Vous êtes sur la page 1sur 285
Isidore de Séville (saint ; 0560?-0636). Sancti Isidori, hispalensis episcopi, Opera omnia, Romae anno Domini
Isidore de Séville (saint ; 0560?-0636). Sancti Isidori, hispalensis episcopi, Opera omnia, Romae anno Domini

Isidore de Séville (saint ; 0560?-0636). Sancti Isidori, hispalensis episcopi, Opera omnia, Romae anno Domini 1797 excusa, recensente Faustino Arevalo, qui Isidoriana praemisit ;

variorum praefationes, notas, collationes, qua antea editas, qua tunc primum edendas

1850.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :

*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source. *La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits élaborés ou de fourniture de service.

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans l'autorisation préalable du titulaire des droits.

*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque

municipale de

(ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.

PATROLOGIA

CURSUS

COMPLETUS

SIVE

BIBLIOTHECA CN1VERSALIS, INTEGRA, DNIFORMIS, COMMODA, OECONOMIGA,

OMNIUM SS. PATRH,

DOGTORVM

SCRIPT0RVMQ1IE

QUI

AB

.EVO

APOSTOLICO

AD INNOCENTE

FLORCERUNT;

RECUSIO

CHRONOLOGICA

EGCLESASTICORCM

III TEMPORA

OMNIUMQUJS EXST1TERE MONUMENTORUMCATHOLIC^ETRADITIONISPER DUODEC1MPRIORA ECCLESIA SPECULA,

JUXTAEDITIONESACCURATISSIMAS INTERSE CUMQUENONNULL1SCODICIBUSMANUSCRIPTISCOLLATAS,

,

PERQUAMDIL1GENTER CASTIGATA;

^gES^:-^.

'

' *

DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIOLECTIONIBUSQUEVARIANTIBUSCONTINENTERILLUSTRATA", ^>; >"

OMNIBUSOPERIBUSPOSTAMPLISSIMASEDITIONESQVJETR1BUSNOVISSIMAS.CCULISDEBENTURAU#CiJTAS

i:

DETECTIS,AUCTA;

[[££'

INDICIBUSTARTICULARIBUSANALKTICIS,SINGULOSSIVE TOMOS, SIVEAUCTORESAL1CUJUSMOMENTI

=

SUBSEQUENTIBUS,DONATA;

Xfi ,

CAPITIILISINTRAIPSUMTEXTUMRITE DISPOS1T1S, NECNONET TITULISSINGULARUMPAGINARUMMARCTNEMwfóÈRIOREU

DISTINGUENTIBUSSUBIEOTAMQUEMATERIA»!SIGNIFICANTIBUS,ADORNATA;

^SU)'""''

OrERIBUSCUMDUBUSTUM APOCRVPHIS,ALIQUAVEROAUCTORITATEINORDINEADTRADITIONEM ^^s?*^

ECCLESIASTICA»! POLLENTIBUS,AMPLIFICATA;

DUOBUSINDICIBUSGENERALIBUSLOCUPLETATA: ALTEROSCIL1CETRERUM, QUOCONSULTO,QUIDQU1D

UNUSQUISQUEPATRUMINQUODLIBETTREMASCRIPSERITUNOINTCITUCONSPICIATUR; ALTERO

SCRIPTURJE

SACR^,

EX QUOLECTORICOMPERIRESIT OBVIUMQUINAMPATRES

ET IN QCIBUSOPERUMSUORUMLOCISSINGULOSSINGULORUMLIBRORUM SCRIPTURJETEXTUSCOMMENTATISINT.

Sitino ACCURATISSIMA,C&TERISQUEOMNIBUSFACILEANTEPONENDA

SI

, PERPENDANTUR: CHARACTERUMN1TIDITAS

J^y\ ^ X2i\V?^ [zZ-yP

r.HARTJ! QUALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PERFECTIO CORRECTIONIS,OPERUMRECUSORUMTUMVARIETAS TUMNUMERUS,FORMAVOLUMINUMPERQUAMCOMMODASIBIQUEIN TOTOOPERISDECURSUCONSTANTER

6KIIIIS, PRETII EXIGUITAS,PR^SERTIMQUEISTA COLLECTIO,UNA, METUOD1CAETCimONOLOGICA, y^^/7\

6EXCENT0RUMFRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUEHACTENUSUIC ILLIC SPARSORUM,

PRIMUMAUTEMIN

NOSTRA B1BLÌOTIIECA,EX OPERIBUSAD OMNESJLTATES,

LOCOS, LINGUASFORMASQUEPERTINENTIBUS, COADUNATORUM.

SERIÉS

SECUNDA,

IN QUA PRODEUNTPATRES, DOCTOUESSCRIPTORESQUEECCLESIALATIN/E A^GREGORIOMAGNOAD IMOCEN1IUMIII.

Stccuvante 3-=^.

filBLIOTHECA

CLERI

SKi<pxe,

OMIVEElSffi,

SIVE CURSBUMCOMPLETOnOMIN SINGULOSSCIENTI* ECCLESIASTICiERAMOSEDITORE.

PATROLOGIA

TOMUS

LXXXI.

SANCTI ISIDORI HISPALENSIS

TOMI PRIMCSET SECUNDUS.

VENEUNTQUATCOR VOLDMINA28 FRANCISGALUCIS.

PARISIIS,

VENIT APDD

ED1TOREM,

IN VIA DICTA D'AMBOISE, PROPE PORTAM VULGO

SEU PETIT-MONTROUGE.

D'ENFER NOMINATAM,

ISSA

SANCTI

OPERA

HISPALENSIS

ISIDORI

EPISCOPI

OMNIA

ROMiBANNODOMINIMDCCXCVIIEXCUSA

RECENSENTE

FAUSTINO

QUI

*

ABEVALO,

ISIbORIANAPRJEMISIT; VARIORUMPRJEFATIONES , NOTAS,COLLATIONES,QUA ANTEA EDITAS, QUA TUNCPRIMUM EDENDAS,COLLEGIT; VETERESEDITIONES

'

ET CODICESMSS.ROMANOS CONTULIT,

NOVANPNCET ACCURATIORIEDITIONEDONATAPRETIOSISSIMISQUEMONUMENTISAUCTA

ACCURÀNTE

SIB&IOVBEC2

J.-P.

CLERI

SIVE

MIGNE,

UNIVERSA!,

CORSUCMCOilPLETORUiUIN SINGULOSSCIENTLE ECCLESIASTICARAMOSEDITORE.

TOMUS

PRIMUS.

VMSEUNTQCAIUOHVOLUMINA28 FRANCISGALLICTS.

PARISIIS, VENIT APDD ED1TOREM, IN VIA DICTA D'AMBO/SE, PROPE PORTAM VULGO D'ENFER NOMINATÀM, SEUPETIT-MONTROUGE.

1850

QILE ÌN PRIMO

ELENCHUS

S. ISIDORI

Isidorianòrum pars prima. Isidorianòrum pars seconda.

OPERUM

OPERUM

TOMO CONTINÈNTUR.

Gol.

