfcliilcnstelnporfesMO«itftrisiwi
i.Qualis est ditectiis tr.us ex dilecto, o 'pntcltertittid fcam(Jvr.li. V, 4-i). 111• tiliqtte iiiigfcltiS,fenJiiS1*1*1
iiiulieruiii? qtlalis esl dilecius tntts, quohium tfc rtrfjti- ciisio!iunt scifeiniam, fcx (ujils or* e.t fexqtiiffeiiiia
Ivisii'nos? Maglio pofusa; vi.lcnlur alTcciuinlerro- I.-giS.sciciitia. Efgo (qiuid tliiltliiii firteWdiitHm)
galioiies ist;e lain Velicrnentes. Arbitror in filiabiis miigna lexendi tferl.i saltiUHisulililns : «fed,t-tmtfi-
Jriiisalera ex confa! ulatlblie sponsit languentls si- fctiihoc 0;>iiSpelniiltiltir, vfcltiingis fcfiinMijjltur ali
n.ilein Inngr.orem aul creaiiim ct sit, h;:t exfcitahnn eo. 1'co hon vidcltir ntisiioruill ffcdargueHdat&Q-
til autiior sit. Kl in soqccniibiis t!ifci:iit: Qi;b ttblit lcla ma]orum (<|UxSiipt*ra!;ii:idansnoit nocet), qti*
diUdits iuus? et quwtemus cum tectilU (Ctthiic. V, gfencialilef iillpouit siltiiliiitn : lie nliqiilbiiS lltiliter
17). Quasi dieant: Qu;e;emus tecuiii, sed ct r.bbiS inJulla lictilitia, aliis pra;suil<pti«itistcnietiifia; Stan'-
qii;erciiiiis, illo tecinu f.ui voleutes. Denique nOfi daluni flat; siinul ne Ipiis, UtitH iri onfefe liuiltoii
diciint: Qumremus libi; scd, qiimrehius leciim, par- imposito occupalur, oticlur ab impOsitO;
licipiuin iiivenlioiiis beaue oplautes et sili. Magna 5. Et, ut levertamuf ad pitjpttsitfim, multutt w»
utrimque liumilitas, cl in sponsa, et ih filiabus Je- cittiUfiet aniOjataj surtt ex eoUocutfeui dtll^iaif*
Si7 GILLEBERTl ABBATIS 548
tiotiti sponsa; filix Jerusalem. Quomodo non ani- A i homo : idco lotus dictns est Deus, et lotus dictus
menlur ad rogandum de pulehriiudine ipsius, pro cst homo: non lotum quod ipsius est, sed quod
cujus amore sponsam languentem ct ferc exanima- ipse lolus : nec quasi in omni parte sil Deus, rl in
lam vident? Depiehensus in sponsa langiioramoris, omni parle bomo; sed quia non est pro parie Deus;
iu hanc illas quaerendi curiositatem protraxit. Vi- et pro partc homo. Quoil ergo dicitur totus Deus
dentes enim iu sponsa amorem esse vehemcntem, ct lotus homo, magis parles excludit quam colligit,
causas ct irrilamenla tauli alTeclus arbilranlur in cssciitialem simplicitatem in ulraque nalura indu-
sponso. Affecluose qua;runlqualis sit in sponso pul- cens : non quod utraquc essenlia simplex sit, sed
chritudo, de quo non possunt non praesumere quin quod ipse simpliciter est utraque. Propter quod et
admirabiliter pulcher sit, et sponssc pulchritudincm habitu invenlus diclus est ut homo (Pliilipp. n, 7);
in argumenluui assumunt pulcherrimi sponsi. Qua- quhi.cum non sit connaiuialis divinilati humanilas,
lisest dilectus tuus ex dilec.o, o pulcherrima mti/te- per susceptionem lamen in persona Jesu quasi ha-
rnm? Pulcherrima mulicrum Ecclesia est, quae sin- bitu quodam est vesliens et coopericns eam. Non
