Vous êtes sur la page 1sur 465

Migne, Jacques-Paul (1800-1875). Patrologiae cursus completus, sive Bibliotheca universalis, integra, uniformis, commoda, oeconomica omnium s. s.

Patrum, doctorum
scriptorumque ecclesiasticorum qui ab aevo apostolico ad usque Innocenti III tempora floruer.... 1841.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGIiE

CURSILS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, 1NTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OMNIUM SS. PATRCM, DOCTOMM SCRIPTORUMQBE

ECCLESIASTICORUM

QUI AB MVO APOSTOLICO AD USQUE INNOCENTII III TEMPORA


FLORUERUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA OMNIUM QUJE
EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICJE TRADITIONIS PER DUODECIM
PRIORA ECCLESLE SJECULA,
JUXTAEDITIONESACCURATISSIHAS,INTERSECUHQUE NONNULLISCODICIBUS HANUSCRIPTJS COLLATAS, PERQCAM
DILIGENTER CASTICATA;
COMHENTARHS
DISSERTATIONIBUS, LECTIONIBUSQUEVARIANTIBUS CONTINENTER ILLCSTRATA5
OMNIBUSOPERIBUSPOSTAHPLISSIHAS EDITIONES QU^ETRIBIJS
NOVISSIHIS SJECULIS DEBENTURABSOl.UTAS
DETECTIS, AUCTA,
INDICIBUS
PARTICULARIBUS SINGULOS
ANALYTICIS, SIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICCJUSMOMENTI
SUBSEQUENTIBUS,DONATA ;
CAPITCLIS
INTRAIPSUHTEXTUM RITEDISPOSITIS,
NECNON ETTITULISSINGULARUM PAGINARUH HARGINKHSUPEJIIOIEM
DISTINGUENTIBUSSUBJECTAHQCEMATERIAHSIGNIFICANTIBCS, ADORNATA;
OPERIBUSCUHDUBIIS TCHAPOCRYPHIS,ALIQUA VEROAUCTORITATE INORDINE ADTRADITIONEH
ECCLESIASTICAM
POLLENTIBUS,AMPLIFICATA ;
DUOBUS1NDIC1BUS
GENERALIBUS LOCUPLETATA: ALTEROSCILICET RERUM,QOO^CONSULTO, QUIDQUII)
UNUSQUISQUEPATRUM 1 NQUODLIBETTIIEMA SCRIPSERITUNO 1NTUITU CONSPICIATUR;ALTERO
SCRIPTURyESACRiE, EXQUO LECTORI COMPERIRESIT OBVIUM QUINAM PATRES ETIN
QCIBUS OPEBUM SUORUMLOCISSINGULOSSINGULORUM LIBUORUH SCR1PTUR.S S.-*-~—«
Ii
TEXTUSCOMMENTATI SINT. ^f*
F.DITIO C4ETER1SQUE
ACCCRATISSIMA, OMMBCSFACILE ANTEPONENDA,SlPERPENDANTUR : CHARACTERUHNl IDITAgp3
CIIARTJE
QCAHTAS, INTEGRITAS TEXTUS,PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUH RECUSORUM TUMVA ETASg^
TUMNUMERUS, FORHA VOLCHINUH PERQUAM COMHODA SIRIQUE INTOTO OPERISDECURSU CONSTAN WH r—
SWILIS,PRETIIEXIGUITAS,PR^SERTUIQCE ISTACOLLECTIO, UNA,METHODICA ETCHRONOLOGICA -~
'^.
SEXCENTORCH FRAGHENTORCM OPUSCULORUHQUE HACTENUS IIICILLICSPARSORCM . PRIHUH \^\ ^
ACTEHIN NOSTRA EXOPERIBUS
BIBLIOTHEGA, ADOMNES /ETATES,LOCOS, LINCUAS w \ -
FORMASQUEPERTINENTIBUS,COADUNATORUH. y»"M f
SERIES PRIMA, ^\" v
IN QUAPRODEUNTPATRES,DOCTORESSCRIPTORESQUE
ECCLESIJE
LATIN*
A TERTULLIANO AD GREGORIUM
MAGNUM. *

ACCURANTE J.-P. MIGNE, <&ttV£tt#tn ^mpUtOXWM IN SINC.ULOS SCIKNTliE


ECCLESIASTIC^E RAMOS EDITORE.

PATROLOGLE TOMUS XLV.