9

305

Ex typisMIGNE, au Petit-Moutrouge.

EMINENTISS.ET REVERENDISS. PRINCIPI, ET D. D.

FRANCISCO

ANTONIO

DE LORENZANA

ET BBTRON

$. R. E. PRESBTTERO CARDINALI, ARCHIEPISCOPO TOLETANO, HISPANIAROM PRIMATI, ET GENERALI INQUISITORICANCELLARLOMAJOR1 CASTELLS, REGI A CONSILIIS STATUS, PRECLARIREGII ORDI- N.S HISPANICICAROLI IH, MAGNACROCE INSIGNITO, ETC.

FAUSTINDS AREVALUS.

Quod diu multumque doclissitni quique exopiaoant, ut Isìdori sanctissimi Hispalensis ponlificis opera eo

quod ego prmslare in me receperim,

sive in Operum omnium S. Jsidori,

in varias fonasse reprehensiones incurram. Veruni nikìl ea de causa

illm

quìdem subjectm, sed dispersa!, et

cullu coque ordine, qui wtalem liane nostrani decerei, denuo in lucem predirei, id posi tot irritos plurimorum

conalus

ab inceplo delerrilus, te alidore, et auspice , princeps eminentissirae, in quo uno et spes et ratio sludiorum meorumest omnis reposila, majus eliam quiddam, quam quantum aliorum votis satis esse posset, aggredì sum

ausus. Cum enim multi prwclara doclrina, et ingenio viri cum palrum et majorum memoria , lum hac etiam

nostra

que diligenti studio incubuerint, quorum commentationes partim prwlo

sive in hujus vel illius tantum edilionem perpoliendam absolvendam-

cliarkali pietalique adversus Hispanim noslrm

Doclorem, aut grato animo adversus eos qui res gestas ejus lucubrationesque illuslrarunl, (acturum esse

existimavi, nisi omnia aliorum ejuscemodi

eolligerem, et, sicubi opus esse viderelur, ad veri normam revocarem. Ita profecto fiet, ut adjeclis iis qua;

prò

menni consiliumsitibi, princeps eminentissime, probabitur, vel potius quoniam probari Ubi jam inlellexi, non dubito quin ìllud eliam cateri omnes, vel iisdem qua; me moverunl, ralionum momentis compulsi, vel

raro obvìm sunl, partim adirne mss. lalebanl, non salis me aut

mea virili

parte adjicienda

scripta , suis qumque locis aple disposita, in unum veluti corpus

esse censui, lime mea unius editio instar aliarum omnium haberi possit. Qutd

lui prwrogativa incitati, libentibus animis probaturi sint : alque adeo reliquis tuis immortulìbus in

judicii

optimarum artium studia meritis Isidoriana nova editio, ut auguror et opto, veluti cumulus accedei : nomenque

iuum, cui nihil ad commendationem amplitudinemque quod addi possit, fecisse reliquum videris , tamen

inclarescet illud quidem aliquanto magis,

quique sui meraores alios lecere merendo, quam inter eos , qui earumdem liiterarum studia ad perennem nominis recordationem famamque excoluerunl. Deus te, eminentissime cardinaìis, et irsesul amplissime ,

lilleralis viris Chrislianoe reipubliem, atque Hispanim cum primis noslrm, cujus tam magnimi lumen es,sospitem

incolumemque servet quam diuiissime. Ila vovebam.Ex Urbe, Kulend. Januar. anni 1796.

non minus inter illos qui sacras litteras patrocinio suo foverunt,

/^f

ISIDORIANA, SIVE IN EDITIONEMOPERUM

S.

ISIDOM

HISPALENSIS

PROLEGOMENA.

%

^*i^

DE VITA, REBUS GESTIS, ET DOCTRINAS. ISIDORI. DEQUEEDITIONIBUSOMNIAEJUSDEMOPERA

COMPLECTENT1BUS.

CAPUT PRIMUM. Accurata operum S. Isìdori editio difficillima. Methodus in bis Prolegomenis adhibila. ì. Periculosae plenum opus alese aggredior. Liceat enim mini id nunc prsefari, quod polui etiam lum, cum ad veterum scriptorum opera cum manu- scriptis exemplaribus conferenda primum me accinsi ; PATROL. LXXXI.

sed nunc cerle gravioribus etiam de causis

proflteri

ausim, in hoc sludiorum genere plus laboris ac

difficultalis inesse, majoremque dottrinse

copiam

requiri, quam vulgo ii putant qui aut nunquam ipsi experti sunt, aut ne de vera quidem doctrinse laude

judicare possunt. Franciscus Robertelius, qui de arte

sive

ratione corrigendi antiquorum libros disputa

1

11

AD OPERA S. ISÌDORI HISPALENSIS PROLEGOMENA. 12

lionem edidit, Perridicuh, inquit, multi nostra mtate A , aliis Gallicis recensitus in publicam lucem et utili-

videri possunt^qui,

cum nullius rei notiliam habeant,

tatem prodiit; percommodum rhihì

c'ìlm nidlise prsetòèa àlrórum colfa'tiónès ad me de-

venerint, prsecipuum meum onus fuerll*Mbliolheeas

Róniàhas, ab aliis pr&tériiàs, éxcùlefe, et inhumeros

ariUqùissimòs mss.

ad examen studiose

revocare. Spicileglum Roma-

num id, si vis, appellabo, ne pars ulla gloria; prse-

clàris illis viris qui

accidit, quod,

libròrùm còrr'èclorés aùtièiii>, fctói iant'ék

ulinam

lege

prodieri se

corruptores potius sint appellando Alque

iiliqua

tìiuhiigilur id slàtuWiui , in liac nostra arte requifi

ésse'linterdiàlùm, ne oihhìbii'sii licèreì. Pri-

erudiiionem g in eo qui vmen-

Codicés, qui ili eis àssérvàtìtur,

primi

in hac

copiam

Isidori quod altiiietj tot mihi uni

exceplis quse

pridem vel conluleral

iufinitam quamdam

ewlverit.

daiorem se

multa audieril, multa triverit «su, recefiiibré'seliditi

librorum dici cupìt : multa legerit oporlet,

palestra desuda-

runt, detracia esse videatur. Sed tamen ad

exemplarium mss.

in Vaticana aliisque Romanis bibliolbecis videre, et

evolvere coniigit, quod cuncti Operum Isidori èdi-

tóres non recensenti ne illis quidem

V. C. Franciscus Antonius Zaccaria in adumbratam

2. Elsi enim aniiquorum scripta ad veleres Jibros

religiose exigenda sunt* ut temere ab eis recedere

nefas sit, tamen cum ipsa exemplaria plerumque Inter se varient, ssepe etiam aperte sint mendosa, bis uti conjiciendi rationibus, ei regulis necesse est, quas ejuscemodi arti» periti magisiri prascribuni. Cum autein conjecturpe fieri soleant aut additione, àul ablatione, aut transposilione, aut extehsione , aut conlractione, aut distinctione, aut copulatione, aut mulatione, quis ita csecus sii, quin videat, neu- tiquam id perfici posse sine exacta quadam uotilia

scriptionis antiqua?, cum verborum et loculio- Dum aniiquarum, cum ipsius antiquitatis, cum deni- que argumeiiti quod scriptor anliquus traetaudum aut explanandum suscepil?