gularum animarum pulchriludo est. Pulcherrima1 cst divinse nalurse liumana r.atura connaluralis, sed
est, in qua omnis pulclnitudo cst, et deformitas tantum personse ipsius Jesu, qua> Imnianaenaturse
non inest. Denique et qua ex partede Ecclesia sunt, ' propria sunt, naturaliter insunt. Sic est in natura
deformcs non sunt. Si quitus videtur inesse de- bomir.is, quod naluraliler est homo, verus homo, et
formitas, eisi aliquibus mcmbris ejus ad horam1 vere homo : vcius bomo propter verilalem animae
respergitur deform.s niacula, non tamcn impulatur ct humanoe carnis : vere bomo, quia vcre conslans
dum l.on immoratur. Forlassc plus accipit pulchii- cx anima liumana et carne; ex veris constans, ct
tudinis post maculam dclersa, quam defoiinilatisi vere conslars, non tanlum veras babens, ct vere
contraxit suLilo respersa. Benc itaque pulclierrima,i lialcns paitcs l.unianitatis, sed vere etiam existens
et omnem. pulchiludiuem haLens, <l omni fceditale! cx ipsis. Naluralcs babens, ct naltiralilcr habens,
carens. Sed ,et mulla; lideles et spirittialesaniina; in1 s'.cut iiaturaliter Dcus, sic ct naturaliter, et non lan-
eo pulchenimne sur.t, quod aut per sanclam eonveisa- tum habitu hoino. Jureergo sicutin vcritate divinos
lionemmarulum non admittunt; aut pc; solliiilamct : dicilur exslare nalurae Jesus, sed [fort. sic] in veri-
sinceram coiifes^ioncmsuLiude diluunl. Pulcl.en inia1 tale humansc natu.aj crcditur, utrasquc naluras ha-
estquodam modo,uo;i oinnes aliasexccllans, tej i;on1 bens, et naiuraliter.
eicedens. Quasi c.\ci ssus nou cst, ubi ciius regiessus> 5. ldeo filix Jerusalem distinete quajrunt qualis
cst..Puiciicrrima eigo esl, decorrin et coufissioiicin1 {], sil secundnin tiliamque gencrationem, de ipsius
induens, amicta luiiiine sicut vcsliinei.lo. Pulcher- optanles natura docr-ri. Qualis esl dileetus tmis ex
rima cst, qua; vd ipsum liunen esi, vd ainitia lu- dilecto? qualis esl dilectus tuus? In nativilate divina
Wine : per confeiS oikin auiicta laiiiiiic, pcr con- esl dilcctus ex dilecto, in nativitatc buniana faclus
versalioncm existendu lumen ipsiim. est dilcclus ex dilecta : nisi quo.l non lam est ipse
i. Qualisest diLctus tuus ex dilecto,opulclierrimu1 dileelus ex Matre, qiiain ipsa esl eff.;ila dilecla per
mulierum? qualis est diUctus tuus? Non vacal inuito1 ipsuin. Tottim babet quoJ babet dileclus ex dilecto,
affcctu 162 naiC ingeminatio, nec niysterio vacat. sed non tolum a dilecla; magis autein lotum habct,
Quod si ita dixisscl : Qualis cst dileilus tuus cx di- quod babet ipsa, ab ipsn. 1leo cuin primum rogant
lecla? sieut dicit: Qualis est diUclus luus ex dilecto?' filhe Jcrusalem, Quulis est dilecius tuus ex dilecto?
ncmo ambigeret quin alterum relVrendumcsset adI Nou siniililcr a ijungunt, Qualis est dileclus tuus ex
eam generationem quai esl tx Palre; alleium, ad1 tlilecta? seJ simpliciter, Qualis esl diLctus tuus?