S. AUGUSTINI TOMIDECIMIPARS ALTERA.

PARISIIS, VENIT APUD EDITOREM,


1N VIA DICTA L'AMBOISE, PRES LA BARRIEUE D'ENFER,
ou PETIT-MONTROUGE.

1815.
SANCTI AURELII

ATJGUSTINI

HIPPOMSIS EPISCOPI

OPERA OMNIA,

POST LOVANIENSIUM THEOLOGORUM RECENSIONEM,

DENOOAD MANUSCRIPTOS
CASTIGATA CODICES
GALLICOS
, VATICANOS
, BELGICOS
, ETC,

NECNONAD KDITIONESANTIQDIORES
ET CASTIGATIORES,

ETSTODIO
OPERA

MONACHORUM ORDINIS SANCTI BENEDICTI


E CONGREGATIONE
S. MAURI.

AccuranteM , Cursuumcompletorum
Editore.

TOMUS DECIMUS.

y*oM>aXbexa.

PARISIIS

VENIT APUD EDITOREMIN VICO DICTO MONTROUGE,JUXTA PORTAM 1NFERM.


GALLICE: PRES LA BARRIERED'ENFER.

484-1.
ELENCHtJS OPERUM

QUiE IN IHQe WECiMO; IPJJO jC^TiNpNTUR.

IN H PAliTE.
DE DONO
PERSEVERANTIJE
LIBER. , 993
SECUNDAH
CONTRA JULIANI
RESPONSI0NEM OPUS,SEXLIBROS
IMPEHFECTUM COMPLECTENS. 1049

CONTENTA IN APPENDIGE.

HYPOMNESTICON
CONTRAPELAGIANOSET -GqEiEsTUNOs. 1611
LIBERDE PRJEDESTINATIONE
ET GRATIA. 1665
DE PR^DESTINATIONE
DEI LIBELLCS. 1677
VARIASCRIPTAET HONOMENTAADHISTORIAH PELAGIANORUHPERTINENTIA- " 1679
PROSPERI PROAUGUSTINO
AQUITANI CONTRA INIQOOS DOCTRINJE ET PR.«DESTINATIO.\F
IPSIUSPE GRATJA
REPREHENSORES
APOLOGETICA
OPOSCOLA,scilicet:
EPISTOLADEGRATIAET LIBERO ARBITRIO. 1793
LlfiERCONTRA
COLLATOREH. 18U1
ADCAPITCLA
RESPONSIONES CALUMNIANTIWHGALLOROH. 1853
RESPONSIONKS
ADCAPITULAOBJECTIONUMVlNCENTIANASUM. 1845
RESPONSIONES
ADEXCERPTA, QU.EDEGENUENSI CIVITATE
SUNTHISSA. 1849
EJUSDEHLIBERSENTENTIARUHEX AOGUSTINO. 1859