jj suani Isidori editionem jam

6. Laudes Urbis hac

ipse, vel ab aliis conferri curaverat : quorum ad me

delalaj sunt

modum distinctius

collaliones, ut paulo ante innui, et post-

explicabo.

in parte Petrus Lazerus,

exc.ellenti vir doelrina et

ingenio predite, vere predicavit in prsefatione ad S. Brunonis Aslensis commenlarium super qualuor Evangelia. Urbem liane,

inquii, omnium principem, qum muttis prmclarissimis-

que

hac ego nulli arbitrar quantumvis

tìssimmque concedere: quod plurimas ìiabel instruciis-

shnasque bibliotliecas

cum

rebus communihominum judicio cmteras muecellil,

,

amplissima;

orna-

gentium opera ,

3. Quod si in quibusvis aliis veteribus scriploribus

Isidoro exisiiniabimus j quem vel

vel cum aliis Plinium Chrislianum jure

recensendis obvia est istiusmodi difficultas'; quid de

nostro Hispalensi

alterum Varronern cum Braulione Caesarauguslano abundanles; ut ex hoc quasi litierurio penu multa

Codicum prteserlim mss. copia

episcopo,

possis

Grmcorum, Latinorum , exterarum

appellare, Plinio eliam magna ex parte locu- Q i multa prmserlim doelissimorum Ecclesim l'alrum.

Nihil enim Isidorus inlentatum reliqsiit :

multa singillatim in sa-

àstrdijomicis arguménlis" multa ili ré

aut ali fejs quibùs prseluxit Isiilorus.

D

scripta j vel ali interilu vendicatain que hominum prodierint, vel maculis

polueriiil értldìlórdin virorum

lucem atpeclum- quibus inquinata

iippariiéfànt détérsìs, ad eum qtt'an 'ab àiictoribus suis

splendorem habuerunt, et

nalivam veluti eleganliam

opera revocari. Quod

quidem ego non collìgi modo posse,

et hhignibiis ejusdem bibliolliecis,

honiines peritissimi harum rerum, Mabillonius, Mont- fauconiùs aliiqUecommèndariìhl, nei quantum sint vel

kdificii indgnificÈUiiijj, veliibromnl dicum mss. prmstanlia eximim, nemo

iijnóral ; seà

qum vix in hominum funt. Adeó nulla est

aliquid reprm-

sentóre àtq'Ue excellens ad litteratòrum hominumutili-

pitto ex majoribus,

quas exteri

ipsi

copia, 'vèl Qo- paulo erudilior

maxime ex minoribus aliis quibusdam,

famam cognilionemquepervene- non ranni

qum

latèm et ììlìirarum incrementum

possit. 7. Iia prseloquebalur Lazerus, eum

Brunonis quod

dixi commenlarium e velustis biblioihecse

Collegii Romani membranis in publicam lucem emitierel. Ac

portenti quidem simile Isidori Codices in Urbis

est, quot mihi anliquissimi ijibliòliiecis, sed maxime in

per olium cum ope-

quoniam^

Vaticana òcc'iìfrèfih't. Uiinam tantum mihi de me

sperare licùissèt, ìit éos omnes

rìbùs jahi èxcusìs c'onferre vacarel. Sed

ut àiebat ìlie, bona male usus serilenlia, Vitm summa

brevis spem nos velai inclware longoni, festinandum fuii, ne , quod aliis in Isidoro illustrando laboran- tifcus couligit, mihi etiam conlingeret : qui dum

pleiiorem?

facullales omnes altigit, scientias bumanas divinas-

qùé pertractavit, scriptores velerei, prbfànòs et sa- cros evolvit, atque in suum usum descripsit; nec contenlus etymologico suo opere scièntiarum-ehcy-

clopaediamcomprehendere,

eraruui litterarum inlerpretatione disséfùit, multa

in omni alio theologise genere, multa in philoso-

phieis alqiie

lillérarià, chroìibiogica, et historicà.

i. Ut aulem Isidorus ex antiquioribus egregie profecit, ac multa antiquitatis monumentai quse frustra alibi quseras, nobis conservava, ita vicissim qui post Isidorum floruerunt, prasertim ecclesiàstici scriptores frequentissime Isìdori fonlibus hortiiltìs

suos irrigarunt. Ex quo sane laboriosiòr et ìmpìica- tior reddilur aperum ejus recognilio : neque enim solum prae manibus et oculis vetusta exemplaria Isidori habenda sunt, sed eliam idenlidem aut ad illos scriptores recurrendum est qui Isidoro facem

pT.t-luleruìit,

His omnibus ttìtér se còìla'tis ssepè 3 fil» ut Isidorus ex aliis ilitlstrètur, itìteMùril etiam ut àlii ex Isidoro

èòrrjgàhtùf.

5. Òììoniàm Vero iibrorum Veterum manùscfiplb-

rììm còpia et déìéèiùs iti hànCrèiii pótisslmum facit, et olim qùideiii Isidorus Matriti ex mullis antiquis exemplaribus tìispanieis, deinde eliara Parisiis ex

13

ISIDORIASA. — PARS J. CAP. II.

H históriam litteràriàm qui-

omnia consectari et complecli conati sunt, nihil A lasse ulilis esse possit ad

exlricarunt. Eoque etiam magis maiurandum fuit, quia periculum erat, ne, si ego cessarem, non so- lum mea; in Isidorum lucubraliunculse, sed etiam aliorum labores, quos ab interim vindicare in me suscepi, penitus evanescerent.

8. ìgitur cum in singulis Isidori

operibus recog-

busdam in parlibus illustrandàni. CAPUT II; Regulm S. Leandri ad Florentinim $órX>rem caput ul-

timum, in quo de patria, pareiilibus} et fratribut S. Isidori agilmycum exemplaribusedilis; et Mìi. Go- tkìcis collatum.

i. t Jam ad porlum navem oratiònis dirigitìius; et,

quiescéndi an-

emeaso dictorum pelago, in littore

choram pònimus : flatu lanien ciiaritàiis tu* hèrum in flùclibus verborum revehor: Te quseso Q, soror

