Vous êtes sur la page 1sur 799

Anastase le Bibliothécaire. Anastasii abbatis, sanctae Romanae Ecclesiae presbyteri et bibliothecarii opera omnia... accurante J. P. Migne,.... 1852.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGIiE

CURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHEGA UNIVERSALIS, 1NTEURA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMIGA,

OMNIUM $. PATRUM, DOCTORUM SGMPTORUMQUE ECCLESIASTICORUM


QUl
AB JEVO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA
FLORUERUKT;
. RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUMQU;£ EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLIC^ TRADITIONISPER DUODECIMPRIORA
ECCLESIiE SiECULA,
-. JDXTAEDITIONES ACCURATISSISUS, INTERSE CUUQUE NONNULLIS CODICIBUSHANUSCRIPTIS COLLATAS.
, PERQUAH-DILIGltNTER CASTIGATA;
COMUENTARIIS
DISSERT4TI0NIB0S, LGCTIONIBUSQUE VARIANTIBUS CONTiNENTER ILLUSTRATA ;
OHNIBDS OPERIBUS POSTAHPLISSIHAS EBITIONES QOX TRIBUS NOVISSlllIS ™ DEBENTUR
S^ECBLJS AlsSOLUTAS
DETECTIS, AICTA;
LNDICIBCSPARTICDLARIBUS ANALVTICIS, SINGULOS SIVE TOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUS iffelEMI
SUBSEQUENTIBUS, DONATA J
CAFITOUS 1NTRAIPSUHTEITUHRITEDISPOSITIS, HECNON ETTITULIS SINGULARUM PAGINARUH HARGINEU SUPKRKHIEH
DISTINGUENTIBUS SUBJECTAHQUK HATERIAU SIGNIFICANTIBCS,ADORNATAJ
OPERIBDSCUHDUBIIS TSHAPOCRYPHIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE INOhDlNfiADTRADITIONEM
ECCLESIASTICAH POLLENTIBDS, AHPLIFICATA;
DUOKDS INDICIBUSCENBRALIBUS LOCUPLETATA : ALTERO SCILICET KERUM, QUOCONSULTO, QUIDQUI»
UNDSQOISQUE I N TIIEHA
PATRUH QUODLIBET SCRIPSERIT UNO 1NTUITUCONSPICIATUR; ALTEUO
SCRIPTUU/E SAClt/E, EX QUOLECTOBJ COHPERIRE SIT OBVIUUQUIHAM PATRLS
ET 1NQUIBOS OPERUH SUORUU LOCISSINGULOS SINGULORUH UBRORUH
SCRIPTURiE TEXTUS COMMENTATI SINT.
EDITIOACCURATISSIHA, C£TERISQUE OUNIBUS FACILEANTEPONENDA, Sl PERPENDANTUR : CHARACTERUU NITIDITAS,
CBAKT/K QUALITAS, 1NTECR1TAS TEXTUS, PERFECTIO COBRECTIONIS, OPERUU R ECUSORUH TCH V/HTF^S.
TUHNUUERUS, FORUA VOLUHINUH PERQUAH COHHODA SIBIQUEINTOTOOPERIS DECURSU CONSTJWTKR 'V//\
SIHIUS,PBETIIEXIGUITAS,PR<ESERT1HQUE ISTACOLLECTIO,UNA, HETUMHCA ETCURONOLOGIM9 /*Sl\^C\
SEXCENTORUH FRAGHENTORUH OPUSCULORUMQUB HACTENUS UIC ILLICSPARSORUU ( V- \S/y>
PRIHUH AUTEH IN NOSTRA BIDLIOTHECA, EX OPERIBUS ADOHNESjETATES , CO Yi^
LOCOS,LINGUAS FOKHASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATCROH. £"i V^. \*f\
SERIES SECUNDA,
IH OUAPRODEUNTPATRES, DOCTORESSCRIPTORESQUEECCLESLfiLATINJE.\y>
A GREGORIOMAGNOAD INNOCENTIUMIII. V--
ACCURANTE J.-P. MIGNE, \
^BIBMOTHECS CLERI UNIVEB.SA,
SIVI
CURSUUMCOMPLBTORUMIN SINGULOSSCIEHTIiB ECCLESIASTICJE
RAMOSEDITORB.

PATROLOGIA —
BINA EDITIONETYPIS MANDATAEST, ALIANEMPE LATINA,ALIAGRJSCO-LATINA.
VENEUNTMILLEFRANCISDUCENTAVOLUMINA EDITIOMSLATINJE; OCTINGENTIS
ET
— MERELATINAUNIVERSOS
1ULLETRECENTAGRjECO-LATlN-E. AUCTORES TUMOCCIDENTALKS,
TLM
ORIENTALBSEQUIDEMAMPLECTITUR ; HI AUTEM,IN EA, SOLAVERSlONELATINADONANTUR,-

PATROLOGITE TOMUS CXXVII.


ANASTASII BIBLIOTHECARII TOMUS PRIMUS.

EXGUDEBATUR ET.VENIT APUD J.-P. Mlf.NE EDITOREM,


IN VL\DIGTAPAMBOISE, PROPEPORTAM LUTETLE PARISIORUMVULGODEJXFEHNOMLNATAM,
SEU PETIT-MONTROUGE.
1853
SJECULUM IX.

J\. 11 A O J- -L\. Ljll

ABBATIS,

SANCH ROMANJE ICQHU PRESBYTERI ET BIBUOTHECABII,

OPERA OMMA.

EDITIO PRJE ALIIS


OMNIBUS IISIGNIS,
"'
'-..- -. •. <- #
AD FIDEM MANUSCRIEIORUM CODICUM
ET JUXTA PROBATISSIMAS EDITIONES
EXPRESSA, BLANCHINI NEMPE ROMANO-
VATJCANAM, QUOAD LIBRUM PONTIFICALEM, MABILLONII,
CARDINALIS MAII, ETC, ETC. ..,

ACCURANTE J.-P. MIGNE,


BIBLHOTIIEC^
CLERI IHVIVEUS^,
SIVE
CURSUUMCOMPLETORUM
W SINGULOSSCIEiVTIiEECCLESIASTICJE
RAMOSEDITORE.

TOMUS PRIMUS.

VENEUNT3 VOLUMINA21 FRANCISGALLICIS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE


I"NVIADICTAVAMBOISE,PROPE PORTAMLUTETUEPARISIORUM EDITOREM,
SEU PETIT-MONTROUUE. VULGODENFEIlNOMINATAJf,

1852
ELENCHUS

RERUM QUJ5 IN HOO TOMO CXXVII CO^TIHENTUR.

ANASTASiUS ECCLESIJE ROMAN^E PRESBYTER ET BIBLIOTHECARIUS.

^jjProlegomena ad Vitas Romanorutr pontiticum. Col. 19


Vitse Romanorum pontificum. 1004

lmprimerie MIGNE,au Pelit-Monlrougt,


ANNODOMINITtCCCLXXXVllI.

ANASTASIUS

ABBAS ROMANUS

ECCLESIJi; ROMANiE PRESBYTER ET B1RLIOTHECARIU8.

IN ANASTASIUPI

NOTITIA HISTORICA ET BIBLIOGBAPHICA


(A|>udOudmmn,Scripi. Eccles.tom. II.)

ANASTASIUS abbas Romanus, Ecclesiae RomanaeA conlra cannnes Ecclesiam suam quinquennio deser
presbyter et biblioihecarius, orilinis milii incom- ruisset. » de Hsec Labbeus contra Vossium, quem cum
licilum esl, ordinis in opere
perli, sed, qiianlum augurari sauctae Hisloricis Latinis accurate volverim,
ilivi Benedicii : bibliolhecarius RomanaeEc- nihil lale ab eo scriplum a mi; repertum est. Ve-
<lesi;e, oflicium quod lioc saeculo nono viris litlera- rum sentenlia isla esl Anlonii Possevini Jesuilse,
tissimis conferri consueverat. Cujus autem ille loci lomo l Apparatus sacri, pag. 71, ubi sic : < Anasta^
nbbas fuerit, constal jam ex Itinerario Italico litte- sius Romanus monachns, et alibas ordinis sancii
rario Joannis Mabillonii, parle n, pag. 82, ubi Ana- Benedicti, congregationis Speciiensis, presbyter car-
siasins isle in prologo ad quaednm miracula sancti dinalis tituli sancti Marcellini, et bibliothecarius
Itasilii episcopi, sic orditur : (1rso venerabilisubdia- Gregorio IV pontifice Maximo. Sed auno 850 iu
cono sanclaeRomanoeEcclesiai, seu medico et dome- synodo Romana, a Leone papa IV exauctoralus,
siico domini nostri sacratissimi papm Nicolai Anasta- quod Ecclesiam suam conlra canonum decreta, per
sius exiguus abbas monasterii sancta; Dei genilricis annos quinque deseruissel Vir quidem perdoctus,
Mariat Virginis, siti trans Tiberim, ubi olim circa ingenii sui moniinenta reliquit Conlinuationem Hi-
Domini nativitatem fons olei fluxit, in Domino salu- storiae ponlificiae S. Damasi papae, ab ejus obim
lem, etc. Hinc labenie saeculo nono, sub summis usque ad Adrinnum papam, Imjiis nominis secun-
ponlificibus Nicolao 1, Adriano II el Joannes VIII dum. Transtulit e Grseco in Laiinum sermonem
lloruit. Juxta clarissimum Spanhemium in Disquisi- Vilas SS. Joannis Eleemosynarii, Demetrii mariyris,
tione hislorica de papa femina § 55, pag. 271, et aliorum Patruni. Unani Dionysii Hieraicbiani,
< Claruisse eum jam sub Leone IV, cui a secreiis B Septimam synodum, et alia. » H;cc Possevinus. Vir
fuerit, et successuris aliquot ponliflcibus, urgent fuil pro sevi sui genio non indoctus Anastasius, qui
precario nonnulli historici ponlificii. i El quod habet utriusque linguae Gra3caj et Laiinie periliam habuit
Onuphrius pag. 126, ad Platinam, referre ipsummet haud vnlgarem, denique cum primariis soeculihujus
Anastasium < se crealionibus Sergii II, Leonis IV, viris, Photio et Hincmaro arciam satis amicitiam
lienedicti lll, Nicolai 1, Adriani II et Joannis VIII in- coluit. Si porro vera est cardinalis Baronii chrono-
lerfuisse, » in Anastasio hocce minime legimus. Ve- logia, usque ad annum fernie 886 vitam produxit,
rius auiem Joannes Launoius, epistola ad Michaelem etsi quonam morluus sit anno, nullus huc usque de-
Morollium parte in, epist. n, pag. 170, < floruisse lexerit. De scriptis autein ejus agmii Bellarniinus in
sub Adriano II el Joanne VIII pontificibus. i Pelrus opere de Scriptoribus ecclesiasticis, ad annum 858,
LambeciusinCommenlariisbibliolhecaeCaesareaeVin- breviter. Sed fusius post ipsiim Philippus Labbeu*
dobonensis, lib. u, pag. 277, < floruisse sub papa in Dissertatione Hislorica de Scriptonbus ecclesia-
NicolaoI, Adriano II et Joanne VIII. > Sane Adriano II slicis a Bellarmino recensitis, tomo I, pag. 63;
inscripsit versionem synodi Auli-Photianae, vulgo Guillelmus Cavus in Hisloria Scriplorum Ecclesiae,
oclavae, cujus exlremis inierfuil anno 869. Conslan- ad annum 870, pag. 559, ubi cum mulla a Bellar-
tinopolim eo ablegalus anno ad Basilium Macedonem, mino omissa referant, non omnia tamen Anastasii
a LudovicoII imperalore, in causa nuptialis cotiimer- opuscula recensent: unde occasionem hic agendi do
cii (sic ille) inter fllium imperaloris Basilii et Ludo- Omnibusnobis notis Anaslasii abbalis Operibus acee-
vici Augusti filiam procurandi. Addunt hunc ipsuin pimus. Claruil ergo tum propriis operibus, lum Grae-
Anaslasium, creatiouis papalis non unius teslem, n-" corum operura seu Grtece scriptorum variis in lin-
Benedicti III, mox ab excessu Leonis IV, creationi guam Latinam versionibus, quibus nomen suun»
speciatim interfuisse, ex his verbis : Missi quoque posleris immorlale commendavit.
qui imperatori noslrum Decrelumde benignissimiele- I. Ilaque ConciliumGeneraleoclavum seu Conslan-
ciione Benediciiporrexerunt. Talein igitur esse, qui tinopotitanum iv, cui praesens ipse Constantinopoli
nonnisi perspecta et animadversa lilieris mandave- anno 869 inlerfuit sub Basilio Macedone, pariiir»
rit, nec m rcbus hujus lemporis memorandis mala! Latinescripsil, parlimexGraeco verlit, alque Adriano
fidei accusari possit: ut idem Launoius in epistola ad papae11dicavil, quod exstat Conciliorum lomo VIII,
Carolum Mauricium Tellerium, parte iv, pag. 155: col. 961 ad 1175, ultimaeeditionis Parisiensis anni
< Erat Vossius el si qui alii, illum cum Anastasio 1672, qiue Labbeana passim dicitur. IIIud autem ex
presbytero cardinale S. Marcelli, et bibliotliecario Graecis in Lalinam linguam, horridiorem quidem
Gregorii IV papj; conlundunt, qui a Leone IV in illam et miuus cultam transtulit, liberiori modo adjj.
synodo Romana anno 850 esl cxaucioralus, co quod ciens et mulans : cujusinodi sunt et quaeseqmuUur.
PATaoL. CXXVII 1
H IN ANASTASIUM 12
II. Conciliumvn Generaleseu Nicmnumsecundum, B rare, profuliira pullif;e enulitormn niiliiati, > Ex-
quod ille oblulil Joanni papae VIII, inscripluiii : Do- slanl quoi|iie duo niss. codices ejusmodi, in bililio-
mino coangelicoJoanni pontificisummo, et universali theca C;*'sarea Vindobonensi, inter mss. corficcs
papm, Anaslasius exiguus. Ex inlerpretala nuper, elc, thcologicos Latinos 20 et 496, ut notal Lainberins
quod exstat quoque lomo VII diclorum Coiiciliorum !ib- vni CnmiiienlarioriMiilnijiis bibliolliecae, paginis
cilalae edilionis, col. 29 el seqiienlibus. Addil Lab- 183 et 186. Item ejusmoili aller codex inlor mss.
beus, ul quod omiserunl alii observure,eliam vi Gene- codicesBodleianaebibliolheca!codice36U; i,i codici-
rale scu Conslanlinopolitanumlertium. Sed debuerat bus Hyperoi Bodleiani, codice 148. H;ec denique eo-
Labheus indicare quibus ille rationibus vel qiianam dem Dionvsii Areopagitae Opera cum prmfatione
aucloriiale hoc assererel: an ob slyli simililudincm Anastasii kibliolhecarii ad scbolia a se in Laliiium
iiiierprelationis hujus concilii cecumenici sexli cum versa, liabcntiir quoque mss. in bibliolbeca Paulina
inierpretalionibus septimi atque oclavi ? An ex velere Lipsiensi, nt conslat ex Catalogo iiianu criptorum
qiiodam scriptore hoc altestante? Id quod me lalel. hiijiis bibliotbeca; libroruni, impresso Lipsia; anno
III. Latinam fecil Vilam sancii Joannis Eleemosy- 1686, cura el sludio Joacbimi Ftfieri bibliothecarii,
narii, patriarchw Atexandrini, de qua haecSigeberius p. 102.il. 2et3.
cap. 103 de Scriptoribus ecclesjaslicis : < Anaslasius, VII. Ilisloria Ecclesius.ica sive Chronologia tripqr'-
jubenle Nicolao papa, transtulil in Latiriam lingnam tita, in qua S. Nicepbori patriarchae Coiisianlinopo-
Vilam Joannis EleemosynariiY scriptain Graece a litini Chronicon, ordinem et maximam parlein Chro-
Leonlio episcopo. > Idemferme Joannes Trilhemius. nici a Georgio Syncello, et Thcopliane confessore
Habes autem illam ex iiiterpretaiione Anaslasii in B alque Agri abbate teleberrimo, ab initio mundi ad
Vitis Pairum- Heriberli Uosweidi socielalis Jesu, Leonis Armeiii imperiiim deducti, Laline inlerpre-
Anluerpiac el Lugduni sxpius impressis, ut omnes lalus esl : ut ipsemet pluribus, in pra-falione ad
sciunt. De illa sic Lambecius toino VIII Coinmenta- Joannein urbis Romanic diaconum explicat. Ex lii*
rioriim BihliothecaeCaesareaeVindobonensis, p. 271. vero Graecorum Excerptis inulia in Miscellam qu;e
< Transtulit hanc Vilam ex Grseco in Lalinum ser- dicitur hisloriam derivata sur.l : aut ab lioc ipso qui
monem Anastasius, S. RomanaeEcclesiae Bibliolhe- precibus suis exlorsernt, Joanne di;icono : aut a
carius, abbas Koinaiius ordinis S. Benedicli, el pre- Landulfo Sagaci, aut i|iiocuiique alio illius consarci-
sbyier cardinalis lituli S. Marcelli, jussu papae Nico- nalore : qui alius omnino essedebuit a Paulo War-
l.ii"primi, qni anno Cbrisli 858 elecius est, et nnno ncfridi Longobardo, Aquileiensi diacono ac Cassi-
867 obiil. Eaque versio Lalina, posl alias varias nensi postea monacbo, cui tamen plerique fcrnut
editiones impressas, optirne edita est ab Heriberto oimies Miscellam hanc hactenus hisloriain tribue-
Rosweido soc Jesu in libro 1 de Vitis Palruin, el a runt.
Bullando el Henscbenio in lomo II de sanctis Janua- VIII. Collectanea de iis qua; spectant ad hisloriam
rii uiensis, die 23. > Monotheiilarum hwrelicorum, et Marlyrium sancli
IV. Ilem Vitam sancii Demelrii marlyris ex Groeca Marlini papm, ilemque sancti Maximi abbutis et alio-
Lalinam reddidil, necnon Acla pleracjue et Passio- rum, quae Jacobus Sirmondus edidil iu 8°; Parisiis,
nes qutc in manuscripiis codicibus occurrunt. Exslat anno 1620,apud Sebaslianum Cramoisy, via Jacobaea,
siuteiii Passiq sancti Demetrii marlyris ab eodein sub Ciconiis. Ibi de eis qui sub Constanle iinperalore
Anastasio lianslaia, toino I Veterum Analecioruiii Q Oiientis, vincula, carceres variasque vexationes
Joannis Mabillonii,DominopiissimoimperaloriCarolo passi sunl, in quibus duo Anastasii reconsenlur.
semper Augusto nuncupala, p. 65. Alter S. R. Ecclesiae apocrisiarius, alter sancli
V. Inter ea multa quae ex Graecis Latina fecit, Maxinii discipulus, quorum epislohe iu iisdern leguu-
Iiabes Vitam S. Dionysii Areopagitm, cujus transla- lur Collectaneis, quae in gratiam supradicti Joannis
tiouem anno 876 ad Carolum Calvum imperatorein diaconi, cum ecclesiaslicam llisloriam medilaretur,
misit. Opusculuin istud depcriit, praefationeexcepta, e Graicis versa in uniim concinnavit. Quod vero
«liiain babemus apud Siiriuni lorno V ad diem 11 idem sit et Collectaneorum et Historiae ecelesiasticae
Octobris, in line Areopagiticorum. Hanc eamdein auctor, ex pra-falione disces, in qua id aperie pro-
jiraelationcm recudit ad inss. codicum fidem Joannes fitetur, nonnullnquc cx iis opusc.ulis exponit, quae
Mabillou in Analectis suis. In ea aiilem ait se non Latiniiaie donata, in banc Colleciioneiiiconjecerat :
X«T«jro3«f verlisse omnia, sed sensum lamen bona quae libi ex subjecio imlice, si careas, iniposteruin
lide expressisse. sallein eriint iiotissima.
VI. Scribil Gerardus Joannes Vossius lib. n de 1. Anaslnsii Bibliolhecarii epislola ad Joannem
llisloricis Latinis, cap. 35, pag. 319, edilionis ulti- diaconum urbis Iionue.
mae, in bibliotheea Canlabrigiensis in Anglia Acade- 2. Joannis IV papai Apologia | ro Honorio 1 papa,
'iuioe, haberi inss. Dionysium de Hierarchiu coelesti, ad Conslantiuum imperalorem, Ueraclii jilium.
de Hierarchia ecctesiaslica, de divinis Nominibus et 3. Excerplum ex epistola s.ntcti Maximi ad Ma-
Mystica Theoloyia, codice m cum prxfatione Anasta- rinum presbylerum, upologiuminter caaera pro Ilono-
sii ad regem Carotum Calvum. Haecille aliena lide, ex rio faciCnlis.
relalu nempe TbouiacJamesii in Ecloga Uxouio Can- 10 4. Ex epistola ejusdem sancti Maximi ad Pelrnm
tabrigiensi, cui reponil ipse Labbeus in opere suo de illustrem, ubi Pyrrhi et Sophronii Uierosolymitani,
S-criploribus eeelesiaslicis tomo I, verbo Anastasius ac papai Honorii menlionemfacil.
bibliothecarius, pag. 67. < ln Codice ins. collegii no- 5. Ex epislola ejusdem sancli Maximi, ad Ma-
slri Biluricensis socielatis Jesu, elegantissima innnu rinum presbyterum Cyprium, de processione Spiriius
ab ociingenlis circiter annis, in lnembranis exarata sancti.
legnnliir S. Dionysii Areopagitae opuscula qiialuor. 6. Theodori papm synodica, ad Paulum patriar-
1. De ccelesli Hierarchia. II. De Ecclesiastica Hie- cham Conslanlinopolitunum.
rarchia. UI. De divinis Nominibiis. IV. De Mysiica 7. Ejusdem propositio transmissa Constanlinopo-
Theologia, ex versione Joannis EritigeiiaeScoli,. ujus lim.
eiiain habetur praefatio cum quibusdam versibus, ad 8. Ejusdcm epistola ad episcopos qui consecrave-
Carolum Calvuni regem Fraiicormn. PraYmisitvero runt Puulum palriarcham Conslantinopolilanum.
Anaslasius S. R. Ecclesiae bibliothecarius, ad euin- 9. Commemorutio quid tegali Romani Conslan-
dem Carolum regem cpislolam datam x K.al.Aprilis, linopoligesserint, ex episiola S. Maximi ad abbalem
iiidiclione vm, boc esl anno, ut reor, 875, in qua de Thatassium.
scholiis a se in Lalinum sermonem conversis, quae 10. Anastasii Bibliothecarii epislola ad Marlinum
in codice nd marginem ascripla habenltir, haec episcopumNarniensem.
hab.l: lpso meriloanxius ccepisedulus qumrere, etc, 11. Martini papmepislola ad Theodorum.
quie^si cui arriscrini, non enl operosum coinmuui- 12. Ejusdem epistolu secunda ad Theodorum.
13 NOTITIA IHSTORICA ET BlBLICGBAPlliCA. It
13. Commemoralioeorum qtuv in sanctum Mar- A conjectura restituii Joannes Mnbillonloeo chalo, eo
tinum Conslantinoooliacla sunl, cx epistola cttjusdum quod tempus et slylus Anastasio convcnianl. Idcm
ad Occidentales. sane dicendi geniis. eadem praefationis melho-
14. Marliui papm epislola• dum ab exsilio scriplce. dus, qnae in praefalione Anastasii ad Passionem
15. Relatio factm moiionisin sanctnm Maximum BICCCCLXXX manyrum. Ilemque in Prmftiiione
et sociumejus, coram principibus in secretario. Vitm sancti Joannis Eleemosynarii, apud Heribertum
16. Sancti Maximi epislola ad Anastasium mona- Hosweidum in Vitis Palruiii p. 137 editionis Lugdu-
chum, discipulumsuum. nensis anni 1617.
17. Anaslasii monachi episto.a aa monachos Ca- XII. Denique idem edidil Translationem ex Grwco
larilanos. in Lalinum Vittvsancti Donali episcopi apttd Enriam
18. Relalio de dogmatibtts qum agilata sunlinter in Syriit, cujus prologum idem qui supra proferl in
sanctum Maxiinttm,el TheodosiumCmsuremBylhynim eodem Itinere Italico, pag. 85, hanc Versionem esse
episcopnm, el proceresqiti cum eo ernni. Anastasii non dubilans, lamelsi" ejus nomen in
19. Anaatnsii, presbyleri el apocrisiarii Romm, Cassinensi codice desiderelur, ex quo praefalionem
ey.istolaad Theodosinm Gangrensem, una cum subja- descripsit. integriim anlein libellum edere, ipsi
cenlibus tesliinoniis ei syllugismis. visum non cst operae prelium, cum ipsissima ista
20. Bypomnesticon declurans Gesta sanclorttm quae in codicc Cassinensi smit, apud Mombriliiim
Mnximi et ulriusque Anastasii alque Mnrlini papm, vulgala sint : tamelsi in Aprili Boliandinno ad diem
necnon Theodori, Euprepii et aliorttm. Bernardus 30 .non alia Donali Acta reieranlur quam ex Menacis
de Montfaucon vir cnniiliis, nioiiaclius Bencdicli- n Gracoruui.
nns congregalionis sancli Mauri in Gallia, in Diario XIII. Exslat Anastasii presbyteri et abbatis ac bi-
llalico, Parisiis, in-4°, anno 1702 edilo, cap. 21, pag. bliothecarii S. Romanm Ecclesimad Adonem archi-
309, haecCollectaneaAnastasii Bibliotheearii, Groece episcopum Viennensem epistola in Conciliis ulliiiia:
mss. exstare inqiiil in Italia, in bibliolhcca sancti editionis LabbennaeParisiensis annil672, lom. VIII,
Joannis de Corbonaria, Augusliuianoriiin. col. 568, De obilu Nicolai papm I el electione
IX. Transtulil quoque ex Gneco in Latinam lin- Adriani II, inler episiolas Nicolai papae primi, anno
giiam Passionem MCCCCLXXX marlyrum, (|iise 867, indict. xv. Vicieas et ejus epistolam nonis
versio cxstat Bomoein bibliotbeca sanctae Crucis in Jauuarii aimi 876 ad Ilincmnrum lthemenscm ar-
Jftiu-ialem, cujus prologum nobis oblulit Joannes cbiepiscopnm indictione ix dalam, lonio 111Con-
M:ibillonin Itiuerario suo Italico parlc n, pag. 80, ciliorum Gallioe, pag. 423, quam ex Codice Rhe-
ubi eiiam in hac praefalione Anastasius meminit mensi exbibuii Jacobus Sirniondus, Biuio aliisque
quod opiisciiluui istud susceperit agendiim : Post Collectoribus antea incognitam. Unam quoque ad
translalam a se ad pelitionem ejustlem, Passionem Anaslusiuin Bibllolhecarium scripsil epistolam Plio-
prwcipui docloris et martyris Petri, Alexandrinmur- tius patriarcha Coiisiantmopoliianiis , ordine 170,
bis episcopi : quac eiiamnum alienbi in Legendariis p»g. 244, breveni,. ex qua concludere prompium
illis iiifinilis latel, quie in bibliothecis pulvere ob- est magnae lunc auctorilatis luisse Anasiasiiim
lecta latcnt. Rom;e.
X. Idein ex Graeco in Latinuni produxit Vilmn XIV. Exslat quoqiie S. Theodorii Studilw abbatis
sancti BusiHi Cwsarew Cappadocum archiepiscopi, Coiistanlinopoliiani senno de sunclo Bartholomteu
cujns operis integram prxfalioneni edidit idein Q Apostolo, qiii circa aiinuni 820 inler Groecos clarus
JoannesMabillon, in eodem llinere Litlerario Ilalico, doctrma atque pielale emicuit, quem AnastasiiN
parte n, p.ig. 82. Hanc operain laudal Baionius in S. R. Ecclesiae bibliotliecarius cx Gra:cisin Latmam
nolis ad Marlyrologium Romanum, die prinia Ja- liugiiain transtiilil et ex ms. codice edendiim
iuiarii, ibidemque imlicat praefatiorieni Lrsi S. R. curavit, Spicilegii tomo III, pag. 13, Lucas de
Ecclesi;e subdiaconi in Vitam S. B.;silii a se Latiui- Acberio iuonachus Benedictinus congregalionis san-
tate donatain. Quam eliam habes apud HeriLertum cli Mauri in Galiia.
Rosweidini; in Vitis Patrum lib. i, pag. 116* el in XV. Ciiin niorluo Adriano II Romano ponlifice
notis pag. 125, versu Urso. Veriiin pradalio illa cum cijus liibliothecarius seu referendariiis, vel, ut
Viia qu;e subsequitur, non alia est ab Anastasiana , niodo Ioquuntur, secret.iriiis et ab cpistolis fuerat,
quaehabetur in isto Ilinere lialico, inscripiione ex- idem iiiiinus sub Joanne VIII successore egisset,
cepia, qtiaeapud Rosvfeidum aliosque dccurtata ac laiiquani bibliolbecarius seu Secretarius Joannis VIII
inuiila est. Ex qua aulem integra nianifesle colligi- papaepraedicii, cujus lateri et cpistolis adhserebat,
lur, Anaslasium vulgataeVilaeesse interpretem, quae epislolas sex sub riomine ejusdem GroecasLatinasque
Urso perperani in impressis tribuilur : ideoque siniul edidil, ad negotia OrienlalisEcclesiae spectan-
iinposieruin Vilae inteipreiationem islius, tribuen- les, qnae cxslanl lomo Vlll Conciliorum edilionis
dam esse Anastasio bibliothecario, qui eam Urso Labbeaiue, in Appcndice ad concilium octavuin
insligante aggressus cst. Conslantiiiopolilanuin ex ins. codice Vaticano, co-
XI. Idem aggressus versionem Pussionis sancto- liiiniiis 1451, 1401, 1473, 1477, 1479, 1485. Qui si
rum Cyriel Jouimis, cujus prologus relertur in eodcin supersles diiilius in vivis fuisset, alias quoque pon-
Itinerario llalico, pag. 83, exstal(|iie cuin lexlu " tilicis ejiisdein epislolas uiiaque lingna Graeca ac
Passionis in' velerrimo codice bibliotbecae sancli Liiina posteris rebquisset. Mortuo aiilem illo sub
Petri apud Carnulas, ordinis divi Benedicli. Nonien Joanriis Vltl ponlilicalu, Zacliarias illi in bibliotbe-
quidem Auaslasii, quod in vitioso alque ex silu carii scu refcreinlarii oflicio successor datus est,
corrupto ins. exeinplari erat obliieratuui, ex aniio inilii incoinperto.

NOTITIA BIBLIOGRAPHICA ALTERA.


(Apud Fabricium,Bibliolli.med. et inf. Lalinitalis,lom. I.)

AHASTASIBS, bibliolhecarius Romanus, abbas el 858 Adriani II, qui ab anno 867, et Joannis VIII, qa'
presbyler, iino presbyter curdinis, sive cardinalis ab ab auno 858 ad 882, ponlificalum gessit, el toriass»,
an. 848 elares temporibus Nicolai I, qui ab auno etiani secutorum leiuporibus. Mulia ex Graecs Laiiiio
13 IN ANASTASIUM 15
vertit < rudiore plerumqiie slylo et semibarbaro,. \ cum Historia Anastasii Ecclesiastica, Parisiis 1649
qusnquam, >ul Combefisius in Bibliotheca Concio- fol. inlerVenetis Scriplores Hisloriae Byzantinac, quos no-
naloria rccte judicat, < nec ipso inulili, plerisque vissime typis recusos constnt. Anionii Da-
in mediis illius acviauctoribus Graecis nobis fuluris dini Alleserraenotae et observaliones excusae sepa-
perobscuris, nisi lucem ille scienlia quam sermone ralim, Parisiis 16804. Post Busoeumet Fabrnlluin,
perilior, vel ita nobis reddens affudisset. > Habemus splendidam hujus l.ibri Ponlificalis editionem auspi-
vero ex Anastasii versione : l. ChronologiamNice- cijs Clementis XI papae curare coeperunt doctissimi
phori Conslantinopolitdni, qui an. 828 dicm obiil, viri Franciscus Bianchinus et Joannes Vignolius
eique siihjunclam slichometriam librorum saerorum. nolis el observalionibus ilhtstraiam (6), Romae1718,
2. Historiam Ecclesiaslicam, quae inter Scriptores 1724, 1728fol. neque terlio hoc lomo opusabsolvi-
Historiae Byzanlinaj prodiit, ex eodem Nicephoro, tur, qui in Gregorio Magnojam desinil. Posl nbso-
Georgio Syncello et Theophane confessore circa lulam a Fabricio Bibliothecam hane Lalinam prodiit
nnnum 872 conlractam. 3. Acla synodisextmConslan- qiiartum volumen Romanae editionis. IIiijus tria
linopoli in Trullo habilx anno 680. i. Acla synodi priora a Fabricio indicaia sunt. Praccedunt prole-
septimr, sive synodi NicaenaeII an.787. 5. Acta stj- gomena nonnulla, in quibus continentur Josephi
tiodi octavm Constanlinopolitani an. 869, cui ipse Blanchini Veronensis congrcgalionis Oralorii de
interfuit. 6. Cottectanea ad conlroversiam et histo- Urbe presbyteri disserlationes epislolares septem ;
riam Monolhelilarum spectanlin, aSirmondo edila, luni opusciilum de Vitis Romanorum ponlificum a
atque Combeiisio, ct obvin etiam tom. XII Biblio- B. Petro aposlolo usqne ad S. Paulum primum ex
thecae Palriun Lugdunens. De quibus singulis dixi r>Veronensi codice. Itein aliud opuscuhim contincns
toino IX Bibliotheeac Groecae, pag. 337 seqq., de rodicem Sacraiuentorum veius RomanaeEcclesiaea
Chronologia etiam iom. VI, pag. 155. Passio il)00'J S. Leonc papa coufectum, de quo dicemus, ciiin
marlyrum sub Adriano et zVnloniuoPio cxslal in de S. Leone agendum erit. Opiisculuin III exhibet
Actis Snnclorum 22 Junii, lom. IV, pag. 182. V.ta Gelasii I decretum e Florenlino codice desnmplum
Joannis Eleemosynariipalriarchae Alex. apud Ros- . cmn aliis duobus collatum IV. Fragmenlum Calalogi
vreidum lib. i de Vilis Patrum, et in iisdem Sanclo- Pontificalis in Vigilio desinens, quod inlegrius recu-
rum Aclis23 Januarii. Passio S. Demelrii marlyris diliir, quam legeretur in lom. III ejusdera editiouis
apud Joanneui Mabilloniumlom. I Analect., pag. 65, Anaslasianae. Opusculum V dat Fragmenliim Inve-
et edilionis novae pag. 172. Eiicomium S. Bartho- clivae in Romain pro Formoso. Opusciiluni VI fcrt
lomaei aposloli ex Graxo Theodori Sluditae, in Da- appeiulicein seu variantes ad Mariyrolugiuin Bedae
cherii Spicilegio, lom. 111,et editionis novaetomo II, ediluin in principio loini II Actorum Sa. Bollandi
pag. 123, alque in Coinhetisii Bihliolheca Con- collatum cum codice Veronensi soeculo circiter x.
cionatoria lomo VII. Epislola ad Carolum Cal- VII Opusculum exhibel Psalterium cum Canticis
vum praelixa Scholiis S. Maximi el Joannis Scyiho- juxta Vulgatam aniiquam, et Italam versionem cuin
politani in DionysiumAreopag. ab Anaslasio versis, vnrianlibus, et collalioiie inslilula cum aliis vetuslis-
edita ab Usserio in Epislolis Hibernicis, png. 45. simis Psalteriis. Excipit haec omnia Cajelani Ceiini
Epistola ad eunidem Carolum praemissa Vitw Dio- presbyleri Pistoriensis Chronologia Caesareaponli-
nysii scripUea Mcthodio, apud Snrium ad 8 Oclo- licin lomi IV ab an. Christi 590 usqiie ad 768.
bris, et Pelriim Franciscum Chifleliura de uno ' Toluni vero luculenter recensilum exslal novo
C
Dionysio, aliosque. De vila illa ab Anastasio vcrsa ejusdem Vignolii (c), Romae 1724, forina quarta
vide Mabillonium tom. I Analect., pag. 59 seq., et niajore, atque sub i.ieni fere (empiis claris-inii Mu-
novaeeditionis pag. 212, ubi llincmari de eadem ad ratorii sludio in tomo lertio Rerum Ilalicarum, Me-
Carolum imperatorem liltcras exhibel. Ueni Mabil- diolani 1725 fol., addita (d) etiam aliorum aucloriim
lonius tomo I Musei llalici pag. 80 seq. vulgavit velerum continualione de Vilis Pontilicuin a Leoue
Anaslnsii prologos in versas a se Passionem 1480 IX ad Joannem XXII.
martyrum in Palacslina sub Chosroe (de quibus Acla Chronicon breve Cassinense in anno Cbrisli 857
Sanctorum 22 Junii, tom. IV, png. 188), Miracula desinens, quod Anastasio tribuilur, edidil laudalus
S. Basilii Cmsareensis, Passionem SS. Cypri et Muratorius tomo secundo magnae illius alque llalis
Joannis, et Vitum S. Donali episcopi apud Euricon lionoii semper futurae Colleclionis lom 11, p. 249,
in Syria. Tribuitur illi eliam versio Risloriw de Jo- sed Anastasium auclorein esse vix ac ne vix quidem
saphat et Barlaam inler Joannis Damasceni Opera, siiii persuadet.
Epislolw S'Cyrilli Alex. ad Gennadium, Vilae Pelri Epislolaad Adonem archiepiscopum Viennensem,
Alexandrini, Passionis S. Agathii sociorumque ejus : alque allera de obitu Nicolai 1 papm elelectione papw
el narralionis Miracuti Berylensis, de imagine Chri- Adriani II el tertia ad HincmarHmleguiilur in lomis
sli a Judaeistransfixa an. 765. Concilior. Regia XXXUl, Labbei Vlll, Harduini V,
Praeterea ipse scripsisse tradilur Anastasius Vitas el Vencia Coleti X.
Ponlificum («) a Petro iisque ad Nicolaum 1, quas Martini I, pap;e Epistolus XIV, XV, XVI, XVH
cum GuileJmo Bibliothecario de Vita Adriani II et et XVIIIversas ab Anastasio exhibel et proefationem
Stephnni VI sub Anaslasii nomine primus ex Marci p ejus ad Marlinuin Narniensem episcopum inemoral
Velseri Bibliotheca vulgavit Joannes Busaeus, Mo- Biuius tom. II Coucilior. edil. 1618, atque inde
gunliae 1602 4. Deinde Carolus Annibal Fabrotlus aiii
_ (a) Neuliquam omniiim,sed paucoriimqiiorumdanr. (c) AclaEruditorum an. 1727,pag. 52.Journal des
fortasse a Gregorio IV ad Nicofaum I, quibus vicinus Savanls an. 1726. Jun. pag. 2,'«. Munioiresde Tre-
vixil niictorem posse esse Anaslasium, IIOMsiue voux an. Ii27, pag. 89.
causa moiienl enulili. Vide prae caeteris Friderici (d) Vide conspeciuin meum thesauri Lilterarii
Spanhenii Opera lom. II, p. 649 scq. et quaecollegii Itaiiaepag. 27 seq. el Acla Erudilormn aniio 1724,
Oudinus tom. II, p. 258 scqq. pag. 577 seq. ubi eiinin de Peiri Boerii episcopi
(b) Giomalede'Letleratid' Ilalia loin. XXXI, pag. circa an. C. 1580. Urbevelani notisf in Anasta-
441 seq. Acln Erudiloriim an. 1719, pag. 425. Anuo sium MSS.
-1725,pag. 153. Anno 1651, pag. 349.
17 ELOGIA. I»

ELOGIA PRO ANASTASIO.

Guilielinus S. R. E. bibliothecarius in Vita Adria- A B. Platina de Vitis Pomificum, in JOANNE IX.


ni- II (a). Carolus imperator Norinannorum rcgem in gra-
Legnli S. R. E. textum synodi (nempe octavmge- tiam recipiens, e baptismatis fonte levavil, ut scribit
neralh Constantinopottcelebralw), verenles ne quid Anaslasius, qui tum in prelio erat RomanacEcclesias
falsum GraecaIevitas in eam congesseril, Anastasio bibliolhecarius, vir sane utraque lingua doclus, ut
snnctae sedis aposlolicae bibliothecario (qui ttinc e Graecoin Lalinum et seplimam universalem syn-
temporis pro causn Ludovici serenissimi noslri Ait- odum, et Hierarchinm Dionysii Areopagitae,el Vitas
gnsti cum Suppone archiministro post eos Conslan- mullorum Caroli grntia in Lalinum elcganler ef
tinopolim, divina, ut credilur, dispensalione 'ailve- docte transtulerit
nernl) subtililer inqiiirendnm, anlequam snbscri- Onuphrius Panvinius in Plalinam, annotal in Nico-
bant, coniinittunt. A quo quia in utrisque linguis laum I
eloquenlissimus existebat, sludiosissime perscruta- Anaslasius monachus, el S. R. E. bibliolhecariu»
tatus, omne quod ad Iaudem serenissimi noslri usque ad Nicolaum I Romanorum pontificum Vitas,
Caesaris, sanciissimus dominus Adrianus pontifex quaeadhuc apud me sunt, scripsit, sub quo et ejus
in epistoln sui decessoris Arsenio episcopo immi- successoribus Adriano II el Joanne VUIin Urbe flo-
nenle ndjecerat, reseratum inveniunt. ruit. Qusesequunlur concinnavilGuilielinus quidam,
Joanues Trithemius, de Scripioribus ecclesiaslicis. alter bibliolhecarius, qucc in libro sub Damasi no-
Anaslasiiis apostolicae bibliothecae cuslos et in- mine circumferlur, exstant.
staurator sagacissimus, in divinis Scripturis erudi- Sigebertus Gemitacensis, de iltuslrwus EcclesimScri-
lus, et in saecularibuslilterisnobiriter doclus, Graeco ploribus, cap. 104.
el Latino mullum peritus eloquio, ferlur nonnulla Anaslasius, jubente Nicolaopapa, transtulit in La-
composmsseopuscula, sed ad manus nostras nihil tinuni Vitam Joannis Eleemosynarii, scriptam Grjece
coruin pervenil. Translulil auiem mulla Graecorum a Leontio episcopo.
volumina in Lalinum, nam jubente Nicolao papa I
translulit Vitam Joannis Eleemosyuarii : lib. 1. Cwsar Baronius Annalium EcctesiasticorumtomoIX.
Unam S. Dionysii Hierarchiain : lib. i. Synodum Anastasius bibliothecarius, etsi rudi stylo, fidelis-
vu universalem: lib. i. Vilas multorum SS. Palrum: sime tamen rerum geslarum historiam enarravit,
lib. i, et alia plura. Scripsit et Hisloriam Ecclesia- imo in reruin sui lemporis narralione nullum flde-
slicam usque ad sna tempora, rogante Carolo II, liorem et meliorem scriplorem habemus, apud queia
cui imprimis charus erat. Claruit sub Ludovico im- mngis cum siinplicilale verilas quam cutu fuco inen-
peratore secundo, anno Doraini860. dacia yaluerunt.
(a) Exstat in hoc opere.
\ri i MIUOIIM PONTMCII
A R. PETRO APOSTOLOAD NICOLAUMl PERDUCTJE

CURA

ANASTASII

S. R. E. BIBLIOTHECARH,
ADJECTIS VITIS

ADRIANI II ET STEPHANI VI
UCTORE

GUILLELMO BIBLIOTHECARIO
EDITJE PRIMUM
Uaguntice typis AWini anno MDCIl, ex Bibliotheca Marci VELSERI Augustanw R. P. ff
Viri; deinde Parisiis a Carolo Annibale FABROTTOJ. C. Ttjpis Regiis MDCXLVll.— Cum
variis lectionibus exceptis tum ex codd. nrss. bibliothecw Vaticancr. tum ex Conciliorum to-
inis CRABREIet RINII, tum ex Annalibus Ecclcsiasticis cardinalis BARONII, necnon ex aliis
codd. mss. Germanice et Gattice, prcesertim Freherianis Jl Regio, Mazarino, et Thua-
nis II.
NUNC TERTIUM PRODEVNT
Cum Auctario variantium lectionum jampridem descriptarum ex vetuslissimis exemplari- '
bus, et cnlaTogis mss. Vaticauis II, Florentinis II, Cassinensi, Regio, Farnesiano, bi-
. bliothecffl Caesarere Vindobonensis, reginae Sueciffi, et Colbertinse per Lucam HOLSTENIUM
et Emmanuelem A SCHELESTRATE bibliolhecae Vaticanae praefectos; — Additis etiam plu-
ribus coJlectis ex veteri cod. ms. Cavensi a Francisco PENIA S. Rotaa Roraanas auditore,
antea non editis.
Senata ubique divisioneseciionum BenedictiMiu.ixi, ChristinmSueciat veginwbibliolhecarii,quibus sinqillatitn
subduntur Lectiones omnes supra recensilai.
CUM PRJEFATIONE ET INDICE LOCUPLETIORI,
OPERA ET STUDIO

FRANCISCI BLANCHINl VERONENSIS


1NSA.CELLO AP0STOLICO SUBDIACONI,
Et ejusdem sanctissimidomini nostri ab Iwnore sacri cubiculi.

EPISTOLA DEDICATORIA.

Sanclissimo domiuo nostro CLEMENTIXI, pontifici maximo, Joannes Maria SALVIONI lypographus Va-
ticanus.
Cum arlium bonarum praesidio, cl incremcnlo datum, BEATISSIUE PATER,le agnoscant facultates uliles,
ac necessariae in republica opiime consliliita ; typographica non poslrema luo se munere ac largitate resti-
tulam senlit; qutn etiam de tuo judicio glorialur: quod hanc veluti adminislram unirersarum impense fo-
veas, earumque in primis, quae in religionis ofiiciisprocurandis benelicia sua rcferunl ad aeternilatem. Quos
itaque labores in cadem excoleniia, lenucs quidem, sed non poenitendos, tuis auspiciis, hacicnus impendi,
experior a clementia tua ila benigne susceplos, el a munificenlia ttia ita largiter ornalos ad ine rediisse ,
nt iu domicilio RomanaeUniversitalis, quanrSapientiam vocaul, ofiicina amplissima inslrucla, in eo !cm
51 AD ANASTASIlM 1'ROLEGOMENAEl)IT. ROM.-VATIC.— EPIST. DEDICATORIA. 22t
Archigymnasiolypograpbus, mox etiam Vaiicanus, te danle, siui reiiiiiitialus. Hcc nominis amplitudo me
sollicilum reddit, ul qui par graliae refercndae11011 sim niuiiilico erga ine priicipi, exspectalioni s uictissimi
Pati-is sallem "promodulo respondere connitar. Qua igilur ralione id conlcndaui hae e.litione Operis Ana-
stasii, id libi, PATERREATISSIME, laboris, et consilii mei non tanlum dnniiuo indulgentissimo, verum etiam
judici ac palrono clemenlissimo, cxponendum huiniliter duxi : luoque sub auspicio caeteris aperiendmn,
nt sciant quicunque opella nostra impOslerum usiiri sunt, quibus pracserlim operibus prela oDicinaenostrae
exerceri cupiam, ex quo Valicani lypogr.iphi miinere a sacerdole maximo suni donalus.
(a) Typographiam Vaticanam cum iustiliierel immorlalis mcmoriae ponlifex Sixtus V, professus est eo
consilio fundalam, ad sanclorum scilicel opera restituenda , calholicamque religionem loto orbe propagan-
dam. Quanto autem studio se comparaverint ad iinplendiim susceplae provinciae miinus quotquot ejus
efficinaelibrariae curam administrabanl, salis oslendiint opera egregia per eos annos edita lypis Valicanis :
iiiriiisqiie Teslainenti lectio quam emendatissima , concjlioriim generaliinn Acla ex probatissimis codicibus
descripta, sanclorum Pairum liiciibrationes ad velerum cxemplariuin fldem summopere casiigatae, Annales
Ecclesiaea Rarouio tunc inchoati, et ejusraodi libroruin genera nunqiiam intermoritiira. Nae celebres illi
edilores Vaticani Al.linain clcgantiaui ctim utililale et majeslate argumenli oinnium gravissimi conjunxe-
runt. Posl uberem igitur messem undique conquisitam, et adeo feliciler illatam in Ecclesiae horreum,
qua-lespicilegium supererit a me colligcndum, eo dlgnum uomine, quo placuit SANCTITATI VESTR.E conalus
meos honeslare, dum in vUam revocaret post uniim, aut allerum sacculumlypographiani Vaticanam? Animo
tainen desponderc nos minime sinit sacrorum seges, quani magniis paler fainilias paralam servat induslriie
coloni, non secus ac vineaefrucius, et mercedis provenliim vinitoribus vocatis ad horani nonam, et unde-
cimam. Nam quae provincia tibi non ferax fiilura sit, REATISSIHE PATER, si ab extrema eliam Syria, et
deserlis, ac soiitiidinibus Nitriae ac Tbebaidis colligis fructus, pluribus anle nos sacculis denegalos aut
occultaiosf Acta enim Mariyrum, ab Eusebio collecta, et tnrbine quodam aelatis barbarae ita abrepla ac
dispersa, ul post annos non integros trecentos frustra qiiaererentur in scriniis Ecclesiae, nuper ex Oriente
aitulisli cum aliis pracclaris coilicibus diicemis , luo jtissu ac inunilicenlia coinparalis ad inslriiendani
novis copiis bibliothecam Vaticanam. Quanta ampliludo regionis nostris laboribus cxcolendaehoc uno in
prospeclu anle oculos aperilur! Cum ilaque malcria editionum defulura minime sit sub optimo principe,
sacris lilteris impense addicto, praeslabit, ut ego arbilror, specimen ejus diligentiae exhibere, quam lua-
Vaticana lypographia polliceri pote-lculioribus graviorum disciplinaruiu, tum iu delectu operum edendo-
rum, luin iu castigationc alque elegantia cditionis
Tria haec spondere cum ausim , etiam praestare conatus sum in his excudendis Romanorum Pontificum;
Vilis, quaeAnaslasii nomine donari solenl. Delectus in priniis ulilis reputari profeclo debet, qui gcsta prae-
cipua coinplectilur decessorum luorum in Pelri calhedra, successioneinque non inlerruptam : universa h;ec
genuinis notis descripla ex diptychis el heortologiis nascentis Ecclesix. Non alia riidiiiienla maxiuii operis
Annalium Raronio fuisse falelur iuclytiis scriptor (b) in epistola nuncupaloria ad Sixlum pontificem, quani-
Vilas sancloruni et exempla Patrum : unde adversaria colligens ad iisum faniiliariuiii coiicioinim, pro con-
sueludiiie Oralorii sui quolidie habendarum, ex parvo seinine ingentem arborem exortam vidil. At Vittu
maximorum ponlificum hac etiam brevilale enuntialae, qua polissimuni verilas gaudel, quanto reruiti
pondere el moineiito polleant, satis, spero, indicabilur in praefatione ad Lectorem. Casligatio accurala
(quod erat alterum a me pollicitum et prafislaiidum) se prodet in uiiiiiscujusqiie folii conspectu priino,
Vidcbit Lector, omnium fere cullarum iialionum , quae in Europa sunt, collatis studiis hanc operis emen-
dalionem esse adornatam. Codicum praestanliorum variantcs lecliones, quas bibliolhecaeprae caeleris cele-
bres atlulerunt, Valicana, Cacsarea Vindobonensis, Regia Ludovici Magni, Regia Clnislinae, Florenlina,
Farnesiana, Rarberina, Olthoboniana, Cavensis el Colbertina, occurrent ad singulas lectiones. Ex Germa-
nia superiori Velserus, et Freherus, necnon liinius, et Surius; ex inferiori Lucas Ilolsteuius, et Emmanuel
a Schelestrale; ex Gallis Labbeus, et Fabrollus; ex Hispanis Penia; ex llalis Baronius (ul unus sit inslar
omnium) symbolam suam contulerunt. Hoc agmen scriptorum primi suhsellii vadem adhibeo deleclus operis
a me suscepli, et castigalionis promissae : quod etiam pertinet ad dignitatem Ecclesiae omnium malris,
libenter approbaturae, in tol nationum filiis devotam sibi pietatem feliciler occupatam in describendis lide-
litergestis ponlificum maximorum. Tertium illud, quod pollicebar duclus auspiciojussionrs, et benelicentiae
luae, PATEHBEATISSIME, est eleganlia editionis : qtiam usus docuit conferre pluriinum ad operis perenni-
latem. Hanc vero consectalus sum impeiisis non mediocribus, consilio praestantiuin virorum, el compara-
lione edilionuin, quae pcrilonim consensu habenlur maxime nobiles. Felicem me repulabo, si pro votis
id obtiuuero, ut SANCTITAS VESTRA persuasiim habcal, lypographi sui fidem, obedieiiliam, ac diligenliani
(ai Ex K. P. Ronanni iu cxpl. iiumnii postr. Sixli V.
(b) Baron. loin. I. Aimal. in cpistola Dcdic. ad Sixluni V
23 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. U
ita semper paratam fore; ul is apostolicis pedibus saepe accidens, el per salulis nostrse signuni ponlilkia
manti productum a Deo vircs impetrans, a quo omnis sufficientia noslra est, ex hoc qualicunque speci-
mine, veneratione maxima tibi oblato, ad conslilulam sibi Vaticani impressoris metam nunquam non pro-
gredi videalur.

CLEMENS PAPA XI
AD FLTURAMREI MEMORIAM.

Cum, sicul nobis abunde perspeclum est, dilectus filius Joannes Maria Salvioni, ubi primnm
lypographiam snam in aedibus gymnasii Sapientiacnuncupati almaeurbis nostrac ei ad id jussu noslro assi-
gnalis, nostraque impensa ampliatis, magnifice aperuit; impensius autem et alacrius, postquam nos illum
per speciale chirographum die 28 Augusti anni proxime praeteriti manu noslra signalum lypographiae
Vaticanaead aedes praediclas a nobis translaiaepraeposuimus,et typographum Valicanumcam honoribus,
privilegiis, praerogativis et facullatibus consuetis, congruo ei insuper constituto stipendio, deputavimus;
in eam curam, nullis parcendo sumptibus, indesinenter incubuerit, ut libri nitidissimis characterihus
impressi, summaque diligentia ,ac fide recognili et emendati, ab eadem sua typographia in publicum
cderenlur: nec sane laudabili proposito frustralus sit, cum quamplura, quae ille haclenus vnlgavil, volu-
mina, praesertim sacrorum ecclesiaslicommqiie scriptorum iia exculta, ornata alque corrccla in Iuccm pro-
dierint, ul a litteratis viris, iisque omnibus, apud quos bonaearles in pretio sunt, communi plausu excepla
fuerint. Novissimc vero, sicut idem Joannes Maria nobis nuper exponi fecit, ipse celebrem librum, cui
litulus: Anastasii Bibliolhecariide Vilis RomanorumPonlificum, a B. Petro apostoload Nicolaum I, adjeetit
Vitis Adriani II el Stephani VI, AucloreGuillelmo Bibliothecario, suis typis ad publicam omnium ac pne-
scrtim ecclesiaslicaehistoriae studiosorum uiiliialem mandare decreverit; sed lamen verealur ne, poslquam
editus fuerit, alii, qui exalieno labore lucrumquacriinl,librumlnrjusmodi inipsius JoannisMariaepraejiidiciuni
lerum imprimi curent. Nos ejusdem Joannis Mariae indemnilali, ne ex impressione hujusmodi aliquod
dispendium palialur, providere, illumque specialibus favoribus et gratiis prosequi volentes, el a quibusvis
excommunicalionis, suspensionis et interdicti, aliisque ecclesiaslicis sentenliis, censuris et poenis, a jure,
vel ab homine quavis occasione, vel causa lalis, si quibus quomodolibetinnodalus existit, ad effecturn pra>
senlium duntaxat consequenle harum serie absolvenles, et absolutum fore censentes: supplicationibus
cjus noniine nobis super hoc humililer porreclis inclinati, eidem Joanni Mariae,ut viginti annis proximis a
primaeva libri praefali impressione compulandis duranlibus, dummodo tamen ille a dilecto ftlio magistro
sacri palatii aposlolici approbalus sit, nemo lam in Urbe praefata, quam in reliquo Slalu ecclesiastico me-
diate vel immediate nobis subjcclo librum prsedictum sine speciali memorali Joannis Mariae, aul ab eo
causam habenlium licentia imprimere, aut ab alio, vel aliis impressum vendere, aut venalem habere, aut
proponere possit, aposlolica aucloritate lenore praesenlium concedimuset indulgemus. Inhibenles propler-
ea ulriusque sexus Chrisli fidelibus, prsesertim librorum impressoribus, et bibliopolis sub quingenlorum
ducalorum auride Camera, et amissionis librorum, et lyporum omniumpro una Cameraenostrae aposlolicae,
«t pro alia praefatoJoannis Mariaeac pro reliqua tertiis parlibus accusatori, el judici exsequenti irremis-
sibililer applicandis, el eoipso absque ulla declaralione incurrendis poenis,ne dictis viginti annisdurantibus
librum praefalum, atit aliquam ejus parlem, lam in Urbe, quam in reliquo Statu ecclesiastico supradictis,
sine hujusmodi licentia imprimerc, aut ab aliis impressum, aut impressam vendere, seu venalem habcre
quoquomodo audeant, seu praesumant. Mandanles propterea dileclis filiis noslris, et aposlolicae sedis
de latere legalis, seu eorum vice-Iegatis, aut praesidcntibus,gubernaloribus, praetoribus, et aliis jusliliae
minislris provinciarum, civitalum, lerrarum, et locorum Slalus nostri ecclesiastici praefali, qualenus prae-
dicto Joanni Maria;, seu ab eo causam habenlibus praedictisinpraemissis efficacis defensionis praesidioassis-
lente; quandociinque ab codem Joanne Maria fuerint requisili, pcenas praedictas contra quoscunquc
inobedientes Irremissibiliter exsequanlur. Non obslanibus constilutionibus, et ordinalionibus aposlolicis, ac
quibusvis stalutis, ct consiieludinibus, etiam juramenlo, confirmatione aposlolica, vel quavis firmitale alia
roboratls, privilegiis quoque, indultis, et lilleri? apostolicis in contrarium praemissorumquomodolibet con-
cessis, confirmatis, el innovatis, caeterisque conlrariis quibuscunque. Volumus aulem ut praesentium
iranssumplis el jam in ipso Libro impressis, manu alicujus notarii publici subscriplis, et sigillo personaein
ccclesiaslica dignilale conslitutac muniiis cadem prorsus fidcsubique adtiibeatur, quoe ipsis praesentibus
«dhiberetur, si forenl exhibitac, vel ostensae.Datum Romaeapud S. Mariam Majorem sub annulo piscatoris
(tie piinia Junii 1718, pontificatus noslri anno 18.
F. cardinalis OLIVERIIJ.
2* SERIES SS. PP. DE QUIBUS ANAST. i(i

CATALOGCS ET SERIES PONTIFIOl ROMANORUM


DE QUIBLS

IN HOC OPERE ANASTASII AGITUR.

I. Sanclus Petrus. SECT.JI A LIX. S. Agapelus. 94


II. S. Linus. 2 LX. S. Silverius. 97
1«I. S. Cletus. 5 LXI. Vigilius. 102
IV. S. Clemens. 4 LXII. Pelagius. 109
V. S. Anacletus. 5 LXIII. Joanneslll. 110
VI. S. Evarislus. 6 LXIV. Benedictus. 111
VII. S. Alexander. 7 LXV. Pelagiusll. 112
VIII. S. Sixlus. s LXVI. S. Gregorius. 115
IX. S. Telesphorus. 9 LXVII. Sabinianus. 114
X. . S. Hyginus. 10 LXVIII. Bonifacius III. 115
XI. S. Amcelus. \\ LXIX. S. Ronifacius IV. 116
XII. S. Pius. 12 LXX. S. Deusdedil. 117
XIII. S. Soter. 13 LXXI. Bonifacius V. 118
XIV. S. Eleutherius. u LXXII. Honorius. 119
XV. S. Viclor. 15 LXXIII. Severinus. 121
XVI. S. Zephyrinus. 16 LXXIV. Joannes IV. 124
XVII. S. Calixtus. 17 LXXV. Theodorus. 125
XVIII. S. Urbanus. 18 LXXVI. S. Marlinus. 130
XIX. S. Anlerus. 19 LXXVII. S. Eugenius. 134
XX. S. Ponlianus. 20 n LXXVIR. S. Vitalianus. 135
XXI. S. Fabianus. 21 ' LXXIX. Adeodalus. 157
XXII. S. Cornelius. 22 LXXX. Donus. 139
XlXlll. S. Lucius. 23 LXXXI. S. Agatho. 140
XMV. S. Stephanus. 24 LXXXII. S. Leo II. 147
XXV. S. Sixtus II. 25 LXXXIII. Renedictus II. 151
XXVI. S. Dionysius. 26 LXXXIV. JoannesV. 154
XXVII. S. Felix. 27 LXXXV. Conon. 156
XXVIII. S. Eutychianus. 28 LXXXVI. Sergius. 158
XXIX. S. Caius. 29 LXXXVll. Joannes VI. 165
XXX. S. Marcellinus. 50 LXXXVIII. Joannes VU. 167
XXXI. S. Marcellus. 51 LXXXIX. Sisinnius. 169
XXXII. S. Eusebius. 52 XC. Constantinus. 170
XXXIII. S. Melchiades. 55 XCI. S. Gregorius II. 177
XXXIV. S. Silvester. 54 XCII. S. Gregorius III. 10«
XXXV. S. Marcus. 49 XCIII. S. Zacbarias. 206
XXXVI. S. Julius. 50 XCIV. Stephanus II. triduo vixit in Ponl. 227
XXXVH. S. Liberius. 51 XCV. StephanusUI. 227
XXXVIII. S. Felixll. 55 XCVI. S. Paulus. 257
XXXIX. S. Damasus. 54 „ XCVII. Stephanus IV. 2G2
XL. S. Siricius. L
55 XCVIII. S. Hadrianus. 290
XLI. S. Anastasius. - 56 XCIX. S. Leo 111. 358
XLIl. S. Innocenlius. 57 C. Stephanus V. 426
XLIII. S. Zosimus. 59 CI. S. Paschalis. 430
XLIV. S. Ronifacius. 60 CII. Eugenius 11. 452
XLV. S. Coelestinus. 62 CIII. Valentinus. 453
XLVI. S. Sixlus III. 63 CIV. S. Gregorius IV. 457
XLVII. S. Leo. 66 CV. Sergius II. 479
XLVIII. S. Hilarus. 68 CVL S. Leo IV. 494
XLIX S. Simplicius. 72 CVIL Benedictus 1U. 556
L. S.Felix III. 73 CVIII. S. Nicolaus 1. 577
Ll. S. Gelasius. 74 CIX. Hadrianus II. 613
Lll. S. Anastasius II. 75 Vitaedesiderantur
LIII. S. Symmachus. 76 CX. Joannis VIII.
LIV. S. Hormisda. 82 CXI. 1 Marini.
LV. S. Joannes. S7 CXII. Hadriani III.
LVl. S.FelixIV. 90 CXIII. Stephani VI. 641
LVII. S. Bonifacius II. 91 Vila superest
LVHI. S. Joannes II. 93

IIDEM PONTIFICES JUXTA ORDINEM ALPHABETI.

Adeodatii». 137 Agatho. 140 Anaclelus. 8


94 Alexaiuler. 7 Anastasitis. 3«
Agapettis.
27. AD ANASTASIUMPROLEGOMEJSAEDIT. ROM.-VATIC. 28
Aniceius. II Gregorius III. lr0 Pius. 12
Anlerus. 19 Gregorius IV. "457 Pontianus. H)
Benedictusl. 111 Iladiianus 1. 2!H) Sabiniauiis. 111
Benedictus II. 151 Hadrianus II. 013 Sergius 1. \n$
Beiiedicliis III. "E>56Hilarus. S8 Sergitis II. 479
Bonifacius I. 60 Honorius. 1IU Scverinus. 121
Ronifacius II. 91 Ilnrmisda. 82 Silverius. 97
Bonifacius III. 115 llygimis. 10 Silvester. 51
rJonifacius IV. 116 Iniiocenliiis. 57 Simplicius. 7-2
Ccelesiinus. 62 Joannesl. 87 Siricius. Ui
Caius. 29 Jnaniies II. 93 Sisiniiius. 16'.)
Calljxlus. 17 Joannes III. 12i Sixlus 1. 8
Clcmens. 4 Joanncs IV. 110 Sixlus II. 25
Cletus. 3 Joaiines V. - 154 Sixlus 111. 03
Conon. 156 Joannes VI. 165 Soter. 15
Constantiiuis. 170 JoannesVU. 167 Stephanus I. 24
Cornelius. 22 Julins. K0 Stephanus 11. . 227
Damasus. 54 Lco I. 66 Memoraiur, sed non describi-
Deusdedil. 117 Leo II. 147 lur ejus Viia, quia deccssit
Dionysius. 26 Leo III. 358 die lertia post electionem.
Donus. 139 LcolV. 494 Slcpliaiius.HI. 227
Kleutherius. 14 Liberius. 51 Slcphanus IV. 262
Evaristus. 6 Liuus. 2 Siephanus V. 426
Eugenius I. 134 Lucius. 23 Siephantis VI 641
Eugenius II. 452 Maicelliiws. 50 Syiumachus. 70
Eusebius. 52 Marcellus. . 51 Telcsphorns. 9
Eiiiychianus. £8 Marcns. 49 Tbeodorus. 125
Fabianus. 21 Marliuus. 130 Urhanus. . 18
Felix 1. 27 Melcbiades. 33 VaiYniiiius. 455
Felix II. 53 Nicolaus. 577 Yicior. 15
Felix III. 73 Paschalis. 430 Vigilius. 102
Felix IV. 90 Paulus. 257 Vitaliaiius, 155
Gelasius. 74 PelagiuS I. 109 Zachurias. 206
Gregorius 1. 113 Pelagius 11. 112 '/.ephyrinus. 16
Grcgorius II. 177 Petrus. 1 Zosinuis. 59

IN YITAS PONTIFICM ROMANORII

PRiEFATIO

AUCTOBE FRANCISCO BLANCHINO VEBONENSI


Basilicw Liberianw canouico et subdiacono sacelli ponlificii.

SVNOPSIS PRiEFATIOMS.
1. Ulilitasinquireiidide aiictorihnsVitanim poiiiifiruin eUitaiMiusa:late circa anniimClnisli750, ex liujusYj|a
Bouianoruiii,quascomplectiturliic litier diclus POKTIFICA- Hieonipleiain vemsliscodicibusins. ilil desineniihus.
LIS: eorumquede auciornmalal», slylo, praeslantia,illu- 7. Scbelpslraliusconlirmalsenl»nii»niHols'cnii ex lo-
slrata per erudilos pra?sulesHolstenium,Cianipiiium,et stinioniis libii iii\ila LeonisII el in VilaCononis: ipias
Scheleslratiumin OperibusHoniifiedius. indieaiitesuumdH.ni ancloremseripMsseauie annum750.
2. Labores Holsleniiconmiendanlplurimumoperis rii- 8. I'rini33liuic collprlioni Vitarum nsque ad Urejjo-
gnllatemin prieclaraDissertalioneSihelesiralii : qusere- riuin III aciesscriiutappendic.i-s duse,a diversisscriplori-
censel exemplariaIialicaruiubibliothecarumpiaecipua.pb bus adjocla?.Prima coriiplecliturViiasZachariaeel Ste-
ulrnque praesuleconsulla phani III, posteriorreliqii.-istis | ead Adrianumsecuiniiim:
3. Ilius Dissertationisintegra ediiioreservalur tomo qnas inler Anaslasiusitil.bolhec.iriusunicauiscripsit Ni-
seeundo,complexuronolas variorumad liuuclibrum pou- colaip.ipa-oriiui el Guilleliiius,Atiasiasiisuccessor,duas
lilicalem. poslrenias.
i. inlerea meriilatapotinrantrmsque praesulis(Holsle- fl. llic I.iber Poutilicalis,licet contexlnsab auclorilHis
nii, et Sclieleslratii)mde seliyuntur, perlineiili.iad criti- octavi el iicinisaeculi,desuinplusesi magua sui parle cx
cen istius libri, aiigeudanovisobservaiionilmsin liacprjp- duoltus Calulogisponlilicuiurtomanorum,quoruni prior
fatione; ubi agendumprouonilur,denominelibri, cjusque conscriplusfint quarlo (.liristi sa>culosub Lilieriopapa,
wlale. auclorious,origine, el incremmiis,r.ecnonde iliius aller sub l''eliee p.ipa IV, aHateJustiniani.Sed p iori ra-
histofiwfide, ac documentis. talogo «cnuino adjecit imposioraliquis seqmoris at.cis
5. Nomuiavetustiora liujus librisunt: LiBR.nPONTIFICV- comineiililiasepistola-iduas, Hieronymi .d Uamasuni,et
LIS, S LlBEH
CIt (.ESTOMJM PONTIFICALIUM, SCUV IT.E PoNTIFI- Daiuasi ad Hierouymum: quaj iu errorem traxeiuul in-
CUMROMAHORUM. Li<el uovissiine appcllatus a Velsrro caute a[>pellanli's iiunr.librumnomineDamasi.
flieril LlUEU ANASTASII lilBLIOTHECAIUlDEVlTISPONTIFK U.M lil. Ilis dclibatis ex DisserlalioneSclielisti-atii,et ex
BOEINORU.M, atiajncn pars ma\iuia ejusdemsseouloiniegro medietalisHolslenii,proponiturin hae Pra;auone agrn-
snle Aiiaslasiumcons>:riptaluil. Lnumeranlurexernpluria dum de oi-ijiiiie,auctoriiateac fidehislori* iu Insi-e \ ilis
litiri, Ana-lasii;p|ale anliqui.ra. expres^aB,ejusquedocumeulis,seu prolialioiiilius.
6. Ab Holstemnprobalurpars primalibri rorppliclens lt.Oiigo prima debetur dnoiius inriiiaiis,
Vitas summorunipoulilicuina S. 1'etro a I GreyoriumIII, primoscilicetsub LiOcrio,et altcrisubCalaloKi^ KCIIK'.IV. Au lor
29 PRJEFATIO. 50
«ecun'iCalalog'sexloS.TCIIIO transcripsitveba priorit jaiu (lo^iim"nt.i marmoreistahtilisfnscnlptafuernnl.a succcssn-
rontexli qnarlo ssiculo; e.t ex aliis docnmeulisaddidil i ilius Pulri in sode aposolfcaRomana,ut roiiqirolia'ile"-
plura in Lib rianaesualis Catalogo,ulpote hreviori, non nuin-Piii<cripliuiii-sS. Dainasipapse,ef alioruiuadlmcsn-
expre»sa.Scriptorvero priinsepa.tis Lihri Ponlilicalisr e- pTsliles.
luiil oitaio sseculoinViiasPoniificumverliasecnndiCala- 25. lix ulroque numeroinscriplionnmlemporepersp-
lo^i, cl pura similileradjVcilaliuiidepercepta. cutionis,et in pa.-elu-clesi;cconle.Misuiil inilirnlidi-posi-
12. Addiiionesl.din Ponlilicalissupra Catalogum se- liOiiiinepisioporiim,el iiiarlyruin,ad usumEcclesiaeHo-
rundumplprumquesunt exposiiiones,ac velulinolaeube- inansequarloChrislisseculo: quoruinaliquotediditHuche-
nores, ciariusexponeulesea qnsecoulracliuset obscurius rius una cuin prioriCatalogoponlificumHomanoruinsub
in secundi)Calal.igoindicabantur. Liberio.
13. De auctoriiatereriim iu utroqneCatalogopnunl'a- 26. Mosin RomanaEcclesiacnslodiiussignandiepochas
larum. Et primuni agitur ric utriusque Calalogiaelale, ponlilicumper coiisulalus,et colligendiex eisdipt.vca,pt
exemplaribuset pditione. iudirulos, ac suncessionps,sipparcltransniissusad alias
li.,l'rior Catalogus,sub I.iberio ionditus, ci'ca an- provimassericsppiscopales;in flaliasubindefundalasau-
num 55t. edilusfuita Uuclieriocumaliis reliqniisopus u- cioritate summi ponlificis.Atreruulur exempla Kclesisn
loriiMicjuslem saeculiquarii, plurimo in prelio hahi'is Nolanssppiscoporumita signaiorum in amiquislapidibus,
spud eru.iitos.Descriplusfueral in vetusiis membranis, speclantiaad lelatem inter ntrumqiieCataloguminlerce-
diui speclalis a Cuspinisino. Inde traiiscripius,alque ite- ptam.(juare inultodiligentiussprvaiusest mosnoninler-
rurn collalus cum aliis exemplis,casligatiorcditus esl a ruptus istius clironologis»in EcclesiaRomana,omniurn
Schelesiralio. malre per bealumPetrum insliluta.
15. Alter Catalogussub Felice IV , sr-laleJusiiniaai 27. SummipontificesChrisliauiquarli el quinli sxvoli,
conlextus, circaaniiiimChrisli 530, vulgaius fuit a Sche- sacrasordinatinnes plerumquecelebrantesin liasilicaVa-
lestralio ex codice*criploaHateCaroliMagni,olimin rc- ticana(uli constalex sermoiiibiisLeonis Magni)jure nic-
gia UihliolbecaChrislinseSupcorumrpginsi».nuncin Vaii- rilo curaruut lot moiiumenlispuhlicei cisiscelehrare di-
cauaasservato: collalaopera StephauiBaluzii,rniriisr;».t- gnitatemmaximisacerdoiii,a ClinsloDominoperc.ppti,Pt
tis leclionesvariautescodicis Cclberlini,ejusdemaelalis communicaliII. Pelro, el successorilius,ut appouerent
CaroliHsigni. sacra vcrasreligionis, hoc prseserlimin locoVaiicanico-
16. De auctoritalererum in Calalogisexpressarum,qnse lis, quem Roma elhnica ficdaveralActissacerdotalibus
snni : in prtori quideui nomen ponlilicis,anni regiminis, profanarumsuariunn-ligionum,sivesuperslitionum.
el pariacoiisulum,quibusinivil, el quibus desiil; in se- 28. KecensenturActa marmoreacollegii Fralruoi Ar-
cunrioaulemCatsriogo sdiiiur nomen pairis, et regio Ur- valium,et cooptalioaesetbnici sacerdotii, el inilisHioiics
si
l)is, Homaiiusest, vel palria, si extraneus; et niiiupius Isiacorum, Mithrse,Sarapidis, Malris magnse,Solisquo
ordiiialioiiuin: et aliqnotdecrela seu Coustitutionesillius sacerdolum,reperta in ipsa crepidine cobisciica basili-
pontitiiisde quoagitur. cam Vaiicanam,quseoslendunl,ibifuisseab elhnicisfre-
17. Nomenpontilicisreddere cum patris nomineproba- quenlatashujusmodisiipersliliones,quihus aholendis,ut
Inr fuisseex moreaelalumquihus calalogi soribebanlur. ail Leo Magnus,feliciterdcslinaius1'elrusApostoluss>--
ItegioniSnosnen,in pouiilicibisnatione Ronianisobserva- dem veriiatisin Urbo fixit, omniumerrorumtunc tempo-
IIIIII,videtur ex insiitutioneClemenlisprimi, et indicsil ris magistrasub impp.Claudij,et Nerone, et a se reddita
Calalogumillumfuissecollectumex Actisniarlyrum,scri- disripniavcritalis.
plis per septem notarios,ab eodemS. Clemente.consiiln- 29. Ex veleriara insculptaanuoa^rseChrislianse160, el
tos in Urbe.(JuoeActaiu perspcutionibiisDeciiet Diocle- I.ugdunireperia, atque illusiraiapcr R. P. Domiuicumd«
liani luerant alisumpta,supplebarilursatis per historiam Coloniasoc. Jesu llieolo^um,percipimus,secundoChrisli
HegesippisupcrslilemsetaieEusebii, necnonex testmio- saeculoab elliuicisiisuiuinduclumIrausmiUendiex Vali-
niis Irt-naei,el aliorumsrriplis, unde Eusebiuspotuilsuc- canocolle Bo-t^hioritam-siriiei^ijfiosuii) IdeseMatrisdeo-
CessiouemponlilsciimItomanommedere, adeoquecli.m rum aUiisdemdictsein Colouias:semulantediabolo,ul ait
auctorCatalogiscribeusEusebii sseculoeamderusucc.s- Tertullianus,in idoloruniuiysteriisirrilo conatu subver-
sioneuipolailexldbero. lere noslrasacra pcr sacriiegamimitalionem.
18. Chroimlogia poulificumHomanorum,per consulalns 30.Conaliisctlinicorumirriti, non spcusac Dagonissi-
in ulroqueCaialogocousiguata,liaberietiaui poiuitquario nulacrum coram arca leslamenticonciderunt: nostriquu
etseilo sa-culo,partiuiex iuscriplionibusmartynmi,dc- Roinani prsesulessupcr rninas confraclseidololatriseeri-
positorumin coemeteriissuburlianis,partim ex actis eo- geines irucis tropsenm,et ActasacerdotiiClnistianiseui-
riiiniicmponlilicuinet marlyruiii,necessarionirmorsinii- per illustriora, ac lirmiora ostendemes,eadern signarnul
bus principes el magislralussub quibusmarlyrioaOBcie-»marinorpistabulis, ci ad pprenaeni rei ineuiorisirnlivo-
banlur. runi publice,prseserlmiin Vaticanabasilica,cliani a-iaiu
19. Acta genuina passionisS. IgnaliiprobantuetaleS. S. Gregoriilerlii, qua srilicel edehalurliicLiher ponlili-
ClempiiliseademActasiguaricousuevisseepochaiuipera- calis..Ouare salis conslat de fide,el auctorilatererum in
lo is cl consulum.Aliavero ActaItnmaiiacumrecpiiseaul ulroqueCatalogo uiide L ber Ponlilicalis
prstTeclumLrbi, et Proviucialiacummemorentprsesilem, desuinplusfuit. ineiiiorataruni,
aut prsefeclumpruviucise,(oiilinentcharacteresaslalissa-
lis delinios ad conlexeiiduinsseculisquarlo,etsexio, pii- 51. Graduslitex documonlisCalalogoruinaddociimenta
mum, et ultiuiuinCalalogum. roliiiiiseliisloriaesuper CatalogosadditsEin eodemLibro
20. Ordioalionesper secundumCatalognmmcmoratSB Ponliticali.Ostenditur,aelaiesancliGregorlilertiiinpluriina
in singuhs poiiliticihusprobaniiirhaheri dehuissein Ec- documeniasuperfuisscinreruni, qnscscd narrantur l.iliro
cle-daItomana ex priina institulionesacerdolalisliierar- Puntilicali, nonsoluin Archivis, etiamin publici»
chisEservaioexemploveteris sacerdolii,epocbamordiua- inscripionibns : qiiibus lisec ipsa historia comprotialur
t'Oniimrhemoranlisin divinislilteiis. juxla tria poliorarcrum rapitain Libroenunliala.fCavero
21. Iu Urbelanta fuiiexislimaliosacerdotiieliam pro- sunt : 1. Clironologiaet sucressio ponlificuin.2. Eorum
fani apudelhnicosut bi dibgenterexpresserintcooptatin- S3irseordinaliones.HieraicbiamEcclesise consliluentes,
nes et initialionessuasaereisel marmoreisdocnmemis,et et decreta, seu constilutiories.5 . Sacraruin sediumlund.i-
Fastis Collegiorum,per consuleset annosUrbisreleren- caha. liones, instauraliones,donariael reliqua gcsla poniili-
libus soccessiouessacerdolumeliam ininorum; el in Ka-
Irndariis,sclateAugnsti,et Claudiipubliceproposilis,ad- 32. Dum Liber Ponlificalisconscribebalursub Gre-
iiolaverintdiern ponliticalusmaxiuii per eosdempriuci- gorio III, priinumcaputpcrtiuensad chronologiamponti-
pesassnmpli. liciamprsseleradjumenladuplicisCaialogi,lirniamenlaob-
22. Mosincidenditabulis marmoreisActasacerdolalia linuii in diplychisEcctesiai-uin, in Aclisconciliorum,lli-
apud Romanosvignil a priinoChrislissecuload quarlum, sloria, et ClironicisEus-hii, el cafteroriiui Laiinaeet
ut prohaturtestimoniislapidumqusesupersunl. GrsecaeErclesisesciiptorum,•alioruuiqueOrientsdium,iu
25. (Juare episcopiliomaniPelri successoresin ponti- genuinis iiiscripiionibiisroMiieterinruui SS. marlyrum,
ficatuvere maximoper Clnisiiimii.slilulo, iieciun pritiii prseserlimHouisinis, (iiise nosira elisim selale supersuiit
Dileles,de lanto sacerdotio,ejusque hierarchix gradibus j.osl aitnosmil e ab edilione Libri Ponlificalis.
pro dignilate sentientes, secuti inorem ssicrarurnlittcra- 33. Capulalterumreferendumaddecretael ordinationes.
rim, p| usumpariter suorumfeniporum,sludueruntetiam colligipoferat ex iisdemfontilms,iumetiam ex rililiusli-
priorihusEcclesisesaeculisdiligenlercurare laliulasordi- lurnisein EcclesiaKunianaobservalis,neciionii\ episloli»
naiionumsacerdolahum.Quinetiam loinpore persecutio- ponlilicuinRoiiiaiioriun.
nuiii unliis relii|uciunt decreia msirmoiilius iinpressa(ul oi. Ilarum epislolarumaliquot fragmenta producla irv
in irani.oreasede S. Hippolyticeniimus) de Paschate,ac EusahiiHistoria.conlineutindiciadecrctorumseJis aposto-
jejunio,referendaadActa poulifir.iiiii. licscaniistitum,pra.'cedenlium casdcmepistolasab Euso-
2t. Pace Eiclesiiereddi^asub Constaatino,nmltop'urj biorclut.is.
51 AO ANASTASIUMPROLEGQMENAEDIT. ROM.-VATIC. X-2
35. Ordinallonesepiscoporiim,presbyterorum,et dia- arcMvumrelata. Uude colligitur abundass»documeuls
ronoruni, memoralte in Catalogis,el inrie riesciiptseab donationumselatem scriptorumLibri Pontiflualitam in
auctore Libii Pontificalisminflce eonflrmaulurex me- arcldvisquamiu parietibussacrarumredium.
nioriis genuinis consecralionisooclesiarum,et altsiriinn, 48. Legnntur eliam insculptsBvelustis lapidibus for
quse niarmorihusmandari crrperuot etiam prioribus Ec- muloeprecunia summispontiiicibusincisne,et prasertim a
clesisBsssculis.Profertur cnnsecraliosedissacrsemarmnri S. GregorioIII, qusesupersnntin cryptisVaticanis.
rommendalaa S. Damasop:<pa: alisi-queepochse fundalio- 49. Prseter liasilicas palriarchalesUrbis, eliam titnli
MimecelesiarnmeodemSSPCHIO signatsp,et insculptseniar- prcsb.vterorum,et diaconioe,alisequea?dessacrse,et mo-
moribttseliam in proviuriisOccidehtalibus. nasteriaservanl marmoreadocnmenlafundorumad eadeni
36. Sacri fonles a SS. Dauiaso,Sixlo. III et Hilario sacra loca perlinentiurn. Videmus exemplum in lilulo
construcli,aul ampliflcati,nernonalirestrnclurseecclesia- Pammachii,siveHS.Joannisel Pauli, in diaconiaS Marise
rum cognoscunturex corumiem ponliUcum inscriptionibus in Cosniertin, quse etiam Schola G mca dicilur, eiqne
genninis. proximain ecclesia,nuncdiruta, SanctiValentini: necnon
37. /Kiato S. GrpgoriiIII etiamArta conciliiRomani, 1n Grsecainscriplione destrurli Monaslerii S. Erasmi
rnpmoratiinhoc Libro Ponliticali,legunlurmarmoriincisa prope lilu'umS. Stephauiin monteCselio: eTin dotatioue
et asseivaiain cryptis veierishasilirseVaticanip. BepulcriannoLlirisli577 servala iu sacrarioS. Angeli iu
38. In basilica S. Pauli vla Osliensi legitur incisum Btirgo.
setateejtisdemS. Gregorii III ipsiusdiplooia,scu Breve, >:0.Communishsecpraxis, Pt consnelndourbana in ba-
otvocant, d<>nunero quoliliano iuissarumel nblalionum silicis, liiulis, diaconiis,ecclesiis etiam miooribus, ino-
ihidem constituto. (Juare compluragenuina documenla oasteriis, imo el in sepulcralibiisdonaiionibos Romsa
derretorum aposloliosesedis antistiluin ab Initio lerlii observataa sextossecuload decimum, derivataetiamfuit
sseculiad nonumuon modo lexebanlnr in mariiinreista- ad proximosUrbiepiscopaiug,ul comprobantinscriptiooes
bulis selateskriploruruLibri Pontilicalis,sed etiam nostra ecelesiaecalhedralisAnagninseac Tiburlinse.
leguniur. 51. Qnin eliamin ecclesias,et regiones Ilaliseab Urbe
39. Eademmonumentainseriplionnmbarbarostylojnci- reinoliores id moris penelras.sedocet Inscriplio, selate
samm ostendunt seutetn I.ibri Pontificalis: primumcon- S. Gregorii III incisa prope Ravenuamin celebri sede
texti paulopnst inilinmnctavi sseculi,quandobarhariesa S. Apollinarisin Classe.
Longobardisin Italiam ihvecta, et late produclaper du- 52. Pleraque hsec monimenta in Urbe et extra ITr-
cenlosannoseorumdemdominalionis,Lalinaelingusecul- bem prodncla,cum pertineanlad setatemscriptorumLi-
tnm ita foedaverat,ut etiam regii diplomatumrhagistriac bri Ponlificalis,ahundedocentstudiuinpeculiareillorum
notariiLaliiiisermonisregulasdmnesnegligereiit. lemporumin proponendispublice indicibusbonorummo-
40.ProducuuturexempladuoriimdiplomatumDesiderii tiiliuin, el iuimobiliumad ecclesiasperlinenliiim: inqui-
I ongohardorumregis poHreoii,et Adelchisejus filii; ex bus propterei describendislantam operam collocaruut
aiitographis asservatisRrixise in archivo nionasterir S. iudicali auctores Vilarum,pro more et ingenio suorum
Jnlise. aeqnalium.Universavero docent, superfuisse tunc lem-
41. Eadembsrbaries irrppserat in Galliseparlemlitto- poris ropiam documcntorumad univcrsa comprobanda,
ralem llaliseproximam,tnnc temporisturbatama Sarace- quse Libri coi.texluset bisloriacompleclitur.
nis, ul osteiidil inscriplioMasslliensis,incisa circa
' selatem 53. Illuslranlur li.ic documentaex numismate Crispi
Gregorii III. - Cspsaris,edito per cardiualemBarooium,uuucdenuo re-
42. NotariiprincipnmLongobardorumCapuaeet Spoleli perto inter rimelii excelieutissimip.incipis Burgbesii,et
uihilo clemenlius babueriinl per eadem lemporaLatinas huic piaefationiprslixo. Numismadescribilur.
lilteras : quos deinde posteri sunt imilati usque adssecu- 5t. Numismajam tum recognitnmaFulvioUrsinoanfi-
lnm decimum.Qusre comprobatur nndequaque ex slyio qnariorumprincipe, ab eoque romparatumet vin licaium,
aatatis proprio in publicis monumcntis, scriptores Libn" afferlur » card.Barenioad aiinum321 lanquamindubilatse
Pontilicalisoclavo, etnono sseculoibumdictasse. aniiqutatis teslimbnium, ei documentumpublici cultus
43. Terliumcapul rerumiu VilisPontilicummemorata- Clirfstianse retigionisin Urbe a Constanlinosuscepta.
rum complecliturbona mobiliaet immobiliaecclesiisdo- 55. Et douoriimab eodein principe oblatoromin Lale-
nata, quse parlem nonmodicamLibri constiiiuint.Horum ranensibasilicaSalvatoris; ciunin adversaparle p.xpre»sa
pariler donorum compluradocomenla, eaque publica, Tideatur slalua sedens vel Christi Doinini, vel apostoli
niiiiistrabantscriploribus l.ibri Ponliiicalisarchiva eccle- 1'etri, quales ex argento iilrique posiue a Constanlinoin
siarimi, ex legibus sarrorum canonuro,et pontilicumde- eadembasilicamemoranlurin hocLibro Poutificali.
creiis instrueudaregestis, ac docuuieutisgenuinis ejus- 56. Ea donariaprincipumcum superessent selate scri-
inodidonationuui. ptorum Libri Pontilicalis,osteudunlcuitue paluisSecom-
44. Prseter membranas arcbivorom, eliam marmora plura d.icumenlapublicarerum in illo memoratarum.
ecclesiarumincidebantur,nnn raro nondnibusfundormn, 57. Ilaclenusde observalionibusgeneratim perlinemi-
et aclls dpnationum. bus ad Vitas pontiticnmhocin librocollectas.Qusespecia-
43. DonatioS. QregoriiMagniad luminariaconcinnanda lim de singnlis dicendasunt lomossecundusexhibebit.
in bastlicaVaticanaadhuc legitnr incisamarmoribnsejus- Rationotarumiu editione observandaproponitur.
dem sel3te, et modocernitur parieti affixain porticuejus- 58. Cuminlioc tomotypographuseacollegerit quse per-
dem bastlicse. tinent ad germanam Libri leclionem,ejusque usnm, et
46. In basilicaS. Panli legilur diplomaejusriemponlifi- commodainde pereipienda:spondet in secuudotomo col-
ois, commendatumtabuloemarmoresesitnili de causa, lectuiniri potioresAdnolatones Variorumin VilasPonli-
riatum vero ad Felicem subdiacouumet rectorem pro- ficum,parlimdcscriptasex impressisab Altaserra, Binio,
vinciaePalrhionii vise Appisein primo 1'hocaeAugusli Ciacconio,Labbeo, partim ministratas ab aliis liistonae
consulaluindicl. vn, vm februarii, hoc est anno Chrisli ecciesiasticse stodiosis,quorum nominasingillalimprsefixa
ex
C04; qoo marniore apparetjussiopontiticiade autogra- juxta ordinernalpbabeli'tribuent cuiqnesuasnolationes.
pho prseceptoscriniisapostoiicisinferendo. 59. ChroqologiCieobservationesin lomo secundoprse-
47. In alio marmorebasilicseLiberiansesub Gregorio termittentur, cum edendaesint tomo tertio: cui etiain
qnarto non modo legitur enumeratiofundorumecclesise reservalur totuinsystema cbronologissrestitulse,sive re-
donatorum, sed eliam produciturcausa, et comprobatur parationistemporomab exordioasrscChristianae.
ususper eadem temporafrequeolatns inridendimarmori- 60. Epilogns rerum de opere et editione dictarum in
bus documemapublicadonationum,post acia geauina iu pra?fatione.
35 PRjEFATIO. 34

Kum::sCrispi Cnes.ex Muiwo rrincip. Burghesii,vtimFulvii Ursin:.

PRi-EFATIO.