EX TYPIS CATHOLICISMIGNE, LN VICO DICTO MONTROUGE,


Juxl:i porlamliiferi)irai'isioruiu,GaHico:p)€s/aianif»« d'E»fcr dc Paris.
ADMONITIO IN LIBRUM DE DONO PERSEVERANTLE.
Reliquoserroressemipelagianorum Massiliensiumcoarguerepergit Augustinus.yerura utmaximaparlesuperiorislibri
de initiofideiegit, sic inprimisparlihuslibri sequentiscopiosedisserit de perseverantiaeperfectione.NempesanctusDo-
ctorex Prosperiel Hilariililteris intellexit, prsedesliaationiset gratiaj inimicosduplicihoc errore propiusa Pelagianis"
recedere,quod « et initiumfidei,et usque in finemperseveranliamsicin nostraconstituantpolestate,» quemadmodum
hic loquilur,n. 54, « ut Deidonaesse non putent,neque ad liaechabendaaique retinendaDeumoperari nostrascogita-
llones et volunlates.» Quanquamautem hoc | osteriore libroet ad aliaseormn quasdamadversus |,ra2destinationero
quaeslionesrespondeat:quia»lamenipso in exordioproponitdis;ulaiidumde perseverantia,inde factumutliber vulgo
Ivel «de Donoperseveranlise nuncu]:aretur,vel quseipsiuscommunioria antiquiscodicibusinscriptioest, « de Bono
Perseveranlia?-, » sub qua clirn inscriplionecitabatur a RemigioarchiepiscopoLugdonensi,in librode lenendaveritate
Scriplurse,cap.9; a Floroseu Bedavulgatoin paulum;ab Hincmaroin librode praedestinatione,cap. i, etc. Atcerte
Prosper,qui operisHilarioac sibi dicaliexemplariaprimaet sineerioraconspexit, eumdemuirique libro indilumfuisse
litulumtraditin principiolibriResponsionum »
ad excerplaGenuensium.«m libris, ait,-«bealaeniemoriaeAugusliniepi-
scopi,quorinn tilulus est, de PraedestinationeSanctorum.» Astipulaturrrospero N,oalliensis vetus codex, finitolibro
«
priiiiosubjiciens: Explicit de Praedestinalione s anctorum beali Augiisliniepiscopiliber primus.tucipitsecundus.»Fi-
" autenibocsecundo
nito : « Explicitliher secundussanctiAugustiniepiscopide Praedestinatione Sanelornm.»
be iisdemlibrisBellarminusin libro2, de GraliaetLiberoArbilrio, cap.11: «Cousiat,»inquit, «delatamfuissead Apo-
stolicamSedem, CoelestinoPontifice,a Prosperoet Hilarioquerimoniam,quodin Gailiapresbyleri quidamdoctrinam
sancli.Auguslini de pKedestinatione repreuenderenl,QuidautemCceleslinus reseripserit,perspicuumest ex F.pislolaejus
ad Gallos,in qua inter caetera,posteaquammagnislaudibussanclumAuguslinumextulit, ita subjunxit: Undercsistatur
lalibus,quosmalecrescerevidemus,etc. EtquoniamGallirespondebant,fuissequidema Ponlificecomniendatam sancli
AugustinidOclrinani, sed non approbatosin,specie librosillosduosde Praedestinatione sanctorum,et de BonoPerseveran-
liae; eontrasancliisProsperin libro contraCollatorem,extremolocodemonslial,Ponlificemnon potuisseboslibrosnon
approbare, cumAuguslinidoclrinamprobaverit,et hi libria caiterisncn dissenliant,etc. DeindeCcelestinusin ea epi-
sloia,cap. 2, ila laudatAugustinum,ut dicat eum semperhabiluma RomanaEcclesiapro magistrooptimo,et nunquam
eumliiissesaltemrumoresinistraesuspicionisaspersum. Atquomodoista dicere potuissetccelestious,si Augustinus falso
scripsisset,fidem praedestinationisin Ecclesiacatholieasemperfuisse, et contra eanineminemnisi crrandodisputare
poLuisse ? Namsi Augustinide praedestinatione sententiafalsa esset, non possetidemAugustinusab ingentitemeriiate
defendi: quippequi nonsolumtam acriler pro falsilatecertasset,sed etiamprofidecatholicavenditareaususesset, etc.
DeniqueGelasiusin concilioseptuagintaepiscoporum nonsolumprobavitomnia scriplasancti Augustini,et sanctiPro-
speri; sedetiameontratiamnavitlibeUosJoannisCassianiet FaustiRegiensis: cumtamennon ignoraret,potissimam con-
tentioneminter Prosperumet Cassianum,ae deinde inter Fulgentiumet Fauslum,de scriplissantti Augustinide Prsede-
«tinationeSanctorumet de BonoPerseverantiasfuisse.»

S. AURELII AUGUSTINI
HIPPONENSIS EPISCOPI

DE DONO PERSEVERA^TIvE
LIBER AD PROSPERUM ET HILARIUM SECUNDUS (o).

Primaparte libri probatperseverantiamillam,qua in christbperseveraturusque in finem,esse donumDei. Hocenima