Fiorentina, per beatamque Trinitatem unica; divihi-

tatis obiestor, ut, quse de terra tua, et de

cogliatione

respicias retro (Genes. xix), ne efliciaris

exemplo

noscendis anliquissima et prestantissima quseque exemplaria sedalo pervolutaverim , csetera in locis obscuris et difficilibus consuluerim, cum diligenler scripta omnia qua; nondum typis impressa sunt, et in mss. Codicibus Isidorum auctorem referunl, in- vesligaveriin, descripserim -, collegerim, opera ipsa jam edita non conteninendis auctariis compleverim:

tua cùrn Abraham egi essa es, cum uxdre Lolh non

cum inmimeros criticos conjeclurarum, probabilium, adversariorum, commenlariorum, annolationum auc- tores, qui in anliquis qua sacris, qua profanis Ecriptoribus explicandis cum laude versali, ssupe Isidorum teslem excitani, studiose periustraverim, tempus jam adesse ratus sum, quo immensam quaui- dam rerum silvam, ac pene dixerim farraginem,

liliale soluni sollicilcl cogilatio, ubi, si le Deus ha-

utile

certo ordine collocarem, ac mea alienaque suis quce- que locis distribuereni. Ila enim staluo, qua; ad Isidori explanationem et emendalionem periinenl, ea omnia ab uno quamvis dociissimo nomine vix ac ne vix quidem colligi posse : neque vero a niuliis, Hisiunus aliquis privaias suas opes palam depromal,

verli ad patriam. Illa autem, quae se noverai Dèi voluntate causa inde salutis exisse, sub divina obtes-

quibus alii alias, ut sese dabit occasio, adjunganl.

videre, nec unquam

operum

sint nova, tum nibil eorum desiderelnr, quoe in prae- Q fleiibus : Peregiinalio me Deum fecit aguoscerej

cedenlibus edilionibus locum habuerunt. Quisnam aulem opporiunus ordo in tanta rerum varietale ad- hiberi poterit ? Quibus vinculis tam disparala mem- bra colligabuntur ? Dicam in Prolegomeiiwiifine, quid in operum Isidori, adjunctarumque notationum ordinanda editione observandum sit : nunc in Prole- gomenis quid agendum sil,-paucis exponam. 10. Velerà monumenta, quse ad Isidorum propius ncceiiunt, deque ejus vita, gestis, obilu sermonern habent, accurate descripla exhibebo, ad codices mss. recognita, et observationibus illustrata. Itoc fundum adseriem vita; S. Isidori lexendampraestabunt.Tuiiide mullis rerum capiiibus, quse jam pridem in conlro- versiam vocala sunt, peculiares disquisiliones insli-

tuam. Agam deinde de Isidori doctrina, auctorilate, D illam palriam, ul nec liber in ea quisquain supersit,

Iracla e-, ut si ibidem naia fueris, non memineris. Nulla est recordalio qua; moveai desideriis animam ; el beala es, quse igrtóras quod doleas. Ego tamen expertus loquor; sic perdidisse statuiti' et speciem

B malo documentimi aliarum ad bonum ; et ne in le

alias videant quod in se' eaveanl : illa vero aliis facta

est coiidiirienlum

sapienti», sibi vero simulacrum

male factum, aliis profuit

unquam

reverli ad

ge^

stalliti» : sibi enim hocuit

exemplum conlrdriu'm. Ne te

bitare vòluisset, non inde ejiceret. Sed

proposito tuo fore prospexil, bene, sicut Abraham

quia

a Chaldseis, et tanquamLolh, te abstraxit a Sodomia. Denique errorem meum ipse fateor, me conimunem malrem s»pe allocuium, nosse cupiens, si veliet re-

lalione dicebat : Nec velie se

visuram illam palriam esse. Et cum

magnis dicebat

peregrina moriar, et ibi sepulturam habeam, ubi

Dei cognilionem accepi. Teste Jesu, hoc in c-jus ex- periisse desideriis memor sum, ut, eliamsi diu vive- rci, palriam illam non reviserel. Tu,- quaaso, cave; soror Fiorentina, quod nialer limuit, et malum quod illa experla fugil tu prudenler evila.

2. t Miserunì me ! doleo, qui ibidem communem

fralrém transmisi Fulgenlium, cujus

formidine pertimesco. Tuiior lanieti erit, si tu secu- rior, et absens prò ilio oraveiis. Ea inde arte abs-

pericula jugi

9. Quod 5 ul commodius fiat, edilionem omnium

Isidori adornare aggredior, in qua eum multa

laudibus. Ediliones operum distinctius commemora- bo, adjunclis eliam edilorum praifationibus, alque ipsis adeo epistolis dedicatoriis. Conalus aliorum ad novam edilionem procurandam, copias praeterea quas jn éam rem apparavtrant singillalim exponam. 11. Tum ad Isidori opera enumeranda, et vera a falsis distinguenda pergam, proemissis antiquis ejus- cemodi operum catalogis. De singulis seorsum dispu- tabo ; et qusenam ab aliis separata, typis excusa pro- dierint, admonebo, nihilque etiam barimi peculiarum editionum a praesenti ut absit, operam dabo. Postre- mo veterum Iibrorum mss;, quibus adjulus sum, re- Cfcnsioiiemadoniabo non perfuncloriam, et quas for-

nec terra ipsa solila sit uberlate fecu'nda; et non si- ne Dei judicio : terra enim, cui civej ercpii suni, et concessi estraneo, niox utdignilatem perdidit; caruit el fecunditaie. Vide, soror Fiorentina^ qui,d te pa- vens, mosrensque conveniani, ne te serpens prari- piai a paradiso ; et in eam ponai terram, quas spinas et liibulos germinai, de qua rursum si velis manum exlendere, el lignum vii» edendum assumere; non

permillaris

el, conscioJesu Christo, admoneo dicens : Audi, fi- tta, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere popu-

lum tuurii, el domum patris tuij quia concupivil rex sveciemtuam, el ipse est J Dominus Deustuus {Psalm.

attingere. Testor enim le cum prophela,

15

AD OPERA S. ISIDORI HISPALENSIS PROLEGOMENA. 16

i regis, in quo quiddam sibi antiquitas vindicavit, imo nostrum tempus antiquitatis in eo scientiam ima- ginavit, vir in omni locutionis genere forniate, ut imperito doctoque secundum qualitatem sermonis existeret aptus, congrua vero opportunitale loci, in- comparabili eloquenlia clarus. Jam vero quantus

sapientia fuerit, ex ejus diversis sludiis et elaboratis

SLIV,11, I2i). Nemo mìtlens manum suam in aratro

el respiciensretro, aptus est regno Dei. » (Lue. ix, fc2.)

3. i Noli ab eo avolare nido quod invenit lurtur

ubi reponat pullos suos (Psalm. LXXXIH).Simplicita- tis Alia es, qu» Turlure maire naia es. In eadem

una

cio. Turturem prò maire respice

gistra attende : et, qu» te Christo quolidie affecii-

bus general, chariorem, qua nata es, reputa matrem :

ab omni mundano turbine in ejus Sit Ubi suave ejus laleri adh»rere :

sit libi dulce ejus gremium jam provect», quod erat infanti gratissimum. > 4. i Postremo charissimam te germanam qu»so, ut mei orando memineris, nec junioris fralris Isidori

ab onini procella, te sinibus conde.

complurium necessitudinum uleris offi-

: Turlurem prò ma-

persona

reliquerunt commu-

nihil formidantes infamia ad

habeam, nec temporale aliquid ejus charitati pr»-

in eo pronus dilectione recumbam ;

tenerius fuisse

ponam, alque

tanto eum charius dilige, tantoque Jesum exora prò

ilio, quanto nosli eum a parenlibus

dileclum.

divinas tua virginalis oralio : et, si pactum, quod cum

tibi debelur

corona, et exhortantiLeandro prspstabilur venia; el,

si perseveraveris

leciiones Florezius toni. IX Hisp.

sacr. , append. bus Gothicis,

altero S. ^Emiliani Cuculiati, sive de la Cogolla, ut

dicunt ; et ex edilionibus Sandovalii, Tamayi, et

Holstenii. Sandovalius et Tamayus, et immenso die-

torum. Tarn.,

Mss. Gothici codices, velil reverti. Sand. el Tarn.,

Certus sum, quod fleclat prò nobis aures

in finem, salva eris. Amen. >

5, adjecit e duobus mss. exemplari-

Christo pepigUU servaveris, bene agenti

usque

5. Varias has

experla (ugit.