1. Erunt fortasse qui judicent minime necessa- A praeslantissimorum tolius Italite codicum mss. a se
riiiin prsefari in Yilas ponlificuiii Roinanorum, ct collatas retulit ex bibliolhecis Vaticana, Regia Chri-
de Anastasii nomine iliis praefixo, liiin dc vero au- stiniana, S. Marci Florentina, Cassinensi, et Fame-
clore, sive aiicloribus, eorutiique setale, slylo, prte- siana. Praslat, ul numerum tertiura capitis V. Dis-
stanlia, diligenlius inquirere hoc nostro sseculo, quo sertalionis Scheleslralii describam integrum : ut ex
prseelara illustrium crilicorum jttdicia pielo com- Holstenii verbis in eo relalis resultet, qure dignitas
missa teruutiir omnium manibus, non modo apud libri sit, lantum virum occupanlis parte non modica
scriplores bibliolhecarum, sed eliam apud eos qui seiatis sua3 in vera ejus lectione restituenda; qnas
hoc de argumento dissertaliones aut Libros nomina- etfain antiquitas codicum, unde eamdem collegit, in
tim et iu Urbe ediderunt. Quis enim nescial examen aliquibus superans sajculum Anastasii, el oslendens
Libri Pontificalis (quo nomine donaliir hsec Vitarum priorum Vilarum scriptores esse Anaslasio veiu-
colleclio) ab erudilo praesule Joanne Ciampiuo typis stiores:
Uomanis edilum anno 1688, et post quadriennium < Cum ex praadictis Annibalis Fabrotti verbis (ait
ab illa edilioue in lomo priino Antiquitatis Ecclesim Schelestratius num. 3) manifeste appareat, cditiones
Illuslratm per alium celeberrimum pra3sulein Emma- Libri Pontificalis ad suum usque tempus mendis
nuelem a Scheleslrale Vatieanae BibliolhecaePrsefe- R repletas fuisse, et meliorem ediiionetn ex nis. codi-
clum fuisse vulgalam Disserlalionem lertiam, in cibus curari posse , curam hanc in se susceperat vir
priinis erudilam el gravem, hoc lilulo insignilam: doclissimus proedecessor quondam nieus Lticas Hol-
De antiquis Romanorum Ponlificum Catalogis, ex qui- slenius, qui Anastasii Historiam de Vitis Roriiano-
bns Liber Ponlificalis concinnatus fu\t, el de Libri rum Pontificum edilionis Mogunlinae cum praestan-
Pontificaiis Auclore et praistanlia ? tissimis lotius Ilaliaecodicibus conlulit, ut illam coi-
! 2. Hanc certe Dissertalionem, novem c.ipitibtis rectiorem emendalioremque ederel. Autograplunii
dislinclam, tanli fuciendam judico, ut opcra pre- Holstenii ex libris Moroni emplum in bibliotheca
tium ducam eamdem integram edere qusindo nolai Vaticana reposui, in cujus pritno folio nianu Holsle-
in Anastasium prodibunt: cum coinpleclaliir tna- nii adnotata sunt sequentia : < De mss. codicibus, ad
tura judicia, et observationes ttim ipsius Schelestra- < quos Anastasium conlulimus. Quie a piincipio U-
lii, lum ejus decessoris in Bibliolheeoe pracfectura < bri usqtte ad paginam 53 atramento nolala sunl
clarissimi Lucae Holstenii : cnjus laboribus, per an- < in marginc, vari;e lectiones sunt ex codice ms.
nos plurimos assidue impensis poliora qiisjequede- < Vaticano, qui fuit sacri Monasterii Casinensis, vel
bcri, quse de prseclaro hoc monumento ecclesiaslicae < ex Sanctuario Monibritii, vel eliam colleclione
hislorice ad nos pervenerunt, saiis oslendet tesli- C < Canonum Anselmi Lucencis, qttac nianuscripta
moiiiuin, ejusdem llolslenii manu signalum in eo < exstant in bibliotbeca eminenlissimi cardinalis
.exemplaii Anastasiano, in quo vaiianies leclioues < Barberini. Quse minio nolala a principio usque
38 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 36
« ad eamdem paginam 53, siinl varianles leeliones A j dos, qui opus Anastasianae collectionis pluribus sac-
i oplimi codicis inanuscripli Florentini ex biblio- culis praecesseruut.
< theca convehlus S. Marci. Inde pagina 54 inci- 4. Cum igitur viderem excerpi posse ab illa Dis-
< piunt collationes ms. Farnesiaui scripti litteris sertalione ea quse Librtim Pontificalem pressius al-
< majusculis, quo nihil antiquius exslare pttlo in tingunt, et.prsestantibiis, quae stipersunt, observatis
< hoc genere, et codex baud dubie ante nalum Ana- llolslenii addi non pauca posse, quse recte per eum
< stasium scriptus ftiit, vel sallem eo tempore quo constiliita confirment magis, el vilarum hujusmodi
< ipse Anastasius vixit. Et quia collationes Farne- histonam , criticen , ac documenta propcniodum
< siani codicis niinio scriplse sunt usqtie ad pagi- prsesenlia reddant, ac demonstrata, non inulililer
< nam 63, hoc esl tisque ad Bonifacium IV, idcirco me adlaboraturum speravi, si conlraherem poliora
< ad distinguendiiin codicum diversorum lectiones ab iisdein scriptoribus fusius perlractata et probala:
< a pag. 54 usque ad 63 collationes Codicis Floren- eaque oeclendo invicem, et inosculando cuiii recen-
< tini alramento nolavi. In!e a pag. 63 usque ad 72, libus observalis, definitum undequaque judicium
< ad Vitam S. Etigenii, Farnesiana) collaliones atra- relerre satagerem de origine, incremenlis, usu, do-
< mentot Florentinae minio nolalae sunt. Iteruni a cumentis, et prseslanlia lnijus Libri Pouiificalis.
< pag. 72 tisque ad paginam 107, ubi incipil Vita B 5. Librum Pontificalem huuc appellalum fuisse
< Zachariae PP., Farnesiana niinip, Floreniiiiianq ante Velseri edilionem, qui conipleclitur Vitas pou-
< atramer.lo collata sunt. Pag. 107. Vila Zachnriac lilicuni Romanorum a S. Petro ad Nicolaum pri-
< in Farnesiano desideralur Collationcs ex Floren- inuin, omnes consenliunl. Anastasio monacho S.
< lino codice minio nolalae sunt usque ad paginam R. E. Bibliothecario primus Velserus allribuit, Bel-
< 115, ubi Farnesiamis ilerum incipit. Ubi ilerum larminio, el Panvinio consenlientibiis cilra ullain
< Florenlinac lectiones atramento nolantnr tisqiie ad asserti ralioncm. Buronius inlercessil pracjudicatse
< paginam 136, inde rubro usque ad mediam pagi- opinioni Velseri : ct colleclorcm potius quam scri-
< nam 138. Inde cniin ilerum alramento iiolantirr ptorem earuiudein Vilarum antc Adriamiin II alfir-
< usque ad principium pagiiue 143, nam inde usque mavit habendum esse Anastasiiiin (Baronius atl ann.
< ad paginam 158 Floreniini codicis lectiones si- 867, n. 159) : cui scnlenluc Ilolslenius subscribit,
< gnanlur rubro, atquc ibi in Vita Adriani desinit. el cum eo Schelestralius, triplicem causam profe-
< Habui deinde aliuni codicem manuscripium Lon- rcns ila senliendi (Schel. diss. 3, cap. 7, n. 1).
< gobardicum antiquissimtim, ex eadem bibliotbeca 6. Prima posila est in lcsliinonio scriptorum,
< conventus S. Marci, multo vetustiorem priore: vita fiinclorum ante Anastasiiim , qui ifsertc profe-
< ejus Iectiones atramenlo uotavi; ubi cum Farnc- (C rtint Librum Gestorttm Pontificalium : quos inter
< srano et Florenlino I convenit, lectiones dictorum Beda, sx-culo inlegro praBccdcns aclatemAnaslasii.
< codicum linea nigra subduxi, qua hiijus optimi Alii vero scriptores poslea insecuti hunc libriim,
< codicis consensus nolatur : sed ubi peculiare Ponlificalem vocant, el Gesta Romanorum Pomifi-
< quid habct, atrameiilo signavi, apposita nola Fl. cum ,-nunquam vero appcllant Librum Anastasii. H-
< 2, hoc esl Florenliiius codcx 2. Desinit atilem co- tera ralioducitiircxxlsite codicum,observataa Lab-
< dex isle in Leone II, pag. 80; praclerea mulilus beoclLambecioJiidicibusopliniisscriptiiraclibrorum.
< esl a pag. 47 usqtic ad pag. 58. Ciirn boc codice Labbeus libro de Scriploribus in Damaso aflirmal,
< Florentino 2, in omnibtis ferme conseniU cod. Anaslasium non posse esse auctorem prioiispartis;
< Valic. 5269, qui desinit in Gregorio H. llujus co- cum, inquit, vxderim mnnuscriptum codicemoptimw
< dicis notae sunl Valic. Minor. vel V. M. > notm, tempore Caroli Magui exaralum, in quo vitw
3, Hacc ilaque ciini ego sentiani de Holslenii ct illw Damaso jam tribuebantur antequam aul naltts
Scheleslralii laboribus plane admirandis, limaloque esset Aiiastusius, aut sallem ex prioris infanlim cre-
judicio circa Librum Ponlificalem ab eis prolalo, pundiis emersisset. Lamliecius indical alium praccla-
actum agere foitasse arguar novam prsefalionem rum codicem, ad Ludovici Pii lcmpora pertinentein,
allexens; et videbor Lectorem non relevare tuedi- D 1 qui Vilas Poniificum Romaiioruin claudil in Slc-
lalis praestanlium virorum, sed inulilibiis meis one- pbano II, aliis III diclo. Hujus atilem eleciio cadit in
rare; si differam intosmim notarum referre Disser- annum 752, obitus in 757. Schelestralius producit
talionem inlegram Schclestralii, el hanc oblrudam tres alios codices, Vaticaniun 5269, dcsinentem
utinam non improbandain. cuin Vila S. Gregorii II, qui obiil annis cenliiiii ante
Abstinuissem uiiqiie a pertractatione argumenli, Aiiastasium; Regitim Cbrisliiue , el Florentinum
adeo feliciter tentali el promoii per tantos viros, si S. Marci , quoriim ulerqiie desinil in Adriano I,
ad nos integra pervenissenl Holslenii meditala, nec nonduin nalo Anastasio : Ex qttibus, inquit, salis su-
praematura ejus morte subrepta luissenl complura perque conslal, Librttm Ponlificalem Anaslasio anti-
quae is addcre proposueral, nli Schelestratius ohser- quiorem esse: adeoque illum istius libri auclorem esse
vat; nut si hiijus scriploris secundi Dissertatio lota twn posse. Tertiani rnlionem colljgunt Holslenius et
de Anastasio foret, q»* prcccipue eonscripla est De Schelestralius cx diversitate slyli, quae observatur
Antiquis Romanoium Ponlificum Catalogis, et capita in Vitis successorum S. Gregorii tertii, ssilicetZa-
nonnulla continel, edila ad eos Catalogos illuslran- charia; et subseqiieiiiiuni; cuin prwcedentes Vitat
37 PR^FATIO. 53
ns^Mead Cregolium tertium eumdem stylum el auclo- A J ginus entra primiis a Jiistino Juniore inslitiiius est
rem praeseferant. Differentias singiiloriim enumerant exarchus anno 567, postrenuis Eulychius ab Aisltil*
cap. 7, num. 7, el cap. 8, ntim. 5 et seqq. pbo Longobardorum rege pulsus anno 752. Unde ex
His aulem diligenler expensis, de Libri aelale, at- praedicto loco patet auctorem VitacCononis scribere
(pie Auctore, ita definiunt ( Scbel. cap. 8, num. 2). debuisse aute medium octavi saeculi, quo exarchi
< Videlur ilaque Liber Ponlificalisconscriptus fuisse seu praefecli imperatoris Constanlinopolitani inltalia
posl mortem Constaniini pap.e, qui anno 714 obiil, essc desierunt : scribere aulem poluisse circa oclavi
idquc firmatur atictorilale nianuscripli codicis Vali- saeculiinitium, quo Ravennae nondum sedere desie-
cani 5269; qui licet ante 500 circiter annos exaratus rant exarcbi, ad quos de electione novi ponlificis
sil ex antiquiore tamen descriptus fuit, ulpotefiniens referri solebal, utex Libro Diurno constat.
Catalognm pontificum.quem Libro Pontificali prsepo- Salis igitur evidenler patet tum ex ipsomel Libri
snit, in Gregorio II, Conslanlini successore. Liber Ponlificalis auctore, tuni ex aequalibus, et proxime
veroPonlificalis, qui Calalogum in codice subsequi- subsequentis aeviscriploribus, Vitas porilificum.qune
tur, liriit his verbis : Gregorius nalione Romanus, ex a sanclo Grogorio perlingunt ad Constanfintim pa-
palre Marcello sedit «nnosxvi, mensesxi, diesxi.Fuit pam, conscriptas, et vulgatas esse a viro in Urbe
aulem lemporibtts Anaslasii, Theodosii, Leonis alque B I versanle sub S. Gregorio II, et administranie archi-
Constanlini Augustorttm; ubi lanlum refert lempus vum apostolicum, aut bibliolhecae ctirani gerente : a
poniificatus sine ullis aclis. Ex quo colligilur, au- quo VitaeSS. Gregorii II et III post eorumdem ob-
clorem inchoasse quidem Yilam Gregorii, sed non itum adjectae fuerunt.
absolvisse, dum Liber Pontilicalis prodiif. Putarem 8. Viias aulem ponlificum Romanorum a S. Pelro
igiiur post obitum Consianlini prodiisse Librum ad SS. Gregorium II et III ( quaesunl pars potior, et
Poniificalem, quod oinnino convenit iis quse supra prima islius collectionis) aiixerunt appendices duac,
notaviinus de Venerabili Beda,a quo oniiiimn piimo subindc addilac, quae appellari eliam possunt pars
Liber Ponlilicalis citatus reperiiur. Vixit enim Beda alleract tertia collectionis ejusdem. lllam, nempese-
ab anno 673 usque ad annum 735 ; ciiiiique postGre- cundam partem, tribuil Scheleslralius anonymo ali-
gorti secundi ponlificatuin, qui anno 714 ccepit, et cui ex clero Romano, ctti archivum palebal. Ea com-
anno 731 desiit, Venerabilis Beda supersles ftierit, plcctitur VitasZachariaeet Slephani III. Tertiam seu
Librum Pontilicalem vidcre el cilare potuit. Ul igi- postremam partem sive appendicem assignat com-
l:ir menlem meain aperisim de Libri Poniificalis tem- pluribus, plerumque viventibus aetale illorum ponli-
pore, quo primum in luceni prodiit, paucis absolvam. licum, quoriim scripserunt Vitas : ita ul haec tertia
Crediderim ante annum 752 publici juris faciuni, el C *- pars possit eliam jure subdividi in plures, si essent
huiccollecliorii appendicem poslea ab eodem auctore partes pro scriplorum numero dividendae. Anaslasio
adjunctam, quae Vitas Gregorii II et Gregorii III autem monacho et bibliothecario sedis apostolic.e
complectebalur. Quod firmatur ex iis quaeobservavit (ul Panvinio diciiur) Vitain Nicolai primi esse assi-
Lncas Holstenius. Cum enim omncs pontilicum Vi- gnandam nou dilliletur; cui Guillelmus biblioiheca-
las sedulo pervolvisset, adnolavit, gesla pontificuni rius duas postremas adjecil, in codice Fabroltiano
a Petro aposlolo usque ad Zachariam, Gregorii III expressas ; cuin Velserianus codex desiisset in Vita
successorem, eodem omnino stylo adeoque ab eodein Nicolai per Anastasium contexta; unde illi placuit
Auclore conscripta fuisse. i noiiicn Anasfasii tribuere universae colleclioui, quod
7. Eamdem aelatem colligit Schelestralius (ibid. eral cjns coronidi lanlummodo accominodan-
num. 1) ex ipsius libri verbis in VitaLeonis secun- duin.
di. Hic suscepit Sanctam Sextam Synodum, quw per 9. Post assignatas auctoribus octavi et noui saeculi
Dei providenliam NUPER in Regia Urbe celebrala est. partes singulas operis, qtiod rectidimus, quacret ali-
< Cum enim, inquit, auctor lesletur, Nuper ih urbe quis r.on iminerito, cur Damasi liber a pluiibus dt-.
Conslantinopolilana celebratam fuisse sextam syno- calttr, et habeatur is qtii Vitas ponlificum illius de-
dum, celebrata aulem sit sexta synodus sub Agatho- cessoruin complectitur, licet stylus prodalauctorem
ne, Leonis secundi pracdecessorc, anno 681, auctor sub Gregorio II ttim has, tiini reliqu.is prioris, quani
haec scribere debuit non procul a fine septimi s;e- dixiiniis, partis Vilas conscribentem? Aperuit cau-
culi, etc. > Addit indiciurn par ex Vila Cononis, de sameiroris saepe latidatus Scheleslratius, oslendcus
cujus assuniptione ad pontificatum, quae contigit ea qtuc leguiitur in Vilis poiuificum indicalis, elquae
anno 686, ita scribit : Etmissos pariteruna cum cle- priorem parlem constiluunt islius collectionis, de-
ricis, el populo ad excellenlissimum Theodorum exar- scripta fuisse ineunte octavo saeculo totidcin ferme
chum, CT uos EST,direxerunt. < Notanda sunt, ail, verbis ex duplici Catalogo longe auliquiori aulistiluin
hsec verba ul mos est. Non enim dixit anclor ul mo- Roinaiiaesedis, adhue superstite in membranis. Prior
ris fuit, vcl ut fieri solebat, sed ul mos est; signili- autem ex his duobus Catalogis, indicaus sctalem Li-
cans illis verbis hanc Vilam conscriplam fuisse quo berii papae, qui Damasum habuil succcssorem pro-
lempore ad exarchos de eleclione novi poniificis re- xiiuum, occasionem referendi ad euindem Dainasuin
ferebatnr : adeoque lunc cum exarchi Ravennoe papam, tanqiiam ad auciorein contextus aut appro-
eraul. Fuerunl autem ducentis fcrmc annis. Lon- bationis illius Calalogi, obtulit ncscio cui sequioris
59 AD ANASTASIUMPROLEGOipNA EDIT. KOM.-VATIC. , 40
setalis homini male fcriato : qui suo marte procudil tA citer annis post Damasum papam |ub Gregorio 11
duas epistolas commentitias, sancti Hieronymi ad primum conlexius fucril ex genuinis documenlis pu-
Damasiim, poscenlis eumdem Catalogum sibi com- blicae auclorilalis, quae servabantur in bibliotheca
municari, et Damasi ad Hieronymum transmittenlis ponlificia, ant in archivis eliam praecipuarumUrbis
Calalogum quem poposcerat. Fratis impostoris non ecclesiarum ; neque alleruter ex Catalogis Damaso
difficulter obrepsil saeculis imperilis, quando post est ascribendus, cum vetustior ille prodierit sub Li-
incursum Longobardoruin concederant litterae : ea- berio Damasi decessore in quo desinit, quare nec
que de causa conligil ul Carolina aetate in codice annos enumerat ejus ponlificaiiis nondum absoluti;
menibranaceo ad Coiberlinam bibliolhecam modo alter vero Catalogus ad saeculura sexlum pertineat,
pcrtinente, et in altero paris antiquilatis ex Reginae iitpole perlingens ad Felicera IV, sub Justiniano.
Suetise libris, ab Alexandro VIII comparatis, et 10. Cum ilaque neque Damasus velustiorum Vi-
'dono datis bibliothecaeValicanae, in qua nunc asser- tarum hujusce collectionis auctor habendus sit, ne-
vatur, utraque epislola, licel ficlitia, Vitis pracpone- que Anastasius illarum, aut recentiorum quippe qui
retur. Quod aulem mirandum magis est, eliam hoc upicam Nicolai papael addideril praecedenlibus con-
noslro saeculo, aul ccrte proxime superiori, quo stu- texlis sub Gregorio II, sed anonymos habeant scri-
dia historiae el crilices, silu cl squalore delerso, R ptores quotquol a Gregorio III supersunt usque ad
non modo refioruerunl, sed eliam ad maturilalem Nicolaum I: dubitari forlasse conlinget de auclori-
perducta fuere, invenli sunt qui adco os-.ilanier le- latc ac fide gestorum quae describuntur; aut si
gerent lum eas epistolas, lum eliam seplimam cum acquabilius agere Lector uialit, saltem requiret cau-
responsione, a Marlio Milesioedilas inter Opera san- sam cur fidenler asseramus quaecuuque in hoc Libro
cli Damasi, ul non altenderent conle&lum, chrono- narrantur fuisse collecta ex genuinis documentis
logiam et sentenlias Damasi et Hieronymi scriptis publicaeauctoritalis, quae in bibliotheca ponlificia,
esse plane conlrarias. Quare Labbeus toino II Con- etarchivis, aut monumentis praecipuarum ecclesia-
ciliorum easdem ita sigillat: Supposilitiw, apocry- rum Urbis palebant anonymis scriptoribus, inde
phas, et ineptissimwviris doctis habenlur : lantumque colligentibus Vitas el gesla ponlilicum Roina-
a stylo Damasi et H\gronymi distant, quantum coelum norum.
a terra, et polus Antarcticus abArctico. Subdil Sche- Praefationis noslrae praecipuum caput hoc esse
leslratius hac disserlalione num. 4, cap. 3. Neque libeoter agnosco: nequeprovinciamdetrecto, autdif-
ulleriori probationehmc indigent, cum vet lilleras in- ficuitaiem dissimulo; sed plane oslendendum assumo
spicienti eadem plane occurrant, proul ex epistolisper anonymos istos auclores Vitarum ex genuinis do-
Marlium Mitesium pubticalis adeo clare oslenderam Q cumenlis publicaeauctoritatis ea desumpsisse quaein
in prima Antiquitalis Ecclesiaslicwedilione, ul V.C. hunc codicem retulerunt. De singulie distiiicle ul id
Papebrochius in Propylwo ad quarlum tomum Maii, probem, prscfationis modus minime patilur, ctim
pag. 3, sententiam Henschenii prwdecessoris sui re- polius hoc perlineat ad notas, sed universim ut
traclandum duxeril, adjungens se, ralionibus meis oslendam, ac veluti fonlis indicem unde scriplores
conviclum, malle epistolas illas ex tomo primo Aprilis illi suas areolas irrigaruut, ita perspicue pneslaii
expunctas. posse autumo, quara quod maxime.
Siipposilitiie igitur Iitlerce Damasi papac ad Hiero- 11. Certum in primis est duos illos Catalogos,
nymum, el Hieronymi ad Damasum, quae ab ineplo sive Indiculos ponlificum Romanoruin editos quarlo
viro sequioris aetatis confictae,et praeposilaefueranl saeculosub Liberio I, et sexto saeculo sub Feiice IV,
Catalogis vetustioribus, uni scilicet collecto sub Li- esse lexturam pnecipuam earumdem Vilarum in Li-
berio, et alteri post hunc proximo inter antiquos ad bro pontificali, qtiae hanc seialem meliuntur. Tanta
mediura sacculisexti referendo,ill3e,iiiquam,episiolae id evidenlia couslat, ut oculis judicanduin subjece-
per fraudem appositae Catalogis quando describe- rit admodum providenler cum Holsleuio saepelau-
bantur aetateCaroli Magni, et prae oscitanlia poste- dalo proxiinam ab eo laudem promerilus Schelestra-
rorum minus attente observatae, in causa fuerunt ut fj tius. Plures in columnas divisil spalia paginarum.
Marlinus Polonus aliique pauci crediderint, Dama- Tres autem adhibuit ad exhibendam in singulis
sum papam auclorem esse nominandum sive Catalo- ponlificibus historiam Vilae, juxta triplicem con-
gi sive libri in quo gesta pontificum conlineniur. Re lexlum primi, et secundi Calalogi, el libri ponlilica-
autem vera neque Liber isle Ponlilicalis a B. Damaso lis, ut iu boc specimine percipere uuusquisque po-
scriptus esl; cum lolis trecentis el quadraginla cir- terit et comparare.
Verba Verba Verba
primi Calalogi. secundi Calalogi. Libri Ponlificalis.
Clemensannis IX,men- Clemensnatione Roma- Clemensnalione Romanus de regioneCwtiomonte
sibus xi, diebus xu. Fuit nus de regione Coslio ex patre Fauslino, sedit annos ix, mentes u, dies x.
temporibus Galbaeet Ve- monte ex palre Faustino, Vixit nutein lemporibusGalbw et Vespasiania con-
spasiani , a consulntn seditx.annos ix, menses u, siilatu Trajani [codex VatiC.Florenl. el duo Cassin.,
Trachali el Italici usqiie dies Fuit autem tem- Tragati] et Ilatici usque VespasianumIX et Tilum.
Vespasiano VII et Tilo. poribus Gulbw et Vespa- Hicdum imiltos lib os zelo fi.lei Christiame religio-
siani a consutatu Trachali nis ascriberet, martyrio coronatur. Hic fecil septim
41 PRjfcFATiO. 43
VerJa Verla Verba
LifcriPontificalis. secundi Catalogi. jirimiCatalogu
tegiones dividi [Cassinens. et divisil\ notariis fideli- et Italici usque Vespasta-
bus Eceletim, qui gesla martyrum sollicite et cnriose no IX et Tito. Martyrio
unusquisgueper regionemsuam diligenter per^uirerel. coronatur. Hic fecit se-
Hic fecil duas Epistolas , quae Catholicaenominan- ptem regiones, et divisit
tur. Hic ex pi-aecepldB. Petri suscepit ecclesiam notariis lidelibus Eccle-
\Fiorent. Ecclesioe pontiHealum^ et pontificaliim sise, qui gesla marlyrum
gubernanduro, sicut ei.fuerat a DoniinoJesu Chrislo sollicite et curiose unns-
calhedra tradita, vel commissa ; lamen in epistola, quisque per regionem
qnae ad Jacobum scripla est, qualiler ei a B. Petro suam diligenter perquire-
commissa est Ecdesia repeties. Ideo Linus et Cle- ret, et fecit duas Episto-
ius anie eum scribuntur, eo quod ab ipso princi|ie las. Hicfecilordinadorves
apostolorura ad ministerium episcopale exhibendum tres, presbyteros x, dia-
sunt episcopi brdlnali. Hic fecit ordinaliones duas conos II, episcopos per
per mensemDecembrempresbuteros x, diaconos n, diversa loca v, per meu-
episcoposperdhersa loea xv. Obiit ntarlyr anno Tta- sem Decembris. Obik
juni III, qui eliatn seputtus esl in Grweia vni Kal. marlyr . tertio Trajaai:
Decembris: et cessavit episcopalus dies xx.il. qui sepultus est in Grae-
cia ix Kat. Decemb. et
cessavit episcopatus dies
XXI.
12. In prima colonvna exprimuniur terba prioris £^ Vrbemviverettl vilam (quo censu Jodalcaevitae Chri-
€atalogi sub Liberio editi, pefrcharaclercs rotiindos, sliaitos passim confundi consuevisse per iflam aela-
nt vocant; in secunda vero eadem verba Catalogi tem nemo dubitat); unde etiam Clementi nostrse re-
veluslioris, quaein alterum Catalogum relala snnt ligionis professio in scriplis edifa negolium faces-
quando edebatur sub FelicelV, reddunlur characte- sere per delatores facilius potuit. Quin etiani sub
ribusobliquis , quos Itdlicos appellant, tit ictit oculi miliorls ingenti prlncipibus Antonino Pio, et M. Au-
percipiatur quidquid reiinuit scriptor sub Justiniano relio, cum postea coraperlum sit scripla in defen-
ex Indiculosub Liberio, et quidquid,addidit ex aliis sionem Christiam dogmatis capitale judicium intu-
docttmentis in priori Gatalogo non expressum. Tcr- lisse Justino, Quadrato, Atheiiagorae, Apollonio,
tia vero coiuraiia, quae destinatur excipiendo con- poenam supremam decernente senalu vel inagistra-
texlui Lihri Ponlificatis, eadem methodo refert cha- libus, adnitentibus pleruTtrquesacerdotibus etbnico-
racteribas Italicis, sive obliquis, quaecunque descri- rum ut in nos Christianos, tahquam impios violato-
pta sunt totidem verbis ex Catalogo cohdilo sub res superstitionis suae, etiam Augusfi mitiores, ut-
instiniano; rotitndis vero litleris alia, quacscriptor pote ceremoniarum suafum vindices, et maxime
Viwc adjecit rion expressa in Catalogis praediclis, gentilium sacrorum arbllci, easdem poenasdecerne-
sed aliunde percepla. Observare tamen licel hoc in ]B rent et irrogarent; niirura non est, sub Trajano
specimine vitaeS. Cleinenlis, additiones a scriptore primum, vcl praacipuumpost apostolos et evangc-
Libri Ponlilicalis apposkas oontexlui verborum se- listas auctorem tot voluminnm Christiana sacra
oundi Catalogi esse vix aliud, quam notas, aul ex- tuentium occasiOnem martyrii subeundi ex iis ope-
plicationes earumdein rerara, quae in Gatalogo con- ribus percepisse : qnod videtur indicare in hac pri-
traclae, et quodamitiodo involnlac continebantnr. ma additione ad Catajogum secundum Liber Pon-
Buas addiliones hoe in exemplo exaibet Liber Pon- lificaiis.
tificalis, primam in martyrio Clementis, afteram in Altera addilio respicit ordinem saccessionls, qua
eaccessionis.ordinc, et auctoritale, qua post B. Pe- B. Petro snbrogatus est Cleniens omnimoda cum
trnm Ecclesiaepraefuit. Martyriumex-presseratCata- potestate lolius Ecclesiae Christianae gubernandae.
togus illis verbis: Obiit tuartijr tertio Trajani : quse Haec aulem periocha non admodum differt ab an-
Liber PonlUicalrs ila retulit: Obiii martyr anno notatione, et quasi interpretatiohe lextus Catalogi.
Trajani terlio. Sed islius libri aaclor putavitrecen- Siqiridein in priori Catalogo Cleraens pteponitur,
sendaro esse occasionem niartyrii Genieniis : nentpe Clelo; cum in secundo Catalogo et in Libro Pontili-
cum libros complures conscriberet beatus pontifex cali Ctemens postponatur. Causam diversftatis scri-
zeh) Christianaereligionis, et Acta martyrum dili- C plor adjecit. Quantae autem auctoritatis habenda sit
genler colligi curaret per notarios fldeles, seplem haecadditio colligi potest ex verbis S. Leonis papae
regionibus . smgillalim allributos, martyrio fuisse secundi, a Vendelino relatis apud Labbeum Conci-
coronatum. Ulraque scripta Clementis et nolario- liorum generalium tomo I, pag 190. Postquam enim
rum etiam in Catalogo memoranlur. Auclor Vitae retulerat, ex anonymo scriptore Graeco,beatum Pe-
videlur in additione innnuere, Clemenlis raartyrium trum Roma abscedenlem ordinasse Linum, veluli
conseculum ex occasione religionis noslraeper hu- coadjutorem in iis exercendis quae sunt muneris
jasmodi scripta propugnandaeac propagandae. Con- episcopalis, reversum in Urbem duodecimoNeronis
stal enim sub Domitiano ex Suetonio in ejus Vila, anno invenisse Linum martyrio e vita sublatnm:
cap. 19, Judstkum-fiseum acerbissime aclum, ad quare in ejusdem locum subrogasse Clementem, qui
quem deferebatttur,qui velut professi Judakam intra paulo post Petro in cniceirl acto successit; addit
PATROL.CXXVII. 2
\|£ AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATlC. 44
testimonium Leonis secuiidi, idem. iiidicanlis de .A volum (Dissert. ad Fast. Consular. par. t), ul easdem
sjCleto. Verba Vendelini IIEBC sunl: < Ecce, utvivente polius membranas quara illarum fragmenta Cuspi-
adhuc Pelro Linus sederil episcopus : quem propter- nianus vulgasset. Laterculos, inquil, consulares ex
ea chorepiscopum Marianus , aliique.. scripserunt: laudato anonymi codice excerptos suovolumini passim
inter quos Lco II, successor Agatlionis : Petrns, inseruil,quos sane viri eruditi inlegros ab codem edi-
inquit, adjulores sibi ascivii Linum,et Cletum,non tos maluisseitt. Exemplum duplex hodie superest
tamen ponlificiam poleslatem eis trqdidit, sed Cle- indicati Cataiogi, descriptunVa velustiore aliquo auto-
menli. Tam certum semper fuil, una cum Petro grapho, ctijus apographum membranae ipsaecensendae
Linum praefuisse fidelibus Romanis, et ab eodem sunt, Cuspiniano olim tTactalae, bod.ie deperdilae.
Petro traditum pontificalum Ctementi. Sic ergo li- Uiiiiin exemplom servat bibliotheca Caesarea Vindo-
quidior incipit fluere liaec; chronologia in hunc boiiensis inler mss. liisto.ricosconsignatuin num. 56,
modum. » teste Lambecio Hb. iv Cominentariorum,'et Sche-
Hic non assumo dirimendam qnaestiohem dc Lini lestralio dissert. 3, cap. 2, num. 1, Anliquilatis
et Clelt pontificalu maximo, quam iuler notas ad Ecclesiae. Allerum visitur in bibliolheca Anhier-
Librttin Pontificalem ad examen revocabimus. IJ piensi RR.PP. societ. Jesu, quo usus est in sua edi-
unum ostendere cupio, quod proponebam, nempe Q tione BucheVius, coiiquestus inembranas Brehneri
conlexlum Libri Ponlificalis a s.iiicto Petro usque ad aetate sua non esse supcrslites.
Felicem IV desumi plerumque ex Calalogo summo- Schelestratius (Antiq. Eccl., diss. 5, cap. 2 n. 1)
rura, pontificum, per eam aelaxemcondito : et addi- curavit lectionein exempli Caesarei Viiulobonensis
tiones, qn«e ab auctqre Libri Ponlificalis adjcctae conferri cunt Bucberiana, sive Anluerpiensi, per R.
sunt, dcsumpiDJsfuisse ex documeutis nuclorilaiis P. Janningum; Uim, ul lacunas Juijus impleret ex
nou dissjinilis ab enunltalis in prtino et sccundq Ca- Vindobonensi; lum. eiiam, ut varianles ulriusque
tajogo. / - . - exempli lectiones daret : quemadmodum Bucherius
13. Verum ordoraiiocinij poslulatu.1 ipsa de in margipe annolavit ea qu;e variant in suo codice
aucloritate rerum in ulroque Catalogo.eniintialaru.-n a leclione Cuspiniani. Hqrum igilur illustrium viro-
paulo diligentius inquirnmus. Gjim enim bujusce rum collaiis laboribus, deprehendinius Catalogum,
Libri textura praecipua fueritex Catalogis desumpta, quiilein fuissccontextum sub Libeiio papa, sed ejus-
»gnoraremus,profeclo qtiantum iiiliui possit Vitarum deni atitographum «oo superesse. Expluribustamen
collecioribus, nisi anle exploralam haberemus fidem exemplis inde transeriplis unum ovembranaceum
ulri.usque Catalogi, ibtiiisquc operis fundamentum. Cuspiniano spectalum liodie desiderari, duo eharla-
Age igitur, primum de exeinplariujn-fide ac veluslate G cea superesse minoria anliqiHtatis, et in eis depre-
videanius.ijnd^ Cafalogi descripli sunl; mox dedo- hendi aliquot errala amanuensium, quse Schelestra-
cumeiilis geiiuinis unde scriploies Catalogerum tius curavit detergere per collaiionem utriusque
potueriiil illa destmiere qiiae ad nos transmiserunt. codicis cum Cuspiniano; adeo ut in Sclteleslralii
14. Calalogum .priqrgm .s«b Liberio conditum edilione salis emcndalum opnsctilum habeamus.
15. Aher Catalogus ad aetatem Jusliniani referUir»
ejrca awium 354 etjjdit primus Paler, ^Egidius Bu-
cherius iu praclaro suo Coiniii.eiUarioad Cauojioiii cum desinat in Felice IV, circa annum Cliristt 530.
Pasciialem Victbrii Aquitani, una cum (jiiatuor aljis EJitus piimuin fuil ex codicc membranaceo (|iia-
opusculis ad eamdeni aetalem referendis, uti consiat dralae formae, scripto circa oetalein Gsiroli Magui :
ex enumeratione consulum Romanorum, expressa qiiem Parisiis emptura a. regina Chrisliiia, el Roma-m
in primq opuscuk) de,praefeclis Urbi, etin seciindo, translaliim, post ejus vero inortem ab haeredibos
cqmplexo Fragmenlum yelerum Fastonint, cum Fe- coemptum Alexanderpapa VIII bibliotbecai.Vaticamft
riis, Epaclis, el Cyclo Latjnonim per annos 84 dif- donavit cum caeleris codicibus mss. Ex eo coslice
fiiso : ie quo etiam librum celebrem aclate noslra rcginEeCliristrnaevuigarunt primi RR. PP. Hensche-
conscrtpsit Henricus cardinalis Norisius. Quinque D nius ct Papebrochiiis in Prolegomenis ad toniiim
haec opuseula, imcr ,quae principem. locum oblinet primum Aprilis. Vei"umnon satis aceurate descri-
Calalqgus de quq- aginius, qonlinebanlur in antiquis plum deprehendit ill.-praesul Schelestratius, €um ab
membranis, a Joanne Brennero, rcgjo.secretario et ipolyla regina Romae commoranie facultatem obti-
actuario iri scnatu Luxemburgensi, dono datis Ansq- nuissei ejtts vivendi ac pcnes se habendi per menses
vilfio, regi"catholico a privalis Bruxelioe coustliis u qompltires. Quin etium cum percepisset aliud exeni-
et ex iis Cuspjnianus transcripserat nomina complu- plum ejiistlein.Calalogi reperiri in velusto codioe-bi-
riuin cqnsulum.tit pcrsacpe lestalur iu suqJi.bro.Ea-; bliothcctc Colbertinae (num. 1868) ejusdemantiqui-
storum : ita etiam observante Bucherio (cap, AAr. tatiS) ncmpe alatis Caroli Magni, impelravit a ela-
pgg. 2-ii)i: lis (inembranis) pluscula ignoli quidem, rissimo yiro Slephano Baluzio ut iirde fidditer
set aiiliquhsimi, «I qui sub Constaniino Constqnlini traiiscribereiur. Plurimum vero gavisus est eiim,
Mltgni ftlio vixisse yidelur, scriptorjs continebanlur. utrainqiie lectionein, codicis Regimc Clirislinae, seu
opusculq, quw Cnspinianus in nianus habuisse se plu- Valicani, et Colbertini pjane consentire exportus est:
riutis Fasiorum suorum locis significat. His addili Icvjori tanttim diserimine aliqnando inlercedente
eardinalis Kbrisius emdiloruni noiiiine cqmmuue uuius elcmcnli in lilleris vel unilalis in numeris : et
2S T-R^FATIO.I 4G
per ulriimque codicem vidit dari ordinatam seriem A Patris, Filius Dei vivi, cumdemSimonem dcsignatum
priorum pontificum Romanorum, eamque responden- vicarium sutim hominat SimonemBar-Jona, Simonem
tem Canoni; quam leclionem edilio llenschcniana filium Joannis, deinde Ceplias, Petrum (Matlh. xvi).
turbaverat. De codicum scriptura alque aetate sup- Prxcursor Christi Joannes de genere sacerdotali
pari Carolo Magno dubitare non sinit figura chara- dicitur Joannes Zacharim filius. Joannes evangelista,
cterum et libri, necnon adjeclio sequentium ponlifi- et Jacobus ejusdem frater vocali ad aposlolatum di-
cuni, in Colberlino quidem ad Adrianum primum, cuntur fitii Zebedei. Satis elucet liis in exemplis
et Leonem quartum; in Valicano vero, seu Chrisli- consueiudo aetatis ac regionis : qna-m ab Hebrscis
niano et Alexandriivo ad Paschalem I; ubi eliam passira retentamea tempestate addiscimus ab eoruni-
legiturteslimonium aelatis in periocha his concepta dem sacerdote atque bistorico Josepho, propritnn
verbjs : A passione Domini nostriJesu Christi usque rtomen ita consignante in prologo ad librum de belro
ad sedem bealissimi Marcellini papw sunt anni 276, Judaico : Ego Josephus Matathiw filius, Hebrmut,
mensesi. De apostolatu jam facio Chrisli mariyris sacerdos ex Hierosolymis. Quid huic censuetudini
Marcellini usque ad lempus dotnini Caroli regis 25 similius, quam ea qtiae servatur in secundo Cala-
annis regni ejus, Itoc est ttsque ad VIII Kal. Aprilis . logo? Anicetus, natione Syrus, ex patre Joanne, d*
sunt anni 490 et menses 13. Haecde Catalogorum an- B iiico Amisa, elc. Pius, nalione Italtts, expalre Rufino,
tiquitale, ac de velustate alque aucloritate codicum fraler Pdsloris, de civitate Aquileia, etc. Soter, na-
unde petila editio illorum fuit, delibasse sufficiat, tione Gampanus, ex paire Concordio, de Civkate F»tt-
Qui plura cnpit, adcal Iaudatam Scheleslraiii disser- dis, etc. Eleuter, nalione Grmcus, ex palre Abundan-
lalionem. tio, de oppido Nicopoli, etc. Apud Romanos vero,
16. Gradus inde faciendns est ad inquirendnm praesertim in Catalogis contexendis, id passim Ser-
de auctoritate rerum iji ulroque Cataiogo enuntiata- vatum fuisse doccnt inscripliones. Cum enim in
Tum. Summatim agendum est, quibtis subnixus do- pluribus vitac civilis usibus habenda esset ratio aeia-
«umentis auctor quarti sacculi sub Liberio rescire tis, familiseque plebeiae aut patriciae ea necessitas
posset, ac noliis iradere quaecunquescripla retnlit in memorandi parentes, patriam, sstatem indtrxit apuil
primum Calalogum; parique lege quaerendum cst dc Romanos consuetndinem ut illa plenimque consigna-
alteriusCatalogi ntictore sub Jusliniano, qiiibiisnani renlur non modo in libris censoriis (unde pars
dc fontibus hauserit; tuin ea quae adjecit supra Ca- maxima eorumdem historiac fluxit, leste M. Tullio),
lalogum primum pontificihus in eo memoralis usque vcruni etiam in tabulis marmoreis, auctoritaie pu-
ad Liberium, lum ca quac in caeteris posl. Liberium blica positis aut privala. Quod aulem allendi mere-
pcrduxit ad Felicem IV. 'C lur, praecipiie in secundo Catalogo, id est, in Ponti-
Ut juslaedisquisilioni faciam salis, attendi velira, ficibus Romanis in Urbe natis, non memorari friftum,
in priori Calalogo a sancto Petro ad, Liberium hacc cui erant ascripti utcives, sed regionem. Id vero in-
recenseri in singiilis pontificibus : nomen, annos, dieat, ut ego arbilror, hasce noliones, quae in Cata-
menses, ac dies eorumdem rcgiminis ; consiilum Jogis rcperiunlur, fuisse colleclas ex tabulis et
pari.i, quibtis initium ac fineni pontificalus consi- regestis conscriplis per seplem nolarios Ecclestac
gnat; et aliculn decrela nonnulla, ut in Fabiano; Romanae, a Clemente I Petri discipulo et successore
aiiquot vero aedificiain Julio, quem Liberius excipit assignalos tolidera regionibus ecclcsiasticis Urbis,
iilius Catalogi postremus. In secundo aulem Catalogo in quas conlraxit quatuordecimab Aiiguslo constitu-
additur nouicn palris, et loctis in Urbe, aul in pro- tas, ad martyrum gesla colligenda. Mariyrum atitem
vincia, ubi natus est is qui pontifex poslea evasit. in numero sunt omnes Romani ponlifices usque ad
Adjecta suut decreta et inslituliones rituum sacro- Sylveslrum. Hic fecit septem regiones (sunt verba
rum, praescrtim in sacrificio missacperagendo, aut Calalogi secundi in Clemenle) el divisit notariis fide-
circa publicam Ecclesiac disciplinam induclae. Adjc- libus Ecclesim, qui gesta marlyrum sollicileet curiose
clae cliani ordinaliones in duplici ordine hierarchico UNCSQUISQUE PERREGIONEH SCAM diligenter perqnire-
hujus sapctae Ecclesiae Romanae, preshylerorum sci- D ' ret. Mosiste ad octaVumsaecnlumperductus est, cum
iicetacdiacoriorum, necnon episcoporiim exlra Ur- infra Adrianus I (num. 291)' a Paulo I fuerit consli-
bem, ab aliis pontiflcibus celebralae. Per iilas vero tiiltis notarius regionarius.
aelates, unde incipiunt, el in quas desinunt Catalogi Legimus itaque in secundo Calalogo : Cletus, na-
praedicii, usu receplum erat haec omnia inemoriac lione Romanus, de regione Cwiio monte, ex palre
mandare, praesertim in describendis indicibus sacer- Fatistino, eic. Regionis Urbanae indicatio oraittilur
dolum. Videndum est accurafe per singula. in Zephyrino proximo decessore Callisti : quod sci-
17. Nomen pontificis conjungere cum parentis licet Acta, quae satis integra sub Anloninis servata
iodicatione solemne fuil tum apud Christianos, tum fuerant, cum illi principes Ecclesiam milius habe-
apud Hebraeos, inioet apud Pionianos ethnicos, con- rent, adeo lurliata sunt in persecutionibus Severi et
siante Vita beati Pelri. Niillum documenlum illu- Decii, ut providenlia Fabiani sub Becio passi fuerit
strius afferri polest quam quod sacrosanctig in Evan- iterato occurrendum, nfeomnino interirent, et cori-
geliis veritas consignavit. Jesus Ciirislus aeternus sulendum reparationi Actorum veterum, ac fjluro*
ponlifex a Siinone cum dicereliir, indicatione vcri rum securitati per novam divisionem regionutn
4T AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 4.?
. septem in Urbe, lolidem diaconis nssignatis,parique'. A "»"»o suscepli episcopalus ttndecimo, pontificatnm
ferme numcro subdiaconorum, qui notnrios sollici- Romanm urbis sorlitus est Hyginus. HisloriaeAn-
tarenl ad colligenda marlyrum gesla : quemadmo- giislse scriptores Graeci ac Lalini consignant an-
dtim uterque Calalogus lestatur in Fabiano, num. num emortualem Adriani, ct primum imperaiuis
21 : Hic regionesdivisil diaconibus. Ita referl Cala- Anlonini cognomenlo Pii, Nigro el Camerlno consu-
logus primus. Addil secundus Catalogus : Et fecil libus; contirniante lapide apud GrUterum, fol- cci.vl,
sex subdiacoitos, qui septem nolariis imminerent, ul n. 4, signato in adversa parte eornmdem consiitum
gesta martyrum fideliler colligerent. Verum haec ipsa collegio, ul adverlil eminentissimus NorisiusEpistohc
gesta recenliora collecla post Fabianuni, incendio consularis pag. 85. Catalogus secundus refert exor-
plerumque sublala per immancm perseculionem dium ponlificatiis Hygini ad consules Camerinum et
Diocleliani, praeclari operis reliquias admoilum pau- Magniun (ila enim vilio amanuensium imperiloriiin
cas nobis transmiserunt, quemadmodum Scheleslra- faclura est ut Nigrutn in Magnumconvcrsum vidca-
lius annotat ad hnnc locum : De paucis admodum nuis), nempe Camerinum ct Nigrum. Licet in priori
martyribus, ail, meutio fil in antiquiore Calalogo; Calalogo Iacnna impediat ne consulum nomina legi
et eorum Acta non describil, sed tanlum marlyrii possint, supplentur haec facile ex praecedentibus et
genus verbo indicat. Vnde putem Acla marlyrum, a B conseqiienlibus; quibus fribuitur vitae terminus rfe-
nolariis el subdiaconibus primilivw Ecclesiw descri- cessoris e.t initium episcopatus in successore. Po-
pla, in persecutionemDiocletiani cum cmteris Eccle- slremi consules, quos idem Calalogus numerat sedis
siw membranis periisse. Velsi qumintegra ex incendio Telesphori, sunt Caesaret Balbinus (Albinum corru-
evaserunt, ea ad manus nostras non devenisse, sed pte reddidit amanuensis una littera dempta) nempe
temporumvetnslateferme omnia consumptaesse. Acla L. JEUUSCwsar II et P. CmliusBulbinus, ita incisi
vero plura servata sunl marlyrum, qui praecesserant in Auximsitimarmore apud Grulenup fol. ccccxtv,
1 et n saeculoaerac Chrislianae ctim descripta jam 10, positovi Idus Julii. Hos cOr.su.esproxime exci-
foreril exiguo aul nullo periculo stib Anloninis; ita piunt Camerinus et Niget in Fastis Consularibus,
ut HegesippusJlomae agensiinde potuerit ea tempe- quarto Christi saeculo descriptis (adcoqtie aetatis
state conlexere libros quinque eeclesiaslicaBHisloriae ejiisdem cum priori Catalogo) et a Bucherio simul
sub Eleulhcro papa, leslibus Hicronymo el Eusebio, editis, illustralis vero a card. Norisio in dissert. post
quorum relate superslites fuisse idem Eusebius scri- cpochas Syromacedoiium. Recte igitur pomintnr
btUih. iv, cnp. 22. Ex iisdem Comraentariis Hege- postremi consules Telesphoro assignati .£lius Cwtar
sippi, cum iste falealur (Hist. Eccl. lib. iv, cap. 8) se II et Balbinus, et primi Hygino allributi Cametinus
dedisse complura quaeverksimam apostolicaepraedi-'C et IVifjer.Rursus confirmanlur ex aliis praecedenti-
cationis hisloriam complcclebamur, etprrEcipue Ca- bus collegiis in ulroqueCatalogo rccensilis cum annis
talogum, el successioncm ponlificum Romanorura pontificum, etparialis cum annis iniperatorum. Nam
colligat non in uno loco (ibid., cap. 22), arguere utertpie Catalogus assignal Telesphoro nnnos episco-
possumus superfuisse notariorum Acta, exprimenlia pntus undecim, et menscs tres, ejiisqne proximo
nomen, palriam, regionem et annos illius prntificis deccssori Xysto annos deccm, et menses duos vel
qui martyrio afilciebatur; monente eliam Cypriano Ires : quorum sit exordium collegium consuhim
lib. iii, cpistola 6, ad presbyteros et diaconos Roma- Nigri et Aproniani, finis vero Coss. Verus et Ambi-
nos data, ul ne omillerent consignare diem obitus bulus. Summa episcopaluum Xysli et Telesphori dat
eorum qui in carcere pro Christo decedentes erant annos xxi et menses circiter sex. Adrianus rn impe-
marlyribus accensendi. rio excgil annos xx cl menses xi, Dione teste in cjus
18. Quin etiam Ioculus sopnlcralis non raro con- Vita; cui nummi et lapides suffraganlur, si Norisii
signabalur dic el anno depositionis indicato per observationes adhibeamits Epist. Consularis pag.
consules ordinarios; quod in privalis etiam fidelibus, 85. Dio autem tradit se nccepisse ea quse scripsit ab
nec marlyrio affectis, nec sacerdolio insignilis pas- _ Aproniano, patre sno, qui ir.r,c Ciiicrjepraeerat, com
sim occurrit, duin inspicimus coemeleria suburbana, decedente Trajano in eadem provincia, Adriani
et titulos legimus vel in cryptis marlyrum, vel in adoplio, et imperium factione Plotinaeprocessit. Qui
libris Romae sublcrraneac, effossas inde labulas et consules Igitnr fuerunt ordinarii, Trajano decedenle
epigraplies memorantibus. Hinc Eusebius potuil Ro- Seliniinle die 10 Augusli (fuerunt autem Niger et
manorum ponlificum inilia et successionis leinpus Apronianiis, ut univcrsa monimenta comprobant, ct
finemque confcrre cum annis imperatorum (quod hislorici cum Dione), cosdemincidisse falcmlum est
ssepe facit) ex indicio consulatus, quo elcclus quisque in exordiuin Xysli. Ulerque atHem catalogiispari.it
fuerat ad regimen Ecclesiae capcssenduin , et quo initium Xysti cum iisdem Coss. Nigro et Aulo-
sacerdoliura ac vilam expleverat. Excmpluni demus niano. Dccimo aiitem ab illis ioco subsequunlur in
in Telesphoro et Hygino. Scribit Eiisebius Hist. lib. fastis Verus et Ambibulits, quos pariler aequala ratio
iv, cap. 10: Cwterum Adriano vita perfuncto, cum annorum nndecim Xyslo assignalorum oslendil re-
unum et viginii annos imperasset, Antoninus cogno- spondere. Consensus itaque sumtnaeannorum tain iu
menlo Pius adminislr,alioneniitnperii suscepit. Htt- imperio principutn quam in episcopatu ponlificiijji
jus anno primo cttm Telespltpnts migrassel e vila Romanorum respondens lalerctilis cousulum utro-
49 PRJFATIO. 50
biqne positis, tam in catalogis memoratis quam in \ reperil primum catalogum ; ex indicio praefectorutn
Eusebii Cbronico et Historia, eodem sseculo scripla perinde ac ex notione constilum epochas martyrum
quo prior Calalogus edebalur, demonstral illa aetale (adeoque et pontificum) colligi posse coinpcrlum
superfuisse indiculos et documenta nolariorum Ec- foret. Quarto autem saeculoCbristi dum Catalogus
clesiae Romanae, unde scriplores Calalogi non minus prior conscribebatur, seriem praefeclorum fuisse
cerlam qunm-Eusebius chronologiam el seriem pon- pcrspeclam arguit fragmenlum illud praeservans per
lificum concinnarent. solidos annos centum singulos successores. Hanc
19. Verum quis dubitet aetate Eusebii et prioris veroconsueludrnem, sive etiam necessitalem hislo-
Calalogi adLiberitim pertingentis, in Ecclesia Romana- ricam eosdem magislratus commemorandi in geslis
cxstitisse indiculos annorum et consulaluum, uniciii- Ecclesiae viguisse dixi aetale ab apostolis proxima.
que ponlifici assignalorum? cum Acta niartyruin, Neque id moris juslo maturius a me inchoari quis-
qniRomae praesertim patiebmlnr aetate ab apostolis piam repulet, cum evangelicis oraculis doceainur,
proxima, perstcpe exprimant nomina consiilinn aut a divino Spiritu dictatam regnlam ila deliniendi
praefeclorum Urbi, aul imperii principnm, et diera epochas illuslrium gestorum Chrisli, ejusque disci-
passionis. In Aclis sancti Ignalii, n. 2 el n. 8 editio- pulorum. Nalalis Domini consignatus a S. Matihseo
uis Riiinartii legimus quoque annum imperii cum B (Matth. i) per annos postremos regniflerodis Magni,
eonsulibiis parintitm. Facta aulem sunl hwe die anle a S. Luca indicatttr per descriptionem primam.ex
XIIIKal. Januarias prwsidenlibns apnd Romanos Sy- edicto Augusti faclam praeside Syriae Cyrino (Luc. n).
ria et Senecio secundo (ita habent nuni. 8, ntimero Ejusdem baplismus ac praedicatio Joannis refertut-
autein 2 scribitur) post annum quartum jJRiiin. corri- ad annum quintum decimum imperii Tiberii Caesari.H,
git nonum] Tra/uni, ejusque victorias de Scy his ac procuranle Pontio Pilato Judaeam , telrarcha aiiiem
Thracibus [intelHge Dacis] reporlalas en comigisse. GalilacaeHerode, Philippo autem-fratre ejiistelrarcha
C. Sosius Senecio 111et L. Licinios Snra H Coss> Ittinesc el Tracbonitidis regionis, et Lysiiiia Abiliuae
anno Trajani quarlo processerunt, et inlerposilo- telrareha, sub principibns sacerdotum- Anna et
quinquennio cum nonus ahnus ejusdem imperii labe- Ciipha (Luc. m); ciijns eliatn postrenii annuo pon-
retur, iidcmconsules Senecio IVet Sura 111fastos ape- tificalu desijnatur a Mallhaeo, Marco, et Joanne
riicrunt. Victoria vero Trajani Dacica conligit anno annus Dominicae passionis ^(Mutth. xxvi, 3, 37;
scxto imperii Trnjani, ejusqiie Iribuniliae polestatis Marei xtv, 61; Joan. xi, 49 ; xvm, 14). Apostolo-
labente, ut ex lniiiiisiiiatibus Iiiculenler probavit rum vero gesta per S. Lucam Romae conscriptn lot
eniiuentissimiis Norisius Epistolae Consularis, pag. abundant indkiis chronologioeper successiones prac-
66. Quare nioncbat recle Riiinartins post anmtm tv C sidum Syriae, et magistratus, tum in provinciis lum
Trajtmi mendnm esse amantiensis vertetuis in IV Romae agenle Patilo ibidem recensitos, ut S. Hiero-
iiunierum ix; cui optime convenil epocha Dacicae nymus colligat liistoriam pertingere ad biennium
viclorise ante triennium rclatoe, et expedilio suscepla' Rontm commorantis Pauli, id esl, usque ad quarlum
iii Parlbos et in Armeniam, quae in ejusdem Actis Neronis annum (S. Hieronym. in lib. de Script.
pariler memoralur. Et revera conlcxlus verborum Eccl. in Luc). His igitur exemplis eruditi scriplpres
ita videtur requrrere, cum Senecio et Sura secundo ecclesiasticae bistoriae, pracserlim Romaeagentes, et
praesidentes, hoc est iterum collegae in consulatu cum aposlolis versati aut cum viris aposfolicis, quem-
(uegligenler expresso per voces Syria et Senecio se- a iinodum versatus est Hegcsippus , inter caetera
cundo) recurrant anno Trajani iiono. In sepulcra- vcrilalis criteria, quibus opera sua confiniiariint,
Kbus etiam titulis depositio martyrum signala non non omisere geslorum tempora ad nolas cpocJias
rarolegilur nominibus consulum, ut passim ostendere revocare. Hegesippi locum produxit Eusebitis de
possumtis in fragmenfis lapidum qua?.e sacris cceinc- marlyrio Jacobi fralris Domini. Epocham illius mar-
teriis quotidie extrahuntur. In Actis marlyrum in lyrii significavit proximam obsidionis Hierosolyrai-
Urbe passorum nomen praefecti' Urbis quandoque . tanae paulo post subsecutae. Nec multo post, inquit,
expriniitur: qui magislratus licet non esset annuus, D obsidio Vespasiani, el Judworum captivitas subsecuta
relalus tamen ad alias notioncs expeditionum, victo- est. Hmc Hegesippus,cumClemenleconsentiens(Euseb.
riarum, tnortis principuiu, aul siniile quidpiam , in- Hist. Ecd. !ib. n, cap. 23). Sunt verba Eusebii; quf
cidensin ea tcmpora.et in Actis marlyrii expressum, cum adducat eodem loco teslimonium Josephi, refe-
redditur character satis idoneiis ad pariandum ciiin rentis caedem Jncobi Justi ad intervallum triunr
consulatu. In Actis Juslini nvartyris Ruslicus prae- . niensium, numeralum ex morte Festi ad Albinuur
feclus Urbi eumdein ac soctos iiiterrogat et capite procuralorem a Nerone subrogatum , quo iriinesirf
plcclit. Publjcus praefeclus Urbi legilur in Actis spatio Ananus junior gessit pontificatuin , confirmat
S. Felicitalis sub Anlonino. Si hodie haberemus morem geniis atque xlalis suae, et Romae scriben-
inlegram seriem praefeclorum Urbi per duo priora lium historicorum, Ut epochas non omitlerent iden-
srccula aerae Christianae, quemadmodunv integra ti.lem memorare gestorum quoe describebaivt: et
series legitur successorum in eomagistratu ex ann» historiae suachoc himen non denegare, quod Romana
Chrisli 254 ad 554, in opusculo quarli saeculiedilo archiva in geslis provincialibns, et inscriptiones
per Bucherium ex iisdem mcmbranis, in quibus publicae miniMrabant, Eadem vero archiva, ct niar.-
51 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROAI.-VATIC. 52,
mora, el indiculi, et hisloriae adhuc integrae labente A suaeordinalionis : quas preces edidit cardinalis Tho-
quarlo Christi soeculo, quo Eusebius et llieroiiyimis niasius libro iu Sacram. Rom. Ecclesiac, pag. 211,
florebant, aperlum oslendebant hoc ipsum lumen hoc litnlo : Oralio in natali presbyteri, qualiter sibi
temporum auctori Calalogi sub Liberio, cujus de missam debeat celebrare-.
documenlis chronologicis inquirere duxi non omit- Ciini itaqueetinos vetuslissimus fueril sacerdotum
tendum. prioris foaderis, ut consjgnarent diein inauguralionis.
20. Gradum hinc faciam ad cognoscendam et et obiltis publicis labulis; et in exordio SacerdotiL
aliis comprobandam certitudinem atque auctoritatem novi fcederis dies nalalis. calhedrae non minus quam
caeterarum rerum quae in utroque Calalogo memo- nalalitius marlyrii in Petro sil annotatus ; eaque
rnntur. Ordinaliones presbyterortim, et diaconorum ralio sit habita in successoribus Petri, el ad episco-
Urhis, nec non episcoporutn hinc transmissorum ad pos minorum urbium derivata sit, iino, et in presby-
alias ecclesias vel fundandas, vel gubernandas, obli- teri consecralione adhibita deprehendatur, quis
ncnt locum poliorem , ctiin in singulis ponlificibus dubilet a nolariis EcclesiaeRomanaelioecpotissimum
reperiantur. Videndum igitur est qui fleri potueril ut documenta in litleras relata et in Archivis cuslodita,.
per tria priora saecula a Christi Domini passione lain unde postmodum catalogi, et diplycha, et indiculL
diligenler numeratas repererinl ordinationes in Ec- B sunt collecti ?
clesia Romana auclores secundi Calalogi, pertinenlis 21. Romae vero accuralius curatas et consignatas.
ad aetatem Felicis quarli et Jiistiniani. fuisse-ordinationes Chrisliani ac vere divini sacer-
Nemo negaverit ab exordio Mosaicsrelegis fuisse dotii quis inficiabitur, qui observet cliam profauos
consignalum annum ac diem erectionis tabernaculi, anlislites ethnicarum supersiitionum apud Roinanos.
ejusque consecralionis, simulque Aaronis pontificis,, lanlo in pretio fuisse habilos, ut cooplalijnes eor.ini.
ei filiorum ejus sacerdotum Exodi capite XL: Locu- insculperenlur ntimmis, marmoribus, aris, tain in Au-
tusque est Dominus ad Moysen dicens: Mense primo, guslis universiiinperiimoderaloribuscum occuparenl
prima die mensis eriges tabernaculum lestimonii, et deorum suorum maximum ponlificatum.quatn in pri-
pones in eo arcam, etc. Applicabisque Aaron et filios valis quibusque minus aliquod sacerdolium adeplis?
ejus ad fores labernaculi teslimonii, et lotos aqua Oniillo annales poiUificum eoruinque libros linteos
indues sanctis veslibus, ut ministrent mihi, el unciio esse primam originem Romanae historiae, ut in libra
eorum in sacerdotium mternum proficiat. Fecitque sccundo de Oralore memorat Marcus Tullius : Erul
Moyses ontnia quw prwceperal Dominus. Igitur mense historia nil aliud nisi annalium eonfeclio : cujus rei,
primo anni secundi priina die mensis collocalum est memoriwquepublicmretinendw causa, ab initio rerum
tabernaculum. Erexitque Moyses illud, etc. Laverunt- C Romanarum usque ad P. Mucium ponlificem maxi-
que Motjses, el Aaron ac filii ejus manus suas et pedes mum res omnes singulorum annorum mandabat lilleris
eum ingrederentur tectum fmderis, et accederenl ad ponlifexmaximus, efferebatque inalbum, et prapone-
altare, sicul prmceperat Dominus Moysi. Nec lanlum- bal tabulam domi, polestas ut essel populo cogno-
modo in sacris litteris consignalus est dies conse- scendi; ii qui eliam nunp annales maximi nominantur.
crationis Aaronis primi pontificis summi, verum et Satis fuerit inspiccre labulas cooptationum ad sacer-
ejusdem obilusdies, mensis el anntis, et filii Eleazari dotia quoe supersunt, apud Gruteruin descripUe e-
Miccessioet inauguratio ad maxlmum sacerdotium marmoribus Romanis fol. ccc, et apud Paiiviuium
expresse memoratur Numerorum cap. xxxni, vers. in Faslis ad annum Urbis 945. Praeler anni notauv
38 : Ascenditque Aaron sacerdos itt tnonlem Hor per collegia consulum indicalam , incisa est etiam
jubenle Domino: et ibi morluus esl anno quadrage- epocha annorum ab Urbe condita. Fragmentum dabo
simo egressionis filiorum hrael ex Mgtjpto, mense ex collectione excell. domini Alexandri Albani r
quinto, prima die mensis, cum esset annorum centum . . COELIO APOLLINARE COS
viginli trium. Inde incipit ponlificalus Eleazari filii P. R. C. A. DCCCCXXII
Aaron. Doraino euim praccipiente Moyses spoiiavit Q. CLQDIVS MARCELLINVS
Anron vestibus suis, et iudiiit eis Eieazarum, ut -0 COODTATVS
referlur Numerorum xx. Et tunc Aaron decessit e T. AELIO CILONE II. FLABIO LIBONE . . .
P. R. C. A. CCCCL
vita collectus ad palres suos. Epocham sacerdolii M. VALERIVS PAETVS AQVIL. . . ,
summi Mosaieae legis diligen ler relalam in divinas COOPTATVS
lilteras cum animadverlerent nostri iiontiftces Chri- C. IVNIO ASPRO II C. IVLIO ASPRO. .
P. R. C. A. DCCCCLX...
stiani, censuerunt non minori cura esse referendam FAVSTINIANVS
m Ecclesiae labulas dedicationem calliedrae, quae COOPTATVS
responderet erectioni tabernaeuli; ac slaluerunt AVG. III ET COMA
P. R. C. A. DCCCCLXX. . .
tujuslibet episGopiordinalionis diem annua memoria
telebrarfi, quae Aaronis consecrationi compararelur. Nummos qui cupiat ejus rei testes, observet ar-;
Quin etiam in rilualibus libris velustissimis, el in genteos et aureos Neroni Caesari a senatu cusos sub
Canonibus Conciliorum conspicimus, fuis&eassigna- palre Claudio, cum epigraphe: SACERDOS COOPTATVS
tas certas preces cuique sacerdoti secundi ordtnis, INOKNECONLEGIVM SVPRANVMERVM EXS. C. Esimdem
ncmpe presbytero, ut annuo sacrificio recoleret diein coqptalioncm refart marmor vetusUim.apud Grutc-
53 : J?FWEFATlO- - 54
rnm fol. ccc, ad coiisulatura v Claudu Augusti, col- A tia , adeoque inter antaquissima Urbis censendum^
tega Orfifo post Roniam conditam anno 804. Ponti- ila insculptum oslendunt iiiomimenla-ejuscollegiiqcae
ficalus autem Maximia se initi diem ila incidil Au- MusaeumAlbanum iliustrant, a nobissaepe consuleh-
guslus in Kalendario marmoreo, olim aptid Mafleios, dtim. Dabo porlem inscriplionis quar ad noslram
iiiiuc autem in Farnesianis aedibus asservato ad rem periinel, einn rciiqua vidcri possint descripta
Cariiptim Florae : Hoc DIECAESARi>0NTir.HAXIMUex eo.leni marmore apud Sponium, Miscellan. pag.
FVCT.EST (ad diem pridie nonas Martii); et in alio 5, et apud Fabrellum lnscriplionujHpag. 442.
Kalendarii fragmenlo nnper effosso apttd Anlinnv . . . . ISDEMcos (nempe L. Cetoiiio
cura et impensLslaudati vindicis eruditae aiiliqtiita-* Cmitmodo-D. Novio Prisco) K. MAKT.IN AEDE
C NCORDiAE ADSTAXTrBVS.ERATRIBVS ARVALIBVS EX
lis excell. Alexandri Albani SS. D. N. fratris filii TABELLA 1MP.CAESARIS VESPASIANI AVG.MISSA C.
sigualur dies xtv Kal. Nov. SALVIVM LIBERALEM~N.BASSVM 1NLOCVM C. MATIUI
PATRVINI DEMORTVIC0OPTAMVS INC0LLEGI.0 ADFVE-
HOCDIECAESAR TOGAM VIRILEM SUMPSIT RVNTL.VERATIVS. QVADRATVS C. VIPSTANVS APRO-
NIANVSL. C SALVIVS
MAF.CIVS.POSTV51VS LUIhRALIS
supplcntibus fracluram N. BASSVS. ISDEM COS.MAG. C. SALOM MATItllPA-
taarmoris, quae sequenlia surripuit, Nicolao Dama- TRVINT 1MCVIVSLOCV3I SVCCESSIT OBIITMAGISTE-
RIVMEODEM ANNO ISDEMCOS.K. MART.P. SAI.I.V-
sceno, et Siieionio, quorum ex tcslimoniis collegit Q STIVS.BLAESVS. ISDEMCOS.V. 1D.MART.IX AEDE
card. Norisius in Ceiiotaphiis Pisanis drsserl. ti, CONCORDIAEL UAG.L. SALLVSTIVS BLAESUS COOPTA-
pag. 115, Auguslum eadem die togam purara in- T.VSIN LOCVM C: MATIDIPATRVINl COLLEGI FRA.-
TRVM ARVALIVM CONVOCAVITET
duis.se,deposita puerili praetexla, et pontificemcrca-
tiim in locum L. Domitii. In alio lapideapud Gritle- 22. Tabulaecomplurcs marnjoreie,Actishujtis cof-
ruin pag. ccxxvui, 8, non soliim ifldicalur dies quo legii insculptae, et in Gruleriana colleclioiie memo-
Tiberius Caesar ponlifex maximus crealus fiiit, sed ralae post fol. cxvm, qua; olim apud Fulvium Ursi-
de iudustria asscrilitr idem dies alleclus ad dedi- num, nunc vero jn palatio Farnesiaiio visiiriliir su-
candas staluas Caesanmiel Augustarum. PERPETVO-. perstites, demonstranl etiam sequentcs sclalcs, us-
QUEF.IVSDIE DESICATIOMS DATVROS NOSTESTATI SU- qne ad qiiartumet qtiinliimsaeciiliimClirisli,c'aiiidcm
VtJSQVEHDIEMQVOFBEQVENTIOR QVOTANNIS SITSEll- cmisiieiiidinem cusfodisse, incidcndse scilicel dict
VABITVR VI IDVSMARTIAS QVIAHACTI. CAESAR PONT. quavota publica concipicbanlur pro saliitcCaesaruni.,
MAX.FELICISSIJIE CREATVS EST. et qua concepla solvcbanlur; ritu siipersliliunis
Solemue igitur erat apud Romanos aeraeChrislia- ethnicae diligenler explicato in aliis quoque marmo-
nae saectilis primo, secundo ac terlio, ut memorati libns ejusdem collegii, quae ante aiinos circiler vi-
lapides ddccnt, signare in Faslis collegiorum sacer- IC ginli effossa ad scxtnm Inpidcm cxtra Urbcni, et
dolalium (nedum in libris ponlilicalibtis) cooplatio- inde a ine reportata edidil recolcmlacliicnioriacprae-
nes novorum sacerdotum, et eleclioncs ponliflciim sul Philippusa TurrecpiscopiisAilrieiisis, mihidiun
minorum et maximorum. Qiiin eliain diem cerlani viveret amicissimus. Eadcm modo asservalur ifi
eaoptalionis in collegium fratrum, Arvalittm (in sa- paulo anle laudalo inusco cxccll. f>. Alexandri AL-
ecrdolium scilicet collaluni Romulo ab Acca Lauren- baiii
IMP.CAES.M.AVR.ANTQNINO AVG.1III.C. AVFIDIO VICTORINO II. COS.LNCAPITOMO OtC.
ISDEHCOSS VII 1D IANVAR IN PRONAO .... FRATRES ARVALES SACRIFIClVM.
DEAEDIAEINDIXERVNT. Q.LICINIVSNEPOSMAGISTER VELATO CAPITE CONTRA ORIENTEM
. . . QUOD BONVM FAVSTVM FELIXFORTVNATVM SALVTAREQVE SITIMP.CAES.M.AVRELIO
(nomenCommodiabrasum)ANTONINO AVG PIOSARMAT GERAIMAXIMOP MPPcos UIIOPTIMO
MAXIMOQVE PBINCIPIDIVIH ANTONINI FtL DIVIANTOM.M 1IEPOTI WVI.IIA1IUIAM PRONE-
POTIDIVITRAIANI ABNEPOTI SENAT«P Q R FRATRIBVSQVE ARVALIBVS SACRIFICIVjf DEAE
»1AEHOCANNO ERITANTEDIEMXVIKALIVNIAS ROMAE ANTEDIEM XIIH.K 1VNlXYVf.o
KT DOM.I XHU. K IVNCONSVUMABITVa DOMIADFVERVXT IN COLLQ LICINIVS. NEPOS MAG.
clc.etphiribusinlerposjlisritus hujusce supcrsiiliosi Sacrificiipersoluli ita dcscribiiun
1SDEM COSXVIKIVN.
Kt DOMVM I.ICININEPOTIS MAG FRATBES ARVALES PRAETF.XTATI !5ACniFICIVM DEAEDIAE
TVBEETVINO FECERVNT IBIQVE BISCVMBENTES TORALIBVS SEGMENTATIS MLMSTRANTinVS.
PVERISPATRIMIS ET MATRIMIS SENATORVM FILISAELIOAVIOLA ET ACILIOSEVERO ClC.
ISDEH COSXllll K1VNIN LVCO DEAE DIAECj.LICINIVS NEPMAG ADARAM IMMOLAvil. . POR-
CILI.ASPIACVLARES NLVCICOINCHVENDI ET OPERISFACIENDI, 1BIQVE BACCHAM IIONORA-'
RIAMALBAM AD FOCVLVM IMMOLAVTT SACERDOTES IN TETRASTVLO CONSEDERVNT ET EX
SACRIFICIO EPVLATI SVNTSVMPTISQVE PKAETEXTIS ETCORONIS SPICEIS.BITTATIS LVCVM.
BEAEDIAESVJIMOTO ASCENDERVNT ET PER Q. LICINIVM NF.POTEM ET CA.TIL1VM SEVERVM ,
PROFLAMINEH AGNAM OPIMAM 1MMOLAVERVNT PERFECTO S ACRIFICIO OMNES TVHE ET
VINOFECERVNT DEINDE CORONIS INLATSSIGNISQVE VNCTISPETRONIVM PRISCVM EXSA-
TVBNAElbuS PRIMISINSATVRNALIA SECVNDA MAGFECERVXT ETFLSVLPICIANVH KLAMl.NEM .
lietuti (ot versus hujusce inscriptionis e inullo p rumdem concepli, ac persoluli, cl magistroritm coF-
pluribusquibuseaconstat, ut ostenderem, imperanlie legii, et Flaminum creatorum. Ad saectilum leriiiim ~
Commodocirca finem sacculi secundi viguisse nio- peninet alia inscriptid ejusdem collegii sub Caraf-
rem incidendi in publicis tabulis cpllegioriimsacer- calla, quie cum praecedenlirepcrta fnit, et legi polesf
dolalium sipud Romanos annum, ac diem sacri ed- in Iaudato libro praesulisde Ttii re edrta post dissec-
55 AD ANASTASHJ» PROLEGOMENAEDIT. ROM.-VAfla 56
tntiones de Veteribus MomimentisAntii etde Milhra. j LPersicorumi et Eliacortim, et
Cryphiontra oslensio
Referuntur vero ad quartum saeculuma-rseCbrislia- memorala sub initium inscriptionis sint potius verba
nae marmora non dissimilis argumenti, licet ad Mi- sacroram,
quam initiatioRis propria, ul placet lau-
thram perlineant, cum ejusdem superstitiones adhuc dato auctori disserlatioais de Mithra,
cap. 5, pag.
ab ethnicis jn Urbff retinerentur. Apparenl in iis 203, atlamen dies et annus consecrationis diserte
inscriptionibos signali eonsiilalus ac dies initialionis exprimilur in eodem lapide peraclae in consulalu v
eorura qui sacerdolibus Mithriacis ascribebantur, VaJentiset Valentinni junioris priino, quando Aure-'
ritu a Prudenlio expressn. Lapides cjus rei testesa lius Victor Augentius .-Emiliano Corfoni filio eonse-
Grulero meniorali folio HLXXXVII visuntur adhue in cralo sacerdoti Solis tradidit Coracica.
palalio Barberino ad Qutrinalem. Licet enim iraditio
DAT1ANO ET CEREALE CONS
NONIVS VICTOR OLYMPIVS V. C.
PP. AVR. VICTORAVGENTIVS V. C. P.
TRADIDERVNT PERSICA PRI. NON. APRIL. FEL
CONS SS. TRADIDERVNT ELIAGA
XVI KAL. MAI. FELIC
OSTENDERVNT CBYPHIOS VIII
KAL. MAI. FELIC
DD. NN. VALENTE. V. ET
VALENTINIANO IVNIORE PRIMVM
AVGG. CONS. VI. IDVS. APRIL
AVR. VICTORAVGENTIVS.V.C.
P. P. FUAO. SVO. AEMILIANO. CORFONI
aLYMPlO. C. P. ANNO. TRICESIMO
CONSECRATIONIS. SVAE. TRADIDIT. CORACICA
FELIC. CON. SS. OSTENDERVNT
CRYPHWS. VIII. K. MAI. FELIC
23. Alias consecrationes die certo signalas oslendit ]B calhedram pontificalem S. Hippolyti episcopi et
Griiierus fol. xxviu et sequentibus : quas inter sin- martyris sub Severo Alexandro cum ejusdera stalua
gularis est illa, ubi SexliHus Agesilaus yEdesius se insidente, quam ex coemeterioLucinae in agro Ve-
in aeternum renatum dicil Taurobolio Criobolioque rano translatam ad bibliothecam Vaiicanam tot eru-
percepto DD. NN. Valente V et Valentiano Jun. ditorura libri illustrarunt, chorurn ducentibus Baro-
Augg. Coss. Idibtis Augusiis; undedignoscilurposita nio et Bucherio. Titulus ila inscripiis est ETOUC A,
circa finemsaeculiquarti cum pluribus ejusdem acta- etc id est ANNOPRIMO REGIMINISALEXANDRl
lis inscriptionibus ibi relalis. IMPERATORISFACTA EST XIV PASCHAE IDlr
Cum igilur collegia sacerdotalia elhnicaesupersti- BVS APRILIBVSSABBATOCVM MENSIS EMBO-
tionis, quaeRomae vigebant a prirao Christi saeculo LISMALIS FVISSET. ERITQVE SEQVENTIBVS
ad finem quarti, sodalium suortim Faslos et Acla, ANNIS SICVT IN TABVLA SVBIECTVMEST.
iniliationes, rilus, dccreta, dcdicationes non modo EVENIT VERO IN PRAETERITIS SICVT INDICA-
mandarent litleris in libris Iinteis, aut eburneis tabel- TVM EST. SOLVERE AVTEM OPORTET IEIV-»
lis inscriberent, sed etiam marmoribus insculperent, NIVM VBI DOMINICAINCIDERIT. In hoc igilur
et proponerent in atriis, et in pronao suarum aedium, lapide, inciso anno Christi 222, tex Sacrorum, quae
tum etiam Kalendariis insererent in foro posilis, ad 'C proponitur observanda in Festo praecipuocelebrando
aiictoritatem et perennitatem conciliandam suis in- Paschatis Cbrisliani, continel institulum jejunii sol-
slilulis; Cltristianac professionis cultores non minus vendi |)ominica die, ab apostolica tradilione per-
providi, et multo sanctioribus excmplis imbuli per duclum ad Ecclesiam Orienlalem et Occidenlalem,
divinas litteras utriusque Testamenli, merilo censue- et confirmalum decrelis Pii, Eleuiheri et Victori»
runt ad digtiitatem verae religionis pertinere, ut Ja- pontificum Romanorum, post coacta biijus postremi
terculos ederent pontilicales, etmarlyrumpnssiones, praeserlim jussu concilia a Theophilo in Palaestina,
vetuti Faslos Ecclesias-triumphales , ornarent notis ^et alibi, «ti suo loco dicendum erit. Quare super-
chronoIogieisanni,sett consulum, mensisacdiei.qno sunt vesligia non obscura poiilificiarum constitu-
verilali tesiimoniutn praebnerant sanguine et confes- tionitiiij et sacrarum legum observandi ritus festo-
sione. Intelligebant enim pergraturoDeo fulurum, et rum, et jejunii solvendi, ihcisa vetustis in marmo-
tH
posterismaximeulile, ulltdespublica Aclisconstaret, ribus Roaianis, eliam constante perseculione,
et annua meinoria recoli possel eorum ingressus ad iam tum addiscerenl hierarchiae summi hujus Ec-
marmora Chri-
gloriam, in iis praesertim coemeteris suburbanis clesiae omnium princip»,. Urtiana
in quibus martyres atque ponlifices deponebanlur. stianis sacris insculpta erigenda esse ad instar cippi
Decreta vero ponlilicum aut conciliorum, quae prio- D triumphalis supra confraclas labulas ethnicae super-
ribus etiam sacculis anle Constantinum Magnum stilionis: quse tunc a fratribus Arvaltbus, anisque
edila fueranl, aliquando expressa fuisse tabulis, aut Daemonummysteriis, et sacerdolibus Isidis, Sera-
cippis marmoreis aperle nobis osleudit insciiplio pidis, Mjthrse, Solis, et Matris Magnaededicabantur,
Canonis Paschalis in veluslo marmore exprimenie 6ub fallaci spe promissae sibi acternilalis, tanqiiam
57 PRJIFATIO. S8.
praesidia profani euitus inaiiium deorum «tmquam A loculis summorum pontifieum, Him in eolligendis.
inlerituri; cum eodem saeeulocederent in praedam, diptychis, et catalogis ex earumdein iuscriptionunt
el verterentur in monimenla victoriae de triumphalis et Aetorum autographis nemo jnre dubitaverit, cui
erroribqs partae a verilale religionis CJirisliaiiae. perspecta sit diligentia, quam pari ferme studio im-
Verom baec alias. Nuac in ea digitum iutendimus penderunt proximarum Italise eivitatum episcopi in>
bac tanlum de causa, ul appareal auctoritas rerum, decessorum suorura memoriis praservandis posle-
quaj enunliantur in vetuslis Romanorum pontificiun rilati. Liceat milii proferre ex Noiana ecclesia illtis-
Catalogis, quarti praeserlim, et sexti saeculi (nnde tre dociimeiiium, quod ante annos qutndecim inde
hic Liber Ponlificalis agnoscilur contextus sub Gre- collegi, cum a S. D. N. Clemenle XI ascriptus comi-
gorio II et 111) cura per eas aelates cotisueludo talui eorum, qOos eminentissimo cardinali Carofo
vetus Romae vigeret, tam apud Christianos quam Barberino legato de latere ad Catholicum rcgem His-
apud ethnicos, consigoandi marmoreis tabulis per- paniarum Philipptun V Neapoli ttinc agentein adroi-
inde ac libris pohliflcalibus acta et decrela colle- nistros delegerat Jegationis, permissu ejiisdenr car-
giorum, initiationes et sacerdoUa eorum potissimum dinalisNolam me conlulissem ad sacras antiquitalcs
qui coetui praeessent. ' perluslrandas ejus ecclesiae et ccenieierii S. Felicis
24. Acla et ordinaliones Ecclesiae Romanae splen- B in Pincis dicti : ubi supersunt eomphires basiKcse
didius consignata Jeguntur post assertam nbertalem partes, mnsivo et inscriptionibusdecorataea S. Pau-
divini cultus a Maximo ConstauHino. Bealus enim lino episcopo Nolano. Tanli sacrarii monumenla bene
Damasus papa , qui tabulis marmoreis eonvestiri multa edere cum possim pubiica luce dignissima, iis
curavit atria ecclesiarum, adiius ccemeteriorum, tantum conlentus ero quae pertinettl ad argiimentiim
sepulcra marlyrum, quae tabulae poslmodum dictae a me susceplum ad pertraclanduin in hac praefa-
sunt Platoniw, eiegantibus eliam versibus complexus tione, ncnipe ad sarcophagos et sepulcrales labulas
est in earumdeiii inscriplionibus comptura docu- aliquot episeoporum insculptas, die el anno deposi-
roenta hisloriae decessorura suoruin, et martyrum : tiouis per eonsures indieato.
quorum aliqua integra supersunt aetate nostra in In Zophoro litteris mustvi operis legilur epi-
hypogaeo basilicae Vaticanae, in sede S. Sebasliaui gramma S. Patilini, aequate lestiiiionium aedissacrse
exlra muros,et in lilulp Equilii: alialeguntur apud a se amplificaiae.
Gruterum, et tomo IV Veterum Analectorum Ma- Parvvserat tocvsante sacris angvstvsagendis
billonii, descripUt selale Caroli Magni; alia denique Svpplicibvstpie
Nvnc
negaus panderepossemanvs.
collecta a Martio Milesio in editione operum B. /-. popvlospaliosapiis altaria prirbel
^ Otliciis mediimartiris in gremio.
Damasi. Cvnr.taDeorenovalaplaceui.Novatoriiniasemper
25. Cum vero et in coemeteriis martyrum appa- Clirislvset tn cvmvlvinIvminisamptilicat
Sic el dilectisolivmFelicis lionorans
reat saepe annus ac dies deposilionis, plerumque - El splendoresiinvl provtlit el spalio.
scalpro caelatus in tabulis marmoreis, occludentilius In arca marmorea apud altare
loculum, non raro in calce exaratus, aut minio co- DEP. SANC. FELICIS EPS. V. ID FEBR.
loralus in caemenlo cruslas marmorum jungenic cum POS. CONS. FA. VS. TI. VC (b),
inargine loculamenli; quis non videat, ex his atito-
collecias fuisse sive et Cum S. Paulini ohilus referaliir ad annum 430,
grnphis tabulas, indiciitos,
lalercnlos depositionum, et ruditnenta illa Marlyro- sanclus Felix oclennio post deposilus ejus aetalera
logii Romani, a Bucherio reperla in menibi-.uiis aequat. In alia proxima arca marmorea
quarti saeculiaul quinli, el ab eodem edila post Ca-
nonem Paschalem Victorii Opusculo lerlio pag. 276? DP. EP.PAVLINIIVNIORIS D. UI.ID. SEPTE
FL. DIOSM ORO (c) VC CONS
DEPOSITIOEPISCOPOMJM (a). In alio sarcophago delritae snnt liiterae inscriplio-
Scxto KalendasJstnuarias,Dionysiiin Callisll. r. nis : ila ut incerlum sit an episcopus ibi recondatur.
Tenio KaleudasJauuarii. Felicisin Callisli. Sed nomina consulum supersuut integra : quae indi-
Pridie KalendasJanuarii, Sylvestrl in Priscillse.
QuartoIdus Januarii, Miltiadisin Callisti. canl annum 359.
DecimooctavoKalendasFebruarii Marcellini[Marcelli] SEMPER OBMERITVH VIVEIS PRAECOMA LAVDIS
in Priscillx'.}
Terlio NonasMarlii,Lucii in Caliisii. ET BONA PROGEKIES . . .
Decino KalendsisMaii,Caiiin Callisli.' PEVIASV. . .
VuartoNonasAugusii,Stepliaoiin Callisti. nELIQIJUE...
Scxlo KsilemlasOctobris.Kusebiiin Callisti. IA-...
in
NonisOclobris,Marci Balbinae. . . . ELA. . . SEMPERERIS . . . OMINE
DVCI
Sexlo Idus Dcceinliris,Eutydrianiin Callisli. A : . . OR . . .
Pridie IdusApriles, Julii in via Aureliamilliarioni. In ... FELICIS
Callisti.] EVSEBIO ET YPATIO COSSDp.INFACE
26. Verum de diligenli cura noiariorum aposlofcae yi KALIV»
wdis tum in incidendis epochis depositionum in In alio marmore
(n) Nempe Romaiiorum a Lucio ad Juliuin. (c) lut inendose incisus Fl. •Dioscori consulalus
(b) Amio Christi 438. tneidens in atmtim Cbristt 4i2.
59"" AO ANASTASIUMPROLEGQMENAEDIT. ROM.-VATIC. liO
DP.THEODOSI — ET*C— DtE A DOSflsmOR LEmiS EPISC. VIX. ANN.
- -
VII ID VS DECEMBIiES^ FL- PL M. LXX¥„ DEPST I . . .
FAVSTO. — JVNIORE — SC. £ONS f» SEXXJES. P. GMLSVLAIVM . . ..
Non omttlenda est inscriptio AiireUahi epfecopi, Leonis lerlii episcopi nomen iegitur in marmore
ticet iudicio consiilitm desiituta (nescio an ejus, qui
sepnlcrali, sito in pavimenlo ante absijJeitt basi-
Notatiorum praesulum habetur qtiintus): ubt anni Kca>.
ejusdem sedis ita memornntur. LEO TFJtlWS EPCREDO RESVRGERE
7 DPS.SANC.M. DMN. AVRFXIAXI F.PISC.
1»PiCEftUIBIXIT
•VXNS Alterins Lconis ex Monacba Antislilis esl epi-
PL M tXXX S6D1TAHM.XXXVIII.DEP-.ES. OCTABV.. gramma seputcrale, quod seqwlur. in pavimeulo
KAL.AVG. siUim.
,In sequentt mai-more memorniur Leo episcopus:
P IHCfcEOVrRSCS.SOCIAT.
Et inscriptio perlinere videlur ad annum 547sextiint . . . EXSPIBTATE POTENS; JC. . »
posl cOnsulatumBasitii QVIVITAEX MONACIIO S . . .
ABSTINVIT TANTVM TANTOQ>. .
f HIC REQVIESCITAPOL VT QUASILVMANGELICV.. . . .
LONIA SACRA VIBGO
Luperci etiam episcopi visitur epigraphe marnwea. in slruetura,. ipsins Jiissu adornata circa anmiin.
Cliristi 533, qua actate prnafuit Nolanae Ecclesiae. ^
f IIOC QVOD CERNITIS DrSCITE QVOD LVPERCVS EPISCQPVS COMPSIT ET
ORLNAVIT IN HAC ECCLESIA . . :
LVPERCVS EP FIERI PRECEP
AMORE DI ET SCOrtVMFELlC. ET PAVLIM RVFI LAVRENTi ET PATRICII
,S. Patrieius nepos R. Tartini Turonensis episcopi B quorum a.liqui memoranl annos sacerdolii, dfem de-
audilor fuil sancti Paulini Maximi episcopi Nolani. : posiiionis, aut consiilatiim.
Ab his non disjungendi. sunt lapides sepulcralcs Adeodali archipresbyicri tale esl epilaphiiiin maf-
presbyterorom ,. diaconorum , subdiacpnorum , cf moretim ; in.quo cliam visitur insculpia columba
sacrarura virginum, eadem in ccelesia supersiiies: pro more Chrislianis familJarL
*
ADEODATVS1ND1GNVSARCIIIPRESVITER. SCE. NOL. ECCL. REQVIE
SCIT HIC
tlacc videnlur ejns jitssu Inpidi insculpla, cmri sibi pararet sepulerum. Caclcra quae scqnuntur addita a»
eonfratribus post ejus obitiun : .
DILECTVS A DO ET IIOMIMBVS. IN. SACERDOTIVM
ERAT. ENIM. SERMONE. VERAX. 1N. IVDICIO. IVSTVS.IN. CO.VLMISSO. FIDELIS
DVLCIS ET BE.NESVADVS. IN. VERSIBVS. SVIS SEMPER
ATDVXIT. MVNKRA.QVOPIOSA. QVANDO.1NGRESSVSEST. IN SCM FELtCEM
TEMPORE. QVO. NVLLVS. FVIT. PRETIOSIOR ILI.OS SACERDOS
VrXTf. CVNCTIS DIEBVS. VITE. SVE. ANTE. ORDlN,AT10NIiANN XXX
SEDET. SACERDOTALl ORDINE. ANN L ET DEP EST . . .
In abside antiqua labula marmorea modo affixa parieti lestatur depositioncm Urani pres'iyleri, qnema;
secrefis fuisse S. Paulini Nolaiil episcopi consiat: cujus etiarn liitersc conipliues suut ad Urauium dalae^
DEPOSITIO VRANl PRESB. XI KAL lANVARIAS
Leguntur etiam depositiones presbyleri Patricii, Honorati presliyteri, presbyleri Ftorenlii.
Diaconi Reparali deposilio ailjunctas babet chronologicas notas diei 19 Octobris et anni 553»
DEP. SANCTE.M. REPARATI
DIAC. DEP. D. XIIII. KAL NOVEMB
XII P. C BASILI V C
Subdiaconi Filicelli deposilio consignala est marmori, in quo Januariae (fortasse- ejus. matris, aut consai»
guineac, autagnatac) noinen, et epocha conspicilur anni 536.
t HIC REQVIE?CIT IN PACE IANVARIAf
. . Q VIXIT PL M ANN XXVIIII Cum MA
RITV FEC ANN XV. M XI. D. X. DEP
D XV KA FEBRVAR P C BILI
SARI VI P N D PRIMA
-J- HIC REQVIESCIT 1N PACE FILICELLVS SBD
«V
Sacrarum autem virginum depositiones duae perlinent ad saeculum quinlum. Prior refertur ad anna.Ti
consulatus Aelii, nempe 431, vel 437, vel 446 vel 454.
DEP. SACR. VIRG. M. . . . . .
DIE XIUI. KAL. MART AETIO ET
. . ... . ET PAVLT PRESB
(«) Hoc est, anno 490.
61 PRJJTATIO. , 6£
Justae virgims nomen ctim Jcgereni composilujii cum consulatu Flavii Seveviiti, bis occurrente in.Fastis.
ad aunos 461 et 482,
SACRE VIRGINIS
DEP. IVSIL V. 1DS. NOBEBR
FLS. SEVERINO V. C. CONS
monuit pius saeerdos hujws tcmpli Praepositus, .A ArvaJiiiHi, Ponlifrcum Majorum^ Augurum, Epulo-
sacra hacc montimenta mibi indicans , repertam nuni, Sodalium Titiorum, Augiislaliiim, Isiacorum,
fuisse hanc poslremam labuhiirt marmoream ila ciiltorum Herculis, Solis, Mitjirae, aliaeque hujus-
iuscriptam sub columna ccclesisc dura paries rcfice- modi. sacra professae^el in deeurias plerumque dis-
retur, occhidens loctitum jn loplio excavalum, ubi lribiitap, ut observat Fabreltus Inscript. cap. 6,
cernebantur Jusiae virginis oss» integra, deposila pag. 429 et 449, solebant marmoreis labulis inscul-
manibus cancellatis cum Jamina plumbea pedibus pta affigere temploruni adytis ef vestibulis. His veroi
apposita, in qua visuntiir litterae, nomeii, ac slatum Aclis publica auctoritate proposilis ab elhnicorum
virginis indicantes sub mono^rammale Cbrisli superslitione visa est indicere singulare cerlamen
Domini : nostrae retigionis a Deo protecta virlns et coxislanr
A £ O.JUSTA VIRGO lia per sumhios liierarchas Eccleshe Chrisii mili-
Ibi etiani numisma Licinii reperlum fuisse nar- tanlis : ul Aeta veri sacerdotii CJirislian.-elegis aere-
ravil. perennius incisa nostris iu basilicis, tittilis et colle-
26, H-.ccomnia cum repulo, posl Nolam a Gotlits giis iriumphales veluli faslos opponerenl ,in Petrii
caplam et vaslatam, adhuc reperiri unitis in ecclesise Csipitolio profanis elhnicoriim inilialionibiis et my-
ambilu, qtiae fuerat a B. Paulino restituta cl ampli- B steriis impielatis. Nam Romanne Ecclpsiaepontifices^
ficata,,alqtie iri marmortbus qirinti et sexti sacculi atl perenniialcm nicmoriac, et hisloriae (idem, et
video nomiiia , aetates, deposiliones episcoporum dociimenlitm poslcris transmittendiim aelerni sa-
consignari per consulalus, necnon memorari presby- cerdotii Christo collali a Paire, ab eoipie commu-
terorum ordinationes, diacouos eliam (aeque ac nicati Petro et successoribus vices suas in lerris
snbdiaconos, et sacras virgines) ibidem condilos olieiintibus, ibidem tropaca aposiolorum, el sacras
fuisse, non neglectis lemporum notis , universa de- leges, ac succcssionis jnra, et sericm spect.nulam
mum aptata video ad exemplar ccemeteriorum proposuerunt marmore et aere incisam, ubi ab ido-
Urbis, necesse est ul inde colligam duo corollaria : lorum mystis diligenlissima snpcrsiiiione habebaiur
primum est, B. Pautinum ejus basilicae inslauralo- coltectum quidquid usquam ffierat vanis erroribus
rem, qui origine Romanus, licet in Gallia natus, instilutum ; qiiemadmodiim observal S. Leo Magnus
maximam aelatis partem in Urbe transegeral, in serm. 1, de SS. apostolis Pelro el Paulo. Ita riempe
qtia etiam inter senalores relalus cohsulalum quo- par erat, ul omni genere dociimenioruin evidens
que gesserat anno Christi 575 , cum perspeclani redderetur, Cliristum Deum, Regem, et Sacerdotem
haberet consiieliidinem Ecclesise Romanse, haec secundum ordinem Melchisedechdominari ctiam per
diligenler curanlis per notarios regionarios , intit- servos suos in medio inimicorum suorum (Psal. cx).
Hsse eamdem consiieludinem in Ecclesiam Nolanam, Id clarius ut percipiatur, quod plurimum refert ad
vel anlea inductam confirmasse. Alterum corolla- asserendaiu firmilatem historicam rerum in Libro.
rium est, selale Paulini et proxima, nempe sacculo Pontilicali memoratarum, praeslat obscrvare, ubK
qnario , quando Catalogus ilte prior ponlificum nam reperta fuerint Acta illa paulo anie memorata.
Romanorum sub Liberio conscribebalur, abundasse cooplatronum ethnicae professionis sacerdotum. Fra-
tot documentis genninis et publicis hisloriam biijus truui Arvalium, el cultorum Isidis,, Allidis, Malris,
Ecclesiae Romanae, «l sota ex inspcctione brevium Magnae, Millirae, el Solis, quilius nosfrae religionis
inscriptionum, quae legebantur.in.coemeieriis Chri- antislites veri sacerdotii Christiani Aeta esse oppor
stianis chronologia salis absoluta Romanorum pon- nenda censiierunl.
tificum collige-relur; atil cerle ita luxata ratio 28. Cooptationes decurtarum illius sacerdotalis;
leraporum pontificiorum proferri nequaqiiam posset, collegii ethnicortin), cui Nero Caesar ascriplus legi-
cujus emendalio non esset facilis apud cos qui lur sub Ctaudio imperatore, afflrmat Grtiterus pag»
allenle consulerent litutos sepulcrales Romanae ccc, repertas fuisse Romw in wde wva S. Petri i»
Ecctesix , praeserlim si adhiberentur eliam Acta n Vatieano anno 1596, mense Junio. AfCta Collegil
martyrum, versibus inclusa per Damasum, et incisa Frairitm Arvalium sub Domittsino»qnae V. C. Fa-
eorumdem memoriis, eaque conferrenlur cum in- breltus prodnxil Iiisciiptioniini pag. 443, docet
sctiplionibus Caesarnm et magislraluum a quibus asservari in arcliivo basilicae Vatieanae, ubi eliant
publico judtcio fuerant damnali et pro Christo cuslodiebatur fraginentum illud aetate sua reper-
occisi. tum, quod exhibuit fol. 494. Inilialiones sareitlo-
tf. Redeo nunc ad interraissam comparalionem tnm Milhraecriobolio laurobolioqtic perfeclo in aris
Actorum quse corpora sive sodalitates (ut Cato pluribus insculptae, addilis consulibus et die dedica-
appellat apud Tullium de Senectute) elhnicornm tfonis effdssaesunl prope fJexiim circi Valicani, dum
numinum culttii in Urbe ascriptae , Fratrum scilicel funilamenlajacerenliirnieridionalislateristransversae
63 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 6*
navis basilicae, ubi SS. Simonis et Judae apostolo- jA V. C. PONTIF. ETDECEMVIR. SA. F
rum ara posliuodiim fuit excitata : asscrente Jacobo TAVROBOLW. CONFECTO. III. KAL. MAI
FL. ANICIO. ET. NIGRINIANO. CON. ARAMi
Griraaldi, nolario ad hoc muneris allecto, ul singula FELICITER CONSECRAVIT
diligenter referret in lilleras quae in dejeclione ve- 3.
teris basilicaeatque in molilioue novae per dies sin-
gutos reperirentur. Id prafcslititdiligenter in tabulis M. D. M. I.
ET. ATTIDI MENO
auctorilate publiea exaratis, et munitis impressione TYRANNO CONSER
signaeuli, quaruni autographum hodic asservatur in VATORlBVS SVIS CAE
archivo canonicali ejusdem basilicae principis apo- LIVSHILARIANVS V.C.
stolorum. Enumerat igitur Grimaldus fol. 43 aras DVO DECEMBVR
VRBIS ROMAE
complures marmoreas circa basilicam eodem modo P.S.ET.HIEROCERVX
rcpertas, et a Pompeio Ugonio anUquitalis studium I M. S. D. L. S. D
HECATE
professo recognilas, quae indicabant ab ethnicis Isi- D. N.GRATIANO AVG
dem deorum suorum lnalrem ihidem cullam fuisse. ET MEROBAVDE
Dabo Grimaldi verba :.< In Joco ubi nunc est sacel- CONSS. II11. IDVS
Jum apostolorum Simonis el Judae in absida novi B ] MAIAS (c)
tempii quae ad ireridiem vergit, mausoleum S. Pe- 4.(rf)
tronillae a scriploribus appcllatum, elc. Id quidem ANTONIN. . . .
Marti sacrum fuisse scribilur. Sed vir doclus, et V. C. PQNTIF. E . .
Urbis ecclesiarum anliquitalis indagator sludiosis- DECEMVIR SA. F
TAVRQBOLIO
simus, domimis Pompeius Ugonius, dictae basilicse CONFECTO. 111 KAL
ctcricus beneficiatus, orator insignis, nou Marti, MA. FL. ANICIO. ET.
sed polius Matri, corrupto vocabulo in Malrem pri- NIGRINIANO CON
ARAM. FELICITER
mitus dicatum fuisse existimat. Idque inter alia CONSECRAVIT
potissimura elicit, quod hoc tempore cum Pauli V {.
ponlificis maximi jussu anlerioris faciei angelus "
versus Campum Sanclum ftindaretur, effossaesunt DIIS OMNIPOTENTIBVS
LVCIVS RAGONIVS
ibi quamplures arae Matri Deum MagnmIdww sacrae, VENVSTVS. V. C.
seulpUe Taurobolii et Criobolii sacriliciis, tenipo- AVGVR. PVBLICVS
ribus Conslanlii et Maximiani nobitissimorum Cae- P. R. Q. PONTIFEX
VESTALIS. MAIOR
sartim, Gratiani Augusti, et Meraubaudis Coss., Va- r'u PERCEPTO. TAVR0B0L1Q
lenUniani Aug. et Neoterii Coss., et aliae hujusmodi, CRIOBOLIOQVE
quae in spretum acervatim projeclae litic iltuc, ac X. KAL. IVN.
fractae a Christianis olim fueraut. Nunc visuntiir D: N. VALENTINIANO*
AVG. 1111. ET. NEO
in vinea cardinalis Burghesii exlra porlam Sala- TER10.CONSS(e)
riam. i ARAM. CONSECRA
Inscriptiones ex autographis descriptas exhibet 17
fol. 164, quarum tionnulke, licet editae Ieganlur a 6.
Martinello in opusculo de Imagine B. MariaeVirginis Jtf. D. M. .
apud moniales SS. "Xystiel Dominici, paucae etiam ET. ATTIDI. SANCTO
occurrant apud Fabrellum Iitscriptioniim cap. 9,fot. MENO TYRANNO
a neutro lamen universae Q. CLODIVS. FL4VIANVS
665, pioferuniiir. Quare V. C. PONT. MAIOR
ex Grimaldi codice praestat tum impressas, tum in- XV. VIR. S.F. SEPTEM
editas hic exhibere. VIR EPVLONVM
PONTIFEX DEI SOL1&
i. TAVROBOLIO CRIOBO
j*> LIOQVE PERCEPTO
Jlf. £>.Jlf. / ARAM. DICAVIT
DD: NN. CONSTANTIO NONIS APRILIBVS
'" ET MAXIMIANO NOBB. FELL. MEROBAVDE
CAESS. V. CONSS. XVI1I ET. SATVRNINO
KALMAII(a)IVLlVS.ITA CONSS. (f)
LICVS. V. C. XV VIR
S. F. TAVROBOLIVM 7.
PERCEPI. FELIC. V. C. T
SACERBVS MAXIMA
2.(6) M. D. M. I. LAVROBOLIO
ANTONIN. .... CRIOBOLIOQVE REPETl