cam qu;e cslex Matre. lu utraqiiee;,im mirabilis cstt Quod ibi supra capacitalis suse vires vola po.rigunt,
etconcupbcibilis uimis, sed ex conjuiiclione iuirabi- corrigttiit incoi.tinenti ad liuinanioiem qva;aionem
lior mullo. Natuiarum duarum allcrur.am, auicumi el magis modeslam se eoiiverlentes. Possumus au-
Patre habet, aut cmn Malre cominunem. Conjuntiio) D I tem uiroque sensu boc inlelligere, ul aut interro-
ista propria est ipsi. Personalis ejus prop:ietas> gatio propter geminam in Jesu naturam accipiatur
communiler consideratur in islis, quia integialiter: congeininata, aut illa prior quasi incapahilis hac
coitficilur cx islis. Constat cnim cx duabus nalui is;; se:|iienli sit revocala, ac si dicar.t : Qualis est di-
sed nihilominus constat in duabus illis : ex con- lectus tuus ex dilecto, o pulclwrrima mulierum ?
junctis conslat, et in siugulis constat. Ex conjun- IIujns le fidei veritas, quain tenes de generatione
ct.s, et non in singulis, couslat proprielalis ejuss dil-cti de dilcelo, inter omnes omnium professores
integrilas, per quam simul distat et a Paire ct al sectarum te pulcherrimam faeil. Isla liiles tj mun-
Matie. Non eniin in allerutro, scd in copulalis disiatt dat, ista ventislat, qua dileclum tuum dilecto, ei
ab uiroquc, et a quolibet qui non csl ipse. In sin- quo est, sequalem defendis. Talis est qtialis ipse a
-yulis, et non in copulatis, consislit naturalis ejuss quo est. Mira aequalitas, et mira qualilas. /Equalitas
«ssenlialilas secundiim quid : el sinipliciter et perr illa identiiatem valel, qualitas subslanliali.atcm. Si
se Deus est, sicut et Pater; ct simpliciter, et perr essent dua; nalurie, utraque sttinma, una in Patre.
*e homo, sicut et Maler. Non csl ex parle ct secun- in Filio alia; essel quidem icqualilas, non esset iden-
dum quid Deus, nec est ex parte et secundum quid1 litas : secl«qualem sibi alia-mdivina natura non ad-
549 IN CANTICASERMO XLYIH. !S0
mittit. llna nuniero in utroque est qualitas, el A qualis est dileclus tuus, quoniam sic adjurasti nos?
eubstantialis qtialitas, imo subslantia qttalilas. Ideo' Judaeoriim, fiatres mei, nonJum tempus adver.it,
Filium, qualis est Paler, talem esse, est id ipsum nostriim atitem semper paratum est. ldeo omissis
quod Pater cst esse 163- Qnalis Pater cst, talis et frivolis et f.audulenlis sermonibus, bujusmodi admi-
Filius : et ipsa qtialilas est uterque, consubslanlialis ralionum, vel interrogationum comniercia celebre-
est illi, el eadem est cum illo subslanlia. Subsiantia mus in conventibus nostris.