Deoirrisoriepeti, si a Deodarinoncreditur.Porrodominicaorationenihilpene aliudposciquamperseverantiamjuxta
Cyprianimartyrisexposilionem:quaquidemsed exposilioneipsi gratiaeinimiciconvictisunl antequamnali. Perseverandi
gratiamnonsecundumaccipientiummerita, aliisDeimisericordia dari, aliisjustoejus judicionondari docet. cur ex.
adultisille potiusquamiste vocetur,quemadmodum. et ex.duobusparvuliscur iste assumatur,ille relinquatur,inscruta-
bile. Inscrutabiliusvero, cur ex dubbuspiis,huic perseveraredonelur,nonilli: sed illud tamencertissimum,huncesse
ex praBdestinatis,illumnon esse>Prgedestinationis mjsteriamdominicisverbisde Tyriiset Sidoniis,si eadem apud illos
quajapudChorozainsignafacU essenUpo;nitentiam.acturis, monstrariobservat. Exemplumparvuiorumad prajdestina»
tioniset gratisein majOribus verilalem firmandamvalereostendit: atque ad locumlibri sui de LiberoArbitriotertii ab
adversariismalehucallatumrespondet.Alteraposleaofwrishujus parte refellit quod illi aiunt, Prsedestinationis defi-
nitionemutilitaliexhortalioniset correptionis,advepsam,.Apseritcontra praedeslinalionem utiliter prsedicari,ut homo
nonin se ipso, sed in Dominoglorietur. Quseaufemab iffisadversus praedestinalionem objectantur, eadem non absi-
vel
milit;>JE adversusDei praescientiam,vel adversus gratiamillam,quam ad caelerabona (exceptoinitiofidei el perseve-
rantiseperfectione)necessariamesse consentiunt,;posse.torqueri,Prajdestinationem quippe sanctorumnihil aliud esse
quamprseseientiam et praeparationem beneficiorum Dei;quibus cerlissime liberantur,quicumqueliberantur.verumpraj-
destinationemcongruarationeprsedicarijubet, ac noneo modout apudimperitammultitudinemredarguiipsa sua praj-
dicationevideatur, Postremoillustrissimurnprsedestinationis exemplumnobis positumoboculosDominun> jesum com-
mendat. p
CAPUTPRIMUM.— 1. Jam de perseverantia dili-, tum est. Si enim priusquam moriatur cadat, non per-
gentius disputandum est: nam et in priore libro, cum severasse utique djcilur. et verissime dicitur. Quo-
agefemus de initio fidei, etiam de liac aliqua dixi- modo ergo perseverantiam , qui non perseveravit,
mus. Asserimus ergo donum Deiesse perseverantiain. accepisse vel habuisse dicendus esl ? Nam si habeat
qua usque in finem perseveratur in Christo. Finem aliquis continentiam, et ab ea decidat alque inconti-
autem dico, quo vita ista finitur, in qua tantummod.o , nens flat, sijuslitiam similiter, si patientiam, si ipsam
periculum est ne cadatur. Itaque ulrum quisque hoc fidem, recte dicitur habuisse et non habere : conti-
munus acceperit, quamdiu hanc vitam ducit, incer- nens enim fuit, vel justus fuit, vel patiens, vel fidelis
ADM0NITI0 PP. BENEDICTINORUM.
DeDonoperseveranlia?liber ad Prosperumet Hilariumsecundus, ad eosdemcodieeset editoscumlibrode Preedesti-
naiionesauctorum,quosindicavimussupra, col. 939-960,recognituset casligalusest.
£o_mnaravimusprwterea eas omnes editiones initio Retr. eJConfess.,*. 1, mmoratas. M.
(«) Scriptuspostfietractationes,annochristi428aut 429.
»9B S. AUGUSTINIEPISCOPI 996
fuit, guanidiu fuil; cum vero esse destilitl, non esi Thnorem meumdabo in cor eorum, ul a me non rece-
quod fuit: qui vero non perseveraverit, quomodo dant (Jerem. xxxn, 40). Quod quid est aliud , quam,
perseverans fuit; cum perseverando quisque osten- Talis ac lanlus erit limor meus, quem dabo in cor
dal se perseveranlem, quod isle non fecit'? Sed ne eorum, ul mihi perseveranler adhsereant?
quisquam reluclelur el dicat, Si ex quo fidelis quis- 5. Cur autem perseverantia ista poscitur a Deo, si
que faclus est, vixit, verbi gratia, decem annos, el non datur a Deo? An et isla irrisoria petitio esl, cum
eorum medio tempore a fide lapsus esl, nonne quin- id ab eo pelitur quod scitur non ipsum dare, sed ipso
que annos perseveravit? Non contendo de verbis , si non danle esse in hominis potestale; sicut irrisoria
et illa perseverantia pulalur esse dicenda, lanquam est eliam illa aclio graliarum , si ex hoc' gratia
temporis sui: hanc cerie de qua nunc agimus perse- agunlur Deo, quod non donavit ipse, nec fecit? Sed
verantiam, qua in Chrislo perseveratur usque in fi- quod ibi dixi (In libro superiore, n. 59), hoc el hic