(«) Anno Christi 305. (d) Datam ex Fabretlo n. 2, ita describit Gri-
(6) Edila a Fabretto Inscript. pag. 665. Speclat ad mnldus.
aiiniiin Cliristi 350. (e) Christi 590.
(c) Anno Domini 377. (f) Christi 383.
65 PRJEFATIO. GC
TO. D11S. OMNIPOTENTI A ET ATTIDI MENO TYRANNO
BYS. M. D. ET. ATTI INVICTO CLODIVS HERMOGENIA
ARAM. DICAVIT NVS CAESARIVS V. C. PROCONS
NONI8 APRILIBVS AFRICAE. PRAEFEC. VRBIS
FL. MEROBAVDE ROMAE. XV. VIR. S. F. TAVROBOLIO
V. C. 1TERVM CRWBOLIOQVE PERCEPTO
ET. FL. SATVRNINO XUII. KAL. AVG DIIS. ANIMAE
V. C. CONSS. (a) SVAE. MENTISQVE CVSTODIBVS
8. ARAM. DICAVIT
D. N. GRATIANO AVG. TER
MATRI DEVM MAGNAE IDEAE (b) ET . . . AEQVITIO CONSS. (c)
SVMMAE PARENTl HERMAE
9-
MHTPI6EilN
EtC AERAtlENTE AEAPIMN (d) *OIBOTCTE*ANE*OPOC IPETC
KPHCHtVC HrASEOCTEAEONTIOCENCO*Ol ANAPEC
OC MEN Atf ANTOAIHCOC A'AP'An*ECrXEPIHC
OPriA CTNPE3ANTE6EAI IIAMMHTOPlPEIHI
SPIOBOAOTTEAETHC KAI TATPOBOAOIO *tPlCTHC
AlMACl MTCTinOAOICBwMONTIlEPrieECAN
Interpretatio aulem Graccaeiiiscriplionis lalis esl
MATtllDEUM
XV. vir P-hoebi.coronalts. saeerdos
Crescens. divinvsque,Leonlius. sapientes viri
Alter. qvidem. ab. Oriente. aller vero. ab. Occidenle
Ritvs. simvl. peragenles. Deae. omnipotenli Rheae
Criobolii. viclimae. et Tavrobolii. oplhniie
Sangsinibvs. sacris. aram. erexere
» Ex his, subdit Ugonius, duo versus sunl hexa- B reversus, eum liber Grimaldi mHil oblalus fuisset,
tnelri, el duo pentamelri. Habebal a lateribus Cy- memorans iiiscripltones jani relatas Matris Magtise,
belem cum arbore pini, et Attidem cum capitibus et Taurobolii, atque Criobolii percepli, locumque
bouum. Mirandum valde est quomodo hiimani ge- eftbssionis designans in Valicano, hac una Liigdu-
neris hostis juxla sancliorem totius orbis basilicam nensi ara caeterarum usum demoristrari inlellexi,
se ingesserat ad lantam abominalionem sacrilicio- apnd Valicanam basilicam repertarum. Quin etiam
rum idololalriac celebrandam temporibus Christia- liaec Lugdunensis ostendit, eam consuetudinem de
tiorum Caesarum; nec iniranduni si ab aliquo optimo qiia loquitur, transferendi superstitiosum cultuin
viro malleo arae ipsae fractae et aeervatim sepullae Idscae Malris, Taurobolii, et Criobolii ex Vaticano
reperlae sint. >- colle Romanorum ad Colonias vignisse sub Antoui-
29. Haecpostrema Ugonii conjeclura, lol Iapidibns nis. VIRES TAVRI, hoc est (ut cum Salmasio scile
coiifirinala, quae suadebat opinari, sacra Malris exponit P. Colonia) corniia ejus animanlis, seu vi-
Msrgiueel Idaeac pcragi consiievisse in Valicaiio, climae mactalae iu Tsiurobolio apud collem Vatica-
jeiale noslra vim demonsiratiouis obtinuil ex alia nuin Roniae, transferebanlur cum ARA et BUCRA-
ccleberrima inscriplione, reperta in summo colle NIOin Coloniam, ubi decretum fuerat sacra Matris
Liigdunensis Coloniae in Gallia. Eamdem vulgavit, C Detun Magnae Idacae peragere rilu Romirno per sa-
el leclissima, qua pollet, eruditione exposuit adm. cerdotes exornatos occabo et corona a qiiindecem-
rev. P.uer Domiiiicusde Colonia soc. Jesu theologiis, viris sacris faciundis. Pracstat inscriptionem illitis
inullis tnihi nomintbus speclalissinius, el singiihiris arae Lugdunensis cum prolotypo a me inspcclo
fecncvolcnUaeseipie ac doctrtnae causa summopere exacle coiigruenieni ex iibro laudato P. de Colonia
colendus. Ante qiiinqueniiium cutn Romanas anli- mutuari.
quilales secum hislrarcm Lugduni non infrequciiles, MATItlS
TAVItOltOI.IO D MI D
oslcndtl aram Taurobolii signis tncisam, effossam QVOBFACTVM EST EX IMPF.RIO NATRISD
in eo colle, el couimeiilariuin abs se de illa editiim, DEVU.
PBOSALVTE IMPEHVCOIUS CAE8T, AEI.1
liospilalitaiis noslrae lesseram preliosissimam largiri IIADRIANI ANTONINI AVG.PII PP
voluit: lum prae caeieris observandum insinuavil, in I.IBERORVHQVE EIVS
illius arae inscriplione haec verba pcrspicue legi: ET STATV8 COLONIAE LVCVDVN
VlRESEXCEPIT, ETA VATICANO THANSTIILIT ; id eiiim h. AEUILIVg CARPVSIlilll VIR.AVC.ITEU
DENDROPHORVS
de Valicano colle Urbis Romae inlelligi oportere
diserte tradil, cum in Colonia Lugduncnsi nulliis Hie visilur insculplum Capul Tauri, seu Bucra-
occurrat iocus ejusmodi noiuiiie donalus. Iu Urbem D uium coronalum. Sublus legilur :
(a) Chrisli 383. (c) Grimaldus in margine haeCaddit : < Hanc in-
(b) Fabrellus fol. 666, n. 522, ila exprimil M. D. scripiionem multo labore exscripsi propter chara-
M. /., ubi etiam versus aliter dislingtiit, el aplius, cleres jam prope deperdilos.»
ut videtur. — Anno Chrisli 374, (d) ltsij sed mendosc, pro ANAPwjj.
<«7 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. C8
V1B.ES EXCEtlTEXVATICANO TRANS \ inimicns verilaiis et religionis, cx vicinia Pctri ca-
TtH.ITARAET BVCRANIVM thednc suos hierarchas ablegare in provincias ct
SVOINPENBIO CONSECRAMT
SACF.RDOTE colonias Romani tiomtnis. Iii Vaticano, nempe in
Q. SAMMlO SECVttDOABXVVIRIS «repisline solii Petri, aras Milhrac,Isidis, el Malris
OCCABO ET CORONA EXORNATO Magnae,Tanrobolia, Crioboiia, ct ejusmodi porlcnta
-CVI.SAHCTISSIHVS ORDOI.VGVDVNEN*
PEllPF.TVlTATE.il SACKRDOTl DECREVIT nuniinuin ac inysterioruin ila fundare aggressus esl,
APP.ANNIO ATILIOBRADVA T. CLOD.VIBIO ut indeproferreimpiiimcullum iilrobique possel, in
VARO COS O.icntem eiOccidenlem ; miod insiiiiialnonobscurc
ln siuisi.ro lalere «jusdem arae insculptum est Cra- inscripiio Grseca snp. ti. 28. Neqire aliter scnliie
iiiiini ArieUs iiidiciiiniCriobolii. suadel epocba Iranslalionis sacroruin in Lug.Iiinpnsi
Dexlro autem in Iaterc cullri ligura visitur ciim marmore consignala. Observatenim opporlune P. t!e
litleris: Colonia, cuni pluribus erndilis, aiite iinperium An-
CVIVStUESONVCTIVM tonini Pii non reperiri ullum Tauroboliiim, ejusve
FACTVM ESTV. 1D.DEC riltim Roma transiatum; sed neque ullum Romae
Aple observat doctus interpres hiijns ntomimerili, aut in provinciis peracltim, aul perceplum antiquis
«x Terlulliano, Ambrosio, Firmico Materno atiisque II in monumentis, aut bisloricis memorari. Quare col-
scriploribus autiquis, a diubolo, cujus snnl partes ligere possumus circa eam aelatem, qua ordinaudis
invertendi veritatem, inslilutum fuisse, ut ipsas quo- iniperii provinciis Adrianus el Anloninus occupabau-
que res sacramenlorumdivinorum (verbis iiliiur Ter- tur, et qua episcopalium sedium ordinaiidarum par
tiilliani) in idolorum ntysteriis mmuletur. Tingit et cnra detinebat Petri successorcs, dum isti ad aposto-
ipse ulique credenles ei fideles suos, expiationem de loriim tropacapauh) ante constructa pcr Evaristum,
lavacro repromittit. Firmici quoque verbis osteudil, in Confessione B. Pelri clerum colligentes, et epi-
inter errores profanarum ri.ligioniima spiritu nien- copos, presbyteros, diaconosinitiatossacrisordinibus
ilacii subdote induclam crcdulilalein expurgandorum hinc ableganles ad Chrisliana sai-ra, qua in subur-
crimiitum per sanguinem viclimac, anle aras idole- bicariis sedibus , qna iit lilulis urbanis, qna in
rum piofiisuin, el rilu descriplo per Aiisoniiiin itt proviirciis exercenda, eliam in lolo divisis orbe Bri-
Tauroliolio ctCiiobolioitaconspersuin, uteo cruore, tannis, ea, inquam, aclafe, qua noslrae religionis
quasi rore depluenle, perfiinderentiir membra ac anlislites summi iia procurabant sacruin Clnisli
vestes sacerdolis iniiiansli sub scrobe latenlis. His priiicipalum, el saccrdolium , quindecemviri, sacris
iiempe sycophanliis conabalur impietatis magisler faciitndis, aliique daeinonum mystae idolum Dagou
elDeo rcbellis spiritus illudere sanclioribus mysle- contra arcam Domini erigentes, ad radices Vaiicani
riis ulriusqiie Teslamcnli , traducens ad abiisum collis instiliieruiit Tanrobolia ct Criobolia Matris
«uperslitionis conspersionem sanguinis divino jussu Magnae,et occabo ornalos et coronales sacerdotes
a Moyse adhibitam in consecrationeponlilicis Aaro- cum ara, et viribus, et bucranio inde perceptis misc-
nis cjiisque filiorum; et sacrilego ausu leulans fceda runt in colonias ad contagium superslilionis susc
iila simulacra lotionis oppouere dogmatibus spei ac provinciis infei-endum.
iidei noslrae, docenUs, perChrisli sanguinem prctio- 30. Verum pari sorle ac olim Dagon truncus in
sum purgari nos, ct consecrari filiosin salutari Ia- fruslra concisus ac dejectus anie arcam Domini slan-
vacro baptismi; sacerdotes vero dedicari in eodem tem repertus fuerat, etiam e.t monumenta Malris
sangitine per unelionem ordinis el signi ab aelerno Deum,Mithrae,fratrum Arvalium el quindeceinvirum
ponliftce instituli. Sed inspectio marmorum memo- confracla reperla sunl ac lumulluarie disjecla a
ratorutn declarat longtus proveclas sirtcs, licel irri- Chrislianis, et projecta in scabeilum pedum Piscato-
tas, et invidiain maligni spiritus. Eoenim demenliae ris : anle hujus basilicam dum jacerent, fulura inili-
processil, ut cogilaverit de subvertenda hierarchia ciavicloriae per fidemnoslram de genlibusearumque
Ecclesiae,idque speraverit se assecuturum, si secta- n superstitionibus reportalac. Apparet in his fragmen-
toribus suis inspirarel. ut e Vaticano, ubi Chri- tis vanawmulaliodecidenlisidololatriae, aTertulliano
stianaecommunioitiscentrum fixerat Petrus, auciore indicata in idolorum mysleriis, ut ipsas quoque res
Christo, diffunderet ille mysteria Matris Dennildseac sacramenlorum traducerel ad abusum superslilionis :
aiictoribus quindecemviris in orbcm Rdinanum. dum aspersione sanguinis. observatione mesonyclii
Videbat hoslis humani generis, a successoribus Petri delecluque arese Valicanaeet niensis Decembrisc^
post ejus ofoilum episcopos ablegari, perinde ac natnr perverterenoslrac rcligionisinslilnla sanclioriK
Pelrustonsueverat, perorbem universum : et uniia- et in aris, laterculis, marmoreis aeneisque tabulis
lein Ecclesiae servari per nexum sacerdotii maximi profana sua mystcria ad posteros derivare. Alnostri
(ttvinilus instiliitiim; cum nutu principis eprscopalis prxsulcs inlcr ruinas proslralae superslitionis stan-
ordinis omnia membra colligi in conciliis, el dirigi tem arc.ani Dei, et nunquam subverlendam inferna-
legihus cerneret; moderanle rem Chrisliaiiam uni- rum poteslatum viribus pelram oslendenles, supra
versam eo quiinPelri cathedi-a successor et navar- quam Ecclesiaconstiticta est, constanter perseverant
clius scderet quasi ad clavum reipuhlicae Chrisfi vi- per annos miile sexcentos et quod excurrit cuih
carius episcopus Romahns. Commeniur.ilarqnccsl Leone Magno, ejusiine deccssoribns et successoribus
ft PR^EF.tTIO. 70
quarta, el sexta feria more Majorum; jejuniaindicere, A . berenlur, et gesta inarlyriun celebrarcntur carmini-
et Sabbaro apuu bealum Ptiruni vigitias celebrare; in bus incisis in platoniis, Urbc nomluni capia et dire-
quibus , praeserlim, mense Decembri, ordinatioiies pla a Golhis, Vandalis et Hunrris? Si gentilis Delfi-
niiitislrorum sacerdolumque niinorum ac majorum nius Romanos faslos a Bruto et Collsilinoad Julinm
perficiant. Nec segniori cura platonias basiticffiinci- Caesaremordinavil, colleclis mSfmoribusCapitoruiis
derunl monumenlis nunquam desituris sacerdolii ex fori Romani reliquiis, alqtie paiicaruin Urbis ec-
Chrisliani: unde ponlilicalis historia colligi poluit clesiarmn, quo temere translala fueraut fragmenta,
et confirniari in texendis Calalogis sub Liberio et sub qiiemadinodiini Panvinius memorat, posl annos mille
Felice qnarlo, el in Vilis ponlilkum colligendis sub qiiingeiilos iiiiam fueraiit in foroposili; qiiol praesi-
Gregoriis secundo el lerlio. diis chronolugiae sulfulios fuissc credimus auclorcs
Catalogorum pontilicalium sub Liberio cl Damaso?
31. Jucondttm erit insphcere quanla superessct per pracscrtint cum illa aetate post Chronicon ab Eusebio
cam aelatem copia documentorum, non modo in co-
et digeslum per consulcs ex Aclis publicis, jussu Magni
dtcibus archivi aposlolici, sed eliam in parielibus Coiislantiiii ab omnibus impcrii prDvinciis stibmini-
niarmoribus sacrarum adium, qtiae res plerasque stratis, non lam recudcndi esscnl Fasti consulares
comprobareni in boc Ponlificali Libro enunliatas.
'
U ac ponlificii, qu.im confcrcndi cuni labufis Lalinis
Tria ferme ad capita reduci ea
possunl quacin Vitis
noisirionim, coemeierioriini, indicum et diplyclioriiin,
ponlificnm oeciirrunlAoaslasiolributis. Primum ca-
quibus Calalogi adniovcbanliir vcluli nd Lydiuni la-
put esl chronolosgicum, indicans lcmpus sessionis in
pidcm. Anonymus collcclor Faslorum sub Conslaniio,
J^elri calhedra, el consules quibus respondet uniiis
lermimis. al- qiicm Ctispiuianus priiuuni naclus, mox eliam Bu-
cujusque poniificalus inilium ac Capnt chcrius, aequior aesliniaior praeclari illius inonu-
terum*conslatdecrelis et ordinalionibus sacerdotuin
ineiiti, fcliciori curae cardinalis Norisii illuslraiidum
ae ministrorum. Terlium denique indudil donalio-
leliqueriint, ille satis oslendil,
nes iundorum, strucluras basilicarum ac tituIoruMi, eliam citra anonymiis, inquani,
ornamenta et supellectilem preliosam Ecclesiaeobla- lis suffulcirenlur openi Cbronici Eusebiani, quol adjuincn-
cpoclisjeconsulares in Occidente,
tam a pontificHms Rnmanis, imperateribus aliisve facilc alligabaiilur. Mimis ilaque
bocce quibtis pontificiae
principibus. Documenta rerum triplici capilc lieccssariuin duco vcrsari diulius in
enuntialarum ila erant in propatulo sub Gregorio hujusce primi
capitis firmamenlo, ciim cbronologiic et
terlio, quando Liber islc Pontificalis in publicum consularis opes cssenl in nunicralo iispoiitificiac
qui mcdio-
prodivit, ut coniplura legi posseut in marmoribus crein curam adliihercnl quarlo Christi saeculo in
genuinis. Licet indiciinn desumere ubertatisdocu- Q obscrvandis monuuiciilis Roinanis, nondiim
roenlorum ex iis quaepost annos mille jam evolutos Gotlios ct Vandalos pcr
dcinrbaiis. Qiiiiilo vcro saeculo
a Gregorii lerlii actale ad noslram adhuc visuntur Cbrisli
basilicis ct incunlc, licel colluvies barbarorum Urbi su-
supe-esse in lilulis Urbanis, coemcteriis,
arcbivis. pcrfusa bonis arlibus belliim imlkerct, et complurst
ornamcnla deleret, maximam lanien par:em docu-
32. Quod pcrtinet ad primum capul cbronologise niciilorum abolerc neqiiaquam potuil, nequc desli-
poiitificalis per consules rite comprobatae, ostendi- ttitos relinqucre lcstinioniis lcmpnrura el gcstorum
mus, in Aclis martyrum, in platoniis a B. Damaso chronologos et historicos. Ul cuim nnle Golhorum
incisis, in coemeleriis loculisque Christianis tot su- irniplionem Eusebii Faslos et Chrouicon llierony-
peresse documenta constieludiiiis illius aeralis, ut inus, llieionyuii Trosper perduxit ad coiisulatiini
quarto sextoque saeculo Chrisli abunde poluerint Valentis scxluin et Valeiiliiiiani secuniluiii, Cbrisli
inde colligi indiculi , calalogi, diplycha , mar- vero aiiniim 378, ila non deslitit qtiinlo sacculo Victo-
lyrologia. Teritur omnium manibus liber impressus rius Aquilanos Canonem Pascbsilem, cl Pcriodiun
Romaeanno 1654, complexus Inscripliones antiquas annorum DXXXII ordinare pcr ccnsules a duobus Ge-
superslitesinbasilica S. Pauli.viaOstiensi.Placuitex- minis, Chrisli 28, ad Conslanlinum et Riifuin, Clni-
perimenti causa liumerarequolconsulalusillaeconU-] jj sli 457 ; qtiem laborcm ?nonymus sexti saeculipro-
neanl. Legi duos supra ocloginla in iis quajChristia- duxit ad finern Periodi Yiclorianae post consulatum
norumsunl,cl perlingiinl ad numerum436. Complu- liasitii XVIII,Christi 559, et adhuc legitur apud liu-
res praeterea sunl inscriptiones, quaruin fragmenla chcrium. Qijin etiam Fasti marmorei in Coloniis
cum non relineant tol clemenla dictionum in nomi- reperli, quorum fragmenta edidit Grulerus foi. ccic,
nibus consulum indicalis, ut intelligi possil ad quos el Fabreiius inscriplionuni fol. 485, praeter alia in-
consules referanlur, excludendas putavi a sumraa edila quac suo lempore daluri sumus, duiii parianl
pncdicla. Cum igitur unica in aede sacra Romana consules ordinarios, Roinaeprocedenles cuin magi
supersint post annos mille a collectione Libri Ponli- stralibus cjus coloniacaul municipii, ostendunl ne-
ficalis lot pariaconsuluiii,utseplimam fermepartem dum Romae, sed eliam in provinciis speclari poluisse
Fastorum consularium implcre possint a Tiherio ad dociimenla operum publicprum in quibus consulum
Jiistinianum, sivc ab anno passionis Dominicaead Roinanorum scries cognoscerelur. Quod igilur silti-
Felicenv quarlum; quol putamus paluisse omnium net ad primum capul clironologiacconsularis aequan-
oculis sub Liberio ct Damaso, dum catalogi conscri- daccum ponlificia, satis constnre arbitror de docu-
71 At) ANASTASrCMPRQLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 78
inenlis quarto el sexto saeculopraeservalis auctoribus A, In laudalis lilleris Cornelii pnpnr»ad Fabium An-
Cataiogorum sub Liberio el sub Felice quarto. tinchenum, circa annum Chrisli 255, dum narratqr
33. Me itaque conferam ad alterum capul rerum a Novalo presbylero subornatos fuisse elaccitos epi-
enuntiatarum in hisceVilispontificum,quod comple- scopos tres, ut manuum impositione sibi tradercnt
diiur eorumdem decreia nonnulla, et numerum sa- episcopatum, mirifice comprobatur ab aposlolorum
crariun ordinaUonumquassinguliperegerunl. Decreta selate hunc ritum esse repeienduin, quem in Gracca
tit plurimum referebanlur ad disciplinam, ad lilurgiae etiam Ecclesia observalum fuisse anle annos mille
ad ritum sacramentorum. Nam dogmata quingentos cnlligit Morinus (sacrarum Ordinalionum
' tninisieria,
fiilei nostrae^ si qua forle convellere haerelici cona- par. n, pag. 21) ex ordine a Cleinenle Romano pri-
renliir, ab islorum audacia defendehant pontifices nuiin vulgaio, mandanic bealo Pelro, mox a posle-
redditione Symboli apostolici, Majorum iraililionibus rioribus actaiibus auclo. Unde fil Vitarum islarum
el interdictione sacrorum. Hacc autem munimenia auclorem neque inuliliter neque citra auctoritatein
fidei, licet arcani disciplina plernmque conlegeret, asseruisse in Vita Clemenlis: Ideo Linus et Clettts
iieque propterea foretit in propatulo marmoribus in- ante eum conscribuntur, eo quod ab ipso principe apo-
cidenda per eam lempeslateni, sed in archivis Eccle- stolorum ad ministerium sacerdolale exhibendumsunl
sise asservanda cum divinis littcris, et cum genuinis " episcopi ordinali. Princeps enim aposlolorum, ciun
Palruin operibus, visuntur tainen indicala fidelibus normam inslilnerel bac in Ecclesia reliquarum ordi-
in iuarinore Hippolyti episcopi et marlyris, ubi cala- nandarum ac regendarum , non omisit designare
logus ejus lucubrationum indicat jam lum collectas duos episcopos lateri suo adhaesuros, cum qnibus
fuissc aposlolicas tradiliones, per ea verba: AHOCTO- nvanus imponeret episcopis per diversa Ioca in Urbe
AICHnAPAAOCic, el Opuscula dogmatica DEPI8T KM ordinandis, nerope ad exhibendum id ministerium
CAPXOC ANACTACE&C, de Deo, el carnis resurreclione, sacerdolii majoris, quod tres episcopos reqnirebai.
DEPI T'ArA60T KAt no©ENTO KAKON,de bono, et Hinc inter cattones quos vocant Aposlolorum, om-
unde malum. Necessitate aulem poscenle ut per con- nium habetur priraus, qui staluit, minislerio trium
cilia apud sedem apostolicam graviores causaejudi- episcoporum episcopum ordinari.
carentur, et sententiae Patrum confirmarcntur au- In eadem epistola Comelii merito culpatur Nova-
ctoritate pontificis Romani, hujus epistolae et Acla lus, quod posteaquam morbo couvahiil, in quo bapli-
concilii transmittebantur ad Ecclesias praecipuas, ul smutn susceperat, reliqua non pepercerit, qum juxla
iu causa Novati celebrc cxemplum legitur apud Eu- ecclesiasticam regulam percipi debent, neque ab epi-
sebium Historiae lib. vi, cap. 43: Exstant adhuc, tcopo sit consigmitus.Quis non videat hinc luculenler
'
inquit, epistolwCornelii Bomanorum episcopi ad Fa- C probari ecclesiasticas regulas constitulas ante Cor-
bium AntiochensisEcclesiwprwsulem missw, in quibus nelium circa ritus baptismi observandos eliam abiis
el Romanw synodi gesta, et omnium per Italiam, et qui necessitate urgente compendiarium beneficium
Africam, aliorumque locorum illorum provincias sen- sacramenti obtinuissent juxta definitionem decreli
tentim declarantur. Epistolsc vcro quas Petri succcs- Victoris papte, ante annos sexaginla conditi el in
sores dedissenl ad Ecclesias, lanla religione susci- ejusdem Vita ila expressi? Conslituil ut, necessitale
piebantur, laritoque in prelio iiabebanlur, ut eadem facienle, ibi, ubi inventus fuisset, sive tn flumine, sive
Hisloria Eusebii nos doceat, illam, quam Clemens in mari, sive in fonlibus, tantum Christiana confes-
nomine RomanaeEcclesise scripserat ad Corinihios, sione credulitatis clarificata, quicunque hominum ex
iii plerisque Ecctesiis sua, et superiori memoria palam genlilitale veniensul bapiizaretur. Quis non intelligal
recitari consuevisse(Euseb., Hisl. lib. ni, cap. 16) ; hinc percipi disciplinam apostolicam chrismalis, ab
ct ita proximam fuisse habitam senlenliis Epistola? episcopo, non vero a simplici presbytero mini-
Pauli ad Hebraeos, ut cum reliquis Apostoli scriptis strandi, quam a Novato posthabilam hic merito cui-
non tine causa eademrecenseri videatur(ibid., c. 38). pat Cornelius ? Rursus in episcopis subdole accilis
Verura, uti observabam, in hisce Vilis poniificum ' per Novali fautores ad ejusdem consecrationem cen-
decrela plerumque perlinent ad disciplinam, et potior suram exercet Cornelius, objurgans eos fuisse clah-
pars referlur ad lilurgiam. Haecitaque pars bistoriae culum congregatos. Hoc nempe adversabatur decretis
ponlificalis nitebalur testimonio quolidiani mini- Sixli ac Zephyrini, recensitis hoc in Libro Ponlifi-
sierii, apostolicaesedis ritu frequentali, el subinde calit/e formatis a palriarcha impelrandis, ut episcopus,
digesli in Codicem Gelasianum, sive Ordihem Roma- relicta sede sua, Romamveniens redeundi potestatem
nnm quem vocant: ila ut acre pcrennius moniinien- haberet. Imo el o-wyxhtaQivTUt, conclusos,<bpa3tx«T»i,
tum ejusmodi rituum ac decretorum dedicaliiin sit hora decima, p.MovT«;rmi r.pamodjjvza;,temulentos,
in praxi qiiolidiana EcclesiaeRomanae. el crapula oppressos,irrilam et umhraiilem consecra-
34. Quiii eliam in epislolis RomanaeEcclesiacpon- lionem declaral ei contulisse : quibus vitiis ordina-
tificum, quas paulo anle memoravi transmissas et lionis non obscure indicaniur opposili canones de-
diligenler custodilas in archivis sedium praecipusi- cessorum Romanae sedis antistitum ; nempe Tele-
rum, eliicet praxis disciplinaesacramenlorum alio- sphori, missa?celebrationem aptantis ex hora tertia,
rumqiie riluum, quae comprobat alque illtislrat dc- qna Dominus noster ascendit in crucem, ad horam
creia a dcccssoribiis edita. nonam, qua in cruce exspiravil (ut infra in ejns
75 PRiEFATIO. 74
Vita diserle legilur,) excepta nocte Nalivilalis Do- j\ esse oportere m Ecclesia callwtica. In qua tamen
minicae; et Zephyrini, jubeniis ut in prmsentia om- sciebat (quomodo enim illud nescire poluisset?) pre-
nium clericorum et laicorum fidelium, sive levila, sbyteros quidem esse qualuor et quadraginta; septem
sive sacerdos ordinarelur (Euseb., pag. 245, Ilist. autem diacenos lotidemque subdiaconos : acolythos
lib. vi); quod etiam elucet alio in episiolae loco, duos et quadraginta, exorcistas et lectorescum oslia-
ubi dicitur Novatus presbyterii honore insigniliis riis quinquaginta duos. ln Vila Hygini ila reperiemus
ab episcopo, indulgentius cum illo agente, etiamsi perscriplum : Hic clerum composuit et distribuit in
clerus universus, multique ex populo refragarentur, gradus. Seplem diaconorum numerum assignasse
eo quod non liceret quempiam ex iis qui, urgenle vi tradilur Evaristus. Subdiaconos foiidem hic legimtis
morbi, tn lectulo perinde ac ille perfusi fuissent, in inslitulos a proximo Cornelii decessore Fabiano. Or-
clerum assunti. Confirmat haec Tertullianus in libro dinationem clericorum praesenfe clero et poptilo
de Jejunio adversus Psychicos, ubi, licet suggillet celebrandam didicimus in Zephyrino. Quare merilo
praxim Ecclesiae Romanae, attamen eamdem il- Cornelius miratur, a Novalo presbylcro Ecclesiae
lustrat, oslendens, jejuiiitim perduclum ad horam Romanae, ejusque episcopatum ambienle, non lencri
nonam qua Dominus exspiravit, refectionis moduni numerum ordinalorum. Imo interrogat qui lieri po-
tunc permisisse. Quare jure culpat Cornelius papa B tuerit ut rem adeo notam solus ignoraret. Certe cmn
eos episcopos non jejunos, sed crapula vinoque dis- ordinum exercendorum tempora essenl per regulas
lemtoshora decima manus impositionem exercuisse. delinita, cum formataeabeuntibus ab episcopo dandae
Demum in Elencho delictorum Novali, dum illud forent, oporluit indictilos et diptycha omnium cleri-
gravissimum recilatur de sacrilego juramento, ab cortim eorumqtte ordinationis epocham ab admini-
iis exacto quibus Dominicum corpus imperlirclur, slris pontificum et nolariis Romanae Ecclesiae dili-
resultat contraria discipliua, Zepbyrini decretis genter conscribi et asservari. Quare scripluris Vitas
proscripta hoc in Libro Pontificali. Fecit (inquil pontificum deesse minime polerant haec ptiblica
auctor in Vita Zephyrini) conslitulum de Ecclesia, ut documenta ex archivis Ecclesiae ad usus frequentes
palenas vitreas anle sacerdoles in ecclesiam minislri idenlidem producenda.
porlarent, donec episcopusmissas celebraret, ante se Ordinationibus clericorum aflinis est memoria
sacerdolibus aslanlibus, et sic missw celebrarenlur: consccrationum tituli, fontis, altaris, et oblalio do-
exeeptoquodjus episcoininleresset, ut lanlum clerus norum, quae hac occasione episcopus erogabat.
suslinerel omnibusprwsentibus ex ea consecrationede Delibandum leviter est et indicandum quanla docu-
manu episcopijam coronam consecratam, et acciperet mentortim copia parata esset operi Anastasiano,
presbyter tradendam populo. Hae.cdisciplina fuerat a ^1 illis praesertim aelatibtts quibus Catalogi et Vitae
Zephyrino consliluta. Quid conlra eam molitus sit conscribebantur. Fidenter dicam non modo in mem-
Novalus ex Cornelii papae epislola cognoscimus. branis et
phyliris archivi, sed etiam in marmori-
Oblalione, inquit, facta, portionem singulis dividens, metallis et ornamentis Ecclcsiae quamplura
benedictionis loco bus,
dutneam tradit, miseros homines
superfuisse.
jurare cogit, manus ejus, qui portionem accipit am- Consecralionem tiluii quarlo soeculoincisamlabulae
babus suis manibus comprehensasretinens, nec prius
mannoreae per sanctum Damasumvidemus adhuc su-
dimiltens quam jurati isla dixerint: ipsis enim ular
inter praeciaras illas inscriptiones a Fulvio
illius verbis : Jttra mihi per corpus, et sanguinem perstitem vero obitum ab
Domininostri Jesu Christi, te nunquam meas partes Ursino olim collectas, post ejus
redditurum. Ita interitu vindicatas liberalitate Alexandri cardinalia
deserlurum, nec ad Corneliutn esse
Farnesii : quas isle in palatio serenissimae domus
miser itle non prius gustare sinilur, quam sibi ipse
tutissimo loco repositas, et
malum imprecalus sil. Et cum panem illum accipiens suae ad Campum Florae
curae disponendas
dicere debuisset Amen, ejus toco dicit : Non revertar fcrreis verubus septas posterorum
ad Cornelium. reliquit. Hlas, dum haec scribo, serenissinius Parniae
deinceps
55. Mirum dictu est quot fiirnainenta historiae JJ et Placenliae dux Franciscus, vindex avitae gloriae
in brevi bonoque Reipublicae et lillerarum incremenio iiaius,
ponlilicalis hujusce Libri contineanlur 1'rag- studio quo erudilam antiquitalcni
raento unius ex epistolis S. Cornelii papie, nobis pro singulari
Eusebium. prosequitur, fovet ac protegit, in ejtisdem palalio
praeservalo per Quot igilur adjumenta
notariis Ecclesiae loco illustriori afiigiomniunique oculis proponi man-
supererant Romanae. aequalibus
davit. Tabella quam memoro brevissima cst, ut
Eusebio, dum colligerent Acta Vilasque pontificum
ex labulariis Ecclesiae singulorum rescripta servan- tiiulo plane respondeat, ex marmorea crusta scmi-
tibus? Liceat unum adhuc observalum repelere ex palmari et hisce litteris insctilpta
eodein fragmento epistolae Cornelianae, quod miri- T. 1. X. N. EGO (fAMASl
fice illustrabit documenla decretorum simul et ordi- VS. VRB ROME EPS AN
nationum in eisdem Vilis ita diligenler memora- C QOMV COSECRAVI
. . N. R. Q. S. M. S. PA. S.PE
larum:
DeNovati slupiditale ita scribit Cornelius papa : quarum sentenlia talis videtur : Tilulus in Christi
Exgo ille Evangeiii vindextignorabal unum episcopum mniine. Egp Damasius (ita enim promiscue scriptum
PATROL. GXXVII 3
75 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATlC 76
Damasium el Damasum reperio in antiquis moni-. k colleclores Rituum sacrorum, etpraecipue adm. R. P.
tertio celeberrimi Operis
mentis) urbis Romw episcopus hane domum conte- Etlimindus Martene tomo
cravi. Siglarum IBqueiitium sensum non assequor, de Anliquis Ecclesiae Ritibus, lib.n, eap.12, lum in
. nisi forte postremarum S.PA S. PE. quasS. Paulus Oriente, lum in Occidente, ex aetale Consiantini
S. Petrus, veluli signaculum hujus Ecclesiaelioinanae Magni ad consequenles in more positum, ut dcdica-
Oerent
proprium, et a successoribus custoditnm in publicis tiones ecclesiarum et altarium pierumque
documentis deeretorum et iillerarum, exponendas in eonventu episcoporum, qui ea de causa inviiari
esse libenter credam. In aversa parie ejusdem ta- consueveranl. Superstinl eliamnum in Actis concilii
beljfii legunUir nomina sanclorttro quorum reliquiae Tyriensis apuclEusebium lib. ivde Vita Constantini,
snb eo signaculo tituli ac dedicationis concludeban- cap. 43, Constantinopolilani, lib. n, cap. 39, apud
lur, ritu ad nostra etiam lempora derivato ; Sacratem; Arausicani anno 441, cap. 10; Arela-
teasis n, c. 57, et in epistolis B. Ambrosii, epist. 23,
hic re QVIESCIT CAPVT ad Marcellinum, aliisque eompltirrbus, doeumenta
SCI CRESCENTINI. M diei ad dedicandum delect» : ita ut Aotis non so-
ET RELIQVIE. 8. SVP ANT
lum publicis, sed etiam synedalibus inserlae dediea-
Una cum titulo ita insculptp visitiir fucies, anterior g tionum epochae teneanttir. Quin eliam coJligunt ex
'jiarcophagi Christiani, ip qno insculplum esl mono- epistola 9 Gelasii primi, cap. 4 el 25, et S. Gregorii
grarnma nominis Chrjsli Douiini intra corqnam cum Magni lib. v, ep. 45, adeo celebre habitom fuisse
leniiiiscjs,niorefamiliari aelatis bealiParaasi.Nonest ministerium ecclesis» dedicandsB,ut in Italia id non
(iissiinilis figura aut magnitudine alleri tabulae,quam praesumeretit exercere episcopi dicecesani qtiarto et
card} Franciscus Barberinus S> R>E. vice-cancella- quinlo ss*eulo,nisi impetrala prius a summo pontifice
rius in ara maxima liluli sui S. Laurenlii in Damaso potestate. Caeterum etiam in provineiis receplum
ex marmore nobilipre subsliluit, veferem, ul arbi- fuisse inorem signandi epocham primarii Japidis in
tror, allaris fronleni ipiitatus: qusjein aedesFarne- fundamenlo ecclesiarum jaciendo doeel nos marmor
sianas translala forlasse fuit, quando cardjnajis Massiliense editum a V. C. Stephano Baluzlo de
Farnesius liluluoi eumdem el arara maximam variis Scriploribus Ecclesiaslicis in Comm. ad Lactantiuni,
ornain,enlis decoravil, ut geulililia cjiisdem insignia et ab illustribus Massiliae historicis Ruffig lib. x,
lcslanliir i|i laqueari et parietibus auro et coloribus p. 46, in quo legilur jactum fuisse prlmarium lapi-
cxpressa per Thaddaemn Zuccherum, a quo eliam dem illius ecclesiaea fundamentis restitutse eensulatti
gesta Vitaeet mariyrii beati Laurentii eleganter pingi sexto Valentiniani Augusti, scilicet anrio Christi 445,
curavit. Ecclesiae RomanaeLibri Riluales et Pontifi- ^ XIIIKal. Decembris anno xvim episcopatns Rustici;
calcs ex anliqua consuetudine praecipiunt in ecciesiae ubi etiam consignantur nomina episcoporum, subsi-
el allaris dedicalione, ut epocha consecrationis dia corrogantiura ad constructionem sacri aediflcii,
scriplo consignala reponatur cumreliquiis sanctorum numerata summa solidorum quam quisque contu-
ad perennem rei memoriam ab episcopo consecrante lerat. Compendiariis aulem lilteris ila concepta csl,
sub niensa altaris. Observant quoque pii ct eruditi non secus ac Damasi inscriptio paulo ante recitata.
»B DO. ETXPO MISERANTE. LIM. HOC,C. L.K. T. E. ANNOIIII. C, S. YALEN-
TINIANO. AVG. VI. — III.- KLt B, XYIUI. ANN1....EPTVS RVSTI. ... ..... .
,.....,,..
Deo, et Christo miseranle limen noc conkkatum est qnuo quarlo. Consule Vulentitmno Augusto VI. ttrtio
Kalendas Decembris xviiii. onno Episcopalus Ru&tici.
In veteri musivo ecclesiae S. Sabinae.in monte constructos memorabant vetusta epigrammata Grti-
Aventino ejusdcm lituli clerici ita expresserunl epo- teriano in opere impressa p. 1163, num. U; et 1164,
cliam pontificatus sancti Ccelestini, quo Ecclesiam •* num. 2 et 4. Elegantes versus a Sixto III incisi in
regente aedes illa sacra ruagnificentius fundaba baptisterio Lateranensi octastylo, relati a Pahvinio
tur. in libro de septem Urbis Ecclesiis, et a card. Ra-
% CulmenapostolicumcumGaelestinushsibecet spono de Basiiica Lateranensi lib. m, cap. I, super-
Primus et iu lolo fulgeret episcopusorbe slites adhuc leguntur in epistyliis Constantinianrs :
Haec quae mirarisfundavitpresbyter urbis quemadmodum Ambrosii versus legebantur in fbnte
lilyrica de geme Petrus, ete. ecclesiseB. Theclae ejusdem figurseoctogona?(eujus
Facile igitttr intelligimus quae monumenta dedica- mysterium ibi declarat sanctus episeopus) edili per
tionum sacrarum axjium tum temporis superessent, Oruterum ex veteri ms. pag. H68, num. 8, cum re-
in tot marmoribus et musivis, in epistolis dedican- liquis epigrammatibus beati doctoris, indicantibus
titim et concedentium, in Actis aynodalibus, in dedicationes ab ipso peractas, et mysteria rituum
diptychis et Kalendariis ecelesiarum, quotannis re- qui in ifiis adhibentur. Sub Slricio papa sequali
colentium diem dedicationis. sancto Ambrosio incisam videmus epocbam restituti
36. Sacros fontes Damasi, Hilari, Bonifacii, presbylerii in platonia S. Pudenlianae, sen tituli
Coelestini et Joannis summorum pontificum cura Pastoris:
SALVO SIRICtO EPISCOPO FELICIQYE LIOPARDO ECCLESIAE SANCTAE:
77 PftiEFATlO. 78
cxtcra desiderantur. Hilarus Arcliidiaconus, deinde A ler parietinas ejusdem jEtlis apud S. Eusebium
Ponlifex Romanus Ecclesiae*oralorium sancli Lau- servat colleclio marmorum velustorum Musei Al-
rcntii a se refeclum caelavit : quod repertum in bani.
* AVXILIANTEDNO DO N XPO ORANTE BEATO LAVRENTIO MARTYRE
HILARVS ARCHIDIACFECIT.
His autem iu celebritatibus consecrationum cum et Anterum de Actis martyrum scribendis ct in ec-
dona plurima offerrentur ac dicarenlur, largitione clesia reponendis, necnon iis quas eodem sseculo
priiicipuin sive praesulum, tum mobilia, tum imino- Cypriani Felix papa tulit, in ejus Vita sic in-
bilia, quae passim memorat Liber Pontificalis ,'^eo- dicatas : Constituit supra sepulcra martyrum
ruiiidem donoruin documenta, quae terliura eaptit missas celebrari. Comprobanlur per saecula subse-
constituunt nostrae divisionis, proferemus aptius, cuta diptychis, martyrologiis, et ea consuetudine
si prius absolvere nobis liceat ea quae de pontifi- confirmatrice, quam Tertuilianus in libro de Corona
cum decretis supersunt breviler indicanda hoc in Militis baeceamdem recensens cominendat. Demum
capite, complexo decrela pontificiim, dedicalionem aetale S. Gregorii tertii, quando Vilae pontifjcum
sacrarum aidium et ordinaliones sacerdotum ac 8 colligebantur, et in hunc Librum compingebantur,
ministroruni. Acta concilii Romani et decreta ejusdem ponliflcis,
37. Decreta pontilicum et conciliorum babenda
de nataiitiis et qttse auctor vitae commemorat circa finem, ila incisa
sunl, quae martyrum ecclesiarum, fuerunl marmoreae tabulae in basilica Vaticana ex-
etiam constante persecutione conscripta leginius
uti saecula de-
apud Cyprianum lib. m, epist. 6 : Dies eorum, qui- positse, legunluradhuc praeservata posl
bus excedunt, adnolale, ul commemorationeseorum cem, et in hypogaeoejusdembasilicaecuslodila diligen-
inler memorias martyrium celebrare possimus. ter cum caeteris velustis memoriis ahtiquae basilicae
Respondent enim legibus sancitis per Clementem repertis sub Paulo quinto.
PETRO. THEOPHANO.SERGIO. 10RDANE. SEV. IOHANNE
ADSTANTIBVS.QVOQVE. DIACONIBVS.MOSCHO.ARCHIDIACONO
ZACCHARIA.IOANNE. ET. THEOPHVLACTO.ATQVE. GEMMVLO
VEL. CVNCTO. CLERO. ANTEFATVS. DOMINVS.GREGORIVS. APOSTO
LICVS. PAPA. DIXIT. REDVCO. AD. ANIMVM.SCNSSIMI. FRATRES
MEI eic.
Reliqua iegi possunt apud Torrigium de Cryptis ptore carentis: qui fortasse ut contraheret Gre-
Vaticanis, pag. 70, et apud Ciampinum de sacris Q gorii III diploma in breviorem modum, aususest stio
aedificiisa Magno Constantiuo conslructis, cap. 4, marle, vel imperito aliquo dictante, ita insculpere
sect. 15, pag. 101. ac deformare sancti pontificis constitulioiiem ,
38. Cognoscimusitaque Romanam Ecclesiam non quam non dubito in autographo fuisse apte con-
omisisse Acta suorum pontificum , et conciliorum scriptam; lum quia Grsece ac Latine doctus
marmoreis tabulis consignare, et in ce-Ieberrimo describitur Gregorius III in ejus Vita , turti quia
Christiani conventus loco, ad limina scilicet Aposto- slylo salis cullo nedum emendato diclasse cogno-
lorum alligere futura posteris documenta noslrartim cilur ex ejus epistolis, quae supersunt, apud Binium
legum, et tropaea victoriae conlra devictas in urbe el Labbeum edilae cum conciliis.
aliarum domina elhnlcorum superslitiones; ut ubi fra- * IN. N. DNl. Dl. SALVATORIS. N
trum Arvalium et Quindecemvirum decreta rilusqtie IHY. XPI. BREVE. FACTA. A ME
GREGORIO.TERTIO. PAP^E.
legebanlur de profanis sacrificiis pro salule Caesa- DE. OBLATIONES. QVE. OFFER
rum quolannis renovandis, quae paulo ante produ- RE. DEBENTVR. PER. SINGVLOS
ximus numeris 21 el 22, ibi conspicerentur responsa DIES. IN. ECCLESIA. BEATI
PAVLI. APOSTOLI. STATVI
nostrorum praesulum, el Acta conciliorum decer- ENIM. OFFERRI. IDEST. IN
nenlium ut in memoriam martyrum Chrisli et con- D PRIMA. MISSA. AD. COR
fessorum divina res licret, el hymnodia sacra con- PVS. OBLATAM.VNAM. 1N- SEC
cineretur. Producendum est documenlum pontificiae VNDA.MISSA. ADs SCM. TIMOTHEVM
OBLATAM.VNAM. LS.TERTIA. MI
legis ejusdem Gregorii tertii de quotidianis sacris et SSA. AD. IMAGINEM.SALVATORlS
oblalis inferendis supra Confessionem beati Pauli, QVI. ET. APOSTOLORVM.OBLATA
in ejusdem basiiica adhuc spectabile vetusto in VNAM. IN. QVARTA. MISSA. AD
SCVM. GREGORIVM.AD. IANV S
marmore in hanc sententiam inciso, atque vulgato OBLATAM.VNAM.DEINDE. IN
cum reliqnis inscriplionibus antiquis ejusdam Basi- MISSA. QVINTA. AD. ALTARE
licae typis Monetae 1654, Roraae. Exstat etiam MAIORE. OBLATAS. DVAS. QVOD
SIMVL. FIVNT. COTIDIANIS.DI
apud Baronium in fine loini X, pag. 963; sed cum EBVS. OBLATAS. SEX. QVAE
editio Baronii errata sculptoris expunxerit, e AB. ECCLESIA. OFFERANTVft. IN
castigatam lectionem reduxerit ad leges Latin BASILICA. TVA. DOMINE.MEVS
BEATE. PAVLE. APOSTOLE. QVEM
sermonis, placet cum Moneta hic dare cum mendi BREVIS. TITVLVM. AVCTQRITA
in aiarmore satis frequenlibus ad fidem protolypi TE. APOSTOLICA. OMNI. TEMPO
hidicanl cuiin barbariem selalis, accuratiori scul RE. CONFIRMAMVSetc.
79 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 80
Genstant itaque monumenta non pauca marmo- A iitterae sub Pippino et Carolo Magno reviviscerent,
rum vetustorum in Ecclesia Romana ab aetate Hip^ quae irruplione Saracenorum etiam ibi deforraauB
polyli martyris ad Gregorium terlium, sub quo ac ferme deletac fuerant, ut infra leges in Vila S.
Vitse bujus colleclionis ante Anastasium conscri- Gregorii, num. 182, et quemadinodum in Historia
bebanttir: quae nobis exhibent docuraenla genuina Massiliensi deplorat Ruffus lib. xi, cap. 1, proferens
el publica plurium gestorum in conciliis apud se- epitaphium Eusebiae sanclimonialis S. Cyriaci, pag.
dem apostolicam celebratis, ac decrela summorum 128, quam virginem pag. 58 ex antiquis documenlis
pontificum legesque latas: et enumerant bujus probat cum aliis undecim sacris virginibus quibui
," Eccleske presbyleros et diaconos , qui synodis in- praeerat se deformasse narium abscissione, neabar-
terfuerunt: ut plane constare possit pteraque facla baris violaretur, qui circa annos 725 et 730, nempe
enunliata in hoc Libro Ponlificali potuissc jam lum aetate S". Gregorii II et 111, Provinciam vastabant.
falsitatis redargui publico testiinonio , si contra fi- Epitaphium nihilo melioribus grammaticae legibus
dem eorumdera monumenlorum conscripta forent. ita legitur incisum.
39. Liceat hic obiler indicare quantum auclora- P. HICKEQVIESCIT INPASSEEVSEBIA RELIGIOSA
menti concilient hisloriae Libri Pontificalis haec MAGNA ANCELLA DNI
monumenta, quse slyli barbariem praeseferunt pro- B QVI1NS.ECVLO ABHENEVNTE ETATESVAVIXIT
SECOLARES A.NNVS XIII. ETVBIA DNO
priam illius aetatis, qua sub Gregoriis II et III Vitae ELECTA EST1NMONASTERIO SANCTORVM CVRICI
pontificum colligebantur ex catalogis et tabulariis SERVIVET ANNVS QVINQVAGENTA RECESSET SVB
temporum superiorum. Una inscriptfo, quam raodo DIEPRIDIEKALD.OCTOBRIS INDICTIONE SEXTA
ita curata ab illo qui praeerat
' retulimus, sive negligenter
notarius fuerit, sive praeposilus fa- Aliam quoque profert pag. 55 ejusdem styli.
incisioni,
Quin eiiam in regia ipsa Francorum diplomata
bricae, sive alius adminisler basilicae, dum per sin-
ferme versus in frequen- regis Chlotarii secundi autographa, cortici seu papyro
gnlos regulas grammatices edita ab adm, rev. Patre Feli-
ter et graviter peccat, vivum colorem exprimit consignata, leguntur
bien in Historia abbaliae S. Dionysii, ila diclala
infelicis illius aelalis: quam Langobardi duobus
ferme saeculis dominatidnis in Ilalia exptetis ita eirca annum Christi 620.
hospitem effecerant Latinae locutionis, ut Actorum . . . . vtris inlustribus Chrodegario . . .
publicorum exceptores, ut regum ipsorum notarii ienle per baselecabus de suis propriis facollalebus per
lestamenti paginam volueril legaliier delegari per no-
ac diplomatum magistri nihilo correclius diclarent. slris authoretatebus testamentum . . noster Dodo
Exemplum dabo ex tabulario monaslerii olim Salva- Abba de Baselecas Domni DioninsiiMarlheris peculia-
toris titulo, nunc S. Juliae nuncupati, Brixiae fun- C res patroni nostri elc. Chlolacarius im Chrisli nomine
dato per Ansam reginam, regis Desiderii conjugem, '<& rex hanc prwceptionemsubscripsi.
et Adelchis sive Adelgisi matrem. Si quis vero cupiat barbariem earumdem aetatum
40. Ex autographis exscripsi exordia et subsigna- conlcmplari.etiam in brevibus inscriplionibus, tum
tionem duorum diplomatum, quae ita perscribuntur. temporis positis inlra fines Ilalise, proferam ex Pan-
Primum spectat ad annum aeraeChristi 771.. Vinio Antiquit. Veronensium lib. v, cap. 11, et ex
. . . . rius (Fl. Desiderius) vir excell. rex. Mo- com. Moscardo HistoriaeVeronensis Iib. iv, pag. 70,
nasterio Dni et Redemploris noslri sito inlra civitale epigraphen, incisam columellae, olim sub ara maxi-
nostra brixiana, quam nos Xpo juvante una cum re-
verentissima conjuge nostra ansa regina ad fundamen- ma, nunc in ara laterali ecclesiaeS. Georgii in Valte
tis eonstruximus et sacrate domna anselperge abba- Pollicella ad suslinendam altaris merlsam cum tri-
titse dilectm filiw nostrw delulisti excelleniie regni bus similibus coltocatae.Epocbam incisionis el slru-
nostri eo qubd excellentissimusadelchis rex filius no- clurae nobis exhibet sub
ster germanus tuus atque gloriosa conjux nostra ansa rege Luilprando, hoc est
regina genilrix tua conltdisset per. preceptas domina- paulo anle annum Christi 743.
tionis singulis rebus in ipso sanclo monasterio in fini- Non gravabor hanc inscriptionem, liccta Panvinio
bus noslris auslrie velneustrie Spoleti et tuscie curtes et a Moscardo
cum massaritias elc. Scripsi ego petro notario acto j editam, iterum typis dare, cum vrderi
brexia die mensis julii anno filicisstmi regn. . . . "possit illorum neutri spectata, sed aiiorum opera
per indict. viiii fel. minus diligenti transcripta. Miliivero curacontigerit
Sequitur alterum diploma pertinens ad annum com. Oitolinum Oltolioi optime de studiis nostris
772. merilum rogare, ut charta humectata marmori ap-
Flavius adelchis vir excell. rex Monasterio Dni Sal- piicaretur, et characlerum duclussinguli ndelissime
valoris sito in civilate brixiana quod dotnna precel- exprimerenlur; is pro singulari qua praestat erudi-
lenlissima ansa regina genitrix nostra et dicate db tione, et cura quam adhibet in excolendisin patria
anselperga abbalisse dilecle germane nostre elc. ex itostra gravioribus disciplinis, hisloriaeque Drma-
diclo domni regis pro advaldo notariu ex ipsius dictalo
tcripsi ego ermoalde nolario fel. acto civitatein brexia. menlis itlustrandis, in se recepit ut editam ab utro-
undecima die mensis novembri anno filecissimi regtm que historico epigrapben ex autographo ita ex.ceptam
nostri in di nomine quartodecimo p indic. xma. ad me transnrilteret, et eolumeliaesrlferiusinscriplio-
41. In Galiiis eodem saeculo et superiofi regum nem pariter daret, Panvinio, et Moscardo non ob-
diplomata complura nihilo felicius dictataleges apud servatam. In uiraque attendere praestat litterascom-
R. P. Mabillonium de Re diplomatica Jib. vi, donec plures ad Graeci alphabeti forniam incisas, prsecipite
81 PR.EFATIO. 82
D ct L. Prior itaque inscriptio a laudatis scriptori- ,A quam pnncipes Langobardi possederunl, Capuana
bas vulgata talis est: scilicet in ditione, plane similem scribendi barba-
riem notarii reliquerunt usque ad saeculum Cbristi
f IN N ANIIHV XPI AE AONIS
SCI1VHANNES uhdecimum, uti oslendit praeceptum Pandulphi IV,
BAPTESTE EAI principis Capuae,apud Camillum Peregrinum in Hist.
FICATVS EST HA.NC
QVORIVS SVB TEMPORE principum Langob., pag. 229, anno 1034. Nequeab
AOMINONOSTRO istorum exemplis desciverunt caeleraeItaliaeregiones
AlOPRANDOREGE quaeLangobardis paruerant, quod in Spoletaoi du-
ET VB PATERNO catus Historia per comilem Campellum ex genuinis
AOMNICOEPESCOPO inoiitimentis contexta demonslranl acta publica pro -
ET COSTODESEIVS
VV VIAAAIANO ET ducta libro xv, sub duce Hildebrando, pag. 494,
TANCORPRBRIS circa annum 779, sub Widone duce, pag. 496, anno
ET REFOA GASTAAAIO
GONAEAMEINDIGNVS 849, aliisque similibus apud eumdem requirendis.
AlACONNVSSCRIPSI Nemo itaque jure dubitaverit quin aetate Gregorii
In nomiiieDni Iesu Xvi de donts conscribentibus Vitas ponlificum prseslo forent do-
Sancti lohannis B cumenta rerum enuntiatarura non.modo in archivis
Baptistm wdi- et labulariis, sed etiam in marmoribus ecclesiarum,
fiealum est hoe cum legantur etiam nostro saeculosuperstites inscri-
ciborium sub (lempore)
Dominonostro ptiones quaeffcomprobant lum gesta, tum decrela,
Luilprando Bege tum etiam stylum aetatis proprium qua decreta con-
Et Venerabili Paterno scribebanlur.
Domnico Episcopo Pertinet ad hunc tocum, scilicet aa monumenta
el custodibus ejus
Venerabilibus Viris Vitaliano tl oblationum, electionum, ordinalionum et chronolo-
Tancor Presbyteris giae ponlificiae, e Romanis lapidibus diligenti cura
el Befol Gastaldio. - ac flde translatae in Calalogos Vitasque summorum
Gondelmeindignus
Diaconus scripsi. Ecclesiae antistilum, tabella illa marmorea, memo-
In alia columna ex qualuormemorati altaris men- rans donum a Severo presbytero Romana?Ecclesiae
sam sustineniibus leguntur nomina Ursi magistri, tituli S. Petri ad Vincula oblalum sub patrocinio
ejusque disciputorum, per quos struclura ciborii ejusdem principis aposlolorum, post electionera
peragebatur. Properantis preli necessilas prohibet Joannis ejus nominis papaesecundi: quamEni. card.
ne singularum litterarum barbaram formam fusis ad 'C Baronius tanquam illustre documentum ecclesiaslicae
earumdem exemplar characteribus imitemur hisloriae inserendam curavit Annalium tomo VIII, ad
VRSVS MAGESTER annura Christi 531. Visitur marmor in eodem tiltil»
CVM AISCEPOAIS Eudoxis», sive S. Petri ad Vincula, setate nostra cu-
SVIS IVVENTINO stoditum et afflxiim parieti navis Jateralis a parte
ET IVVIANOEAI laevaadorantibus ante altare sanctissimi Sacraraenti
FICAVET HANC
CIVOBJVM ita incisum.
VIRGONAVS 8ALB0PAPAN IOHANNE COGNOME
TEGOAAA .*. TOHERCCRIO EXSCEECCLROM.PRESBVTE
FOSCAR •
RISORDINATO EXTIT SCICLEMENTIS ADGLO
Vrsus nifaister RIAM PONTIFICALEM PROMOTO BEATO PETBO
cum dtscipulis APPATRONO SVOA VINCULtS EIVSSEVERTIS PBOWERT
suis Iuvenlino ETIT. PCLAMPADI ET ORESTIS W CCetC
et Ioviano wdi - Uno ex lapide addiscimus electionem et ordinationem
fieavit hoc
ciborium ponlificis, oblationem Severi presbyteri, et chrono-
Vereeundus |v logiam pontificiam videraus nolis constilaribus illti-
Tegodal (vel Theobald) stratam auctoritate marmorum aequalium usque ad
Foscar, elc. postremos consules Occidenlis. Juvat enim animad-
Possem et ex Iusubribus Langobardorum diploma- vertere, post exactum biennium a morte hujus Joannis
tibus eumdem stylum oslendere: quorum specimen papaell anno Christi 534, signari fastos Justiniano
sit donatio Theoperli, per quam is basilicae S. Am- Auguslo IV et Decio Theodoro Paulino, quem Chro-
brosii omnia bona sua mobilia et immobilia largitur nologi observant fuisse POSTREMUM CONSULOM Occi
anno trigesimo Luitprandi regis, Hdeprandi autem DENTALIUM. Aucloritas itaque Libri Ponlificalis aeque
ab ipso assumpti in consorlium regni anno septimo, ac laudali Calalogi sub Justiniano subnixa esl solido
sub die octavo Idus Maias, indictione xm (Chrisli testimonio lapidum publice positorum. Sed haecdilv
740), roganle Protasio nolario. Ejus autographura gentius expendentur suo loco in notis ad Vilam
in eadem basilica asservatum indicat Joan. Petrus Joannis secundi.
Puricellus in Monumentis Ambrosianaebasilicae Me- 43. Accedo jam ad poslremum caput documento-
Jiolanensis, pag. 10. • rum, pertinens ad donalionem fundorum et ad
42. In alia Italiae parle,longeabInsubribusdissita, ornamenta ecclesiis collata. et in Libro Ponlificali
83 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 84
recensila. Cordalus quisque facileintelliget non fuisse A cap. 7 et 8, ut Symmachus papa testatur in comilio
curata negligenter inarchivis basilicarum ac titulo- Romano, quod Osius Sylvestri Iegatus concitio inler-
riim Urbis documenta publica principum ac priva- fuisset anno 324, num. 44, observanle Baronio ncc
loruiri, quibus praedia sive urbana sive rustica dona- non Binio ad idem concilium lit. h, aliaequesub Julio
liafttur, eum in aestti quoque perseculionis mobilia papa anno ejus quinlo , Christi 341, in concilio
ecclesisebona arcbidiaconis contraderentur, quemad- Antiocheno primo can. 24, ubi ex episcopis qui
modnm S. Lucius papa ea commendavit Stephano, convenerant licet complures ab Arianis partibus
SlephanuS Xysto, Xystus Laurentio, quueerant ero- subdole starent in causa Athanasll, aitaiuen de
ganda in eleemosyiias panperum et in usus sacrorum. rebus Ecclesiae ita statuendum sanxerunt cum ca-
Bona etiam immobilia ad Ecclesiam jam lum perli- tliolicis, imilatis Julium pontificem in Suis legibus:
nuisse, quOrum annuo redilu pauperes aut ministri < Recte habet, ut ea, quoe sunt ecclesiae, ecc.lesiae
alerentur, recte colligunt eruditi ex lege Constantini serventur cum omni bona conscieulia et fide in
apud Eusebium in ejus Vita lib. u, cap. 39, qua jubet omnium praesidem et judicem Deum : quae eliam
ecclesiis restilui bona quae fiscus abstulerat in per- adrainislrari convenit cuin judicio et poteslate epi-
seculione. Omnia ergo (ait Constantinus) qum ad scopi, cui est omnis populus credilus, el eorum
Ecclesias recie visa fuerint pertinere, sive domus, ac B animae quae in ecclesiara conveniunt. Sint aulem
ossessiotit, sive agri, sive horli, seu quascunquealiad manifesta quaead ecclesiam pertinent cum cognilione
nusllo jure, quod ad dominium peninel, immunito, se presbyterorum et diaconorum qui sunt circa eum,
alvis omnibusatqueintegrit manentibut^/ptilui jube- ut sciant et non ignorent, > etc. Sed apostolicas
mus. Videndus ea de re Tbomasinus deBenef. part. Julii leges mullo praeslantius illuslravit concilium
III, lib. i, cap. 3, ubi ex Actis B. Abercii apud Chalcedonense anno 451, sub Leone Magno, act. xv,
Baronium ad annum 163, probat eliam ab elhnicis can. 26 : < Placuil omnem ecclesiam habenlem
iinperaloribus donatas fuisse aliquot ecclesias Chri- episcopum habere oeconomum de clero proprio, qui
slianns anmils reditlbus; cum M.Aurelius legatur ter dispenset res ecclesiasticas secundum seiitentiam
raillibus frumenti modiis donasse Ecclesiara Hiera- episcopi proprii; ila ut ecclesiae dispensatio praeter
politanam, cujus opiscopus filiam ejus a dtemone lestimonium non sit, et ex hoc dlspergatitur ecclesiae
exagitatam sanaverat, neque iliud donum, nisi a facultatcset sacerdolio nialedictionis conlumelia pro-
Juliano Apostata fuisse retraclatum. Necesse igilur curetur. i
erat indioulos praediorura conacribi per notarios Ec- Hanc aulem disciplinam etiam anle canonem
clesiaa ac defensores, praeserlitn cum idem Auguslus concilii Chalcedonensis perlinuisse ad universain
Constantinus sanxis&etut martyrum et confessorum t* Ecclesiam post Juiii conslitulionem declarat epistola
bona per flsoum erepla hteredibus restiluerentur; Cyrilli Alexandrini, conquerenlis quod non ea lantum
vel si hseredes deficerent, loci ecclesije addicerentur: exigerenlur ab episcopis quae proVidentia laudata)
ita Eusebio testante cafi- 36 et 37 ejusdem libri. legis firmala erant ad praeservandam ihdemnitatem
Quare in Vita Sylvestri hie Liber Pontificalis num. rerum Deo dicatarum, sed eliam sdpra Jegisterminos,
43 refert Constantinum eeclesieeS. Laurcntii in agro etcontra episcoporum dignitatem ac jura, ipsi quoquc
Verano a se conslruclae donaria publica conUilj&se, episcopi ad reddendas rationes vocarenUir in dispen-
el inler bona immobiliaeidem addixisse possessionem satione ecclesiasticorum proveriiuum. Edita est epi-
cttjusdam Cyriacetis religiatw feminwt quam fiseus stola Cyriili (qui oMit anno Christi 444, nempe
occupaverat lempofepersecuiioniti. seplennio ante concuium Chaicedoneilse) (omo V,
Vixerat Ecclesite pax reddila, ei AindaOeac (folatae part. n, pag. 211, ubi bsec le^piur: < Male habet,
basilicaevisehanlur perConstantinum subSylvestroet inagnaque trislitia afficit sanctissimos episcopos qui
Marco, cumproxiinus Marci successor Julius papa con- sunt ubique terrarum, quod sumpluum, qui illis cvc-
sliluil ut notiUa rerura et Aclorum adEcdesiain per- niunt, dispensationis ratio ab eis exigaiur, sivc ex
tinentiumper notarios colligeretur el cum auclorilale ij, ecclesiasiicis redilibus, sive ex fruciu aliunde per-
primicerii nolariorum et' sanclae sedis scrinarii cepto. Unusquisque enini nostrum clabil suorum
celebrarenlur. < Hic conslilulum fecit (ait Liber nialorumrationemomnium Judici. Ysisaeniin prctiosa
Ponlificalis in Julio, nura. 50,) ut nullus clericus et possessiones immobiles oporlet servari ecclesiis.
causam quamlibel in publico ageret, nisi in ecclesia, Episcopis autem, qui tunc teinporis divinum sacep-
ct nolilia, quie omnibus pro fide ecclesiastica est dotium administrant, iiicidentiirinsumpluum dispen-
per nolarios colligerelur, et omnia raonumenta in salionem secure credi. >
Ecclesiam per primicerium nolariorum confecta 44. Cum igilur ex Iegibus apostolicae sedis ad
celebrarentur; sive causationem, vel inslrumenta, Ecclesiam universam periinentibus, et ex regufis
vel donationes, vel commutaliones, vel traditiones, conciliorum et Palrum tanla diligentia praeslanda
aut testarnenta, vel allegationes, aut manumissiones foret in bonis mobilibus luendis el vasis preliosis
clerici in Ecclesia per scrinarium sanctae sedis sacrarum aedium servandis sub cecononii custodia,
celebrareut. > necnon in procuranda dispensatione rediluum et
Inde autem profectae leges canonum, auctoritatc oblationum, arbilrio quidem cpiscopi, sed sub tesli-
anostolicalatae sub Sylvestro in concilio Gangrensi II, monio cleri, necessariura fuit conimenlarium bono-
85 PRJEFATIO. 86
rum conscribere, parave indicem et syllabum sacrae A elfundos, hortos ac lerrutas in donaliones recensitag
supellectilis et donorum quaededieabantur, ac tabulas de brevibus tuit delere debtal, ae attferre, et cunctd
dati et accepti ab oeconomisexhiberi. Mirumpropterea ad nomen prwdictasecclesiceB. Pauli apostoli tradere.
non est si minutisadeo ralionibus auclor Libri Ponti- Denique prscipit ut autographum donationi» aposto-
licalis recenset ac dinumerat antislilum et principura lico scrinio reslituatur. VOLVMVSVT HOC PRAE-
dona in singulis ferme basilicis ac titulis. Nostrarum CEPTVM IN SCRINIO ECCLESIAE NOSTRAE
esl partium ostendere per illam aetatem superfuisse EXPERIENTIA TVA RESTITUAT. Tria haec man-
docuraenla publica non tantum in arcbivis et mem- data jam tunc marmori insculpta nobis exprimunt
branis, sed etiam in parielibus el marmoribus, quae universam discipliiiam, et praxim administrationis
comprobarent indiculos rerum descriptarum. bonorum ecclesiae, quaetunc vigebat: et manifestant
45. De possessionibus ac fundis, eorunique annua publica documenta, quae tam in scriniis quam in
praestatione, si ctii dubiuin suboriretur, is esset inarmoribus aediurii sacrarum consignata sexlo ac
circumducendus per basilicas ac titulos Urbis, ubi septimo Christi saeculo juxta morein praecedentittm
spectantur adhuc incisa non tanlum nomina prae- aetatum abunde ministrabant scHploribus Historiae
diorum etproventus, sed eliam consuetudo majorum, Pontifiealis definitas notitias minutarum ejusmodi
Romano more proponens oculis populi, ut olim Augu- Brerum, praesulis, et ministri providam curam illa
slus ralionarium imperii, sic ipsa censum Ecclesiae. etiam aetate non emigientium. Talis igitur est Gre-
In porticu basilicae Vaticanae superest uria ex la- gorii Magni epislola, quam incisam tabulae mar-
bulis marmoreisseptem (tot enimnumeratCiampinus moreae videmus in basilica Docloris gentium via
ex Alpharano, qui duas viderat suo sevo superstites) Ostiensi *
inscriptis nomine massarum et praediorumad eamdem * GftEGORIVSEPISC. SERVVS SERVORVM
basilicam pertinentium; eaque labula a B. Gregorio DI FELICl SVBDIAC.ET RECTORl PATRIMO-
Magno ita insculpla fuit fundis a se donatis ad con- NII APPIAE. Licet omnia, quw hmc aposlolica
cinnanda luminaria. habet ecclesiaB. Petri et Pauli, quorum honore,
et beneficiisacqutsita sunt, Deo sint auctore com-
>J|D0U1N1S SANCT1S ACBEATISSIMIS PETROET PAVLO muniu, esse lamen debet in administratione
APOSTOLORVM PRINCIPIBVS GREGORIVS INDIGNVS SERVVS. actionum diversitas personarum, ut in adsignalis
QVOTIENS LAVDI VESTRAE, elc, STATVOENIM ETAMEIS cuique rebus cura^ adhiberi possit impensior.
SVCCESSORIBVS SERVANDVM SINEALIQVA REFRAGATIONB Cum igitur pro ecclesia B. Pauli apostoli soltici-
CONSTITVO VT LOCAVEL PRiCDIACTMOLIBETISQVl ludo nos debila commoneret, ne minus illic
INFERIVS DESCRIBVNTVR QVOS PROCONCINNATIONE LVMI- habere luminaria isdem prmco fidei eernerelur,
NARIVM VESTRORVM A DIVERSIS QVIBVS DETINEBANTUR qui totum mundum tumine suw prwdicationis
RECOLLIGENS VESTRA VOBIS DICAVI 1MMVTILATA PERMA- IQ implevit, el valde incongruum, ac esse durissi-
NEREIDESTIN PATRIMONIO APPlyEMASS. VICTORIOLAS mum videretur, ut ulla ei speciattter possessio
OLIBETV INFVND.RVMELLIANO IN INTECRO OLIBETV IN non servirel, in qua pqlmam sumens martyrii
OCTABIANO IN INTEGRO HASS.TRABATIANA OLIBET.IN capile est truncatus, ut viveret: ulile judicavimus,
FVND.BVRREIANOVT SVP.OLIBET. INFVND.APPIANO VT eamdemmassam, quw Aquas Salvias nuncupalur,
SVPRA, elc. . cum omnibus fundis suis, \d esl Cella vinaria
Antoniana, Yilta portusa, Bjfurco, Priminiano,
Sequunlur alia quatuor et quadraginta nomina oli- Cassiano Silonis, Cornelii tessellata, atque Cor-
vetorum et massarum huic donalioni inclusa : quae netiano, cum omnijure instructo, inslrumentoque
irt suo, et Omnibusgeneraliter ad tem perlinenlibus
legi possunt apud Paulum de Angetis DesCfipt. ejus cum Chrisli gralia tv,minaribus deputare:
basilicaeVaticanae, pag. 81, apud Ciampinum de Sac. adjicieniet eliam eidemcessioni hortos duos posi-
JEdit. a Magno Constanlino ctfestructis, pag. 81 et tos inter tiberim, et porlicus ipfius ecclesim
et in edilioue S. euhlibus, a porta civitatis parle dexlera, quos
82, Parisiensi Operum Gregorii dividit ffmius inler ddfines horti monasterii
Magni, aliosque apud*auctores. sancti Stephani, quod est ancillarum Dei, positum
46. In basilica S. Pauli, via Ostiensi, legitur anle ad sanctum Paulum, et ad fines passessionisPisi-
raarmori niani : simul et lerrutas quw voeanlur fossa
gradus presbyterii anliquitus insculpta epi- tatronis positas ibi juxta eamdem porticum eunti-
stoia ejusdem ponlificis Gregorii Magnf, dala ad b*i simililer a parte sinistra, ubi nunc Vinem
Felicem subdiaconumet rectorem Patrimonii Appiae: factw sunt, quw terrutm coliwfent ab uno latere
quara inlegram dare praeslat, cum sola possit suffl- possessiotd Eugenitis quondam Schqlastici, el ab
alia parte possessioni monasterii S. Aristi: qum
cere ad comprobanda documenta quae in scrinio omnia quoniam Deo adjuvanle per antedictw
aposlolico servabanlur lum donalionum ejusmodi Ecclesiw prmposilos qui per tempora fuerinl a
pcrtinenlium ad titulos et basilicas Ecclesiae Ro- prmsenli septima indiclione volumus ofdinari,et
quidquid exinde accesserit luminaribus ejus im-
manae,tum administralionis bonorum per praepositos pendi, alque ipsos exinde ponere rationes, idcirco
inslruclos brevibus sive indicibus rerum et fundorum experientiw lum prwcipimus, ut suprascriptam
per ipsos curandorum. Jubet siquidem pontifex ut massam Aquas Salvias cum prwnominatis omni-
bus fundis suis, neenon horlus, alque tetrulas,
antedictae Ecclesiae praepositos, qui per tempora
per quw superius eontineniur de brevibut suis delere
fuerint ab aera donationis,id est aseplima indiclione, debeat ae auferre, et cuncta ad nomen prwdictai
imperii Phocae anno secundo , et consulatus ejus Ecclesiw beati Pauli Apostoli tradere: quaienus
scilicet ex anno Christi ita servientes sibi pfmposili ottlni post hoc carentes
primo 604, ordineutur, excusalione de lumtnaribus ejus ita sine nostra
ut imposterum ipsi raliones ponanl. Mandat enim sludeant sollicitudine cogitare, ut nulltts illic
ulFelix subdiacouus reclorPalrimonii Appiaemassam uttquam neglectus possit existere, Faeta vero
87 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 88
sitpra scriplarum omnium rerum traditione volu- • A providentiam illius setatis plane singularem a qra
mus, ut hoc prwceptum in scrinio Ecclesiae - Anastasius et Guillelmus bibliothecarii,
experienlia lua resliluat. Bene Vale. postrema-
rum Yitarum auctores, non distant, nisi per annos
Dat. viii. Kal. Februarias Imp. DN. N. Phoca : dura ita consulit perenni memoriae atque
pp. aug. anno secundo, et Consulatus anno paucos
ejus indemnitati fundorum Ecclesiae, ul Rado notarius
vritno ind. septima.
regionarius sanctae RomanaeEcclesiseex authenticis
47. Dabo allerum marmor antiquum, snb Grego- scriptis relevatum fuisset testelur quidquid in eo
rio quarto incisum, circa annum 943, et pertinens lapide perscriplum est, et pro cautela et firmitate
ad basilicam Liberianara S. Mariae Majoris, cujus in temporum futurorum his marmoribus- exaratum. tti—
porticu aJBxum spectatur. Ex hoc enim intelligemus tium scriptionis desideratur.