uon tanlum subsislere coiiferens, sed el ipsa subsi- 8. Utinam vos tales sitis filiac, qttaelalia dogmata
stens, vivens, potens, intelligens. dcsiderelis auilire! ulinam et ego talis sim sponsa,
C. Talem pnedicas dileeium tuum ex dilecto, ta- a qua valealis parat* talia petere! 0 beata vere
lem definis. Si lieri potest, hujus fidoi nobis ralio- maier quae sibi dici auJire meretur : 0 pulcherrima
nem edissere, et suQlcit nobis. Ostende nobis Pa- mulierum! B ata plane, si piilcliritudinem tantam
trem, et sufficit nobis. Quomodo sciemus qualis est integram servet. Cundidinres, inquit, Nazarcei ejus
dikcius tuus ex dilecto, si non edoces qualis est nive : nitidiores lacle, rubicundiores ebore antiquo,
dileclus, ex quo esl? Sed non est hoe aul hujus lem- sapphiro pulchriores. Denigratu est super carbones
poris, aut hujus capacilatis noslrae: sed sullicit cre- facies eorum. Magna certe collaudalio, sed misera
dere qttia talis est qualis est Pater. Quamvis non " commulalio. Candor nivis, lactis nilor, rubor ebo-
sufficimus comprehendere quaeilla qualilas est, doce ris, puritas et pulchriluJo sapphiri, carbonis ob-
qualis securidum hiiiuauitalem esl, secundiim quam ducttnlur nigredine. Denig>-ataest super earbones
dilectus est ex dilecla. Doce et dic qualis est dile- facies eorum, el non sunl cogniti in plaieis. Non suat
ctus tuus. Delectat nos de ipso jam auJita reaudire. utique pro Nazaraeis cogniti jam in plateis. Silcbo
Replica nchij quae de dilecto tuo vel credi debent, de aliis. Ordinis nostri cernite viros, quam admi-
vel capi vilent. Ulraquc audita nos vehemcnter de- rabile erat nomen eorum in universa terra. In ini-
lectant : e' qua: incapabilia nohis sunt, nos tamen tiis, quando vix erant visi in plateis, statim cogniti
capiunt illa; eo ipso admirationis ct amoris aeslu pro sanelitatis signo eraul in eis. Nunc autem nullo
caplaesumus, quae te sic captam, sic a reptam, sic relijionis discrimine, nullo privilegio convertatiouis,
sestuantem videmtis. 0 qualis est, o quam amahilis aut nullo aut praelenui distincli el signali sunt a
est dilectus tuus! cttjus in te semper amor capit caeleris. Idco non sunt cogniti quasi Nazaraei iu
auginenla, qui tibi sit seinpcr de dilecto dileclus, plateis. Frequentia platearum decnloral Nazaraeos,
imo de dileclissimo semper dileclior : cujtis te fa- 164 et peregrinam speriem inducit. Mulatus est
cit amor pulcliiam, experientia avidam, aviditas color optimus; dispersi sunt lapides sanctuarii in
anxiam. Anxii est enim et affectus votivi quoJ sic capite omnium plalearum [Threu. IV, 7, 8, 1.): ideo
Atiiurasnos.Quulisestdilectus tuus exdilecto,quoniam non sunt agniti in pluleis. Non agnoscilur in eis na-
tic adjurasti >tos?Qnam psilchcr est.qui in lefteJum tivus candor, non nitor, non rubor, non pulchri-
uihil esse suslinel, ideoque le piilcherriiiiain effecit tudo. Quidquid enim isla significent, pulchritu-
mulieium! quam atnabil.s el gratiosus, sine quo nec dinem inagnam depingunt. Ueo non sunt cogniti in
adhoraniessesustines,propierqiiem sicudjurasuos! plateis. Hi Nazarxorum colores suut, hi sponsae
7. Rogo vos, lilia: Jerusalem, filiic hejus terre- eliain et sponsi sunt. Nam et sponsa hoc in loco
stris Jerusalem, cur non has ad Ecclesiam iulerro- loquilur et dicit : Dilectus meus candidus el wbi-
gationes ingeminalis ? cur hauc utramque nativi- eundus. Talis est Nazaraeus nosler, cui assimilatur
tate.n in Christo, quem detractatis credere, dissi- Nazarxorum color, assimilalur et sponsae color.
mulatis adliscere? Cur vos non s ntitis adjuratas Illa enim Nazara>a est, Domino sc Jesu Nazarseo
ab Ecclcsia, prola:is contra vos Scripturae vestrae devovens et desponsans : quam cum talem invene-
cum fidc testimoniis, collatis iu fiJe spirituum rimus, collaudcmus pulchriiudinem ejus, consnla-
gratiis, perlalis pro fiJc passioiium martyr.is? cur mus peritiam. Quatis est dilectus luus ex dileclo,
I