6.

Antonius in elogio S. Fulgen-

tii,

Mss. ea inde arie. Sand., si perdidisse. Sand., Tarn.,

«ite ad edendum. Sand. et Tamayus in ejus pronus.

Holstenius el Nic.

num. 12, Biblioih. Vet. Hisp., Ea inde alate.

Tarn., parenlibus lerrenis.

Sand.,

7.

Adde bis, si placet, nomiullas meas observalio-

i

habet per bealam quoque. Ibid. Florezius edidit le ad-

de

qua

sursum si $

nes. Holstenius num.

Holst., te abstraxit, prò quo

traxil. Ibid. Holst. sepulcrumhabeam. Num. 2 Holst.,

ut vel si ibidem. Ibid. conjiciebam

veli», eie. Ibid. Holst., in

aralrum. Num. 3 Florezius

le sinibus concede: et jam profecto prò jam proveetm.

Melius hoc, vel simili sensu jam profeetm.

Millo alios

errores, qui etsi fonasse in Leandri s»-

grammatica;

culum

nido quod prò nido quem,

cadunl, tamen librariis melius tribuentur ut

etc.

CAPUT III.

opusculis perfacile prudens lector intelligere

poterit.

Denique de iis qu» ad nolitiam nosiram venerunt isla commemoravi. Edidit libros Differentiarum duos, in quibus subtili discretione ea qu» confuse usu proferuntur, sensu discrevit. Prooemiorumlibrum unum, in quo, quid quisque liber sancì» coniineat Scriplur», brevi subnolalione dislinxil. De orlu et obitu Patrum librum unum, in quo eorum gesta, di-

ram senleutiali brevitate subnolavit. Ad germanum suum Fulgentium episcopum Astigitanum officiorum

libros duos, in quibus originem officiorum, cur unum-

quodque in Ecclesia Dei

Synonymorum

non sine majorum aucloritale elicuit.

libros duos, quibus ad consolationem anim», et ad spem percipiend» veni», intercedente rationis ex- hortalione, erexit. De natura rerum ad Sisebutum regem librum unum, in quo tam de ecclesiaslicorum doctorum, quam etiam de philosopborum indagine obscura qu»dam de elemenlis absolvit. De numeris librum unum, in quo arithmeticam propter numeros ecclesiasticis Scripluris inserlos ex parte teligit 9 disciplinam. De nominibus Legis et Evangeliorum

agatur, interprete suo stylo,

obliviscaris, quem quia sub Dei luilionc, et tribus ti gnitatem quoque, et inortem eorum, alque sepultu-

germanis superstilibus parentes

nes, l*li, et de ejus

Dominimi commearunt. Quem cum ego ut vere filium

altero bibliothec» regi» Matrilensis, Z librum unum, in quo ostendit quid memorai» perso-

verborum reverlor. Tarn., inde ejecisset.

li» myslerialiler significent.' De h»resibus librum

unum, in quo majorum seculus exempla, brevilale qua potuit diffusa collegit. Sententiarum libros tres,

quos

coravit. Chronicorum a principio mundi usque ad tempus suum, librum unum, nimia brevitate collec- turn. Contra Judatos, postulante Fiorentina germana

sua proposito virgine, libros duos, in quibus omnia

qu»

le.-limoniis approbavit. De Viris Illustribus librum

lides catholica credit, ex legis el prophetarum

floribus ex libris pap» Gregorii moralibus de-

unum, cui nosista subjunxinius. Monaslic» regul» librum unum, quem prò patri» usu, el invalidorum

animis decentissime lemperavit. De origine Golho-

rum, et regno

Suevorum , et etiam Wandalorum

codicem nimia magnitu-

) historia, librum unum. Qu»stionum libros duos, quos

qui legit veterum iraclatorum multam supellectilem

recognoscit. Elymologiarum

dine, disiinctum ab eoiitulis, non libris : quem quia

rogatu meo fecit, quamvis imperfectum ipse relique-

rit, ego in viginli

philosophi»

libros divisi. Quod opus omnimodo

conveniens quisquis crebra mediiatione

non ignotus divinarum humanarumque

erit. Ibi redundans diversarum

perlegerit,

rerum scienlia merito

S. Braulionis Cmsaraugustani episcopi Pmnotatio Iibrorum D. Isidori.

1. < Isidorus vir egregius, Hispalensis Ecclesia;

episcopus, Leandri episcopi floruit a tempore Mauritii

successor et germanus, imperatori?, et Reccaredi

artium eleganlia, ubi qiwecunque feresciri debentur,

restricta collegit.

Ecclesia Dei multo cum ornamento in-

tot defeclus Hispani», no-

suscilans, credo ad reslaurauda

Sunt et alia ejus viri multa opu-

scula, et in

scripta. Quem Deus post

vissimis temporibus

17

'

ISID0R1ANA. — PARS I. CAP. III.

<(,

antiquorum monumenta, ne usquequaque rusticitate

apposuit destinam.

Cui non immerito illud

philosophicum a nobis apta-

veterasceremus, quasi quamdam

tur : Nos, inquit, in nostra urbe peregrinantes erran-

hospites, tui libri quasi domimireduxe-

possimWSaliquando, qui el ubi essemus, agno-

lesque lanquam

runl ; ut

scere. Tu mtalem palriw, tu descripliones lemporum,

tu sacrorum jura, tu sacerdotum,

blkamaue disciplinavi, tu sediùm, regionvm, locorum,

tu omnium divinarum Immanarumque rerum nomina,

genera, officia, causas apcruisti

Qumst.). Quo

tu domesticam pu-

(Cicero 1 Academ.

vero fluinine eloquenti», et quot jacu-

divinarum Scripturarum seu Patrum testimoniis

lis

Acephalitarum h»resin confoderit, synodalia gesta corani eo Hispali acta declarant. In qua eontra Gre- h»resis antislitem eam asseruit ve-

ritalem. Obiit lemporibus

gorium pr»fat»

Heraclii imperatoris, et

IO Christianissimi

Cliintilani regis, sana doctrina

pr»stantior cunclis, et copiosior operibus charitalis.)