NOTO ROGATARIOQ.MEO^SCRIBENDAMDICTAViCVIQ. SVBTERMA


NV propria literis grecis subscripsi, el testib. a me rogatis op
tuli subscribendam allegandi eliam gestis quib. placuerint, et
tempore quo volueritis sine cessum non spectata denuo
mea professione ex more concedo licentiam de quare quibtis
Q. omnib. SSTis STipulatione, et sponsionem solemniter inter
posita. act. ROM. IMP. die cons. et indict. SSta..
>JfFl. xanthipPi Filia qdm EGisTl imperialis a jecretis huic char
ttil usufructuarie donalionis de SSla massa qa pagani
cense in integro cnm fugdis, et CaSALibus suis idestF. arturi _
anus F. garganus F. manianus F. Viarus F. crisCianus F. turi
ta F. Solinianus F. Casa porcinare F. Calvisianus F. Rubianv
F. Sipicianus F. bubianus unc. sex F. ucupia F. Casauiti F. erut
lianus'F. ferratulas F. casulari F. Calgianus unc. qnal
tuor F. pistore F. petrociana F. casabili F. optavianus F. ar
buscianus F. gurgus F. casagini F. turanus F. rubianus F. fe-
lianns F. manilius F. oglata F. collianus unc sex F. lilipia
nus F. orciauus F triscasas, etortus vineatv intro civit.
Signina necnon etF. candiGianv. integroet omnibus
ad eis generaliter pertinentibus lact. a me in omnes man
sionarios essentibns, et introeuntibus perenniter ba
SiliCAE SC E Dl genitricis Mariae q. ap praesepe pro obLATiONB.
animae nostrae sicut superius legilur ad omnia SSta
relegens CONsensi, el subscripsi, et testes qui subscbi Berent
rpgavi () vji Fl. anaslasius tribb. Sci petri. () >Jttbeo
daius adorator numeri theodosiac. () >$fEgo geor
gius opt. num. mil. Sermisiani () >$tFl. epiphanius auri
fex. () % theodorus acol SC E ROM.eccl. huic Char
tul. usufructuarie donationis de SST a massa q a paga
nicense cum fundis, et casalibus suis iiiintegronecnon
et fund.'qa candidiajii in integro omnibusq. ad eis gene-
raliter pertinen Tib. excepto mancipiis, et mobilibus rebus.
seseq; molentib. facta xantippi glf. in omnes mansiona
rios essenlibus, et introeunlibus perenniter baSjLiC E SCAE.
DI. geneiricis qa ad praesepem sicut superius legitur ro
gitis a SSta Donatrice qnp scripsimus ipsa praesenle te ^•
tes subscripsimus, et hanc donationis charlulara in
praesenli traditam vidimus. ()
fifcego theodorus VH tabell. Vrb. Rom Scriptor huius char *
tul. usufructuariae donalionis post lestiun sub
scriptiones, et iradilione facta complevi et absolvi
S Temporibus Domini nri Sanclissimi gregorii quar
lipapaeex rogatu RadonisNot. Reg. Scae Rom. eccl
boc ex authenticis scriptis relevatum pro caute
la, et firmitate temporum futurorum '« Marrao
ribus exaratum est
48. Si quis conferat inscriptiones SS. Gregorii B ] (licet pro assumpli argumenti serie videri pos-
Magni et Gregorii lertii supra datas numeris 38 ct sim monilor non iraporlunus,) si percensere jve-
45,. el hanc poslremam sub S. Gregorio qtiarto, Iim omnia illius aetatis monumenta, marmoreis
translatas in marmoreas tabulas ex diplomalibus tabulis consignata, quse studium juvabant illo-
genuinis, et propositas oculis praesentium ac posle- rum scriptorura, ac nostrum acuunt in com-
rorum in parietibus ecclesiarum, facile intelliget probanda historia, slyt> et auctorilate hujus-
quanlam copiam documentorum a sexto saeculo ad modi Vitarum. Legemus numeris 523 et 524, in
dtcimum archiva et marmora praeservarent scripto- Vila S. Leonis quarli, formulas precum ab .pso
ribus Libri Pontificalis, praeserlira in decretis pon- conceptas, tum ad Ostia Tiberina in propulsandis a
tificum recensendis et enumerandis bonis ecclesia- littore Saracenis, lum Romae in dedicitione urbis
rum. Leonitiae, ita de i!'ius nomine nuncujotae : Deus,
Nimins profecto sim pro modo praefalionis cujus dextera bealum Pelmn. ambulantem m /Ittcli-
89 PR^FATIO 90
bus; et: Deus, qut aposlolo Luo Pelro, etc. In tricu- A 49. Ne Jongius tamen^abscedam a proposita in-
nio autem Lateranensi, quod Leonianum a condilor dicalione marmorum nncisorum nominibus ac noti-
Leone tertio appellatum fuit, ejusque retinet effi- tia fundorum Ecclesiae, cum eam testatam feccrint
giem, musivum et inscriptionem, Zophorus illius praecipuis basilicis Romanis allatae inscriptiones
absidae, quae dicebatur Casa major, et in nova stru- nostro etiam aevo supersliles, indicabo quoque in
cttira Sixti V disjecta fuit, Panvinio leste in libro titulis et diaconiis exempla ejusdem consuetudinis,
de seplem urbis Ecclesiis, et card. Raspono de Pa- in Urbe custoditae per .eadem lempora, de quibus
triarcbio Lateranensi, lib. IV, cap. 6, continebat nobis sermo est, et extra Urbem in proximis eccle-
epigraphem : per quam prior illa formula precum siis cathedralibus observatae.
aptabalur invocando apostolorum patrocinio supra Tilulus SS. Joannis et Pauli, quem eminentissi-
bospiles ac peregrinos in ilinere a periculis praeser- mus ac reverendissimus card. Paulutius, S. D. N.
vandos et ibidem excipiendos convivio : Deus, cujus exemplum imitatus, in proximo titulo S. Clementis
dextera beatum Pelrum el coapostolum ejus Paulum dalum, magnificenter instaurat, et iliustrandum
ler naufragantem de profundo pelagi liberavit, tua curavit erudito Commentario per V. C. Philippum
sancta dexlera prolegat domum islam, et omnes fide- Rondinioum, Faventinae Ecclesiae canonicum, prae-
let convivantes, qui de donis apostoli tui hic twlan- R servat nobis specimen vetustae»diligentiae in fundis
hr, etc. Oratorium sancti Gregorii tertii in veteri Ecclesiae recensendis. Exhibet enim tabulas marmo-
basilica Vaticana ostendebat afflxas tabulas marmo- reas antiquilus insculptas diplomale S. Gregorij
reas ab eodem pontifice incisas formulis precatio- Magni inler ejusdem epistolas recensito num. 22
num abs se constitutis, quarum maximam parlem libri ix, ad Deusdedit cardinalem et Joannem ar-
superslilem legimus in earumdem labularum frag- chipresbyterum ejusdem lituli, ubi non solum le-
mentis, translatis in hypogseum tnemoratae basilicae, guntur fundorum noinina et locus iridicatur in via
et impressis per Ciampinium de Sacris ^Edif. a M. Romana, et conflrmatio Gregorii Magni, sed etiam
Constantino constructis cap. 2, p. 104, et per Tor- Constantini papae nomen opposilum in margine
rigium de Cryptis Valicanis aliosque scriptores : declarat, notitiam fundorum ejus tiluli a decessore
Exaudx nos, omnipotens el misericors Dominus, etc. suo Gregorio confirmatorum saeculo praecedenli,
lnveniiMitur itaque et adbuc superant aetate nostra aetate sua, neinpe oclavo Chrisli saeculo, rursus
antiquilus incisa marmoribus basilicarum Urbis recognitam et roboratam, per ea verba quae litteris
praccipuarum non modo nomina et chronologia ac ulrinque descendentibus exprirauntur, nempe a
decreta compluriura pontificum Romanorum ante legentis laeva parte « NOTITIAFVNDORVMIVRIS
decimum saeculura, sed etiam forniulae precum ab f HVIVS TITVLI, et a dextero latere * CONSTAN-
ipsis instilutae. TINVS SERVVS SERVORVM

# TERRIT BELTR-MIL-XXH
FVND MVCIANYSIN INTEGRO
FVND COSCONISIN 1NTEG- VBI SVP
FND- PRETORIOLVS IN INT VBI SVPRA
FVND CASACATELLI IN 1NTEG-VBI SVPRA
FVND PROCLIS IN INT.VIA APPIAMLHCVMPANTAN
FND VIRGINIS IN INT VIA APPIA • ML • XIII
FVND CAPITONIS YIA ARDEATINAMIL- 111-
FND FONTEIANVS 1N 1NT- VIA SVPRASCRIPTA MLV
FND FAVSIANVS IN INT- VLVSSTA MIL-P L M XII
FND LAVSIANVSIN INT- VIA- SSTA ML- SSTO
FND CARBONARIORVMIN INT- VIASM P VIIII
FND PVBLICA 1N INT VIA LATINA MIL- PL M XI
FND CASAQVINTI 1N INT- VIALATIN- M PL-M- XI
FND LACITIANVS 1N 1NT- VIA LAVICANAM XV
FND SERGIANVS• IN INTEGRO VBI SVPRA
FVND SEPTEMINVS IN 1NT • VIA
FVN • CAESARIANVSIN INT- V • PENESTRINA M XXX
FN. STAGNIS IN INT- VIA LATINA ML-PL- M- XXX-
FVN- CASALVCl IN INT- VBI SVPRA
FVN CASACELLEN8E • VIA APIA • ML- XIII
VESTRE AECCLE CONFIRMAREMVS
ET NOS 1TA CONFIRMAMUSVT SI QYISQVE
TEMEUATOR EXTITERIT ANATHE
MATIS VINCVLOSVBIACEAT1N PERPETVVM
Uetebris diacoma S. Marite in Cbsmedin a sanctis-. D dam suscepil commentario solida eruditione re-
siino domino nostro ejusque fratris filio eminenlis- ferto praeservat nobis documentum illuslre sculptum
simo ac reverendissirao cardinali Albano in pristi- anno Christi 901 sub Joanne IX, in quo appare
num splendorem redacta, quani V. C. Joan. Marius, diligentta ejusdem aetatis in recensendis etiam mobi-
canonicus Crescimbeni, post litteras eleganliores libus donis et ornamenlis Ecclesiae. Marmor est
in florenlissimis Italiae Academiis fxcnltas illustran- vetus, ex ruinis proxims; aedis S. Valentini, nuuc
91 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-YATIC. M
dirulce, translalum in portictim S. Maricein Cosme- A ptioiii, et cum ea impresstMpag. 81, lib. n, cap. 10
din, uli docet titulus a cahc-nicisapposilus insCri- Jattdati libri
Vetus monumentuiri ad anrium DCCCCII.
ab Incarnatione, seu Nativitate DCCCCI.
loanne lXi Pont. Maxi
Donalionis factaea Theobaldo Ecclse S. Valentini
quaee Regione huius S. Diaconiceextabat
ln diruto islius SecrCtSrio reperturh
hoc loco Archipresb. et Canonici poss.
Urbano VIII. P. M. anno Itib. MDCXXV.
SVME VALENTINE MARTVR HECDONA BEATE.QVETIBIFERT.OPIFEXTEV
BALDVS CORDE BENIGNO. HEC.ITAQ.SVNT.QVETlBlBEATtSSIME
jUttTlR IDEMTEVBALDVS COJiCESSlT QVATINVS SINTINV8T
SACEHDOTV 1NPERPETVV DONOTIBIQ.HlCSERVIENTIVM
IDEST.DOMVS DVAS SOLARATAS IVNCTAS IN VICINIO TV* ECCL^E
CELLA 1VXTA EAMDEJI ECCLAM ORITICELLVM CVSIOUVISRETROAECLIAM SCI
NICOLAI. VINEAINArfTONIAftO. MISSA
LEM.I. ANTIFONARIA. II. VNVM DIVBNI. ALIVMQ. NOCTVRNI OFFICIIFERIALES II
LIDRV GENESEOS CVM1STORIIS CANONICIS. PASSIONARIVM DIALOGV CVM
SCINTILLARIO 1MNAR1A II. LIBRVM EXMORAtlB. CALICEMARGENTEV. EXAVRA
TV.CVCALAMO ET SVAPATENA. TVRIBVLVM ARGESTEV. MANVALE. I.
Sl. QVISVERO BEATISSIME MARTlR EXIIISQVETIBIAIAMDICTO TEVBALDO CCES
SASVNTVELABILLOAVTABALIISCONCEDENTVR TEMERARIO AVSV ALIQVID
ABSTVLERIT. DISTRAXERIT. VENDIDERIT VLFRAVDAVERIT. SITSEPATVS A DOOMIV
Q. XPlANOR. CSORTIO. QVIN.ET. PPETVO PCVSSVS ANATHEMATE ATQ.CVDIABOLO ET
OIBVSIMPIfSIVNCTVS. AETfeRNO INCENDIO BXGVRATVR TEPOKEPONtfFfCTS tW
NI SVMIQ. IOHIS.ESTSACRATA DtE8VPREMO HECAVLA NOVEBRI8
DV'QVITA ELABENTE INDICTIO CVRRERET ANNVM.
Fundorum enumeralionem Grsecis characteribus ]Bbortum possidet coll. Germanicum, ac tiiteamf
incisam edidil Y. C. Fabreltus Inscript. cap. 10. unde etiam ante paucos annos vetusta monumenla
num. 629, pag. 757, quam iodicavit effossam ad exlracta sunt. Pertinuit inscript. ad ecctesiam
S. Stephanum in Burgo (legendum arbitror t» Coelio sancti Erasmi, seu monasterium, ut fidetur
dictum, el indo translatam ad Gollegitim Germanrr' colligi ex primo versu ejus ffagmeirti, qtiod su-
cum. Nam in monte Caelioecctesiam S. Stepbani, et perest.
ONwNIA
. . . . OT KAI ENAOSOX EIEPOMAPTXPOC EPACMOX KOPNJ*IKIC'
. . AMniCBIAAIRlCWD.UNON «OXNAOCA*PlKANlCKAI HC T0 HAAOXMBA-
(PIN . wNOPA
. OX . OMEPANON . *OXNAOC. ANTIKVICnONUINIANON . AONnANON.
( MIKPO
. . ONTIANONMETA , MAPMOPATOTAA . AAKKTMEFIANON . BOT£rTOXA.A .
(«OfNAOC
. . ATPEHANON . MOXKlANON . KOTAPTiAfANOl* . MASlMlANON' . KACA
( «EPPATA
. . OXNAOC .* MOXKlANON . TECCEPAPOPOXM . AFlnOXi KACTEHC. *OTN-
(AOO. PEP4-HC
. . OXNAOC. KAAKEAAATOXAA . *OXNAOC . CTPOTMAK.1ANA
Celebre vero moriasterium S. Erasriii sittim erat C lea assignant praedia, el insculpunt marmori posiio
prope lilulum S. Slephani in monte Coelio, uti in sacrario S. Aitgeli in Burgo, ita apud Fabretltim
observat Martinellus cum Fulvio et Ugonio, et saepe edito Inscripl. cap. 3, num. 447.
memoralur in hoc ipso Libro Ponliflcali, etpraeci-
<£ PeptttauT
pue in Adeodato num. 138, in Leone III, rium. 405, flitis in ista se
et in Gregorio IV, num. 471. Adeodatus cum ex pultnra noslra
monacho ejusdem coanobii eleclus fuisset pontifex ex tm paginam ad o -
anno Chrisli 669, multa praedia illi contulit. ln mo- blatione, velitimi
naria nostrl Ortl
nasterio, inquit, S. Erasmi silum in Cmiio monte, in transtiberini unei
quo concrevissevistts est prmdictus sanetissimut vir, as sex foris muros ju
mulla nova mdificia augmentavit, sed et Casalia coin- xla porla por-tnen
;9equod fuit
quisivil [al., el multa ibi prmdia coinquisivit] et in —— qd Micini Camel
vita sua abbalem vel congregalionem ibidem insti- In I. urbs. p. d. pa
tnit. tre
Demitm et irt dote attribota sedi sacrae occasione
9f Set qua
sepulcri ad oblationes et jtimiharia Boetius deposi- D ttuor unci
tus octavo Kal. Novembr. ind. xi imp. Dn. N. Justino as fnntfi eucar
perpetuo Attgnsto anno xn, et Tiberio Conslantino piani qifod est consfi
loltim iuxla Scm Cjrprian
Caesare anno ni (qui sunt characteres anni aerae um via labicana inter a
Christi vulgaris 577), et mater e|u9 noraine Argetl- fSnes fundi capiliuiaiiLJ
03 PRvEFATIO. 94
juris Scae Eccl.-Rom. se A oslendere indices fundorum el praediorum de more
d et fundi Flauiani insculptos, quandoque etiam [raobilitim rermn ad
juris publici iux-ta
Sabinianum eadem loca sacra pertinentium, ul earumdem rerum
explicit praeservationi sequenles aetates consulerent.
Exempla proVidentis consilii bujus Romanae Ec-
50. Videmns itaque in Urbe basilicas, tilulos, dia- clesiae derivata sunt in proximos Urbi episcopatuS,
conias, monasteria et sepulcra nobis ostendere, quorum ex marmoribus descripsi ea quaesequuntur.
prsesertim ex aetate B. Gregorii magni, sexto scilicet In ecclesia calhedrali Anagnina Grimaldus epi-
saeculodesinenle et ineunte seplimo, ad Leonem IV scopus incidi ctiravit epigraphen fundos conlplexam,
aliosqttc pontihces decimi saeculi, nobis inquairi cujtts fragmenlum hoc sUDerest.
: .
. PO .
: LE
...... DI GENITRIXMARfA QVIDIGNASTIABERETA
...... MALDV EPSPARBA 1NTRAVREECCLESIA
PAttABlMVS
CVM , . LIBARV COTNOSPLANTABIMVS SEVMEDO
TAEVM. QVI.N. VI. KASALISPOSITISVNTQVOSD N LEOPP. INTRAAM
ABITET NOSDET . . . TIBIDONISCVMPARAMMVS DOMINAMEA1N
^NCIASII. ET. IN FVND.ORTIDlACONORVM VNClAS DVASCVMLASA
SVASSEVMEDIV FVNDPELEGRlftl
VNCIASII.
. . . . VINEAIN IPSOFVND.QVOD EVBARBARIKA CVM
.... DICITVR. AT BALNEVSEVMET.VINEA QVlES SVICOGE
' t. .. .: .. 1NFVND. QVORTIANO
QVANTVM ODOIM TENERfiDIBETVR
1VSSIONE DNlN<APOST0HCI. FVND.MACEBATA
RECOI.LISSIM. 1N
. . . . DO. SINPRINIANVM VNCIASNOBEED IN FVND.ILARIANO VNCIAH
. . . . ANIVNCIAIII. DEFVND.BALNEAREA SEXSEVMET.FVND.
VNCIAS
INTEGRO CVMCASISET BINEISSILBISTERRISET 1NIPSOKASALI.
. . . . SCTA.Dl GENETRIX ET BINEA.

ia ecciesia Tiburtina descripsit Suaresius dona- R 930, et vulgavit 1. n Pitenest. anliq., c. 7, p. 146.
tianem bonorum mobilium et immobilium anliquo marmori ita inclsairi sub Gregorio IV, anno Chrislt

gfc Altendite lumen cuncti qui cernitis hanc FuIIi domum, qtiani sarcire curauil egreg. P. magistcr
militum cultor ecclesiarum, et largitor pauperum. Eo magis saevumtempus transierit, quod huius ve-
tusta fabrica casu ruilura multis esse videbatur. Nunc ca facil Vigit P. cum hac natos suos pro redi-
raendis facinoribus sais, seu et plo anima coniugis sfiaeAgatliae sacaciter ampliavit ft solo usque ad
summum, 'el picluris bariis decofauit. Itaque obnixe quaeso. 0 Christe, et Genitrix virgo, simulque
beate Pauie vas electionis, sociique tui Romula Redempla, Erundpque, qiiarum corpora recondere
in tribus sacris altarihus studuit, vt suscipere dignemiiii lioc exiguum munus, qttod ad vlililalem lem-
pli exhibuit, id est pateiiam.calicem, cortinas, candelabra, thuribulum, canthara ex argeftto, caiiistrum
ex aere, vestes, corlinas, codices, imagines tribus cum signaculisiid resonaiidum Jaudem Dei, quae
siifier camera istius templi slaluere feci. Casas vero fundum Valvianura, simulque vineam in Laurelo,
et silua, et in Barualiana Peliade terra, el Clansuram, Pergulasque unam, et in prata prafum. Si quis
de his donis, quaeego offerre curavi, aliquid siiblrahere praesumpserit, sive episcopus, sive magna par-
vaqiie persona hsredes meos Ih stta teneat potestate. Ntinc autem qui aliquid temerari eortiih praesum-
pserit, sit illi alienum regnum Dei, et a irecenlorumdecem VIII Palrum sentenlia, seu decreto anathe-
matis viupulo subjaceat, et cum Juda traditore Domini parlem habeat. Felices qui hic ingressttri eslis,
pro me quaesooraie, et gaudere lemporibus multis donet Dominus, ul his celere mente deprecari eum
valealis. M. Amen Factuin temporibus Domini Gfegorii Quarli Papae Roraa per Indiclio. 111.
51. Non est disjungenda ab hoc loco vetus inscri- Q consignandi lapidibus publico loco propositis dona-
plio marmorea, pertinens ad annum Chrisli 751, tiones faclas ecclesiis et monasteriis, et in his re-
quam Ravennae excripsi in ecciesia S. Apollinaris in censendi fundorum nomina, fuisse perduclam oclavo
Classe. Oslendjt enim constieludinem Romanara labente sacculo etiam in proxinias Ilaliae regicnes
IN. N PATRIS ET FILII ET SPS SCTI IMP PlISSIMIS DO NN LEONE ET CONSTAN
TINO A DO. CORONAT PACIF. MAGNIS1MPB. LEONE
QVIDEMCLEMENTISS. IMP. ANNOXIS. CONSTANTINOVERO A DO CORONATOIMP
ANNO XI. GVVERNANTEMITALIA DN EVTVCHIOEXCELL PATRICIO.
ct exarch. Itlt. Kal. Februarias ind. XIIII. hic tilnlus monstral opus
laudabile factum, quod pio consilio concepit menfe psut
Joannes almus Pontifex jnnior in nomine quintus qui cum per
vigili aeterni praemia regni fidus ut possideat aegenorum agmtna *
praecanl liminibus sacris hoc sibi monumenlum locauit Apollenari Sco
commendans puluerea nembra, quae surrectura credit
Carnis resnmpto uigore contulit, et donum quod seruis Dni prosit
qui laudes assidttas raarturis collibat fundum caniinilisiria casalibus
Vndique iiallatum cum suis terminibus sicut texlus donalionis designat.
Aplum seruis Dni rauennati terr sllum fertitem feciiiidum ignis
Ad estim fignament et suest quod pabtflenl silicarnm glandifera
poma dans scae eccl conimulata ad inuicem loca fun(Jum trecintu.a
95 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC 96
Fauentin terr. consliluto alque fundum pitulis contul terr. reiacen
tem simulque argento quaterdeni pundera mundum quod sibi Iegitime
genitorum conlulil iura qtiod sit inliualum nec reuocetur tinquam
quod uhic collegio monachorum slipendias ad uicem cessit ex cuius
Readitibus praeparenlur affauiles dapes hisque ius nomini annuae colu
erinl, quo iussu dominantis migrauerit
Ad caelestia regna hoc quoram concilio staluit, atque Armauit ul si quis
Successor sedis ecclesieque actor uel abba.
praeposilus huius uenerauilis templi prenominat fundura miliaria
ex partem, uel toiuni per quouis ingenio ab usum seruorum Dni
hic deseruientium alienare praesumpserit, uei commutare aut
perene acta u, chartula largire aelernam condemnationem
suslineat cum traditore juda et his qui pelierit, et qui largire temptaverit constnctus ana
themati vinculs corum trecentordecetoclo pairuum. )•&

52. In omnibus hisce monumentis a me productis A . quam ut indicaremus genuina documenla, quae sola
attendi velim, ea referri ad aelatem inter Gregorium inspectione tuebantur fidem historiae per ea tempora
secundum et quarlum, qua scilicet YilaeLibri Ponli- quibus hae Vitae conscribebantur.
ficalis conscribebanlur; ut inde constare possit cur Numisma est Crispi Caesaris ex aere maximo, et
auctores isti operam tam sedulam et nimiam, ut ita haberi potest omnium ciarissimum, quae Roma Chri-
dicam, impeuderent in enumerandis ponlilicum do- sliana antiquilus procuderit. Licet vero illuslratum
nis, quae per ipsos offerebantur Deo in sacris aedi- mirifice fuerit saeculo superiori in ulraque editione
bus, Romae praesertim constitutis. Quocunque se suorum Annalium a cardinali Baronio, attamen no-
verterent pii scriptores, incurrebant in eorum ocu- bile archelypon non spectaremus, nisi Romaeprae-
los epigraphes donationum, indices fundorum, in- servatum fuisset beneficio Fulvii Ursini primum,
scripta donaria, et usus aetalis occupalae in his deinde excellentissimae Burghesiae domus : cujus
percensendis. Quid ergo haberent potius quara id inter cimelia lecliora jamdiu asservalum, et pecu-
scribendo praestare, quod aequalibus suorum tempo- liari conceptaculo inclusum, una cum alio insigni
rum placere potissimum cognoscebant ? Quid eliam numismate Conslanlini Magni III, et exc. princeps
ad fidem historiae suae commendandam diligentius Marcus Anlonius nuper ostendit, dum pro singulari
consectarentur, quam ut ea colligerent quae com- B quod liausit, una cum majorum sanguine, religionis
probari tot publicis documentis nemo non videat? stttdio et doclrinae, sibi simiilimos liberos exemplo
Anctores Catalogorum ex quarii, quinti, ac sexti docet, ut ex universa et plane regia avorum gaza
saeculi monumentis chronologiam, successiones et illam praeferant partem, quae culttim animi promovet
sacras ordinationes digesserant. Decreta non multa in ulraque ea disciplina. Opporlune vero contigit
protulerunt, quae ad usum Calalogi vix pertinebant. quasi reservalus huic nostrae editioni iteralus con-
Ea tamen colligere potuerunl scriptores proximi ex spectus numrai, iit in eo quodammodo intuerentur
Actis conciliorum, ex archivis Romani palriarchii leclores oevi Constantiniani aequale testimonium, et
ct poiilificia bibliotheca. Haec enim loca patuisse vindicias rerum ex publicis documentis codem sae-
scriptoribus octavi ac noni saeculi, qui collectionem culo in calalogos digestarum, ut ex calalogis Eccle-
hanc claudunt, manifesla conjeclura deducilur ex siaein Vitas pontificura subinde transferrentur. Nu-
verbis eorumdem a Luca Holstenio et ab Emmanuele mismatis figura repetatur.
Scheleslralio perpensis, quemadmodum ex minuto^ ln antica parte nummi Crispus Caesar pecloretenus
rum donorum recensione perspicuum fit hanc nobis exprimitur , laurealus (licet lauri folia non salis
fuisse ab iis praeservatam ex oculata inspectione re- expresserit delineator a Baronio adhibitus) ac loga-
rum plerumque inscriptarum memoria donanlis; tus, scipionem eburneum sinistra lenens, cui aquila
tum etiam ex indicibus rerum mobilium et immobi- de more insistit, dexleram vero apertam eievans,
Jium tum lemporis cusloditis, et in publica niarmora tanquam pacalor et triumphator. Circa prolomcn
saepetranslatis : uti luculenter probalum fuisse con- JegunturlitleraeconsuetaeCRISPIIS NOBilisCAESar.
fido lot ex monumentis, post longam seriem decem Pars adversa mullo est praestantior : exhibet enim
saeculorum aetati nostrae feliciter praeservatis. virum barbatum sedentem inter duos Caesaresstanles
Hsec igitur omnia salis commendant, ut ego arbi- et ornalos habitu militari cura hastis puris. Viri se-
tror, auctorilatem hujusce Lihri Pontilicalis, ea pro- denlis coraa detonsa est ad aures; barba non qui-
ducentis per singulas aetates, quae juxla lemporum dem prolixa, sed plenior, et crispse similior, qualis
illorum usura ac documehia ab Ecclesiae notariis, cernitur in vetustis S. Petri imaginibus praeserlim
hisloriis et bibliothecariis in litteras referebanlur. musivis, et in sarcophagis vasisque sacris ejusdem
53. Praefationi modum imponam, imo et signa- quarli saeculi.Dexlera manqs hujus figurae ad bene-
culum apponam (si fas est dicere) observatione nu- dicendum elevatur, inflexis tantisper articulis quarti
mismatis, quod ejus fronli de industria praefixum et quinli digiti more EcclesiaeLatinae : sinistra vero
fuit; non tam ut imitaremur edilionem Fabrotti, a n hastam tenet, cui venerabile crucis sigoum superne
numismate sacro auspicali paginam primam, ubi infigilur. Circumfundilur capili nimbus circularis,
vultus expressil SS. apostolorum Pelri et Pauli, corpori vero tunica et pallium. Salvaloris nostri
97 PR.EFATIO. 98
imaginem unam aul alleram hic rcpraesentari cen- A j diligenter inspecto numismale, eoque totis ingenii
set Baronius ex duabus quas ex argento efformatas; viribus, omni adhibilo experimento, percognito, et
pondo librarum 120 et 140, altitudine vero pedtimi explorato praesentibus illis etiam, quos ob singulari-
quinque, slaluit Magnus Coiistanlinus in basilica tatem numismatis nonnihil de imposlura pulsari
Lateranensi, quemadmodum in Vila Silvestri me- animo senserat, nullam prorsus in eo fraudem inesse
morat hic Liber Pontificalis nuui. 36 : < Hujus lem- allirmavit: sed sicut ab omni prorsus imposlurae
poribus fecit Conslantinus Augustus basilicas istas, suspicione ostensura numisma scitis probalisque
quas et ornavit. Basilicam Conslanfinianam , ubi rationibus vindicavil, ita contradicentium animorum
posuit ista dona. Fasligium argenteum baliutile, latebras palam fecil, ea nimirum ex causa illud ab
quod habet iu fronte Salvalorem sedentem in sella ipsis improbatum, ut possent viliori emere pretio :
in pedibus 5, pens. libras 120. Duodecim apostolos quod ipse probe cognituin, exarainatuui, probaluni
in quinis pedibus, qui pensaverunt singuli libras omnique ex parte approbatum ab haeredibus posses-
nonagenas cum coronis argenti ptirissimi. Ilein soris, erogato quod petierunt pretio, emit atqtte ex
a lergo respiciens in absida Salvatorein sedentem *eo suum nobilissimis monumenlis conferltssimum
in throno in pedibus quinis exargenlo purissimo, qui museum exornandum putavit. >
pensat lib. 140. » J
B Prosequitur deinde Baronius exponens aaversae
54. In prima Annalium edilione annfl592, tom. III, hujus partis epigraphen : Salus, et spes Chrislus Rei-
pag. 215, cardinalis Baronius, disserens de profes-. publicae SALVS ET SPES X. REIPVBLICAE; quae
sione Christianae religionis a Crispo susceplae in Christi nomen compendiose continet in Graecalitlera
baptismate, illuslre documcntum ejusdem se nacltim X, co saeculo, et subsequentibus usurpala ad illud
fuisse alurmavit hoc in numismate : quod plerisque expriniendum,uti se docuisse pridem memorat eliam
antiquariis aetalis suae videbalur quidem anliquum; ex Juliano in Misopogone. < Usus postea obtinuit,
sed cuiii nonnullis suspectum foret, ab eodem pro- iuquit, ut X elementum, quod super Chrisii caput
ducendo abstinere tunc maluit, ne in suis AnuaLibus ab antiquioribus apponi solet ad nomeii Chrisli si-
quidquam obbruderet quod laboraret suspicione gnilicandum, idem postea fuerit eadera de causa in
mendacii. Triennio autem post, cum adornaret altc- diademate collocatum, eoque modo aptatum, ul cru-
ram operis ediliouem, lomo tertio idem nuniisma cis formam exprimerel, cum alioqui in anliquioribus
produxit et illustravit, tanquam vindicalum ab omni Salvatoris nostri imaginibus parvum absque aliquo
pcriculo et suspicione fraudis auctoritate ouinium signo diadema in modum sphaerae invenialur ex-
aiUiquariorum,et praecaeleris, Fulvii Ursini, iilorum pressum, cum additamento lamen juxla posito no-
facile principis ea tempestale : qui pretio a posses- C minis Chrisli: quo si careat, tunc illud in diade-
soribus consliluto uiliil detrahens, comparavit quan- mate inveniatur per X nolara apposilum (X). >
liplurimi leclissimum hoc numisma, et in celebri 55. Haec omnia libenter produximus ex historiae
museo suo reposuit, adaclis etiam paucis illis anti- ecctesiasticaereslilutore Baronio, ut non modo ejus-
quariis subleslaeftdei, qui de industria revocabant in dem suffragio sed eliam exemplo constaret quanlmn
dubium nummi anliquilatera, ut viliori pretio suum adjiciant momenli ac ponderis historicse veritali
facerent, ad suffragium sincere ferendiim de indubi- genuina mouumenta, si a scriptoribus consulantur.
tata tide monumenii. Praestat coronidis loco verba Unde colligi necesse est quam fideliter perscripserint
dare eminentissimi scriptoris pag. 253 lomi tertii auctores Vitarum per ea saecula, quibus poterant
secundae editionis numero 13, poslquam ea relulit tum a scriptoribus, tum a lecloribus eorumdem ar-
quae scripseral in prima editione ante triennium. gumenli capila ferme singula conferri cum super-
< Hsec quidem, inquit, nos in prima edilione pro- stitibus iisque publicis documentis. Placei ex hoc
fessi sumus, dura de germanitate numismatis quae- ipso numismale conlirmare quam facile simul et
Stio verteretur : in qua tutiorem illam partem exi- accuralum judiciura utrique paratum liaberent in
stimavimus, qua omnis licet levissimae imposlurae l> ] inspeclione aequaliura documeniorum.
suspicio penitus tollerelur. Cura sic igitur in ea edi- Numisma Crispi a Baronio productura, beneficio
tione hujus tomi Romaua nobilissimutn Crispi nu- Burghesiae domus aetati nostrae praeservatum est.
misma omiserimus (in margine addit: Exslabal nu- Ejus inspeclio nos docuit staluam Jllam in adversa
misma in aere apud Horatium Tigrinum de Mariis parte sedentem inter duos Caesares stanles, nimbo
dum viveret) quod de ejus sinceritate a quibusdam ornatain, elevata dextera benedicentem, et crucis
dubitarelur ; modo aulem veluli pulvere oinni dubi- signum hastac imposilum sinislra mauu gestantem,
talionis excusso, evicla veluli causa, operaepretiuin referri debere vel ad Christum Dorainum, ut putavit
nos facturos putavimus, si hoc Joco illud in secunda Baronius, vel, ul aliqui malunt, ad principem apo-
edilione reponendum curaremus, ex eoquod amicis- stolorum et vicarium suum in Ecclesia conslitutum.
siinus meus Fulvius Crsinus, rerum antiquarum Utrumvis exprimat, indubilalum est hoc in nuinis-
solertissimus exploralor (ad qttem veluli Lydium mate testimonium Christianaereligionispublice exer-
lapidem quacquaeveteramonumenla probanda eluci- citae sub Constanliuo, anlequara Crispus ejusdem
dandaque afferri solent, ci.jtis et apud meauctoritas filiusFaustae novercaecalumnia necarelur. Baronius
pluriniiim valet), de ba< ve consullus saepius, et putat, uti dixinius, Christi Domini imaginem in
99 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 100
nummo signatam referre statuam argenteam ejus- £V titulo S. Prudentianae, sub Siricio papa conslructo
dem Salvatoris ac Dei et Domini noslri a Constan- et per Adrianum I instauralo; in triclinio Leonis III,
tinoereclam in basilica Lateranensi, ul refertLiber in Lalerano; in aede S. Conslanliaesub Honorio I,
Pontificalis. Qui vero Petri apostoli simulacrum illa et passira in anaglyphis, picluris et musivis. Quae
in figura deprehendunt, observant cultum cc-rpo- cum ostendanl vultum Petri plane similem expresso
ris, et praecipue lonsuram capitis , ac barbaenic- in hoc numismate, dubitare nos minime sinuntquin
dum assimilari potius imaginibus antiquissimis setate Conslanlini Magni efligiesPelri ab hoc nummo
Pelri apostoli quam Christi Domini. Nam in sar- 'proposita respondeat reliquis inde expressis, juxta
copliagis marmoreis quarto el quinto saeculo cae- historiam ab Adriano papa relatam in epislola me-
latis, et ex coemeterio Yalicano productis in ihorata.
Roma Sublerranea Aringhi tomo I tab., pag. 293. Litlerae aulem S. P. in eodem numero exstanie
et seqq., quolies exprimilur Christus Dominus sub imagine, quam diximus, principis apostolorum,
sive imberbis, sive barbatus, prolixi semper crines vel indicant SANCTUSPETRUS elementis capila-
ei tribuunlur, et barba in acutiim desinens. At in libus utriusque dictionis (utlillera X superne inclusa
aposlolo Petro eadem velusta marmora fol. 293 in epigraphe SALVS ET SPES X. REIPVBLIC*
295, 297, 299,301, 307, et ciim his pictura omries, B 1 continet nomen Chrisli) vel significant SIGNUM
anaglypha, musiva antiqua crines exhibent attonsos PETRl. Nam SIRMIIPERCVSSA moneta liic non
ad aurem, barbam rigentem et non admodum pro- indicatur, ut ego autumo, cum sit insolens in num-
lixam qualis in nuramo visitur. Critcem autem in mis Latinis ex aere maximo oflicinae nionetariae
memoratis anaglyphis gestat S. Pelrus, non secus locum expriinere. Si autem Pelrum apostoium indi-
ac in numismale. Caeiator typi a card. Baronio cal haec ligura, ejusque simnlacrum imposilum sedi
impressi imberbem exhibuit viri sedentis faciem qiiadratae, arbitror referendum ad staluam ejusdem
contra fidem nummi, licet crines ad aurem attonsos apostoli, cum caelerisa Constantino positam in basi-
expresserit fideliter. Imagines SS. apostolorum Petri lica Salvatoris, allitudine quinum pedum, pondo
et Pauli, custoditae in sacrario basilicaeVaticanae librarum nonaginta, cum corona ex argenlo puris-
(easdem affirmant esse a B. Siivestro oblalas Con- simo, quam refert Liber Pontificalis in Silvestro,
stanlino Magno,quarum historiam retulit Adrianus I num. 38. Cruccm vero cum ostendat idem aposto-
ad Carolum Magnum in epistola edita cum actis lus, erectam fortasse illam indicat quam Constanti-
synodi Nicsenaesecundae), Petrum apostolum exhi- nus in basilica Yalicana constiluit supra Confes-
bent crinibus abundantem, sed ad aurein detonsis, sionembeati Petri ex auro purissimo pensantemlibrat
et Paulum recalvastrum, qualis a Luciano describi- C centum quinquaginta. In mensuram loci, ubi scriptum
tur, eodem observante Baronio ad annum 69, oum. est hoc : Constantinus Augustus, et Helena Augusta :
14, et ab ejusdem epitomes auctore Spondano, hanc domum regali simili fulgore coruscansaula cir-
num. 6 et 8. In aenea icuncula S. Petri, olim jn cumdat. Scriptum ex litteris nigellis in cruce. Ea
rruiseo Bellorii a me quoque spectata, et a Petro qtiaenos conjicere nitimur ex indicio numismalis,
Sanclc Barlolo cdila cum antiquis lucernis, part. m, nec salis definire possumus posl diuturnas inSpectio-
tab. 27, eadem lonsura crinium et barbae modus nes, cadem ictu oculi perspicuc noscere poleranl
apparet, quaea Spondano verbis Nicephori refertur, awctorcs Libri Pontificalis, Jegentes in cruce Con-
capillis capitis, ct barbae crispis el densis, sed non slantiniana eorunV selate superstite nomina donan-
admodum proniinenlibus. Anaglypba autem indicata tium, et in argeiileis staluis Christi Domini atque
in sarcophagis Vaticanis quarti et quinti saeculi, apostolorum spectanles efBgiem singulis altribu-
prxserlim id quod folio 294 Aringhii occurrit, nbi tam aetate Silveslri. Ex iisdem monumenlis, si
quater exprimitur Christus Dominus, ter S. Petrus, superessent, collalis cum ntimmo, fortasse constarel,
multo evidenlius deelaranl eam consuetudinem aeta- ad exemplum imaginis B. Petri sub Silvestro et
tis Constantinianae (quando servabanlur imagines Constantino propositae ad cultum cruci Dominicac
u
apostotorum eisdem ferme coaevae,quas Eusebius ejusque geslatori exhibendum a Caesaribusstantibus,
narral a se spectatas Hist. Eccl. cap. 18) tribuendi efformatas fuisse a successoribus Silvestri slatuas
comam prolixam et in humeros fluentem Christo duas B. Petri: marmoream unam, quae asservalur
Domino, crities aulem truncatosad clericalis lonsurae in hypogaeo basilicae Vaticanae; aeneara alteram
modum beato Petro, cum in eisdem marmoribus. in aede superiori constilutam, ad oscula fidelium
ita constanter uterque caelatus sit. In argenfeisi excipienda in signum veneralionis, consuetudine
etlam vasis ministerii sacri ante Constanlinum> dcrivala ab incunabulis Ecclesiee ad baec noslra
Magnttmelaboratis, uti ex operis elegantia et anti- saecula.
. quitate pereipimus, repertls inler rodera veluslio- 56. Non piguit versari paulo diulius in conlem-
ram aediurn sacrarum et ccemeleriorum, qtiaedabi- platione numismatis, el sacrae imaginis, atque
mus itrter notas ad Vilas ponttficum in Urbano I, inscriplionis in illo expressae sub Constantino. Quin
Ide» toabitusoris ©bservalor, ubi CfartstusDbmintis *haecomnia praefigenda curavimus praeffalioni,utpote
daves tradit Petro: qoa eliamforma posteri fidefes> Ihdicia eoriim documentorum quae in numerato
«xMboenmt in rmtSlvis vetustioribtis •Urbis',tttin parata erant atque expo6itascriploribtis Libri Pon-
401 riLEFATIO. 102
lilicalis. Nam satis ostendunt haec veluti specimina, A bus quoa suum est asseretur. Sive notarum auctor
seu reliquiae monumentorum, tunc temporis uni- ex velustioribus sit, sive ex recentioribus, occupabit
cuiqueconstantium,et publicain luceipropositoruii), eum Jocum quem genlililii nominis littera princcps
neque chronologiaedocumenta defuisse serjptorjbgs obtinet juxta seriem alphabeti. Alteserra, Benci-
Calalogi vetuslioris; neque ordinalionum memorias nius, Binius et cacteri omnes singillatim ostendem
et legum ponlificiarum auctori secundi Calalogi; quae meditata contulerint, more jam recepto in com-
neque Vilarum posteriorum enarratoribus indiculos menlariisvariorum.
ecclesiarum, unde nossenl patrimonia, latifundia, 59. Chronologicaevero obsemliones ita sunt con-
pracdia ruslica et urbana, dona mobilia et immobllia, nexae invicem, ut cilra nniversi systematis posilio-
sacram supelleclilem, et minuta quaeque cimelia, nem non possint singulaeperlenlari. Qua de caiisa
basilicis, titulis, diaconiis, monasteriis, aedibusque videtur exigere ralio methodi, ut res integra reser-
sacrls omnibus in Urbe oblata. Gesta vero pontificum vetur loco peculiari, exacturo rationem temporuiu
quae narrant, plerumque sibi aequaliumpost aelatem a Christo nato ad omnia documenta chronologica,
Catalogi secundi, vel ipsi vhjerunt historici Vilarum, quae colligere conati sumus eomplurium annorur.i
vel a publicis archivis paulo anle perscripta mutuati sludio, et experimentis lum ex motibus coelesliuni
sunt, et a eoneordi testimonio seniorum, qui inler- B corporuin diligenler coliatis, lum ex inspeclione ve-
luerant,- sibi tradita collegerunt. lerum lapidum el nummorum : ubi lemporum a nobis
Optimo itaque jure singulis auctoribus hujtisce numerandorum series, et clinracteres publico lesli-
libri debetur clogium, ab Annalium condilore Baro- monio prodili cognoscuntnr.
nio, hisloricae veritatis judice emerito, tributum 60. Paratis igitur adjumentis utere felix, Lector
Anaslasio lomo IX, ad ann. Chr. 752, num. 19 : studioseet benevole : et Romanorum ponlificumVilas
Etti rudi slylo, fidelissime tamen rerum gestarum habeto univcrsae ecclesiasticaehistoriae partem prae-
historiam exttravit. cipuam, annaliuin fontcs, et pretiosas saerae antiqui-
57. Haecfuerunt, amice Leclor, a nobis generalim latis reliquias, primum collectas in CatalogoLiberiano
prsemiltenda de auctoritale eodieum ac documen- ex Actis marty rum etconciliorum, necnon ex epislolis
tis rerum in Libro Ponlificali enuntiatarum. Nan pontificum et confessorum, Historia Hegesippi, Chro-
quae specialim de singulis ejusdem parlibus suo nicis Eusebianis, aliorumque, et ex Diptychis Ec-
loco proferenda erunt, ostendent infra nolae va- clesiarum; post allerum verosaeculum auctasiisdem
riorum. copiis in Cataiogo sub Justiniano et posleriori .seiale
58. Gum enim in Libri imprcssione universa curala subGregorioll ct tH'TfsmsJatas-iflLibrum ponlifica-
sint quae tueri maxime poterant germanam ejus ^ lein, ac fusius extcnsasadjttmento tabularli etbiblio-
jectionem, et plurimum promovere usus et comsnoda thecae aposiolicae, necnon archivorum, marmorum
quae inde consequi Lectores possent, consectari el cimeliarchii singularum ferme Urbis eeclesiarum;
Becesse est parem diligentiaeatqoe ulililatis publicae communibus denique sludiis nationum eruditione
curam ellam in editione nolarum. Quare typographtis praeslanlium, Belgicac, Gallicae, Germanicae, Hispa-
conslituit ex auctoribus omnium consensu probalis, nicae, Illyricae,Ilalicae, aelatenoslra a squalore deler-
Binio, Ciacconio, Labbeo potiores eligere, cl ad sas, et ab injuria temporum vindicatas, ministranll-
contextus explicationem maxime accommodalas, bus uudique codices antiquiores dominis et praefeclis
quas ipsl post Vitas Pontificum retulerunt. Altcserrae bibliotbecaruin. De opella vero noslra, quantulacsin-
riolas in Anastasium pecnliarl libro vulgatas, eoqtie que lan.dem sit, aequi bonique consulas : el juvare
tum brevitate Jaudando, tum tectissima eniditione, cum possis, vel suggerendo nova documenta chro-
dabimus integras. Neve ulla supersint incxplorata nologiae alque hisioriae pontificalis, quae lomo se-
verba, aul gesla, aut documenla hnjus hisiorise, cundo aut tertio inseri possinl, vel salubriter et
quibus ncva lux affundi possit per aetatis noslrse amice corrigendo, si quaeforle Imprudenter excide-
labores; cum aliquot cultores ecclesiasticaehistoriae, rint, meditanti praefationemet notas; scias benelieo
el saerae antiquilalis Christianae in se receperint, ut U raonitori me
gralias habtturum maximas, ctnn nihil
symbolam suam conferant ad illa explicanda, vel anliquius habeam quam peritiorum duclu et pluri-
comprobanda, quae praecedentibus in nolis intacta inorum cum comitatu acccdere quantum licuerit
fuerint, vel non satis declarala, eorumdem adnota- propius ad propositam bene niemoratis mentibus
tioues liberaliter ministralas libenter commnnicabi- veritatem.
mus. Nullaadabunlur perraistae. Singulis interpreli-
105 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-YATIC. 134

FRAMSCI BLMCIIl

PRJEFATIO

iJD TOMUM SECUNDUM EDITIONIS ROMANO-VATICANjE.

1. Produximus lorao priere Vitas Pontificum Ro- j VCatalogorum, quando expendendum erit mutuum
rnanortiH), Anastasii. nomine post ejus collectionem firmamentum, quod sibi invicem praestant haecmo-
donalas : ubi curavimus superiores editiones fideli- numenla, ac testiinonia ecclesiarum et bibliotbeca-
ler exprimi, et variantium leclionum copiis augeri, rum, suis in picturis etCodicibus.
praestantissimis ex codicibus, tam intra quam exlra III. Num. 31, pag. 644 : Calaiogus ponlificum et
Italiain undique conquisilis. Aggredimur editionem decrelorum ab eis editorum ex sexcentorum annorum
secuudi lomi, quo conslituimus comptecli prolego- eodice 638 Vaticano anle AnselmiLueensis episcopi
mena et nolas, ad illustrandum contextum operis decretum. , '
maxirae idoneas. Qua id ralione exsequamur ex,illo- Observare bic etiam prseslal, seriem ac successio-
rum sententia, qui coiisilia et opem huic operi con- nem ponlificum Romanorum, eororaque sedis cbro-
lulerunl, expedite inielligel Leclor ex his quae se- notaxim tanti semper babilam in Ecclesia ftiisse, ut
quu.nlur tum veteres Patres, Irenaeusscilicet, aliique ad priora
2. In praefatione prioris torai, numerp 11, per- Qiristi saecula pertinenles, in scstu persecutionum
pendimus cum Schelestratio saepiuslaudato, primam eamdem atlexanl; tum subsequenles aeiates post
texturara Libri Pontificalis, seu Vilarum, Anaslasii asserlam libertatem divini cultus eamdem explicent,
nomen prmferentium, deberi Antiquis Catalogis Ro- ;fj non modo in basilicis Romanis, sed eliam in pluri-
manorum pontificum, praeserlim vero vetustissimoilli bus Roina dissitis. Duas vidi in Etruria ila ornalas,
sub Liberio papa cqUecto,quem idcireo"tHi basim ac melropoliianain scilicet ecclesiam Senarum, et ve-
fmnlamenmia, aot. cctie iniiium ac rudimentum tustain sedem, sancli Petri nomkie Deo dicatam,
Historiae Pontificalis praeinitlere necessarium duxi- dioecesis Pisanac,quam vocant S. Pelri in Yado.
mus. Primus edidit P. ^Bgidius Bucherius in celebri 4. Calalogis praecipuis a Sebelestratio editis ad-
opere de CycloPasfilaaliViclorii: a quo eril integer dendi sunl alii notaenon posthabeudae, duo praeser.
describendus. tim a R. P. Joan. Mabillonioproducli-exaulograpbis
3., Cataiogi eilatfl coraplures a Scheteslralio affe- bibliotbecae monasterii Corbeiensis torao UI Ana-
runtur : quoruin praestantiores antiquitate cedicum lectoriim, pag. 426, quorum prior desinit in Vigilio,
inlegros dare conslituo. Sunt aulem ii, qui sequun- et ad istius pontilicis aelateni Scriptura refertur circa
lur, in Appendicead OpusCAzonoloyicumab eo pro- medium saeculisexli aeraeChrisliauae; alter vero ad
ducti, neinpe : fineui septimi sub Conone, et ad initium octavi sa>
I, Nuin. 22, pag. 611. Ex- anliquo octingentorum culi sub Sergio II el Joanne VI aelalem comprobat,
sexaginta quinque gnnorum Codice ms. bibliothecm aei|iialenianliquissiuio illi exemplari Codicis Pontifi-
Palalino-Valicanw Catalogus Romanorum poniificum C culis Farnesiuni, lolies cpmmendatp a Luca Hol&te-
sub hoc titulo : Episcoporum Romanw nrbis nomina. nio et a Scbelestratio : ctijus propterea specimen
II. Num. 27,~pag. 626, ex ms. Codice Vdticano exliibebo, ul conferri possit cum specimine secundi
1353, qui descriptus est sub Paulo II, ex vetusto illius catsdogiCorbeiani, vulgalo per Mabilloniurain
Codice 800 ahnorum ecclesimPergamensis. librovde R,e Diplomalica, tabella viu, pag. 3^.
Hunc vero Catalogum, spectabilera anliquitate Visum est mibi duo haec speciuiina esse conjun-
codicis unde transcriptus est, reddit commendalio- genda, ul evidenlius agnosci possit anliquitas feriiie
rem ratio slirdiiologise, resporidens numeris anno- par illorum codicum, probala per viros claj issimos,
rum, mensiiira ac dierum sedis, unicuique pontifici et in ea facullate judiccs maxime idoneos Mabillo-
tribulis in velusla pictura, quae superest in parieti- nium el^Scheleslralium. ,
bus BasilicaeS. Pauli Via Osliensi, aetalis non infe- 5. Succedel praesulis islius dissertatio integra de
rioris Calatogo memorato annorum 800, descripto ex Antiquis Romanorum Pontificum Catalogis, quam
codice ecclesiae Pergamensis, forlasse eliam aequalis promiseram in praefatione prioris lomi, num. 2,
operi musivo, a S. Leone Magno in eadem.basilica - edilum iri ante nolas variorum ad opus Anaslasiuni,
construclo : ut conjicere liceat, vel pictores a libra- cum sil manuductio tutissima, et commentarius qui-
rii&g;Vellibrarios a pictoribus, vel utrosque ab iisdem dam perpetuus ad poniilicafis historiae veritatem in
fontibus hausisse hujusmodi cbronologiam : uti dili- bisce Vitis recognoscendam.
genlius observandum proponam anle coitspeclum 6. Non abs re esse duxi arieram Disseilalioncm
105 PR^FATIO AD TOM. II. 106
ntlexere de Aniiquis Calalogis ponlificum Roma- ;A in tinum codiccm cum vctuslissima collcclionc In-
norutn. scriptionum R/>manarum,in Urbe dcscriptarum lum
Liccl enim laudatus prx-sul tol praeclara conscri- ex sacris, liim ex profanis aedificiis: et retulit intcr
pscrit de hoc argumenlo in memorsiia dissertalione, Analccla erudilae Antiquitalis tomo IV, p. 506. Eo
ut messr-muberem selectae eruditionis allulerit sin- lubenlius curam suscipio novaeeditionis brevis islius
gulis fcrnie in capilibus, allamen spicilegia nobis opusculi adornandae, qtiod videam esse necessarium
reliipiit non conleinnenda, prscserlim cum ipsius ejusdem partes a codicis illius compaclore distra-
disqiiisilio verselur prancipue circa duos Calalogos, ctas invicem ac divulsas, et alieno loco redditas (ut
qui nierilo habenlur poliores, priinuin sub Liberio liquel ex verbis dimidiatis, quae respondentes inte-
coileclum, allerum sub Vigilio, ulrumqiie scrvatum grae diclioni litlcras obtinent in paginis proximis
veleribus in niembranis ; obiler vero attigerit alios Mabillonianis), iterum neclere el inarliculare.
Catalogos, et vix indicaverit historiam el chronolo- Alterum optisculnm ejusdem fcrme argumenti pe-
gsam illoruin, qui palriarchalibus in basilicis Urbis, tendum est ex Historia gentis Anglorum Willelmi
Lalcranensi, Vaticana, et S. Pauli via Ostiensi dc- monacbi Malmesmuricnsis, duccnlis circiter annis
picli antiqiiilus visebautur : quarum in poslrema rccentiori : ubi scriptor iste recensuit, occasione
ctiam snperest fragmentum salis conspicuum a Fa- B sacrae expeditionis susceplac a cruce signalis suh
biano ad Innocenlium ejus nominis primum. Mihi Urbano II ad annum Christi 1096, coemeteria subur-
vero his iinmorari operae pretium visum esl;cum bana sanclorum martyrum, jnxta numerum ac se-
ab Ecclesia Romana videantur proposili publice non riem portamm Urbis, ac viarum praecipuarum suo
sine ponlificum auclorilate; adeo ut mirari conlin- ordine recensita : quam vocare licet Notitiam Vrbis.
gat, a nemine, qtiod sciam, ex scriptoribus instilii- 8. In edendo iitrofpie opusculo memorato aucto-
lam illorum comparalionemcum caelerisremolissima rem habeo eminenlissimum scriptorem, eumque ex
ab aetale scriplis. Perjucundum certe futuriim arbi- acquo venerabilem vitae sanctimonia, ac celebrem
tror observare, Catalognm ih basilica S. Pniili su- sludio et lticubralionibus, quibus veteres Ecclesiac
persiiteni indicia aetatis ostendere vel sancli Leonis libros etsacra monumenta eximia cum laudeillustra-
Magni, vel ab ejus saeculo non admodum dissitae; vit, nempe Joscpbum Mariam Cardinalem Thoma-
eosdemque numeros annorum, mensium ac dierum sium. Hic in notis ad anliquos Libros Missarum,
inlueri ibidem assignalos ponlificibus Romanis, qni praesertiin vero ad Capitulsire Evangeliorum saepe
legunlur in codice oclingenloruin annorum ecclesiae producit leslimonia ex utroque opusculo memoralo :
Pcrgamensis supra meinoralo num. 3, II, aliisque Ex codice sciliccl Einsidlensi, complexo descriptio-
paris anliquitatis infra exponendis in nostra Disser- C nem regionum Urbis, et Collectionem Romanorum
lalione num. 12, quavnon duos lantuin potiorcs Ca- inscriptionum, nono Christi sseculo in Urbe specta-
talogos, sed reliquos etiam consiilerat, pluriiimque bilium; el ex Notitia Urbis, a Wilielmo Malmesmu-
comparalionem instituit, el causas, ni fallor, aperit riensi inserta lib. III suoeIlisloriac genlis Anglornm.
ejus diversilalis quae in numcris chronologicis Non Ievia vero adjumenta censeuda sunt ad decla-
occurrit. randas plerasque parles opcris Anastasiani ca qnx
7. His veluti Prolegomenis Notarum conati sumiis ex opuscnlis indicalis proficiscunlnr. Ciim cnim as-
addcrc niantissam, noiinulla scilicet opuscula, ple- sigiicttir in singulis ferme pontificibus nomen cceme-
risque Vitis illuslrandis opportmia, et non miniis lerii qiio siinl reconditi, ex his tcstimoniis addisci-
brcvitale, quam antiquilatc, specianda, cum in esi mus indicationcm certam eorumdem scphlcri ac de-
digitum intendere saepius debeamus ad colligenda positionis. Si quis aulcm reputet quam proxime
documenla rerum in Vitis memoralartim. nectanlur aetates singulorura monumenlorum, hoc
Priiniim opnsculum hoc nonien praefert: Descriptio csf codicnm, picturarum et inscriplionum, qua; ad
regionum Vrbis. Est auteni recensio praccipuorum luendam et coiiservandam seriem ct Acta ponlificum
locorum inemorabilium, dexlra lacvaque occurrcn- colligiinlur ex quarlo Cbristi sacculo, quo Calalogus
lium, tum inlra muros urbis Romae, tuin in subur- Libei'ianuscontexebaltir;ad seriem pcrdnctam quint.i
banis, juxta ducliim viarum, quas opusculi auclor sscciiloin picturis basilicacS. Pauli ad proxisnos de-
ad inslar brevis Itinerarii, seu TopographicwTabulm cessores S. Leonis Magni, luni ad secundiiin Cata-
littcris commendavit nono Chri>ii steculo circa aela- lognm sub JusliniaiiO circa mcdium saeculisexli, et
lem Caroli Calvi. Inde enim colligi potest locus com- ad Corbeiensis codicis Calalogum Vigilio aeqnalem;
pluriuin acdiuin sacrarum, necnon coemcteriorum hinc vero ad allerum Cnrbeiensein ad finem seplimi
saiicloriim mariyrum, tum eiiam nomenclalura ac ssectili sub Conone, el ad iniiiiim octavi sub Sergio II
disposiiio iiliislrium Urbis ornamenlorum : qtiaeper el Joanne VI perscriptum; lum ad notiliam codicis
eam selateni uoiidum labefaclata, hodieatitem par- Einsidlensisnonisaeciili aelatempraese ferentis alten-
lim dirulsi, partim prsescrvata, obscurilalis quidpiam dat; el considerel descriplionem Urbis productam
relincreiil in lextu Anaslasii, nisi liitjus Ilincrarii circa fiiiem undecinii saeculi ab hislorico Malme-
subsidio illuslrarenlur. Opusculum repcril ssepe Iau- smuricnsi; si has, iuqtiam, successiones sclalum et
datns veterum codiciimvindex Mabill nius in biblio- codicum oequaliumplaceal altcndere, neraononvidet
theca monasterii Einsidlcnsis in Helvctia, compactum ab hiscc montimentis, quae synchrona sunt auclori
PATBOL.CXXVII. 4
107 AD ANASTASIliMPROLKGOVII.NA EDIT. ROM-VATIC. 108
bns Vilarum in Ponliftcali hoc Libro superslilum, A , lnr. Binius cum Labbeo coinponclur (suis lamen nc-
opus Anastasianiim solidc fulciri et nilidc illuslrari : tis cuique sijiinclim assignatis); ctim in editionc
sive depositiones pontilicum memoret; sive funda- Ponlificalis hiijusce Libri anle concilia sub eo pon-
liones coemelerioriim ct ccclesiartim; sive dona lilice habita, quaeipsius Vilacstibjiciiiiilur, iilriusque
iisdem sacris aedibus per eos tributa; sive repara- cura in tintim sludiiim coalescal. Si quaeBlanchinus
liones subinde additas : quibus in rebus recensendis habuerit, ea poslBiniiiin ct Lahbcum profercnlur. .
Vitarum earumdem scriplores non modicain suoe Res attamen chronologicas jejiine admoilum per-
curae partem plerumque posuerunt. traclabil in Nolis huic lomi ii.chidcndis: Uim quod
9. Quiu etiam jndico posse inde conlralii com- universw Chronolcgim Chrisiianw cnra ipsi con-
pendium non exiguum, si lopograpbica tabula ex credila differatur in loiiiiiin pcculiarem, qui, Deo
bisce opusculis describatur, quae lum vias Urbis danle, erit tcrlius isiius edilionis : tom eliam, quia
celebriores, tum praccipuas ex suburbanis exprimat Disserlatio ab ipso contcxia de Aniiquis Cutalogis
juslo intervallo ac dimensione, usque ad ccemeteria pontificumRomunorum, bisce Prolcgomenis inserta
inlra secundum aut lerlium ab Urbe lapidem occur- liiiineio 11, salis oslcndet Observationesad chrono-
rentia; ut juxta utriusque opusculi indicationem laxim ponlificuin referendas (polissime cum accedat
procslanliores meraorioe ac monuuienta dexlra he- B disscrlationi mcmoralae in fiue liujiis lomi posila
vaque occurreniia in viis singiilis, sub aspectum chronologia consularis el p.inliiicia ad uiiiversiiin
cadanl. Erit id profecto genus nolariim brevilale optts Anaslasianum); ita ut facile possil intelligi cui
atque opporlunilate maxime commendatuin. potissimiim Csitalogo,ct quibus ex indiciis ac pro-
10. llis igitur pracmissis declaralionibus, ad opus bationibtis in singulis Poulificibus sil dcfereiidiim.
universum accommodalis, singulaejam Vilacper se- Fusius deinde, ac solidius lemporum noim ac de-
ctiones tcxlui apposilas iu priori lomo erunt Nolis monstraliones per atinos singulos exponenliir tomo
Variorum instruendae, et metliodo, quain probari illo cltronologico, quem sibi solidum vindicabil a>ra
plerisque inlelligo, ila disponendse. Chrisliana, addita elisiinseric annorum a Julio C;e-
Ut appareai, ex priori Catologo Liberiano, per sare ad iniiium aeroeChristi coinmunis, ne quidpiani
Bucherium edito, scriplorem secundi Calalogi sub desideretur hoc in argumento lemporiim, illi neces-
Jusliniano pleraque desumpsisse, quoe deinde ex sario coniiexiim. Moncl aulcin in antecesstim, re-
utroque muluaii sunl scripfores Vitarum Anasia- servari a se indicalo toino lertio tum demonsiraiio-
siani; singulae Vilse poiilificuni a S. Pelro ad Libe- nes temporum diiituruo labore colleclas, per annos
rium erunl verbatim reddendre, uti praeslitil Scbele- plusquam Irigiuta, quibus in chronologia ftnnaiida
stralius : ctijus rei spccimen dedimus in praefationefC et illiislranda exercelur, lum emendaliones Fasto-
prioris lomi, num.XI. Digessil ille per columnas, ut runi Consiilaritim, c geiiiiinis lnonumenlis marmo-
loctmi faceret recensioni ponlificiim successionis e riiin el niiinisniatiiin sinliqiiorum dcductas; lum
scriplis Palrtim collectae,aiqne ul varianiium lecfio- cliani corrccliones, aul cliicidalioiiesclariores utrius-
num comparatio facilior redderetur : quac omiiii que chronologioe ponlificiac et constilaiis, quas
perbelle concinuni ejus proposilo alqne inslitulo. dietim colliguntur ex dociimenlis non autea per-
Noslri vero consilii cum sit hoc in loco ostenderc spectis, si quae inter edilionein adoruandam acces-
verba, ex Catalogis vetuslioribus translaia in Vilas serinl.
Libri Ponlificalis (nam variantes Lecliones complexi Ciaconioproximus juxa alphabeli seriem obtinget
sumus lomo superiore), conlenti erimusproxime ap- locus. Nec lamcn oinnia observata Ciaconii ad Vilas
positos textus conforre Calalogorum et Vilaruro. Ita pontificum pertiiienlia, (|tien)admoduinnec liinii nec
enim fiet, ul in lextu Vilarnm Anaslasiauo rcddendo Labbci noiae unines sunt affcrendoe,ne opus in im-
servari possit series ac numcrus versuum, ad quos mensumexcrescal.Ex istorumcommentariislectiora,
notae referunlur, sive legantnr iu primo, sive in boc el maxime ulilia ad Anastasiani operis declaratio-
secundo operis lomo, quem aggredimur. Hoecver- iiem ita cxccrpenda stisceperunt viri clarissiini, ut
suum ratio servari vix posset, si dispositio ordinare- 1*modtim jusli voliiiiiinis servent : neque aliier seli-
tur per columnas. genlur etiain ex opere crudito R. P. Francisci Pugi
11. Notm subinde consequentur Variorum Auclo- recenter edito, cni litiilus esl: Breviarium Historicc-
rum, quos pollicilus esl lypograpbus hoc tomo com- Chronologico-Criticum, itluslriora pontificum Roma-
plecli, juxla ordinem alphabcti singulorum nomina norum gesta, etc, complectens.Necnon ex prteclaris
el obscrvata produccndo. liicubrationibiis Illuslriss. viri S. Th. D. abb. Joan.
A Scheteslrate caeleris praeponetur, non lam occa- Claudii Soinmier screniss. Lotbaringiae ducis a se-
sione singularis lilleroeA principis in alpbabcio, qusc crelioribus consiliis, et ablegati ad sanctiss. doini-
diclionem inlegram ejus genlililii nominis anlccedil; num noslrum, Nancsxi cdilis anno 1716, (]iiil>iis
quam ex nolarum iilius natura : quaecum verba de- dogmaticam historiani S. Sedis coniplectitur. Yerum
monstrct ex Calalogis translala in Anastasiuin, ab de chronologicis pauca crunt in nolis delibanJa,
e.ruindem scriplorum contcxtu non est disjungenda. cum, uli paulo anlc diclum fuit, plcnior cbronologiae
Altaserra erit proximus. Rencinius htinc conseque- pcrlraciatio reservctur lomo lerlio islius cdilionis.
109 PR.-EFATIOAD TOM. III. 110

EJUSDEM MMISCI BIANCDINI

PRyEFATIO

AD TERTIUM TOMUM EDITIONIS ROMANO-VATICAMF

1. Professus fueram in praeralione inilio operis A exposili complecterentur smnmam gcslorum a maxi-
praefixa numero 10 acturum me generalim de ori- mis pontificibus edilorum.
gine, auctoritate ac fide historiae in hisce Vilis ex- 3. Fraudare non debeo communione htijus laudis
pressae, tum de illius documenlis et probationibus. saeculum Chrisli decimura lenitim : cujus monu-
Originem vero primam esse arcessendam a calalo- menlum plane egregium elnostro argumenlo in pri-
gis, proeserlim a duobus illis antiquitale proestan- mis idonenm nuper effossum in tabula marmorea ex
tibus supra cacteros, quorum prior sub Liberio papa ruderibus suburbanis vineaenon longc ab Urbis mrje-
refertur ad qnarlum aeraeChristianae saecttlum,alter nibus via Aurelia conslilutee in collibus Valicanis
vero sub Felice IV ad primiim trienlcm saeculi sexli, lubentius dabo, cuin eldgium ponlificis Maximi Ni-
nempe ad annum circilcr 530. De ulroque calalogo colai teriii litleris capilalibus in illo marmore inci-
salis egimus lum concise in praefalione tomi I, tum sum ita accedat ad stylum compendiosae Vilarum
fusius in prolegomenis secundi, ubi catatogorum complexionis in catalogis usurpalae, ut porlio quae-
fonles ac documenla aperuimus in genuinis Ro- dam catalogi videri possit, nisi conspeclus lapidis
manae Ecclesiae monuraentis; et exempla velusliora et litterarum Gothici ductus, ac forma illius aetalis
utriusque illius, nec non aliorum catalogorum pro- propria demonstraret fuisse inscriptionem muro
batiora, el universorum correcliones ac supplemenla B Urbis olim aflixam in ea parle pomoerii Vaticani,
protulimus. Satis igifur consullum fuisse videretur quam legimus etiam apud Pioleinaeum Lucenscm,
buic etiam loino per prolegoinena secundi, quae Jordanem et Plalinam fuisse a Nicolao III fun latam
illustrant aetalem ab ulroque calalogo deflnitam; si aul rcparatam. Suspicor aulem una cum anliquis
ullra Felicem IV non procederenl Vilaehuic t.Tlio mcenibus dejectam fuisse, et in adjacentes vineas
tomo includendae. Verum cum illoe excurrant ullra lemere perlatam a caementariis, quando novae niu-
roelas catalogi Fel[ciani ad finem ferme sanculiscxli, nitiones cum propugnaculis juxta leges archileclurao
a nobis exigunt ul hic afferatur quidquid peculiare militaris hodiernac construciae fuerunt sedente Ur-
suppelit post catalogum Felicis IV ad illiislrandam bano octavo, el diruli veleres mnri cum suis tnrri-
chronologiam, hisloriam ac documenta gestorum a bns, qui civitalis Leoninaeet Valicani palnlii ambi-
pontificibus aetatis inde consecutae. Ilaec vero dige- tum antea constituebant. Marmor mihi feliciter in-
ram partim in praefalione, parlim in prolegomenis, dicatum, et a scalpris lapicidarum exempttim,
partira in notis, quemadmodum in supcriori tomo quibus jamjam admovebatur in frusta excidendum,
praesiilum fuit. vel fornaci calcariae misere deslinatum, numerato
2. Observo igitur primum non desiisse cum Fe- pretio quantocius redemi, et offcrendum esse duxi
lice IV curam compluriura Romanoe Ecclesiae ini- ^ Urbano magistratui, ut in Capitolinis aedibus inpo-
nistrorum in colligendis et in epitomen contraliendis sierum prseservelur una cum caeteris summorum
Vilis ponlificuni, quemadmodum lieri perceperant ab ponlificum monumenlis, quae posthac evenerit e sua
auctoribus ulriusque catalogi, Liberiani ac Feliciani, sede divulsa reperiri. Tanlo enim poliori jure ibi
usque ad annum 530. Vitae ipsae subsequentes, a debent nostrorum ponlificum memoriae retineri, et
bibliothecariis sanctae Romanae sedis pro lempore ab injuriis temporum vindicari prae caeteris antiquoe
concinnaloe,et posicriores calalogi, ad decinunn et vel recentis Urbis principum et magistraluum nomi-
undecimum Chrisli soeciilum perducli, abunde ma- nibus ac fastis; qtianlo regale Chrisli sacerdotium
nifeslant hujus consuetudinis proscciitionem non per beali Pelri sedem in urbe omnium domina de-
inlermissam. Duo lamen afferam pcculiaria docu- dicatum superal rerum humanarum subjccla fastigia.
menta, quaecomprobani, non modo ad Magnum Gre- Velim altamen , ut incilamenlo sil proescripta inilii
gorium, in quo desinil terlius hic toiiius, quin ct ad Rornanarum antiquitatum ab excidio ac oblivione
duodecimum Chrisli saeculum, ad quod nonnulli ex vindicandarum cura, et obsequenlissimum studium
calalogis in superioribus tomis cdili perlingunt, sed erga Urbem tot noniinibus universarum genliunt
eliam ad inferiora lempora, imo et ad noslram aeia- amorem promerilam, quas benigne compleclilur,
tem ideutidem viguisse, et adhuc vigere viros te- alit, fovcl, lioneslat, unica parens ac pulria cxteris
naces anliqui illius moris, qui sive privato studio, offcrens non modo reipubiicae suae munera etiam
sive publico lcslimonio documenli omniuiii oculis suprema, sed quidquid coelo lerrisque preliosissi-
111 AD ANASTASIUMI ROLEGOMENAEDIT. ROM.-YATIC. 112
mum est, et per eam erogandum Deus Opiimus Ma-.A cjtis virtutum exempla transmillal. Sed huic pra>
ximus mortali generi indulsit,'velim, impiam, tit seiliin operi jure nierito praeservabatur Nicolai pon-
inciiamento sit grala haec in communem parenlem lificis rediviva memoria, nempe illius anlislilis, qui,
ac debita animi devoiio, ul praeserveiur beneficen- decessorum suorttm monimentis ad posteros deri-
tssimae matri ac magistrae verilalis quidquid illa vandis iinpense addiclus, Seriem ponlificum Rotna-
suis e visceribus dcpromit antiqui praesertim operis norum in basilicis palriarchalibus sanctorum Pelri
et scripturae ad rerum gcstarum suorumque domi- el Pauli ex vetustissimis exemplis seriei sub Leone
norttin el civium, sancloruin marlyriim in primis et Magno stipernepictis una cum chronologia annorum,
suramorum pontificum, Coesarum dcinde, regum, . mensium ac dierum sedi uniuscujusqiic Iribiienda
dictatorum, consulum, praefectorum Urbi, aliortim- ibidem expressa, ilerari jussit cum imagiuibus co-
que magislraluum, legum , triumpliorum, et insi- ruindem pontilicalum sub epislyliis columnarum :
gnium geslornm , memoriam posteris ingerendam. qiiemadmodutn exposui in prolegomenis lomi se-
Verum haec alias, nec tamen inopporluna, dileclis- cundi ex folio LXXIIad LXXX,quod etiam forma ipsa
simac mihi niatris pielas et suorum monimentorum el figura characlernm manifeslat. Nam veteres illi
cum publico bono arcta necessiludo ac nexus adegil Leonianm seriei lam iu musivo quara in picluris et
adprecari. **inscriptionibtis ponlificum quadrati sunt, non secus
Auspicato igitur contigit ut hoec tabula nobis os. ae in epigrainmatibiis marmori incisis quarto Christi
lenderet pracservatum aelati nostrae documentum sacculosnb Damaso, aut labenle quinto sub Coele-
optimi pontificis ex inclyta gentis Ursinae sobole Stino, Sixto, Leone Magno, Hilaro, etc, in serie
Nicolaum ejus nominis terlium, cum hoecipsa, quam aulem a Nicolao III addila ligura litlerarum non
feliciter degimus, aelas glorielur sanctissimum Pa- recla observaitir, et quadrata aut circularis sed
trem ac dominum nostrum BENEDICTUMXIII ex oblonga et Gothica infiexione curvata : qualem
cadem stirpe progenitum Ecclesioebono poniificem speclamus in labula marmorea sub ejusdem
divinitus d?.lum, et diu sospilem ac florentem prae- Nicolai pontificatu insculpia, quara hic fideliter
esse flagilet quo uberiora ac diuturna scris postcris reddo.

NICOLAI PP. III inscriptio, hoc anno MDCCXXVII reperla, el in Capilolinas aedes translata cum
sequenli Epipraphe ex S. C.
NICOLAI 111 PONTIFICIS MAXIMI SEDENTE SS. D. N. BENEDICTO PAPA XIII
De augmento Divini eultus non tam Gentis Vrsinae decori
Christianm Reipubticw pace quam Patrim ornamento futuram
Itatim tibertale et secnrilate Capilolinis Fuslis apponendam curarttnt
ditionis Ecclesiasticmjuribus Paultts March. de Maccaranis J
ac de Vrbis tranquillo slalu Camillus Capranica ]Cons.
oplime meriii Prosper March. de Ca/farellis )
nnliquum epigraphen Lolharius March. de Lolleriis Prior Cap. Reg.
pomerii Vaticani muris olim affixam Idibus Decembris MDCCXXVIl.
in suburbano Viw Auretiw prwdio nuper invenlum. ObtutilCapitolo .
Francscus Bianchimts Verownsis
SS. V. N. p.pw Pract Voniest.

4. Unnsqiiisque facile intelligit auclorem htijtis- C sianae dum haecdictaret rudi Minerva, quemadmo.
modi inscriptionis prae oculis habuisse stylum ve- duni infelicis illius saeculi conditio ferebal. Sicnt
ierum caialogortim et biographorum aclatis Anasla- enim illi, imo el vetusliores scribere consueverant,
115 PRiEFATIO-AD TOM. 111. 114
Vigilius, natione Romanus, ex patre Joanne consule; A scimus ex collectione veteris codicis bibliolhecoe
Pelagius, nalione Romanus, ex palre Vicariano ; Einsildensis in tomo quarlo Anafectortim MabidonK,
Gregorius, natione RoManus, ex pulre Gordiuno; ei eruditis in eanidem collectionem notis. Patebat
Nicolaus II, natione Ronianus, ex puire Theodoro igiiur seges non modica-documeiitornm scriptoribua
regionario, ita et epigraphis nostrae auclor consi- proseculuris calalogos ac Vilas siiminorum ponlifi-
guandiiin essft duxil, Nicdanm lerlium fuisse na- CIIIII,dom pcrluslrahanl cjusmodi lilulos, tit iude
tione Romanum, ex palre domini Mallhmi cui Rubei colligerent sua spicilegia. Multo autem pleniorcs
agnomen superadditnin, de domo Vrsinorum. Scri- fontes hisioriac illis apc; iebantur in eoruindeni ponli-
pseranl veleres iili de Fetice quarto : Hic fecit basdi- ficnin cpislolis, el conciliorum Actis, uli observalum
cam sanelorum Cosmmel Dainiani, el basilicam S. jain pridem fuit in pra:fatioiiibus primi ac secundi
Saiurnini a solo refecit, el de Leone III civilatis Leo- loSIItnostrae editionis.
ninse ab eo denominatae [iifpote condilorc] me- 6. His autem breviter indicalis, prxterire non
morat secundo anno sui pomificalus [scctiones 33] debeo alterum caput documentorum coinpendiario-
cmpisseconslruere; sexlo autent anno magnis ac mi- runi, quae non modo pioeteritis oelatibus usurpaban-
rabilibus fabricis opus consummasse.Ita et reccntior tur, sed eliam Iiac hoslra vigent, et referunt brevi-
Nicolai terlii laudalor fieri fecil, inquit, palalia et B tatemetordinemcalalogorum et biograpborum.Nam
aulam majora, et capellam, et alias doinos nnliquas in funerc Romani pontilicis curando medici et chi-
umplificavil pontificalus sui anno primo, et anno se- rurgi, qui defuncti cadaver a sacerdotibus poenilen-
cundo ponlificalus sui fieri fecit et circuitum muro- tiariis basilicac Valicanaelotum, balsamo et aroma-
rum pomerii hujus. Apparet igitur salis viguissc libus condienditm suscipiunt, ita proeparaluin et
pluribus etiam sxculis, posl ulrumqne catalogum purgatum sacris niinislris Iradtmt, pontificalibus
Liberianum et Felicianum sero consecutis imilalio- iiidtimentjs ornandum : quod subinde a canonicis et
nem slyli veteris catalogorum el biographorum clero Vaticano delalum ad exsequias novemdiales
sedis aposlolicoe,pcrinde aunolanlihus palrisun, ac de more persolvendas, poslquam triduo exposilum
palreni poniifieum singuloriim, el suinniam gcsto- pio studio populi accurrenlis, el oscula suprema
rum, quemadiiiodumin maiulinis leclionibus tancto- pedibtis viri apostolici venerabililer libantis piluit,
runi ponlificum recilare consueverat Romanus cle- iiicltidunt arcoe ctipressinoe: cui aliam capsam plum-
rus. Mibi aiilem facile perstiasum esl ab aliquo ex bcam siiperinducunl. In hujus autem operculo bre-
clero cjusmodi lectionibus assuelo diclata-n fuisse vem epigraphen disponunt, aeneislitleris exstanlibiis
Nicolai lertii qustm relulimus inscriptionem. Unde compaclani, quarum singnlx acutis processibus cla-
etium intelligitiir ipsos veteres litulos, el epigraplics C vorum more assurgenlibiis infigunlur ct arcte sta-
cperiim a sinniuis poiilifieibns constriiclortiiii aut liiiiiinantiir cum plumbi lamina, ne cxcidaut aut
reparalorum, non maleriem modo, sed etiain verba perturbentur; sed dislincte per eas legatur nomen,
quamloque ministrasse posleris, producentibus suos patria, xtas et cpochaevitaeac pontificalus defuncti
catalogos et breviaria Vitarum ad propriam acta- praesulis. Quarttis supra quadragesimum annu» jstm
tem. labitur ex quo, Deodanle, ad Urbem feliciler accessi,
5. Accessil biograpbis et brevialoribus aiiud Romanam cathedram insidcnie venerabilis memo-
promptuarium proxime post calatogum Liberianum, rise ponlifice lnnoccnlio XI, quo ex humanis rebus
unde pelerent fida ct publica documcnta compen- exemplo pridie Idus Augusti 1689, Feria vi, ad ejus
diariae chronologim,genealogim,et hisloriw uniuscu- corpus incliidendum paratae plumbeae capsae oper-
jusque ponlificis. Nam bealus Damasus, proximtts cnlo infixam vidi oeneis charaelcribiis exslantibus
successor Liberii, cum vcrsibus exornarel plerasque hanc inscriplionem, quam in Ephemeride sua retulit
nieinorias mariyrum aliorumque sanctorum, qttin sacraruin caeremoniaruin magisler pojilificins Can-
eliam privalorum fidelium cineres ita aliquando didus basilicae S. Mariae Transtiberim canonicus
condecoraret, pro ca chariiale qua piissimus Pater D , Cassina.
' *•
proserjuebalur filios Ecclesiae sibi concreditos,
exempla inttilit moris inde conliniiali, apponendi D. 0..M.
scilicet ad septilcra siiceessorum poulificum epigra- INNOCENTIUSXI.PONTIFEX UAXIUUS
ANTEA BENEDICTUS ODE^CALCHUS C0MENS1S
pbes melro alligatas, in quibus eorumdem praesu- OBIITDIEXII. AUGUSTI MDCLXXXIX.
hnn gcsta potiora et chronologia pleruinque signifi- ^iT.tTISSU/EANN.LXXVIII. MENS.II. DIEB.XXIV.
cantur. Exempla litijusmodi epigraphum leguntur VlXIT1NPONTIFICATU ANN.XII.MENS. X.
passim in Baronii Annalibtis, et in appendicc Ibe- DIESXXI.
sauri Gruteriani, necnon in descriplione basilicae Exceperunt venerabiiem Dei servum proximi
ValicanoeBenedicli Canonici, edita a Pelro de An- successores S. M. Alexander VIII, Innocenlius XII,
gelis. Ilarum complures descriptoe fuerunt a comi- ClemensXI, quorum in me beneficentioe si vicem
latn Caroli Magni, quin eiiam ab ipsomet Carolo : reddere scribendo nilar, arrogans plsine et supra
qui. non modo erudilos secuin ducebat, veruni ct vires praesumere ct aggredi vclle coarguar. Non ta-
ipse suuple. marte procudit etcgans illud cpigra- men culpabor, si consuettidiiiem in his quoque tu-
phium S. Adriani papse I tumulo afflxuin, uii cogno- mtilan.iis [queinamodum in Innocentio] servalara.
115 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 116
testis oculaliis asserarn, qnipp^ qui a domeslicis A parochialem SS. Yincentii el Anaslasii, ubi prope
obsequiis Alexandri et Clementis ipsorum digna- aram maximam ex latere Evangelii in pavimento
' lionc delectus,
supremis i'n eos offlciis deesse non recondunlur, brcvissimis inscriplionibus e marmore
debrii. Addo igitur, praeter epigraphen illam pltim- imposilis in hanc sententiam, quarum duas tran-
beo loculo infixam, peculiarem alteram ex oerea la- scribam e pluribus ibi legendis.
mina incltisam ftiisse Alexandri ponlificis capsse ab
eminentissimo ac reverendissimo nepole Petro card. ». 9. n.
Olthobono S. R. E. vicecancellario, nunc etiam epi- PR.ECORDIA.
CLEMENTIS X. I». H.
scopo Sabinensi, dum magni palrui oplime de se OBIITIN QUIRINALI
merili corpus transferrel ad cellam magnifici mo- BK XXII.JULIIMDCLXXVI.
numenti, regio sumplu a se excilati, quod inter D. O. M.
proecipua basilicaeVaticanoe ornamenta suspicimus. PRJJCORDIA.
In ilta pariter labella acnea veterum calalogortini r-NNOCENTIIXIIIP. Jf.
moderatio servala est, breviter indicans nomen, pa- OBIITIN QUIRINALI
BIEVII. JIART.MDCCXXIV.
et
triam, genus, proecipuas vitae ac munerum in Ro-
mana Ecclesia ab eodem pontifice gestorum epochas )j 7. Yidemus itaque, neque in Liberii saecuio, ne-
ita complexa, praefixo Dominicae crucis signo dc que in Felicis qnarli aetate consueiudinem desiisse
more. stylum catalogorum servandi in brevibus ac publicis
t hiijusinodi monumenlis; sed illum fuisse in Romana
Ecclesia constanter ad nos transmissum parliin in
D. 0. M.
sacris diplychis, parlim in calalogis etbreviariis Vi-
ALEXANDRO VIII. P0NT.MAX. tarum , necnon in marmoreis tabulis et metallicis
PETROOTTnOBONO MARCIEQUITIS
VENET^E REIP.MAGNICANCECL. FILIO usqiie ad nostram aetalem, ila ut ralum apud omnes
EX VICT0RIATORNIELA CONIUGE haberi debeal, constare lidem chronologiae ac histo-
VENETIIS NATOXXII.APRIL.MDCX. riae ponliiicimi Romanorum his eliamex documentis,
INTERCARDINALES COOPTATO MDCLll.
ADROMANAM SEDEMEVECTO post calalogos Libcrii et Felicis quarli oelale colle-
PRID.NON.VS OCTOBR. MDCLXXXVIHl. tlos, cx monumcnlis non dissimilibus diptychonim,
IN CIIRISTO QUIESCENTI inscriplionum, cl Actorum publice signalorum, tam
KAL. FEBR. MDCLXXXXI. vita eorum constante in conciliis, ordinalionibus ,
PETRCSCARD.OTTIIOBONUS
S. R. E. VICECANC. FRATRIS NEPOS dedicationibiisgestisque pliiribusinpontificatu, quam.
PATRUO MAGNO OPTIMO PRINCIPI rj ipsorum in funere ac lumiilaiione.
POSUITANN0IUBIL.11DCC. 8. Eranl igilur in pracfifione atlingendae hujus-
Clementi vero XI eniineniissimus ac rcverendissi- modi consuetudincs apud nos vigentes , quae gene-
mus D. Annibal card. Albanus S. R. E. camerarius ratim probant origines ac fonles consecuti ope-
in hypogaeo cliori basilicac Vaticanae, quod sohim- ris Anastasiani post dupticem calalogum sub Li-
modo patuit industri ejus pielali ad ornandum pro berio et Felice IV editum, cum indicent pium offi-
ac
dignitate ac sludio lanti ponlificis ttimiilum, velanle cium non intermissum signan;!i nomen , genus,
ipso nc moles magnifica sibi demortuo excitaretur, lempora singulorum beali Pelri cathedrae succcsso-
noslra debuit at-
praeter inscriptioncm arcsc pliimboede more affixam, rum.Generatim, inquam, praifatio
brevem hanc et antiqui moris tabulac marmoreoe lingere has probationes, nam cactera peculiaria quae
commendavit. 'singillalim demonslrant uniuscujusque ponlificis
characieres chronologicos, el poliorum geslorum,
CLEMENTI XI. P0NT.MAX. indicaliones, illa reservanlur nolis ad sectiones sin-
OLIM.10 FRANCISCO 4LBAN0
CAROLI FILIO. gulas de more afferendis.
AHMBAL CARD.ALBANUS S. R. E. CAM. 9. Perfuncla cum sil praefalio noslra hoc priori
ETVATIC.BASILICE ARCHIPR. raunere, quod versari diximus circa indicationem
PATRUOBSNEFICENTISSIMO P. D
ANNO SAL.MDCCXXH. originum operis consecuti a lermino aelalis utroque
calalogo ex duobtis anliquioribus definilac, con-
Ponuntur et aliaebrevissimaeinscriplioncs Romanis lendit ad aliud officium pracstandum , nempe ut
pcntificibus supremum diem in Urbe claudenlibus, proponal opuscula, quae censui esse in Prolegome-
quando eorum praecordia in curando et aromatibus nis proferenda. Tria vero huic tomo sufficere judi-
condiendo cadavere e corpore exempta in sacro loco cavi,
honorifice recondunlur. Si enim in palatio Vaticano Jn longa serie pontificum implenlium tria ferme
eontigerit pontificem mori,ilIa in secretario basilicae sceculaa beato Silveslro ad Gregorium Magnum, qui
S. Petri tocum obtinentin pavimento prope allare in hoc tomo exhibentur sub Christianis principibus, u'.
xdicula seu eappellaad sanclorum reliquias asservan- plurimum, in pace florens Ecclesia videbalur offcrre
das conslrucla. Sin aulcm in Quirinali obierit (quod sui regiminis minislerium facilius summis ponlifi-
plerisque evenit ex quo palatium incolunt ibi a Pau- cibus cam moderantibus poteslate Cbristi in terris
lo Y fiindatum), deferunlur praccordia ad ecclesiam vicaria ; cura vis aperla persccutorum jam non im-
117 PIUEFATIO AD TOM. III. 118
peteret sacerdoialis ordiuis viros, quemadmodtini A decrelalibus eorumdcm epistolis, non iiidigenl elu-
impetebat sub Decio et Diocletiano. Vernm ubi de- cidalione aul probalione ulla in jirolegonienis :
cumanac iilius perseculionis procella deferbuit, et cum prae manibus omniumsinl Colleclione*canonum
Petri navim cum navarcho absorbere jam non con- veleres, pracsertim Latinae : quarum colfectioinini
tendit, inlestinus haercsum motiis et schismattini cxordia plcriqne scriplores aclatis nosirae referunt
navigantes concussif, et e clavo deturbare modera- ad qniiiiiim saectilumChristi, et aiiginenlsireperiunt
lorem ipsum connisns esl. Tumiiltiis illius a.uclores in sexlo per Dionysium cognomento Exiguum, aut
justa cxpiilsione, ul par erat, e ccetu fidelium pro- in proximis aetalibusciirala pcr Cresconiumel Isi-
jecii , dcgencrarunt ex sociis itineris iii piratas. dorum. Sed et recentiores illustralores jnris ca-
Haetesian-hae exlra Ecclesiam ej'ecti hostiles ani- Boniciabunde cuniularunt veleriini diligenliam in
nios inanifeslanl, intrudirnliir saepe a principibus, aiuplissiniis operibus, acri judicio subaciis el casti-
secmn in errorem pertraclis, ad occupandos eosdem gatis : quod perindc evenil in colligendis decretali-
Ibronos, a quibus fueraut dcposili. lnde autem de- bus epislolis , ac inter eas sccernendis genuinis ct
lonanl contra Romanam fidem ac sedem : quod in veris ab apocrypbis et snpposititiis; ila ut-pars haec
Conslantinopoliianis non semcl conligil : freti po- gestorum ponlificalium nullitis opusculi indiga vi-
tentia sa;ctili catholicae religionis dogma subvertere B
" deatur.
et apostolica jura convellere ac subruere connilun- 11. Quod aulem pertinet ad partem alteram pon-
tur. Infractus interim animus Pelri successorum lificii muncris, et ad praxim divini cullus rile prae-
concrediiam sibi auctorilatcm luetur, ct ad fidei slandam per fundaiiones sacrorum locorurn ac coe-
coiiSlaniiain retincndam, et unitatis ac disciplinae tuum, eorumqne dotaiiones ac dedicationes , necnon
onlineni servandum alios episcopos firmai. In variis per insliluliones ct ordinaliones sacerdotum, et
oetatum vicibus aequalisac sibi constans Romano-- seriem minislerii decenler ab iis obetindi,.haec om-
ruin praesulum vigor promissam sibi diviniitis vim nia utiliter adinittunt delcctum opusculorum aliqnot
manifestat, et petrae illius lirmitatem, contra qusim his prolegomenis inserendorum ad illuslraiionem
portse iufcri non praevalebunl. Hiijnsmodiaulein so- aut comprobationem liistoriaein Vitisdigestae. Annis
Iklilalis aeqnalis in tanta varielate discriininnm per enim ferme lercenlis ab aetate'Conslantini et Syl-
tria illa sacculaa quarlo ad sexluin oeracChrislianae, vcslri ad MagnumGregorium et ad imperium Phocae
quae Roinsiniun iinperiiim iniserc dilacerarunl ac proxime numeralis, quaemateries esl Inijuslomi.oc-
everlerunl, percetlerel miinis evidenier lecloris ani- currunt praecipuoefundalioncs, ac dotationes Eccle-
mum, si mcmbratiin, ut ila dicam, dissecla in lextu siarum, sacraesupelleelilis genera oedibusDeo dicalis
ac in nolis solummodo per partes exliibcretur. Col- "vf illata, aique instrumenia rcliqua divini cultus, anti-
ligenda eral continualsi quadam delincalione ve- quis nominibus hic indirata per bibliolhccarios pro
luli in unum corpus liislorise : quod cum praeslilcrit tempore : quae vocabula neque ante admiserant
ill. ac rev. D. archicpscopus Caesareensis Joan. Lalinoe linguaescriptores, nec postcri ad hanc oela
Claudius Sonmiier in prcefatione ad tomum sccun- tem retinuerunl. Erat igilur illuslranda hoecobseu-
dum suaeHisloriaedogmaticaeS. Sedis, ciiravimus in ritas ope nomenclatoris cruditi, qui facem ojipor-
prolcgomenis liujusce lomi primiim ex opusculis edi lune praeferret. Praelulerat vero providus bisloriu}
num. 1. Illud cx Gallico isliomale in Laliniim trans- reparalor Panvinius, dum opusculum conderet trans-
tulit V. C. D. Cajetanus Ccnni , ab hujusmodi la- missuin LaurcntioCelso, editumque typis ciini Pla-
bore me revelans, eaeicroqiiioccupalum in noiis cx tina de Vitis ponlificuin Coloniae apud Scholiniint
ejusdem praesulis libro Latine reddendis, ct in chro- anno 1574, cui titulus proefixusesl : Inlerpretaiio
nologia continuanda, quoeposlrenmm locum in pro- vocum ecclesiaslicarum qum obscurw vel barbarm
legomenis lenet. videntur. Aniiiiuin induxeram, ut lioc ipsum Pauvi-
10. Primum igilur opiisctilum illud pertinet ad nii opusculnm hic recuderem lanquam fonlem pri-
dilucidandum conspectum Hisloriae.Caelera in prb- mum Hierolexicorum,et opportunum salis ad voccs
legomenis collecta refcruntur ad comprobationem *-'Anaslasii elucidandas, illudque- non iiimis obvium
geslorum quae in eadem Ilistoria scu Vitis ponlili- prae raritateexemplorum.Verum cum jamprodierint
cum memoranlur. Gesta vero praecipuaversanlur vel in lucein lexica, inulto amptiora,eiomnis acvi erudi-
in statuendis regulis fidei ac niorum, vel in legibus tione rcferta, Macri pracsertim et Cangii, quscileralis
decernendis de rilu divini culfus accurafe exer- impressionibusjam non difliculter paranlur, lempe-
cendo.el catisis, etjudiciis pcrtinenlibiisad eumdcni ravi aPanvinii opusculo,aliisque siniilibus iriter pro-
cullum : qno in ccnsu vcniuiit clecliones, ordinatio- lcgoniena rccensendis.Visum mihiestpraestare.ulaf-
nes, et consecraliones sacerdolum majorum ac mi- fcrrera aliquol publica documenlailliusaetatisde qua
noriim, ac ministroruui, fundaliones, dotationes, hic agimus, in quibus ecclesiarum fundatio ac do-
dedicalionessacrarura acdiurii, lotiusque divini mi- talio sociaretur cum expressione sacrae suppellccti-
nisterii canon et ordo ad ea peragenda.. lis, obscuris ac barbaris vocibusbibliolhecarii cliam
Et illa quidcm quoe pertinent ad regulas fidei ac in tcxtu eniinlialoe.
niorum vel in conciliis constiliila per summos pon- 12. Praeferenda vero fuit cacleris charta illa Ti-
lificcsindictis el approbatis, vcl cxlra concilium in burtini archivi Corntitiana appellala a scriploribus
119 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 120.,
diplomaticis : quaeprimum in Jucem producta fuil a A , Conlenli autem erimus illo quasi specimine illu-
V. C. Josepho Suaresio, lunc erudito adolescente, strare prolegomena terlii liujus tomi, cum alia pro-
poslmodum illustrissimo episcopo Vasionensi, deinde lala sint ex inscriplionibus vetustis in praefatione ad
recusa a rei diplomaticoe omnium consultissimo tornum primum numero 45 et seqq.
Mabillonio, et coeteriscbarlis in opere illo plane in- 13. Hisce igitur opusculis prolegomena nostra
comparabili colleclis jure prxmissa. Salis enim cum. inslruxerimtis , eadcm complebimus adjecla
fueril ex hujusmodi documenlo illius setalis de qua chronologia ponlilicia, Caesarea cl consulari triuin
hic agimus, et in publicas labulas relato Leone Au- soeculorumhiiie lonio coinmcndalorum : quam ador-
guslo quarlum et Probiano Coss. (nempe aeroeCliri- nandam curavi ad inslar praecedenlis tomo secundo
stianae anno 471), satis, inquam, eril inde ostendere dispositaeper annos singnlos cum documenlis moni-
consuetudinem donationum ac dolationum sacris inenlorum veierum eamdem comprobanlium : ut
asdibus proeslitarum, et vocabula complura generum dcinile ad sectiones textus bibliolhecarius, et ad
ac specieruti) sacrae supellectilis, in tcxlu Bibliollie- eariini nolas ingressus de more pateat, et regia mu-
carii et in charla Cornuliana peiindc occurrcniia. nialur via.

CATAI06US nW\mW ROMMORIMw

Quem Cuspianus totum in Faslos suos transtulit.

Ex JEgidii Bucherii Commentario in Canonem Paschalem Victorii, pag. 269 Editionis


Plantinianw Anlverpiw MDCXXXIV,cum nolis marginalibus ejusdem Bucherii.