2. H»c

Iibrorum Isidori a Joanne Bap-

pr»notalio

tisla Perez libro Isidori de Viris Ulustribus addita fuit, tanquam caput 47 ejus libri, notis, quas subjun- go, illustrata. Notm Joannis Baplistm Perez in pmnotalionem Iibrorum S. Isidori.

t Braulio episcopns C»sarauguslanus, cujus Ilde- fonsus meminit, auctor est bujus vii» Isidori, ut ex

libris veluslis constai, et ex bis epistolis Braulionis,

qu» Etymologiis tesiate, rogatu

ro composi tum. QUASIquamdam apposuit destinam, eie. Ita omnino in vetusto Codice, quem locum alii non intelligentes, ex ingenio reposuerunt : Quamdam apposuit lucem destinare. Utitur ea voce Corippus poeta Afer libro de laudibus Justini Junioris, nuper edito a doctissimo Ruyzio Azagrio :

Et Thomas Libycse nmantis destina terra. Isidorum mortuum sib Chintila Golhorum rege ait Braulio. Ex quo multoruro. nostralium errores con- vincuntur de anno mortis Isidori in quo mirimi est quam varient inler se Hispani hislorici. Itaque in graiiam nostri auctoris Isidori, quem in primis illus- trandum suscepimus, diem et annuni, quo mortuus fuerit, definiamo. Aio, certissime mortuum anno Christi 636. Primum quia Redemplus ejus discipulus, qui obitum Isidori, quem pr»sens viderat, descri- bens, ait, mortuum »ra 664, de quo nemo dubitai quin sit annus Christi 636. Idem quoque Redemptiis Isidorum inducit populum alloqueniem quatriduo ante mortem his verbis : Ita (inquit) sacri fontis un- da, quamhodiedevolusestpopuluspercepturus, sit vobis in remissionem peccalorum. Cum vero compertum sit ex omnibus Marlyrologiis, Isidorum mortuum pridie

Nonas Aprilis, si Paschales cyclos consulas, reperies piane, isto anno 636 Pascila fuisse pridie Kalendas

Isidori solent pr»poni. Nam et hic

suo Etymologiarum librum ab Isido-

et ita baptismum catechumenorum solem-

Aprilis,

nem

quatriduo prsecessisse mortem Isidori. Pr»lerea si mortuus est sub Ciiinlila, ut ait Braulio, necesse est

A anno primo Chintil»mortuum, nam \ \ Chinlilam cce- pisse »ra674, id estChristi 636, cognoscitur ex conci- lio quinto Toletano, anno autem secundo Chintil» vi- demushabitumsextum concilium Tolelanum, cui jam non Isidorus (erat enim vita functus), sed Honoraius Isidori successor interfuit. Itaque vere dicium ab Ilde- fonso cognoscimus, floruisse Isidorum usque ad Si- senandum regem, nulla omnino facta mentione Chin- til», qui Sisenandum secutus est : nempe quod ipso

anno Chintil» Isidorus decesserit. Vere quo-

primo

que

dorum ecclesi» Hispalensi fere quadraginta annis :

nempe quod omnino triginta septem anni fuerinl, ab anno 600 usque ad 636, ut paulo ante in Leandro, et nunc in Isidoro suppulavimue. >

illud ab eodem Ildefonso dictum, pr»fuisse Isi-

B 3. In preclara editione Patrum Toletanorum idem liber Isidori de Viris Ulustribus prsemissus fuit Ilde- fonsi libello ejusdem tituli : sed in pr»notalione Braulionis, sive Braulii (ulroque enim modo id nomen

similia) de Isidori libris

efferliir, ut Taio, Taius, el

nulla scriplionis varietas annotata est. Eam olim edi-

dit Constantiinis Cajetanus in opere : SS. trium epis-

coporam religionis Benediclinm luminimi, Isìdon

Hispalensis,

Osliensis Vitm el acliones. Romm 1606. Ejus obser-

'

Ildefonsi Toletani, Gregorii cardinali»

vationes non pr»lerniiltam.

Constanlini abbalis Cajelani in Vilam Isidori, a

S. Braulio scriptum, notm ac varim lecliones.

i. i H»c de S. Isidoro per S. Braulium faela at-

testalo, Vii» inscriptione insignite in fine operis
"

Vit»

co Hareus, Zacharias Lippelous, aliique suis in li- bris de sanclorum Vitis. Apud quosdam lamen ita

legi

Cmsarauguslanoepiscopo edita. Braulium hujus vit»

scriptorem, doctrina, et

testante omnes

illius meminere ; addunt alii

Isidoro juncium sanguine. Certe gloriosam ejus me-

annis sancta Dei Ecclesia solemni- ad vigesimum sextum mensis Martii

Isidori de Viris Ulustribus : atque et ipsam

ejusdem

titulo inscripseruut Laurentius Surius, Francis-

: Prmnotatio Iibrorum D.

Isidori a Braulione

sanctilate fuisse illustrem,

qui

moriam singulis ter venerate

diem. De eodem S. Ildefonsus cap. 41 lib. de Vir.

Illustr., atque c»teri rerum Hispanicarum scriptores. Braulii hortalu Isidorus Etymologiarum 12 volu-

men ex indefessa lectione conscripsit

: opus diffusum

D et varium, alque ea' »tate comparandum miraculò.

i C»lerum, quas ex aliis codicibus, vel mss., aut edit. varias lecliones collegimus adnotavimusque, li» sunt.

< In quo quiddam sibi anliqnitas. In quo quidem

antiquitas. Imperito. Imperio. Opporlunilate. Impor-

lunilaie. Commemoravi.Commemorabo.

ne. Exoratione. Elementi». Eleclione. Quem. Quam. Nimia magnitudine. Nimi» magnitudinis. Omnimodo

pliilosopliim

pletum.

merito. Ibi. Ubi. Cum ornamento inscripta. Quem Deus. Cum ornamento instrurnenta, qu» hic collegi:

Exlwrtatio-

conveniens.Qmnimod» philosophi» re-

Non ignolus. -Non ignorabit. Merito. Non

Quem Dominus.

19

AD OPERA S. ISIDORI HISPALENSIS PROLEGOMENA.

20

i

Quasi quamdam apposuit destinam. Ita omnino J h. ipsum legi : tu sedem regionum : qu» quidem

repo-

in vetusto codice. Queni locum alii non animadverr tentes, ex ingenio reposuerunt : Quasi quamdam ap- posuit lucemdestinar!. Alii vero : Quasi quasdam oppo- suìt deslinans. Ego autem potius censerem legendum esse : Quemdam, non quamdam, apposuit destinam ; si destina accipiatur prò misso, vel angelo ; cum Deus inforroand» Hispani», rusticitale hactenus ve-

terascenti, Isidorum legaverit pri'ceplorern. Ulilur sane eavoce Corippus poeta Afer (lib. de Land. Ju- stin. Jun.) :

nenda videntur in Braulione : non enim alio modo

probe sentenlia procedit. Sic etiam legendum Imma- narumque rerum nomina, ut habet Grialius, non no- minimi, ut apud Cajelanum exstat.

In schedis Zaccarianis, ad librum Isidori de

7.