Imperanle Tiberio Caesare passus esl Domimis no- I? TELKSPHORUS annis undecim , mcnsibus Iribus,
ster Jesus Christus duobus Geminis consulibus, VIII diebus tribus. Fuil lemporibus Antonini Macrini, a
Kalendas Aprilis, et post ascensum ejus bealissiinus consulaiu Titiani et Gallicani, usque Caesareet Bat-
Petrus episcopalum suscepit. Ex quo lempore per bino.
successionem disposiluin, quis episcopus, et quol IIVCINUS annis duodecim, mensibus tribus, dielms
stnnis proefuit, vel quo imperante. sex. Fuil temporibus Veri, a consulatu Gallicani et
PETRUSannis viginti quiiiqtie, mense uno, diebus Yclcris, usque Proesente et Rufino.
novem. Fuit temporibus Tiberii Coesaris, et Caii, et Pius annis viginti, mensibus qualuor, diebns vi-
Tiberii Claudii, et Neronis : a consulalu Vinicii et ginti iino. Fuit lemporibus Antoniui Pii, a consulalu
Longini usque Neronis et Veleris (b). Passus aulem Clari el Severi, usque duobus Augustis. Sub hnjits
ciim Paulo die lerlia Kalendas Julias, consulibus SS. episcopalu fialer ejus Hermeslibrum scripsit, in quo
imperanle Nerone. 'niaudalur conlinclurqiie quod ei praecepit angelus,
LINUSannis duodecim, mcnsibus quatuor, diebus cum venil ad eum in habilti pasforis.
duodeeim. Fuit temporibus Neronis , a consulatu (f) SOTERaiiiiis novem, inensibus tribus, diebus
Salurnini et Scipionis, usqne Capitone et Rufo. duobus. Fuit lemporibus Antonini et Coinmodi, a
CLEMENS (C)annisnovem, mensibus undecim, diebus consulatu Yeri et Erenniani, usque Paterno et Bra--
dtiodecim. Fuil lemporibns Galbae et Vespasiani, a dnn.
r.nnsulalu Trachali et Ifalici, usque Vespasiano Vlet (g) YICTORannis novem, mensibus duobus, diebus
Tito. deccm, a consulalii Salurnini et Galli, usque Prae •
CLETUSannis sex, mensibus duobus, diebus de- Q sente et Extricato.
cem. Fuit temporibus Vespasiani ei Titi, et initio (/i) CALLISTUS annos quinque, menses duos, dies
Domiliani, a consulibusVespasianoVIH et Domiliano decem. Fuit temporihus Macrini et Heliogabali, a
V usque Domitiano IX et Rnfo. consulalu Antonini et Advenli, usque Anloniuo 111et
ANACLETCS annisduodecim, mensibus decem, die- Alexandro.
bus tribus. Ftiit lemporibus Doniiliani, a consulibus URRANUS annos oclo, menscs undecim, dies duo-
Domitiano X»et Sabino, usijue Domitiano XVII et decim. Fuit lemporibus Alexandii , a consulatu
Clemente. Maximiel iEliani, usque Agricola et Clemenlino.
EVARISTUS (d) annis trcdecim, mensihiis seplem, PONTIANCS annis quinque, mensibus duobus, die-
diebus duobus. Fuit lemporibus novissimis Domi- bus septem. Fuit lemporibus Alexandrt, a consulatii
lisini, el Nervoe, el Trajani, a consulatu Valentis et Pompeiani et Peligniani. Eo tenipore Nepolianus (i)
Veri, usque Gallo et Bradtta. cpiscopus et Hippolytus presbyler exsules sunt de-
ALEXANDER annis scptem, niensibiis duobus, die porlati in insulaiii nocivam Sardiuiam, Severo el
liiio. Fuit lemporihus Trajani, a constilatu Palmaeet Quiiitiano consulibus. In eadem insula discinctus csl
Tulli, tisqiie Veliano (e) et Velere. iv Kalendas Octobris, et loco ejus ordinalus esl An-
SIXTUSannis decem, mensibus tribus, diebus vi- leros xi Kalendas Decembris, consulibus SS.
ginti uno. Fuit lemporrbus Adriani, a consulatu Nigii ANTEROS niense uno, diebus decem. Dormit III No-
et Aproniani, usque Vero III et Ambibulo. nas Januarii, Maximo et Africano consulibus.
' (e) Forte, Miiano
(a) Catalogus hic ad Callisium usrjue confusior et
vitiosus est; post illum paulo dislinctior, maxiiue D (/) Decst hic Anicetus, ctti dant annos pene oo.to.
postLiiciiiin. (g) Deest rursus Eleutherius, quem volunl sedisse
(b) Ms. nieus habet Nervm et Veri. annos 15.
(c) Cleinentem Eusebius et Baronitis Clelo post- (/i) Deest ilem Zepherinus, cui dant annos 18.
poitiint. (i) Cuspinianus legit Poniiunus; credo, mciius.
(d) Ms., Aristus.
121 DEPOSITIOEPISCQPORtiM. 124
FABIANUS annos qnaliiordecim, mensem iiniiiii, A CAIBSannis duo;lcciin, mcnsibus qualiior, diebu?
dies decem. Fuit leniporibus Maximini, et Gordiani, septem. Fnil lemporibus Cari et Carini, ex die xvi
el Philippi. A consulalu Maximini el Afrieani, usqne Kalendas Januarii, consiilibus Caro II et Carino, us-
Decio II el Gralo. Passus xu KalendasFebruarii. Hic que in x Kalendas Maii, Diocleliano VI ct Conslan-
regiones divisil diaconibus, et iniillas fabricas pi:r lio II consulibtis.
coenieieriafieri jussil. Post passionem ejus, Moyses MARCELLINUS annis oclo, mensibus tribus, diebus
et Maxiiiiuspresbyteri, et Nicostralus diaconus com- viginliquincjiie. Fnil leiiiporibiis Dioclelianiet Maxi-
prchensi sunt et in carcerem missi. Eo tenipore iniani, ex die pridie Kalendas Julias, a coristilibus
superveuil Novatus ex Africa et separavit de Hccle- Diocleiiano VI et Conslanlio II usque in consiilaiiiiii
sia Novatianum, et qnosdam confessores, poslquain Diocletiani IX et MaxiininianiVIII. Quo lempore fnil
Moyses in carcere dcfiinclusesl, qui ftiil ibi nienses persi.-cuiio: et cessavit episcopalus annis scpfcin (b),
undecim, dies undetiin. inensibus sex, dicbus viginli quinqiie.
CORNELIUS annos dnos, menses tres, dies decem. MARCELLUS anno uno, niensibus septein, diebus
A consnlibus Decio IV el Decio II, usque Gallo et viginti. Fuil temporibus Maxenlii, a consulatu X et
Volusiano.Sub episcopatu ejus Novalus exlra Eccle- Maximiano (c) usque post coiisulalum X et septi-
siam ordinavit Novalianum in urbe Roma, el Nico- mum.
stratmn in Africa. Hoc facto, confessores, qui se EUSEBIUS menses quatuor, dies sexdecim, a xiv
geparavenint a Cornclio, cuin Maximo presbytero, Kalendas Maias usque ad diem xvi Kalendas Sep-
qui cuin Moysefuil, ad Ecclesiam stint reversi; post lembris.
hoc Ceiiiumcellisexpulsi. Ibi cum gloria dormilio- B MILTIADES annis tribus, mcnsibns sex, diebus
nem accepit. novem : ex die sexlo Nonas Julias, a consulatti,
Lucius annos tres,~menses oclo, dies decem. Fuit Maximiano VIII solo; quod fuit iiiense Septembri,
temporibus Galli el Volusiani, usque Valeriano III et Volusiano et Rulino, usque in 111Idus Januarii, Vo-
Gallicno II. Hic exsul fuil: el poslea nutu Dei inco- lusiano ct Anniano constilibus.
lumis ad Ecclesiani reversus est, (a) terlio Nonas SVLVESTER annis viginti uno, mensibns undecim.
Martias, consulibus SS. Fuil (emporibusConslaniiiii, a consnlaiu Volusianiet
STEPHANUS annos qiialuor, menses dtios, dies vi- Anniani, ex die pridie Kalendas Februarii, usque in
ginti iiuuii). Fuit leinjioribus Valeriani el Gailieni, diein Kalendaruui Januariarum, Constaiilio et AI-
a consulatu Voliisiani et Maxiinini, usque Valeriano bino consutibus.
III el GallienoII. MARCUS menses octo, dies viginti. El hic fuit tem-
SIXTUSannis duobus, inensibus undecim, diebus poribus Constantini, Nepotiano et Facundo consuli-
sex. Cccpit a consulalu Maximi et Glabrionis usque bus, ex die xv Kalendas Februarias, usijue in diem
Tusco et Basso, et passns est viu Llus Aiigusli, Nonarum Octobrium, consulibus SS.
a consulalii Tusci ei Bassi, iisqucin die xn Kalendas JULIUSannos quiiidcciin, niensem unum, dies nn-
Atigiisti, JEiniliano el Basso cousulibus. decim. Fuit lemporibus Conslantiiii, a consulalu
DIONVSIUS annis oclo, nicnsibus duobus, diebus Feliciani et Tiliaui, ex die vm Idus Februarii, in
qiiatuor. Fuil lemporibus Gallieni ex die undeuimo dieiu pridic ldus Aprilis Constantio V ei Conslantio
Kalendarum Augiisii, iEiniliano et Basso consiilibus, Ctesare consulibus. Hic lnultas fabricas fecit : basi-
usque ad diem septimum Kalendas Januarii, consu- '•' licam in via Porlcnse miiliario .lcrtio, basilicam in
libus Claudio et Paterno. via Flaminia, niilliario secundo, quse appellatur Va-
FELIXanuis quinqite, mensibus undccim, diebus lentini (</)basilicam Jiiliam, quaeesl regionc seplima,
viginliquinque. Fuil temporibusClaudii et Aureliani, juxta foruin divi Trsijani; basilicam trans Tiberim,
:i consulaiu Claudii et Palerui, usque in consulalum regione quarla decima juxta Callisliim; basiiicam in
' Anreliani 11et Capilolini.
EUTICHIANUS
via Aureljana, milliario lertio ad Callistum.
amiis oclo, mensibus undecim, die- . LIBERIUS fuil temporibus Conslanlii, ex die xi
bus tribus. Fuil temporibus Aureliani, a consulalu Kalcndas Junias, in diem.... a consulibus Cunstau-
Aureliani 111et MarceHini, usque in diem vn Idus lio V el Coiistaniio Csesare (e).
Decembris, Caro 11el Carino consulibus.
(a) Videlur bic deesse decessit. (d) An forte est Valentinus, cui Kalendarium se-
(b) Videtur lcgcndum tribus, ex constiltim serie, qiiens inscribitur.
qusc lameii hic confusa. (e) Omnia pene haec opuscula desinunt his Coss.;
(c) Videtur liic deesse VII.Alii legunt IX et Maxi- inde apparel anno islo Chrisli 5S4 scripla aut cir-
miniano. citer.

DEPOSITIO EPISCOPORUM W.

(Ex eodem Bucherio.)

Sexto Kalendas Januarias, Dionysii in Callisli. D Decimo Kalendas Mai, Caii in Callisti.
Terlio Kalendas Januarii, Felicis in Callisti. Qnarto Nonas Augiisli, Slephani in Callisli.
Pridie Kalendas Januarii, Sylvestri in Priscillae. Sexlo Kalendas Oclobris, Eusebii in Callisli.
Quarto ldus Januarii, Miiliadisin Callis:i. Nonis Octobris, Marci in Balbiuae.
Decimo octavo Kalendas Februarii, MarceJlini in Sexlo Idus Deceinbris, Eiilychiani in Csiliisti.
Priscillae. Pridie Idus Aprilis, Julii in via Aurelia, tnilliarlo
TertioNonasMartii, Lucii (b) in Callisli. III in Callisti.
(a) Nempe lloinanoriim a Lucio ad Julium. medii, Sixltis et Marcellus. Sixlus est inlcr marty-
(b) Lucius borum duodecim ponlificum est antl- res.
quissimus, Julius recenlissimus. Dcsunt duo inler-
123 AD ANASTAStlJMPKOLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 124-

DEPOSITIO MARTYRUM.

(Ex eodem Bucherio.)

Oetavo Kalendas Januarias natus Christus in A Seplimo ldus Augusti, Secundi, Carpophori, Yic-
Betbleem Judsc. torini, et Severiani, Albano el Ostiense.
MENSE JANUARIO. Sexto Ballistaria (d), Cyriaci, Largi, Cresccnliani,
Decimo lerlio Kalendas Februarii, Fabiani in Cal- Memmiae, Julianseet Smaragdi.
lisli ct Sebasiiani in Calaciimbas. Q isirto Idus, Laurentii in Tihurlina.
DiiodeciinoKalendas Februarii, Agnctisin Nomen- in ldibus Aiignsli, Hippolyli-inTiburlina, et Ponliani
tana. Callisli.
MENSE FEBRUARIO. Undecimo Kalendas Seplembris.Timothei Osliense.
QiiinloKalendas, Hennetis in Bassillae,Salaria ve-
Octavo Kalendas Martii , Natale Petri de Ca- tcre.
tliedra. MENSE SEPTEMBRI.
MENSE MARTIO.
Nonis Martii, Perjjeluaeel Felicifalis Africae. Nonis Septembris, Aconti in Porto, et Nonni, et
MENSE MAIO. Herciilsini, et Taurini.
Qiiinlo Idus, Gorgonii in Labicana.
Decimo quarfo Kalendas Junii, Parthini et Cato- Teriio ldus, Proti el Ilysicintlii in Bassillae.
ceri, in Callisti, Diocleliano IX et Maximiano VIII Decimo octavo Kaicndas Oclobris, Cypriani, Afri-
CoSs. cae.Romaecelebrnlur in Callisli.
MENSE JUNIO. Deeimo Kalendas Octobris, Bassillae Salaria ve-
Terlio Kalendas Julii, PETRIin Calacumbas, et 1> _ tere, Dioclcliano IX et MaximianoVIII Coss.
PAULIOstiense.Tusco et Basso Coss. (a). MENSE OCTOBRI.
MENSE JUtlO.
Pridie Idus, Callisti, in via Aurelia, milliario
Sexlo Idus (b), Felicis et Pbilippi in Priscillse : et terlio.
in Jordanornm Marlialis, Vitalis, Alexanilri, cl in MENSE NOVEMBRI.
Maximi Silani (hnnc Silaimin inartyrem (c) Nuvati
furati sunl) el in Praelextali, Januarii. Quinlo Idtis, Clemenlis , Semproniani, Claudi,
Terlio Kalendas Augusli, Abdon, el Senncn, in Nicoslrali in Coiuilatuni.
Ponliani, quod est ad Ursum pileatum. Tertio Kalendas Decembris, Saturnini, in Tlira-
MENSE AUGUSTO. sonis.
MENSE DECEMBRI.
Octavo Idus, Sisti in Callisti, el Praeiexlali, Aga-
piti, el Fclicissimi. Idibus, Arislon in Pontum (e).
(a) Nescio quid hic sibi velint bi consules, forle (c) Forte Novatiani.
aliunde luxali. (d) An forle via Salaria.
(6) Sunt septem filii S. Felicitalis. Jordanorum, (e) An forte Pontiani.
Maximi et Proelexlati cocmeteria erant Romse.

FRANCISCI BLANCHINI

BREVES NOTiE

In chronotogiam Catalogi Romanorum pontificum duclam ex epocha Passionis Christi


Domini YIH Kalendas Aprilis duobus Geminis Coss.

Celeberrimo huic opusculo exornando lot vigilias C produclum Li in Dissertatione ejusdem argumenti,
insumpserunt Bucherius primus edilor, aliique eru- quam infra impriinendam reservo, titpotc dicato
diti viri, ut novas addere lucubrationes supervaca- Chrislianm Chronotogiw, cujus clavus et cardo est
neum videri possit. Satis enim est consulere disser- epocha Pdssionis Christi Domini, statnenda cum Vic-
tationem Schelestratii, infra recusam, ut illius pre- torio Aquitano vulgaris wrm anno 28 bissexiili, duo-
tium inlelligatur , vindicelur auclorilas , obscura bus Geminis consulibus : quo anno aeroe communis
loca fiant apertiora, lacunaeque delegautur ac sup- 28, sed viise Chrisli Domini 55, inchoato ex ante
pleantur. diem vm Kalendas Januarii (nam solido quinquennio
Breves lanlummodo nolas apponam ad ejusdem 3nle oeram communem eum nalum fuisse nemo jam
opusculi Chronologiam, ductam ex Epocha Passionis dubitat, qui mimmiun Herodis Anlipae inspexerit, a
Christi, constiluta ad diem vm Kalendas Aprilis duo- card. Norisio feliciter declaratum post epochas Syro-
bus Geminis consulibus. De hac vero si cupias docu- Macedonum, cusum sub C.Caligula, etconsignalum
inenta uberiora, spero ampla salis el ccrta a me ejusdem IIERODIS TETRARCHX ANNO XLIII,die vin Kth
123 NOTiE 1N CATALOGUMROJI. PONT. 12G
lendas Aprilis, feria v, primo vero Azymorum die A flwcforttas,oclavoKalendas Aprilis conceptusIradilun
Dominusnoster Jesus Christus cwnans cum discipulis qua et passus. Licet vero passionein iiichoatam die
stiis, postquam sui corporis el sanguinis sacramcnta VIII Kalendas feria quinta , in horlo Gelhsemani,
patefecit, ad monlem Oiivcli, sicttt Evangelia sancla confuderit aHasposlerior ctim passione in crtice con-
testantur, progressus, ibique detentus est a Judmis, summala die vn Kalendas, feria vi, in monle Calva-
tradenle discipulo. Dehincsexta feria subseqttcnte, id riac; altamen Yictorius, uti vidimus, et cum eo
est vn Kalendas Aprilis, crucifixus est et sepultus; chronologi diligenliores distinguunt diem vm Kalen-
tertia die, hoc est v Kalendas Aprilis, Dominicasur- das Passionis inilium in horto, a die vn Kalendas,
rexil a morluis.Verba suntVictorii ad Hilarum, sancti Passionis lermino in Golgolha. Et casligaliores
Leonis Magni tunc archidiaconum, deinde successo- Laclanlii ediliones (uli Lugdiiiicnses duae, Joannis
rem, in praefatione paschalis Festi, edila per Bu- Tornoesii,anno 1587, et ThomaeSonbron anno 1594,
cherium, pag. 9. quae dicunltir ex fide el auctoritale librorum manu-
Ne tamen differam specimen aliquod firmitalis scriplorum emendalw, lib. iv, cap. 10, divinarum
dare hujtis chronologiae, unde ratio teinporum pon- Insliluliomim haec habent: Exinde tetrarchas ha-
lificalis hislorioc inilium ducit, in medium profe- buerunt (Judaci)usque ad Herodem, qui fuit sub impe-
ram, vcl indicabo surama sallem capita probatio- B rio Tiberii Cmsaris, cujus anno quinlo decimo, id est
ntim, quibus Victorianachronot.ixis ac noslra solide duobus Geminis consulibus, ante diem seplimam Ka-
kimlilur, et quantum palilur historiae ralio, dc- lendas Aprilis Judmi Christum cruci affixerunt.
monstratiir. Betulcius quoque, necnoti alii scriplores observant,
In epocha passionis. Chrisli staliilienda, duo sunt in melioribus Lactantii edilionibus legi, ante diem
aucloritale divina nobis traditi cliaracteres neces- septimam Kalendas; licet alii praeferant eas quae x
sario observandi, nempe Paschalis Judaeoruin dies, Kalendas perscriptum habent.
seu decima quarta dies lunm mensis primi, qua ne- E Patribus autem Groecis S. Joannes Chrysosto-
ccsse eral agnum immolari; et feria v, ccenoeDomi- mus in homilia de Nativ. S. Joannis Baplislocloquens
nicac tempus,ac passionis iiiilium,quae deimle passio de Anniiniialione Deiparae Virginisaif: Fuit igilur
complerelur postridie in cruce feria vi, ut, Sabbato quando Ittvc angelus ad Mariam annunliavit VIII
quieli dato, terlia die, quae crat Dominica, Chrislus Kulendas Aprilis, menseMartio , qui esl dies Paschm
a morluis resurgeret. Dominiel conceplionisejtts. In qua enitndie conceptus,
Ilis duobus indiciis lemporum, divina aucloritale in eudem el passtts est. S. Proterius ex Alexandrinis
firmatis in Evangelio, duo alia acceduut, non ca in cpislola Paschali, aj S. Lconem Magnum perscri-
quidem revelalione percepla, sed tradita communi C pia, et apiul Biicberinm edila pag. 85, diem susceptoe
teslinionio Palrum, praecipueillorum qui accuraiiores carnis a diviuo Verbo cum die coenaesub vespera
fuerunl i:i lemporum ralione colligenda, et saectilo pnssionis a!>co celebralac pariat liis verbis : Dominus
Chrisli proximiores. Sunl vero Geminorum consula- pleniludo legis existens, quando dignalus est homo
tus, Fulii scilicetac Rubellii (quod est primum); el fieri, quinla feria, decima quarta luna mensis primi,
dies vni Kalendas Aprilis passione Doniini conse- in camaculocxtmdiscipulis Puscha manducans, pattlo
crata (quod est secundum). Pascbalc feslum, in post aJuda traditur; et sequenti die; quinta decimi
eamdem vesperam incidens , qua post supremam luna crucifigitur, id est sexta feria, elc. Tempero a
eoenani Cbristus Dominus passionem inchoaliirus in pluribus referendis ; cum indicentur apud La Barre
horluni Gethsemaui concessit, pariandum esse cum in nolis ad Terliilliani locum libr. adversus Judacos
quarla decima die lunae, el VIII Kalendas Aprilis, pag. 110 illius e.!ilionis; el apud R. P. le Nourry in
collegil Hippolylus martyr, ila incisum relinquens uotis ad Iibrum LuciiCocciliide Mortibus persecuto-
anno aeraevulgaris 222 ordinem Paschalum superio- rum, cap. 4, pag. 159, quae fusius prosequor ac
rum in suo Cyclo diligenlius expendo in Dissertatione de Epoclia Do-
H KAA.AHPEI DIE VIII KALAPRIL minicoe Passionis incboaloe recte consliliienda die
nieos xc PASSIO CHRISTI. 1D vin Kalesidas, et passionis consuinmalae,sive cruci-
Plura ad eum Cyclurn conluli in disscrlalione de lixiouis, die VII Kalendas Aprilis, duobus Gcmiuis
Cyclo S. Hippolyli marfyris cap. 2, pag. 107. Ilippo- constilibus, anno vulgaris aerae 28, actatis vero
Iyto syncbronus Terlullianus in libro adversns Cbrisli Doinini 55 labenle.
Judaeoseamdcm diem Paschati allribuil Chrisli su- Qualuor igitur characleres diei et anni Dominicae
premo (vm Kalendas Aprilis), eosdemque consules passionis ac morlis, duos quidem divina revelatione
(duos Geminos). Palres et scriptores qui proximi ab certos, duos aulem ex traditione ac senlenlia Palruni
liis floriieruni, atqne ii potissimtim qiii res chrono- rcceplos, lnm in Orienle, lum in Occidenle, sludcnt
logicas penilus inspexerunt, eosdem consnles Ge- cbronologi conciliare. Sedirrilo conaiii res illis ha-
minos eamdemque diem vm Kalendas Aprilis cuin ctenus tentata est, ex quo recesserunl a Viclorio
Cbrisli passione componunt. in pariandis duobus Geminis consulibus cimi anno
E patribus Lalinis S. Auguslinus sit inslar om- bissexlili vulgaris acraeChristi 28. Hos enim ille cum
nium in lib. iv de Trinitatc, cap. 5: Sicul a majori- recte tribuerit cfdem anno, differunt ipsi in conse-
bus, inquit, tratlilum suscipiens Ecclcsim custodit quentcm, a bisscxlili proximum, acroecommunis 39,
m AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. RO.VI.-VATIC. m
et retinctil fipocham passionis die viu Kaiendas A . el memoriam passionis iiisliluit: quarn in hoito
Aprilis ; quac dies couipoui iieqiisiqiiaii)poiesl ciiin inclioans eadem nocle diei 25, proscculiis est in
qualuor indicalischaracteribiis, si consules ifacollo- praetorio illucescenle feria vi et die 26, ab hora
cenlur. Nain si passioiiem coiiferanl in aiiniim 28 sexla ad nonain iu cruce pendens, et Consummatunt
bissextilem ((|iio luna quarla deciina pasehalis Ju- est pronuiilians, inoriem obeundo complevit, vn
daeorumreute parialur cuiiv vu Kalendas Aprilis, et Kalenslas Aprilis numeraiilibus Romanis in annc
ctim praeccilcnti vespera diei vm Kalendas, ut infra juliano bissextili aeraeChristi communis 28.
osrendain), deserunl jam characlerem illius consu- Osleiidendiim erit, secundo loco, duos Geminos
latus, assertuiri a Tertulliano , Laclanlio, Lucio consules noti perlinere ad aniuini 29, ut coinmuniter
Caecilio,Aiignsiino, Sulpicio Severo, Victorio uliisque opinaiitur chronologi, sed ad aiuiurn 28, uli collocavit
Patribusel chronologis : insuper/"(Uriaiii sexiam, qux Victorius.
certus esl characler Dominicaecrucifixionis, in Evan- Utranique assertionem ejusque documenla contra-
gelio perscriplus, non reiinenl, si assignant dicm vin hain ex diffusiori deinonstralione, quam atluli in
Kalendas Aprilis auiii bisscxtilis 28(qn;e fuil feria v) Dissertatione indicata de epocha passionis Chrisli
coiifixioni Uuigcniti Dei iu cruce. Sin vero hanc componepda cum anno vulgaris aerae 28, duobus
diflertint ad vm Kalendas Aprilis anni proximi 29, B 1 Geiuinisconsulibus.
ijuciiisignant iluoliusGeminis coiisulibtis,hos quidem Priorein illam assertionem ila demonslro in eadem
retinenl, et cliaracterem feriae vi, sed alitim chara- dissertaiione, seclione 5, niini. 4.
clerem perinde certum in Evangelio, Paschatis Raliones liinae decimae quartoe Paschalis anno 28
scilicet Judacortim, non modo arcent a die 25 Martii, aeroecommunis ita sunt apertae, ut qui tabulas ea de
sed a lolo mense excludiint. Oslenduiil euim tabtiLe re concinnaruiit, lam veleres qnam recentes, de festo
inoluum luuisolarium, lolis uiidecim diebusante vin Pascbatis, lum Judaici luin Cbristiani, co anno
Kalendas Aprilis lunam qiiartamdecimamproecessisse inter se non dissenlianl. Victorii Canon Paschalis,
Marlio Juliano anni 29, nec propterca fuisse Pascba- inde exorsus Periodura, altribiiit diei Dominicae^S
Jem ; cuni ea luna aequinoctium anlece.leret diebus Martii aetatem lunie deeimocsexlse, et conscqueiiler
plus quam decem. Quare decima quarta Pascbalis Junam qtiarlam decimain alligat feriaevi Martii 2o,
quaeri dcbcl anno29, circa Idus Aprilis. Reiinere qua Dominus in crucem aclus passionem niorle co:n-
igilur neqiieunl diem vm Kalendas snbiis consulibus, plebat, inchoalam vespere pisecedeiili, et niysterid
quos collocant in Faslis ad annum 29 seroe vulgaris. incruenli sacrifieii a sc dedicatam : quse vespera
Quare impossibile oinnino redditur quatitor illos cha- licet, Rouianorum inore, numeranlium dies a niedia
racteres coniponere cuin Geminorum consulalu ita nocte in mediam (uli tesiantiir Macrobius Saturn.
dilalo. cap. 3, et Aulus Gellius Nocl. Alticaruin lib. m,
Retraciis vero iisdcmGeminis consulibus in aniinm cap. 2, el ante hos Pliuius lib. n, cap. 77), perline-
praecedentem, eurnqiie bissextilem, vulgaris aeroe, ret ad diem 25, attamcn Hebracorum legibus refere-
Chrisli 28, ciim Victorio, res omucs nitide ac sxqtia- balur ad inilium diei siibsequenlis, ita prsecipienle
bililer procedunt,el singulis ex qiialuor cbaraclerilius Doiuino Levilici XXIII,32 : A vespera usque in vespe-
sua fides constal. Cum enim feria v anno 28 incidat ram celebrabitis SabBata vestra. E recenlioribus vero
in diem 25 Martii, seu viu Kalendas Aprilis ; i.t P. Franciscus Bor.lonus, generalis terlii ordinis
cum decima quarta luna mensis Nisan eo anno refe- S. Francisci in Tabulis »Paschalibus ab anno incar-
ralur exacte ad diem 2G Martii sive vn Kalendas nalionis Dominicae ordiualis ad anuos bis millc
Aprilis feria vi (ut mox oslendam) jurc dies ccenoe consequentes juxta annurn Juliaiiiim anle corrcclio-
Dominicoeel passionis in borlo incboalae incidil in iiein Gregorii , et jiixla Gregorianum post biijiis
feriam v, sub vcspera diei 25 Marlii, scii vin Kalcn- ponlificis craendaiioiicm, iisdeui plane numeris eflert
das Aprilis, uii prsefert Canon Paschalis S. Hippo- epaclam xvi ct 1'ascba Cliristisinum die Dominica
lyti, enuinerans quartam deciniam liinani Pascbatum U 28 Martii, anno vulgaris scrseChrisli 28
praecedenlium aelalein suam, aiinum sciliccl aeroc Escdemcerte raliones apprime respondent moli-
Christi 222, quo scribebat: et jure dics coiisuiiimatae bus luininarium, u! calculi oslendent, subducti ex
passionis in cruce' refertur ad feriam vi proxiine tabulis aslronomicis, ad caput anni Judaici ila red-
consequentem, quae anno 28 fuit 26 Marlii Juliani, denlibus neomeniain Tbisri seu primi mensis anni
sive VII K.ilendas Aprilis , uti Victorius docel et civilisJuilaeorumper aniium vulgaris aeroeCbrislianac
iiidicalae editiones Lactantii praeferunt. 27, a qua neomenia Thisri dies 177 proxime conse-
Demonslrandum mihi cst igitur primo, quaf.ain quens oslendit neomeniam Nisan (scx lunationibus
decimam diem lunoe mensis Nisan, seu Pasclialis ab illa dissitara, elqux capul est anni sacri, seu
Judaeorum mcnsis, incidisse anno 28 acraecomtnuiiis exordium mensisprimi, ila appcllati in sacris lilteris)
i:i diem 20 Martii, ad quam scilicct cum pertineret die 13 Martii Juliani, in annum bissexlilem 28 ejus-
vespera praecedens dici 25 (ex instilutoiegis Sabbata dem acroe Cbrislianae se diifundenlis. Consuiaraus
numerantis a vespera in vesperam) rite celebrata numeros Iunisolares, in Tabulis D. de la Hire, ah
ccena Feria v ad vesperam diei 25 Clirislus Dominus regia Scienliarum academia aliisque passim appro-
sacraineiiia corpori» el sanguinis stii jugc sacrificium balis, ita colligendos.
129 NOT.E 1N CATALOGUMROM. PONT. 130
RADIXEPOCH/ECOMMUNIS ANNOUUM r.HUISTfINEUNTISKALENDISJASUAim AD M.ERID.PARIS.
SOLISLONG TUDO APOGJEUM S0L1S LUN.P.
LONCITODO APOG2KU;i LITXJ2
AUIMT10ABIF.TIS. AB ARIETE. An0ARIETIS. AB AlllKTE.
S. G. M. S. P. G. M. S. S. G. M. S. S. G. M. S.
0 9 8 43 40 2 9 5 2 4 15 18 9 9 11 I 3S
Annixx compleli. . . . 0 0 9 20 20 50 4 13 54 0 3 3 50 51
Aniiivicompleti.. ... 11 29 35 11 (i 9 2 9 S8 50 8 4 S m
Aiigiisiiiscomplctus.. . . 7 29 30 44 4ll 10 21 51 50 27 4 21
Diesxvn completi. . . . lrj 43 22 3 7 13 K9 53 1 53- "39
Hor.fiVIII 1!) 43 4 23 32 2 H
Miautixxiv lior 0 59 13 10 8
5 23 2 59 2 9 32 24 5 18 49 26 9 18 1 46
2 9 52 21 !) 18 I 4(5
3 13 30 5S Anomaliasolis 8 0 17 40 Aiiomalialunae
l 52 42 1'rosiapb.subr. 4 21 2 Proslaph.arld.
. 5 23 2 59 5 18 49 2'j
Locus verus solis. 5 23 10 17 o 23 10 28 LocusvcrusItinae.
Vera itaque synodus bimiharium cositigil nnno A Juliani (im.ie apud Joannem dicuiitiir fcria vi non
27 aeroeCbristi vulgaris, die 18 Seplembris Juliani, iiitroisscpraetoriiira,ulmanducarent Paschu), licelaHi
lioris8 et niinulis24 posl meridien Parisiis, Romse, cuni Chrislo Domino agnuin tomcdisscnt Pascbalem
vero horis 9 5', post meridiem, el Hierosolymis ad vesperam fcrisc v, die 23 Roinana. Causa iilrius-
hora post meridiem 10 40', cum Hierosolyma sit que senteniiae obscura esse non potest ex diipiiei
orientalior quam Lutetia Parisiorum gradibus lon- putalione el commcnsu vel solius diei Pascbalis,
gitudinis 54 40', siveboris 2 et iiiiniitis liorariis 16. vel diei simul et horarum, in quas incideranl ju»t-a
Ab ea synodo auspicari dcbiierunt Judoeinieiiscm lnotns veros neomenioeTbisri et Nisan. Tbisri neo-
Tbisrict suum Roschenschana,seu Capttt ai>nicivilis nienia die 18 Seplembris commissa horis 10 40, po&t
Lunaris. quo ulebaniiir, exemplo Syromaccdonum, meridiem ferebal post 177 dies noviliinium.Nisam
ah aiiliimno parilcr exordienliuni. Cum itaque novi- die 15 Martii bissextilis Jiiliani el civilis, si dieriitii
liiniumThisri, juxta moliis veros lunisolares, parielur tanlummodo solidorum ( quod in c.ivili pulatione fit)
cum dic 18 Septeiiihris Juliani auni 27 terai Cbrisli aiinoriim et mensitim ratio habeaiiir. At si bora-
vulgaris, necesse est ut in diem 177, niimeratiiin rum eliam qualiioret miiiuloruni 24 additamciUiHii
posl 18 Sepleiiibris, incidat mensis Paschalis novi- curemus, quod praeter solidosdies 177 rcqiiiruiit lu-
liiiiinm anno 28. Sex enim lunaiioncs, quae nume- B naliones mediaesex, a Thisri ad Nisan ; tunc additis
randsesiinl a Thisri ad Nisan , lot dies reqiiirunt. hisce lior. -4et niin. 24, epochaeliorarisc liinationi.s
Addeenimdics 12 superstites mensis Sepleinbris Thisri hor. 10 el min. 40 post meridiem dici 18
posl diem novilunii 18 ad finem Mensis ; deindc Sept. flunl hor. 13. el miii.4 post meridicm dici 25
Cclobris Juliani dies 31, Novembris 50, Decembris Martii inilium quarlae decimse Pas^halis, ad.coque
51, tolidemJanuarii ; Februarii bissexlilis dics 29, exlendilur ullra lcrmimim mediac noctis clsiiidcnh's
et 13 Marlii: erit summa dierum 177, qitoe cornplet more Romano diem 26 et apcrientem diein 27 Mar-
sex liinaliones civiles, aliornis cavas et plenas. lii. Aperlum itaque sit cur Juilscoriini alii poluerint
Demonstralnm est igitnr asssiimpltim primum , rite ex novilunio vcro mensis Thisri, et piitsilione
nempe inolus veros liiniinarium anno aerae Clirisli civili dierum laiilinrimoJo soIiJortun quarlam deci-'
27 ostendere noviliiniiiniTliisri die 18 Septembris mam paschalem referre ad diem 26 llarlii feriam vi,
Juliani Iiorisl0 40, posl meridiem Hierosolymis : et vespcram praecedentem diei 25 feriocvcum Cbri-
eoque iiomincdiem eavndeni 18 Sepleinbris fuisse slo Doininoac disciptilis ; alii vero cum Judscis prx--
csiput anui Judaici labente anno 27 aerae Cbrisli torium non inlroeuntibus feria vi 26 Marlii, ui
. coinmunis : quare diem 177 inde mimcratam (qiisje manducarent Pascha eadem vespera, quam refere-
incidil in diem 13 Marlii anni bissexliiis 28) essc ^ bant ad diera 27, altcndenles horas 3 post melis-.m
primain dicm lunac Nisan, seu mensis Paschalis. noctem, quae iiiitiuin qiinrtse dcciniac ila comparatse
Ad.ledies losolidos huicdici 13 Marlii, ut asscqnaris diiTerebantad diem 27 niore Komatio definiiam, eo
iuiliiiin quartae decimaelunaris, scu diem legilimam quem dicimus anno bissextili, communis oeraeChrj-
Paschaiis Judacorum. lslius lerminus ostendit diem sti xxvni, tluobus Geminisconsulibus.
26 Marlii, qua Christus Dominus, Agntis Dei qui Secundmn hoc asserlum deconstilaluFuIii Goinini
lollit peccatum inuiidi, feria vi in cruce pro nobis et Rubellii Gemini pariando cum anno oerseCbristia-
immolabatur, ex Victorii senlenliaet noslia, die vn nae 28, est alterum ex dernonslrandis quod propo-
Kal. Aprilis ; cum vespera praecedenti (ex ritii legis sucrain, secutus cliroiiologiam Victorii, eosdem st-
Mosaicaead lianc ipsam diem referenda, sed Romano mililer ascribentis aiino bissextili 28, quos reliqui
more ad vni Kal. Aprilis , seu 2o Marlii) Pascba cbronologi dilTeruntad anntun proxiiniiina bissexlili
ipse cum discipulis celebrassel, etpassioncin inclioas- aeroeClirisli cominiiiiis29. Ita vero a me demossslra-
set, cujus sacramcnta inslituerat. lum fuisse jmlico in disscrtatione indicata.
Colligaseliam licet ex calculis indicalis cur ali- Conslat duos Sexlos consules , Sexlum Pom-
qni dixerinl Hebraeorumnonuullos distulisse eodcm peium et Sextum Apuleium (quo an;io bistorici
auno imniolalioneni Agni ad vespcram diei 26 'D omnes consigtiant morlem Augusli, Vclleittsscilicet,
131 AD ANASTASlICMPROLEGOIIENA EDIT. ROM.-VATIC. 135
Tacitus, Siielonius, Dio caeterique ) dislare spatio A indicalo Orcadum insularum spectari debuissc.
annorum quindecim a duobtts Geminis consultbus, Quis ilaque negare possit characlerem hunc coe-
Fufio Gemino el Rubellio Gemino. Series enim non lestiiini moiuum, Dionis in Historia diserle raemo-
inlerrupia islorum quindecim annorum tegilur in ralum, indicare evidenter consulalum ulriusqtie
Faslorum Colleclionibus, quae restillal etiam cx hi- Sexti esse pariandum cum anno vulgaris aerae tertio
sloricis aelatis Augiisti. Nam Vellsius, qui Marco Vi decimo? duosqite Geminos esse componendos cum
nicio consuli, post duos geminos annuin proximum anno bissextili ejusdem aerae28, uli Victorius con-
apericnli, suum opus nuncupal, cuirt Iibr. n, cnp. stiluil ?
123, Pompeio Apuleioqueeonsulibus Augusti niortem Quaeres num duobus Geminis consulibus per an-
retulisset, cl iniliiim imperii Tiberii, c;ip. 126, ejus- nnrii relraclis, series quoque consulum proeceden-
dem Iibri sedecim annos diserlc imle numcrat ad tium usque ad Cocsariana tempora sit tanlumdem in-
coiisulem Viiiicinm. Quindccim proplerea slatuit a simul retralienda ? Id vero ipsiim asserimus. Quin
duobus Scxtis ad duos Geminos, quos Vinicius con- etiam novum argiiinenliim ac demonslralionem pro-
linenter eonsequitur. Quare si duo Sexti consules (iccimus ejusmodi retrocessionis necessario ndbiben-
per.tinenl ad aniiiim aerae Chrisli vulgaris decimum daein disponendis consulalibiis C. Julii Cxsaris :
quartum, dtto Gemini sunt necessario componendi B cujus comes individiius expeditionis Hispanicae Au-
cum anno ejusdcm oerae29, uti omnes lere chrono- lus Hirlius, idemquc bistoricus diligenlissimus, per
logi pariant. Sin duo Sexti sinl evidenter retrabendi dies singulos pnumerans obsidiones oppiJorum et
cum morle Augusti ad annum oeraecommunis, Chri- militaria gesta sui imperatoris, niinislrat iu castris
tti XIII, conscqiiitur et duos Geminos perlinere ad apud Hispalim inolis die III Nonas Manii, bora cir-
annum bissexlilem 28, uti Victorius coiistituit. Esse cilcr sexla nocturna quando luna conspecta fuil, in-
autem ita rcirahendos duos Sextos constiles et Au- dicium miinifesluin anni, quem vocaut confusionis,
gusli morlem ad annum 15 aerae Christianae , ex pariandi cum bac expeditione llispaniensi : et alli-
charactere tcmpoiis in Dionis Ilisloria rclalo ftt evi- gauili aniium Cacsariseniorliialem ciim Julianoecor-
dens. reclionis primo anle aerain Christi 45 ; undc conse-
Dio libro LVI inter prodigia quae el praejudicala quitur el duos Sexios obtinere leriium decimum, et
vulgi opinione ac superstilione mortcm Augusli por- duos Geminosduodetricesimum ocraevulgaris. Fusius
lcndere credebanliir, Sexto Apuleio et Sexto Pom- b;cc disputata el ab omni dilTicultatc expcdita leges
peio consulibiis, enumcral lotalein cclipsim solis : in disserlatione nostra memoiata, in qua boriim coe-
Anno insequenli, ait, Sexlo Apuleio, Sexto Pompeio leslium moluum alque cclipsium calculos accurale,
consulibus, in Cumpaniamprofectus Augustus, exhibi- C ut spero, subductos ostendam.
to Neupoli speclaculo, Nolm morii concessit.Prodigia Conslant igiturin chronologia Viclorii ac nostra,
qum id ei prmdicerenl neque minimn, neque obscura consignante feria v, die 25 Marfii Juliani, anno oerae
evenerunl. SOLTOTUS DEFECEBAT. *OTEya/j «AIO;n«{ vulgaris2S eoque bissextili, duobus Geminis cnnsu-
ilsAure, etc. Torquel ingenia chroiiologorum pariler libus ccenara Dorainicam el passionis exordium, die-
el asirononioriim eclipseos istius indagatio per an- que proxirao 26 Marlii, feria vi, criicifixionem ac
num quartum decimum acrse Chrislianae : quo cerle mortem Domini, quatuor illi characteres ainice com-
nulla ejusmodi cclipsis juxta quascuiiqiie labulas posili : quos in dilato Geminorum collegio ad annura
coelestium moluum speclari poluit. At si banc in- 29 fruslra requirebant chronologi, duos scilicel in
quirant juxla easdem tabulas anno vulgaris aerae sancfis Evangeliis divfiia flde firmalos Paschalis ac
tenio decimo, colleclis numeris cognoscent eviden- Passionis, ccenaeel feriartim v el vi cum ejus inilio
teV, die 28 Aprilis defectum solis in pluribus Euro- ac lermino componendarum ; duos vero a Patribus
p;e provinciis spectabilem conligisse, dum vergeret aelati apostolicaeproximis, et a chronologis peritio-.
ad occasiirn. Totalem disci obscuraiionem sole oc- ribus cum Viclorio memoralos, diei scilicet 25 Mar-
cidcnte visam parvis insulis ab occasu adjacentibus tii cum ccena Dominica, et exordio passionis, ct diei
Brilanniae circa borealem Scoloruin traclum, dis- 26 ejusdem mensis cum aflixione Redeinptoris uoslri
cenl ex suppulaiione ac diagrammate in disserta- in cruce, et consummata passione componendae.
.tione nostra relato : simiiem alteri eclipsi speclandae His vero animadversionibus Catalogi nostri chro-
die 22 Maii, anno 1724, sole pariler occidente, spe- nologiam ab epocba passionis similiter consignata
clatoribus posilis in lillore occiduo Elruriae, circa illuslrari et comprobari confidimus.
Liburntim. Ex iisdein Tabulis Cassinianis, Hirianis, Esscnt quoque notoeadbibendae ad aliquot ponli-
Bononiensibus et Britannicis ulraquc eclipsis lotalis ficum ibi recensiiorum, el ad omissorum aeram sla-
perinde colligitur : quaeparlialis, ut necesse esl eve- biliendam. Verum suis locis aplius collocabuntur
nire, fuerit terrarum tractibus in vicinia posilis Bri- vel disponentur in disserlalione de Calalogis anti-
tanniac, inferioris Germaniae, Galliaeac Lusilaniae; quis pontificum Romanorum, quam paulo infra altc-
sed phases parlialis observalac his in regionibus, lo- xam, post illatn quaea proesule Sclielestratio peteu-
lalem demonsirant in proximo climate acmcridiano da est.
153 CATALOG.ALTLR ROM. PONTfc 134

CATALOGUS ALTER ROMANORUM POJNTIFICUM


Hx antiqtto octingentorum sexaginla quinque annorum codice ms. bibliothecw Palatino-Vati-
cana sub hoc tiiulo a Scheleslralio num. 22, p. 611, relatus:

EPISCOPORUM ROMANJE URBIS NOMINA.

1. BeatusPelrus apostolus, et princeps aposlolo- A 15. Sother, nalione Campanus, ex palre Concor-
rum, Antiocbeniis, filius Joannis, provinciaeGalilaese, dio de civitate Fundis, sedil annis 9, in. 6, d. 12.
vico Belhsaida, fraler Andrese, piimnin sedit catbe- Hic consiiliiiliilnulla monaca pallam sacratam lange-
dram episcopalus in Anliochia an. 6, el in Romam ret, nec iiicensuin poneret in saiiclam ecclesiam. Hic
ingressus sub Nerone Caesare, ibique sediiannis 25, ordinavit episcopos 11, presbyleros 8, diaconos 9.
menses 2, dies 4. Hic scripsit duas Epislolas, quae 14. Eleuiber, natione Graecus,ex patre Abundio,
Canonicaeiioniiiianlur, et Evangeliuiii Marci, ct or- de oppidoNicopoli, sedit annos 15, m. 3, d. 2. Hic
dinavit episcopos tres, Liniini, et Cletiim, et Cle- constituit ut niilla esca a Christianis repudiareliir,
nieiitem, et prcsbytcros 10, eldiaconos 8. quoe rationabilis hiimanaque esset. Hic ordinavit
2. Linus, nalione llalus, regionis Tuscise, palre episcopos 15, presbyleros 12, diaconos 8.
Herculano, sedil annis 11, m. 3, d. 11. Hic ordina- 15. Viclor, natione Afer, ri patre Felice, sedit an-
vil episcopos 15, presbyteros 18. nos 10, menses 2, dies 10. Hic consliinit ut Puscha
3. Clelus, natione Ronianus de regione Vico Pa- die Dominico celebrarelur, sicul et Pius. Hic ordi-
trilii, palre .dEiniliano,seilit annis 12, m. 1, d. 11. navit episcopos 12, presbyteros 4, diaconos 7.
Ilic ex beati Petri praecepto25 presbyleros ordinavit 16. Zephiriruis, naiione Rorr.anus, ex patre Ab-
in Roma. Alia manu : Sub Vespasiano et Tilo iaipe- undio, sedil annos 8, nienses 7, dies 10. Hic ordina-
ratore. vil episcoposlS, preslyieros k, diacouos 7.
4. Ciemens, natione Romanus, de regione Coelio 17. Calistus, natione Roir.anus, ex patre Domilio
monie, cx palre Fanslino, sedil annis 9, m.2,d.l0. ex regione Rsivcnnaliuni, sedil annos 6, menses 2,
Hic ordinavit cpiscopos 15, presbyleros 10, diaco- g dies 10. Hic nrdinavit episcopos 8, presbyteros 16,
nos 2. Alia manu : Sub Domiliaiio, et Nerva, et diaconos 5. Et aliamanu : SubMarco Aurelio impe-
Trajano imperalore. ralore.
5. Anacletus, naiioiieGroeciisde Albenis, ex patre 18. Urbanus, natione Romaiius, ex patre Poniiano,
Anliocbo, sedil annis 9, m. 2, d. 10. Hic ordinavit sedif annos 4, menses 10, dies 11. Ilic ordinavii epi-
episcopos 6, presbyleros 5, diaconos 5. Alia manu : scopos 8, presbyleros 6, diaeonos 5. Et atia manu :
Sub Trsijano imperalore. -r- Sub Aurelio Alexandro imperat.
6. Evaristus, nalione Grae us, ex palre Judoco 19. Antbeius, natione Grsectis, ex palre Romulo,
nomine Juda, decivitate Betbleliem, sedit annis 9, sedil annos 12, mens. 1, d. 12. Ilicgesta martyrum
m. 10, d. 2. Hic ordinavit episcopos 5, presbyteros diligenter exquisivil; bic ordiuavit episcopuni 1. Et
6, diaconos 2. Alia manu: Sub Trajano impera- alia mann : Sub MaximoImperalore.
tore. 20. Pontianiis, natione Romanus, ex patreCalpur-
7. Alexander, nalione Ronianus, ex patre Alexan- nio, sedit annos 9, nienses 5, dies 2. Ilic ordinavit
dro de regione Caput Tauri, seJil annis 10, ni. 6, episcopos 6, diacouos5. Et alia manu : Sub Maximo
d. 2. Hic consliluil aqiiam sparsionis cum sale be- iuipcr.
nedici. Hic ordinavil episcopos 5, presbyleros 6, dia- 21. Fabianus, nalione Romanus, ex patre Fa-
conos 2. Alia mtinu : Sult Trsijano iinperatore, el sub bio , sedii siiiuos 14, menses 11, dies 11. Hic ordi-
iElio Hsidriano imperaiore. navit II, presbyieros 21, diaconos 7.
8. Xystus, uatione Roniaiius, et patre Pastore dc Et alia episcopos
manu : Sub Gordiano, el Pbilippo, et Decio
regione Vialata, sedit annis 10, m. 2, d. 1. Ilic con-
stiluil ut minisleria sacrala non tangerentiir nisi a p^ imporalore.
22. Cornelius , natione Romanus , ex palre Ca-
iuiiiislris. Hicordinavit episcopos 4, presbyieros 9, stino, sedil amios 2, mens. 2, dies 2. Ilic levavit
diaconos4. Alia manu : Sub risidiiano iinpjiatore. corpora aposloloruni Pelri et Pauli de catacuinbis.
9. Tclispborus, natione Groecus, ex anachorila, Hic ordinavit episcopos 7, presbyieros 4, diac. 4.
sedit annis2l, m. 3. Hicconsliiiiil ul seplein bebdo- Et alia maitu : Sub Uecio imper. el Gallo, et Volu-
tnadas aute Pascba jejiinium celebrareiur, et in siano imper.
Naiale Dominiin nocte, ut missae celebrarenlur, et 23. Lucius, natione Romanus, cx patre Porlirio,
Glona in ercetsis Deocancrelur. Ilic ordinavit pre- seditannos 3, menscs3, dies3. Ilic praecepit nt dno
sbyleros 12, diaconos 8. Alia tnanu : Sub Anlonino presbyieri el Ires diaconi episcopum iu omni loco
Pio imperatore. iion desererent. Hic ordinavit episcopos-7, presbyie-
10. Ygiims, natione Graecus ex philosopho de rns 4, diaconos 4. El atia manu : Sub Valeriano et
Athenis, t-ujusgeiiealogiamnon inveni.sedil annis 4, Gallieno iuiper.
ni. 3, d. 4. Hic cleruiu composuit, etdistrihuit gra- 24. Slepbanus, nalione Romanus, ex palre
dus ecclesiasticos. Ilic ordinavit episcopos 6, pre- Jobio, sedil annos 7, menses 5, dies 2. Hic cori-
sbyleros 15, diaconos 5. Atia munu : Sub Antoiiino slituit sacerdotes, el levitas, ul vesles sacratas iu
Pio imperatore. usu quotidiano non uti, nisi in ecclesia lanliim. Hic
11. Pius, naiione Italus, ex patre Riifino, frater ordiiiavit episcopos 5, presliyteios 6, diaconos 5.
Pastoris, de civitate Aquilse, sedit annis 18,m. 4, Et alia manu : Sub Valeriano et Gallieno impera-
d. 3. llic nngelo inoiieiiie praecepitPascba die Domi- tore.
nico celebrari. Hic ordinavit episcopos 12, presbyte- D 25. Xistus, natione Graecus, ex philosopho, sedit
ros 19, diacouos 21. Alia manu : Sub Anionino Pio aiiniim l.menseslO, dies 23. Hic ordinavit cpisco-
imperalore. psis5, presbyleros 4, diaconos 7. Et alia munu : Sub
12. Anicetus, natione Syrus, ex palre Joanne de Valeriano ct Gallieno imper.
vico Umisa, sedit annis 10, in. 4, d. 5. Hic consti- 20. Dionysius ex monacbo, cujus gencralionem
luil ul clericus coniam non nutriret. Hic orrjinavil non potuiiiius rcperire, sedit aiinos 6, mcnses 2,
episcopos 9, presbyteros 17, diaconos 4. dies 4. Hic presbyicris ccclesias dedit, et parochias,
135 -iJF ANOTjtsftCM PROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 136
et diocceses consiituit. Hic ordinavtt cpiscopos 8, A . 42. Iiinocenlius, nalione Albanense, ex palre In-
presbyleros 12, diaconos 6. Et alia mann : Sub Va- nocenlio, sedit annos 15, mcnses 2, dies2I. Hx
feriann et Gallieiio imper. constituit ut qni nalus fuerit de Clristiana, denuo
27. Felix, natione Romamis, ex palre Conslan- nasci per baptismiui). Hic constitiiit sabliaio jeje-
tio, sedit annos 4, nicnses 5, dies 25. Hic cor.sli- nare, quia Dominus sabbalo in sepulero jacuil, ct
luil supra memorias martynim missas celebrsiri. discipiili sabbatojaciieriint. Hic ordinavit episcopos
Hic ordinavit episcopos 5, presliyleros 8, diaco- 54, presbyleros 50, diac. 11.
nos 5. Et alia manu : Sub Claudio et Aurcliano iin- 45. Zosimus, natione Grsccns,ex paire Ebramio,
peralore. scdit aiimim I, iiicnscs 3, dies 11. Hic nnilla consli-
28. Eulitanus, nalione Tuscus, cx patre Marino luit in Ecclesia. Hic ordinavit episcopos 8, presbyle-
de Civitale Lunis, scdil ann. I, m. 1, d. 1. Hic ros 10, diaconos 5.
conslituit ul fniges super nliare , lavsc et uvae 44. Bonifacius, nalione.Romamis, ex palre Jocun-
benedici. Ilic ordinavit episcopos 9, presbyteros 14. dio presliytero, sedit annos 3, menses 8, d. 7. Hic
diacouos 5. Et alia nvtnu : Sub Aureliaiio impera- constituil ut nulla mulier, aul monacha pallam sa-
lorc. cralam lavaret, aut inccnsiim in ecclesisi poneret,
29. Cains , nalione Daimata , ex gencre Dio- nisi minisler. Hic ordinavit episc. 36, presbytcros
cleliaiii, ex palreGagio, sedil annos II, menses 4, 13, diac. 3.
dics 12. Hic ordines ecclcsiaslicos disposuil. Hic 45. Ccelcslimis, nalione Romsinus, cx patre Pri-
ordinavit episcopos 5, presliyteros 26, diaco- sco, sedit anuos 8, inensesJO, dies 17. Hic consti-
nos 8. p liiit nt niitipliona anle sacriliciiun cancretur, quod
50. Marcelliims, natione Romanus, rx palre Pro- ante non fiebat, nisi tanlum Epislola beati Pauli
jcelo, scdit annos 9, inenses 4, dies 6. Ilic ordinavit recilabatur et sanctum Evangcliiiin. Hic ordinavit
cpiscopos 5, presbyteros i. diac. 2. episcopos46, presbytcros 52, diaconos 12.
31. Marcelius, nalione Roiiianus, expalreBene- 46. Xistus, iiatione Romaiius, ex patre Xisto,
diclo dc regione Vialata, sedii annos 5, mens. 7, sedit annos 8, menses 19. Hic inc.riiniiiavit post
tlies 21. Hic constiluil titulos in urbe. Roma propter aiiniim, et mensilnis ocio a quodani Basso, et cum
bnplisir.um el poenitenliam. Hic ordiiiavit presbyte- quinqiiaginla seplemepiscopis purgavit sc, ct Bnssus
ros 12, diacouos 2. est (lamiiaiiis. Hic ordinavit episcopos 52, presbyie-
52. Eusebius, nalione Groecus, ex medico, sedit ros 28, diaconos 12.
annos 2, m. 1, d. 3. Hujus lemporibus invenia est 47. Leo, natus Tusci!Sjjex_patreQuinliano, scdH
crux Douiininoslri Jesu Christi, et Judas baptizalus ann. 21, nien. 1, dies 15. Hiccougregavit episcopos
est. Hic ordinavit cpiscopos 14, presbyteros 14, dia- mille diicenlos, qui cxposuerunt fidem caihol.cain,
conos 3. dtias naitiras uno in Chrislo Demn ct hominein.
35. Malhiadis, natione Afer, sedil annos 4. Hic Hic ordinavil episcopos 185, presbyteros 81 ,
consliluitutnulla ralione dic Dominico, aut qiiinla diac. 51.
feria ji-jiiniis quis de fidelibusagerel. Ilic ordinavit 48. llilarius, nalione Sardus, ex patre Crispino,
cpiscopos 12, presbyleros 7, diac. 5. , sedit atrnos 6, inenses 3, dies 10. llic spargit epi-
34. Sylvester, naiioue Romamis, cx pairc Riiliuo, stolas de flde calliolidsrper orbem Orienialeni, et
sedit annos 25, niens. 10, d. 11. Ilic congiegavit P confirmavit trcs synoiios, Nieaeeni, Ephesini, et
cpiscopos trecenios oclodecim elcxposu; runt lidem Chalcedonensem. Hic ordinavit cpiscopos 25, dia-
cailiolicaii), et cbrisma ab episcopo t-onlici,et bapti- conos 5.
zaliini coiifirmari. Hic Dalmatitas prtrcepil indui. 49. Simplicianus, nalione Tihnrliniis, ex palre
llic sacriliciiim loluni in lineiim paiiiium involvi. Castino, sedil annos 15, nien. 1, dies 8. llic consti-
llic ordinavit episcopos 05, prcsbyt. 42, diaco- luil ut iid sancliiiii Petriim et saiiciiiiu Paiilum, san-
nos 26. - cliiiiique Laiircntiiim presbyleri ii>anercnt propter
55. Marcus, nalione Romanus, ex patre Prisco, poenilentcs, et baplisiniim. Itic ordinavit cpiscopos
sedit anrros2, nienses 8, dies21. Hic consliluit ut 57, presbyteros 58, diaconos 11.
cpiscopus civilalis, qui hosliain consecrat, pallium 50. Felix, nalione Roinaniis, cx patre Felicepre-
iilerclur. H.'cordinavil episcopos27, prcsbyleros 25, sbytero de titnlo Fasciola, seilil annos 8, m. 11,
diac. 6. d. 19. Hic ordinavit episcopos 31, presbyteros 18,
56. Jiilius, natione Romanus, ex palre Ruslico, diac. 5.
scditannos 15, meiis. 2, d. 6. Hicconstiiuit ut nullus 51. Gelasius, nalionc Afer, cx pafre Vsilerio,
clcricus caiissimin pulilico ageret, nisi in ecclesia. sedil annos 4, menses 8, dics 19. Hic lil.crn-
Hic ordinavil episcopos 9, presbytcros 27, dia- vit a periculo famis civilalein Romoe. Hic fecit
conos 4. traclalos et byninos sicut beatiis Ainbrosius. llic
57. Libcrius , nalione Romanus, ex palre ordinavit episcopos 67, presby.eros 52, dia-
Aiiguslino, scdil annos 6, menses 5, dies 4. Hic conos 2.
ordinavit cpiscopos 19, presbyleros 18, dia- 52. Anastasius, nalionc Romanus, ex palre Pelro
couos 5. C de regione quinla Capul Tatiri, sedit ann. 1, inens.
38. Feiix, nationc Romauus, ex palre Anastasio, II, dies 24. Hic ordinavil episcopos 16, prcsby-
sedii aiin. 1, m. 3, d.2. Hicordinavit episcopos 19, leros 15.
prcsbytcros 21, diac. 5. 53. Symmachiis, natione Sardus, ex patre Fo.-lu-
59. Dainasiis, naiione Spanus, ex patrc Anlonio, nalo, sedit annos 11, iiienses 7, dios 27. Ilic et Lau-
sedii a; nos 18, m. 3, d. 11. Hic acciisatus in- rentius subinientione imo die ordinali sunt, Symma-
vidiose de adulterio purgaliis est a qiiadraginla cbus in Lateranis, Laiiienlitis iu ecclesia B. Marioe;
qiialuor episcopis. llic conslituit ut psalmi die et Symmaclms conlirmatus est in sede secundum
nocluqiie in ecclesia cancrenlur. Hic ordinavit epi- judicium Theodorici regis, et Symmachus poslea in-
scopos 62, presbyleros 31, diaconos II. criiiiinalus ctiin ccniiiin qiiindeciin cpiscopis se pur-
40. Syritius, natione Ronianus, cx patre Tibiislio, gavit. Hic constituit ut oiiini die 50 Natalitiis
sedil aniios 15. Ilic oniinavil episcopos 52, presby- Sancioruin Gloria in excelsis Deo canerelur. Hie
terosal, diaconos 16. Hic praecepil poeniicntibusin ordinavit cpiscopos 117, presbyleros 92, diaco
ullimum viaticum non uegare- nos 16.
41. Anastasiiis, nalione Romanns, ex palre Ma- 54. Hirmisda, nalionc Campanus, ex palre Juslo
xTuio,sedit annos 3, dies 10. Hic cousiiluil ul qnando de civitate Frjsijione, scdil annos 9, dies 14. Hic
evaiigolitimrecitatur, sacerdoles non se eiigerent, consliliiit clerum, el psalmis erudivit. Hic ordinavil
sed curvi stareril. Hic ordinavit episcopos 11 , pre- eoiscopos55, presbyteros 21.
tiDyleros8, diaconos 5. 55. Joaiincs, nalioiic Ttisctis, ex oatre Con-
137 CATALOG. ALTER ROM. PONTIFICUM. «:>s
slantio, sedit annos 2, menses 8, dies 10. Hic A j Petri. Hic ordinavil episcopos 88, presoyteros 13,
in cnstodia afOiclus moriens: Iiic ordinavil episco- diaconos 11.
pos 15. 72. Severinus, nalioiie Rouinuus, cx patre Ahieno,
56. Felix, nalione Sommum, ex patre Castorio, sedit menses 2, d. 4. Hicordinavit episcopos4.
sedit annos 4, inenses 2, dies 13. Ipse ordinaliis est 75. Joannes, natione Daliualica, expatre Venan-
in quielem. Hic ordiuavit episcopos 19, presbyteros lio, sedit aiinum 1, meiis. 9, dies 18. Ilic per om-
55, diaconos4. nem Dsdmaticam et Ilistriam mtillas pecunias misit
57. Bonifacius, natione Ronianus , ex palre ad redemptioiiem caplivorum, qui praedicali eranl.
Sigiboldo , sedit annos 2 , dies 26. Ilic et Dio- Ilic ordinavil upiscopos 4.
seorus sub iritenlione ordinali sunt; sedi Dio- 74. Martinus, dcciviiatc Tudcrliiia provincioe, Tu-
scorns eodem tempore defunctus, Bonifacius sedcm sciae, seilil annos 6, nieiis. 1, dies 26. Hic congrega-
lcniiit. vit synoduni episcopos ceiitum quinqiic etcomlemna-
58. Mercurhis, qui el Jonnnes, nniione Roiiianiis, vil Cyrriim Alexiindrinuin, et Sergium, Pyrruin, et
ex palre Projecto, de Caelio monle, sedit annos 2, Paiilum patriarcliani Conslnutinopoiiianiiin, qni con-
meiiscs 4, dies 6. Hic ordinavil episcopos 10, prc- ira inifnaciilalam lideui novitates in nocte resumpse-
sbyleros 15. runt, et sextam synodum conscribens conlirmavit
59. Agapilus, natione Romanus, ex patre Gordiano episcopum 1. Hic ordinavil episcopos 28, prcsbyie-
presbytero, sedil inenses II, dies 19. Hic ordinavit "ros 11.
episcopos II, diae. 4. 73. Tbeodorus, naiione Graccus, ex patreTheodoro
60. Silverius, natione Campanus, expalrellormi- n! episcopo de civitale llierusaiein, sedil, aniios 6, mcn-
sda episcopus Romae, sedit ann. 1, menses 5, d. 11. ses 5, dies 18. Ilic ordinavit episcopos 40, prosiyte-
Hic ordinavil epi-scopos81, presbyteros 46, diaco- ros 21, dlaconosi.
nos 16. 76. Eiigeniiis, natione Roinaiiiis, ex patre Rufiano,
61. Pelagius, natione Roinaiius, ex palrc Joanne sedit annos 2, mens. 9, dies 24. Ilic ordinavit episeo
Vicariano, sedit annos 11, nienses 10, ilies 18. IIic pos77.21.
est ordinalus a duobus episcopis et uno prcsbylero. Vilsili.miis,nalione Signensis provincue Cam-
Hic ordinavit episcopos 49, presbyteros 26, tlia- panioe, ex paire Anastasio, sedil iinuos 14, mensesG.
conos 9. Hic regulam ecclesiaslicam alqiie vigorcm, ut mos
62. Joaunes, nalionc Rom.miis, ex patre Ansisiisio, crat, omnino conservavit. Hic ordiuavit ejiiscopca
sedit annos 12, menses 11, dies 26. Hic amavii et 27. presliyleros 22, diacon. 1.
restauravit cyiniteria sancloruni iiiariyruui, et con- 78. Adeodatus, nalione Roiuiiiius, ex inonachis de
stiluil per singulas Domiiiicas oblationes et lumina- palre Cobiano, sedil annos 4, iiienses 2, dies 5. Hic
ria ibidem agere. Hic ordinavit episcoposOl, presby- ordinavit episcopos 47, presbyferos 14, dinconos 2.
leros 26, diaconos 13. 79. Donus, n:\tioitc Romanus, ex patrc Msiiiricino,
63. Benedicliis , natione Roinaiius , de palre sedil ann.mn 1, inenses 5, dios If). Ilic ordinavil cpi-
Bonifacio , sedit aunos 4 , mensem 1 , dies 28. scopos 0, presliyteros 10, diaconos S.
Hic ordinavit episcopos 21, presbyteros 15, dia- fJO.Agatho, nafione Sictila, sedit annos 2, mensos
conos 3. 6, dies 4. I.ic ordinavit episcopos 18, prcsbvleros 9,
64. Pelagius, natione Roniamis, de palre Ungildo, r( diaconos 5.
sedil annos 10, nienses 2, dies 10. Eodein teiuporn 81. Leo Juuior, natione Siciiln, de patre Paulo, se-
lantaepluvioe fuerunt, ul oiiincs dkeiem qniu siqua; tlil iiienses 10, dies 17. Hic eoiisliliiiuin fecit, iilqui
diluvii siiperinundareiit, et lalis cladis, qualis a ordiiiatiis fueril arcliicpiscojtus ab arcbivo ecclesi;e
sseculo nulliis meminii fuissc. Hic ord.navil cpisco- niilla coiisueiiidiiie pro tisu pallii, aifl divcisi oflicii
pos 48, presbyteros 28, diaconos 8. ccclcsiaepcrsolvercdcheal. Ilicordiitavitepiseopos2l,
65. Gregorius, nalione Romanus, de patre Gor- presbyieros 9, diacouos 5.
82. Beiiediclus junior, nalionc Roinaiius, sedit
diano, sedil annos 15, nienses 6, dies 10. Hic expo- iiii-nses 10, dies 12. Ilic ordinavii cpiscopos 12.
suit Omelias40 et Moralia Job, et super Ezechielem, 83. Joannes, nalione Syrus, dc provincia Anlio-
Pasloralemque, et Dialogos, et multa alia fecit. Hic cliia, ex Cyriano, sedilanniiin 1, dies 9. Hic
augumeiilavil in Canone, diesque nostros, usque in ordinavit palre episcopos 15.
finein inissae,Anglosque convertit ad Domiiium no- 84. Sergitis, iiiilione Syrus, Antiocliite regionis or-
slrum. Hic fccit til missa super corpus beali Petri ex patre Tyberio in Parniotiio Sicilise. Hic sta-
caneretur. Hic ordinavilepiscooos62, presbyleros 59. lus, luit IIt leiiiporeDomini cor|)oris Agnus Dei a clero el
diac. 5. .. .
66. Sabiamis, nalione Tuscus decivitate Blera, de populo dcciinlarelur. IJic conslituii ut diebus annuii-
liationis Doinini, et sanctic iVIarise,et saucli Siineonis,
patre Bono, sedit aiiiiiiin I, menses 5, dies 8. tlic quod Ypapanti Gnece dicitur, Lcianise cxeanl. Hic
addidit luiniiiaria in ccclesia beali Pelri. Hic onlina- ordinavit
vit episcopos 26. cpiscopos97, presbyteros 18, disiconos4.
Sedit aniios 13, nienses 7, dies25.
67. Bonifaciiis , iialione Romanus , de palre v 85,'Joaiiues, iiatione Grsncus,sedit aniios 5, m. 2,
Joanne, sedil tnenses 8, dios 28- Hic ordinavit epi- dics 12. Ilic ordiuavii ejiiscopos 15, presbyteros 9,
scopos 21. diiicdnos 2.
68. Bonifacitis, nalione Marsoruni dc civitale 80. Joiinncs, natio:;e Grrecus, de patrn Platonc,
Yaleria, ex palre Joaune medjco, scdil annos 0, sedil annos 2, nienses 6, dies 17. Hic ordinavil cpi'-
menses 8, dies 13. Hic ordinavit episcopos 55, disi- scopos 19.
conos 8. 87. Sisinnus, nalione Syrus,de patre Joanne, se-
69. Deusdedit, nalioue Romanus, ex patre Ste- dit annos 7, dies 15. Hic ordinsivit episcopos 64,
pbano subdiacono, sedit annos 3, dies 35. Hic dile- 10, diaconos 2.
xit cleruin multura. Hic ordinavit eDiscopos 39, pre- presbyteros 88. Constiinliiius, nalione Syrus, de patre .loanuc,
sbyteros 19, diac. 5. sedil annos 7, tlies 15. Hic ordinavil episcooos 61,
70. Bonifacius, natione Campaims, de civitati! presbyteros 10, diacohos 2.
Neapolim, ex patre Joanne, sedit anuos 5. Hic 89. Gregorius, naiione Roinantis, cx palreMar-
constituit ut nullus traherelur de ecclesia. Hic cello, scdit anuos 5, menses 9, dies 11. Hic consli-
ordinavil episcopos 28 , presbyteros 25 , diaco- tuil ul in quadragesimalis quinta feria jejiiniuni at-
nos 4. missarum celebraiiones lierent, quod ante nou
71. Honofosius, nalione Campanus, ex palrc Pe- (jue agebatur. llic ordiuuvii cpiscopos 150, presbyteros
tronio consule, sedit annos 12, inenses II, dics 18. .25, diaconos 4.
llujus lemporibus levata esl trabes in ecclesia b'e'a',:." 90. Gregorius, nalione Syrus, ex patre Joaniie,
PATBOL. CXXVH.
139 AD ANMSTASIUMPROLEGOMEJSA EDIT. ROM.-VATIC. 140
sedifannosl0,menses8, dies25. Hic constituiiGrae- A 92. Stephanus, natione Romanus, ex patre Con-
ca Latinaque lingua eruditos psalmos omnes per or- stanlino, sedit annos 5, dies 24. Hic ordinavit epi-
dinem memoriter relinens, el in eorum sensibus scopos 15, presbyteros 2, diaconos2.
subtilissima excitatione limalus. Hic ordiriavit epi- 93. Paulus.
scopos 80, presbyteros 24, diaconos 4. 94. Adrianus.
91. Zacharias, natione Graecus,ex patre Policro- 95. Leo
no, sedit annos 10, tnenses 3, dies 14. Hic ordinavit 96. Stepbanus.
episcopos 85, presbyteros 30, diacanos 5. 97. Paschalis.

INCIPICNT

Nomina pontificum sanctse Romanae Ecclesi* per ordinem.


(Ex ms. codice Valicano 1353, qui descriptus
r est sub Pattlo II ex veluslo codice800 annorum eecksiat
ergameusis.)

DoinnusPelrus sedit annos 25, menses 2, dies 8. B Hormisda annos 9, dies 17.
Linus seditannos 15, menses 3, dies 11. Joannes annos 2, mens. 9, dies 16.
Cleius annos 12, mensem 1, dies 11. Foelix annos 4, mens. 2, dies 13.
Clemens annos 9, menses 2, dies 10. Bonifacius annos2, mens. 1, dies 27.
Aneclilus annos 12, mens. 10, dies 6. Joannes annos 2, mens. 4, dies 6.
Evarcslus annos 13, mens. 7, dies 2. Agapilus menses 3, dies 18
Alexander annos 10, mens. 7, dies2. Silverius menses 8.
Xyslus annos 10, mens. 7, dies 21. 22. Vigilius annos 17, mens. 6, dies26.
Telesphorus annos 11, mens. 5, dies Pelagius annos 4, mens. 10, dies 28.
"Vginusannos 4, mens. 3, dies 8. Joannes annos 12, mens. 11, dies 26.
Anicitus annos 9, mens. 3, dies 5. Benediclus annos4, mens. 1, dies 28.
Pius annos 11, mens. 3, dies 21. Pelagius annos 10, mens. 2, dies 10.
Soler annos 9, mens. 3, dies.... Gregorius annos 13, mens. 6, dies 10.
Eleuler annos 15, mens. 6. dies5. Fabianus annos i, mcns. 5, dies 9.
Victor annos 10 mens. 2, dies 10. Bonifaciusmens. 6, dies 23.
Zcpherinus annos 17, raens-. 2, dies 10. Deusdeditannos 3, dies 20.
Calislus annos 5, mens. 2, dies 10. Bonifacius annos 5, mens. 10, dies 11.
Urbanusannos8, mens. H, dies 12. Honoritisannos 12, mens. 11, dies 17
Antheros mensein 1, dies 15. Severus menses dies 4.
Contianns [ Pontianus ] annos 5, mens. 11. „ Joannes ann. 1,-mens. 8, dies 18.
Fabianus annos 13, mens. 1. dieslO. ** Marlinus annos 6, mens. 1, dies26.
Cornelius annos 3, dies 10. Eugenius annos 2, mens. 9, dies 24.
Lucius annos 3, niens 5, dies 3, Vilalianiis annos 13, menses dies 6.
Slephanus annos 4, mens, 2, dies II. Adeodatus annos 4, mens. 2, dies 5.
Xystus annos 2, mens. 11, dies6. Donusanno 1, mens. 5, dies 10.
Dionysius annos 2, raens. 3, dies 7. Agaibo annos 2, niens. 6, dies 4.
Fcelix annos 2, mens. 10. Leo mens. 10, dies 17.
Euticliianus annos 8, mens. 10, dies 4 Benedicttis menses 10, dies 12.
Cajus annos 10, mens. 4. dies 9. Joannes anno 1, dies 9
Marcellinus annos 8, mens, 2, dies 25 Conon menses 11.
Marcellus annos5, mens. 7. diesil. Sergius annos 12, mens. 8, dies 14.
Eusebius annos 2, mens. 1, dies25. Joannes annos 3, mens. 2, dies 15.
Melchiades annos 2, mens. 7, dies 8. Joannes annos2, mens. 7, dies 17.
Sylvester annos 23. Sisinhius dies 20.
Marcus annos 2, mens. 7, dies 20. Constantinus annos 7, dies 15.
Julius annos II, mens. 2, dies 6. Gregorius annos 15, mens. 7, dies 24
Liberius annos 10, mens. 7, dies 3. Zacharias annos 10, mens. 3, dies 14.
Fcelix ann. 1, naens.3, dies 2. Siephanus annos 5, mens. 5, dies 27.
Damasus annos 18, mens. 2, dies 10. Paulus annos 10, mens. 1.
Syriiius annos 15, mens. 11, dies 25. " Stephanus annos 3, mens. 5, dies 27.
Anaslasius annos 2, dies28. Adrianus annos 23, mens. 10, dies 17.
Innocentius annos 15, mens. 2, dies20. Leo aiinos 20, mens. 10, dies 16.
Zosimus anno 1, mens. 7, dies 25. Stephanus menses 7.
Uonifacius aunos 3, mens. 7, dies 13. Paschalis annos 7, dies 16.
Coeleslinus annos 8, mens. 2, dies 24. Eugenius annos 3, mens. 7, dies 23.
Xystus annos 8, dies 24. Valentiniis menseni 1, dies 10.
L$oannos21, mens. 1, dies28. Giegorius annos 15.
Hilarius annos 6, mens. 3, dies 18. Sergius annos 3.
Siraplicius annos 15, dies 28. Leo annos 8, mens. 3, dies 5.
FcsJix annos 8, mens. 11, dies28. , Benediclus annbs 2, mens. 6, dies 11.
Gelasius annos 3, mens. 8, dies 9. Nicolausaimos 9, mens. 6, dies 20.
Anastasius ann. l,mens. 11, dies 24. Adrianus.
Symmachus annos 15, raens. 7, dies 27. Joannes.
141 CATALOG. ALTER ROM. PONTIFICUH. U2

CATALOGUS PONTIFICUM

Et decrelorum ab ipsis editorum.


E\ scxcenlorura annorum codice 6381 Valicano, ante Anselmi Lucensis episcopi Decrelum.
ORDO ROMANORUM PONTIFICUM.

(Quseper uncosiucludunlur,aliamanusuntadnotataio codice.)

Bealus Petrus sedit annos 25, menses 2, dies 7. •Asiipra memorias marlyrum missas celebrare. Obiit
Hic martyrio cum Paulo coronalur post passionem 4 Kal. Jiinii.
Domini anno 38. Euticianus an. 8, m. 10, d. 4, cess. d. 8. Hic con-
Linusan. 11, m. 3, d. 12. Obiit 8 Kal. Oct.; hic stituit fruges super altare lanium uvaeel fabaebene-
ex praeceptoB. Pelri consliluit ut rauliei noa velato dici. Obiit 11 Kai. Aug.
capile in ecclesiam non introeat. 6 Kal. Maii. Caiusan. 11, m. 4, d. 9, cess. tl. H.
Cletus an. 12, m. 1, d. 11. Obiil Hic Marcellinus an. 9, m. 2, d. 25, cess. episcopatus
cx praeceploB. Petri 25 presbylerosordinavit inurbe an. 7. m. 6, d. 25.
Roma. Marcellus an. 5, m. 7, d. 21, ccss. d. 20.
Clemens annos 9, menses 2, dies 10. Eusehius an. 2, m. 2, d. 25, cess. d. 7. Snb nujiis
Anacletus an. 11, mens. 1, dies 7. temporibus inventa est crux Domini nostri Jesu
Evarislusannos 13. Cbisli 5 Non. Maii. Obiit 6 Non. Octobris.
Alexander an. 11, m. 7, d. 1, cessnvit d. 35. Ific Melciades an. 3, m. 7, d. 21, cess. d. 16. Obiit
in passionem Domini miscuit in praedicatione sacer- Idus Decembr.
dotiim, quando missaecelebrantur. Natione Roraa- Silvester an. 23, m. 10, d. II, cess. d. 15. Hic
nus. constituit ut baptizatum liniat presbyler chrismaie
Xistus an. 10, m. 3, d. 21, cess. d. 11. Natione levalum de aqua propter occasionem raortis ; et nul-
Roraanus. Hic constituit ul minisleria sacrata non lus laicus crimen clerico audeat inferre. ltem con-
langerentur nisi a minislris. slituil ut sacriflcium allaris non in sericnm, neque
Telesphorus an. 11, m. 2, d. 22, cess. d. 7. Na- B in pannum tinctum celebretur, nisi tantuin in li-
lione Gnecus. Hic cnnstituit in Nativilate Domini niuin de terra procrealum, ab episcopo benedicium:
noctti missas celebrare, et bymmim angelicum, id sed sicut corpus Domini nostri Jesu Chrisli in sin-
esl Gloria in Excelsis Deo. donem mundam lincam sepultus est, sic missa cele-
Iginus an. 4, m. 3, d. 7, cess. d. 3. Natione Grae- bretur.
cus. Hicclerum composuit, eldislribuit gradus. Marcus an. 11, m. 7, d. 20. Episcopalu* cess. d.
Annilius an. 8, m. 3, d. 6, cess. d. 17. Obiil 15 20. Obiit 5 Nonas Octobris.
Kal. Maii. Julius an. II, m. 2, d. 5, cess. d. 25.
Pius an. 11, ra. 4, d. 5. cess. d. 14. Hic consti- Liberius an. 10, m. 3, d. 4, cess. d. 6.
tuil ul sanclum Pascha die Domintco celebrarelur. Felix (2) an. 1, m. 5, d. 2, cess. d. 58. Passus 3
Soiher an. 9, m. 3, d. 20, cess. d. 22. Hic consli- Idtis Nov.
tuit ut nulla monacha pallam sacralam contingeret, Damnsus an. 18, m. 2, d. 10, cess. d. 31.
nec incensum ponerel in sancta ecclesia. Siri.iiis an. 15, m. 11, d. 25, cess. d. 20.
Eleuther an. 15, m. 6 d. 5, cess. d. 6. Ohiit 7 Anastasius (1) an. 2, d. 26, cess. d. 20. Obiit 5
Kal. Junii. Kal. Maii.
Victor an. 10, m. 2, d. 10, cess. d. 12. Obiit 6 Kal. Innocenlius an. 15, in. 2, d. 21, cess. d. 33. Obiit
Augusli. 6 Kal. Aug.
Zepberinus an. 16, m. 2, d. 10, cess. d. 6. Obiit Zosimus an. 1, m. 8, d. 23, cess. d. 11. Hic con-
5 Kal. Sept. stituila levitis cereura benedici. Obiit 8 Kal. Maii.
Calislus an. 7, m. 2, d. 10, cess. d. 6. Hic con- r Bonefacius an. 3, m. 5, d. 13, cess. d. 9. Obiit 9
slituit ter in anuo Qeri jejunium die Sabbali. Kal. Nov.
Urbanusan. 8, m. 11, d. 12, cess. d. 30. Hicobiit Coelestiuusan. 7, m. 10, d. 9, cess. u. 21. Obiit 8
15 Kal. Jun. Aprilis.
Pontianus an. 5, m. 2, d. 2, cess. d. 10. Obiit Xislus (III) an. 8, d. 19, cess. d. 22.
Kal. [3 Kal.] Nov. Leo (Primus) an. 22, m. 1, d. 26, cess. d. 7. Obiit
Antherus an. 12, m. 1, d. 12, cess. d. 13. 4 Idus Apr.
Fabianus an. 14, m. 11, d. 7, cess. d. 13. Hylarius au. 6, m. 3, d. 10, cess. d. 10
Cornelius an. 3, m. 2, d. 10, cess. d. 66. Simplicius an. 15, m. 1, d. 7, cess. d. 6. Hic fecit
Lucius an. 3, m. 3, d. 3, cess. d. 55. Hic praece- ordinationes in urbe Roma mense Decerabri, el
pit ut duo presbyleri, et tres diaconi in omiii loco Febr, num. 3^presbyteros 63, diaconos 11, episco-
episcopum non desererent propter leslimonium ec- pos per diversa loca.
clesiasticum. Obiit 11 Kal. Sept. Felix (3) an. 8, m. 11, d. 17, cess. d. 5.
Slepbanus an. 4, m. 2, d. 15, cess. d. 22. Hic Gelasius an. 4, m. 8, d. 18, cess. d. 8. HJc fecit
constituil ut veslimenla ecclesiaslica, quibus Deo ordinationes 2 in urbe Roma in inense Febr. et de-
minislraiur, el sacra debent esse, et honesta, quibus cemb. Presbyteros 52, djacones 2, episcopos per di-
aliis usibus nemo debet perfrui, quam ecclesiasticis, versa loca. Hic fecil tractus, et hymnos, 'sicut B.
etDco dignis officiis, quae nec ab aliis debenl con- Ambrosius. Obiit 12 Kal. Decembr.
tingi, nec ferri, nisi a sacris hominibus. Anaslasius an. 1, m. 11, d. 24, cess. d. 4. Multi
Xistus natione Graecus an. 2, m. 11, d. 6, cess. clerici et presbyleri separaverunt se a conimunionc
d. 25. D isiius, eo quod communicassel Fotino diacono, et
Dionysiusan. 2, m. 5, d. 7, cess. d. 5. quia voluit occulle revocare Acalium, riec potuii.
Felix an. 2, m. 10, d. 25, cess. d. 5. Hic constiluit Obiil 4 Kal. Decembr.
145 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 144
Simachtis an. 15, m. 8, d. 27, cess. d. 7. Hic A Etigenius an. 2, m. 9, d. 29, cess. d. 28. Obiit 4
consliluit ut omni die Dominico, vel natali marlyr. Non. Jun.
Gloria in Exeelsis diceretur. Hic fecit ordinationes Vitalianus 'an. 14, m.6, cess. m. 2, d. 13. Obiit 6
4 in urbe Roma mense Decembri, et Febr. presby- Kal. Febr.
teros 92, diac. 16, episcopos per diversa loca 117. Adeodalus an. 4, m. 2, d. 5, cess. ra. 2, d. 5 et
Hormisda ann. 8, d. 17, cess. d. 6. Obiit 8 Idus m. 4, d. 90. Obiit 6 Kal. Junii.
August. Donus (Primus) an. 5, m. 5, d. 10, cess. in. 2,
Joannes an. 2, «l. 8, d. 17, cess. d. 58. Hic a d. 15.
Theodorico rege captus, el maceralus in custodia Agatho an. 2, m. 6, d. 4, cess. an. 1, m. 7, d. 5.
apud Ravennam defunctus est marlyr 15 Kal. Junii. Obiil 4 ld. Jan.
Felix (4) an. 4, m. 2, d. 13. cess. d. 3. Hic fecit Leo (2) m. 10, d. 25, cess. m. 2, d. 15. Obiit 5
ordinationes 2 in urbe Roma mens. Febr. ei Mar., Non. Julii.
presbyteros 55, diaconos 4, episcopos per diversa Joannes (5) an. 1, d. 9, cess. m. 1, d. 19. Obiit
loca 28. Obiil 5 Idus Oclohr. 4 Non. Aug.
Bonefaciiis (2) an. 2, d. 26, cess. m. 1, d. 15. Conon m. 11, cess. d. 13. Obiit 11 Kal. Octobr.
Obiil 6 Kal. Nov. Sergius (Primus) an. 13, m. 8, d. 24, cess. m. 1,
Joannes (2) an. 2, m. 4, d. 6, cess. d. 6. Obiit 6 d. 20. Hic conslituit ad missam cantari Agnus Dei.
Kal. Junii. Obiit 6 Idus Sept.
Agapitusm. 11, d. 18, cess. d. 24. Obiit 10 Kal. Joannes (6) au. 3, m. 2, d. 12, cess. m. 1, d. 18.
Maii. ,.u Joannes (7) an. 2, m. 7, d. 17, cess. m. 4. Obiit
Silverius an. 1, m. 5, d. 11. Hic dolo captus, et 5 Kal. Nov.
monaslica veste induuis, et a Vigilio archidiacono Sisignius d. 20, cess. in. 1, d. 18.
in Pontias insuias missus, pane tribulalionis, et aqua Constanlinus an. 7, d. 15, cess. d. 40. Obiil 6 Idus
angiistioesustenlatus deflciens mortuus esl confes- Apr.
sor, et sepulttis in eodem loco 12 Kal. Jul. Hic laliter Gregorius (2) an. 16, m. 9, cess. m. 1, d. 10. Ilic
subscripsil in dainnatione Vigilii. Sic decet san- adjecil in Canone : Quorum solemnilas in conspectu
clorum fidem Palrum in Ecclesia servari Catbolica, gloriw. Obiit 4 Id. Febr.
ut quod habuit, amillat qui improperabili lemeritate, Gregorius (5) an. 10, m. 8, d. 25, cess. d. 8.
quod non accepit, assumpsit. Zaccharias an. 10, m. 5, d. 13.
Vigilius an. 17, m. 6, d.26, cess. m. 3, d. 5. Stephanus (2) an. 5, d. 29, cess. m. 1, d. 5. Ilic
Pelagius an. 11, m. 10, d. 18, cess. m. 2, d. 25. pergens Franciam, unxit Pipimim, qui veniens Ita-
Joannes (3) an. 12, m. 11, d. 26, cess. m. 10, d. liarn, abstulil Ravennam cum 20, aliis civitatibtis de
3. Obiit 14 Kal. Augusti. manu Aislulpbi, et sub jure Sancti Petri resliluil.
Benediclus an. 4, ra. 1, d. 29, cess. d. 11. Tem- Obiil 6 Kal. Maii.
pore islius gens Longobardorum invasil llaliam. Paulus an. 10, m. 1, cess. an. 1, m. 1.
Pelagius (2) an. 10, m. 2, d. 10, cess. m. 3, d. Slephanus (3) an. 3, m. 5, cess. d. 29.
25. Obiit d. 7 Febr. Adrianus (Prunus) an. 25, m. 10, cess. d. 17. Hic
Gregorius an. 13, m. 6, d. 10, cess. m. 5, d. 23. fccil venire Carolum regem Romam propter Desi-
Hic addidil in Canone : Diesquenoslros in lua pace. ' derium Longobardorum regem. Obiit 6 Kal. Ja-
Hic constituit ul supra corpus B. Petri missa cele- C nuarii.
braretur. Leo (3) an. 20, m. '5, et d. 17. Hic a suis caeca-
Fabianus an. 1, m. 5. d. 8, cess. m. 11, d. 26. lus esl, et in arcta positus ctistodia : post paucos
Obiil8 Kal. Marl. dies recepit visum, et liugua ad loquendum illi resti-
Bouefalius (3) m. 8, d. 22,cess. m. 10, d. 6. Obiit lulaesl. Hic conslituil, utanle lertium diem Ascen-
H Id. Nov. sionis Dominicaeletianioecelebrenlur. Hic coronnvit
Bonefalius (4) an. 6, m. 8, d. 13. Hic impeiravit Carolum.
a Phoca lemplum Pantlieiim, in quo fecit ecclesiam Stephanus (4) an. 7.
S. Mariaeel omnium martyruro. Obiit 8 Kal. Juii. Paschalis an. 7,d. 16.
Deusdeditan.3, d.24,cess.d. 13. Obiit61dus Nov. Eugenius (2) an. 4, m. 7, d. 23.
Bonefalius (5) an. 5 et d. 13. Obiit 8 Kal. No- Vafeiilinus niens. .10, ' d. 40
vcmbr. Gregorius(4) an. 16.
llonorius an. 12, m. 11, d. 17, cess. an. 1, m. 7, Sergius (2) an. 3. Hic coronavil Ludovicum.
d. 18. Obiit 4 Id. Oct. Leo (4) an. 8, in. 3, d. 5.
Severinus ni. 2, d. 4, cess. m. 4, d. 29. Oliiit 4 Benedictus (2) an. 2, m. 6, d. 10.
Non. Aug. Nicolaus (1) an. 9, m. 6, d.-20.
Joannes (4) an. 1, m. 9, d. 19, cess. m. 1, d. 15. Reliqui Pontifices usque ad Paschalem 2, in quem de-
ObiiUId. Ocl. sinil Catalogus, non apponunlur, cum ad Hisloriam
Theodorus an. 6, m. 5, d. 18, cess. d. 42. Obiit 2 Anaslasianam non pertineant. Vide Schelestr. pag.
Id. Maii. D 644.
Martinus an. 6, m. 1, d. 2J, cess. d. 28.

CATALOGUS ROMANORUM PONTIFICUM.


fEx P. Mabillonio,Vel. Anulecl.)

1NC1P1UNT
NOMINA
APOSTOLICORUU. Xislus sed. an. x, mcns. ij, a. j.
Thelispher sed. an. xj, mens. j, d. xxj.
Petius sedit annos xx, raenses ij, dies ii>. Egenus sed. an. iiij, inens. iij, d. j.
Linussed. an. xj, mens. iij, d. xij. Osus [Pius] sed. an. xviij, mens..., d. j.
Clitus sed. an. xij, mens. j, d. ij. Anicetus sed.an. xj, mens. iiij, d. ij.
Climens sed. an. viij, iriens.x, d.j. Socher sed. an. viiij, mens. ij, d. xxj
Euvarislus sed. an. viij, inens. x, d. ij. Eleullierius sed. an. xv, mens. iij, d. ij.J
Alexunder sed. an. xij, mens. vij, d. ij. Victor sed. an. \v, mens. iij, d. x.
145 DE EPISCOPIS ROMANJEECCLESIJC. 14»
Yepherinus sed. an. xviij, mens. vij, d. x. A Anaslhasius sed. an. iij, d. xxj.
Calislus sed. an. v, mens. x, d. x. lnnocentius sed. an. xv, mens. ij, d. xxj.
Urbamis sed. an. viiij, mens. j. d. ij. Josemus sed. an. vij, mens. ix, d. ix, rec. tntiiin
Pontianus sed. an. vij, mens. x, d. xxij. xix.
Anlbirus sed. an..., mens. j, d. xj. Bonefalius sed. an. iij, mens. viij, d. vj.
Favianus sed. an. xiiij, mens. ij, d. x. Celestinus sed. an. ix, mens. x, d. xvij.
Cornilius sed. an. ij, niens. iij, d... Sislus sed. an. viij, mens... d. xix.
Lucius sed. an. iiij, mens. viij, d... Leo sed. an. xx, mens. j, d. xiij.
Slefanus sed. an. vj, inens. j, d... Helarus sed. an. vj, mens. iij, d. x.
Sistus sed. an. j, mens. j, d... Simplicius sed. an. xv, mens..., d. vij.
Dionethius sed. an. viij, mens. v, d... llein Felix sed. an. viij, mcns. v, d. xvij
Felix sed. an. iiij, mens. j, d. x. Alhelacius [Gelasius] sed. an. iv, meiis. viij, d.
Eulhilianiis sed. an. j, mens. j, d... xviij.
Gajus sed. an. xj, mens. iiij, d... An.istasius sed. an. j, mens. xj, d. xxiv.
Marcellus sed. an. j, mens. iiij, d... Symmachus sed. an. xv, inens. vij, d. xvij.
fiusebius sed..., mens... Hormisda sed. an. ix, mens... d. xvij.
Mclsiadissed. an. iiij, inens... Joannis sed. an. ij.
Silvester sed. an. xxiij, niens, x, d... Felix sed. an. iij.
Positio cjus KalendasJanuarias. Bonefatius sed. an. ij.
Mnrcus scd. an. ij, mens. j, d. xx. i> Iiem Joannis sed. an. ij.
Julius sed. an. xv, mens. ij, d. viij. Agapitus sed. an.j.
Liberius sed. an. vj, mens. iv, d. viij. Silverius sed. an. j.
Felix sed... d. j. • Vigilius sed. an. xiiij.
Damasus sed. an. xviij, mens. iij, d. xj. Ab apostoleca sede Petri aposloli usque orden»-
Siricius sed. an. xv. lione sancli Siveslri anni CCLVH.

1NCIPIT DE EPISCOPIS ROMANM ECCLESIM.


(Ex eodemMabiHonio.)

Linus sedif annos xij, menses v, dies xij. Xystus an. viij, mens.... d. xvij.
Clerus sed. an. viij, mens. ij, d. v. Leo an. xxj, mens. j, d. xiij.
Clemens sed. an. vj, mens. j, d. xiv. Hilarus an. vj, mens. ij, d. xij.
Evarislus sed. an.xiv, mens. iij, d. xij. Simplicius an. xv, mens. j, d. vj.
Alexander sed. an. vij, mens. vj, d. vj. C Felix an. viij, mens. x, d. xviij.
Xyslns sed. an. xxv, mens. ij, j. d. Gelasius an. iv, mens. viij, d. xviij.
Thelisforus sed. an. xj, mcns. iiij, d. xxvj. Anaslasius an. j, mens. xj, d. xxiij.
Yginussed. an. vj, mens. iij, d. iv. Symmachus an. xv, mens. vij, d. xvij.
Pius sed. an. xviij, mens. iv, d. iij. Hormisda an. ix, meiis.... d. xvj.
Anicitus sed. an. xj, mens. iv, d. iij. Joannes an. ij, mcns. ix, d. xvj.
Soter sed. an. xiv, mens. v, d. ij. Felix an. iv, mens. ij, d. xij.
Filetus [Eleulherius] sed. au. v , mens. x, d. Bonifacius an. ij, d. xxvj.
xxij. Joannes an. ij, mens. iv, d. vj.
Viclorsed. an. xv, mens. iij, d. x. Agapitus an. iv, mens. xj, d. xviij.
Severinus sed. an. xviij, mens. vj, d. v. Sylverius an. ij, mens. v, d. xxyj,
Calestus sed. an. v, mens. ij, d. x. Vigilius an. xvij', mens. vij.
Urbanus sed. au. ix, mens. j, d. ij. Pelagiusan.... mens. ix, d. xix. -
Ponlianus sed. an. ix, mens. v, d. ij. Joannes an. xij, rnens. xj, d. xxvj.
Anlherus sed. ah. xj, mens. j, d. x. Benediclus an. iv, mens. j, d. xxvij.
Galitanus [Fabiamis] sed. an. xiv, mens. j, d. x. Pelagius an. x, mens. ij, d. x.
Cornelius sed. an. ij, mens. ij, d. iij Gregorius an. xiij, m. ij, d. x. [Fiunt usque
Lucius sed. an. iij, inens. iij, d. iij". hic LXIII.]
Stephanus sed. an.... Salviiiianus sed. an. j", mens. v, d. ix.
Xystussed. an. j, mens. x, d. xxvj. _ Bonifacitis sed. an.... mens. viij, d. xxii.
**
Dionysius sed. an. vj, mens. v, d. j. Ilem Bonifacius an.... mens. viij, d...
Felix sed. an. iij, mens. j, d. xxv. Deusdedtt an. iij, d. xx.
Eulychianus sed. an. j, mens. j. Bonifacius an. v, mens. x.
Caius sed. an. xj', mens. iv, d. xij. Honorius an. xij, mens. xj, d. xvij.
Marcellus sed. an. ix, mens. iv, d. xvj. Severinus an.... mens. ij, d. iv.
Eusebius sed. an. vj, mens. j, d. iij. Joannes an. j, mcns. viij, d. vj.
Miliiiades sed. nn. iv, inens.... Theodorus an. vj, mens. v, d. xviij
Sylvester sed. an. xxiij, mens. x, d. xj. Martinus an. iij, mens. j, d. xxvj.
Marcus sed. an. ij I. x. Eugenius an. ij, mens. ix, d. xix.
Jiilius an. xv, mens. ij, d. x. * Vilalianus an. xiv, mens. vj.
Liberiiis~an. vj, mens. vj, d. iv. Adeodatus an. iv, mens. ij, d. v.
Felix sedit.... Doims an. j, mens. v, d. x.
Damasus sed. an. xviij, inens. iij, d. xij. Agatho an. ij, mens. vj",d. xiv.
Syricius an. xv. Leo sed. an.... mens. x, d. xviij.
Anastasius an. iij, d. x. Renedictus sed. mens. x, d. xiij.
lnnocenlius an. xv, mens. j, d. xxj. Joannes sed. an.... d. x.
Zosimus an. j, mens. iij, d. xj. Conon sed. mens. xj*.
Bonifacius an. iij, mens. viij, d. vj. Sergius sed. ann....
Coelestinusan. viij, mcns. x, d. xvj. Joanres sed....
147 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT; ROM.-VATIC. 148

FRANCISCI BLANCHINI

ADNOTATIONES

Ad Calalogos superiores, necnon ad specimina scripturce secundi Corbeiensis, et codicis


Farnesiani, libri Pont.

Consilii nostri ratio reddenda est, cur scilicet ex A Ilalicis fidendura esse colligam, et nominalim huic
pluribus anliquis Calalogis pontiflcnm Romanorum, Bergomensi, Romanis illis archelypis lantoe aucto-
quos proferunt eruditi scriptores, eos esse deligendos rilalis apprime respondenti; ubi constet consensus
putaverim, qtios hic inserui tres nempe a Schele- codicum tol anle saecula descriptorum cum numeris
slratio, duos a Mabillonio petitos. Congeri quidem superstilibus monimentorum illustrium RomanaeEc-
poterant mulii plures, si animus fuissel mulliplicitati clesioe, ea qua dixi aetate posilorum. Deleclum no-
sludere potius quam delectui. Ex appendice Schele- slrum egregie conflrmabil consensus plane admira-
stralii ad opus chronologicum oclo diversi suppete- bilis diiorum Iiaticorum codicum el Caialogorum
bant, qaos ille distinxit numeris 6, 18, 22, 26, 27, huic aflinium prelio antiquitalis el vicinia Urbis,
29, 31, 32, ex Valicanis codicibus bibliothecaePala- qtiorum alterum jam edidi priore tomo pag. 4, ex
tioae, Urbinatis, Alexandrinae, aliisqtte per ipsum in- Cavensi codice per Franciscum Peniam diligenter
dicatis. Non deerant in Galliarum pluleis Catalogi descriptum, alterum vero ex codice insigni abbatise
spectabiles, praeter dnos a Mahillonio transcriptos, Farfensis edam infra, cui tribuenda est antiquilas
eum unica bibliotheca Colberlina oclo diversos minir septingenlorum et ullra annorum. Concordia triutn
straverit Pagio, excusos in secunda edilione Criiicue islorum codicum lanla anliquilale praeslanlium, et
Baronianae, una cum duobus denarium numerum " summo consensu tura sibi invicem respondentium,
implentibus, uno scilicet ex Regiis, altero ex Thuanis tum indicatis monumenlis genuinis basilicoeS. Pauli,
codicibus manuscriplis. Anglicis quoque ex colle- miriiice comprobat praeslanliam codicum Italicorum
ctionibus praesto erant series pontificum Romano- in ponliflcia chronologia germanis ex fontibus deri-
rum, illa praeserlim ex Budleiana quam videmus edi- vanda ; praesertim si conferantur numeri in liis ca-
tam in opere poslhumo Pearsonii. talogis ila consoni, cum numeris aliorum exlerorum
Verutn habendain essc ralioneni duxi praestanliae codicum (sive pari antiquilatis laude, sive etiain
potius quam copiae. Tres igitur elegi ex octo Cata- majori commendetur) valde disseniientibus lum inler
logis a Schelesiratio edilis, quorum antiquitatis nola se, tum ab indicationibus genuinis Actorum publi-
ct fonles non obscuri forent,ususque ad illustrandum corum, tam ex conciliis quam ex episfolis ac diplo-
Anastasium maxime accommodatiis. Tria enim illa matibus cerlis pontificum aliorumque principuin
quae textus nosler potiora prodil in unoquoque pon- colligendis. Hac igilur de causa secundum illum
tifice (sallem ut pluriraum), nempe chronotogiam Catalogum, a Bergomensi codicc transcriptum, in-
sedis, aiinis, mensibus, ac diebus explicalani, ordi- ter Scheleslralianos delegi, chronologiae ponlificiae
nationes episcoporum, presbyterorum ac diacono- indicem prae caeteris fldum , et- idoneura haben-
rum enumeratas, decrela denique complura el gesla dum
nonnulla reccnsita. Haec tria, inquam, ex lotidem Tertius denique Catalogus, antiquilalem prodit
Calalogis Schelestralii singillatim confirmanda sus- annorum circiler 650. Idcirco autem addilur huic
eepi. Tria illa compleclilurCatalogus ab ipsoreddi- noslro delcclui, qnod praeter nonnulla decrela, et
tus ex codice octingenioruin sexaginta quinqne anno- gesla ponlificum, aliquol ctiam sacras ordinaliones
rura, dum ipse scriberet (nunc vero ferme nongen- el consuetam chronologiam annorum, mensiuin ac
torum) bibliothecse Palalino-Valicanae. Calalogus dieriiin sedis unicuique iribulorum, indicet tempora
alter, chronologiae tanlum index esl, sed inler flde- vacalionis sedis, sive, ul exprimi solel bis in Cata-
lissimos habendus. Describebatur jussu Pauli secnndi Jogis, quihus cessavit episcopalus. Licet enim iuler
ex codice Ecclesiae Pergamensis, annorum octingen- ponliflcii lcmpora,seu vacalionis sedis, nou ita cerlis
torum rctatem praeseferente. Oslendam in disserla- documcntis lestata sint, ut dubilare non seinel si-
tione de anliquis Catalogis pontilicum Romanorum, nant, id tcmptis pro vario numerantium arbitrio ,
eos esse eaeleris praeferendos, qui descripti esse no- aliquando incboali a die decessoris emorluali, ali-
scuntur ex genuinis monumentis EcciesiaeRomanae, qtiando a deposilione, et protrabi nunc ad dieni ele-
publico praeserlim alque sanctiori loco posilis, et -. clionis, nuncad ordinalionem, el occasione schisma-
per esun setatem quoe abundarct chronologis exactio- tum aut perseculioiium diversimode mlerpolari, ut
ribus: qualium vestigia salis integra proferam ex suis locis singillatim ronslabil; altamen ue hac in
parietinis ecclesiartim palriarclialium, praeseriim S. parte fraudarcm lexlumAnastasianum ea siVeluce.sive
Pauli via Osliensi. Anliquissimis itaque codicibus suffragatiorje, quam Calalogi prseslare possunt hislo
U9 NOTiE AD CATALOCOS SUPERIORES. 150
riae, tcrlium hunc a Scheleslralio mutuandum putavi. A nem in duciibus litterartim el graphica delinealione
Duos vero ut adderem a Mabillonio collectos ex ulriusque cbaracleris ad archetyporum fldera dili-
veluslissirais codicibus bibliothecae Corbeiensis coe- genter exacti, ut paris anliquilatis indicium ulrobi-
nobii plures ine causoe iinpulerunt. Prima est anti- que apparere non dubitaverim. Allera igilur hsec ra-
quitas codicum, quo nomine lum edilori rei diplo- lio fuil addendi hujus secundi Catalogi Corbeiensis,
tnaticse consultissimo, tum eruditis omnibus magno non modo ad chronologiam ponlilicum illustrandam,
in pretio habenlur ; cum Calalogus prinr, ad soccu sed etiam ad asserendain aetalem codicis Anasla-
um sexlum sil referendus, uti ex ejusilem Mabillouii siani, oinuium anliquissimi habendi judicio virorum
nolis indicabatn in proefatione num. 4, posterior au- hac in arte prsestantium, Holslenii, Scheleslratii, et
lem Calalogus circa finem septimi saeculi scriptus Mabillonii. Quin eliam ut judex esse possit ulrius-
agnoscalur. Istius scripturoe specimen dum conlem- que vetustalis quisquis rem diplomalicam el artem
plarer in Rei Diplomaticaelib. v, tab. 8, num. 5, ef calligraphicam excolit, utriusque codicis specimen
prse manibus haberem exemplum ad me transmissum hic inserendum curavi. Habeat itaque lector ex Ma-
ab illuslrissimo viro Maurilio marchione de Sanctis, billoniano exemplo specimen characleris secundt
scriplurae codicis Farnesiani Vilas ponlificura Ana- Calalogi Corbeiensis ad seplimuin Christi saeculum
slasianas coraplexi, tantam deprehendi similitudi- B perlinenlis, quod tale est

Scripturam istius Catalogi Corbeiensis secundi lC pus exarati codicis exprimilur in flne ejus prout bic
referendam essead finem saeculi seplimi Mabillonius legilur, neinpe apud cxnubium Lussovium anno duo-
demonstrat duplici ex causa. Primum ex co quod decimo regis Chlolhacarii, indictione tertiadeci ma ,
desinat in Joanne sexto, qui anno 701 sedere coepit anno quadragesimo Palris nostri feliciler peruclo.
per annos tres. Hiijus aulem pontiflcis anni ac pro- Quod interpretalus sum de sancto Columbano, et
ximi decessoris Sergii non sint expressi, sed tan- de Chlothario secundo, cujus annus in Burgundia
tummodo superiorum pontificum,quorum poslremus duodecimus cura anno Christi 625, indiclione xm
Conon sedisse memoratur mensibus xi nuinerandis praedilo, coincidit: idemque a Luxoviensibus forsan
ex die consecralionis ejusdem Doininica 21 Octobr. compulabatur annus quadragesimus Columbani ad-
anni 686, ad 21 Sept. 687, uti suo loco dicemtis cum venlus in Burgundiam. Si quis vero id ad regnum
Anastasio. Quare post obilum Cononis vivente Sergio Chloiharii tertii, et ad regimen Waldeberti abbalis,
scriptus videlur Catalogus, cui subinde nomen Joan- qui Luxovio annis XLpraefuit, revocandum esse con-
nis successoris quispiam adjecit. Rursus demonslrat tendat, dicendum esset, Waldebertum annum 665,
Mabillonius eamdem aclalem esse tribuendam scri- qui ei supremus assignari solet, excessisse, el perve-
plurse hujus Calalogi ex comparatione characterum nisse ad annum 670, qui sub Chloiharii lerlii princi-
cum specimine omnino simili codicis Bellovacensis, D patu indictione xm praedilus erat. >
in eadem tabula 8, expresso numero 2, ubi epocha His igitur docuraentis testata cum sit oelascodicis
scripturaesignificalur hoc teslimonio : Luxoviensis et Calalogi Corbeiensis, quorum uter-
Explecitvero opus favente Dominoapud cwnubium que exaratus est charactere piatie consiraili, appo-
Lussovium anno 12 regis Chlotacharii indictione 15 nendum duxi hujus exemplo specimen codicis Ana-
anuo 40 Patris nostri feliciter peracto. stasiani.antiquilatecaeleris praeferendi, judicio ulri-
Exponit cpocham Mabillonius liis verbis : « Tem- usque praesulis Holstcnii et Schclestralii, qui lanla
fat AD ANASTASIUM PROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATlC. ifflgjif.
cairacuiii reliquis conUilerunlKarnestanumislum R011133 didiverba Holsleoii numero 2 111
prsefaliotlis tomoni$gm
lunc asservsiluin. Iuspectioekcomparaiioexempiorum ad niuiii,quse luc re|ielere non «
gravabor. Pagiiia, inqaKp'
prolotypi utriusque lidemdinppiissime exactorum osten- 5i Hicipinnt c ollalionesmauuscrtpliParncsiani,scripli lit-
ih>tqiiamsolideargunienUlust^itHolsiOninsde vetuslale teris iriajusculis,quo niliil antiquius exslare pulo in boc
Vitarum Libri Poiiliticalis,siiperaiilesei.atoinAuastasii; gencre, et codex liaud dubie anle uatnui Auaslasium
cum sola KarnesiauicoJicisscriplurae.un rhanifestet.Hed- scriplus fuit, vel salteiu eo lemporequo Anaslasiusvixit.»
Specimen scriplttrm libri Ponlificulis ex vetustissinio Codice Farnesiano
nnde Yat.anleS lectiones descriiserunt Holsienins et Sehelestrutitts.
155 NOT.-E AD CATALOGOSSUPERIORES. 154
Htiic. teslimonium Holstenii addebam in Praefa- A i vocant) exaratus, ea parte mutilus quae desideraba-
tione indicata, niimero 6, similia observala Labbei tur eiiam aelate llolslenii, illud ipsum denique exem -
ac Lambecii judicium optiinorum antiquitatis codi- plar, unde variantes iectiones proesulille transcrip-
cum aflirmanliuiii visos a se codices optimaenotae• serat, aflirmans caueros codices ab hoc uno Farne-
tempore Caroli Magni exaralos et Ludovici Pii,, siano anliqiiilate superari. Id fratri suo cum
quorum in uno VilmDamaso tribuebantur anlequami significasset marchio Mauritiiis dalis ad eum litleris
nalus esset Anaslasius, aut snllem ex prioris infanlim> die 15 Sept. anni 1719, post annuum scilicetspa-
crepundiis emersisset, in aliis apparebat ex lerminoi lium a priori lomo noslrae edilionis vulgato, casque
Viiarum scriplas easdem fuisse annis cenlum ante- litteras inihi communicans marchio Ignalius cuni
quam Anaslasius nasceretur. Vishorum arguinenlo- oflerret ulriusqtie studium el curam in exemplo seu
rum fit evidenlior ex oculata inspeclione scriptura • speciniine scripturae diligenter etTormandoper peri-
Codicis Farnesiani, ejusque comparatione cuiu similii tum calligraphum, elegit Vitam S. Eugenii iran-
charactere Calalogi Corbeiensis, ad finein seplimi ai scribere : quae brevis cum sil el in fronte folii ex
Cbrislo saeculipertinente. coliimna prima incipiat, atque in secunda columna
Quod atitera allinetad simililudinem hujusexcm- absolvattir, polestcapitaliumcharaclerum, totiusquc
pli per nos incisi cum autographo Farnesiano, va- B ' conlextusacposlremorumvilieversuuiiiformainexhi-
dem se sislileaderadiligenlia marchionis de sanclis, bere. Postquam id prxslilit officiose, aeri incidi feci
crijus beneficio reperlus, praeservatus ac reipublicne, Romaead exempliad me transmissi normam singulos
lillerariac bono redditus est codex, diu desideratus, characleres vilaeS. Eugenii, et impressionis noslrae
el a compluribus fruslra quaesilus, donec viri claris- lypum cum prololypo conferendum eidem reddi
siini conslanlia in benemerendo deponlificia histo- curavijquos ila consenlire deprehendit, uledi lulo
ria delitescentem in angulo et ferme conclamatum, jiosse cum imitationis exaclae aucloramento suoque
usurae lucis restituit. Post obitum enim prsesulisj lestimonio censeat die 29 Aprilis labentis anni 1720,
Scheleslraliicumserenissimi principes Farnesii Par- ita ad me scribens : t Puo ella inferirefrancainente
mam transferri j"ussissent aliquot vetuslos codicesj rimpressione nella di lei opera, assicurandola, che
bibliothecae quam Romae possident, inter caeterosi il caratlere e similissimo all' originale, e che non
'
huic delecluiaccensilos Anaslasianusille transmissusi poleva imilarsi meglio dall' Incisore, ed.io me ne
fuit. Yeriim is cui ordinandorum librorum cura fue- rallegro ben molto. » Quantiim vero diiigenliam
rat concredila, hunc non rnodica sui partemutiluin, ipse exegerit a calligrapbo in eo exemplari descri-
uti eiini Roiiucviderant Holslcnius et Scheleslraiius, bendo, quod huic incisioni Romanse proposilum fuit
totis quinquaginla oclo pontificum Vitis a S. Petroi G ad iinitandum, testes sunt lillerae Placenlia ad me
ad S. Agapelum deperdilis, se posuit, et cnm rejec- dalae20 Novembris 1719, in hanc sententiam, quas
laneis fasciculis incompactorum foliorum oblivionii etiam refero cum evidenlem reddanl Farnesiani co-
fenne demandavit; sive dislulerit diligenlius inqui- dicis aiitiquilaiem : » Lc copie suddette (della vita di
rere cnjus opcris pars illa supersles forel; sive al- S. Eugenio, e di un frammento di quella di Sergio)
tenderel an ab Urbe transmitierentur alia fragmcnta non sono stale trascritte su Ia carta Cinese da lei
qiue ad hunc ipsum codicem perlinere possenl. Ad invialami, per tlue capi. Uno e stalo, per essersi,
alias subinde manus bibliolhecaecura in principiun altesa ranlicbila, nclPoriginale scrilto in pergamena
successione cum devenisset, nemini quidquam sub - assai diminuita la nerezza d'ell inchioslro, in modo
oluil de Anastasio inter bsec relrimenta conquiien- che non trasparira a sufficienza(solto la carta Cinese-
do. Nos aulem Romaedelilescere lihrum suspicali, per potere esattamenle iniilare la fornia del caraltc-
studiose conquiri in pluleis arcbivi Farncsiani sere- re; 1'altro, la esperienza fatta del Copista su la
nissimaedomus in palalio celebri ad Camptim Florte carla Cinese, gli ha fatlo conoscere, che servendosi
enixe flagiiabamus. Illustr. viri ac. germani fralres d'una penna ancorche sollilissima, in punta rendcva
de Sanctis , marchio sciliccl Ignatius praepositus . 1'inchioslro assai grosso, quale poi nell' asciugarsi
negotiis serenissimac doinus perlractandis in Urbe, ritornava soliile, e rislringendosi difformava Iroppo
et marchio Maurilius a sanclioribus consiliis aliisque la siinilitudine del carattere; ond'eslalo necessario
Curis apud principem suuni maxima cum laude a valersi della carta ordinaria, e fatlosi un' Alfabeio
adhihilus, qua sunl humanilaie praedili, ac de oin- con esallissima diligenza di lutte le leltere a simili-
nibus benemerendi studio perciti, a'gre fercbant ttidine di quelle dell' Aulore, col mezzo di questo,
neque hic reperiri codicem Farnesianum ab Hol- e con la inspezione dell' originale ha cosi bene
steuio lantopere conimeiidatum, neqtie in aula prin- imitato il caraiiere, e nella
larghezza delle linee, e
cipis Parmensi : cuin saepe tentassenl meis precibus nelle fatezze di ciascuna lettera, che nen e la mi-
sollicilati, inter pretiosa cimelia serenissimaedomus nima yi
hoc non poslremum monumcnliim reperire. Evoive- diflerenza. Spiacemi che V. S. I. non possa
runt Romauum archivum, ct Parmensem biblothc- farne oculnrmenle il confronlo col Teslo di Anasta-
cam : in qua landcm sagaci curae marchionis Maurilii sio, che in fatli vederebbe una cosa miracolosa.
omnes anguios pcrhislranli ohlalus esl diu optatus Col niedesimo Testo riscontrala la copia, e 1'ho ri-
codex, qiiadralis litteris seu majusculis (nt vulgo trovata fetlelc; onde puo ella stssicurarsi, che la ope-
155 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 156
razione e riscila della perfezione, e squisitezza da A S. Evarislus 8. 10. 2. 14. 5. 12.?
lei desiderata. > .*., S. Alexanderl2. 7. 2. 7. 6. 6.
Nemome reprehendat, si morosius lioec persecu- S. Xystus 10. 2. 1. 25. 2. 1.
tus videor cum illuslrandi Libri Ponlificalis cura a Mirum videri debet nullos annorum nuraeros in
nobis assumpla id exigal, ut opus Anastasio tribu- utroque Catalogo consentire : mensium oranes pa-
tum ad anliquiores scriptores esse referendum cum riier esse discordes, praeler unius Xysti, diesque
laudatis praesulibus ostendam ; quod asserlum plu- tanlum in Lino et Xysto consenlire. Hanc vero
ribus argumenlis flrmatum in praefalione prioris discordiam repulanles criticos, eamque speclantes
tomi, et in dissertalione Scheleslralii mox afferenda, in codicibus sexli et seplimi sseculi, desperatio
hac etiam demonslrationefraudarinondebuil, quam ferrae incessebat chronologiaepontificiaeordinandae
minislrat anliquitas codicum superans aetalemAna- primo et altero Chrisli saeculo. Chronologi heter-
stasianara. Huic autein loco rcservala illa fuit, quo odoxi eamdem nobis cum exprobrarent, teslaiam
de Calalogis Corbeiensibussermo suborius compara- codicibus tanla vetustate praedilis, revocabant in
lionem scripturse illorum cxhiberi postulabat, ut dubiunt pleraque gesta, imo et mariyrium com-
pari cerliludine judicaremus de vetuslale codicis plurium nostris in Catalogis censitorum inter
Farnesiani, opportune praeservali ad instruendam B pontifices pro Christi nomine mortem perpessos.
ejusmodi argumenlo hanc Vaticanam edilionem Vi- Pearsonius diss. n, cap. 6, licel inter Acatholi-
tarum ponlificum Rcimanorum. Gralulor vero im- cos non violenlior, consulere tamen videbatur, ut
pense sereniss. doraus Farnesiae principibus vere conclamalam csse fateremur productionem hislo-
Romanis; quorum sludio perimle praeservalam de- riae et asserlionera uiarlyrii, decretorum, et ri-
bemus cbronologiam et historiam ethnicae Romaein tuum, ab hisce viris sanctissimis Ecclesise archivis
fastis marmoreis e foro effossis, et in Capilolio col- concreditam : uli percipere quisque polcst in tribus
locatis anle duo circiler saecula, ac aetate noslra ac- edilis dissertaiionibus ejus Operum poslhuraorum.
ceptara fecimus chronologiae et historiae ponlificura Ex nostris autem scriptoribus nonnemo suspensus
maxiraorum documentum caeterisnon postbabendum animo quid consilii caperet ignorabal in cbrono-
in illuslranda Roma Chrisliana. logia pontificia stabilienda. Praejudicalis enim opi-
Prima igitur ea causa fuit edendi ulriusque Cata- nionibus duclus cum ralionem liabere tantummodo
logi Corbeiensis cum specimine scriplurae ut eorum slatuissel solius codicum antiquitaiis, minimeneces-
de antiquitale constarcl. sarium ducebat in fontcs dissimilium inquirere Cata-
Allera accedebat ralio, priori non poslhabenda : „ logorum, eorumque de origine et auctoritate rertio-
oslendat mereantur u rem fleri. Nos autem cum Tertulliano (de Corona
quae scilicel quantum prasferri
ponlificiis catalogis exlernorum archivorum, licet militum, pagina 344, edilionis della Barre) decer-
magna vetuslate praeslantibus, Catalogi bibliolhecis nenles ab originibus esse repetendas notiones ad
Italicis antiquilus commendati, et a genuinis docu- historiam pcrlinentes, ipsamque in primis chrono-
menlis RomanaeEcclesiae tum profecli, tum enten- logiam, qtiae basis geslorum baberi debet ac funda-
dati, eo quo infra dicemus modo in noslra dis- mentum, duximus eamdera ab iis Catalogis lutius
scrlalione de Catalogis antiquis pontiflcum Ro- perceptum iri, qui essent profecti a genuinis do-
manorum, corumque delectu et auclorilate. Bre- curaentis Romanae Ecclesiae, praesertira publicc
vibus antem eam compleclemur in antccessum, posilis, el illa aetale quae diligentibus ac peritis
haec observanles. chronologis prae caeleris abundaret :quam definiri
Conferantur inviceni niimeri utroque in Calalogo quarlo et quinto Chrisli saeculo omnes consen-
Corheiensis archivi altributi sedi singiilorum pon- tiunt, ac res ipsa docet, uli fusius ostendam in
lificum. Licet in uno Catalogo et scriplura co- dissertatione indicala de veluslis Roraanorum pon-
dicis appareal antiquitas undecim saeculorum, in tificum Calalogis. Consequitur aulem inde ut si quae
altero decem et idcirco non distet aelas ama- ryseries velustior ponlificum et cbronologia exsla-
nuensium a quibus describebanlur, plus quara ret puhlice proposita in basilicis patriarchalibus
saeculo uno vel allero; allamen incredibilis est Romae (qualem reperiri superstitem magna sui
differentia ulriusque chronologiae. Plerumque enim parle ostendain in S. Pauli via Osliensi), eaque
neque anni consenliunt, nec menses, ut dierum conformis reperiretur tum caeteris documenlis
discrimina negligam lanquain minuliora. Septem Actorum in conciliis el epistolarum indubitatae
numeros fidei cliaracleres relinentium, tum Calalogis anli-
pontificum a S. Pelro proximorum hosce
videraus atlribulos. quioribus prseservatis apud Italicas bibliothecas
In CorbeiensiII. et archiva, hujusmodi seriem fore Lydiura lapi-
In Corbeiensi 1.
dem ad quem fldes Catalogoruin omnium exigeretur.
An. Mens. Dies. An. Mens. Dies. Ubi aulem
plures Catalogi, iique ahliquissimi re-
S. Linus 11. 3. 12. .2. 5. 12. pcrirenlur Italis in bibliolhecis cathedralium eccle-
S. Cletus 12. 1. 2. 8. 2. 5. siarum ac monasleriorum insiguium, qui consenti-
S. Clemens 9. 10. 1. C. 1. 14. renl cum serie indicata et chronologia, esserrt
S. Anacletus decst, dcesl. merilt pracferendi caclcris discrepanlibus. Nair.
157 SCHELESTR. DISSERT. DE ANTIQ. ROM. PONT. CATALOG. 158
Italicarum ecclesiarum proximitas, quae copiain A , descripiorum. Hanc vero difflcultatern prae caeteris
comparandi frequenlius praeberel, scriptos Caialo- comprobanl duo illi Calalogi Corbeienses, tanla
gos et exempla cum prototypis basilicarum pa- discrepanlia epocbarum discordes in tanta afflni-
triarclialium, jure praesumere nos suadebat, cor- tale ac similitudinc velustatis.
rectius descripta cx hisce Romanis fontibus ea Haec breviler indicasse sufficiat, occasione nota-
fuisse quae cum his proxirae consenlirent. Dissita- rum ad Corbeienses Calalogos adhibendan.m, ut
rum atitem regionum et provinciarum scriptores momenta caelera perpendamus quae Italicis tribus
et amanuenses, quibus minor facililas erat acce- antiquissimis favent, consenlicnlibus lum inter se,
dendi ad Urbem, et exempla sua conferendi cum lum genuinis cum documentis Romanae Ecclesiae:
genuinis illis monimentis basilicarum Urbis, non quod in noslra dissertalione post proximam a
ila lidenter poterant errores ac diversilates corri- Schelestratio pelendam conabor pro viribus prae-
gere, quae invenirenlur in numeris codicum a se stare.

EMMANUEL. A SCHELESTRATE

DISSERTATIO

LE ANTIQUIS ROMAN. PONTIF. CATALOGIS


Ex quibus Liber Pontificalis concinnalus fuit,
ET DE LIBRI PONTIFICALIS AUCTORE AC PR^ESTANTIA.

APUT PRIMUM. ] primis de auctoribus ipsis nonnulla praemitlere,


B
De anttquis Patribus et scriploribus qui successtonem et quandonam et qua exactitudine singuli scripse-
Romanorum ponlificum suis operibus aul chro- runl, breviter investigare. Ac primo quidem agen-
nicis inseruerunt. dum esl de sanctis Palribus, illisque auctoribus,
Inter anliquosPatres et scriploresquiRomanorumpon- qui Romanorum ponliflcum, successionem adnota-
..licumCalalogumlexuerunt,suut antiquissiiiiiD. Ire- runl. Horum
nseus,qui «ubEleutherioKomamveoit; D. OptalusMi- antiquissimus est D. Irena?us Lugdu-
levitanus,qui in— Siricio; ac D. Auguslinus,qni in Ana- nensis in Gallia episcopus, qui lib. m, cap. 5,
staslo liniuiit. II. llos subserulusest VictorTunu- Romanorum ponlificuin
nensis,de quo IsidoriHispalensisleslimoniiiniadfertur. Calalogum texuit, his ver-
Edilum est ChroniconVicloris a Scaligero,el ultinia bis illi finem imponens : t Nunc duodecim loco
ejus verba, in quseerror Clironologicusirrepsil, corri- episcopalum ab apostolis habet Eleutherius. i Vixit
gnnlur.— III. Aliamponiiliciunseriem Eusebius Cliro-
nico suo, et uisloriseinseruit. Clirouicona D. Hierony- Eleulherius ante medium sccundi saeculi, quo om-
mo l.atinefactumvariislocis aucluniest ac supplelum, nibus de successione Romanorum pontilicum in
de cujusprsestanliaMarcelliniteslimoniumadducilur.
De Hisloriaper RufloumLaline factaet suppletapauca Urbe constare debebat : nondum enim a morte
tiolanlur.— IV. ClirouicoEusebianoalia iuanu inserti Petri ocloginta quinque anni efHuxerant. Cum
sunt anniChristi, ao.in nonnullislociscorrectiouelndi-
gel. — V. DesideranturGrsecaexemplariahujus Cbro- itaque Ireuaeus sub Eleutlierii pontificalu Romae
nici; exstanl tamen Latinseversiones Hieronjuii,qui C fucrit, et Romanorum pontificum Caialogum texue-
supplemenlumadjecit, non quidemin juveniliaelale,ut
nonnulli putant, sed anuo setatis 47, ut ex anno quo rit, cjus hac de re leslimonium non conlemnen-
Hieron.vmus obiil, (ierluciiur.— VI. SequilurClironicon dum, sed ul praestantissimum antiquilalis moni-
sancli Prosperi, qtiod iiilegrum edidii PhilippusLab-
bens, qui VictorisAquitani, et Genoadii Massiliensis menlum magni faciendum videlur. Irenaeo autem
tesiimoniade illo adilucil.Adnecluiilurhuic Clironico subjungimus duos Africanorum Patruin Calalogos,
consulesab IccarnalioiieChrrsti,usque ad Consulatum
ValenlinianiVIII et Anlhemii: relinel tamen Chronici quorum alterum S. Oplatus Milevitanus episcopo
Eusebianierroreselnorinullosalioscircaconsulesadjecit. sub Siricio, alierum D. Augustinus sub Anaslasio
— VHProsperumsubsecutusesl Marcellinuscomescu-
jns ChronicimentionemfacitCassiodoros,asseritqueil- Siricii successore ediderunt. Palres vero illi D.
lud perduiisse usqueaJ Jusiinianiimperatorislempora, Irenaei sententiam seculi Clelum oniitlunt, et solura
quodilem ejusdemMarcellioitestimouiocomprobatur. Anaclelum
agnoscunt, ut latius infra ex eorum
1. Plures quidem nostra et parenlum noslrorum Catalogis conslabil.
memoria Romanoruin pontificum Vitas conscri- 2. Porro cum superiorum Palruni Catalogi' so-
pserunl; sed ex antiquioribus pauci reperiunlur qui lum ad Anastasii pontiucatum perlingant, nosque
in hac parte historica operam indiisirianique suam seriem chronologicam usque ad Joannem 111,qui
rollocarunt. Sunt taraen nonnulli qui in operibus et Justiniano superstesfuil, prosequi debeamus, boruiu
Chronicis suis aul successionem pontificura, aul ^Palruin Catalogum supplebimus ex Chronico Vi-
aunos et menses pontificatum assignarunt, quoriim ctoris, qui Tununensis in Africa episcopus fuil, ct
cum Wc Calalogos referre debeamus, placuit in .tesle Isidoro libro i Originuin, capitc iillinio < gesta
139 AD ANASTASlUMPROLEGOMENAEDlT. ROM.-VATIC. lb'0
seqiienlium aetalum usque ad consulatuni Justiui A j rit, ex ultimis duobus iiuuieris XVII el XVI niaui-
Junioris imperalorisexplevh.iHabet quoquelsidorus feslum fit. Hi enim nuraeri omnino recpondenl verae
libro de Viris illuslribtis, cap. 58, de eodem Viclore chronotaxi, quaeab anno 43 Augusli usque ad annum
Tunonensi, eum ccepisse suam Hisloriain a mundi primum Justini annos quingenlos sexaginta seplem
principio; ita eniih ibidem referl: i Viclor Tununen- compulat; et si anno munili 5199, quo Christus
sis Ecclesiae Africanae episcopus. Hic a principio secundura Victorem natus cst, quingenli sexaginla
muiidi usque ad primum Jiislini Junioris imperium, scptem anni adjunganfur, habebilur annus mundi
hrevem per consules annuos bellicarum ecclesiasti- 57G6",qui debel esse primus Jiislini juxla computum
carumque rerum nohilissimam promulgavit Hislo- Vicloris. Atque haec quidem de errore qui irrepsit
riam, laude et notatione illusirem, ac memoria in Chronicon Vicloris, quod desinit primo anno Ju-
dignissimam. Hic pro defensione trium Capilulorum stini, quo etiam flnis impositus est Faslis consulari-
a Jusliniano Augusto exsilio in /Egyplum transporla- bus, ac Juslinianus imperalor mortalitatem explevil;
lur. Inde rursus Conslaulinopolim vocatus, dum unde el eodeni anno nos quoque finem rebus chro-
Justiniano imperalori, et Eulychio Conslanlinopoli- nologicis ad- antiqtiitalem speclanliluis imponemus.
tanaeurbis episcopo dblreclatoribus eorumdem trium 5. Priori chronolaxi a Petro usque ad Pelagiura 1
Capilulorum resisteref, rursus in monasterio ejus- " deductae adjicimus secundam, quara Eusebius Caesa-
dem civitalis custodiendus miililur, alque in eadem riensis in Palaestina episcopus Graecosermone con-
tlamnalione, ut dicunl, permanens morilur. » Prae- scripsit, et D. Hieronymus aliique proseculi sunt.
(iarum est hoc Isidori de Victore Tununensi tesli- Ac primum quidem locura, ul jam indicavi, inler
tnonium, ex quo non solum conslal de Chronico, illos oblinet Eusebius, qui natus est terlio Chrisli
scd eliani de persona ct actis Vicloris, qui trium saeculo, quo nondum perierant complura apostolico-
Capilulorum defensor existens, nonnulla pro partium rum virorum scripta, ex quibus de primis ponlifici-
studio hisloriae suae inseruisse credilur. Edidil Chro- bus eorumque Actis praeclare conslabat. Ex iis ab
nicon ipsius in Thesauro lemporum Josephus Scali- Eusebio Chronicorum Canonum omniraodam hislo-
ger, apud quem his verbis incipit : c Anno decimo liaiii scriplam fuisse, teslis esl D. Hieronymus, qui
octavo, consulalu Tbeodosii Junioris Vtclor episco- libro de Scriploribus ecclesiaslicis faletur eam a se,
pus Tununensis Ecclesiac Africae Hisloriam prose- ct Latiniiaie donalam, et variis in locis auctam
quilur, uhi Prosper reliquit. i Quoeverba non siinl fuisse : i Sciendum eiiini est, i inquil in praefalione
Vicloris Tununensis, sed allerius scriptoris, qni Eu- ad Chronicon Eusebii, i rae et inlerprelis, et scripto-
sebii, Hieronymi, Prosperi et Victoris Chronica in ris ex parte olliciousum : quia et Graecafidelissime
iiniim opus collegil, ct quse antiquioris scriploris expressi, et nonnulla, quae mihi inlermissa videban-
Chronico deerant, ex posterioris bisloria aut Cbro- lur, adjeci, in Romana maxime historia, quam Eu-
nico adjunxit. Finit vero Chroniconsuum his verbis : sebius, biijus conditor libri non tam ignorasse, utpote
• Colligiiiilur omncs anni.ab Adamo primo homine erudilissinius, quam ul Graece scribens parum suis
tisque ad naliviialem Domini noslri Jesu Chrisli neccssarium perslriuxisse milii videiur. Ilaquc a
sccundum carnem, quae facla VMCXCIX,a nalivitale Nino, et Abraham usque ad Trojaecaplivitalem pura
vero Domini noslri Jesu Christi, quae facla est XLIII Grreca translalio est. A Troja usque ad vicesimum
Augusii Octaviani Caesaris imperii anno, usque in an- Conslantini annum nunc addila, nunc misla suut
nuin Juslini primuin principis Rom. qui Justiniann piiirima, quae de Tranquillo, et caeteris illuslribus
in imperio successit, anni DXXVII, fiunl siinnl ah Hisloricis curiosissime excerpsimus. > Vocat boc
Adam usque in aiinum primum memorati Principis opus plane mirandum Marcellinus comes, aitque non
Romanorum, anni VMDCCXXVI.i ln quibus verbis solum Eusebium, sed- el D. Hieronymura auctorem
cerlum est errorem deprehendi circa annos qui a ejus slaliii debere. Qua de re audienda sunt ejus
nativilate Chrisii usque ad principatum Juslini in- verba : t Poslmirandum opus, quod a mundi fabrica
tercessisse diciinlur ; ab anno enim 43 Augusli im- j, usque in Conslanlinum principcin Eusebius Caesa-
peratoris, quo Chrisli nativilas a Victore ponitur, riensis hujus saeculi originem, tempora, annos,
usque ad primum anniim Justini, quingenli sexa- regna virlulesque mortalium, et variarum artium re-
ginta seplem anni inlercesserunt, non autem anni pertores, omniumque pene provinciarum monumenla
diintaxat quingenti viginli septem, ut habeliir in commcmorans Grnecoedidit stylo nosterque Hiero-
verbis supra cilatis. Hunc aulem errorem vitio ta- nymus transtulit in Latinum, et usque in Valenlem
bellariorum irrepsisse pularem, liumero L in X Caesarem Romano atljecit eloquio. Igilur ulerque
mulato. Quamvis enim ullimus annorum numerus hujus operis auctor. i Atque haec quidem de prae-
ab Adam usque in primum Justini aiinuni apud stantia Chronici Eusebiani, de qua plura alia adde-
Viclorem adjunclus, supradictum errorem Victori raus poslquam nonnulla nolaverimus dc Eusebii
tribui debere inmial, id tamen non raagnopere curan- Historia, cui series quoque pontificum inserla repe-
dum videtur, cimi priino numero semel corruplp, rilur. Exstat in Archivo basilicaeprincipis apostolo-
posterior a tabellarijs ad priorem accommodalus rum de Urbe ms. codex anliquus, qui hunc tiluluni
videalur. Quod autem viiio labellariorum, non vero habet : ln Chrisli notnine incipit Hisloria Ecccle-
Yktoris Tununensis hic error in Chronicon irrepse- siastica, qnam S. Hieronymus dcChronico Ensebii
161 SCHELESTR. DISSERT. DE ANTIQ. ROM. PONT. CATALOG. 162
Cmsariensis Palmstinm de Grmco translulit in Lali- A peraloris Conslantini, quod xx cjus imperii anno
num ad Chromatium episcopum. Verum, ul quidam cclebratiim fuisse non solum patet ex aliis, sed ex
hujus libri possessor in margine notavit, versio non ipso quoque Eusebio lib. m, de Vita Consianlini,
esl D. Hieronymi, sed Rufini Aquileiensis presbyleri, cap. 14. Adeo ut ex his omnibus appareat Cbronicon
qui eam jussti Chromaiii Aquileicnsis episcopi fecit, Eusebii valde corruptiim ad manus nostras perve-
ut ex pracfalionepatet, et eamdem hisloriam prose- nisse, neque ab ipso quidem Hieronymo, qui plura
cutus est, ul posl librum IX,in quo Eusebius dcsinit, de suo addidit, fuisse plcne ab erroribus purgattini
in codice ms. addilur : « Hucusque Eusebius rerum aut verilali suac ubique reslitutiim.
in Ecclesia gestarum meinoriani tradidit. Caetera 5. Enimvero quae inodo exstant in bibliothecis
vero, quae usque ad praesens lempus per ordinem manuscripta Chronica Eusebii, fere omnia Latina
siibseciitura sunt, quaevel in majorum litteris repe- sunt ex versione D. Hieronynii, qui aliud ab anno
riinus vel nostra memoria adscivit, Patris religiosi vicesiino Constanlini, in quo Eusebii Chronicon dc-
praeceplis et in hoc parenles, qna poterimus brevi- sinit, usque ad consulatum Valenlis VI et Valenti-
late, addemus. i HaecRufinus, qui duos libros adje- niani II Augusloriim prosecutus est. Sunt qui putant
cit, et usque ad Theodosii senioris obilum historiam D. Hieronymum Eusebiani Chronici supplementum
ecclesiaslicam perduxit. Atque haec de Historia Eu- B scripsisse in jiivenili aetale, adeoque illud tantse
sebii, redeamus jam ad ejus Chronicon. auctorilatis censendum non esse. Opinionem suarn
4. Exstanl Eusebiani Chronici editiones quamplu- conflrmare possunl iis ralionibus, quibus Barouius
rimae, in quibus adnolantur anni Cbrisli, quos cer- ad annum 420 permotus Hitroiiyrnum sepluagesiino
lum esl nec ab Eusebio positos nec a D. Hieronymo octavo aetatis anno obiisse tradidit. Cum enim con-
additos, quandoquideni hic modus niimerandiauctore stet inter omncs D. Hieronynmm circa anntitn 420
Dionysio Exiguo primum introductus sil post saecu- obiisse, el ipse Hieronymus Chronico suo finem im-
Iiim quintum, tempore Justiniani imperaloris : uiule posuerit anno Valenlis XIV, qui cum anno 577, con-
et in manuscriplo codice Amandino nusquam anni curril, conscquerelur omnino Hieronyniura circa
Christi notantur. Exhibenltir tamen in mss. codici- anniun tricesimum quinluni aelatis Chronicon absol-
bus anni imperatorum, quibtts adeo certum est acla visse. Verum praeterquam quod tricesimus quinlus
adnolata fuisse ab antiquis, ut ipse Eusebius in annus vitae dici non possit juvenilis aetatis, noiant
Historia ecclesiastica passim per annos imperatorum alii haud adeo cerlum esse quod Baronius proban-
assignet Romanoruin pontificum lempora, et illu- dum suscepit, Hieronymum scilicet septuagesimo
slriora sub ipsis in Ecclesia gesla. Hinc et Eusebii oclavo aetatis anno obiisse. Quinimo id rejicit com-
Chronicon per annos^mperatorum exhibituri, cer- C munis recenliorum sententia ob tres poiissimum ra-
tam juxta sententiam Eusebii Romanorum ponii- tiones, quarum prima ex verhis ipsius Hieronymi
ficum epocham flgeremus, si certum et fidele Euse- desumitur, utpote ex quibus habemus, Hieronymum
biani Chronici exemplar nancisci potuissemus. Vernm non semel se senem, Augustinum vero juniorem
cum manuscripta quae Rpmae vidimtis, recenliora vocasse: Cum enim constet S. Auguslinum anno 450
sint, et antiquiora alibi servaia eliam varient in vulgaris aerae, aelalis vero suae septuagesimo sexto,
notandis imperatorum annis, idemque observet Au- Hipponae in Africa obiisse, si D, Hieronymiis anno
berlus Mirseusde mss. codicibus Aquicinctinis Orte- 420 ct aelalis suae sepluagesimo octavo raorlalitalem
lianis el Lipsianis : quin etiam cum editio Arnaldi explevissel, tantum duodecim annis natu maj'or
Ponlaci Vazatensis episeopi ex plurihtts mss. exem- Augustino fuisset Hieronymus, ob qiiorum annontm
plaribus elucubrala, a Scaligeri editione plurimum differentiam idem Hieronymus nunquam se senem,
difleral, patet profecto vacillare codicum el editio- Auguslinum vero juvenem dixisset. Secunda raiio
num auclorilatem, nihilque certi ex iis haberi posse. desiimilur ex teslimonio S. Prosperi, D. Augustini
Docet id editio ipsius Miraei, quae habet, regnante discipuli, qui in Chronico suo adnolat lempus nati-
jElio Pertinace Viclorem suscepisse episcopalum, vitatis el obitus D. Hieronymi. Ifa eniin habet jusia
"
ubi ipse Eusebius libro v Historiae, capite 20, tradit codicem Lodonenseni apud Ponfacum : Basso et
Eleulherium obiisse decimo anno Commodi iinpera- Ablavio Consulibus, Hieronymus nascitur. El in omi>i-
loris, Iribus annis anlequam jElius Pertinax ad im- bus manuscriptis, et editis : Hieronymus presbyter
perium pervenit, et tunc quoque Eleulherio succes- moritur anno mlatis nonagesimouno pridie Kal. Octo-
sisse Victorem. Habet plura similia Chronicon Euse- bris Theodosio IX et Constanlio III consulibus.
bii, quae pugnant cum iis quae tradtinlur in ipsius Theodosius et Constantius praediclum consulatum
Historia; quin etiam alia quae correctione indigenl, gesserunt anno 420, Bassus vero et Ablavius anno
ut ea quae refert de Marcellino et Marcello quorum 331. Ab anno aulem 351 usqtie ad annum 420 plus
temporibus floruit, quos tamen pro uno eodemque quam 78 anni reperiunliir, cum 90 aimi inlercedant:
ponlifice insigni errore habuit. Finil subindc ponli- adeo ul S.'Prosper veritati proxime accesserit, dum
licatum Melchiadis anno III Conslanlini, ciim constet Hieronymura anno aelatis nonagesimo uno obiisse
anno vn aui vm Constantini sub Melchiade celebra- tradidil. Et hisce plane conveniunt quae apud Mar-
tura fuisse Roinaiiuin in causa Donali concilitim. cellinum comitem leguntur : Hieronymum admodum
Ponit denique Nicseimmconcilium adaniiuni xv im- senem vitm sum fittem fecisse : et quae apud S. Au-
163 AD ANASTASIUMPROLOGOMEtid EDIT. ROM.-VATIC. IGi
Sustinuin lib. i coutra Julianum, cap. 7, usque ad /{ Iio Gemino consulibus, inchoamus. > Et in Chro-
decrepitam mtatem pervenisse. Haecenim cum de ho- nico : Incipit adnolatio eonsulumcum historia Rufino
niine septuaginla oclo annorum vix dici possint, et Gemino, et Rubellio Gemino coss. El flnit: Valen-
viro nonaginla annorum melius conveniant, seque- tiniano VIII et Anthemio. Ilabet et sanctus Prosper
retur omnino D. Hieronymum eo lempore, quo in hoc Chronico errores Eusebii circa Clelum et
Chronicon absolvit, annum aetaiis quadragesimum Anacletum, ac Marcellinura ct Marcellum, ex quibus
septimum egisse. Unde illud nunquam pro juvenilis duos lanlum pontifices constal. Facta quoque eccle-
cetalis opere habucrunt antiqui, sed ut eximium siaslica certis consulibus perperam quandoque appo-
Ilieronymi opus in pretio habuerunt. Cum ldatius in sila relinuit, uli el Iacunam manifestam posl Soteris
praefatione sui Chronici nonnulla dixisset de Chro- episcopatum Aproniano et Paulo consulibus ascri-
nico Eusebii: < Posl hunc, inqnit, successor syngra- plam, deest enim Eleulherii ponlificatus, non quidem
pheus perfeclus universis faclorum, dictorumque vitio auctoris omissus, sed temporis injuria corrosus,
monimentis Hieronymus presbyler idera Eusebius ut insinuat ordo Romanorum ponlificuin, quorum
cognomenlo, de Graeco in Latinum scripturae hujus undecimus ibi scriplus est Soter, Viclor autem deci-
interpres a vicesimo anno supradicti iraperaloris in mus tertius, nulla menlione duodecirai pontiflcis
qiiarttim decimum Valentis Augusti annum subditam I1 facta. Atque haec de Prosperi Chronico , ex quo in-
texit historiam. > Ila Idatius provinciae Gallaeciae tegrum Romanorum ponlificum catalogum exhibui-
episcopus qui se in juvenili aetate Hieronymum in mus in prima anliquitalis edilione; hic vero, ne
parlibus Orientis vidisse testatur. Notandum autem antiquornm scriplorum chronotaxes mullipliccmus,
esl verhum illud perfectus, siquidem illo utilur, ut supplementum duntaxat pontificum tradituri sumus.
significet, Chronicon D. Hieronymi maximi facien- 7. Prosperum prosecuti sunt alii scriptores, qui
dum esse ob operis perfeclionem, adeoque conlemni hisloriam ecclesiaslicara usque ad sua lempora de-
non debere tanquam imperfeclum aut inconsiderate duxerunt. Inter bos prsecipuum iocum obtinet Mar-
edilum. cellinus comcs Illyricianus, de quo Cassiodorus
6. Sequilur Cnromcon i'rospcri, fidelissimi quon- senalor libro divinarum Lectionum, cap. 17, scri-
dam magni Auguslini discipuli, cujus supplemenlum bit: < Hieronymum subsecutus esl Marcellinus Illy-
post Clironicon Eusebii et D. Hieronymi, sacpius ricianus, qui adliuc patricii Justiniani ferlur egisse
typis prodiit. Unde plerique credebanl S. Prosperum canceljos, sed meliore diclione devotus a lempore
nihil amplius quam Eusebiani el Hieronymiani Theodosii principis usque ad fores imperii trium-
Chronici supplemenliim conscripsisse. In quo eos phalis Augusti Jusliuiani opus sutim, Domino ju-
graviter errasse notal Labbeus tomo I NovseBiblio- vante, perduxit. > Audiendus*rjst de suo Chronico
thecae manuscriptorum libroruin in syllabo scripto- ipse Marcellinus, qui in praefationepostquam Euse-
rum bis verbis : < Deceplos fuisse quamplurimos hiani et Hieronymi Chronici mentionein fecisset, de
eliam eruditissimos, qui Prosperum arbitrali sunt supplemento illi a se adjecto sic habet: < Ego vero
HieronymodunlaxatChronicoappendicem altexuisse. simplici duntaxal computalione orienlale lanquam
Certum quippe est, multisque velerum teslimoniis secutus imperium, indictiones, perque consules in-
comprobatum, ab initio rerum ad sua usque tempora frascriplos, centum etquinquaginla anuos, a seplima
uno vehili filo, ac tenore chronicara epitomen per- videlicet indiclione, et a consulalu Ausonii et Olybrii
duxisse. Teslatur id Victor Aquilanus in praefatione [quibus etiam consulibus Theodosius Magnus crealus
Canonis Paschalis ad Hilarum orbis Romaearchidia- cst imperator] enumerans, et usque in consulalum
coniim, poslea papam : cujus Eusebii lenorem vir Magni, indictionis coiligens, eorumdem auctorum
venerabilis Prosper secutus iisdem Chronicis hacc operi subrogavi, itemque alios septemdecim annos
eadem egregia brevitate composuit, ut eorura iiiiiiura a Consulatu Juslini Augusli primo, usqtie in consu-
a mundi inchoarelur exordio. i Addit leslimoniuui lalum Justiniani Augusti IV suffeci, hi sunt simul
Gennadii in Calalogo de Viris illuslribus : < Prosper . anni CLVI.> Hactenus Marcellinus, qui Chronico
Q
homo Aquitanicae regionis sermone scholasticus, et' suo omnes pontilices Romanos qui CLVIannorum
asserlionibus nervosus, multa composuisse dicilur. spatio sederunt inseruit, el salis accurate pontiflca-
Ex quibns ego Chronica nominis illius praelitulata tus illorum annos adnolavit.
Iegi, continentia a primi hominis condilione juxta
divinarum Scriplurarum fldeni usque ad obilum CAPUT II.
Valentiniani Augusti, et captivitatem urbis Romaea De antiquisstmo catalogo, qui in Liberio papa de-
Genserico Wandalorum rege factam. > Edidit hoc sinit.
S. Prosperi Chronicon Philippus Labbeus tomo su-
perius citato Parisiis anno 1657, el ex illo videre I. poreAnliquissimusitomaiiorumpontifjcumcstaioguslem-
Liberii pa se exaralus,(.uspinianoquondamnulus,
licet S. Prosperum juxla Eusebii et Hieronymi fideni sed OnuplirioPanvinioiucognitus,landemlypisdescri-
sua Chronica iisdem plerumque verbis exbibuisse, esta Buclierio,ac servatur manuscriplusin Codice
iblioihecseCsesarese.— II. Codex bibliolhecsBCtesa-
Sus
praeterquam quod consules addiderit a morte Chrisli reseuoncontinet aislographumsed apograpbumrecen-
ad sua usque lempora : « Consules, inquit, a mani- liiisa ccc aunisscriplum.— 111.Kx pr.idiclocodiceva-
riantes lectiones obiiuui, quae cum editione Bucherii
fcslatibne Domini, id esl a Rufino Gemino et Rubel- comeniuntnoncumediiioneHenscbenii,qusedifferen-
165 SCHELESTR. DISSERT.Jt^ANTIQ. ROM. PONT. CATALOG. 166
tia tamen nonohest antiquilali operis, sed eam |>otiiisA nis antiquissimis tempore Liberii exaralis etiamnum
commendat.— IV.Henschenii sentenlia, quod prior
catalogi pars usque ad Urbanumab Anthero papa cou- superesset in bibliolheca Caesarea. Magno proinde
scripta sit, secundapars osque ad Liberiumadjeclaftie- addiscendae verilatis desiderio ductus scripsi ad
rit a saoctoDamaso.—V.Papebrochiusde pruiiaBpartis v. cl. Conradum
auctorecnmHenschenioconvenit, secundsepartisqua- Janingum pro compilandis sanclo-
tuor aoclores posuit-—VI. Ostendiiur quod Aiilherus rum Actis anno 1688 bibliothecas Germaniae visitan-
papa nonsit auctor priorisparlis catalogi.— VII. Cotn- tem, et iter Viennain usque instituentem, ut inter
probaturex duobuserroribus in hoccatalogo circa or-
diuem suecedenliumsibi ponliGcumcommissis: pouit Codices manuscriptos hisloricos Lalinos quinquage-
eniin Clemeiilemante Cietum, et Pium postAnicefum, simum sexlura
cumconstetClemeutemCJeto,et AnicetumPiosucces- pervolveret, nec modo vetttstioris
sisse. — VIII.Desecuodaepartisauctoribusostendilur, catalogi varias lectiones excerperet, sed eliam cha-
nequaquamab auctore terlii saeculi ponliBcesadditos
fuisse usque ad Felicis ponlilicalum,idque probaturex racteris specimen, ut de aetate scripturae judicare
erroribus chronologicis,ad quos evitawlosnon juval re- possera, ad me transmitteret. Fecit vir ille, pro sua
currere ad vicarialuni,ut conslat ex lemporequo Ste- humanitate, quod ab ipso petieram,
plianus pontilicalumtenuit. — IX. Monstraturquoque, die litterisque
sequeotespost Felicem pontificesnonesse a tribus au- 29 Juiii anno 1688 Viennae ad ine datis, non
ctoribusdiversisadjunctos,sedab uno eodemqueaucto- modo varias lectiones istius codicis misit, sed
re. — X. Quodlamen his non obslanlibusauctor hujus signi-
catalogiantiqnissimussit, et circa Liberii pontificalum ficavit quoque : < Ex iis palam fieri, neque hunc
vixerit, variis ralionibuscouiprobatur.— XI. Idemad- JJ catalogum Caesareaebibliothecae ex catalogo Hens-
miseruntnonsolumCalhotici,sed eiiam bserelici,e\-
cepto Dodwello,cujus sententia exptoditur. chenii, neque llenschenii calalogura ex codice bihlio-
thecae Caesareae descriplos esse, sed ulrumque cx
1. Anliqnissimus Romanorum ponlittcum calalo- alio atque alio exemplo desumptum, idem aliquod
gus, qui hodie superesl, ille quidem videtur, qui antiquius protolypon mediate habuisse, propter quos-
usque ad Liberi pontificalum pervenit, ex quo Cu- dara eosdem plane in ulroque defeclus. Quod au-
spinianus consules desumpsit, quos commentario teni ad anliquitatem spectat, ut mihi verosimile
suo iu Aurelii Cassiodori Fastos- inseruit, ul ad fi- videtur, aelatem primi ejus aucloris posse ad tempus
nem hujiis capitis ex ipso commentario demonstra- Liberii papae referri, ita ausim afJfirmare,hoc exem-
bimus. Eumdem catalogum habuit in anliquis mem- plura Caesareum annis, ut summum, quingenlis ve-
branis Nicolaus Fabricius Peiresci dominus et sena- tuslius non esse : idque suadet (si non et persuadeat)
tor Aquensis, uli testalur Anlonius Cappellus, de adjunctum in eodem codice opusculum quod inscri-
Coena etPassione Chrisli, cap. 5, et, si Henschenio bitur Chronicon Polonorum, facitque mentionem
credamus, Imnceumdem catalogum habuil Onuphrius Alexandri papse III, ut de notis posterorum tempn-
Panvinius, qui commentario in librum n Fastorum rum, quas inquirere aliis impedito non licet, la-
incipil citare Damasunt de Vitis pontificum, a con- C ceam, adeoque illius aetatera excedere non polest.
sulalu Salurnini et Scipionis, sub quibus sanctus Jam vero hoc opusculum scriptura quidem • diver-
Linus in praefato catalogo dicilur creatus fuisse epi- sum a catalogo esl, charta tamen (neque enim mem-
scopus. Verum erral vir eruditus. Exstat enim in branaceus est codex hic, neque idem cum illo, de
Bibliolheca Vaticana posl Onuphrii Panvinii Fasto- quo Bucherius nosler apud Lambeciutn, libro iv),
rura librum index librorum et aclorum mss. quae adeo simile ul ne ovum ovo quidem magis esse pos-
Onuphrius Panviniusde Vitis ponlificiim viderat, aut sit; nequevero characler ipse catalogi anliquitalem
penes se habuerat, in quo indice nullatenus supra- majorem indicat, si non et minorem. Addo tamen
dictus calalogus comparet, sed solum cilantur ponli- cjus specimen, > etc. Haecille, quem recte judicasse
ficum Romanorum Vitm Damasi papm, Anastasii, el de setate scriplurae, ex specimine ipso ad me trans-
Guilielmi S. R. E. Bibliothecariorum, Pandulfi Pi- misso conjeci, vix enim ccc annorura actatem supe-
sani, et recentiorum auclorum, a quibus Onuphrius rare posse judicavi.
pulavit conscriptum fuisse tibrum Pohliflcalein, de 3. Cum ilaque ex praefatis lilteris cOnslet hujus
quo infra ageraus. Onuphrius itaque nunquam vidit velustioris catalogi autograplium deperditum esse,
antiquissimum catalogum, qui desinit in Liberio et non nisi recentiora transumspta reperiri, quae
papa, quemque nonniilli credebant deperdilum fuisse, " multum inter se differre cognoscuntur operae pre-
usque dum iEgidius Bucherius illum in commentario lium me faclurum exislimavi, si praedictum catalo-
siio ad Canonem paschalera edidit, notans autogra- gum infra cum variantibus lectionibus ederem :
phum penes se habuisse Cuspinianum. Quod ileni unde nil aliud hoc loco adjungam, quam catatogum,
testatur Lambecius, lihro iv Commentariorum de prout ab Henscheuio in Actis sanctorum, et a nobis
hibliolheca Caesarea his verbis : < Eximius codex in Anliquitate illustrata editus fuit, longe integrio-
ms. quem Bucherius laudat, et desiderat, sed fere rem esse eo qui in bibliotheca Caesarea eliamntim
tanquam perdilum deplorat, superest etiamnum in reperitur. ln codice enim Caesareo desunt pontifices
auguslissima bibliolheca CacsareaVindobonensi aeque Anicelus, Eleutherius, et Zephyrinus, qtii in nosfra
integer, ut ipse Cuspinianus eo olim usus est, obli- editione exslant: cum autem iidem tres Ponlifires
netque inler codices manuscriplos historicos lalinos eliam desiderentur in editione Bucherii, valde vero-
locmn quinquagesimum sexlum. i simile mihi visum est, membranas, quas Bucherius
2. Ex hisce Lambecii verbis dubium mihi orlum penes se habuil, ex Codice Caesareodescriptas f isse.
esl, nutn autographum pnedicti caialogi in membra- In qua seutcntia vel maxime confirmatus fui, dum
IG7 AD ANASTASIUMPROLOGOJfgfe EDIT. ROM.-VATIC. 168
collatis leclionibus Codici Csesarei, easdem fere A ctilpus Linus fuil, et lertius Auacletus, elsiplerique
omnes, duabus vel tribus exceplis, in edilionc Bu- Latihorum secundum posl Petrum aposlolum pulent
cherii reperiri animadverti. Alio itaque exemplari fuisse Clemenlem. Ubi opinamur nomine Lalino-
Bucberius, alio anfe nos Henschenius usus esl. Quae rura indicari hunc Caialogum a sanclo Damaso mis-
tamen nihil ohslanl hiijiis calalogi et germanitali, et sum ad sancluin Hieronymum, qui eliam lih. i, ad-
anliquilati, cum facile conlingere poluerit, sicul in versus Jovinianum appellal Clemenlem successorem
caetcris antiquorum operibus frequenter contigit, aposloli Petri, el iu cap. LII, Isaiae scribens, ait,
librarios et tabellarios non exacte descripsisse co- eum posl Pelrum Romanam rexisse Ecclesiam, sci-
dices, sed ciiin ninltis mendis el lacunis ad posteros licet interposito ad modicum lempus sancto Lino,
transmisisse. Uude afflrmare audeo, menda et lacu- cui successisse Clenientem tradunt Oplaius Milevi-
nas signum esse quod opera ab anliquis scriptoribus tanus, lib. n, cl sanctus Auguslinus, epist. 165. >
profecta sint. Quaecum ila esse passim ex manu- 5. Hactenus Henschenius de antiqtiiore calalogo,
scriplis codicibus doceamur, restat ut de aucloribus circa cujus senteiiliam noiinulla habuit v. c. Pape-
hujus calalogi, el quibus temporibus scripserint, brochius, quae corrigenda duxil. Duos enim catalngi
paucis inquiramus. auctores facit Henschenitis, Antherum scilicct prio-
4. Pulavil quidem Henschenius lomo primo san- B ' ris, et Damasum posierioris partis, quam tamen
po-
ctorum Aprilis, hujus catalogi duas partes esse, steriorem partem a qtialuor diversis compositam
singulasque a diversis auctoribus conscriplas fuisse: fuisse, crediditPapebrochius; unde in Propylaeo ad
< Prima, inquit, ej'ns pars coraplelur cum sanclo Acta sanclorum Maii sequentia nolavil: < Secunda
Urbano poniiflce anno 230 martyrium passo. In hac ergo pars inciperet a diclo Pontiano, et in hac pas-
priori parle nulli consules bis repetuntur, quamvis sim majora pontificum elogia referuntur, iidem con-
sub iisdem sub quibus sedere inceperunt quidam sules repelunlur, dies ordinationis et mortis ponli-
fuerint vita funcli, aut martyrio coronali eoruin de- ficum assignantur. Et haecpars quatuor successive
cessores.... Auctor htijtis partis videturposse statui auclores videltir liabuisse nonnulla styli diversilale
sanclus Antherus papa, qui gesla marlyrum diligen- digooscendos; qnorum primus cum sanclo Feli.ce
ter a notariis exquisivit, et in ecclesia recondidil. finiverit, secundus tres hujus successores adjeceril,
Sedit is solum uno mense in suo ponliflcatu, vide- Eulychianum, Caium, et Maicellinum; teriiusjtin-
iurque gesta marlyrum, polissimuin summorum xerit Marcellum et Etisebium : quartus a Melchiadc
ponliflcum exquisivisse"necdum pontifex sub sancto usque ad Liberii initia scriptionem continuaverit,
Pontiano successore sancli Urbaui, iino Actsr san- floriierit autem sub hiijiis decessore Julio, in cujus
clorutn Urbani et Calisti hujus dccessoris videri a C ( elogio praeter morem in priorfbus
elogiis servaium,
sanclo Anlhero scripta, dicemus25 Maii, quo colilur hab.etur accurala basilicarum ab eo exstruclarum
sanctus Urbanus, el 10 Maii, quo colunlur sancli narralio. > Omitlo caelera, quae cum Henscbenii
Calepodius presbyter, Palmatius consul, Simplicius sententia superius indicata coiriciduiil, adeo ut juxta
senalor, atiique marlyres, quorum res geslae in Actis Papebrochium nihil corrigendum sil iu ejus verbis,
sancti Calisli continentur. Secunda ergo pars iuci- quam quod loco duorum antiquissinii calalogi au-
perel a diclo Ponliano, et in hac passim majora clorum, quinque omnino auclores subsiiluendi sinf.
poiiiificum elogia referuntur, iidem consnles repe- Circa qiiam correclionem an felicius processerit
tunlur, dies ordinalionis, et mortis ponliflcum assi- quam Henschenitis, jant iiiquireiiduni esl; omnia
gnanlur. Et haec pars ad finem fere deducilur ubi enim quae de primae, el secundae partis auctoribus
sancti Julii elogium praeter morem aliorum habet a duobus his viris cll. dicla suiit, nullaieniis subsi-
accurafam basilicarum ab eo exslruclarura narralio- stere existimo.
nem, ex qua 12 Aprilis ad hujus sancti Julii vilami 6. Et ut de prioris partis auclore in primis agsi-
confirmamus hujus calalogi eminenletn solidiiatero. mus, dicitur auctor fuisse sanctus .Anlherus papa,
Successit sancfo Julio Liberius, cujtis tempore hunc: de quo catalogus secundus, qui in Felice IV desinit,
velerem iudiculum Romanorum pontiflcum conlex-• saeculosexlo conscriplus : < Hic gesta marlyrum di-
lum fuisse, asserit Dionysius Petavius, libro v, Ra- ligenler a notariis exquisivil, et in ecclesia recondi-
tionarii leiuporum, cap. 5, qui eum penes se habuit. dit. > Alius Romanorum pontifictim calalogus lem-
Post obilura Liberii conslilutus esl ponlifex Ronia- pore Caroli Magni exaralus, et in bibiiotheca Pala-
nus sanclus Damasius, qui rogalus a sanclo Hiero- lino-Vaiicana asservatus babel de Anthero : < Hic
nymo gesla pontificum, quoe potuit reperire in suae • gesta marlyrum diligenter exquisivit. > Liber Ponti-
sedis sludio, ad eum direxit. Quse Damasi verbai ficalis, prout hodie exslat, repelit verba catalogi
arbitramur inlelligenda de jara indicato calalogo> sexto saeculo contexli, ita ut constanli catalogorum
iisaue ad Liberium ejus decessorera deducto. Epi- el libri Pontificalis tradilione constet Antheram
sloWs utriusque hac de re, et sancti Hieronymi, ett papam gesla marlyrura diligenter a nolariis exqni-
sancli Damasi ex Codicibusmss. praeponimus. Idemi sila, in ecclesia condidisse. Sed, quaeso, quid haec
sanctus Hieronymus, de Scriploribus ecclesiasticis,, fiiciunt ad priorera parlem catalogi, in qua a Petro
tap. 15, slatuit sanclum Clementem quartum postt apostolo usque ad Pontianum sola Romanorura pon-
PelrumRornantimpontificem, siquidem, inquil, sc- lificuin noniina exhibentur, ntillaque actoriwn aut
109 SCHELESTR. DISSERT. BE ANTIQ. ROM. POXT. CATALOG. 170
martyrii raentio reperilur; praelerquam in Piiljfe. A Romanis Ponlificibus demonstravimus. Tertio po
qui unico verbo sub Nerone passus dicitur, ei in nit annos ponlifictun et consules exordio et fini
Pontiano, qui in exsilium misstis perhibelur ? Si hsec poniificatuum assignatos, scd adeo in plerisque locis
pars contineret iila quorum anliqui catalogi memi- sibi repugnantes, ut tempus annorum el mensium
nerunt, nonne gesla pontificum eorumque marlyrii adverselur consulibtis, el constilum lempora paucio-
genus in illa adnotala fuissent? Hsecenim sunt qtisc res, pluresve annos, quam a calalogo exhibenlur,
Antherus papa a notariis diligenler conquisiisse, et designent. Unum e piiiribus adduxisse snflicicl. Habct
in Ecclesia recondidisse fertnr, non aulem mera de octavo poniificc anliquior hic calsilogus . < Six-
Remanorum ponliflcum nomina cum consulibus, tus aunis x, mcnsibus m, diebus xxi. Fuit tempo-
quibus singuli coeperunt, ei desierunt, ut in priori ribus Hadriani, a consulalti Nigri et Aproniani,
parte antiquioris calalogi, dequa in praesenliagimus. iisquc Vero iu et Anibibulo. > Anni mimcrantur
Deinde notandum omnino est, Antherumgesia mar- decem, et menses tres, iibi Niger el Aproniainis
lyrum conquisiisse,uon solum summorum ponlificum, consules fiicrunl a;ra vulgari 117. Verns autein in et
sed aliornm quorumcunque fidelium, qui pro Chrisli Ambibnliis consulalum obierunt xra 126. Ab nnno
fide in dies marlvrium obibant, adeo ut gesta, quae aulem 117 ad 126, non possunlnumerari anni decem,
ipse in Ecclesia recondidit, potius Marlyrologii B et mcnses tres, sed tanium anni novem; ideoque et
quam calalogi formam hibuisse oporluerit. Subjun- Godefridus Henscheiiius in sua chronotaxi protulit
gitvero auetor libri Ponlilicalis in Fabiano : Fecit pontiOcatiim Sixli ad anuum 127. Quoil et alibi
septem tubdiaconot, qui seplem nolariis imminerent, faclum videtur conlra morem calalogi, qui ultimos
ut gesta martyrum in inlegrum eolligerent. Quo consules exhiberc consuevit, quibus occubuerunt
loquendi modo indicatur, cunctos marlyrum pro- pontiflces. Alque haec, ni fallor, siifliciuiit ad evin-
cessus, tormenta, verb.i, et gesta, a notariis jussu cendum priorem catalogi partem ab Anthero papa
Fabiani diligenler quoque adnolata fuisse. conscribi non poluisse.
7. Ut autem clarins coustet Antherum papam non 8. Videamus jam de secunda parle, qiiam Hen-
esse auctorcm prioris calalogi partis, refert calalogi schenius ab uno auclore, nimirum Dsvmasopapa,
auctor Clemenlera ante Cletum contra perpetuaui Papebrochins vero a quatuor diversis auctoribus,
RomanaeEcclesiaetraditionem, quae in anliqtiissimo qui ab Anlhero usque ad Damasi tempora scripse-
eanone missae jam inde a terlio vel quarto saeculo runt, exaratam fuisse putartint. Utque de primo
memoriam fecit Lini, Cleti, Clemenlis, qui est ordo horum qualuor agamus, credidit Papebrochius, eum
primorum pontiftcum juxta Romanam Ecclesiam. ' cum sanclo Felice finiisse, cunique Felix Dionysii
Fieri ergo non potest quod gesta marrtyrum a nota- G successor vixerit circa anniim 272, ejtis partis au-
riisRomanis diligenter conscripla, et ab Anlhero clorcm ante sseculi lertii flncm floruisse. Vermn si
papa in scriniis RomanaeEcclesiac recondila, alium auclor lerlii saeculi partem catalogi ab Anthero ad
ordinem habuerint, el Glementem Cleto pracposue- Fclicera composuisset, perspeclos procul dubio ha-
rint. Neque ad hujus calalogi aitctorera respexit buissct sui lemporis ponlificatiis , et consulatus,
divus Hieronymus, dum scripsit in Clemente, em». suisque consulibus ponlifices assignnsset : et tnmen
fuisse ordine quarlum, tametsi plerique Lalinorum videraus, etiam in hac parle calalogi, saepius consu -
tecundum pott Petrum apOstolum fuisse putenl. Jes unius pontificatus misceri cum consiililms alte-
Enimvero per plerosque Latinorum non intellexit rius pontificatui assignatis. Unde provcnit quod
divus Hieronymus Romanara Ecclcsiam, aut ejus frequenter recurrcndum sit ad vicariatum, ulquo
pontifices, sed sanctum Optatnm, nonnullosque tempore praedecessor adhuc sedcbal verus pontifex,
scriptoresLatinos, et forsan aticlorem hujus calalooi, successori assignareiur vicariatus ut sic verificari
qni tempore Liberii vixit, et non Damasus, sed posset eum quodammodo fuisse ponlificcm. Ita de
privalus scriplor fuil; unde divus Hieronymus ab vigesimo quarto ponlifice habel calalogus: < Sle-
hujus aucioris et sancti Optatj sententia discessit, V pbanus annos qualuor, menses duos, dics viginti
et Clementem non secundum, sed quarlum a Pelro unum. Fuit leniporibus Valeriani ct Gallieni, a con-
ponlificem fuisse statuit. Secundo ponit prior cata- sulatu Volusiani el Maximini usque Valeriano III et
logi pars Anicetum anie Piuin, quod esse allcriim Gallieno II. > Volusianus et Maxirainus fiierunt con-
catalogi errorem, ostendiinl istorum temporum sules snno 253, quibus ponitur a catalogoinitium
scriptorum duo omni exceplione majores, Irenaeus pontificatus Lucii, unde tunc sanctum Slephaiium
nimiram Lugdtinensis in Gallia episcopus, el Hege- Lucii vicarium fuisse, scribit Henschenius, qui Ste-
sippus bistoricus, qui sub Anicelo et Bleulberio phano tanttim tribuit menses quinque posl mortenr
Romam venerunt, et quorum teslimonia ante MCCCL Lucii, iisdem consulibus Valeriano III el GallieBfl
annos in libris de Historia Ecclesiaslica relulit Eu- II, seu anrto 255 assignatam in catalogo, Sed
sebius Cxsareensis in Palaeslina episcopus. Sane quamvis hic Jocus communis de vicariattj) .ajpfis
tam lrenacus quam Hegesippus tradunt Anicetuni esset ad supplendum multos catalogi defectns, ta-
ftiisse post Pium. Quod etiam tradidil cum communi men in pontificatu Slephani vix ulla ratjone adhibere
Rouianae Ecclesiae scntenlia divus Hieronymus, ut possct, cum ei non soluin duos anl tres annos pon-
facile cplligi potest ex iis qux disserlatione II de lificaltis tribuant antiqiiiorcs et m.wJerniomncs sed
PATHOL.CXXVII. 6
171 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 172
olures res ipsa postulct. Enimvero sancltim Stepha- A oofPtefoquoad stylum, scribendi methodum, et lem^
ritlm,. ui verum ponlificem ullra quinque menses poris notas diversum est, solumque in Eusebio de-
contra rebaplizanles egisse teslalnr Cyprianus, diim sideralur consnlatus : quod tamen mirum videri non
hac in re cum aucloriiate ponlificia lanquam epi- debet, cum non pluribus annis, et sub diversis con-
scoporum episcopumegisse insinuat. Idem signiflcat sulibus, sed paucis dunlaxat mensibus, eodem anno
Firuiilianus agens de pelra Ecclesise fundamentali, sederit; htiic autem anno consulatum addere auctor
de qua Stephanum gloriari solitum, manifesle de- omiserit, quia in Melchiade Eusebii sticcessore con-
-clarat. Adderem hic plura in liujus rei confirmalio- sulatus illius anni allegandus eral. Ita eniin oatalo-
nem, nisi Papebrochius ipse in nolis ad Stephani gus ; < Mihiades annis tribus, mensibus sex, dicbus
vitara, quas exbibet in Conalu chronico hislorico novem, ex die vi Nonas Jutias a consnlalu Maxi-
confessus fuisset, hacc recte a me nolata fuisse, miano VIII solo, quod fuil mense Seplcmbri, Voiti-
ipscque observasset, cjusdem Firmiliani epistolam siano et Ruflno, osque in III Idus Januarii Volu-
'dalam esse, cum fere vigesimus secnndus annus esset siano el Aniano coss. > Maximianus solus consul fuit
a morle Alexandri impcraloris, ul notat Baronius anno, quo periit: lumque suffecti sunt Volusianus
in Annalibus : ea autem acciderit anno 235. Quare et Rufinus, adeo ul omnes hi consules in auniim
Firmiliani epislolam necesse est scriplam fuisse B incidanl, quo ab auctore catalogi superius assignata
anno circiler 257, quo lempore inter Slephanum, et fuit mors Marcelli. Unde manifeste cclligiiur in
Cyprianum Carthaginenscm, Dionysium Alexandri- ponliflcatu Marcelliab auctore catalogi sludio omissa
nuin, aliosque, adhuc agilabatur contrdversia de fuisse consulum noraina, ne ea repeterentur in Mel-
valpre baplismi ab liaereticis collato, adeoque chiade. Quod cerle nunqtiara faclura esset, si Mar-
anno 255 exstinclus non fuerit Stephanus, ul con- celli tempus a lerlio, Melchiadis a quarto auctore,
siites a calalogo assignati indicabant. llaec fere ulv. c. Papebrochius credebat, huic calalogo in-
.Papehrocliius, qui fruslra conalus est in nolis su- serta fuissent. Ab uno itaque, et eodcm auctore se-
pradiclis tempus Slephani in anliquiori calalogo ex cunda pars catalogi conscripta fuil, ul supra indi-
consnlibus assignatum suse aeraeresiiluere. cavimus, tantumque abest ex catalogo colligi posse
9. Neque majorifundamenlo nitiinliir eaquaede eumdem a diversis auctoribus contexlum fuisse, ut
secundo, lerlio et quarlo secundae parlis aucloribus potius ex perpetuo lemporum nexn colligalur ab
iiol,aiitiir..Sine ullo namque teste, sine ttlloscriptore, uno eodemqne auclore confeclum fuisse. Nisi quis
siiie ullo anliquilalis monumento aflirmalur secun- dicere velit, auctorem hiijus catalogi, annos, raeii-
dam calalogi jiarlcm a lot ancloribus fttisse con- n ses, et dies ex aliquo anleriori monumento desum-
J
scriplam, el gratis omnino slatnitur altero auctore psisse, co quod illi perpeluo a consuluin nolis discrc-
Eulychianum, Caium el Marcellinum; altero Mar- pare soleant.
cellum et Eusebium ; .altcro demum reliquos 10. Porro non a diversis, sed ab uno eoderaque
omnes a Melchiade usque ad Liberium faisse cala- auctore conipositum fuisse httnc anliquioroin cata-
logo adjectos. Ut enim a primo incipiaraus, quid in logum, judicavit Cuspinianus, qui eum primo ex
-Eutychiani, Caii et Marcellini aclis reperilur, quod manuscripto codice eruit, et commentariis suis in
non in aliis anlerioribus pontificibtis legilur? De Cassiodori consules inseruit, scribens ad consula-
Eutychiatio habet catalogus : i Eutychianus annis tum duorum Geminorum: < Oblatum est mihi per-
octp, nicnsibus tindecim, diebus tribus. Fuit tempo- velus opusculum anonymi auctoris, quo pontifices
ribus Aiireliani 1H et Marcellini usque in diem vn niaximi sttb quiboscoss. fuerint enunieramur. In co
Idus.Decembris, Caro n el Carino consulibus. > De ita scribilur : linperante Tiberio Caesare passus est
Dionysio aulem uno ex Eutychiani prscdecessoribus: Dominus Jesus Chrislus duobus Geminis coss. vm,
I Djonysius annis oclo, mensibus duobus, diebus Kalend. Aprilis. Et post ascensum ejtts bealissimus
qoaluor. Fuit lemporibus Gallieni ex die xi Ka- Pelrus episcopatura suscipit, > elc. Ex primis hujus
leiidarum Aiigtisii, iEmiliano et Basso coss., rt opusculi verbis, quaaeadem omnino sunl cum prirais
usqtie in diem scplimuin Kal. Januarii, coss. Claudio verbis catalogi, de quo in prsesenti agiinus, facilc
et Paterno.) Quid, quoeso, in his duobus ponlificibus colligiturcatalogum eumdeiu esse quem Cuspinianus
est quod diversitalcm auctorum indicet ? Idem omni- olim habuit, quemque anonymo auctori tribuit,
np e.ststylus, eadem melhodus nolandi lempus, quo prout tribucre pergit in operis progressu, ubi cata-
ttlerque pbntifex sedit, adcq ut omnia verba unum logi istius mentionera facit, et signantcr ad coosula-
eianidemqiie,nonplures auclores fuisseindicent.Idem tum Satiirnini I et Venuvi, agensdePetro his ver-
plsjne.de Marcello et Eusebio dicendum, quos Pa- bis : < Vetustissimunr comperi in bibliotheca qua-
piejirochius ab aitero auclore adjeqtos credebat. De dam opusculum anonymi aucloris. quo continenttir
JtjLi.rcello eniin ita habet catalogus : < Marcellusanno ponliflces Romani sub quibus coss. fuerint a Divo
Uflb,m,ensibusseptehi, dies viginli. Fuit ternporibus Petro usque ad Marcellinum, qui sub Diocletiano
Maxeniii, a consulatii... X et Maximiahi VI, usque fuit, quemadmodum deinceps narrabiinus. > Con-
,post. consujatum X et VII. > Et de Eiisebio : < Euse- slanter, et recte affirmat Cuspinianus, veluslissi-
bius inensesiY,, dies xvi, a xiv Kal."Maias usque in mum bpuscnlum esse antiqui scripioris anonymi;
diem xvi Kalendas Septetnbris. > In quibus nihil sed memoria l.ipsus videlur, dum refert pontifices
173 SCHELESTR. DISSERT. DE ANTIQ. ROM. PONT. CATALOG. 174
Romanos usque ad Marcellinum dnntaxat in eo con- A ptus est hic Calalogus sub pontificatu Libcrii, cu
lincri. Nam post Marcellinum ex eodem opusculo successit Damasus. Fuil tgitiir cjus nuctor ipso
recensel adpost consulaiuin X el VII iterum, Mar- Hieronymo paulo anliquior. > Edidit lunc disserta-
cellura; ad consulatum Maximi VIII et Licinii Mel- lioneminlerOperaejiisposilviina Londini,annolG88,
chiadein; ad constilalum Volusiani ct Amani Syl- Dodwellus Dubliniensis, q i llcet prolixioribus no-
vcslrum; el ad consulatum Feliciani et Tilani Ju- lis el cominenlariis suis antiquilalcm lionniinquani
lium, et hunc quidcm his verbis : « Auclor ille in- illustrare conetur et id quoque de praesenli Catalo-
cerlus de Pontificibus horuni Coss. sic comracminil: go facere contcndat, ejus taiucn antiquilali absque
Julius annis XV. M. I. D. XI. Futt temporibus ullo fuudamenlo aut ralione delrahit.
Conttantini a Coss. Feliciani et Tiliani ex die vin CAPUT III.
Idus Februarii, in diem pridie ldus Aprilis Conslan-
lio V et Constanlio CmsareCoss. Hactenus auclor dc Ansiinnliqnior Catatogus a Damaso papa conscriplus
? El an duw epistolm Damast, et llieronymi
ponlificibus maximis, quem citavi, progredilur, nec ea de re edilm suppositilimceitsendiesinl ?
qnidquara ulterius offcndi, quoad papae dicli sunt. > l. AuliqiiiorCatalogis Damasopapsetrihuitur aucloritale
Ula Cuspinianus exprcsse affirmat, poutiflces cum tuarum epislolarun, quarum allera a D. llleronymoad
consulibus ultra Marccllinum usque ad Julium pri- g sunt. Damasum, altera a Daina.-oa-J D. Hieroiiyinoir.scriptae
— II. Harum lillerarum germauiiaiem rjx simili-
muin procedere, prout eliamnura procedunl in no- bus litteris inler opera Daniasia MaitioMilesto editis,
comproliat God-fridusHensclienius. — III. Adjmigit.
stra calalogi edilione, in qua Libcrius quidem adjun- Heiischeuiusnonnulla,ex quibus probareconaiur, duos
gilur, sed absque consulum adnolatione, eo quod l.ibii Pomilicalisa ucioresfuisseAntherumel Damasuui
papas. — IV. Primum llensclieniifiindamentum ex lit-
auclor Liberii quidem inilium non lamen flnem as leris a MarlioMdesioedilis, relulaUir,eo (mod lillerse
sccutus sit, sed ante Liberium obierit. illsesupposiiitiaesint, reele Erasmi et Labbei censuris
II. Neque hoc noslrum duntaxat, sed etiam alio-. nataise.— V. Epislolaequoque Dam.isiet llieronyinide
Libro Ponlificalisupposititisesuut, ut in | rimis probalur
rum de hujus aucloris aelate judicium est, scribenle ex slylo Hieronymi,quiplurimumdiflerla styloepisto-
Bucherio, qui inlegrum calalogum primus edidit: lse siipposilittse.—VI. Idem confirmaturex nonnuliis
< Hucusque, ad Liberiura scilicct, ponliQcumRoma- epistolsesupposililiseinsertis, qure ver.tali repiignam,
ul in priinis, quodHicronymuspostsurnptumpresbyle-
norum Calalogus ante Liberii mortcin concinnalus, ratus gradumDamasiad pontifkatumas^uaiptfoneni cn-
gnoveril,el scire cupieritquis Koitianoruiu pooiilicuiu
quam mcmbrana nonnisi punctis cxprimit. > Ubi conlra canones excessisse coguoscalur.— VII. Neque
membrariaememinit, in qua Iria alia opuscula eodem juvat dicere, llieronymuin id scire cupiisse,quia mar-
consulibus lyro'ogio 0|icrani dabat. Nam pro ido sulliciebalsciru
lerapore iisdemque scripla reperieban- quinampro ( hristiaitareligionemsirtyriipalmamadepli
tur. Ac piimum quidcm erat fraginentuin Faslorum fueraul.—VIII.D.imasiquoqueepistolamsupposililiain
ex sljio incultoet tudi ostendilur.— IX. Anli-
ab anno Christi 205 ad 354 , quo consules erant Q e>se, quioreir.Caulogumncque a Dmnasoconscriplum,neque
Conslanlius VIIet Constanlius III. Exstabat quoqtie ciis auctoritate probalumprodiisse,neque ad divum
de Praefeclis Urbi cum boc titulo: Ex Hicronjmumtransmissumfuisse,monstranius.
opusculum
temporibus Gallieni, quis quanlum lemporis prmfec- 1. Inquisivimus superiori capile de pluribus au-
turam Vrbis adminislraveril, in quo iidem praefecli cloribus, an ab illis tertio saeculo anliquior Catalo-
ab anno 254 usque ad annum 354 receiisenlur, fl- gus edilus ftierit, ostendimusque aucloreni Hlius
nienle illo l-.isverbis: ConstanlioVII etConslanlioIII, lempore Conslanlii imperatoris quarlo saeetilo
Vilrasius Orfilus prwfeclus Vrbi. Demum calenda- scripsissc, sed nomcn hucusqtie ignoratiim esse.
riom anliquum conlinebatur Valentino ciiidain in- Nunc inquirendum est de Damaso papa, qui quarlo
scriplum sub Constantio, quem ultimum imperato- saeculo sedit, num illi forle Calalogus adjudicaii
mm recenset, ct non divum, ut caeteros omnes, sed possil. Occasionein huic quacslioni praebuerunt dtiae
dominum vocat; signum nianifestissimum quod epislolae, quariim alteram a D. Hieronymo ad Da-
auclor sub Constanlio scripserit, idemque ille sit masum papam, allerara a Damaso ad D. Hierony-
qui usqtie ad consulalum Conslanlii seplimum prae- mum his verbis conscriptas fuisse ferunt :
fata opuscula perduxit, et catalogum Romanortim , < Beatissimo papaeDamaso Hieronymus.
pontiflcum sub Constanlio bis verbis lerminavit: < Gloriam sanclitalis tuae nosira humilitas deprc-
Liberius fuil temporibus Conslantini et die xi Kal. « calur utsecundum apostolicaesedis auctoritatem,
Junias in diem a Coss. Conslantii V et Constan- « quara cognovimus per luam sanctilatem gulter-
lio Cmsare. Ubi neque consuialus, quo Liberius < nari, actus gestorum a beali Petri apostoli princi-
obiit, neque dies niortis ejus apponilur qtiia, ut < palu usqtie ad vestra tempbra, quaescilicet in sede
recte Bacberius observat, ante Liberii mortem con- i lua gcsla sunt, nobis per ordinem paucis enarrare
cinnalus fuit. Idera sentit eruditiis Pelavius lib. v, « digneris, qiialenus nostra humilitas sentichs re-
cap. 5, Ralionarii temporum, ubi scribit: .<Velus « cognoscal quis ineruit dc episcopis supradictae sc-
indiculus Roinanonim poniiiiciiin Litierii lempore « dis mariyrio coronari, vcl si quis contra canones
confcxtus, quem pencs nos babemus. > Et post < apostolorum excessisse cognoscatur. Ora pro
Petavium Pcarsonius, a religione quidem calholica « nobis, bealissirae papa. >
alienus, sed vir acutissimi ingenii et magni judicii, « Damasus episcopus urhis Romae Hieroiiymo
qui, diss. i dc successione primorum Romae episco- « presbylero.
porum, capite 13, num. 2, ingenuc falelur: < Scri- « Gaudet Ecclesia tuo fonte jam satiata; cl am-
175 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 176
< piius silit curiosilas tcrnporum sacerdotalium, tit. A sed approbator duntaxat. Auclor lamen vixit sub
< quod dignom est. cognoscatur ; quod indignnm , Liberio , ut Pelavii testimonio Henschenius com-
« respualur. Verumlamen gcsta ponlificum, quaepo- probal: « Sancto Julio Liberins, cnjus
tempore hnnc
< tuimus reperire in sedis noslrae sludio, ad luam veterem Indiculum Rqmanorum ponlificnm conlex-
< charitatem gatidentes direximus. Ora pro nobis lurn fuisse, asserit Dionysitis Pelavius lib. v,
qui
< ad sancfam resurreclioncm, fraler el compresbytcr. cum penes se habiiit. Post obilum Liberii conslitu-
t Vale
*' in Christo Deo el Domino noslro. Dat. x. tus cst pontifex Romanus S. Damasus, qui rogatus
c Kalendas Juiiii, cl acccpla Kalendas Octobris : a sancto Hieronymo, gesta pontificum, quae potuit
« missa de Roma Hierosolymam. > reperire in suaesedis studio , ad eum direxit. Quae
2. Primas has epistolas lypis descripsil Gode- Damasi verba arbilramur inlelligenda de ja:n indi-
fridus Henscheuius: lomo enim primo Aprilis ante cato Catalogo usque ad Liberium ejus decessorem
Catalogos Romanorum pontiflcum eas ex antiquis deducto. Epistolas utriusque hac de re et S. Hiero-
rass. edidit, ac pro germanis habtiit, laudans Mar- nymi et S. Damasi ex codtcibus manuscriplis prae-
lium MilesiumSarazaniiim J. C. Romanum, eo quod ponimus. Idem S. Hieronymus de Scriptoribus Ec-
typis Vaticanis anno 1038 inter Opera sancli Damasi clesiasticis capiie 15 staluil S. Clemenlem qiiartum
alias episolas bisplane similes edideril; pag. enim B ' post Petrum Romanum ponlificem, siquidem inquit,
121 et sequcniis habct epislolam Damasi ad Hiero- secundus Linus fuil.et tcnius Anaclelns, elsi ple-
nymum, ex qua supra memoralus Henschenius se- rique Lalinorum secundum post Petrum Apostolura
qiientia exccrpsit. putent fuisse Clemenlem: Ubi opinamur nomine La-
« Damasns episcopus fralri ct compresbylero tinorum indicari hunc Catalogum a S. Damaso
« llieronymo in Domino salutein. missum ad sanctum Hieronymuiii, qni cliam libro
. t Dum multa corpora librorum in meo arbitrio primo adversus Jovinianum appellat Clemenlein
t allata fuisscnt, conligit, ut et libriim Psalniorum in successorem aposloli Petri. Et in caput Isaiae LII,
mco animo festimis cognocerem delineri, et me- scribens ait, eum post Pelrum Romanam rexissc
« moriam capr.citatis ineic imbuere cogitavi, fraler Ecclesiam, scilicet inlerposito ad mediiim lempus
« amanlissime, et in Cbrislo semper sacerdos, se- S. Lino, cui successisse Clementera, tradunt Opta-
« cundum septuaginla Inlcrprctes.... invenire vesii- lus Milevitanus lib. n, et sanclus Augustinus
< gia. Pelo etiam charitatem luam, ul Graecorum epist. 165. >
< psallentiam ad nos dirigere tua fraternilas delec- i. Haclenus Henschenius, qui ex liltcris a Mar-
« telur... Peto ergo per fralrem el compresbylerura tio Milesio publicalis probare nititttr lilterarum
< noslrum Bonifacium, ut jubeat fraternitas tua rei' C cttmmerciura inlec Damasum papam etdivum Hiero-
« hujus nobis aperire vesligia. Missa v. Kalend. nyraum de similibus materiis, ut facilius persuadeat
« Novembris. > litlcras de gestis Romanorum pontificum a se pri-
Subnectit responsionem Hieronymi presbyteri id mum editas, et germanas esse, el Daraaso papse ac
Damastim. Hieronymo presbytero tribui posse. Verum in prima
< Bealissirno papae Damaso scdis apostolicseurbis Antiqnilatis illiistratae editione miralus fui quod
« Romae Hieronyraus supplex. Henschenius non observaverit epistolas dc psalmo-
< Legi litleras aposlolatus vestri, posccnles ut dia Basilese anno 1516 publicatas fuisse per Era-
« secundum simplicitalera septuaginta Inlerpretum smum, qtii de priori eirca psalmodiam epistoia a
« canenduin Psaimographum inlerprelari festinem... Damaso ad Hieronymum conscripta gequenlem cen-
« Precalur ergo cliens luus ut vox ista psallentium suram lulil: « Clarius esl qnam ut admoneri debeat,
« in sede lua Romana die noctuquc canalur , et in hanc epistolam ejusdem esse arlificis cujus est ea
< fine cujuslibel psalmi conjungi praecipiat aposto- quac proxime sequilur, et eadem febri laboranlis.
« lalus liii ordo : Gtoria Palri, et Fitio, el Spirilui Deum iminortalem! quae fuit impudenlia, hoc tri-
t tancto, sicitl eral in principio, > elc. bnere Damaso? > Addit de responso Hieronymi ad
5. Edilis hisce duabus cpistolis, adjungit idem D ' Damasum : <Mirum est invenlum fuisse, qui speravit
Henschcnius: « Non videtur aulem S. Damasus ipse futuriim ul haec epistola, qua nihil fingi potuit in-
conscripsisse priorem Catalogum de Vitis pontifl- sulsius, ncc indoctius, nec infanlitis, a quoquampro
cura, sed soluni has ad Li.berium decessorem suum Ilieronymiana legeretur. > Et ne Erasmi auctoris
a variis deduclas approbasse ct ad sanclum Hiero- suspecli judicio nili velle vidcamur, censuras eju3
nymum direxisse. Igilur cum Ptolomaeus Lucen- novissimeconflrmat lomo II CollectionisConciliorum
sis, apud Milesium pag. 21, dicil quod usque Da- in nolis marginalibus ad duas epislolas a Milesio
inasum Chronica sununorum pontiflciim vigorem pubJicaias Philippus Labbeus : < Supposilitiao, apo-
recipiunl, Damaso scribente, eodem approbanle , cryphae et inepiissimae viris doclis babenlur lan-
seii subseribente id fieri intelligimus, ct quod ipsi lumque a stylo Damasi et Hieronymi distant, quan-
Vitaepontificum, ut primo scriptori passim tribuan- tttm ccetuni a lerra, et polus antarticus ab arlico. >
lura Sabeltico, Panvinio et aliis, minus approba- Neque nllcriori probalione hsec indigent, cum vel
mus. > Ipso itaque Henschenio fatenlc, Damasus litteras inspicienti eadem plane occurrant, proul ex
nou erit proprie aticlor liujus antiquioris Calalogi, epistolis per Marlium Milesitira publicalis a:!eoclare
177 SCHELESTR. DISSERT. DE ANTIQ. ROM. PONT. CATALOG. 178
ostenderam in priuia Antiquitalis Ecclesiasticaeedi- A lam seriplam esse, cum D. Hieronymus in Syria
lione, ul V. C. Papebrochius in Propylaeo ad quar- pcrcepH Damasum papam sedi apostolicaepraefectum
tnm tomum Maii, pag. III , sentenliam Henschcnii fuisse : quod repugnal iis quae in secunda Damasi
praedecessoris sui relractandam duxeiil, adjungens, epistola supponuntur : ibi enim innuilur D. Hiero-
se ralionihus meis convicluni malle epistolas illas nymum, cum hanc epistolara scripsil, fuisse presby-
ex tomo I Aprilis expunclas. lerum : faclus est autem presbyler a Paulino Antio-
5. Agnoverat Papebrochius quam eleganli, quam chiae episcopo, postquam disccsserat ex eremo
florido stylo, usi eranl D. Hieronymus el S. Daraa- Syriae, ex qua duas supra memoratas epislolas scri-
sus, quorum plunma opera , de quibus nullus est pserat ad Damasum papara. Adeo ut falsura omnino
ambigendi locus, ad manus nostras perveuerunl. Ut- sil D. Hieronymum jam presbylerum prirao cogno-
aue de D. Hieronymi operibus id in primis prohe- visse Damasi proniolionein ad pontificalura, et pa-
'ius, exstant Epilaphia Paulae, Fabiolae, Lucinii, teat, ab horaine aliquo actorum Hieronymi ignaro
Marcellaeet Nepoliani a sanclo illo doctore edila; praedictam epistolam conscriplam fuisse. Ne.que ex
exslant complura opuscula adversus Helvidium, Jo- hoc parachronismo tantum, sed etiam ex sequenli
vinianum, Vigilaniium, Pelagianos, Montanum, Ru- barbarisno, quatenus nostra humilitas sentiens re-
flnum, aliosque ipsius Hieronymi vel religionis ca- B cognoscat, constat, pracdiclam epislolam D. Hiero-
tbolicae adversarios composita : exstant plerique nymo abjudicandam esse, qui eamdeni nunquam his
traclalus de viriulibus, innumera Commentaria de verbis conclusisset, vel si quis contra canones apo-
Scripturis sacris, et ut finiam, inter diversas epislo- slolorum excessisse cognoscatur. Nam sensus Jiorum
Ias, duaeinsignes ad Damasum papam conscriptae, verborum obscurus est, conlra morem scribendi D.
quaruro altera, ordine 57, sic incipit: « Ilieronynius Hiertnymi, qui declarasset de quibusnam aposlolo-
Damaso. Quoniam vetusto Oriens inter se populo- rum canonibus, et de quonam escessus generc ibi
rum furore collisus, indiscissam Domini tuuicani et agebal.
desuper lexlam minutalim per frusta discerpil, et 7. Quamvis autem supponi posset quod D. Hiero-
Christi vineam exterminant vulpes, ut inter Jacos nymus lunc Martyrologio operara dabat, et ideo a
conlrilos, qui aquam non habent, difficile, ubi fons Damaso papa Calalogum Romanorum ponlificum
signalus, et hortus ille conclusus sit, possit inlelligi. pelebat, ul ex eo dignoscerct quinam mariyrii paJ-
Ideo mihi calhedram Petri, et fidem apostolico ore raam adepli erant; tamen mirum videri potesl D.
laudatam censui consulendam ; inde nunc meaeani- Hieronymum petiisse a Damaso ut indicaret si quis
mae poslulans cibum, unde otim Christi vestimenta pontificum praevaricalor apostolicorum canonum exi-
accepi, >elc. Altera autem 58 sic orditur:« Hiero- C stens ex hoc mundo discessisset, cum ad Damasum
nymus Damaso. Imporluna in Evangelio mulier tan- scripserat se cathedram Petri et fidem apostolico
dem meruit audiri: et ctauso cum servis ostio, ore laudatam ideo consulere, quod haeccalhedra sit
media licet nocte, ab amico panes amicus accepit. petra Evangclica, supra quam aedificalamEcclesiam
Deusipse, qui nullis conlra se viribus superari po- sciebat; quod Romanorum lides sit illa, quam a
test, pubiicani precibus vincilur. Ninive civitas, quae Paulo laudalam el nunquam defecturam credebat,
peccalo periit, flelibus stelit. Quorsum ista lam ita ut apud solos Petri successores incorruptam Pa-
longo repetila principio ? Videlicet, ut parvum ma- trum haeredilatem servari profilerelur. Haec enim
gnus aspicias, > ctc. Alque ex his, ni fallor, abunde cum Hieronymus in epistolis ad Damasum tradiderit,
conslat quam eleganti slylo, quam ornalo usus sit quo consiiio, qua ralione se de quorumdam Petri
Hieronymus in litteris ad Damasum papara con- successorum praevaricationc dubitare, ad Damasum
scriptis, quanlumque ab ipsius scribendi modo diffe- ipsum scripsisset? Anforle, si quisquara Romano-
rat epislola de geslis ponlificum superius exhihita. rum pontiftcum in aliquo deliquissel, illud ad Mar-
6. Dum enim D. Hieronymus aliquid a Damaso tyrologium D. Hieronymi spectare polerat? De
papa pelebat, ornalo sermone et longo repetita exor- sanctis ponlificibus eorumque martyriis D. Hierony-
dio Damasum exorare solebat, ut cx duobuspraedi- D mus pro conficiendo suo Marlyrologio sollicitus essc
clarura lilterarum fragraenlis colligere licel. At epi- dcbebat, el cum Romsein juventute sua studuerit, ac
stola de geslis Romanorum ponlificum Hieronymo saepius cryptas marlyrum ac aposlolorum terapla, in
tribula slylo humili, et abjeclo sine ullius cxordii quibus SS. pontificum corpora recondita erant,
ornamento statim indicat quod petilur, ut palet ex perlustraverit, vix credibile est D. Hieronymum ta-
hoc illius inilio : Gloriam sanclitatis tum noslra hu- luisse Romanorum pontiflcum marlyria, mulloquc
militas deprecalur. Posl quod statim prosequitur: inverisimilius est Damasum papara solum tria aut
Vt secundum sedis apostolicw auctoritatem, quam qualuor pontificum martyria enumeralurum fuisse
eognovimus per luam sanclilatem gubernari, aclus in aniiquiori Catalogo, si illum ad D. Hieronymum
gettorum a beali Pelri aposloli principatu usque ad cura epistoja superius allata transmisisset. Qua de
vetlra lempora, quw scilicet in sede tua gesta sunt, re stalim agemus, cum monslraverimus, quod de
nobis per ordinem paucis enarrare dignerts. Ubi eliam Damasi epislola ex slylo dijudicari possit, eam esse
uotanda sunl illa vcrba : Quam cognovimusper luam supposililiara.
sanctiittem gubemuri: quibtis indicalur hanc cpisto- 8. Inepltis cqiiidcm scribendi modus qui in cpi-
*"9 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 180
stola conspicilur, longe est a Damasi siylo, et lo-j Vstolorum excessisse cognoscatur. El respondel Da
quendi puritate alienus. Incipit namque epislola masus Calalogum pontiflcum a D. Hicronymo pcli-
his verbis : Gaudel Ecclesia tuo fonle jam satiala, el lum e( a se transmissum continere Actus gestorum,
amplius silit curiosilas temporum sacerdolalium. aut gesta pontificum, quibus eoruni obilus, et morlis
Qua? sola sufliccre deberent ad epistolam Damaso genus ailneclebatur. De his autem omnibus vix
abjudicandam : praeterqnani enim quod D. Hierony- quidquam reperitur in antiquiori Catalogo. Nam
mus, dum munus prcsbyteri primum obtinuerat, vix ulla gesla pontilicum in eo coramemorantur, et
non tam multa scripserit, ut Ecclcsiam operibus inler tot ponliflces, quot a sancto Pelro aposlolo
suis rcpleveril, adeoque verum non sil qnod Eccle- usque ad Damasum papam scderunt, tanium qua-
sia jam esset ipsius fonlc satiala, siihjuiigilur : Ta- luor marlyria enumerantur, Pelri nimirum el Pauli
men et amplius silil curiositas temporum sacetdola- aposlolorum , de quibus dicilur : Pelrus passus cum
lium. Quaeverba sicut incplum sensuni reddunl, iia Paulo die 111Kalend. Julii; Pontiani, de quo relier-
Damaso nequaquam tribui possunt. Quid enim 'si- tur : In eademinsula (Sardinia) discinclusest iv Ka-
gnificant lempora sacerdotatia ? Num sacerdotes lend. Oclobris; Fstbiani, de quo narratur : Passus
tunc imperium tenebant, aul lunc primuro in Eccle- xm Kal. Febr.;.el Cornelii; dequo asseritur : Cen-
sia esse coepcrant, in qua anle non fucranl? Nonne B lumcellas expulsus ibi cum gloria dormitionem acce-
lemporibus Damasi papac imperalores regnabanl pil. Horum ilaque pontifictim marlyria solumir.odo
sicut sub Damasi praedeccssoribusimperii guberna- commemoranlur in Calalogo, qui si a Damaso papa
cula tennerant? Sl imperatores ante Damasum gtt- cnnscriptus aul ipsi probalus fuisset, illeque esset
bcrnarunt, si antea ponlifices et sacerdotes in Ec- cujus in litteris menlionem facere supponilur, cre-
clesia exsliterunt, quid, quaeso, sibi volunt tempora dine polest Damasum caclera pontifictiin martyria
sacerdolalia ? Quomodosiliebal curiositas lemporum ignorasse? (gnorabat forsan Clemenlis niarlyrium
sacerdolalium? An curiositalc ducehanlur sacerdotes lolo terrarum orbe celeberrimiim ? Nihiine omnino
ad andicndas a D. Hieronymo inlcrprelaliones Scri- supcreat de gestis martyrum, quaejuhente Anlhero
pturarum, ut quondam Athenienscs rcrum novarum a nolariis fideliler conscripta et in Ecclesia rccon-
cupidi a D. Paulo? Quod si Damasus papa expri- dita erant? An menle exciderat quod de Stephani
mcre voluisset h.mc sacerdolum ciipiditalem, dixis- papae marlyrio ejus Acta tcslabanttir? Ignorarcne
set curiositas sacerdotum, non curiositas temporum poleral quoe de Xysli obilu reiuleral clerus Ronia-
saeerdotalium, ut in prirna Anliquilalis edilione niis, scripseral Cyprianus, et in fcsto S. Laitrentii,
animadvertiinns. Quibus adjungere possumus tolam qui Xystum post Iriduum seculus erat, legehal Ec-
hanc Damasi epislolara stylo adeo nuli et inculto C clcsia? Latebatne ipsum quid contincbat Canon
scriptam esse, ut nulla periodus in ea reperiatur Missaesaeculotertio compositus? Hacc, ni fallor, ni-
lam erudito et eloquente poulificedigna, de quo D. mis clara sunt, quam ul a quoqtiam in dubium vo-
Hieronymus librc de Scriploribus testalnr quod ele- cari possint.
gans in versibus componendisingenium habuit. Ejus CAPUT IV.
epislolaeeleganli stylo conscriplaeeditae snnl a Mar- De secundo Cataloqo, qui cum Aclis Felicis ejus
lio Milesiocl a Luca Holslenio : pleraque item car- nominis quarlxfinit.
mina etiarrnum reperiuntur in Bibliolhcca Palrum I. eodem Calal-gus ex ms.codice reginre bueci;e<?ditus,et ex
eduiorieincorreclus est, ac Cle-
marmoreis tabulis posl primaui
cdita , el alia insculpta, quibus- menli loeus suus reslilulus.— II. Dodwelliliac de re
cum si conferanius conslruclionein epislolaesuperius cavillationcsrefutanlur,et Calalqgnmsexlosserulo con-
scriptnm esse, —
convenitinler omnes. III. In Codice
edilsc, facile conslabit has phrases, in noslrwsedis IIIS.post 1'elitemIVduodecimponlilicumnominaad-
sludio, et gaudenler direximus, alio auclore quam diiniurcum nota temporum,qureab imperiloaliquoad-
jecta esse, ex erroribus,qui in bancsippendicemirre-
Damaso editas. Prodit aulem se ipsum auctor bac pseruiit,osten.litur.— IV. CodexreginseSiiecisehanc
clausula : Data x Kalendas Junii, et accepta Iialen- appendicemexhibens,nonconlinelautogiaptiumCata-
logum, sed posl sseculumsexluinscriptusest circapon-
das Oclobris; missa Roma Hierosolymam, quaesicut _^ lificalumPasehalisprimi.—V. Ex alioanliquiorirodice
in nulla aliarum Damasi epistolarum reperilur, iia U descriptusesl Calalogus, qui etiam conlinelur
CaroliMagniexaralo,
in codice
teste V.-C.
Collierlino,lempore
ab illo fabricala est, qui integram epislolam Da- Baluzioiu litteris ad medalis. — VI. Aflerunturlectio-
maso supposiiil. nes ex utroquecodice,qusediflerunt ab edilioneHen-
schcniana,inter se tameuconveuiunl. — VII. lix dictis
9. Alquc hacc quidcm sufiiciant de supposilione colligiturulruinqiiems. codicem VIII. lemquecan-
ex uno eo
cpistolarum. Nnnc solum monstrandum csl anli- tiquiorecodicedeseriplumesse.— Catalogus on-
sules, quosad iniliumet linempotitiucatuuni a D.Petro
ne
quiorem Calalogum quidem Damaso tribuendum 1 a.l f.iberiumadducil,ex antiquioreCatalogodesumpsit.
— IX. PonlificumAcla partiin es anliquioriCatalogo,
csse, licel epislolae illse germanaeessenl. Quod facilii auclorsrcund)Catalogi,ot va-
si velimus illa
1 parliuialiundedesumpsit—
negotio comprobatur, perpendere riis exemplisprobalur. X. ldciu conGrrnatur ex aliia
poutilicumgesiis,quse comuiemorat. — XI. Marlyruni
qiiaein priori epislola pelit Hieronymus, et in poste- Acta, quibus auclorCalalogiulilur, ssecnlo sexlo anli-
riori respondel Damasus papa. Pelit eniin D. Hiero- earumqoe numerumdesum-
qiiiorasunt. Ordin.tsones sedis apostolicae,quoddesi-
nymus ul iransmillanliir Actus ges.oruin a B. Pelr i psisse videtur ex regeslo