Viris illustribus, speclantibus,

lionis Braulii cum tribus mss. Codicibus invenio,

uno scilicet Romano bibliothec» Excellentissim»

domus Albani», qui olim fuit cardinalis Sirleti, char- tacpo in-4", quocum consentiunl tres Vaticani a me collati, Regio-Vat., Urb., et Ottobon. 1720, altero Bononiensi bibliothec» S. Salvatoris, et tertio, ut

eenseo, vel ex hac ipsa

biblioteca S. Salvatoris, vel

ex bibliolheca Fiorentina S. Marci : deest enim nu-

collationem Pr»nota-

Et Thomas Libycse nutanlis destina terrae. Et pr»ter eum Arnobius (Adv. gentes, lib. 11) :

post Theutin \Al. Tlwutatem], JEgyptium, aut

post Atlantem (ut quidam ferunt) gestatorem, bajulum,

Non

tibicinem illuni, ac destinam cmli? Ipse demum S. Isi» li jus collaiionis

dorus (Breviar. Tolel.) UrbisRomulea; jam toga candida Sepiem ponliGeumdestinapromicat,

lilulus. Varias horum trium mss. le-

ctiones indicabo.

\fo Codex Albanius, Otlobonianus 1720, Regio-Vati' canus 349, el Urbinas 382, ex eodem, ut videtur, exemplo descrìpli. De Isidoro episcopo.

8.

In quo

quidquam-ìmmo vero lempus-in omni

perilus doclusquequatilate

sermonis

genere loculionis et

existeretet apertus. Alb. loculionis formatiti, et perilus,

etc.

-incomparabiliter eloquenlia. - prudens intelligere

' potest-ad nostram notifìam.

9. Edidit enim libros-sanctm Scripturm contineat-

Patrum, in quo gesla-dignilatemque, et mortem-epis-r

copum officiorum-agalur in tempore suo non quibus ad consoklionem animi.

sine-in

10. Quam de

philosopliorum-qumdam de elcclis-

el

legil,

Missos Hésperiamquosni) apojtolis

Assignat (idei prisca

relatiò.

Vide Joannem Meursium in Critico Arnobiano, lib. H, capile 13. Cui non immeritoillud ì'hilosophicum a nobis aptatur : Nos, inquit, eie. Sentenlia lise est Ciceronis de M. Varrone, lib. i Acad. Qu»st. non

longe a principio.

i

Tu mtatem patrìm, etc. H»c quoque ex Cicerone

S. Augustinus relulit in lib. n de Civil. Dei.

Sed apud Ciceronem

« Publicamque disciplinam, tu sedium, regionum.

legimus : Tu bellicam discipli-

nam, tu sederi regionum. Copiosior. Copiosis. »,

13 5. Quod Cajetanus ait, ex quorumdam fide

C insertos et ex parte-Florentia germana-credil,

Brauliqnem Isidoro sanguine junctum fuisse, nulli veleri innjiite fondamento. Frustra etiam laborat idem. Cajetanus ut, destinam masculini generis faciat.

Eam vqcein io sensu proprio prò vinculo, seu catena,

et prophetarum - cui nos ista subjungimus - codicem

nimim magniiudinis-fecit,ego in viginli libris divisi. Quod omnes omnìmodo-nonignorabii divinarum, humanarumque rerum scienlìam , merito etìt.-fere scribi debelur.

11. Sunt autem hujus viri opuscula multa in ecclesia

cum ornamento instrumenta-quasi quamdam lucem

apposuit deslinari-a nobis approprialur-qiiasi hospitesr tanquam domum-ibi essemus.

12. Tu autem patria! in descriplione temporum, in

sacrorum vitam sacerdotum - publicam disciplinam -

Quanto vero flumine-limreskn,confuderit-speciali actu declarant. Quam-eam asserunt. Codex Bononiensis.

D 13. Ut perito, docloquequalitale sermonis exislerel apertus-noslram devenerunl-brevisub nolfllione-agalur in tempore stilo.

14. Eliam philosophorum indagine-non, ignorabit-

scientiam Merito ibi redundans, - in- descripliones temporum, in sacrorum vitam sacerdolum-coram eo

spirituali, actu.

Codex alter fortasse Bononiensis.

15. In quo quidquid-ut perilus, doclusque qualitale

sermonis exisleret et apertus-Quanlo vero flumine

16. Multa sunt, quibus hi mss. Codices inter se

editione Grialii differunt. Np-

Astigitanumpost

nam Florezius toni. Y

conveniunt, 15 et ab,

tanduni

pr»cipue, quod

omillunl

Fulgentium episcopum :

qua, aliquid colligate, el coniinetur, a Vitruvio

legunt.

quo-

.que 1. v, cap. ult. usurpatam fuisse, multi opinante :

quem tamen locum, alii aliter

Loais» ad lib. n. S.entent. S. Isidori cap. 40. Nic.

Antpnius I. v, e. 3, n. 85, putat Braulionem id ex-

pressisse e? Fulgentii epist. i, cap. ii ;

Confer not.

interpretate

autem, destinam esse fulcimentum, aut substructio-

pem, non vinculum, quod voIueratPhilander, et im-

e. 15. Pl.ura de hac

voce Dictionarium Ducangii a Maurinis auctum. Braulionem imitate videtur Alvarus Cordubensis in epistola Abbati Speraindeo directa, tom. II Patrum

probavit

Barlhius Advers. 1.

xv,

Toletan., pag. 637 : Prmscius, et omnipotensDeus lime, in qua devenimus,tempora et esuriem verbi Dei,

quam palimur, vatidam vos nobis

Legerem Prmsciens omnipotens Deus lime, in qum de- venimus, tempora.

lanquam

destinam.

opposuit

6. Laudat quoque Cajetanus Isidorum,

auctorem hymni : Urbis Romulem : non alia, ut vi-

detur ràtione, nisi

quia in breviario Isidoriano

repe-

rite : quam vanam esse observavi in Hymnodia

Hispanica ad diem 15 maii, ubi de

ejusmodi hymno

in laudem septem apostolicorum disserui. Recte ob- servat Cajetanus, in Ciceronis verbis apud auctorem

21

Hisp. sacr., dissert. 4, urget lectionem editionis Ma- ì A 21, Bayerius in not. ad Biblioth. Hisp. 1.

IS1D0RIANA. — PARS I. CAP. IV.

22

v, cap.

&, n. 93, ex vetuslis exemplaribus produci! hane

tritensis Fulgentium episcopum Asligitanum con tra cardinalem Belluga, qui Codicum nostrorum scriplu- ram tenet, ut defendal Fulgentium post Asligilanam sedem rexisse etiam Carthaginiensem in Hispanìa. Scriplura vero Grialii, quam plerique mulant, scilicet non ignotus divinarum humanarumque rerum scientia, c»teris pr»ferenda est : nam ignolus prò ignarus a Braulione aliisque ejus »qualibus usurpate, ul co- gniius prò gnarus. Vide epistolare Isidori ad ipsum Braulionem archidiaconum tunc, qu» incipit : Quia non valeo te fruì. 17. C»terum cum Bignseus in sua Isidori edilione Prsenotationem Braulii primus ediderit, nonnullas ex eo varietates indicare non pigebit. Tilulus apud eum

est : Beali Isidori Hispalensis episcopi vita per B. B recenset, sine ulla dubilalione passim Braulionis

Braulionem C»sarauguslahum antisiitem descripta. Nota margini appicla ait, hanc Isidori vitam baberi

cap. 48. Nostri omnes

discrepantiam, quam suslinere conatur :

Ego

in xv

libros divisi prò in xx, vel in vigìnti, ut habent edili.