iiebal in Hormisda. XII. Aucloremigiiur KonianiiiB
aposloli principatu usque ad sua tempora, quateniii ' fuisse, el lorsan prsefecluuiarcbivi,plerisquet.asal^i
agnoscat quis meruerit de episcopis supradictae sediis ^erbiscomprobalur.
marlyrio coronari, vel si quis contra canoncs apo 1. Calaloguin de quo in prcescnti agimus, ex co-
M SCllELESTR. DISSERT. DE AiSTIQ. ROM. PONT. CATALOG. .182
dice oibliolhccacChrislinae Suecorum reginaeprimi A J 3. Neque his ohstare dehet quod in codice reginae
noslris temporihus publicarunt Godefridus Hensche- Sueciaepost Felicem IV addantur aliorumduodeciw
niiis et Daniel Papebrochius in prolcgomenis ad poiitincllranomina sine ullisActismodo quo sequiltir:
tomum I Aprilis, cx quibus el ego in prima Anliqui- 57. Bonifacius seditann. 2, dies25.
latis illusiratae e.Iitione anno 1678, partem illius 58.. Joannes sedit ann. 2, menses 3, dies 25.
tisque ad Sylveslrum eadem fide descripsi, qua ipsum 59. Felix sedit ann. 4, menses 2, dies 12. ,
clarissimi viri in Iucem emiserant. Ubi autem Ro- 60. Bonifacius sedil ann. 2, dies 27.
inam pervenissem, et nonnullos errores in edilioncm 61. Joannes seditan. 2, mcnses 3, diesS.
irrepsisse suspicatus esscm, a sapientissima regina 62. Agapilus scdit menses II, dics 17. ,
facullatem videndi codiccm et cura edilo conferendi 63. Silverius seditann. 1, niensesS, dies II.-.
petii, quod pro suo erga me benevolenlia facile con- 04. Vigilius sedit ann. 16, menses 6, dies25..
cessit. Codicem itaque ms. penes me habui per 65. Pelagius sedil ann. i, menses 10, dies 28.
menses plurimos, et diligenler Catalogum de quo 66. Joannes sedit ann. 12, nieiis. 11, dies 26.,
agimus cum edito conluli, ct quanlum inler se 67. Benediclus sedil ann. 4.
discreparent aniinarlverli. Non solum enim pleraque 68. Pelagius sedit ann. 10, mens. 2, dies 10.
verba in edilo omissa sunt, quae in manuscripto B ' AB. Pelro usque nunc fiunt anni 444 el mensessex-,
reperiuntur,. sed nonnulli quoque ponlifices praepo- exceptointervaUopontificatus.
slero ordine in edito exhibcnlur, quaj recle in ma- Nam ab imperita plane manu adjiincln sunt posUem-
uuscripto legunlur. Fidem huic rei facit ordo quin- pora Justiniani imperatoris, cum necanni rcspondeanl
que primornm ponlificum, quo in hoc Catalogo edili Calalogo,.neqiieponliGcuniordoin hac Catalogiappen->
sunt ad tonium priinum Aprilis. Ibi enim prirao loco dice observetur. Ut enim ab iiltimo incipiam: hic tres
Pelrus, secundo Linus, tertio Clemens, quarto Cle- ponlificesFeiix.BoiiifaciuselJoannesinsexponlifiices
lus, et quinlo Anaclctus recensetur, cum lamen in dividunlur, rcpetilis ipsorum noininibus, ut vel cxeo
manuscripto codice reginae Sueciae, qui post ejus patet quod inter Felicem IV, in quo desinit Catalo-
morlem cum caeleris bibliolhecacsuse manuscriptis gus, et Silverium, quera septimura a Felice quarlo
in Valicanam migravit, expresse habealur ordo pon- rccensct appendix, tantum tres ponlificcs Bonifa-
lilicum, ul sequilur : 1. Pelrus, 2. Liniis, 3. Cletus, cius II, Joannes secundus el Agapitus in vera pon-
4. Clemens, 5. Anaclclus. Quo eliam ordine Ro- tiflcum serie rcpeiiantur. Redundanl igitur trcs
niana Ecclesia ponlifices illos recenset in Canone poiilificalus in appendice, errorc plane iiicxcusalrili,
Missae, dum meminil Lini, Cleli, Cletnenlis. Ubi cui acccdil errouea temporum nola, de qua secuodo
Cletus medius ponitur inler Linuni et Clementem, ^ loco dicendum suscepimus. Nota enim illa siguifi.cat
uon vcro posl Clemenlem collocalur. a B. Petro usque ad pontificalum Pelagii II, absque
2. Alque ex bac Catalogi emendatione reftilaii lempore sedis vacanlis, numerari 444 annos, qiiod
potest Henricus Dodwellus, qui in dissertalione sin- sive a principio pontificattis Pelri, sive a fiiie,iJJiua
gulari de Rom, ponlilicuin primorva successionc, sumas, a verachronologia mirumin raoduin aherrat..
c. 9, 8 1, conqtieritur ab auctore Catalogi ordinera Pelagitis enim scciindus ponlificalum gessit ante
iinniulalnm esse praepositumqtie gcnuino Clciiieuti Gregorium Magnum ad finem fexti saecuii,adeo ut
Clelum siippositilium ab iis qui auclorem secundi plus quam sexaginta anni in corapulo desiderenlur.
Cataloei subseculi sunl : id enim falsum esse jam Non solum enim a Pelro usijue ad tempus quo.-ap-
ostendimus ex ipso codice manuscripto, quem ia pendix illa coiisciipta.est anni 4*4, sed etiainsi a
bibliotheca Alexandrina habemus, et unicuique mon- Petri excessu, qui anno . aerae vulgans. 68 conligit,
strare possumus. Auclor enim hujus Catalogi Cleluni pontifices coraputemus, anni 522 usque ad Gregorii
Clemenli praeposuit,jam indea Felicis IV temporibus, ponlificalum, qui anno 590 coepil, intercedunt; a
suh quihus ipsum scripsisse Dodwellus falelur liis quibus dctraclo lemporum intervallo sedi vacanti
verbis : « Anno enim 530 secundum Catalogum col- tribuendo, semper manebit ultra quingenlos annos
legil auctor inccrlus sub Jusiiniano ad finem Felicis inler Peiri el Pelagii secnndi lempora intercedere.
quarti. > Concinit Pearsonius dissertat. idesucces- 4. Neque mirum cuiquam videri debel quod ia
sione primorum Roniaeponlilicuni, cap. 12, num. 6. appendice hujus Catsdogi lam fcedierroresreperian-.
Ubi Calaiogumillum sexloswculo exaralum esse affir- lur. Codex enim reginae Sueciae, ex quo Csitalognm
mat. El ante Pearsonium viri clarissirai Papebro- typis edimiis, non continel ipsius Galalogi autogra-
chiuS; et Henschenius, qui ante proosmium biijtis phum, sed iransumptum ante. plura. saeculaconseri-
Catalogi notaiit, lempore Jusiiniani imperaloris con- pluin. Codexenim iuqiio conliiietur hic Calatogus,
tcriptum esse. Qua quidem in rc viris erudilis con- con.linet pag. 1, breve Chrouicon ab anno 815,. tjuo
sentio, cum ex Catalogo ipso dcdticalur, sub Juslino Carolus Maguus morlutis est,. et Ltulovicus ejus
et Jiisliniano,'quorum temporibus illuni promiscue lilius imperium assumpsil, usque ad aniium miltesi-
in hocopere ascrihrmus, fuisse concinnalum : finem mum, quo consequenier hunc codicem conseiiptunv
namque facit in Felice quarlo, qui consulalu Ore*. fuisse dicercn), nisi ab anno 918 usque ad aiHium
stis, anno imperaloris Jusliniani quarto, et aerae > 1000 soli anni descripli essent, et si qoid resigeSltBad-
vulgaris 530, obiit. notetur, alioiiinnainLadjectum esse vkteatur^cx q-uo
<«S AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 184
tonjiccre iicet bujxisChronici auclorem vixisse ante A ptus csl sub imperio Karoli M. Calalogus ponliflcum
amiuin 918. Solent eniin aliqui chronographi in mss. Romanorum incipit a S. Petro, et habet hunc lilu-
codicibus annos coniinuala serie ponere, etiam illos lum : Ilic sttnt pontifices sanetw Romanw Ecclesiw
qui ipsorura aelalem subsequenltir, et si quid vila beati Petri Apostoli. Desinil autem in Adriano I,
illorumduraiilememoratu dignum conligerit.propiia hoc modo : XCVII Adrianus sedit ann. XXIII.
mauu adnoiare, vcl si posl vilam ipsorum efenerit, M. X. D. XVII. Poslea quidam vetus addidit :
posleris adsiotandum relinquere. Ex his quidem de XCVIH. Leo papa. > Atque haecsunt prima Baluzii
aetale manuscripti codicis judicare iiceret, si cerlum verba, quihus constat de aniiquilale codicis ms. ex
esset, Cbronicon praefatum ab eodem amanuensi Calalogo simili, ut puto, illi quem nos diximus
conscriptum fuisse, quo reliqua in opere conienla coiiiinei-iin Codice bibliothecae AlexandrinaeVati-
scripta sunt, qua de re non sine ratione dubium canae, qui desinit in Paschali primo.
moveri polesl. Quantuin enim ex characlere judi- 6. Porro de secundo Calalogo, de quo hic agimns,
care possum, hoc Chronicon inilio codicis posiluni notal varias lecliones in Gestis pontificum reperiri,
c.uninotilia provinciarum et arhore consanguinitaiis quas hic paucis exceptis referemus, eo quod variae
Chronicon immediate subsequciiiibiis, recentiori illaeleclioues potius respectu edilionis Henschenianae
inanu adjccta sunt. sicut el in flne nonnulla posl JJ quam noslri rodicis ras. locum habere animadverlc-
aetalem codicis addila leguntur. Porro codex est rim. Sic notat vir cl. legi in Pelro : ln territurium
in folio, forma quadrata, et characleribus acvoCaroli triumphale via Attrelia in Kal. Julii, quo modo eliam
Magni usitatis conscriptus. Unde fsicile crediderini legitur in ms. codice Alexandrino Vaticano, licet
illis temporibus ftiisse exaratum quo scriplus est habeat editio Henscheniana : Inler Zetarium trium-
calalogus Romanorum pontificum, qui pag. 10 exhi- phale III Kal. Junii. Deinde notat Baluzius ex suo
betiir, et desinit in Paschaii 1, cui subjicitur nola codice : Clettts ponilur ante Clementem.Quod idem
temporum bis verbis: A Passione Domini nostri Jesu baliet codex Alexandrino-Vaticanus, quamvis Hen-
Ghristi usque ad sedem bealissimi Murcellini papw scheniana edilio, nescio qua raiione, aut quo funda-
tunt anni 276, menses 8. De aposlolatu jam faelo mento, Clelum Clenienti postponat. Nolal insuper
Christi martyris Marceltini usquetempus gloriosissimi Baluziusex codice Colbertino : In Viclore legi, cum
Domini Cnroti regis 25 annis regni ejus, hoc est usque Theophiloepiscopo Alexandrimde Luna. Quod idem
vm Kal. Aprilit, tunt anni 490 et menses 13. Circa legitur in codice Reginae Suecise, licet edilio Ilen-
hoc igitur lempus, id est paulo post initium noni scheniana loco Alexandrimponat Cmsarem,et Theo-
sxcmi, conscriptus videtur codex quondam reginae philus non Alexandriae, sed Cacsareensis episcopus
Sueciae, nunc nibliothecae Alexandrinae Vaticanss, C fuerit. DeindeBaluzius ex codice Colbeitino in Lucio
ex quo secundum Romanoruro pontiflcum Catalogum papa : Capite truncatus esl vi nonas Martii, quod
edimus, quem hujus codicis labellarius ex ulio anli- eliam habetur in codice Alexandrino, licet in Hen-
quiori eodice descripsit. scheniana editione legalur : ni nonas Martii. Ba-
5. Certum hujus veritalis argumentnm suppedi- luzius iterura ex codice Colbertino legit in Damaso :
tarunt nuper litterae viri Ci. Antonii Pagii, quibus Sedit annot xvn, menset m, diet xi. Fuii temporibus
retulit aliud hujus Catalogi exemplar ms. repcriri in Jutiani, fecit bibliothecatduat. Quod idem legilur in
bibliolheca Colbertina : « ln bibiiotheca Colbertina, codice nostro, licel in editione Henscheniana oniit-
inquit, exstat Calalogus, a quo Baluzius vir claris- talur: Fuit temporibut Juliani. Denium in Felice
simus existimat Talalogum reginae Sueciae fuisse papa legit ex suo codice Baluzius : Cessavit episco-
descriptum. > De hoc codice frequentibus vicibus patus die i, prout eliain habetur in nostro, licet
fuibus Parisiis fui, nihil audiveram, nec quidquam Henscheniana edilio habcal : Cetsavit episcopatus
anle Pagii litteras ad finetn anui 1680 ad mc dalas per dies m, cum quibus verbis Henschenius flnera
perceperam. Quare magno addiscendae verilalis Calalogo imponit, uhi tamen in nostro ms. codice,
studio ductns, Luletiam scripsi ad V. Cl. Joannem ex quo Calalogum describi curavit, sequunlur illa
Harduinum, ut a Baluzio et varias illius codicis D duodccim pontiflcura nomina cum nola annoruin
lectioncs. et judicium de aetate qna conscriplus est, 444, qui a B. Pelro usque tunc intercesserunt, quae
peteret. Utruinque pro sua humanilale pracslitit vir eadcm sequuntur in codice Colbertino, utvir cl. Bam-
idarissiinus Baiuzius, tunctaqiie quam celerrime ad zius in variis leclionibtisad ine transmissis lestalur.
Hie misil Harduinus. Quare illorum benevolentiae 7. Et ex his quidem inanifeste constat nlrumque
debeo ego, dcbct respublica iilteraria uotitiam co- codicem nis., Colbertiuum et Alexandrino-Vatica-
dicis Colbertini, quaenon parutn conferet ad discer- num, exhibere euindem omnino Cataiogum, et vel
aenduin fontera ex quo aucior Libri Ponlilicalis secnndura ex priino descriplum esse, ul Pagius
Acla successorum Petr.i hausil, ut soo ioco videbi- retuicrat, vel uirumque coUicemex altero aniiqutori
mus. Adjungoitaque verba clarissimi Baluzii, quibus fuisse desumptiim; quod uliimuin facile conliugere
nidicium de ms. codice Colbertino, et varias lectio- potuit, cum uterque codcx Colberlinus et Alexan-
ues Catalogi nostri exhibel: < Codcx 1868 biblio- drino-Valicanus anliquissiiuus sil, et characteribus
'.heeae Colbertinae, «piem constat esse siniilem ei Carotiuis conscriptus, et uoniiullacvarianles lccliu-
(ptl exslabat in bibliotheca reginx Chrislinae, seri- nes, licct paucte admodum, in ulroquc reperianlnr.
185 SCHELESTR. DISSERT. DE ANTIQ. ROM. PONT. CATALOG. 186
Sic Colbertinus in Petro legit Territurium, et via A lempio Apollinisjuxla locum ubi crucifixus esl, juxla
Aurelia, ubi Alexandrino-Vaticanus habet Terretn- palatium Neronianum in Valicano, inter Zeturium
rium, et via Aurilia. In Telesphoro Colbertinus : Et triumphale 111Kal. Junias. Qiise aliunde desumpta
cettavit episcopatus dies vn, ubi Alexandrino-Valica- sunt, el errorem continent circa Kalend. Junii, cum
nus habet, dies vi. In Ygino Colbeitinus : Episcopos legendum sit III Kat. Jutias. Idem probatur ex Actis
per diverta loca vn, Alexandriiio-Vaticanus, per di- quae prior Calalogtis in Pio refert his verbis : Sub
verta loca vi. ln Aniceto Colberlinus, per diversa hujus episcopalu frater ejus Hermes librum scripsit
loca ix. Vatic. per diversa loca vui. Item primus : in quo mandatum continelur quod ei prmcepit ange-
cessavit episcopalus dies vn, secundus, dies vi. Col- lus, cum venit ad eum in habilu pastoris. Quaeverba
bertinus in Zephyrino : Episcopus inlerest, tantum omnino transcripsit auctor secundi Catalogi, adjun-
ctericus sustinerit, Alexandrino-Vaticanus : Episcopo gens tamen : et prmcepit ei ut sanclum Pascha die
inlerett, tanium Clerus sustineret. Atque bae aliaeque Dominica celebraretur. Quae aliunde quoqiie desum-
variantes lectiones facile convincunt anliquiores psit. Confirmatur etiam ex iis quae prior Catalogus
codiccs exslilisse, ex quibus Catalogus Colberlinus exhibet in Ponliano : Eo tempore Ponlianus episco-
et Alexandrino-Valicanus descripti fuerunt, omnes- pus, et Hyppolitus presbyter, exsules sunl deportati
que hos habuisse originem ex aulographo quod sub B in insulam nocivam Sardiniam, Severo et Quintino
Justiniano imperalore, post morlem Felicis quarli, consulibus. In eadem insula discinclus est IV Kalen-
conscriptum fuit: quod enira in ulroque inanuscri- das Octobris, et loco ejus ordinatus esl Anteros xi
pto Codice Colbertino et Alexandrino-Vaticano post Kalendas Decembris, consulibus suprascriptis. Quae
Feliceni adjunganlur duodecim ponlificum noinina, auctor secundi Calalogi parlim descripsil, parlim aliis
cum annis, mensibus et diebus quibtts sederunt, ab verbisrettitit, parlimomisit.SicenimhabetinPonlia-
aliquo imperito iibrario adjunctum fuisse oslendi- no : Eodem tempore Pontianus episcopusetHippolytus
mus, idque lemporibus Pelagii secundi factum pula- presbyterexsiliosuntdepprtati ab Alexandroin Sardi-
rous, quibus librarius ille Cataloguin ex aulographo niam insulam Bucinam, Severoel Quintiano Coss.: in
describens ponliflces post Felicem adjecil, et erro- eadem insula afjlictus, fustibus maceratus, defunelus
neam illaut lemporis uotam de 444 annis a Petro est lii Kal. Novembris. Ubi Iicet pleraquc sint ex
usque ad Pelagiura secundum, qui anno 577 ponlili- priori Catalogo descripta, adjuncta lamen sunt no-
catum adeplus esl, adjunxit. Alque satis hactenus men Alexandri imperatoris, et raodus quo maiiyrium
de manuscriptis codicibus ex quibtis Catalogiis pu- snhiil; mutaluin quoque est nomen loci, et dies xi
blicalur. Nunc de illis quae Calalogo coiilincnlur, Kal. Decembris in diem ni Kal. Novcmbris commu-
paucis agendum est. C tatus. Quibus accedil quod auctor secundi Catalogi
8- Habet hic Catalogus consules quibus singuli sub Pontiano niillam menlionem faciat Anlheri;
pontifices creali sunl et decesserunt, incipiondo a unde facile apparet auctorcm secnndi Catalogi
Petro apostoloruni principe et prirao Romano pon- Acta quidem nonnclla ex anliquiori Catalogo de-
tificeusque ad Liberium, cum quo fiuit priorCalalo- scripsisse, non taraen eiim in omnibus fuisse secu-
gus,eiexquoauctorsecundiCataIogi eo usque consu- tum, sed aliunde quoque ea desuinpsisse.
lum nomina descripsit, ut tribus polissimum ratio- 10. Confirmari haec possunt ex iis quae auctor
nibus comprobalur,- quarum priraa ex consulum prioris Calalogi habet in Fabiano, Cornelio et Lu-
nominibus, qux eadem ubique reperiunlur, desuiui- cio summis ponlificibus : nam qua? refert in Fa-
tur. Secunda ex erroribus, qui iu utroque quoad biano, partim descripsit, parlim omisil auctor se-
consulum noraina iidem ferme comparent. Tertio ex cundi Catalogi. Quse prior Catalogus exhibet i.i
eo quod auctor post Liberiura nullos consules posuit Cornelio, secundus Calalogus plane omisit, et ne
in sequentibus ponliflcibus, eo quod deficiente priori verbum quidcm ex iis relulit. Quse auctor prioris
Calalogo non habehat, unde desumerel consulum Calalogi refert in Lucio, atictor secundi fere omnia
noliliam. Deficiunt itaque in hoc secundo Cata- verbalim descripsil, ut conferenti ulrumque hunc
logo a Liberio usque ad tempora Joannis I el ]D Calalogum manifesle patebit. Praeler hacc autcin acla
Felicis quarti, quortim duorum lempora auctor per habet anliquior Caialogus in Marcellino : Quo tem-
singuios designat, quia sub iilis vixit scripsilque; pore fuil perseculio, et cessavil episcopatus ann. vn,
unde et cum iis finem Catalogo imponit. ' mens. vi, dieb. xxv. QuaescciindusCalalogussicrefert:
9. Nec sola consulura nomina, sed nonnujla qtio- Quo tempore fuit persecutio magna et cessavit
«ue ponlificum Acta ex primo Calalogo auclor se- episcopalus annos %ex,menses sex, dies viginti quin-
cundi Catalogi eo modo desumpsisse videlur, ut que, perseqttente Diocletiano Christianos. In quibus
tamen liciium sibi crediderit, iis quandoqiic ncgle- verbis, qnae ad pcrseculionem spectaut, ex priori
ctis", aliunde acta referre. Sic quamvis in prinio Calalogo descripta sunl; quae ad annos sedis vacan-
Catalogo habeatur de Petro : Passus. autem cum tis pertinenl, mutala sunl; quae ad pcrseculoris
Paulo die ui Kalendas Julias, Coss. suprascriplis nomen faciunl, aliundc dcsiimpta sunl. Sequunlur
imperante Nerone; et auclor secundi Calalogi ex demum noiinulla acta in Julio prinio, cnjus acdificisi
priori habeal: Hic martyrio cum Paulo coronalur... sacra aticlor prioris Catalogi recenset, quorum ne
adjungil tamen : qui el sepultus est via Aurelia in verbuni quidem in secuiido Calalogo. Unde' satis
18" AD ANASTASIUMPBOLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 188
superque ex Actis ipsis confirmalum esse putamus, A fuerit. Ac de nomine auctoris nihil niihi coraperluai
quod probandum suscepimus, auctorem secuudi est, cuin Calalogus scriptus sil scxlo saeculo,quo
Uatalogi Acla quidem nonnulla ex priori Catalogo neino e veleribus Acla Romanorum poniificiira collo-
descripsisse, iicitura tamen sibi existimasse, iis gisse mcmoratur. Quantiim tamen ex Aclis ipsis co!-
quandoque omissis, aliunde Acla desumerc, quae ligi videlur, auctor Romaefloruit, el archivo aposio-
quamplurima in singulis pontificibus refert. lico forsah praepositus fuit. Quod cnim auclor Romsc
11. Adducit enim complura, ex antiquis sanclo- scripserit, indical magna rerum Urbis ct sigri Ro-
rum Aclis desumpla, quorum aliqua licet non iis mani nolitia quam habuit. Omnia coemeleria, etiain
ipsis temporibus conscripta siul quibus conligerunt, quam longissime ab Urbe sita, omnia sepulcra mar-
saeculolamen sexlo anliquiora sunt omnia, et ple- tyrum, eliara in cryptis ct cavernis posita, omnes
rumque ex proconsularibus marlyrum gestis et veris ecclesias et regiones Urbis, omnes reiiquias et tku-
sancloruin Actis deducta videntur. Sic dicendum de los, oiniies vias viarumque distantias, csclera de-
iis quae auctor liiljus Calalogi tradit in Alexandro I mum omnia perspecla habuit. Quod aulem arcbivo
de Eventio ct Theodulo; quaede Valeriano S. Caeci- aposlolico forsan praefeclusfueril, deduci videlur.ex
liae sponso refert in Urbano ; quae de B. Lucina tra- iis quaehabet de Leone Magno : Hic fecit epistolas
dit in Comelio; quae dc B. Laureulio narrat in B mullas exponensfidem calhoticam rectam, qum hodie
Xysto, cnjus marlyiii Acla D. Ambrosii (emporibus archivo EcclesimRomanmtenentur. Eiex actis Hor-
reperiebanlur. Nec sola roartyrum Acla sed staliila misdac, in quibus auctor refert, ex raandato Justini
quoque pro disciplina Ecclesiae edita cxhibet auctor omiies episcopos libello caiholicae fidei subscripsis-
in siugulis poiilificibus : refcrl enim in Lino quod se : Qui lexlus libelli, inqtiit, hodie archivo recondi-
statuerit ut niiilicr in ecclesia vclato capile inlroiret; tus tenetur. Quomodo enira aucior Romanum archi-
in Xyslo, quod constitueril ul ministcria sacra non vum citasset, nisi illrid vidisset eique forsan prae-
tangercnlur, nisi a minislris; in Anicclo, quod posilus fuissel. II!.' sane quae de singiilorum ponlifi-
jtisserit ne clericus coinam ntitrirct: in Victore, cum decretis, de eoruni geslis, de episcoporum,
quod staluerit ul pascha die Dominicocelebraretur : prcsbyterorum el diaconorum ordinationibus ubique
in Lucio, quod praeceperit ut duo presbyleri.etlres aflirmal, clare indicanl auclorcm ea omnia ex re-
diaconi in omni loco episcopum non desererenl; et gcstisarchivi desumpsisse, adeo tit, si sedis aposlolicae
sic in aliisponl.ilicibus, qiuc nimis longum esset sin- bibliothecarius non fuerif, accessum ad bibliolhecani
gula enumerare, et facile videri possunl in ipso Ca- poniificiam habuisse censendus sit.
talogo, cx quo lioc unum diiiitaxat adjungam quod '
in singulis ponliiicibus refcrat quol ordinationcs fe- G CAPUT V.
cerint, et quot episcoposs,sacerdotes, ac diaconos De Libro Ponlificali.
consecrarint, incipicndo a Cleiiicnle I, in quo refert: I. T.iher'Ponlificalisprimuma Petro CrabbetoroisConci-
Ilic fecil ordinaliones Ires, presbyteros10, diaconosS, lioruminseilns, ssepiusdeindea BaroniocitalusinAfl-
nalibus, lypis demum Mogunlia?anno 1602inlegre ex-
episcopusper diversa loca 5. In Evarislo : Hic fecil CIISUS —
est. II. Posl Mogmitinamedilionemprodiitfa-
ordinationes qualuor, presbyleros:'17, diacoiios 9, rrsiensisAnnalihusVabrolli,qui ei varianteslecliones -
ex quiinpieuiss. rolicibus subjerit, quorum duo in Bi-
evtscoposper diversa loca 15; et ila in aliis poiitifi- bliotliecis(ierrnauise,tres in Galliarumbililiolliecisex-
cibus usque ad IJorniisdain, in quo aticlor non ad- slant.— III. Opus,quod Annibal Falirollus se incor-
rectumreliqui s- faletnr, LucasHolsteniusex codicibus
notat numcrum ordinationum, diaconorum, sacer- Vniicanis,Heisiiis,Medicseis,Cassinensibus,et Farne-
dotum vel episcoporum, sed simpliciter referl: Hic sianoomniumantiquissimocorrigendumsuscepll: ejus-
que verhade inss. codieibus,quibus ususest, afferun-
fecil ordinationes, presbyteros, episcoposper loca. Et —
lur. IV. KxcodiceFarnesianoaddiiciturfragmentuin
in Joanne Hormisdae sticcessore : Ilic ordinationes vitis SerpiiII, hactenusinedKiiin,et varianteslecliones
ex aulogriiplioHolsieniiexliibentur.—V.In LibroPoo-
fecit pef loca. In Felicc auiem, Joannis successore, tilicali addilsesunt complnresdoualionespite,basilicis
in quo Catalogiis desinit rursus habet numeruin his Urliisfactsp.— VI. Compluraqnoqne uiarl.yrumActa,
inter quselicelnoiuii.llaex inoiiiimenlisdubiisdesuinpla
vcrbis: Ilic fecit ordinaliones duas, presbyleros quin- ii\ siut, illa tainei)ab antiquioria3vo, et quandoquea |irl-
quaginla quinque, diaconos qualuor, episcopos per mlsEeclesisessecufii- extilisseconsiat.—VII.Actapoo-
tiflcuma Peiro aposlolousque ad Constantinumpapam
loca viginti novem. Ex quibus coliigo auclorem ex breviora, a Conslantinousque ad Stephanumsexlum
aliquo Romanae Ecclesiac regeslo aul moninsenlo ampliorasunt, adeo ut totamferineliistoriamecclesia-
ante llormisdac lempora conscripto desumpsisse no- sticamcomprebendant.
liliam ordinationum ; idco autem neque iu Hormisda, 1. Poslquam egimus de duobtis antiquioribus Ca-
neque in Joanne, sed solum in Felice IV adnolasse, t logis Romanorum ponlificum, restal ul de Libro
quia desidenle regeslo atit monimenlo, non habe- Pontificali traclemus, quem primus ex mss. codici-
bal aliam hac de rc noliliam quam qua? temporc bus eruisse videtur PclrHSCrabbe, qui eum edkioni
Felicis qua: li, sub quo vivcbat, ad aures suas pcr- ConciliorumColoniensianni 1538inseruil lioc lilulo:
vuierat. Liber Pontificum a Pelro papa ttsque ad Nicolaum
1*2.Alque haec.quidem suflicianl de sccundo Cata- papam I, in quo eorum gesladescribunlur, primorum
logo, dc qno, quia seqtienlibus capilibus mulla ali.i per Damasum papam, retiquorum attlem per alios ve-
observabimus, hoc loco inquircndiim reslat a quo- leres ac fide dignos. Vilas primoriim pontiflcttuia
nam aticlore hic Catalogus cl iibinatn compositus Pelro usque ad Libcritini cilal e» Libro PohtlfcaK
139 SCHELESTR. DISSERT. DE ANTIQ. ROM. PONT. CATALOG. 11-0
Damasi, reliquorum vero a Damaso usque ad Leo- A inquit, etfortasse praestahat paucorum eum manib.is
nem tertiutn citat ex Libro Pontificali. Cujus vesli- teri , quam denuo cum tot mendis prodire. Scd
giis inbaerenles Laurentius Surius, et qui Surium omnino meliusest, eliara inemendatisaucloribusfriii,
siibseculi sunt, Conciliornm compilaiores, Romano- qnam eis penitus carere. Inlerim dum melior ediiio
rttra poniificiim Vitas sparsim collectioni Concilio- curetur, varias Iectionesex tribuscodicibus veteribus
rura inseruerunt, tili et Annalibus plura Libri Ponti- excerptas adjecimus, quorum ope sine dubio casti-
ficalis fragmcnta inseruit Baronius, qui cum cx mss. gatior edilio potcril adornari. Usi autcm sumus rcgio
codicibus libri islitts lecliones frequenter emendas- codice, et Mazarino, quo Gabriel Naudeus, praecel-
set, occasionem praebuit auctori praefalionis, qune lerrlis doctrinae vir, eminentissimi cardinalis biblio-
libri hujus edilioni Mogunlinae anno 1602 typis thecam auxit. Ulerque autem videtur ab eodem
Joannis Albini publici juris faclae praepohilur, asse- exemplari manasse, in paucis enim invicem diffe-
rendi: « Quod vari;e lecliones vel ex duobus Conci- runt. Conluli eliam cum codice Tliuano.antiquissimo
liorum lomis Surianae editionis, vel ex Annalibus illo quidem, sed scribae librarii inscilia in multis haud
Baronianis; in ouibtis verba Anaslasii passim in satis emendato. >
singulis ponliflcibus, paucis praetermissis, citanlur, 3. Cum ex praediclis Annibalis Fabrotli vcrhis
surjt desuinplae. > Porro Anastasii raentionem facit, B manifeste appareat ediliones Libri Pontificalis ad
quia sub nomineillius Librum Ponliflcalem ediderat, suura usque lempns mendis repleias fuisse, et me-
hoc illi praefixolitulo : Aunsiasii S. R. E. bibliothe- liorem edilionem cx mss. codicibus curari posse,
carii Historia de Vilis Romanorum pomificum a curam hanc in se susceperat vir doclissimus, prae >
Pelro aposlolo usque ad Nicolaum I, nunqttam hac- decessor quondain meus , Lucas Holstenius, qui
lenus typis excusa. Deinde Yita Adriani II et Sle- Anastasii hisloriam de Vilis Romanorum ponlificum
phani IV, auclore Guillelmo bibtiolhecariocx biblio- edilionis Mogunlinaccum praestantissimis totius Ifaliae
theca Marci YelseriAuguslanm R. P. II. viri. mss. codicibus conlulit, ut illam correctiorem eraen-
2. Quod si quisquain pelat qua ralione editio Mo- datioremque ederet. Aulographum Holslenii ex libris
gunlina anni 1602 vocetur prima hiyus Libri Ponli- Moroni emplum in bibliotheca Vaiicana rcposui, in
flcalis edilio, cum anle tot annos eum edidisset cujus primo folio manu Holslenii aduolala sunt
Crabbe in edilionc Coiiciliorum Coloniensi, facilis sequenlia : < De inss. codicibus, ad quos Anaslasium
esl hujtisquaeslioiiis responsio.quo.i nimirumCrabbe conlulimtis. Quaea principio libri usque ad paginam
hunc Librum Pontificalem neque integrum, neque 53 alramento notata sunl in margine, variaeleclioRCS
uno et coniiniio conlcxlii edidisset, prout cx ms. sunt ex codice ms. Vaticano, qui fuil sacri monaslcrii
cOdice Marci Velseri iiiuniviri Augustani prodiit, C Casinensis, vel ex sanctuario Monibrilii, vel eliam
addito uoinine .iucloris, «;ui Anastasius Biblio- collectione Canonum Anselmi Lticensis, quae manu-
ihecarius supponitur, sub quo nomine Annibal scripta exstat in bibliolheca eiuinentissimi cardinalis
Fabroltus anno 1048 in fol. typis regiis eumdem Barbcrini. Quae minio notata a principio usque ad
Librum Ponliflcalemedidit cum plcrisque variisleclio- eamdein paginam 53, sunt variae lecliones cpiimi
uibus, quas ex variis inss. codicibus desumptas operi codicis inanuscripli Florcniini, ex bibliolhcca con-
subjecit. Ac primo quidern ex binis mss. codicibus venlus S. Marci. Iiide p.igina 54 incipiunt collationcs
MarquarJi Freheri, qtiorum aller in Leone IV, alter ms. Farnesiani scriptis lilteris majusculis, quo nihil
in Slcphano VI, dcsiuil. Deinde adjungit alias va- antiqtiius exslare pulo in hoc genere, et codcx haud
rianles lectioncs ex iltiobus codicibus, regio nimirum dubie anle natum Anaslasium sc.riptiis fuit, vel sane
cl Mazarino, quorura ultimus hunc lilulum pracfert: eo lempore quo ipse Anastasius vixil. El quia colla- •
lncipit Series Pontificum Romanorum, qui in sede tiones Farnesiani codicis minio scriptae siint usquc
B. Pelri aposloli ab ipsousque ad hoc tempussederunl. ad paginam 63, hoc est usque ad Bonifacium IV,
Referl autem inler alia ex his duobus codicibus in idcircoad dislinguendum codicum diversorum lectio-
Sylveslro fragmentura donationis Constanlini salis ncs, a' pagina 54 usque ad 64 collaliones Codicis
amplum, quod in nullis aliis Libri Pontificalis codi- " Florenlini alramenlo notavi. Inde a pagina 63 usquc
cibus hucusque reperi. Unde conj'eci librum in illis ad 72... ad Vitam S.Eugenii, Farnesianae coljationes
codicibus inlcrpolatum esse, eosque recenliori manu airaincnlo, Florenlinae minio nolalae siint. Ilcrum
conscriplos fuisse; qua in re eonfirmatus sum ex iis a pagina 72 usque ad paginam 107, ubi incipil Yita
quae Annibal Fabrotlus adnolavit circa finem harum Zachuriac PP., Farnesiana minio.Florenliniana atra-
lectioniim de Bomanorum ponlificum Vilis, quas mento collata sunt. Pag. 107 Vila Zachariae in Far-
conlincnt usque ad Martinum V. Anliquior proinde ncsiano dcsideratur, ccllaliones ex Fiorcnlino codicc
est codex Thuanus, cujus varianles lectiones prae- minio notalae suut usque ad paginam 115, ubi Far-
dictis suhjecil cum hoc codicis litulo : lncipil liber nesiaiius iierum incipil. Ubi ilcrum Florcnlinsc
Episcopalis, in quo continenlur Acla B. Ponlificum lectiones atranienlo nolanlur usque ad paginam 136,
Drbis Romw. Mutilus est et desinit in StephanoIV, •inde rubro usque ad mediam paginam 13S. Imle
ut Annibal Fabroltus fatelur in flne, praefalus initio eniii) ilerum atramenlonolanlur usque ad principium
operum Anaslasii, hunc Librum Ponlilicalem mendis paginse 143, nam inde tisqne ad paginam 158 Flo-
scatcre. <Auctorcm hunc mcndis scatere non inficior, iciitini codicis lcclioncs signaislur rubro, aUMteibi
191 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 192
in Vita Adriani dcsinit. Habui deinde alium codicem A quaead rem noslram magis faciunt. Ac illud in pri-
inanuscriptum Longobardicum antiquissimum, ex mis notatu digntim ducimus , Librum Ponlificalem
eadem bibliolheca conventus S. Marci, mullo velu- ullra pontificum Acla a secundo catalogo exhibita
stiorem priore, ejus lecliones alramenlo notavi, ubi conlinere quaraplura alia, ul inler alia videre est in
cum Farnesiano et Florentino convenit, lecliones Clemenle, Cornelio et Marcello pontillcibus. QUIB
dictorutn codicum linea nigra subduxi, qua btijiis autem in Sylvestro adduntur, Iongeclariusmonslrant
oplimi codicis consensus notalur : sed ubi peculiare id quod probandum suscepimus. Acla enim S. Syl-
quid habet, alramenlo signavi, opposila nola Fl. 2, vestri sunl Iriplo ampliora, quam illa quae exhiben-
hoc esl Florenlinus codcx 2. Desinit aulem codex tur a secundo catalogo. Consislunt aulem prsecipue
iste iu Leone II, pag. 80. Practerea muiilus est a in donalionibus piis, qtias Constantinus fccit pro
pag. 47 usque ad pag. 58. Cum hoc codice Floren- Urbis et agri subufbani ecclesiis. Post Sylvestmm
lino 2 in omnibus fcrme consentit cod. Valic. 5269, frequenter addita sunt ab auclore Libri Pontificalis,
qui desinit in Grcgorio II. Hujus codicis nolaesunt quaea ponlificibus Romanis oblala sunt Urhis eccle-
Vatic. minor. vel V. M. > siis et basilicis. Sic in Damaso papa, Innocenlio,
4. Fideliter hucusque retuli quaeLucas Holslenius Bonifacio I, Sixto III, Leone I, Hilaro, Simplicio,
initio adnolavit, ex quo nerao non videt quam ira- " Symmacho et reliquis pontificibus eorumdem suc-
mensi laboris opus vir aeterna memoria dignus cx cessoribus, ut quisque ex ipso LibroPonlificalifaeil
prsestantissimis Valicanae, Regiae, S. Marci Floren- videbit.
tinae, Casincnsis, et Farnesianae oibliolhecarum 6. Praeter donationes vero in Libro Pontificali
codicibus inclioaverit, ct morle praevenlus nobis conlinenlur plura marlyrura Acta, inlcr quae licet
imperfectum reliquerit, ex quo, ne tantus labor nonuulla suppositilia sint, antiqua tamen et primis
pereat, post hanc dissertationem LibrumPontificalem Ecclesiaesaeculisconscripla videntur. Sicin Clemenle
aB. Pelro usque ad Felicem quarlum edemus, ccctcra cilatur quidem epistola ejus ad Jacobum, illa tamen,
relinquentes iis qui inlegro Libro Ponlificali edendo licet Clementis non sit, ei ante Eusebii tempora tri-
animum intenrjunt. Sunt enira complures posl Feli- buta fuit. In Marcellino nienlio fil ejus lapsus ct
cem quarlum lectiones, quae ad corrigendum opus poeniteniiae,quae quamvis desumpta siut ex Actis
illud facere possunt. Sunl eliam quaedam fraginenta anliquissimisconciliiSinvessani, Acta tamen iila ante
in Vita Sergii secundi, quae ex antiquissirao codice Isidori Mercaloris aetalem concinnala fuerunt. In
Farnesiano in fine retulit, ex quibus pro specimine Eusebio mentio fil invenlionis sanclae crucis opera
sequentia referinius. In Vila namque Sergii II, posj Cyriaci Judxi, qnac licet desumpta sinl ex Actis a
illa verba : « Quod nullus ponlificum per lot anno-' Gelasio papa rejeclis, Gelasii tamen aelale anliquiora
rum curricula ad tanli decoris speciem perducere sunt. Pauca quaedam alia narrantur de ponlificum
arbitralus esl. > Sequitur in ms. Farnesiano : « Hic mariyriis, quae licet ex Aclis inlerpolatis excerpia
sanctissimus praesul formam.quaeJovia vocatur.quce sinl, Acla lamen semper reperienlur ab anliquioris
pcr evoluta annorum spalia demolita alque a ruinis aevi auctoribus conscripta fuisse, ut quaede Ponlii
plena exislebat, prospiciens, sicul benignus et pius aliorumque nonniillorum marlyrum Aclis superius
pastor a novitcr eam reslauravit : et tanla aqua adducla sunl. Reliqua omnia ex sinceris et minime
abundanler praefulsit, qua pene lolain civilatem inlerpolalis rnarlyrum Aclis, vel ex publicis nolario-
saliavit. Hujus leniporibus fltivius, qui appellatur rum sedis aposlolicae tabulis, vel ex probatorum
Tiberis, alveum suum egressus est et per campestria scriptorum operibus desumpia sunt.
dedil. Inlimuit elianl inundalioneaqiiarura mullarum 7. Oinillo Acla ipsa Romanorum ponlificum, in
perindict. octavam inensis Novenibris die xx.ii, quod quibus a Petro aposlolo usque ad Conslantinura
agebatur Sabbatum Nalalis sanctac Caeciliaemariyris, papam recensendis auctor Libri Pontificalis breviter
etingressusestper posterulam quaeappellalur Sanclae se expedire solet. A Conslantino autem papi usque
Agalhae , in Roinanara urbem , hora prima diei. ad Stepbanum sexlum adeo diffusus est, ul merito
Transcendit inlerea in aliquibus locis, ct muros dici possit, lolam hisloriam ecclesiaslicam sub isto-
Urbis, el egressus est in ecclesiain B. Laurenlii, quae rum ponlificum Vilis comprebcndisse : exhibet enim
appellatur Lucinae,et exinde ingressus cst ad Bealam quaecunqueRomae, quaecunquein Ilalia, quaecunque
semperque Virginem Dei Gcnilricem, quae positacst in Europa et Oriente ipso acla sunl in rebus ec-
in viai Lala : et inde transivit ad Beatum Marcum, clesiasticis ab imperaloribtis. Sic in Conslaniino
per plaleas se exlendit, agros dcserlavit, eradicans narranlur quae Conslanlinopoli coniigcrunl. Sub
arbusla. Hujus liora noclis aquam amovit, et fluvius Jusliniano el Pbilippico, in Gregorio secundo, quae
ad proprium suiim regressus est alveum, > etc. conlra Agarenos, in Hispania a Gallis; Constanlino-
5. Atque ex his quidem patet quo in prelio ba- poli a Leone principe peracta sunt. Describit Longo-
bendae sint varise illaelectiones el fraginenla ex mss. bardorum invasiones, Francorura pro EccJesiabella,
codicibus a Luca Holslenioexcerpta; ciunque orania aliaque quamplurima, quae vix alibi rcperire est
edere ad instilulum nostruni miniu.e pertincant, a adco ex.icte,adeoclaredescripla. Dcsinil in Stephano
de-
reliquis recensendis abstinebimus, et ad ipsum Li- sexlocuiii illis vcrbis: Eos de cmloauxilium petere
brum Pontificttlem redeunles nounulla observabimus bere contra fiageUumimminens, et mox Iwta. Caetera
193 SCHELESTR. DISSERT. DE ANTIQ. ROM. PONT. CATALOG. 194
desiderantnr : unde palet Vilam hanc esse mulilam, A Libri Pontificalis menlionem faciat: « Damasus, in-
el aliqnid desiderari in Libro Ponlificali quod ex quit, Romahae Urbis episcopus, elegans in versibus
integriori exemplari suppleri polerit. componendis ingenium habuit, multaque el brevia
opuscula heroico metro edidit, et prope octogcna-
CAPUT VI. rius sub Thcodosio principe mortuus esl. > Huc etiam
An Liber Ponlificalis a Damaso papa conscriptus sit ? accedit quod nemo Librum Ponlilicalem Damaso tri-
buerit ex omnibus illis qui eum citarunl a Venera-
I. DuseepisfolseDamasipapseet Hieronymipresbyleri in
mss.codicilnisLibro Ponttfcalipriepositsesiiot. Cnde— a bilis Bedae temporibus usque ad posteriora haecsae
nonnullisLiber PonlificalisDamasopaps»tribuilur.
II. Damasumnon esse auclorem Libri Poutilicalis,D. cula. Ul enim omillamus tempora quac inter Dama-
Hieronymiauctorilateostenditur, el ex omnibusscri- sum papam et Venerabilem Bedam roedia sunt,
ptornmlestimoniiscomprohaiur,qui postBedamLibrum
PontiRcalemsine ulla Damasimentione cilarunt. — quibus apud nullos scriptores Libri Pontiflcalis
III. AdducunturS. AncelmiLuccnsis et card. Deusde- mentio reperitur, Beda primus, quod sciam, mor-
dil loca ex geslis Damasicitala, quaelamea non ex Li- talium, cilavit in Marlyrologio suo ad vm Idus
bro PoatilicaliDamsisopapastributo, sed ex specialibus
Damasi.gestis per Monbrilinmeditis desumptasunt, et Augusli nonnulla de morte Sixti ex Gestis pontifica-

nihil faciunt ad prsesentemqusBsiionem. IV. Neque libus, quae nec Damaso, nec alicui parliculari au-
mss.codicesValirani,quihas Liber Pontiflcaliscontioe-
tur, Damasamauciorem babere polueiunt, eo quod B ctori tribuit. Hincmarus archiepiscopus Rhemensis,
plurinmDamasisuccessorumvilascontineant,unde ter- qui saeculo nono scripsit, epistola 28, ad Nicolauni
tii codicisscriplor expresse notavit,Datnasumnon po-
taisse nisi usque ad sua lemporasrribere. — V. Petri primum, hujus libri sub titulo Libri epitcopalis me-
Lambeciisei.tentiaafferlur de priori Libri Ponliflcalis minit, quem nulli plane auctori ascribit. Rodulphus
parte a notariis aposlolicsesedis, diversis qnidem tem-
poribns, sed eodemslyloconscripta, et a Damasopapa presbyler, qui eodem lempore cum Hincmaro Rhe-
in tabulisVaticanisreperta ac ad Hieronymumtrans- mensi vixit, in vita Babani abbatis, per Browerum
uiissa.— VI. Lamberiisenlenlia examinalur,et osten- lib. III intcr
ditur, quod nolariisaiostolirsesedis lanquamauctoribus Antiquilales Fuldenses edita, quaedam
prior Libri Pontiflcalispars tribui non possit —VII.Ne- de reliquiis sanctorum ex Gestis ponlificalibus citavit,
que a Damasopapaprobatafuit, ut ex pluribus,quibus sed nequaquam ea Daraaso tribuenda esse -dixit.
scatet, erroribus, et ex slyli ruditale ac uniformitatea
Petro usque ad eos oui septimosseculoscderunt mon- S. Ivo Carnotensis Episcopus saepius parle iv Decreti
stratur. Librum Pontificalem cilat, sed nullibi eum a Damaso
1. Cum superiori capite monstraverimus antiquio- auctore conscriplum fuisse prodit. Tilulus capilisOi
rem Calalogum non esse illum cujus menlio in epi- esl iste : De libris Gelasii ex Libro Pontificali. Titu-
stolis Ilieronymi cl Damasi papaereperitur, inquiren- Ius capilis 124 : Iteni de confirmatione sexlat synod
dum est boc capile an forsan de Libro Pontilicali in ex Libro Pontificali. Roraualdus, qui a Luca Hol-
prcedictislitteris agatur. Ualionem dubilandi prscbent rj stenio presbyler, ab aliis Salernitanus episcopus di-
plerique todices manuscripti, in quibus hac duae cilur, in Historia, quae manuscripta Romaeasserva-
epistolaeLibro Pontificati pracponuniiir. Sic libro n lur, liunc librum simpliciter Pontificalem vocat; Vi,
Commenlariorum lcslatur Lambecius, quod sub nu- inquit pagina 80, in Pontificali legitur. Et ut flniara,
niero277asserveturinbibliolheca Cacsarea «volumen Laborans cardinaiis in compilatione decrelorum nac-
niemhranaceum pcrvetuslum, magnique prclii in 4, tenus non edifa, quae in archivo basilicae principis
quo continetur historia Romanorum ponlificum, qu»3 aposlolorum de Urbe, cui haec scribens praepositus
valgo quidera Anastasio bibliolhecario iribuiiur, in siini, rcperilur, bis menlionem facit hujus libri, cui
hoc auleni et aliis qualuor bibliolhecae Caesareae titutum Gestorum pontificalium tribuit: parte enim
codicibus rass. ascribitur S. Damaso papac, nempe II, cap. 10, Gcsla pontilicalia citat, et parle xi, cap.
propier pracfalionis loco illi praefixasepislolas, qua- C, ex Gestis Romanorttm ponlificum Agalho nalione
rum una incipil: Beatissimo papm Damaso Hierony- Siculut, etc, Ubi videre licet Laborantem cardina-
mus. Gloriam sanclilatis lum nostra httmililas depre- lem nulli auctori tribuisse librum quo Gesla Roma-
calur. El secunda : Damasus episcopus urbis Romm norum ponliflcum continentur.
Hieronymo : Gaudel EccUsia luo fonte saliala. Pro- 5. Ea Damaso papae tributa esse a S. Anselmo
pter bas igitur duas epislolas, pergil ibidem Lambe- ]3 Lucensi, aliquandiu credidi, eo quod libro terlio
cius, quae non solum in jara raeraoralis auguslissimae Decreti, quod manuscriplum reperilur in bibliotheca
bibliolhecaeCaesareae,veruni ctiam aliarum illuslrium Barberina legalur : < De Liberio papa et admoni-
bibliolhecarum codicibus quibusdam mss. historiae tione cjus : ex geslis Damasi papae tit. 120. Iratus
isti de Vilis pontilicum Romanorurn praelixaesunt, est vehementer Conslantius imperalor contra Libe-
credilum a nonnullis est omnium illarum Vitarum, rium, et jusstt eum exlra civilatem habitare. Habi-
quae eo opere conlinentur a S. Pelro apostolorum tabat autem ab urbe Uoma miliiario tertio quasi
principeusque ad sanclum Damasum.ipsum sanclum exsul in cocmiierio via Salaria. Venienle autem
Damasum esse auctorem. > die Paschae vocavit universos presbyteros Romanos
i 2. Quamvis aulem Lambecius hanc quorumdam el diaconos, et sedit in eodem coemiterio, et dixil :
opinionemproponat, recle lamcn observat complures Nolitc limere, quia vobiscum non habito in civilate,
illi conlradicere tum ob alias rationes, tiim ob eam habetis vicarium nostrum fratrem et compresbyte-
praecipue quod D. Hieronymus Iibro de Scriploribus rum Damasum, ciijtts testimonium vos mihi perhi-
Ecclesiaslicis opcra Damasi papacrcccnsens, nullam buistis. > Etpaulo posl: t Domini sancli et compre-
195 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 196
sbyleri, nolile cogilare de craslino, sic enim dixit A cis verba : licet enim auctor illius manifesle affirmet
niagisler noslor. > Eadem omnino liabel cardinalis Librum Pontiflcalem, qtio VitaeRomanorum ponli-
Deusdcdil in manuscripta Colleciione Viclori III nun- flcum a Damaso usque ad Marlinum V contincnlur,
ctipaia, ctijus unicum, ul puto, exemplar Jn biblio- Damaso papae ascribi non posse, indicare tamen
llieca Vaticana asservalur. Libro enim n, capite 26, videlur Vilas ponlificiim a D. Pelro usque ad Libe-
cum in margine auctor collectionis nolasset : ex rium Damasi praedecessorem a Dairiaso ipso ftiisse
gestis Damasi papm, ponit texlum ut Anselmus Lu- conscriplas. Quam opinionem quodammodo ample-
censis his verbis : Liberio vehementer Conslantius xus est Pelrus Lambecius libro n Commentariorum
imperalor irulus est; el jussit eitm extra civilalem ha- Bibiiolhecie Caesarex, capile 8, ubi sub numero 277
bitare, ctc. Haecenim cum pri.mo inluilii Iegissem, mentem stiara explkat sequenlibus verbis :
credidi a duobus his scriptoribus ex Libro Ponlificali 5. < Verisiinile, inquil, mihi videlur, primam
testimonium afferri, illumque librum Damaso papae hisloriae islius de Vitis pontificum Romanorura ori-
ab ipsis tribui. Verum ubi praedictum tcslimonium ginem non tantum S. Damaso mullo esse anliquio-
in Libro Ponlificali nullatenus reperi, errorem nieum rem, verum etiam inde a prima notariorum S. sedis
animadverli, el nequaquam hic Librum Ponlilica- aposlolicaeper S. papam Clemenlem inslilulione de-
lem, sed Vitam, seu gesla Damasi papae, quae a B rivandam et repeleudani esse. Cum enim horum
Mombrilio ex anliquis mss. codicibus edila sunt, nolariorum praecipuum munus fuerit gesta sancto-
citari cognovi. Non tribuit itaque bealus Anselmus rum marlyrum sollicite et curiose perquirere, et
gcsla Romanorum pontificum Damaso papsc, el Li- diligenler adnotala in Ecclesia recondere; siraul
brum Ponlifii alem ibi non cilavil, idque manifestum etiam lunc necessario coeperunt scribi VitaeRoma-
fit ex litulo 121 : De exsilio Liberii papm, et Felice norum ponlificum instar simplicis alicujus Catalogi,
ejus consilio ordinalo ex rPonlificali. Testimoniiim quo compendiose indicarelur ctijtisque nomen, pa-
enim quod hac de re exhibel, in Libro Ponlificali tria, pater, tempus pontificatus, ordinationcs, con-
reperifur, quem ut ex lilulis ipsis apparet, a geslis stilulioncs, obittis ac sepullura, et cessatio-episco-
Damasi dlstinguit, prout eliam dislinxit cardinalis palus usque ad succcssionem novi pontificis. Post
Deusdedit, qui libro n', num. 75, ex Romano Ponli- liberlatera aulem Ecclesiae Christianae, ab ira-
ficali plura pontificum decreta rcfert, quae omnia in peralore Constanlino Magnopromulgaiam, uti pau-
Libro Pontificali reperinntur, quera nequaquam Da- latim crevit Ecclesioe Romanae splendor et opu-
maso (ribuendum esse aflirmat. lentia, sic etiam Catalogus ille evasit amplior et
4. Cum ex praediclis sufficienler conslet ah anli- grandior. Quoniam praeter supra enarrata inseri
^
quis scriptoribus Librum Ponlificalem nequaquam etiam illi coeperunt, quasi cuidam ralionario, ex-
Damaso papae tribulum fuisse, videndum nuiic est slrucliones, inslauraliones et exornalioncs templo-
de manuscriplis ejusdem libri codicibus, an in iis runi aliorumque locorum sacrorum una cum speciali
liber ille Daraaso scribatur. Reperiunlur in biblio- recensione omnis sacrae supellectilis, omniuraque
theca Valicana tria hnjus libri exemplaria, quorum donationum tam mobiliura quam immobilium, cum
alterum sub numero 5762 custodittir. Ubi exhihitis suis reddilibus. Hic ergo Catalogus, qui licel diver-
folio 1 supra citalis Daraasi el Hieronymi epistolis, sis temporibus et a diversis auctoribus componerc-
subneclittir hic litutus : In nomine Domini incipit lur, ordine tamen el slylo, ul in aliarum solemnium
series pontificum Romanorum, qui in sede B. Petri tabularum conlinualione plerumque fleri solei, ubi-
apostoli ab ipso usque ad hoc tempus sederunt. Ex- que sibi erat similis, laluit recondilus in taJbulaiio,
hibct autem Vitas usque ad Hoiiorium III, qui anno sive archivo basilicaeValicanae S. Petn apostolorum
1131 decessit, ita ut hic pontifices reperiantur qui principis usque ad poiitilicaiuni S. Damasi, a quo
per 700 annos post mortem Daniasi sederunt, adco- cum S. Hieronymus per supra exhibitam epislolam
que Damasus nequaquam hujus Libri Pontificalis peliisset ut acla ponlificum Romanorum a S. Petro
auctor esse possit. Secundum exemplar sub nuni. usque ad sua tempora sibi enarraret, curavit is anti-
5269, pagina 49, post pracdiclas litteras, refert Ca- quam istam hisloriam ponlificalem ex labulis Vali-
talogum Romanorum pnntificum a Petro usque ad canis describi, et Roma miili Hierosolymam, ideo-
Gregoriuin II, illoruinque Vilas sine ullo tiiulb sub- que eam in responso suo ad S. Ilicronyini epislolam
ncclit, quia optime cognoveral tabellarius D.imasum non appellat sludium suum, sed sedis apostolicae
aucsorem essc non poluisse Pontificalis hiijiis Libri, siudium. Sic enim revera interprelanda sunt baec
qui tot ponlifices a morte Damasi tisque ad Grcgo- verba : Tamen, quod gestum est, quod poluimus re-
rium sccundum adjongit. Tertium aiilciii excm|)lar perire nostrm sed<s sludium, ad tuam cliarilalem
sub num. 3763 Romanorum poiilificum Vilas a Pelro gaudentes direximus. Ipse igitur S. Damasus non
ad Martinum quintum prosequilur, ac 1'olioprimo composuit hisioriam illam ponlificum Romaiioriini,
quidem duas praefalas epistolas ponit, sed hoc lilulo sed sludio sanctae sedis aposiolicae inde a S. Cle-
eis pracfixo: Liberiste iniitulalur : Damasus de Gestis mcntis primi temporibus ex diversorum adnoialio-
Pontificum : sed cum non polueril nisi usque ad sua nibus paulalim conflatain, puhlici lantuin fecit juris,
lempora scribere, quod superaddiium est, alterius est ct cum sancto Hieronyrao coinraunicavit. >
auctnris, cujus nomen non teneo. Nolanda snnl codi- 6. Plura sunt in hac Lambecii sciUenlia quse ad
197 SCIIELESTR. DISSERT. DE ANTIQ. ROM. PONT. CATALOG. 198
trulinam revocari merenitir, ut de auctore Libri A lem, qua Latinae linguae elegantia excellebat neqna-
PoHlificalis manifeste constare possil. Quamvis enim qtiam sapere videlur, cumqne uniformis sit in om-
JLambecius vere asseral primam bistoriae de Vitis nibus ponliflcum Vilis a S. Petro apostolo, usquc ad
Romanorum pontificum originem S. Damaso inullo eos i;ui sexlo vel septimo saeculo sederuht, omnitio
es3e anliquiorem, et a notariorum S. sedis aposlo- colligitur neqtiaquarn a diversis, sed ab uno eodera-
licae inslilulione dcrivandam repelendamque esse, qite auctore, qui postcrioribus saeculis vixit scripsit-
probare tamen non possum quod subjungit his ver- que, fuisse composiiuin. Alque hoc omnino in causa
bis.: < Cum enim borum notariorum praecipiiiim fuit, quo communi recentiorum scnlentia Liber
munus fuerit gesta sanclorum martyruni sollicilc et Ponlificalis Anastasio Bibliotbecario noni saeculi
curiose perquirere, et diligenler adnolala in Ectiesia scriptori tributus fuit, ut stalim videbimus. Neque
recondere, simui etiam lunc neccssario cceperunt igitur licebil mihi admiltere, qtiod Lambecius his
scribi VitaeRomanorum ponlificum instar simplicis vcrbis adjungit : < Hie ergo Catalogus qui licel di-
alicujus Catalogi, quo compendiose indicaretur cu- versis lemporibus, el a diversis aucioribus compone-
jusque iiomen, palria, paler, tcinpus ponlilicalus, retur, ordine lamen, et slylo, ut in aliarum solera-
ordinationes, consliltitiones, obilus ac sepullura, el niunt labularum coulinualione plerumque fieri solet,
cessalio episcopalus usque ad succcssionem novi ubiqiie sibi erat si:uilis. > Quamvis enim idem om-
pontificis. > Cura enim, falente Lambecio, horimi nino styltis servari possit in iliis labulis, quai vix
notariorum praecipuura rauntis fucrit gesla sancio unum, aul aliud verbum cnntinel, ttl in faslio con-
rum marlyrum sotlicite et curiose perquirere, el di- sularibus, in sedium paliiarcbaliiim tabulis, Roma-
ligenler adnolala in Ecclesia recondere, scquitur norum impcratorum Calalogis, morliiorum dipiycbis
omtiino hos nolarios prancipuamppcram in descri- et similibus quilius vix qiiidquani praeler nomina
bendis Romanorum ponliflctim mariyriis impcndisse, cxhbientur, in illis lamen (abulis, quae ultra nomina
et Acta illa in Romana Ecclesia reposuisse, adeoque ponlificiim Acta plurima exhibent, ut in Libro Pon-
initio Ecclesiae non simpliccm et brevcm aliqucm tilicali, vix p issibile ejfa diversis auctoribus eura-
Calalogum, sed integram poiilificiim marlyrum bi- dcm stylum servari, 111cuique perilo manifestius
sloriam exaratam fuisse, quac sub Dioclcliano forsan patcre exislimo, quam quod in hac veritate com-
deperdila fuit, vix enim ejus memoria apud posteros probanda lempus leram et lcctoribus prolixitate
rclicla est, apud quos tamen remansit brevis qtiidam sermoiiis laediiimafleram.
Catalogus Romanorum pontificum, qui non a Da- CAPUT VII.
maso, sed ab homine privalo lemporc Libcrii papac
Damasi praedecessoris conscriptus fuit, nl capile C An Liber Pontificalis Annstasio Bibliothecario tri-
buendus sit ?
praeccdenii perspicue oslendimus. Ule aulcin Cata-
logns est, et noii alius, qui successu tcmporum va- I. quod Vclseri, Dellarmini et Onupbrii Panvinii senlentia,
Liher Pontiticalistribuendussit AnaslasioBiblio-
riis notitiis aucius fuit, et tempore Jusliniani im- tliecario.— H. BaroniietHolslenii sententia, qua Liber
peratoris in illud opusculum excrevil, de quo sub 1'ontificalisAnastasiotanquamauctori adjudicalur,tri-
bus modisprobaripossevidelur.—111.Primo ex eorum
secundi Catalogi lilulo egimus. Probare ilaque non vel cumAnastasiovel anle eum scripse-
lestiiii<>niis,qui
possum, quod dicil Lambecius, notariorum CataJo- runt, et tamen sine AuastasiinomineLilri Pnnlificalis
mentionemlaciunt, ut Rodulplins.presbyter,Hincmarus
gum lempore Consianlini magni variis actis el gestis ftheniensis,auclor lilri HilualisCaroln Magnotributus,
augeri ccepisse, et in archivo basilicae priucipis el VenerabilisBeda.— IV- Idesnconfirinaliireoniin le-
ex eum slimoniis,qui post Anastasiumscri|iserunl, el Librum
apostolorura dc Urbe reposilum fuisse, quo alisqueAnaslasiimenlionecilarunt, ut An-
PontificsilKiii
usque ad Liberii pontiftcatum a variis aueloribus selmiisLucensis, cardinalisOeusdeilii,et IvoCasnoien-
deduclum Daniasus papa desunipsil et descripiiiin sis ftomualdus,Laboraus cardinalis, et Bernardus Pa-
piensis prsepo>itii5.— V. Demumex eoquod licet all-
Roma llierosolymam ad Hicronymum misit. qui priorempartemDamasopapae,riemolamenanlelisec
7. Sane inter raiiones evidenies quas sibi obstare ultima sseculareperlns sit, qui pnsteriorempartemAna-
stasioiribnerit, ut probatnr tcstimoniis Martini Poloui
ipse Lambecius cognoverat, prima quidem illa est elZenonis Palaviuiepiscopi.— Vf. Secundoprobalur
anctoriiale mss. codicum,qui anliquitate sua Anaslasii
quod hisloiia ipsa mullis chronographiae erroribus D setaiem stiperant, et lamen Librum Ponlilicalemcouti-
et nonnullis incerlis asscrtionibus referta sit, ut fa- ncnl.—VII.Tcrlio probaiurex riiversiiatestjii, ex qna
cile probari potest ex iis quae praecedenti capite de LucasHolsteniusrecte collegit,ultimam Libri Ponlifi-
calis partema iliversis auctoribus ronscriplam fnisse,
anliquioribus Calalogis diximus, quos auctor Ponti- adeoqueuni Auastasiotribuiuon posse,quamvisid non-
flcalis adeo manifesle scculus est, ul eos dcscripsisse uulli receiiliores existimarint.
et in usiim suum assumpsisse cognosralur. Unde 1. Cum pateal ex iis quaesuperiori capite dixi-
eadem ratio, ob quam Anfhero priorem partem an- mus, Librura Pontificalem nequaquam Damaso papae
tiqui Catalogi el Damaso posteriorem adjudicavi- tribui posse, hoc capite inqiiirendum est num Ana-
raus, demonslral Librum Poiitiflcalom Damaso papae stasio Biblioihecario tribuendus sit. Sic enim habet
tanquam auctori vel approbalori adjudicaudum esse. Marcus Velserus in praefatione ad Libruni Pohlifi-
Secunda vero ratio, ob quani Lambecii opiuior.em calem, quem anno 1602 sub nomine Anastasii Bi-
adraitlere non possumus, ex slylo ej'usque unifor- blioihecarii edidit: « Qtiia stylus, totaque scrihendi
mitate desumilur : cum eniin slylus incultus, rudis ratio, qtiac esl in Vitis prioribus Damaso hacienus
el impolitus sit, primorum Ecclesiaesacctiiortimaeta- inscriplis (uti quivis non obesae naris lector facite
193 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 200
odorari et adverlcre poterit) prorsus in eam sen-1A cgregio ac praestanlissimo historiographo habebatur,
tentiam inclinamus, omnium illarum, licel nonnullis quem in charla donationis pro scbolasticis Fulden-
in locis adulterina aliorum adjeclione, vel detra- sibus egregie laudal Ludovicns Ludovici Pii frater,
ctione ob summam superioruin saeculorum insciliam rex Gennania? et Orientnlium Francorum. Hic vero
. depravalae sint, veruin et germanum parenlem esse Rudolphus in Vila Rabani abbalis, edila a Browero
Anaslasium S. R. Ecclesiac bibliolhccarium, quarc lib. in inter Antiquitates Fuldenses, ila scribil:
ej"usnomenclatura tolum opus ornare non dubita- Theodorus « attulit quoque ossa-SS. Agapili, Ja-
vimus. > Et cum Velsero Bellarminus libro de Scri- nuaiii, el Magni diaconorum B. Xisti papae, qui cura
ploribus in Damaso : « Trihuilur S. Damaso liber eo sub Decio decollali sunt, sicut in Geslis Pontifi-
de Vitis ponlificiim, qui exstat in primo lomo Con- calibus legilur. > Ubi a Rudolpho preshytero citatur,
ciliorum; sed liber ille est Anaslasii Bibliothecarii, non quidem Anastasii opus de Vitis pontificum, sed
non Damasi, ut nottim est. > Et in Anaslasio Biblio- Gesta pontificalia; adcoque colligilur quod Rudol-
thecario : < Scripsit Vilas Pontiftcum Romanorum phus, qui eodem tempore cum Anastasio vixit, jam
a S. Pelro usque ad Nicolaum primum. > Et anle Librum Pontificalem penes se habuerit. Hincmarus
Bellarminum Onuphrius Panvinius in notis ad Pla- quoqne Rhemensis arehiepiscopus, epistola 26 ad
linam, in Vila Nicolai primi : < Anastasius mona- B 1 Nicolanm papani, Libri episcopalis nieminil, qui alius
chus, el sanctae Romanae Ecclesiae bibliolhecarius, esse non potest quam Pontificalis, ex quo refert
usque ad Nicolauin primum, Romanorum pontiflcum tomo II, pag. 305, de Ebbone a Sergio ad synodum
Vitas, quae adhucapud mesunl, scripsil, sub quoct evocalo, < quod ad eam non convenerit, videlicet
ejus succcssoribus Adriano II el Joanne VIIIin urbe sicut superius memoralae lilterae auclorilalis vcstrae
floruit. Qu% sequunlur, concinnavil Guillelmusqui- demonstrant. Talis a sede apostolica, el papa Sergio
dam alter bibliolhecarius, quae in libro, qui snb habilus, qtio lis ab aliis non iguorabalur haberi,
Damasi nomine circumfertur, exstant. > Alque haec id est, ut Codex Episcopalis oslendit, pro criminibus
quidera viri illi eruditi, quorum sentenlia a caeteris suis honore privatus et ab Ecclcsia pulsus. > Et
minime probatur. paulo infra : < Sicut sanctus Gelasius de Acacio di-
2. Eminenlissimiis namque cardinalis Baronius ad cit, qui a sede apostolica damnalus, et non rcstitu-
annum Chrisli 867 agens de Anastasio Bibliolheca- tus, licct Anastasius papa, sicut in Libro Episcopali
rio scribit: « Collectorem polius quam scriptorem legimus, eum recipere voluerit, vitam finivit. > Quae
Vilarum praeleritorum pontificum Romanorum affir- ullima de Anastasio secundo habentur in Libro Pon-
mamus. > Et qui post Baronium scripsil crudilus tificali, ita ul nullum dubium esse possit quin" Hin-
Holstenius in illo Anaslasiani operis exemplari, quod cmarus Rhemensis per Librum episcopalem, Gesla
ad praeslanlissimos codices bibliothecac Valicanae, ponlificalia intellexerit. His adjungi potesl liber ri-
Regiae, Mediceae, Farnesianae el Casinensis rccen- lualis, quem Onuphrius Panvinius (a) in notis ms.
suit, agens de lioc Baronii loco, ila in manuscriplis ad Cencium Camerarium Carolo Magno allribuit,
suis notis observat : < Baronius Anastasium collc- in qiio de Purificalioiie S. Mariae : < De hac feslivi-
ctorem potius quam scriptorem Vitarum ponlificum tale, el aliis feslivitalibus S. Mariaein Gestis ponti-
usque ad Nicolaum prinium afflrmat ad anntim Chri- ficalibus legilur quod Sergius papa pracceperil Leta-
sti 867, nnm. 139; sequentem auieni Adriani Vilam nias fieri in die Praesenlaiionis Domini in templo.
ab eo scriptam existimat, et meo quidem judicio Ita enira scriplum est, ut in diebus Annunliationis
rectissime. > Hscc paucis Lucas Holslenius, cujus Domini, Dormitationis, ac Nativitatis S. Dei- geni-
opinionem firmare licet tribus potissiraum ralioni- tricis Mariae, et S. Simeonis, quod Hypapante di-
bus , quarum prima nililur leslimonio scriplorum cilur Graece, cum letaniis exeant a S". Adriano, el
qni vel ante Anastasii lempora Librum Pontificalem ad S. Mariam populus occurrat. > Hsec ibi, quae non
citarunl, vel post Anastasii morlera euin nequaquam sub Caroti Magni, sedincerti aucloris nomine edila
Anaslasio 'tribiicrunt: sccunda ex mannscriplorum l> sunt post fragmenla Caroli Magni. Sed quid haere-
codicumanliquilatedesumitur, ulpote exqua Librum mus in liiijus Rilualis leslimonio, cum habeamus
Ponlificalcra anle Anastasii lempora exstitisse mon- locum clarissimum Venerabilis Bedae,qui plus quam
slratur. Tertia deinum ex slyli diversilale repetilur, centum annis ante Anastasii tempora obiit, et tamen
nam ex ea constal plures Vitas a diversis auctoribus Gesta pontificalia citavit? In Martyrologio enim ad
Libro Ponlificali adjectas esse, adeoque Anastasium VIII Idus Augusti : « Romae S. Sixli episcopi, Feli-.
collectorem polius quara auctoreni ejus fuisse. cissimi, et Agapiti diaconi, qui decollati sunt sub
3. Ut aulem a priina ralione incipiamus , profe- Decio : decollati sunt ciim eo et alii quatuor sub-
renda sunt nonnullorum teslimonia qui vel cum diaconi Janiiarius, Magnus, Vicenlius et Slephanus,
Anaslasio Bibliolhecario vixerunt, vel diu, antequam ut in Gestis pontificalibus Jegitur. > Ila Beda in
fuit natus Anastasius, scripserunt. Exslat sane in Martyrologip, quod Henschenius ex pluribus antiquis
Annalibus Francorum, editis ex bibtiollieca P. Pi- niss. codicibus correctius edidit, el quod in duobus
thoei ad annum 865, menlio Rudolphi Fuldensis octingentorum annorutn mss. codicibus bibliolhecx
ccenobii presbyteri, qni tunc ilorebat, et pro doctore Palatino-Vaticanae reperilur. Quare certo conslal
(o) Cod. ms. Valic.
201 SCHELESTR. DISSERT. DE ANTIQ. ROM. PONT. CATALOG. 208
quod anle Anaslasium Liber Pontiflcalis lemporibus A . 5. Porro quamvis scriplores veleres reperti sint
Bedae jam conscriptus fuerit, et idcirco Anastasius qui Vitas pontificum a Petro ad Liberium Damaso
illius auctor esse non possit. :' tribuerunt, neminein tamen reperi qui posteriorum
4. Idero confirraatur ex iis auctoribus qui, licet , pontificum Vitas a Damasopapa iisque ad Nicolauni
post Anaslasinm Bihliothecarium scripserint, et Li- primum, sub quo Anaslasius Bibliolhecarius scri-
brum Pontificalem citarint, nunquam tamen Ana- psit, Anastasio adjudicavit. Marlinus Polonus in
stasiimentionerofecerunt.AnselmusLucensis episco- Chronici sui procemio citat omnes auclores ex qui-
pus strbfJregorio VH.Itb. iu Decreli,c.ip. 120,agensde bus hisloriam imperalorum et pontificum Romano-
exsilio Liberii papae, et Felice ejus consensii ordina- rum desttmpsit : « Compilavi, inquit, praesens opus-
to, lilirum, ex quo locum desumpsit, cilat liis verbis: culum ex scriptis Titi Livii; item ex Chronicis
Ex Pontificali; et lib. I, cap.77, habet hunc lilulum : Orosii; item ex Chronicis Damasi papae de Geslis
De obedknlia, et humilitale, qiiam rex Pipinus Ste- poniificum; ilem de Geslis Bovisii episcopi Sntrini,
pharto papm exhibuit, ex Ppntificati. Ubi nnllalenus de Gestis pontifictim; ilem ex Chronicis Pauli Ro-
Anastasii meminit, eo quod Liber Ponlificalis An- mani diaconi card. de Gestis ulroruinque; item de
selmi teraporibus nonduro Anastasio tribulus fuerit. Chronicis Gilbeni de Geslis utrorumque ; item ex
Cardinalis Deusdedit in Collectione Canonum, quara B ' Chronicis Richardimonachi Cluniacensis, > etc. Haec
Viclori III nuncupavit, lib. u, num. 75, plura de Martinus Polonus, qui nullibi Anaslasii Bibtiolheca
Conone papa cilat ex Romano Pontificali: ubi Liber rii meminit, licet omnes enumeret quos de Romanis
Pontificalis vocatur Romanus, quia in eo Romano- pontificibus legerat, et inter iltos Damasum papam
rum poniificum acla continentur, qnae tamen prae- ponendum esse existiinarit. Eodem modo Jacobus
fatus cardinalis sine ullo auctoris nomine refert, eo Zeniis episcopus Patavinus in libro de Vitis ponti-
quod liber ille temporibus snis nulli auctori tributus fictim, nondttm typis descripto, habet quidem Da-
esset. Idem conslal ex Ivone Carnotensi episcopo masum papam pro auctore prioris parlis Libri Pon-
part. IV, cap. 79, ubi habet« Sergium papam, pro- tificalis , sed neqtiaquara Anastasium Bibliolheca-
pler quaedam capittila extra ritum ecclesiasticum riuro posterioris partis auctorem agnoscit; ut enim
annexa, non subscripsisse synodo, quam Juslinianus Felicem secundumverum ponlificem fuisse oslendat,
imperalor in regia urbe collegerat. Ex Libro Ponti- Damasi aucloritate id in priniis comprobat (a) :
flcali. > Ex cap. 94 : de Iibris Gelasii ex Libro Pon- « Damaso, inquit, de antecessoribus suis Romanis
lificali. Ex cap. 124. Ilem de confirmalione sextm ponlificibus, et his potissimum qui eo agenle vilam
synodi, ex Libro Ponlificali. ldcm plane Roinualdus praefuerunt, fides probabilior adhibenda videlur. Si
Salernitaniis archiepiscopus in Historia ms. Librum " enim Damasus ipse hujus conditor operis fuit, quod
Pontificalem his verbis cilans : Hic idem (Leo IV), epislolic initio operis sitae praeseferunt, qnis dubilare
ut in Pontificali legitur, invidiu.se super quibusdam poterit, cerlius leniiisse illum, qui maximi pontili-
criminibiis pulsatus syiiodmn congregavit, et sese ces per sua leinpora praefueruiit? s Et haec quidein
juramento innoxiiiiudemonstravit. Eodem ferc modo Zenus Palavinus de priori Libri Poulilicalis parte a
inlituial libruin illum Laborans cardinalis, qui anno Petro apostolo ad Damasi poutificatuiu, ob duas epi-
1182 scripsit, ut ex ejus coinpilaiione, quae ms. slolas quas ostendimus supposiliiias esse. Audianius
inarcuiyobasilicaeS.Pciiiassiirvalur, licet colligere; nunc quid dical de Vitis pontificum qui Daroasum
parte eiiim n, cap. 10, et parte xi, cap. 6, ciial ab- papam subsecttli sunt. lla enim habet ad flnem Vitse
solule Gesta Pontificum, uullumque illorum gestorum Felicis seciindi : « Qiianqitam eniui lot scriplores
auctorem indical. His accedil Bernardus piimum alii fucriiiil, qui post Damasuin, sequeiilium ponti-
Papiensis pracposilus, posiea Faveiitiniis episcopus ficum gesta adjicere conali siinl, lameu quoniam
in Colleclione Decrclalium, qiiam Anionitis Augusli- scriploriiin ipsorum obscurum esl nomeii, attcloies-
ntts Tarracoueiisis archiepiscopus, inter aiiliquas que admoduiu incerfi, inculuis vero, el perhorri.ius
Decretalium Collectiones primo loco edidit : libro .n scriuo, barbarieiii reilolens, niagis nec multo profe-
namque terlio, lilulo 4, cap. 2, habel : Ex Ges.is clo nobis usui eraul, > etc. Ex quibtis inanifesiuni
Romanorum poniificum. Leo III, nalione Romanus, fit Zenum Pataviuum exisliinassc verum esse, quod
concilio Lothurii el Ludovici imperalorum, sanclam probanduiu suscepimus , non quidem ab Anastasio
el venerabilemLXXVII episcoporum in ecclesiaB. Pe- Bibliothecario , auclore notissimo, sed a pluribus
tri synodum congreguvil; el lib. v, tii. 5, cap. 2 : iisque ignoli noniinis aiicloribus, Librum Pontiiica-
Exgesiis Romanoruinponttficum. TemporeZachurim, lera composilum fuisse.
natione Grmci, contigil, elc.; et tit. 7, csip. 1. Ex 6. Secunda raiio qua conslal Librum Ponliflca-
gestis Romanorum pontificum. Tempore Slepltuni lem Anastasio Bibliotbecario iribueuduin non csse,
papw, natione Siculi, etc. Ubi Gesta Romaiioruni nilitur aucloritaie inanuscriplorum codicum, qui
ponlilicum cilantnr, nulli laiuen anciori tribuuntur, antiquitale Anasiasii aclalem superant. Qua de re
quod nimirum illis lemporibus nondum sub Anasta- audiendus est Philippus Labbeus libro de Scriplori-
sii Biblioihecarii nomiiie Liher Ponlilicalis circum- bus in Damaso, ubi allirmat Anastasium non posse
ierretur, ut jain supra indicaviraus. esse auclorera prioris parlis. « Cuiii, inquil, vitleiim
(a) ln codice ros. bib. Vaticanae.
PATROL. CXXVII. 7
20* AD ANASTASHJH PROLEGDlrENA EWT. ROM.-VATIC. 201
manuscriptum codicem optimae hotae, tempore Ca(- -\ Leone terlio, Slephano' quinto, Paschali prhrio' «rt
roli Maghi cxaratfim, in quo Vitse illre DamasO jani Etfgenio secundo, nihil omnino observat Lucas Hol-
tura tribuebantur, anteqMariiaut natus esset Anasta- stenius; de Valentino lamen, Eugenrf su(*essore,!
sius, aut saltein ex primis infariiisBcrepundiis eriier- notavit iri ma¥gtte: i Haec Vita pectfiiirri"styTof»hs#>
lerata agnoscftttf. • Pbst qtiem, orirfsSKad triuiB
Jsisset. > Repetit haec Labbei verba Lambecius Iib. n
jBibliothecae Caesareae,cap.8, ad codicem 277, quem successorum Vitas notis, de Benedicfo tertio rta ha-
'membranaceum et pefvetustuiri vocat, et ejusdem bel: «Hic affectalum et inepfissinfhm exaggerandi
generis esse perhibet cum eoquemLabbeus se vidisse profluvium bbserva, et nufneros poelrcds. i Et ad
affliiiiat:« Ejusdero generis est eiiam, inquit, prae- Nicolaiprimi Vitam sequentia: «Hartc Viiariiri sedis
slanlissimus ille et collalu dignissimus codex ms. apostolicae bibliothecario scriptam, docet frequens
Ambrosianus, de quo in praesens agilur, utpote cum scrinii ecclesiaslici mentio. > Hactenus Lucae Hot-
tam ex scriptura quara uliis circumstantiis cerlo stenii hotse de Vifis pontiflcum a Gregorio tel-tio,
constet eum ad imperatoris Ludovici Pii tempora sub qiio Venerabilis Beda vixit, usqije ad lempora
pertinere. Pertingit autem ibi historia pontificum Nicolai primi, quibus Anastasius flibliolhecarius
Roinanorum tantum usque ad papam Siephanum floriiii, qiias notas eb lubentius hic adrfiixirinis, qiiod
secundum, vel, ut alii supputant, tertium, qui ]$ vir eruditissiriius riiagnam vitae paftem corisumpserit
anno 752 electus est, et anno 757 ohiit. > Accedunt in conferendis cum edito Ariasiasii opere manu-
demum codices manuscripti tres, quorum ajter in scriptis codicibus, et in discefnenda styloruin diver-
bibliotheca Vaticana reperilur sub numero 5269, in sitate aculissimi judicii fuerit. Ex quibus facile
quo VilceRomanorum pontificitm desinunt in Gre- unicuique patebit, ut ego certo exisfimo, ultimam
gorio II, qui centum annis ante Anastasiuni Biblio- Libri Pontiflcalis parlem nonquidem uni Anaslasio,
thecarium obiit, alii duo in bibliolheca reginac sed pluribus et diversis auctoribus adjudicari
Suecise, et bibliotheca sancli Marci Florentiae asser- debere, prout sequenti capile ostendemus.
vantur, qui codices in Adriano primo flniunt, quo CAPUT VIII.
nondum natus erat Anastasius. Ex quibus, salis A quibusnam aucioribus et quandonam Liber Ponti-
superque constat Librum Ponlificalem Anastasio ficalis conscriptus sit?
anliquiorem esse, adeoque illum istius libri aucto- I. Liber Pontificalis,quoad priorempartem,quaecompfec-
rcm esse non posse. tilur Vitas pontiBcuniustjue ad Cotislaiitiuumpapam,
corfscripiusesi posi s. xtam synoduni, idqoVeo tempore
7. Tertia ratio qua probatur non quidem uni —
quo Exarchi Ravennseserlebant. II. Post morl^m
Anastasio Bibliothecario, sed pluribus aucioribus -• Cvnstanlini pape prodiit circa initiumoctavisseculi, cui
ah eoifemauctore primaappendixadjectafuit ViUr rn
ultimam Libri Pontificalis partem tribuendam esse,' Gregorii II et Gregorii III, quod probaiur ex riia-
ex diversitate styli desumilur, de qua exstat accu- nu-criplocodice Vsiticano,el Bedssteslimonio,ac Hol-
stenii judicio coinprobaiur,quiomiies Rom pontiticum
rata Lucae Ilolsteriii sententia in nolis manuscriptis Vitas S B. Petro usrjue ad Znciiarian.uno eoduntnioe
ad Anastasium de Vitis Poutificum, in quibus obser- stylo conscriptasesse docet. — III. Satisflt it»tluonio
vat partem iliam quae Vitas a Zacharia nsque ad legatoriiioAgallionisab llunibertocardinati
— all»li>,quod
snpposititium esse ostenditur. IV. Prior illa Libri
a
Nicolaum primum complectitur, variis auctoribus Koii.ifjcalispars ba,!>eiauctorem Homanuiu,et forssiu
fuisse. notat de bibliotliecseporiiiticite,aut arclnvo apostolicoiraeposi-
siylo diverso conscriplam Sicque tuuV;— V. Ab'a'lioauctore adjretsesuni vitf Za6hirise,
Vita Zacharice : « Stylo nonnihil puriore et nervoso Stepbani IIJ et Pauli pritni, quseseoundamajipendicem
hisloriam efiiciunt, et eod,em siylo couscriVlsesunt ab uoo ex
scripla, totamque pontificatus complecti- tlcto' KoiiriiiiiO',
cjrii sircliivumapoSfnHcam' citafifn Vittt
Steptiant tertii. — VI.. Vita Slepbani IV (jon. habet
tur, contra qtiod in superioribus pontificibiis, quo- anctorprnAfricanum,ut putat Holstpnius,sed Itomanum
rum ij^sta eumdeiri stylum et auctorera praeseferitnt, eOntetripbrar.eiim, ut probalurex Actiset contirufiaturex
factum erat. J De Paulo papa, Stephani tertii suc- VitaAdriaiiiprimi,qusrniali eodeini<uctoreLateranensis
aut Vaticansebasilicseciericocooscriplamfuisseconsut.
cessore, hotat idem Holsfenius: « HaecVita valde Et hsecest tcrtsa appendixLibroPoiitificalladditst,qu«-
jejuna nihil hisforicum habet, ejftsdera cum supe- curoliniuniduo codices mss. Regius, et Flnreoliuus S.
> mentein Holstenii idem Marci.— VII. VilaLeonisIII aliuui plaueauctoremha-
rioribus styli. Itaque juxta i) bet, qui V forsari basilictoS. Pauli ascriptus erat; H
auctor tres supradictorum pontiflcum Vitas adjecit. Stephaui ViiamPontilicaliquoque adjecit. Lnde biec
De Stephano quarto autem habet seqrientisi: « Vita esset quarta appendix ad Librum 1'onlificalem.—
VIII. Vita Gregorii IU auctorem Romanumhsbet, et
Stephani papai scripta est diverso stylo a siiperiori- styfoeTeganticonscriptaest, a quostytoVilse— EugennII,
sivebarbarisnios Valeitini et IV
Gregorii noniiihij diflerunt. IX. Ser-
bus, niodosque loquendi peculiares gii U Vilastjlo differt a prioribus, et ab eodeui auctore
hahet, quae nescio quem africanisnrom sapere viden- Libro PoDiiQcaliadjecu est, a quo l.eonis IV Vita
tur. > Ad Adriarii vero Vitam, i}M totarii ejus conscriptafuit, quem Homsein magna^dignitate cpnsii-
X.
tutumfuisseActa ipsa lesUntiir.— AuastasiusBirilio-
ponliflcatus historiam continet, riimT riotat, nisi ad tliecariusnon fmt auciorVitarmtiSergii II et LetmisIV,
multominusBenedicti III, qui Leoni IV,sucees-,it,cuius
finem, ubi in margine:« flic ftrilt codex Florentinlis Vita altectatoet peculiari slylo coiiscriptacst. Probatur
sancti Marci, et mss. sereriissim» regiriae, > indi- itaque iltoruin sentenffaqu» ATjasUsiiirti; viteNtcohtil
auctoremfacit.
cans, ut infra videbimus, hanc Vitam ab aiictore illo
forsan conscriptam, vel adjectam ftiisse, qui Librum l.Postquam superioribus capitibusmonstratutn est
Ponlificaleih, ex quo codices bibliothecae reginse Sue- Librum Ponlilicaleni, qui Vitas pontificum a Petro ad
ciacet bibliothecaesancli Marci descripti sunt, inunum Nicolaum primum coraplectilur, Anaslasio antiquio-
vohimen collegit. De Adriani primi successoribus rem esse, et non ab uno, sed diversis aucloribus
205 SCHELESTR. DISSERT. DE ANTlQ. ROH. PONT. CATALOG. 206
corapositum fuisse, lnquirendum est hoc capite qui-. S. Vixit enim Beda ab anno 673 usque ad anrium 735,
nam illi auctores esse possint et quandonam scri- cumque post Gregorii secundi pontificatum, qui
jiserint ? Notandura autem est Librum Ponlificalem anno 714 ccepit, et anno 731 desiit, Venerabilis
hic recte in duas partes dividi, iri pfiorem nimirum, Beda superstes fuerit, Librum Pontifiealeriividere ct
quaeuno siylo ab eodem auctore cohscripta fuit: et citare potuii. Ul igittir mentem meam deLibri Pon-
posleriorem, qiiaediverso stylo a pluribus auctoribus tificalis tempore, quo primum in Iucem prodiit, j
exarata videtuf. De priori parte, quae Viias ponlifi- paucis absolvam, crediderim ante annum 732 pu-
cum uno stylo complectitur, habelur primum lem- blici juris faciura, Cl huic colleciioni appendicem
poris, quo conscripta fuil, indicium iu Vila Leo- postea ab eodem anetore adjunclam, quae Vitas
nis II, ir. qua de hoc pontilice narrafur: « Hic Gregorii II et Gregorii III complectebalur. Quod
suscepit sanciam sexlam synodum, quae per Dei pro- firmaiur ex iis quoe observavit Lucas Holstenius:
vidcnliam nuper in regiai urbe celebrata est. > Curii cum eniin omnes pontificnm Vitas sedulu pervoi-
enira auctor testeiur nuper in urbe Constanlinopoli- vissel, adnolavit gesta ponlificurfi a Peiro apostolo
tana cclebratani fuisset sextam synodum, celeirata usque ad Zachariam, Gregorii III successorem,
autem sit sexla synodus sub Agathone, Leonis II eodem omnino stylo adeoque ab eodem auctore
praedecessore, aniio 681, auclor haecscribere debnit coiiscripia fuisse. Superiorum pontificum Gesla,
non procul a fine sepliroi saeculi; alias enini verum inquit Lucas Holsteuius in nOlis ad Vitam Zachariae,
esse non polest quod dixil, nuper celebrutam fuisse eumdem siylum el auctorem prmsefetunt. ldque cum
sexlam synodum. Secundura indicium babetur iri ex leclione ipsius libri oonstet nulla probatione
Vita Cononis ; ibi eniin iegitur de ejus assumptione indigcre existimo.
ad ponlificatum, quae anuo 686 contigit: < et missos 3. Objici lamen potest huic noslrae sententiae
pariler una cum clericis et populo ad excellentissi- auctoritas Humberli cardinalis SylvaeCandidae, qui
mum Theodorura exarclium, ut raos est, direxe- in opiisculo contra Nicetam Pecloratum, edito ab
runt. > Notanda sunt haec verba, ut mos est; non Henrico Canisio lomo VI Anliquarum Leclionum,
enim dixit auctor, ut moris fuit, vet, ut fieri solebat, refert, a legalis Agalhonis papae in sexia synodo
sed ut mos esi; significans iltis verbis hanc Vitam cilatum fuisse locum ex Gestis pontificalibus, adeo-
conscriptam fuisse quo tempore ad exarchos de que Librum Pontificalem conscripfum fuisse ante
electione novi pontiQcis referebatur, adeoque lunc teinpora Constantini papai, cum Agatho per triginta,
cum exarchi Ravennaeerant: fuerunt autem ducen- ferme annos ante Constanlinum obierit. Verum
tis ferme annis; Longinus enim priraus a Juslino p antequam huic objecfioni respondeam, locus ipse
Juniore instilutus est exarchus anno 567, postremus afTerendusest, qui ita habet apud Canisium : « Tttnc
Eutychius ab Aistulpho Longobardorura rege pulsus piissimus princeps Consfanlinus interrogavit eos
ann. 752. Unde ex praedicto loco patet auctorera qualiter Romana Ecclesia de sacrificio corporis et
VitaeCanonis scribere debuisse ante medium octavi sanguinis D. N. Jesu Christi ordinem teneret. Hli
saeculi, quo exarchi seu praefecli imperatoris Con- responderunt: In calice Domini non debet solum
stanlinopolitani in Ilalia esse desierunt: scrihure offerri vinum, sed aqua niixtum. > Et postea:
autem poluisse circa octavi saeculi initiuin, quo « Oblatio vero quae in sacrificiura allaris offertur,
Ravennae nondum sedere desierant exarchi, ad quos nullam commistionem aut corruptionem fennenti
de eteclione novi pontificis referri solebat, ut ex debei habere, sicut beata Virgo Maria absque omni
Libro Diiirno conslat. corrnptione Christum concepit et peperit. Hinc iu
2. Videtur ilaque Liber Ponlificalis coiscriptus Ecclesia mos obtinuit, ut sacrificiura altaris non in
fuissepost mortera Conslantini papae, qui anuo 714 serico aut in panno tincto, sed iu lino terreno cele-
obiit, idque lirniatur auclorilate manuscripli codicis bretur, sicut corpus Domini fuit in sindone munda
Vaticani 5269, qui licet ante 500 circiier annos sepultum; sic et oblalio munda debet esse a fermen-
exaratus sit, ex antiquiore tamen descriptus fuit, p lo, juxla quaeinGestispontificalibtisa beatoSylvestro
utpote fraiens catalogum pontificum, quein Libro legimus slatulum. > Hactenus legati, et prosequun-
Pontificali prsrponit, in Gregorio II, Constanlini suc- tur Acta : « Tunc placuit piissimo principi Constan-
cessore. Liber vero Pontificalis, qui Calalogum, in liuo haec tradilio aposlolicae sedis, > etc. Partem
codice subsequitur, finit his verbis : Gregorius, hujus loci ab illis verbis, hinc in Ecclesia mos
nalione Romanus, ex palre Marcetlo, sedit annos xvi, obtinuit, pro libri Pontificalis anliquilate citavit
menses ix, dies xi. Ftitt aulem temporibus Anastasii, Pearsonius in operibus poslhumis, dissert. i, qui
Theodosii, Leonis, alque Constantini Auguslorum; nullalenus animadvertit Acta, quse Humbertus re-
ubi tantura refert tempus pontificalus sine nllis actis, fert, penitus apocrypha esse, et ab aliquo Latino
ex quo colligitur auclorem quidem inchoasse Vitam haud dudum ante Humberti tempora fuisse con-
Gregorii, sed non absolvisse, dum Liber Pontiflcalis ficta ; non enim reperitur, in sexta synodo praedicta
prodiit. Putarem igitur post obitum Constantini pro- alloculio Constanlini imperatoris, vel legatorura
diisse Librun Pontificalem : quod omnino convenit sedis apostolicaeresponsio. Sed nec legati ex Gestis
iis quae supra notavimus de Vonerabili Beda, a quo pontificalibus cilare potuerunt, qtiae in ittis non
oronium primo Liber Ponlificalis citalus reperitur. reperiuntur, sicut non reperiuntur apud Anastasiunj
207 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 203
Biblioihecarium in Sylvestro, neque apud auctorem A Romaescripsisse, quod ex gestis in unoquoque pon-
sccundj Catalogi in eodem, ubi tanlummodo legilnr. tifice memoratis aperte comprobari potest. Sicut
quod sanctus Sylvester consliluerit, « ut sacrificium namque de secnndi Catalogi auciore ostendiraus ca-
altarisnoninserico, neque in pannolinctocelelirare- , pitc 2, eura magnarii Urbis et agri Romariinotiiiarh
tur, nisi tanlum in lineo ;• ct sicut corpus Doraini habuisse, onines Ufbisregiories et ecciesias, onines
noslri Jesu Christi in sindone linea sepultum est, ecclesiarum reliquias et titulos, nmnes agri Romani
sic missa 'celebraretur. > Haec sunt verba auctoris . viasomnesqueyisirum distanti isperspectashnbuisse:
secundi Catalogj, apud quem nulla similitudo insti- sic et (leLibriPoiitificalis auctofe dicendum videtur,
tuilur inler conceplionem B. Mariae Virginis absque quia eum omnia illa loca.. apprime novisse, ex ipso
omni corruptione, et oblationera sacrificii absque Libro coliigilur. Allegat riorinunquam instrumenla
omni fernienlo; quinimo nulla plane menlio fer- . publica in archivo sedis aposlolicaeasservata, ut p;t-
menli reperilur, quod verbum auctor praedicloriim tet ex Vita Leonis secundi, ubi agens de ordinalione
Aclorum loco ex Gestis ponlificalibus desumpto Ravennatensis archiepiscopi scribit, pro pallio non
'
adjunxit post tempora Anaslasii Bibliolhecarii, ut- solvendo edilum constitutum quod archivo Eeclesim
pote qui ultiroa verba ita felert: « Sicut corpus continetur. Et ex Vita Joarinis V, qui arino 688 ad
Domini nostri Jesu Christi in sindone Tinlea raunda B pontificatum assumptus est, ubi d.e Novelli Sardiniae
sepultum est, sic missa celebrareiur. > Ubi nemo episcopi ordinatione sedi apostolicae reslituta afflr-
non videt haecsignificare, quod sicut corpus Christi mat: Quod ejUs ckirographus archivo Ecclesim de-
in sindone lintea sepultum est, "sicsacrilicium cor- lentus est. Ex quibus non obscure colligi videtnr au-
poris Christi in linteo mundo offerrelur, quaetamen ctorcm fuissc bibliotliecoepontiliciae aut arcbivo se-
in alienum sensum detorta sunt, et ad quacstioncm dis apostolicaepraefectum,nisi quis dicere velit eum
de ferraento inler Graecos et Latinos post Photii ad archivum aut bibliolhecani habuisse accessum,
tempora ortara translata his verbis: sic et oblatio sicque ex archivo cilasse quod in eo asservari vide-
munda debetesse a fermento.Auctor igilur tcstimonii rat vel cognoverat
ab Ilumberlo cardinale allati post orlam inler Grae- 5. Atque hactenus quidera de illa Libri Pontificalis
cos et Latinos dc pane azymo et fermenlalo quae- parte, quae eodem stylo, ab eodem auctore scripia
slionem vixit, adeo ut niliil plane pro aniiquitalc videlur, compleclens pontifices a Petro apostolo us-
Libri Pontificalis cx ejus verbis stalui possil. Verum qtie ad Gregoriura IH. Nunc de altera parte pratfati
proinde est, quod jam adnolavimus, Bedam pri- libri agendum, quaediverso.stylo exarata esl, el in-
inum fuisse, qui eacitavit, eo quodipsius lempori- cipil cum Vila Zachariae, qui anno 742 Gregorio II!
bus Liber Pontificalis in Iucem edilus fucrii. C successil, de cujus gestis censuil Lucas Holstenius
i. Cum igitur de lemporc consfet qno Liber Ponli- in mss. suis adnotalioiiibus : « Vita Zacharise papse
iicalis scriptus fuit, reslat ut de auctore iuquiramus, slylo non nihil puriore et nervnso s ripta est, et
de quo Pearsonius dissertat. i, cap. 12, ntim. 8: tota histoiia. > Quod nimiruin hsec Vita contineat
« Auctor ejus anonymus et incertus saeculi sexti toiam ponliflcatus historiam. et auctor diversus eam
scriplor, et stalus primitivae Ecclesiae ignarus fuit, Libro Ponlificali adjecerit, a quo sfylo nonnihil pu,
unde phiribus et foedis erroribus scatet, fictisque riore differre vi ielur. Dixi nonnihil, quia in pteris-
narrationibus plenus est. > Haecvir erudilus quidem, que quidero locis id locum habet. in aliis lamen sty-
sed a religione catholica alienus, ctii proinde non lus abjectus et vilis videtur, uti in sequeutibus, quam-
placet illa rituum et doctrinarum aniiquitas, quae vis et illa puriori slylo conscriiitsi sint: Nulli malum
religioni calholicsehoc in libro iribuitur et de qua pro malo reddens, neqtte vindictam secundum meri-
sequentibus capitibus ageinus. Reverlamur proinde tum tribuens, sed pius ac misericors a tempore ordi-
ad Libri auctorero, qiiem roale saeculisexti auctorem nationis sumomnibus faaus, elc. Caeterabarbariem
dixil, recte anonymum vocavit. Non enim sexto, sed istius aetatis snpiunt : Egressus ex hac Romana ct-
septimo saeculo anctor Libri Ponlificalis vixit, inle- _. vitate, cum sacerdolibus el clero perrextl fiducialiler
groque sseculorecenlior esl quain Pearsonitts credi- et audacler ad ambulandum in tocum Iiiteranncnsium
dit: anonymus lamen fuil, quia nomen suum ipse Vrbis; el infra : Esum sum; sit conviavil prm-
tacere voluit, aliique vel iguorarunl vel memoriae peditionemnitebanlur facere... sibi redonaret.... eum
prodere omiserunl. Hoc lamen niliil ejnsdem scriplo- repedandum absotvit.... in quo et suam finiri vitam
ris aucloritaii offlcere videlur, cum pro ea sufhciat jure professus est jurando. Haecin Vita Zachaiiac,
quod locum, et ollicium quo funclus est, coramemo- quaelamcn Romsescripta sunl, ut paiel ex loco jani
rarit. Nam ex iis quisque facile colligere polerit citalo, ubi auclor dicil: ex hac Romana civitale . illis
fuisse virum de statu Ecclesise oplirae instructum, eniro verbis se Romaescripsissc signilicat,quod etiam
nemiiiemque res ecclesiasticas magis perspectas sequenlibus indicavit: < Et sic regressus est Oeo
habuissc. Ut autem quod dicimus ipsius auctoris le- propilio cum viclorise palma in hanc urbein Ro-
stimoniiscomprobemus,in Sisinnio sic habet: < Erat raam; > et. infra: < IIujus deniqne temporibus ma-
auiein coristans animo, et curara agens pro habita- gnum tbesaiirum Dominus Deus noster in hac
toribus hujus civitalis. > Addit Holstenius ex ms. Roinana uibe per eiimdcnl ajmificum poutificeni
codice Vaticano-Romaiw.Adeo ut conslet auctorem pronalare dignalus est. In venerabili itaque patiiar.
209 S&IELESTR. DISSERT. DE ANTIQ. ROM. PONT. CATALOG. 210
ctiio sacralissimum beati Georgii martyris idem. A sunt de synodo sub Constantino Copronymo anao
sanclissimus papa m capsa reconditum reperit ca- 754 Constantinopoli celebrata , quam cuiii nupcr
put ln venerabili diaconia ejus nominis sita in factam esse auctor scribat, necesse est eum circa
hac Homana civitate regione secunda ad Velum au- haec lempora Romaescripsisse. Quod ex scquenlibus
reum illud dcduci fecit. > Quibus omnibus locis au- clarius patebit. Sequiltir enim in Libro Ponlificali
ctor Romanam urbem eam esse significat in qua Vita Adriani primi, quam (licet de ea Lucas Holsle-
prsesenieiu Vitam scripsit, ubi et eodem slylo scri- nius nihil adnotaverit) ab eodem auctore scriplam
p-it Vitam Slephani III, qui Zachariae successit, ut- csse pulo, liim ob styli similitudinem, tum ob phra-
pote de qiio aflirmat quod reslauravil qualuor in hac ses easdem et eosdem barbarismos qui phrasibus
Romuna urbe sila anliquitus xenodochia, et perpeluo miscentur. Cital ubique hanc Romanam urbem. El
Rtituunam hanc urbetn cifat, addilque versus finem alicubi dicit: Secum eum huc Romam reducerel. Ex
de civitalibiis ope Pippini Ecclesiae redditis: « Do- quibus loquendi modis colligilur quod anctor Romae
nalionem in scriptis B. Petro, alque sanclae Romanae scripsit, prctit facile confirmalur ex iis quae inilio
Ecclesiae, vel omnibus in perpetuum pontificibus hujiis Vilac de Adriani palre commemorat: Patre
aposlolicae sedis misil possidendara,. quae et usque Theodato dudum coitsttle et duce, poslmodum vero
hactenus in archivo sanctac nostrae Ecclesiae recon- " primicerio sanctm nostrw Ecclesiw. Ex his enim cla-
dila tenetur. > Ubi auctor aflirmat se non solum rissime patet auctorem fuisse ex clero Ror.iano, et
Romanum, sed eliam Romanae Ecclcsioe clcricum forsan Lateranensi, aut Valicanae basilicaeascriplum,
fuisse, indicatque se archivo aposlolico praeposilum unde facile ptitarcm, Slepbani IV et Adriani primi
Stcpbani Vitam conscripsisse. Addit aulem, usqne Vitas fuisse lerliam appendicem ad Libruni Pontifi-
kactenus, co quod auctor posl Paulum Slcphani suc- calem : in cujus verilatis confirmationem addtici
cessorem, cujus quoqiie Vilam eodcm slylo conscri- possunt duo antiquissimi codices manuscripti, Flo-
psit, supersles fueril. Trium ilaque horiim pontifi- rcntinus nimiruni sancli Marci, et alter Cliristinae
cum Vitaeeodem slylo scriplae, et ab uno ex clero Suecoruni reginae, qui post Vitam Adriani prirai
Roraano Ponlificali Libro adjeclaesunt. finiunl, eo quod ex illis Libri Pontificalis codicibus
6. Scquilur in Libro Ponlificali Vila Slcphani IV, de descripli essent, qui anle Leonem lerlium, Auriani
qua Lucas Holstenius ita censuit : < Vita Stephani primi successorem, exarali erant.
papae scripta est slylo diverso a superioribus, inodos- 7. Sequilur Vita Leonis lerlii,quac alio slylo alio-
que loquendi sive barbarismos peculiares habet, qui que auclore conscripla est. Nullaeenim phrases ex
nescio quem africanismum sapere videntur. > Hacc supra relatisin ea repeiiunlur; nullibi, dum Roroanae
ille, nihil aliud indicans; quarc divinare oporlet urbis mentionem facit, pronomen hane adjungit:
qn«s loquendi modos peculiares ipse notaverat. An non dicit ponlificem, dum ex Gallia Romam, rediit
inter illos censendi sint scquentcs, judicel prudens huc venisse, sed simpliciler Romanac urbis meminii -•
lector: Monachicum fore suscepturos habitum. llem « Franci, inquit, Romam illum remeare, in suam
absolutis omnibus eorum tebus in monasterio clivi aposlolicam sedem honorifice, cura niraio, ut decuit,
Staluri relrudi fecerunt, ttbi fame el siti cremans, cmiseruni honore, qui per unamquamquc civiialem
dnmansque aqttam, ita exhalavit spirilum teme- tanquam ipsiim suscipienles aposlolum usque Ro-
ritalis prmscriptione insurrexerunt supcr ipsum mam deduxerunt. Tunc Romani, prae nimio gau-
Michaelium causas de Justitiis B. Pelri.... con- dio suum rccipienles paslorem > Et in-
tpicientes se in magno deceplu esse posilos, elc. Hacc fra: < Romam intrans cum rnulto gaudio et lae-
prudenlis lecloris judicio suhjeci, ego enim hos pe- litia in palriarchium Lalcranense intravit. > Ex quo
culiarcs loquendi modos africanismum sapere, ne- loquendi modo facilc inlelligilur, auctorem huj'us
scio qua ratione asseruerit et unde collcgerit Ilolsle- Vilaejnon modo alinm esse a priori, sed dubilari
nius. Videnlur namque raihi indicare illoinm tem- ctiam posse num Romacscripsit; nihil enim in tola
porum barbariem, quae eliam Romanas aures occu- jyilla Vila occurrit tinde ea dc re suspicari Iicet nisi
paverat, praesertim cum constet ex plerisque Iuijus ex illis verbis: « Nona vero indictione peccalis no-
Vilse locis auclorem.cjus Romae scripsisse; quando stris imminenlibus subilo terracmotus faclus pridie
cniin de urbe Roma agit, hoc loquendi modo utitur : Kalendas Maii.etecclcsia beatiPauli aposloli ab ipso
ln hanc Romanam urbem. Et paulo anle medium : terraemotu •concussa, omnia sarta tecla rueriint. >
Et huc, vel ul habct alia lectio, hic Romam attule.- Ex liis enim possel quis colligere quod auctor liujus
rttnt. Et ibidem : Poslmodum vero t/uidam iniqui Vilae ascriptus fuerit ecelesiac sancti Pauli extra
Campani, qui huc Romam adveneranl. El infra : Bum Urbem, quam ubique vocat basilicam docloris mundi
Tuscani et Campani hic Romm aggregali fuissent. Et beati Pauli apostoli. Quod ideo adnoto quia forsan
postea : Simulavit se quasi oralionis causa adbeatum D. Paulum tanquam patronum sttae basilicae distin-
Petrum Romam propcraturttm. Quibus verbis nemo guere voluit a caeleris apostolis, quos dum nominat,
non videt, auctorem Romaescripsisse. Nolanda quo- simpliciler apostolos vocare consuevit. Ab eodein
que sunt verba sequentia : Confundentes atqtte ana- forsan auctore conscripta est Vila Stephani V qui,
themalUanles exsecrabilem illam synodum, qum in Leoni III successit; naro paucis de ejus geslis enar-
Grmcim vartibus nuper facla est. Quoc inlelligeiida ralis, fere totus est in describendis donis quae divcr
211 AD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. RQM.-VAflC, %%
sis ecciesiis obtulit, quod idem in Leonis III Vita jA mutila sin|, quae Lucas Holstenius ex praestanlissimo
'
observare licet. codice Farnesiano supplevit in illis variis Jeclioni-
8. DePaschalis primi Vita conslat eam ab auctore bus ei nolis quae ad marginem et finein sui excmpla-
Romano coriscriptam fuisse : meminil enim urbis ris adj'ecit. Eodem stylo conseripta videtur Vita
Romae tanquam civitatis in qua scribebat. Sic narrat Leonis IV, quae phrases supradiclis similes exbibet,
de translatione corporis sanctae Caeciliaecum magno et auciorero Romae scfipsisse indicat his verbis :
honore intramuros:«Hujus Romanaeurbis in ecciesia Monasterium beati Martini confessqris C/i)is5iJ,quad
ipsius sancti marlyris dedicata ad iaudem et gloriam exlra muros hujus civitatis Romanmjuxta eeclesiam
omnipotentis Dei, ejusdem virginis corpus cum cha- bedti Petri aposloli silum esl. Alibi indicalur, aucto-
rissimo Valeriano sponso atque Tiburtio, et Maxirao rem fuisse contemporaneum , ut quando narrantur
martyribus, necnon Urbano et Lucio pontificibus sub Agarenorum strages. Dtim enim vento divinitus
sacrosancto aliari collocavit. > Ex quibus verbis non iinmisso dispersae Agarenorum naves ad porlum
modo constat de Ioco ubi haec Vita scripla est, sed pervenire nequiverant: Supet his novis mysticisque
etiam de styli elegantia, qua ab auctore adornala mitaculis, inquit auctor, qum nostris licel non meri-
esl Paschalis hisloria. Illam sane cotligere licet ex tis lemporibus divina vslendere ac demonslrare di-
iis quae de incendio civilalis Leoninaeenarrat: < Sed JB gnata est.. . clementia. Ubi nemo non videt aucto-
'
neque hoc silenlio prseiereundiini esse arbitramur, rem teslari haec quae narrat suis teioporibus conti-
inquit, quod eodem tempore, diabolica operante ver- gisse. Indicat quoque cujus aucloritaiis fuerit dum
sutia, per quorumdam genlis Anglorum dissidium, refert se una cum Romanis proceribus jussisse u^t
ita cst omnis illorum habitalio, quaein eorum lingua Saraceni qui capti erant ligarenlur. El addit :
Burors dicitur, flamma ignis exundante combusta, Postea per diversa ariificum opera, quidquid neces-
ut eliam nec vesligia pristinae habiialionis in eodem sarium videbat, per eos omnia jubebamus deferri.
loco inveuiri potuissent, cujus exuberanle incendio Quisnam aulein hujus et praecedentis Vilae auctor
pene tolam porticura, qtiaeducit ad basilicam princi- sil, nullibi exprimitur, nullibi indicatur.
pis aposlolorum ignis fonies devastavit. > Haec et 10. Putabat quidem non nemo auctorem esse
Dlum ihi.jem auclor slylo satis eleganti, a qUo non- Anaslasiuui Bibliothecarium , qui praedictas Ser-
nihil differre videlur stylus quo conscriplae sunt gii II el Leonis IV ac subseijuentes Benedicti 111et
Vitae successorum Eugenii II, Valentini et Grego- Mcolai I Vilas Pontilicali adjecit. Verum obstat
rii IV, ex cujus geslis colligilur, auciorem post Gre- Vita Benedicii III, quae nequaquam Anaslasio Bi-
gorii aelaiem scripsisse. Agens enim de monasterio bliolhecario iribui potest, ob affectatuni, et ineptissi-
sancti Csdiixii trans Tiberim, scribit: «In quo etiaui C mam exaggerandi profluvium ae numetos poelicos,
monachos canonicos aggregavit, qui inibi ofliciuni quae in ea reperiri , observavit Lucas Holslcnius.
facerenl et omnipotenli Deo grates et laudes diebus Tanlum initium istius Vitae legendum est, ut id.
singulis et noctibus prosecuti intimo cordis spira- comprobettir : Beatus vit isle dilectissimis viscetibus
mine decantarent, quod sicut in praesenliarum cer- editus, siderio pollens rore, crescensqueceletius divi-
ninnis, maguo certamine magnoque sludio pastor notum studio apicum , Patris ad erudiendum arbi-
eximius hoc opus valde firmissiinum ampliavit. > trio traditur. Simili inepto exaggerandi profluyio
Ex quibus verbis plane deducilur auctoiem Romae plena est hujus ponlificis Vila, in qua neqtiaquam
quideni vixisse, sed post tempora Gregorii quarli. repetita fuisset successio Romanorum ponlificum
9. De Sergio secundo, qui Gregorio IV successit, Gregorii IV et Sergii II, quae in Leonis IV Vila
facile colligitur, ex primis gestorum verbis, Vilam exhibita erat, si unus et idein auctorVitam Leonis
ejus ab alio quodaro auclore conscriptam esse, et Benedicti composuisset. Magis igitur probanda
siquidem inilio repeluntur omnes anni Romanorum videtur illa eruditorum virorum sententia , quae
pontificum a Leone lerlio usque ad Sergium secun- Anastasio BibliolhecarioVilam Nicolai primi tribuit.
dum, quod minime faclum essel, si urius idemque Fuit haec sentenlia Lncac Holstenii, qui initio vitae
auctor Vitas pontificum , qui a Leone usque ad D Nicolai adnotavit: « Hanc Vilam a sedis apostolicae
Sergium secundum deerant, Libro Ponlificali adje- bibliothecario s"criptam docet frequens scrinii
cisset. Auclbr ilaque Geslorum Sergii secundi ecclesiastici mentio. > Unum istius veritatis exem-
diversus est ab iis qui superiorum pontificura Vilas plmn adducere sufliciet. De gestis namque Lolharii
conscripserunt, idque manifesle monstratur ex ita scribit auctor : Sicut in illis male composilis
stylo, qui singuhiris videtur, inlerjeclis ubique inter •gestis in scrinio hujus sedis repositis declaralur. §.
noniiiia et adjecliva pluribiis verbis. Sic dicilur Tunc Mmiliensis bibliolhecae Aposlolicae meminit,
inilio Geslorum : Ingenti- cmpit cum studio... acti- sicut in geslis, qum in bibliolheca rejaeent, quisquis
bus potlere viderelur piis ab omnibus , et moribus investigaverit, poterit reperire. Quibus verbis auctor
clarescere majorum cwperil nobilium. .. communi- manifesle indicat se scrinio et bibliolhecae apo-
bus tradidit literis et ut mellifluis instrueretur can- stolicae praepositum fuisse. Unde non immerito
lilenw melodiis . . . pmne literalis disciplinmsumpsit: eminenlissimus cardinalis Baronius tomo IX Anna-
ingenium. Omitlo reliqua, nihilque peculiariter liuin Gesla Nicolai primi passim Anastasio Biblio-
noianduiu occurrit, nisi quoii plerisque iu 1ocis aclai thecario, qui sub I^icolao primo iu Urfee floruit,
213 SCHELESTR. DISSERT. DE ANTIQ. ROM. PONT. CATALOG. 214
altribuit; Bellarminus aulem libro dc Scnptoribus, A J l.Vl de priori parte Libri Pontificalis, qua Vilaa
immerito Anastasio omnes Roinauorum ponlificuml Romanorum ponllficuni a Pelro usque ad Grego-
Vilas, quae Libro Pontificali cominentur, tribuit: : rium 11ab uno eodemque auctore descriptae conli-
« Scripsit Vilas Romanorura pontificura, inquiebatt nenlur, nullum in primis dubium esse videlur, quin
Bellarminus, a sancio Petro usque ad Nicolauml auctor pro hac parte usus sit Catalogo Romanorum
primum. > Si enim lol auctores Vitas ponlificural pontificuiu sub Justiniani principatu concinnalo. In
scripserunt ante Anastasiura, dicendum cuin Lticai singulorum namque poniificum Vilis tot tsuilaque
Holstenio, Anasiasium potius collectorem qtiaral hiijtis veritalis exempla occurrunt, ut auclor Pon-
auctorem Vitarum pontificum esse potuisse. Unde» lificalis plerumque verba Catalogi exscripsisse
non alia ratione uti pottiit Velserus, qui priinilini videatur. De Simplicio papa babet Catalogns : « Iiic
Llbrum Ponlificalera lypis sub hoc littiio edidit: : conslituit ad sancltun Pelrum, et ad sanclum Pau-
Anastasii S. R. Ecclesim bibliothecarii Historia de> lum , et ad sanctum Laurcntium hebdomadas, ut
Yitis Romanortim pontificum u bealo Petro aposlolo» presbyleri manerent propler baptisinum, el pceni-
ttsque ad Nicolaum prtmum, nunquam hactenus lypisi tcntiam petentibus , de regione prima ad sancuim
excusa. Quainyis eniiii rationeni reddat in praefa- Paulum, de regione lertia ad S. Laurenlium , de re-
lione ad lectorein, « quia slylus, loiaque scribendi B I gione septima ad S. Petrum. > Quac auctor Ponli-
ratio, ordo, et melhodus earuin Vilarum, quoe post; ficalis his vcrbis rcferl : « Hic consliluit ad S.
beati Damasi Vitam in hoc codice exstanl , omnino, Petrum aposlolum, et ad S. Paulun aposlolum, et
consentire videtur cum phrasi universaque scribendii ad sanclum Laurentiuni martyrem hebdomadaii), ut
raiione, quae est in Vitis prioribus Damaso hactenusi presbyteri manerent ibi propter poenilentes, ei bapti-
inscriplis, uli quivis non obesae naris leclor facile, sinum, regionem tertiam ad sanctuni Laurentiuin,
odorari et advertere poterit, prorsus in eam sen- regionem primam adsancluni Paiilura,regionein sex-
tenliam incliiiamus, omniura iliarum (licet nonnuliis( lam, vel seplimam ad sanctnm Petrum. > Haecatictor
in locis adulterina alioruin adjectione , vel detra- Lil)ri Ponlificalis, quoe ncino non vidot, cx Calalogi
ctione, ob summara superiorum saeculoruminsci- loco supcriiis allalo dcsumpla esse. Habet quoque
tiam depravalae sint), verum et germanuin parcntcra( Calalogus in Simplicii anlecessore Hilaro papa :
esse Anastasium S. R. Ecclesiae bibliothecariuui. « Hic fecit decretalem et per universum Orieiilem
Quare et ejus nomenclatura totum opus ornare non! direxil, ct epistolas de fide catliolicn. > Qua? atictor
dubitavimus. > Quamvis, inquam, his verbis au- Ponlificalis his verbis tradit:« Hic fecit decrclalem,
ctor, ab uno eodemque Anastasio omnes ponlificum, el per universum Orientem sparsil epislolas de fide
Vitas conscriptas fuisse iudicet, miruin tainen inLC * catholica et apostolica, confirmans trcs synodos,
moduni a vero aberrat, ut facile ex supradictis Nicaenam, Ephesinam, et Chalcedonensem. > Quae
colligi potest. Atque haec quidem sufliciant de Libro, verba constal desuropta csse ex praefalo Calalogi
Ponlificali ejusque auctore. Restat ut videamus ex. loco, in quo taroen nihil de tribus synodis legitur,
quibusnam antiquitatis monimentis liber ille con- adep ut necesse sit auctorem Libri Pontificalis hoc
scriptus sit, et quaenara ei fides a viro cordato adhi- Catalogo posteriorem esse, cura illi nonnulla addi-
beri possit vel debeat. deril forsan ex eodera fonle cx quo auclor allerius
Catalogi tempore Caroli Magni ante 850 annos
CAPUT IX. sequentia desumpsit in Hilaro papa : < Hic spargit
Ex quibutnam antiquitatum monimentis Liber Pon- epistolas dc fide Catholica per orbem Orientalem,
tificalit concinnatus sil, et quwnam ei fides adhi- et confirmavit tres synodos, Niessnam, Ephesinam,
beri possit. et Chalcedonensem. > Qttaeex geslis Hilari papae
I. Auctorpriorispartis Libri Pontificalisa Petro ad Zacha- primum ab auclore Libri Poutiflcalis, deinde ab
riam usos est Catalogosexlo saecuto exarato , ut patet auclore Catalogi tempore Caroli Magni contexti de-
in primisex diversislocisquseex Calalogodescripsit.—
II. Secuodoid constat ex consulumnotis, quas auclor r sumpla videntur.
Libri Pootiticalisex secun>ioCatalogodesumpsit,nam ¥• 2. Secundo constat hoc ipsura ex consulum no-
nullosalioscobsulesquamin secundoCalalogoassigna-
tos exibet. — III. L)e actis quse auctor Poutiflcalis tis, quae in Libro Pontificali ad unuraqueraque
aUundehabuit, partim scitur, parliui ignoratur, uude ponlificalum occurrunt, et quas auctor secundi
desumpta sim— IV. Inler illa quorum fons et origo1 Catalogi partim ex antiquiore Catalogo tempore
scilur, simtnonuullaActa Coroeliipapseex aniiquiore
Catalogodescripu : AclaStephani, Marcellialiorumque \ Liberii conscripti desurapsit, partim de suo addidit,
ex ipsorumVitis, seu martyrii actis collectasunt. — ita ut ex eo constare existimem
V.Qusede donationibusin Sylvesfroei Marcoadduntur quod omnes consu-
ex iusirumentisecclesiarum,et arcuivo sedts aposto- les a Lini pontificatu usque ad Marcum papam sint
lica?prodierunt, unde de Libii Ponlilkalis prsesiantia i
consiai.—VI. Ex posteriori parte Libri Poutilicalisa iidem oninino qui in ulroque Catalogo et Libro
Zachariausque ad sxicolaum primum,de.ejus praslantia Ponlificali assignantur, et sic auctor secundi Cata-
conslai, quia ab auctoribussyncliroiiisconscriptaest. — logi, ex antiquiore Calalogo, Libri vero Pontilicalis,
VII. Deinde,quia ex autlieniicisistoiurn lemporummo- auctor cx secundo
iiiineiitsconcinnatafuit. — VI11 Ex rii.lis enim patet Catalogo consules desumpsisse
qua veuerationeaciipiendasiul, qusedc bi-.toria,disci- credantur. Ut autem hac de re exemplum clarissi-
plina, lilibo.,, el iiil.i in I ii.ro Poulificaliicperiuniur. niiim afferamus
— IX Hseieuciij.si ;d iregarenonstiiitausi, ut ex illo- habet antiquior Catalogus in Marco :
rum lestiBionjjseruiiur. « Fuit lemporibus Coustaulini Nepotfano et Facundo
216 AD ANASTASIUMPROLEGOMENA«T. ROM.-VATlC 216
consulibus, ex uie xv Kalendas Febr. usquc in.diem Aln Vita Pii papae habentur quidem sequentia:
Nonarum Octobrium consuiibus supradictis. > Quae < Hic ex rogatu bealae Praxedis dedicavit ecclesiam
anctor secundi Calalogi sic refert: < Fuit tempori- Thermas Novati in vico Patritii in honorem sororis
bus Constantini et Nepotiani secundo consulibus ex suaesanctse PoteotiaBse,ubi et multa dona obtulit,
die Kalend. Febr. usque in diem Kalend. Octobris. > ubi saepe
sacrificit^JDomino offerens ministrabat;
Error librariorum hic est in consulum nominibus, imo, et fontem l«ptisrrii construi fecit, manu sua
nonnullaque niutalio facta videtur in diebus quibus benedixit et consecravit, et multos venientes ad fi-
Marcus sedere ccepit et desiit. Porro auctor Pontiflca- dem baptizav.it in nomine Trinitatis. > Haeclanien
liserroreshosretinuil; nam ait:«Fuitautera lempori- verba, ut Lucas Holstenius nolavit, absunt a Flo-
bus Constanlini etNepoliani ac Secundi consuium, ex rentinis codicibus manuscriptis et Regio, et quia
die Kalend.Febr. usque in diem Kalend. Oclobris. >Ex extra ordinem apposita sunt ad finem Vilae, poslea
quibus confirmari videlurquod auctor Libri Ponlifi- eidem Libro Pontificali adjecla fuisse credunlur.
calis consules el dies Ponlificalus Marci desumpserit Adjecta quoque sunt quse in Libro Ponlificali haben-
ex secundoCatalogo saeculosexto conscripto, qui tunc tur sub Victore: «Hic fecit constilutum ad inlerro-
librariorum incuria depravatus est. Porro antiquio- galionem sacerdotum de circuloPaschaecum prcsby-
rcm CalaJogum fonlem esse ex quo auctor secundi 3 teris et episcopis facla collatione, et accersito Theo-
Calalogi consulum nomina protulit, nemo in dubium philo episcopo Alcxandriae facla congregalione, ut
vocabit, qui consideral post poniificalum Liberii, in a quarla dccima Iuna primi niensis usque ad vigc-
quo antiquior Calalogus finem accipil, in secundo simam primam die Dominica cuslodialur sanclum
Catalogo nullos amplius consules assignari. In Pascha. > Haecenim ibi exlra ordinem reperiuntur,
Damaso enim Liberii successore hahet auctor se- postquam de ordinationibus aclum erat, ubi ct no-
cundi Calalogi : « Sedit annos 17, raenses3, dies xi. tandum quod illa quaeAtTheophilo Alexandrino nar-
Fuit temporibus Juliani. > Auctor vero Ponlifica- ranttir falsa skit, cum Theophilus Caesareensis fue-
lis : i Sedit annos decem et octo, mensibus duobus, rit, ad quem Victor, tesle Beda, hac de re scripsit.
diebus decem. > El post enarrala illa quaead inlru- Adjecta tamen non sunt, sed semper in Libro Pon-
sionem Ursicini spectant : « Fuit aulem temporibus tificali exslilisse videnlur sequenlia, quae in secundo
Juliani, > nulla omnino nientione facla consulalus Calalogo non reperiuntur: « Fecit constitultim de
quo Damasus cceperat finieratque pontificalum. Ecclesia, ut patenas vitreas anle sacerdotes in Ec-
Idem videre Iicel in Siricio, Anaslasio, Innocenlio clesiam ministri portarent, donec episcopus missas
primo, Zosimo aliisque Daraasi successoribus , us- celebraret, ante se sacerdotibus astantibus, cl sic
que ad Joannem, cujus tempori cum auctor secundi C missae ceiebrantur, excepto quod jus episcopi inter-
Catalogi vicinus fueril, ejusdem pontilicalus inilium esset, ut lanlura clerus sustineret omnibus praesen-
et linem cerlis consulibus assignavit:« Sedil, inquit libus ex ea consecratione de manu episcopi j'am co-
de Joanne, annos duos, menses octo , dies quinde- ronam consecratam, et acciperet presbyter traden-
cim , a consulatu Maximi usque ad consulalum dam populo. > Quae undenam desumpta sint, faleor
Olibri. > Quae eadem repelit auclor Pontificalis in me ignorare.
hoc pontifice, uti et in Felice quarto, quocum auclor i. Nequaquam lamen ignoratur unde desumptum
secundi Catalogi finit: « A consulalu Aburti usque sit quod in Cornelio papa habet auctor Libri Ponti-
Snconsulatum Lampadi et Oreslis, a die iv Idus ficalis his verbis : < Sub cujns cpiscopatu Novalus
Juliarum usque in diem iv Idus Octobris. > Aburti Novalianumextra Ecclesiam ordinavit, et in Africa
loco auclor Pontificalis legit Mamortini. Csetera Nicoslratum. Hoc facto confessores, qui se separa-
verba eadem omnino sunt. Unde auctor Libri Ponli- verunt a Cornetio cum Maximo presbytero, qui cum
ficalis ea a secundo Catalogo muliatus videlur. Moysefuit, ad Ecclesiam Sunt t-eversi: et facti sunt
Cujiis manifeslum signum illud qnoque censendum confesiores fideles. Post hoc Cornelius episcopus
est quod posl Hormisdam et Felicem, qui duo ullimi Cenlumcellis-pulsus est, et ibi scriptam epistolam de
sunt ab."auctore securidi Catalogi exhibiti, liuIliuS " sua corifirriiatione, mrssam a Cypriano, quam Cy-
alteriusponlificatus per consules designetur in Libro prianus in carcere scripsit, et de. Celerino lectore
' '
Ponlificali. suscepit. > Hsecenim dcsumpta sunt partim ex an-
3. Cum itaque ex dictis pateat uridenam auctor tiquiore Catalogo,partim ex Cypriano ipso, ut auclor
Libri Ponlificalis consulum notas et pleraque gesta non obscure indicat. Reliqua, quae babenlur post
descripsit, videnduiri est unde'-'caetera Acta, quae in beati Pelri translationem de causa ob. quam, bealus
secundo Calalogo mimriie reperiuiiliir, desuhipserit.; Coriieliiis maflyrib cOronaiuseSt, «x: Aetis sancti
Plura equidem reperiuntur in Libro Pontificali quara hujus pontiftcis desumpta sunt, uli et ex Aclis Sie-
in securido Catalogo, ut patet in prirais ex verbis phani, quae auctor Libri PontilicaJis habet ab his
sequentibus, quae habenlur in D. Petro : Obiit verbis : Suis temporibus, usque ad illa : Fecil ordi-
post passionem Domini 38. Haecnamque de tem- naliones. QUSB omnia in secundo Calalogo deside-
•»ore obitus Petri non in secundo Catatogo, sed rantur. Pauca omnino addila sunl in Vitis Caii ei
apud D. Hieronymum libro de Scriptoribus Eccle- MarccllinJ, pluro vero in Vita Marcelti, in qua se-
siasticis reperiunlur , ex quo auclor illa destimpsit. qucntia legimlur : « Hic rogavit quamdam matro-
217 , SCIIELESTR. DISSERT:DE ANlTQ. ROM. PONT. CATALOG. 2i8
nam, nomine Priscillam, et fccit coemeleria via Sa- A trium successorum, Eugenii II, Valentini et Gre-
laria, et xv lilulos in urbe Roma coiistiluit, quasi gorii III, Vilas ab auctoribus Romanis conscriptas
diuecesespropter baptismttm et pcenitentiam multo- esse circa eorumdem ponlificum tempora, patel ex
rura qui convertebantur ex paganis. > El ut caeiera numero 7. Sergii II et Leonis IV gesta non modo ab
omittam, plura de Lucinae domo in ecclesiam con- auctore Romano et conlemporaneo , sed magnae
secrata, et per Maxentium in stabulum conversa, in auclorilalis viro et oculato teste fuisse descripta,
illis Marcelli Actis, quae manuscripta etiamnum su- monstravimus numero 8. Et quamvis ignorelur quis
persunt, reperiuntur, adeo ut ex his vel similibus Benedicti III Vitam exararit, ab auctore lainen con-
Actis desumpla esse conslet. temporaneo editam fuisse oportutt; siquidem con-
5. Porro sicut Actis pontificum usus fuit aucior cinnata fuit anle Anastasiuin Bibliolliecaritim, qui
Libri Ponlificatis pro Vitis illorum qoi tribus primis Vilam illam cum Vita Nicolai primi, qui Benediclo
saeculis vixerunt, ita in Vita sancti Sylvestri usus successit, a se conscriptas Libro Pontificali adjecit,
videlur variis donalionibus piis et instrumentis ec- ut facile conjicere licet ex iis quae numero 9 capitis
clesiarura, quae in archivo sedis aposlolicae asserva- saepe cilali tradidimus.
bantur. Additiones enim Libri Ponlillcalis consis- 7. Nec solum ab aucloribus coaevis, sed efiam
tiini ut plurimum in donationibus ab imperatore B cx aulhenticis RomauaeEcclesiae monimentis histo-
Constaniiiio, ejusque pietalis haeredibus, et Romanis ria pontificia secundae hujus parlis conscripla fuil.
ipsis poulificibus factis. Omitto eas quse qtiamplu- Si enim Romanorum pontificum, qui ab anno 742
rimse in Vila Sylveslri conlinentur; satis namqtie usque post noni saeculi mediuin sederunt Vilas per-
erit pauca ex Vila sancti Marci delibasse, in qua volvamus, reperietnus profeclo auclores Vitarum
legilur : < Hic fecil duas basilicas, tinam via Ardea- illQrum ex Romanae Ecclesiae regeslis, ex scriniis
tina, ubi requiescil; et aliam in urbe Roma juxta aposlolicae sedis desumpsisse ea quae retulcrunt.
Palaciuis. Hujus suggeslione oblulit Conslantinus Oinnes ciiim Romae scripserunt, et vel basilicarum
Aiigustus basilicae, qnam coemeterium consliluit via Lateranensis, Vaticanae, et D. Pauli archivis prae-
A dealina, fundum rosaruro cum omni agro cam- positi fiierunt, vel earumdem basilicafum clero
jeslri praeslantem solidos 40. ln Basilica in urbe ascripli chartas et regesla archivorum consulere
Roina obtulit haec : patenam argenleam pensanlem poluerunt. Sic auctor inSlephanolII, Zachariae suc-
libras 30, urnas argenteas duas pensantes libras20, cessore : « De omnibus receptis civilalibus donatio-
scypbam argenteam pensanlem libras 10, calices nem in scriptis abeato Petro,atque a sancla Rotnana
ministerialesargenteos3 pensanles libras binas : co- Ecclesia, vel omnibus in perpetuum pontificibus
ronain argenieampensaniemlibraslO, fundum Anto- C apostolicae sedis misit possidendam, quaeliactenus in
uianum via Claudia praeslanleui solidos 30, funduna arcbivo sanctae nostrae Ecclesiaerecondita leneliir. »
Vaccanum via Appiapraeslantem solidos40,ettrimi- Siequoque in Vila Adriani primi citat auctor dona-
sios duos : fundtim Orrea via Ardeatina praestantem tionem Caroli Magni bealo Petro factam : < Sicut,
solidos 55 et trimisium unum. > Haec omnia auctor inquit, in eadem donatione contineri monstratur. >
Libri Ponlificalis, qui cum Romae scripserit, si Bi- Addit exemplar illius donalionis super corpus beati
bliothecae aposiolicae aut archivo non praepositus Petri posilum: « Aliaque, iuquit, ejusdem donationis
fuerit, accessum saltem ad ea habuit, et inde noli- exempla per scriniarium hujus sanctae nostrae Ec-
liam donalionum habuisse videlur, eaque pro au- clesiae descripla ejus excellentia secum deporlavit. >
gendis pontificum gestis usum fuisse. Unde colligere Quibus quidem verbis indicat auclor" se non fuisse
licet quanti fieri inereantur illa quae hac de re in scriniarium archivi Vaticani, fuisse' tamen ejusdera
Liliro Pontificali continentur, cum vel ex sedis apo- ecclesiae ascriptum, et donationum, exempla a Scri-
slolicae' archivis, vel ex Catalogis qnarlo et sexto' niartd exarata conspexisse. Quid plura ? Ih Vitis
saeeulo concinnatis desuinpta sinl. Atqiie Iiaec qui- reliqiiorum ppntificum usque ad Nicolaum I tolies
dem de priori parte Libri Pontificalis, quae ab uno scriniorum apostolicaesedis meiitio facta reperituf,ut
, eodcroque auclore. a D. Pelio usque ad Zacharianr D vel ob hanc ralionem eoruin omniuin auctorem
• papam contexta. est.'. Anastasiuni Bibliothecarium 'slatuefiiit Oriuphrius
6. De Zachariac et .sequenfiiimpontificum Actis Panvinius, Ctaconius aliique yiri efudiii. .„'. ....
usque ad Nicolauin primum factlius nos expediemus, 8. Atque ex his omnibus patet qnanlae auctoritaiis
cum jam supra monstratum sit quod ab: auctoribus posterior pars Libri Poiitificalis hafbenda"sit, utpote
c >s£ianeis,.quiRomae.vixerunt, conscrjpta sint. Sic quae ab auctoribuS coiitenippraheis ex artli(iuisJ'Ro-
Z'.icbarise, Stephaiii III el Pauli gesta seripsit aticlor.' manae Ecclesiaemoniiitwnlis.iuiapchivis iej"us asser-
RoraanaeEcclesite clero ascripltis, et forsan archivo vatis contexlaest. Licet auteni prior pars nOn con-
apostolicg praepositus. Sic eliam Vilae Slephani IV scripta sit ab aucloribus Synchronis, ex anliquis
el Adriani primi ab auclore synchrono, qui basilicae tamen Romanae Ecclesiae monimentis pariter con-
Lateranensis'aut Vaticanaevero ascriptus erat, editae cinnata fuit: adeo ut pro discernendis Romanae Ec-
/iieniiit, ut cap. 6, nuin. 5, ostendimus. Auctor clesiaeriiibus, pro ejusdem disciplina et dogmatibus
Vilae Leonis III, forsan e clero basilicae sancti Pauli cognoscendis, hic liber merito allegari possit, cum
fuii, ul eodem capite innuitur num. 6 Paschalis et ex eo lioiuui oranium notitia eruatur. Si enim dc
219 AD ANASTASiUMPROLEGOMENAEDIT. ROMifTATIC. 220
ritibus sacrificii, qui jam inde a primis temporibus jA 16 : IfJfSeiiptorfim forte non malqru. csse. > Alibi
coeperunt; si de ordinalionibus episco|)orum. sa- fatetur, eo vcteres Ecclesiae Roraanaelabujas conti-
cerdolum, diaconorum, subdiaconurum et inferioris neri, niiilque eo scriplo incorruplius edilum, nihil-
cleri, eortimque inuniis; si dc reliquiis niariyrum, que a falsi suspicione alienius reperiri possc. Hanc
deinvocalioiie sancloiuin, de psalmis et orationi- Bloudelli seiUciiliam. seculus esl Salmasius, qui
bus iii Ecclesia recitari solilis; si de varia summi fatetur ciim Blqndfflry-auctorein quasi solis radio
pQiililiciselcctione; si de sexcenlis aliis discipliiiw, scripsisse, qiujjgRn""senlenliam, dnm in operibus
rifuum et dogmalum ecclesiasticoruin capiiibus posthumis Dissertatione i de serje Romaiiorumpon-
agamus , reperiemus profeclo in 'hoc Libro Pouti- lificum, capite 12, improbare sludet Pearsouius,
flcali unde cunctis satisfiat: perspeclos habcbimus rationem iium. 12 adducit: < Quia auctor ejus ano-
Iiaerelicorumerrores et cognoscenius quando ct a nymus ei incertus sexli saeculiscripior, at status pri-
qiiibus damiiiUi sinl; coiiciliocumgcneraliuni acta, milivae Ecclesiae ignarus fuil. > Adjuiigii nonnulla
poniiliciiin decreta, synodoruiri nationalium et pro- quaepraeoccupati aninii ii;dicia spiranl, et aversae
vincialiuni sialuta observabimus; et quibus modis rcligionibus hostem produnl: unde niirum nemini
Ecclesiae regimen octo primorum saeciiloruinspaiio videbilnr, quod narrationes in Libro Pontificali con-
conslilil, faciloconjicienius. Ita ul vix sciam an in B leniae ipsi displiceant, ritus RomanaeEcclesiseibidem
lola antiqniiate opns aliud reperiatur, ex quo lam cxhibifos contemnat, ilocliinas sivedognialapriniili-
mulla acex Libro PonlificaJiaddisci possint. vaeEcclesiaein eo expressa suggilietct repudiei. Os-
9. Aiquc kec siilliiiaut dcLibri Pontilicatis prae- ' lendiuius sane cx qnibus fontibus ca quae in Libro
sluntia el aucloritate, quani haerelici ipsi non con- Poniificali tradunlur, desumpta sint. Ex quihusfacile
lemnendam csse dcclararuni. Blondellus cnim, diun quisque disccrnct, Pcarsonium liiimaniquid passum
COiitraTiirriaimin scribil de cpislolis decrelalibus . esse, diini conlra Libri Ponlificalis auclorem insur-
primoruin ponlificum, ohscrvat in prolegomenis, gil, queiu diiiii sacciiloseplimoscripsissp.falclurrae-
capite 12, Libri Pontilicajis scripioreni vixisseanle lius de Romana Ecclcsia, cjusque disciplina, rilibus
anmim seplingenlesimum el citari a « Beda, Ama- el fidc instructum fuisse, quatn novissimis his tem-
lario Fortunaio, Walafrido Strahone, et aliis Ana- poribus nalos, agnoscerc debuisset. Atquc hoc mcum
siasio Bibliolhccario anliquioribus. t Adjungif capl dc Libro Ponlificali jiidiciuin est.

FRANCISCI BLANCHINI

BREVIS APPENDIX
AD' piS^ERTATlQNEM EMMANUELISA SCHKLESTRATEDE ANTIQUIS ROMANORUMPONTIFI-
CUM CATALOGiS.

SECTIONESAPPENDICIS. |Q ex lioreotinis. — XIX. AntiquitascodicisFarnesiani


compfobaluretiam ex imaginituisaliquot pontilicum
I. AppendixII.PC durlici inservittiisserlatioui,tum Sche- ibideindepictis,prsecipueox imagine S. Pauli papseI,
lestfatisms*jam ajlatse,tum no«tr-emoxauerendseet in- siinilliniapiciurisiubsisiliciS. PauliseriemRomanorum
sciiplre'le Horriauoriun PonlilicumCalalogis.—11.Au- ponlilicuiuextiibentibus.— XX.(JUSB desunfin codice
ctoiilasLibri Poulilicalispetiliir potissiinumex docu- Farinsiano suppleri|io?suntper aliagenuinadocumen-
menlis autographis,illa setate nondumdeperdiiis,qua ta, uti proxiuiadissertatioosteodet.
Lilier Iste, seiiVitsein eodem collectaecorrtexebaniur
ab oculatistlloruintemporumirispectoribns.— III. An-
tituistexernpla Libri Ponlilicalis,utpote sel»teproxima I. Appcndiccm atlcxere non gravabor docti prae-
cisdeindocumentisauiogfaphis,supplenl(juodammo.lo stilis. disserlalioni de Anliauis Romanorum Pontifi-
viceseoruntidenfi documeiitorum.— IV. Varianleslectlo*
nes codicuu)vetustiorumeditio uostracomplertilur.— cum Catalogis,quaclucubrationi etiam nostraeeodem
V'. Autiquitascodicumex illorumscriptursespecimiui- de arguraenlo coiiscriplac, el proximo loco aflereu-
i "ouscomprobatur.'— VI, Idcircofuerantante notashsee
! specimina proferenda.— VII. I)e ulroque sjiecimine dae, non erit inopporluna. Ut enim postrerao capiti
coiicis Farnesiaui,prtore jam allato, i.l alteromoxaf- laudalae disserlatinnis aple respondent ea quse hanc
fVrendo.—VIII, IX, X. SpftcimcudonaiionisCaroliMa-
gDtex .FsrnesianoCodiceferme sequalisueculodonatio- in mantissam rcferimus, ila non minus commodam
nis indicalade cansamaximoin pielio nabeudum.Iiic viam muniunt ad ilia planius pervadenda quae con-
thhibetur—XI Speciminascri|>luiacduorumcodicnm
Floremtiporum ex bibl.oihecaS. MarriMipnrioritius ad- gessimus in opuscuium proxime consccuiurum.
dantur. —XII, XIII, XIV./Etas velusinxisex ilu>>bus D dissertalioni inter-
Florentiniscodicihusmemoratiscomprotiaturqiioqueex Quare hanc appendiceiu utrique
calalogoAntislilnmNeapolitanoruinin ealerri feru.e sercndain suasit coiiiiiiiinis utilitalis ralio, quae
tetnporadesiueute,ad qnse, •
referuntur oonrein^!viise unam et altoram attingebat.
SiuiusLibri-Poiilitlcsilis. XV. r.alalopn^illc ad cliro-
nol >giauiponlificumcompriihamiam adiuo.luinntilh, liic II. Scbelestratiiis capite nono suae dissertalionis

profe lur. — XVI.liesum.uisdicitir ex HisKuia.lom- a primo nninero ad 6, docet ea quae in Libro Ponli-
nis Uiaconi XVILSpeciutcnliliHraruuiejuslem l'.a-
Ulogi..—J,YiIl.Specimeucbaractens codicis secuodi licalt euarrautur a B, Pelro ad Zachariam, desuui-
221 APPEND. AD DISSERT. PRJICED. m
pta fuisse per auctorem, seu auclores Vitarum, ex Acodiciini
. vetustiorum, unde colligilur ectas Libri
vetustis Calaiogis, ex Actis mariyrum et concilio- Pontificalis.
rum, ex documentis archivorum , sedis praesertira V. Id unum deerat laudatae dissertationi Sche-
apostolicae et basilicarum Urbis. Deinde ex numero leslralii : qui cum aelatem Anaslasio superiorem
6 ad fineni capitis demonstrat ca quae a Zacharia aut certe supparem cum Holstenio assignet codici
ad Nicolaum I expressa sunt, per diyersos auclores Farnesiano, et ulrique codici Florentino liibliolhecae
synchronos, ut plurimum Roiiianse Ecclesiacclero S. Marci primas post illura tribuat, omne lulisset
et ofliL-iisascriplos fuisse propriis oculis perspecta punctum, si prolato specimine illius scripiura? ocu-
dura gerereniiir, sive collecia ex aulhenticis docu- lis peritorum rem subjecisset iprsesertim cum paucis
nientis aetate sua deposilis aut asservatis passim in adraodum liceat asserti illius veritatem longa pere-
cbarluiariis, bibliofhecis, archivis hujus ejusdem Ec- grinaiione, el impensa ilineris non modica, aulmu-
clesiae, et in publicsim lucem eraissa corum leslibus, neram' suorura offlciis profectionem impedientibus,
qui fidem scripioruin arguere ac suggillare facile explorare.
poliiissent, si auclores illi secus ac gesta fuerant YI- Piii-siiii in.ra, post Calaiogos summorum pon-
mandare litteris ausi forent. Quare intulit, tantam tificiini, id quod poleram absens ah illuslri hiblio-
esse auctoritatem lantamque praeslaiitiam lmjusce R llieca serenissimi ducis Paniiensis, opem feivnle
Lihri Poniificalis, ut numero 8 diserle afUrmct < se pricsiantissimo litterarum fautore, saepius mihi me-
vix scire an in tota antiquitale opus aliquod repe- inoraniio, marchione Maurilio de Sanctiis, cclsitu-
riatur, ex quo tam multa, ac ex Libro Pontificali, dini suaea sanctioribus consiliis et ab arcanis Slalus.
addisci possinl; > et nuniero 9 producal ingenua Specinien paginae 16, in qua Eugenii papae I Vila
testimonia eliam criiicorum catholicse religioni cae- integra conlinebalur accuratissime transcriptum ille
leroqui non additorum, qui pra»stanliam Libri ullro ad iue transmisii, quod aereincisum protulipag. xxm
agnoverunt ex coniparalione Historiae Vitarum ctim (col. 149, 150) ad exempli fidem. Supereratut etiam
monumentis genuinis eideni nequalibus. Ultid prae- de Florenlinis codicibus, tanlopere cominendalis
sertim retulit ex Blomiello , qui ait, < in eo Libro ab Holstenio, lectoris eruditi mcnlem et oculos
veteres EcclesiaeRomanaetabulas contineri, nihilque facerem certiores.
eo scripto incorruplms editum nihilque a falsi sus- VII. Quod in notis ad opuscula praedicla negalum
picione alienius reperiii posse , > et huic persimile miiii libique fuerat, lector benevole, abunde nunc
judicium a Sahnasio profeclum docuit, fatentc cum ministraluin appendix ista bono cum nurainc offe-
Blondello < aucloreni Libri Pontificalis, quasi solis ret. Acceptum vero referas beneficenliae opliml
radio scripsisse. > ^ priucipis, doinini et Maecenalis noslri, ac sanclis-
III. Perviderant etiam Fabrotlus, Holstenius et siroi Patris CLEMEMTIS XI, qui cum ex iEgyplp
Arabia el Syria copias litlerarias, praesertim sacras,
Schelestratius, Librum hunc, integra fide ac veri- feliciter curaverit, passus non
tatis studio coUeclum ex genuinis documentis ple- in Urbem convehi
est viciniora haec subsidia historiae poiilificiaein liac
rumque publicis, tanlo usui posteris futurtiro,quanto
nunc esse cognoscimus, ut vicero quodanimodo sup- Yalicana edilione desiderari. Me cum deligere illi
illorura tunc placuisset, pro confirmata viginti annorum clemen-
pleat documenlorum, quae autographa tia, qua sludiisiioslrisindulgeiitissiniumpatronum se
perspiciebantur quando prodihant Yitae eliam po-
stremac tuni Anastasii luui Guillielmi bibliotliecarii, comprobat, ad insignia collatce dignilatis perferenda
ct superioribus addebantur. Quare censuerunt con- eminentissimo cardinali Joauni Francisco Barbadico-
suleudos esse codices eorum qui exstarent antiquis- (litlerarum patrocinium non segniter exercenli" ex
quo Ecclesiae Veronensi datus episcopus, tum ad
simos, et variantes lecliones inde excerpendas et in Brixiensero
: transtalus, ulrohique clariora excilavit
publicum proferendas ut hoc in opere edendo, nihil fecit non modo adeundi Parmam et
ab aetale noslra subtraherelur maximo illi studio ingenia) copiam
ubi codices illi ponlificales anliquitate
veritatis, quod adeo sanclum professi fuerant aucto- n Florentiam,
res -Yitaruin in iis conscribeiidis. spectabiles asservanlur, verum eliam peiiuslrandi
aulograplia documenla complurium archivorum et
IV. Editio noslra hoc idem studium ulterius pro- ecclesiarum : quae lucis publicae usuram cum me-
movit, afferens ex pluribus aliis codicibus, quotquot reanlur aeque ac Yitae Ponlificum, a conterraneis
praeslare antiquitale percepimus, variantes lectioncs. meis editoribus acceptura esse quantocius confido.
ISeque is erit lerminus conatus nostri, pro veritatis Ratus itaqoe a me conferendum tantumdem lalipris
hisloricae demonstratione suscepti. Cupimus ipsa, si ac diligentiae, quantum sanclissimus Pater jargifus
ficeat, docuraenta oculis omnium subjicere. Indicala fuerat praesidii ad haec raunimenla comparanda
idcirco sunt in praefaiione prioris tomi antiqua mo- Historiae ponlificum ejusque editioni, inspiciendos
numenia, quaegenuina testimonia sunt, aelati noslrae mihi esse duxi codices Farnesianum ac Flpfenlinqs,
praeservata, ad fontes hujus hisloriae aperiendos. ac describendos iis sailem parlibus quae lumina evi-
Nuncetiam exempla monstraiuus, quae fuiem aslruant denliora praeferrent studiosis antiquitatis ac verila-
ac pnesenliam quodamniodo reierant aiitographo- lis. Cum beneficeutia ponlificis raaximi cerlavit in
Bus, f& yero SUJHaccurate delineata speciuiina Iaborc nostro foveudo atque Qrnandp serenissimi
m ADJANASTASIUMPROLOGOMENAEDIT. ROM.-VATIC. 22j
ducis Parmensis Francisci I elTusain rae liberalilas: A \ Pphiificalis, a S. Petro excurrens ad S. Zachariam,
cum patere mihi maudaverit universa anliquariae Jam innotesceret per Yenerabilem Bedam atiosque
ac JiUeraria? gazae suae moniimenla, tum Parmae, antiquiores Carolo Magno indicala ct producta, ac
tum Colorni, ubi eininenlissimura ac reyerendissi- manibtis lereretur Gallorum , Anglorum aliornm-
mum D. cardinalem Gozzadinum regia, qua sotet, que Occidenlalium. Nihil itaqne illuslrius nihilque
rnagnlficenlia hospifem exceperat; quo etiaro tiltro certius ad fidera hujus hisloriae a-serendam, ilro-
me profecturum accersere dignatus per (ridimm rumque nionimenlorum veritatem afferri poteral,
integrum cumulavit omni genere muiiificentise.Co- quara codices aequalessaeculodonalionis, qni ibidem
dicem itaque Farnesianum riiihi pro lubitu evolven- tunc vulgabanlur, ubi auctor donalionis Carolus
dum ac describendumconlradi jussi per marchionem Magntis exempla Aulogfaphi sui deposuerat. Perinde
Mariritium de Sanctiis antea memoralum. Eo autem enira fidem astruunl germani doi-unienli descripla
liibenlitis impendi quantum in mc erat sludii in per scriniarium exempla donalionis, iic descripla
libro consulendo, et in conferendo speciroine cha- per bibliothecarios et araanuenses Romansesedis in
racleris, jam transmisso in Vila S. Eugenii, aliisque llisloria Yitarura verba douationis, eaque cura Libro
paginis describendis ex illo celebcrrimo exemplari, PoiUificali vulgata in provinciis eodera saeculoCa-
quo splendidius ac firmius auctoraiiienlum diligeniiae roli Magni, judicum, ducum, abbatum, episcoporum
ac veritaiis posilum. videham in praesentia ac testi- regni aique imperii Carolini, qni donationi inierfue-
monio eniinenlissimi cardinalis : cui fsivere optimis rant, ejusque aulographo subscripseranf. Scripiura
artibus indolcs est a majoribus accepta, noslris vero igitur codicis ita vetusli demonsiralio esl historiae
studiis opitulari consuetudo virlutis, mecum exer- B ] ac donationis. Quare hanc praecaHerisjure alleg;iiara
citae per annos plus quam triginla. a Schelestraiio, observatam ab Holslenio, vulgalam
Ylll..Vernm ne ab instiliito appendicis me revto in Galliis a Carolo Magno, ad praesidium vcrilalis
cet sollicilus ardor grati erga faulores animi, e- tanquam exemplar alterum genuinuin milii fideliter
ingenua cura lestandi per quos profeceriin,' dicam describendam et huic appendici insereiidani duxi, ad
breviter potiora quae excerpenda esse duxi ex co- ostendendam veritaiem secundaepartis Libri Pontili-
dice Farnesiano ad illustrandam disserlationcm calis ; qiieinadmodum ad illustrandam priorem par-
Scbeleslratii. tem elCalalogos, prolataa nobis fueruntiniiotis Vita
Memineram pracfafnm prsesulem postremo capite S. Eugenii el speciraina Caialogorum Mabilloniana.
ejusdem dissertalionis, numero 7, diiin commenda- X. Sic itaque legilur codicis Farncsiani pag. 60.
ret aucloriialein etiam secundae partis Libri Ponti-
licalis, haec protuHsse : < Nec solum ab auclorihus
coscvis, sed etiam ex aulheniicis RonianaeEcclesiae
moiiinieiitis historia ponlificia secundae hujus partis
(a Zacharia ad Nicolaum) conscripta fuit. > Ctijus
rei comprobandaecausa illustriadmodum documento,
inemorat donaliones Pippini et Caroli Magni, per
Vitaruin auclores ex autographis descriplas. < Sic
inqiiit, auctor in Stephano III, Zncharia?successore:'
De omnibus receptis civitalibus domitioneminscriptis
ii beulo Peiro atque a sancla Romuna Ecclesia, vel
omnibus in perpetuum pontificibtts aposlolicm sedis
emisit possidendam,quw hartenus in archivo sanctm
nostrw ecctesimrecomtita tenetur. SiC quoque iri Vila
Adriani priroi cilat atictor donationem Caroli Magni/
bealo Petro factam. Sicut, inquit, in eadein dona-
lione contineri monstralnr. > Addil cxomplar illius
donalionis posilum supra corpus beali Petri, t irn
subdit •: Aliaque ejusdem donationis exempla per
scriniarium hujus sanclm noslrw ecclesim
' descripta '
ejnt excellenlia tecum deportdvit.
IX. Haec igitur mecuni reputans, ac recognosCens
atiliquiiatemhujusce codicis, vetustaie Carolinaedo-
nalioiiis paulo roinOrem, ac lanliimiionsupparem,
duxi prae caeteris esse mihr fidelilcr describeriduni
ex.illo rcodice ejusdem donalionis exemplum. Fa-
..tendum eiiimest nihil praesiantius deligi posse ex iis
lneiiibraniSjriohgentoruni ferme annoruin aetateni
praseftsireiitibiis; ad coiiipariiiiclamfidein veraciiatis j
: et'aucioraiiienlum histOiiacVitiirum exgenuinis iiio-
nimentis. Cordato cuiqueviro caosa in apertoest:
si consideret Carolum Magnuin ctirasse ut coinplura
.exeinpla sriaBrdonationisper scriuiaritim S. R. Ec-
«Mestse deseriberfentur exantbgfaptfo, eaque'exefnpla
' ita-desoripta secrim in Galltas tfansfrilisse eOdem
atVnttquo supra corpus B. Petri suismet.itianihtis
ipse'6bl(ilerat'autogra'phum, stibsignaiumiribn niodo
a se, verririi eiiairi'-&b~uiiiversis episcopis; abbati-
bus, ducibits e( graphionibus, coinriiUni studio o e-
reniibus eliani judicibus suis, uli legimus Libri
Pohtiucalis secliorie 519, in Yita S. Adriani. Eodem
1
vero saeeulo, quo plura exempla suae donationis ita
descripta detulerat Carolus in Gallias, eliani exempla
secundaepartis Libri Poniificalis describi et in pro-
vinciis vulgari ccepisse manifesle comprobanl codi-
ces Farnesianus et Ftorenlini earn conlinenles ; cum
ante Carolinam donalionem prior illa pars Libri
225 APPEND. AD DISSERT. PBJECED. 22G
827 JAD ANASTASIUMPROLEGOMENAEDIT. ROM.-YATIC. 228
429 APPEND. AD DISSERT. PRJECED. 230
Haecilaque ex codice Farnesiano, omnium anti-- A ubi supersunt adhuc vetustissitnse orbiculares ima-
quissimo, duxi exscribenda et exhibenda, ad vim de- gines episcoporum a S. Asprenate, primo Neapoti-
monstrationis complendaro in arguroentis Holsteniii tanoruin episcopo, seriem successorum ordienlcs,,et
et Schelestralii quae indicant fontes genuinos histo- singulorum nominibus insignitae: quse picturae ,in
riac pontificalis. ingressu coeineterii, perinde ac in suburbanis Romae
XI. Non levia quoque momenta solidacveritalisi et cryptis atque cubiculis mai lyrum, olim coloratae,
addenda sunt ex duobus codicibus Florentinis bi- superinducto post aliquot saecula primo ac secundo
bliothecae S. Marci; quos ut evolverem, cOnferrem, calcis iiitegumenlo, Conspicuae sunt ubi fragraenta
transcriberera, in ea teraporis angustia qua prerae- posterioris ititegiimenii exciderunt. Orhiculi vero
bar maturans reditum meum in Urbem, operamt has iraagines episcoporum includentes imitantur
quoque suam amicissime contulerunt admodunl rev. speciem illorum qui seriem pontificum retinent in
Palres ordinis Pracdicatorum, lanto sludio iricilati basilica S. Paulivia Osliensi, etin Zophoro veteris
ad bene riierendum de litieris, quanlum etiami basilicae Vaticanae observabanlur anteqnam di-
in Urbe experimur, dum bibliolhecam Casa- ruerelur sub Paulo V, quorum si exempla requi-
natensem adeuntibus patenlem exhibent , pro ras Romae ab oclavo et nono saeculo, satis erit
constanti ingenio sacrae illitts familiice, ad men- B in litulo S. Praxedis observare oratorium sive
tes hominum pietate ac doctrina excolendas capellam S. Zenonis, a S. Paschnli I similiter in
natae. fronte exornatam, et in hypogaeoutriusquc diaconiae
XII. Duoruni codicum, quos Holstenitts vidit ac S. Mariaein via Lala, et S. Nicolai in carcere Tul-
caeteris indicavit in bibliotheca Florentina S. Marci liano prophelarum imagmes orbiculis ejusmodi in-
tanquam praestanlia proximosa Farnesiano, unum clusas et coloribus efformatas, additis noruiniLus
dixit antiquioreni et scripttim litteris Longobardicis. singulorum. Reperies apud praesulem Cianipinum
Codex est membranaceus in forma octavae partis tomo II Veterum Moniinenloriim, plerasque ex his
fotii ut vocant, et vetustatis suaedocumenta praefert aeneis tabulis incisas; et apud eumdem, toiriol, cap.
non riiodoin scriptura lextusLibri Poniificalis, verum 21, in musivo tituli S. Sabinae sub Cceleslino I, et
eliaiii in Calologo episcopbruui NeapolitanoeEccle- in basilicaeLiberianae arcu triumphali et niusivo snb
siae, qUi praeraittitur Vitis ponlificum Romaiiorum, Xislo III, videbis morem ila servatum quarlo et
el iiidicat, ni fallor, adEccIesianiNeapolilananihiinc quinto saeculoserae Chiistianae. Nani imngiries SS.
libruin aliquando perlinuisse, aut descriptuin fuisse apostolorum Peiri ei Pauli in orbiculis coloraias et
a simili codice, qui ad eamdem Ecclesiam specta- aliari imposilas pro veteri cbnsuetudine exhibet nP-
rel. ' striiin miisivum qiiiriti saeculi, in basifica Liberiana
C
XIII. Porro Catalogus ille Neapolitanorum anti- a XHIOIII construcium. Quani consuetudinem Ro-
slitum confert plurimum ad corroboraudara chro- maedocent eliam saecula superiora; nam in vitreis
nologiitm, historiam el anliquitatem operis Anasta- orbiculis aetaie mailyrum auro'interrasili delineatas
siani. Singulis enim episcopis Neapoliianis assignat noslra ccemeteria suburbana persaepe offefurit sacras
annos episcopatus, plerumque etiam raenses ac imagines ciim norainibus Chrisli Doinini ejiuque vir-
dies : tuin addit nomina poniificiiiii Romanorum et ginis matris, apostolordrii, raartyfum aliorumquc
imperatorum qui per eosdeni aniios vixerunt: eoque sanctorum, quas Aringhius in Roma Siibfefranea,
noraine contestis est chronologiaeponlilici* plnriini Fabreitusiii loino Inscriptionum, e! omniuinelegan-
faeicndus, praesertira cum aduolaverini in praefatione lissime illuslravit Philippus Bonarroli senator Flo-
prioris lomi hujus editionis numero 26, in ecclesia rentinus, in sludio Rei Antiquariae persaepe eraefi-
Nolana ejusque vetusiissinia basilica et coemeterio tus Olympiadibus nomen dare. Novissime etjam per-
S. Feliois in Pincis dicto, pliiriinum exornaia mtisi- strinxit hanc sacrammelampiissimus marlyruril cu-
vis operibus ac versibus a B. Paulino, adhuc supe- stos, cullor et illuslrator M. Antonius canoniciis
ressc tot vetustas inscriptiones, quot ibidem retuli, . Boldettus, lib. i, cap. 39. Observationum ad coeme-
consignatas uominibus pontificum Nolanorum, eo- teria, quibus tum Romana turn longc dissila luculen-
ruinque annis episcopalus, nec non consulibus, qui- ter exornat.
hus deponebanfur. Yicinia utriusqueecclcsiae.Neapo- XIV. Catalogus igitur ille praesulum EcclesiaeNea-
lilanae ac Nolanae, et coemeteria Romanis similia, politanae, quortim imagines ac series veteri excon-
qHaeNeapolr conspiciuntur, et abundant velustis suetudine orbiculis commcndatas in sacris coemefe-
inscriptionibus genuinis (mihi speclalis beneficio riis spectabantur, in codice vetusiiori ex Florentinis
emineniissimi cardinalis Canteloni tum arcbiepi- integer exhihetur, tantoque in pretio habendus est,
scopi, aeque sanctissimis moribus ac sacra doclrina ut integruni dare necessarium diicahi. Opefis1 enira
illtislris, vigilantia, constantia, prudeniia omnique Anaslasiani testis omnino aequalisaetate accedu; cum
pastorali virlute memoriae aeternae commendali), desinal in quadragesimo septimoepiscopo Strepbano:
demonstrant, epocbas illius p