H»G controversia disculielur

codices in Pr»notatione viginli libros imiicant.

CAPUT IV.

Braulioni asserilur Iibrorum Isidori Pmnotàlio, ejus

nomine vulgata. De alia uberiori

in nonmllis mss. exslat, dispulaiur.

Prmnolalione, guaì

1. Cum tot sinl vetera exemplaria qu» Braulioni

pr»notalionem Iibrorum Isidori iribuunt, quidcaus» esse dicam, cur et superiori et hoc nostro s»cuIo ea de re nonnemo litem excitare voluerit ? Nic. Anto- nius in Bibliotheca veteri Ilispana cum Isidori opera

pr»nolationem laudat. Pr»terea cap. 5,1. v, n. 245,

ejusdem ita meminil : De labore hujus magni prmsulis

sui

opere exantlato diximus jam in Isidoro, Etymologia- rum (ait) codìcem nimia magnitudine distinclum J^ ab eo titilli», non libris : quem quia rogatu meo fedi,

quamvisimperfeclumipsereliquerit, ego in vigiliti libros

divisi. (In prmfatìone ad S. Ponlificis Opera.)

ter lime reliquisse Braulionem el alia opuscula, non

solum Ildefonsus, sed el Isidorus Pacensis, ex coque Rodericus Tcletanus referunl.

(Braulionis) in Etymologiarum S. Isidori magìstri

Prai-

2. His verbis in recenti Matritensi edilione Biblio-

thec» Hispan» hanc notam erutiitissimus Bayerius

subjeeit : Pramotalionis Isidori

Operum, quam

loco Noster non meminisse. Alqui nunquam minus prmtereunda, quam nunc, est! cum litem de ea moneat

vir eximius, civis, ac

sludiorum meorum faulor

carius. Eccur Bayerio visura fuit, Nic. Anlonium Pr»notationis non meminisse ? Nam et plura verbà

ex ea recitat, et eam vocat prmfationem

S.

singularis, dum Vixit, amìcus, ac

Gregorius Mayansius

Sis-

ad

Opera

isidori, vel quia a Grialio Operibus S. Isidori

pr»fixa est, yel quia ab ipso Braulione ideo fortasse

facla fuit, ut prael'alionis ad Isidori Opera loco esse

posse! : quod prmnolationìsappellati» inauft.

Alioquin

De viris, inquit, subjunximus.

<

ejusdem Nicolai pr»fixa, n. 425, asserii, falso eam

Pr»nntalionem Braulioni tribui ;-idque

«bicunque locus aut occasio fera*, probatum iri

pluribus a se,

pollicetur. Jure Bayerius rationes desiderat, quibug

in

eam sententiam Mayansius perlraclas fuit : noi)

enim gratis, inquit, aut prò lubidine, qu» ex eri jretulimus, jactata fuisse existimandum est. Interec\

vero (pergit) dum eas in aprieum atta» profeti, unan-\ veterum, quotquot viderim, Codicum, ac bibtiographo- rum fere omnium, quibus Braulionis, qua de agìmus,

Prmnotatio ad internoscenda germana Isidori

veluti fax, et cymsura semper fuit, consensionemsali»

superque fore exislimo, ut nullo paolo a grada quem

Opera

]

in fine operis

ejusdem Braulionis (corrige Isidori) de

Bignmo.

Viris Ulustribus. Varìm lecliones ex

48. Imuginavìl, ut in omni genere loculionis fama-

sermonis existens et

tus, et perilus doclusquequalitale

humanarumque

apertus-Ego in vigiliti

modm philosephimreplelos quisquis,- eie. nonignorabit

divinarum

libris divisi. Quos omnes omni-

rerum scienliam. Et merito.

Est enim ibi redundans, elc.-Tu autem pairice in de- scriplione temporum, el sacrorum vitis sacerdolum, tu domesticam publicam disciplinam, tu sedium, regio- num, locorum, tu omnium, etc.-coram eo specialiler

acta declarant, qum cantra, eie, eam asserunt verità- Q ) quasi ore bibliographi Braulioni ascribunt, videtur hoc

lem.-summa doctrina

uno

prmstantior.

19. Fabricins in Biblioteca ecclesiastica ex Gon-

ciliis Hispaniensibus Loais» libro Isidori de Viris

Ulustribus locum dedit,

nis prcefixit. Cum aliis fere consentit. H»c tamen ma-

gia illi propria : auclorilale explicuil-De nominìbus legis et evarigèliorum, in quo majorum seculus exempla

brevitate qua poluit diffusa collegit.-ilhid philosophi-

antistilem, asseruit veritatem. Fabricii exciderunt verba in

rala! personm myslerialiter sìgnificènt. De hwresibus.

evangeliorum librum

memo-

pr»nolationemque Braulio-

Fortasse typographo

quo ostendil, quid

16 Facile enim fuit ex verbis

unum ad alia delabi De hmresibus librum unum. Non

placet explicuil prò eticuil : nam Braulio verbum

Isidori elicui ex epistola ad

operis accomniodavit. Minus etiam

sophi, quam illud philosophìcum. Sic Eulogius Cwdu-

bensis initio MemorialisSanclorum

Swiexici-.Ulestilludphilosophicum: Hoc opus, eie, quod observatum a me fuit in noi. ad Juvencum, 1.1, v. 30.

probo illud philo-

de versa quodam.

20. Ottobonianus 1720 etsi cum Albanio consonat,

correctior tamen alicubi est, ut initio : in omni

ge-

nere loculionis formatus et periliis. Qttob.onianus849 et numero et .ordine capitimi ab. Albanio differt.

Pr»no,tatio in eq inscrjbite. Vita IsjApri, tacito

auctoris nomine,. Scriptura ejus fere editip.ni Grialii

perito,,doctoquequalitete

sermonis exislerel aperttfs. r Fuigentium episcopum Officiorum-PostulanteFloyefklia-egq inxx libris, etc.

cohncrel. Itec peculiaria ; ut

Braulio prasnotalionem suam libro Isidori de Vir.

Hlustr. se subjunxisse affirmat. iUuslribuslibrum unum, cui nos isla

Fulgentium descriptioni l>. 3. De lite vero a Mayansio mota quid dicam? Is

inNic. AntoniiVita, Censura fictitiapum historiarum

23

AD OPERA S. ISIDORI HISPALENSIS PROLEGOMENA.

24

hactenus avud crìlìcos obtinuit eam removeamus./ i Joanne Vossio de Hist. Lat. I. n, cap. 25, et inter

4. Equidem Mayansii doctrinam ac judiciurn plu-

sed vereor ne falsariorum fraudibus im-