nem, nullo modo habuissedicendus est, qui non per- dico. Nolite errare, inquit Apostolus; Deusnon irri-
severaverit usque in linem ; poliusque hanc habuit detur (Galal. vi, 7). 0 liomo, non verborum luorum
unius anni fidelis, et quantum infra cogitari potesl, tanliim , vei-um etiam cogitationum lestis est Deus:
si ;donec morerclur (ideliter vixit, quam multorum si aliquid a lanto diviie veraciler ac fideliter poscis ;
annorum, si exiguum temporis aute morlem a lidei ab illo, a quo poscis, le accipere crede quod poscis.
stabiliiate dcfecil. Noli eum labiis honorare, et super eum corde le
CAPUTII. — 2. Quo constituto, videamus utrum extollere, credens a te ipso libi esse, quod ab illo
haecperseveranlia, de qua diclum est, Qui perscvera- te fingis orare. An ab illo perseveranlia isla forle
veril usquein finem, kic scdvus erit (Malth. x, 22), non poscitur? Jam hoc qui dicit, non meis disputa-
donum sit Dei. Quod si non sit, quomodo verum est lionibus refellendus, sed sanctorum oralionibus oue-
quod Aposlolus ait, Vobisdonalum esl pro Ckristo, randus estl. An vero quisquam eorum est, qui non
jionsolumut credatisin eum, verumetiam ul patiamini sibi poscat a Deo ut perseveret in eo; cum ipsa ora-
s
pro eo (Philipp. i, 29) ? Horum quippe unum perlinet lione qnse Dominicanuncupatur, quia eam Dominus
ad iniiium, alterum ad finem: utrumque lamen csl docuit, quando oratur a sanclis, nihil pene aliud quam
Dei donum, quia utrumque diclum cst cssc donatum, perseverantia posci inlelligatur?
sicut et superius jam diximus. Quodenim est initium 4. Legile aliquanto inlentius ejus exposilionem in
verius christiano , quam credere in Cliristum? Quis beati Cypriani marlyris libro, quem de hac re condi-
finis melior cst, quam pali pro Clirislo 8? Scd quod dil, cujtis est tilulus, De Dominica Oratione : ct vi-
ad id perlinet ut credatur in Chrislum , qualiseumque dele anle quolannos, conlra ea quaefutura cranl Pe-
invenia est contradiclio, ut donum Dei non initium, lagianorum venena, quale sit antidolum prscparaium.
sed augmentum fidei diccretur : cui opinioni donan.le Nam tria sunt, ut scitis, quai maximc adversus eos'
Domino satis superque respondimus. Quid aulem calholicadefendit Ecclesia : quorum esl unnm , gra-
dici poiest, cur perseverantia usque in finem non tiam Dei non secundummerita nostra dari; quoniam
donetur in -Christo, cui donatur pati pro Chrislo, Dei dona sunt, et Dei gralia conferuntur eliam nieiila
aut, ut expressius eloquar, cui donalur mori pro universa juslorum : alterum est, in quniUaciimque
Cbrislo? Namet Pelrus apostolusdonum Dei hoc esse jusiitia, sine qualibuscumquepeccaiis in lioc corru-
demonstrans : Meliusest, inquit, benefacienles,si ve- plibili corpore neminem vivere : terlium esl, obno-
lit voluntasDei, paii, quam male facientes(I Petr. III, xium nasci hominem peccato primi hominis, et vin-
17). Cum dicit, si velitvoluntasDei: ostendit hoc di- culo damnalionis obstrictum, nisi reatus, qui genera-
vinilus donari, nec omnibus sanctis, ut pro Chrisio tione contrahitur, regeneratione solvatur. Horum
3 trium hoc, quod loco ultimo
patianlur. Neque enim quos non vult volunlas Dei posui, solum non tra-
pervenire ad experientiamgloriarnquepassionis, non ctatur in supradicto gloriosi marlyris libro : de duo-
perveniunt ad regnum Dei, si perseveraverint in bus vero caeteris tanta illic perspicuilaie disserilur,
Christo usque in lincm. Sed quis dicat, istis non do- ut supradicti hseretici, novi inimici gratioe Christi,
nari hanc perseverantiam, qui aegriludinecorporis vel longe ante reperiantur convictiesse quam nali. In his
quocumquc casu moriuntur in Chrislo; cum longe ergo meritis sanctorum, qusonulla nisi Dei donasunt,
difficilior donetur illis, a quibus suscipitur et mors ctiam perseveranliam donum Dei esse sic loquitur.
ipsa pro Christo ? Multoquippe dilficilius persevera- Dicimus,inquit, Sanclificelur nomenluum: non quod
lur, ubi hoc agil qui persequitur ne perseveretur, et optemusDeo , ut sanctificelur orationibusnostris; sed
proplerea usque ad morlem sustinelur ut persevere- quodpetamusab eo, ut nomenejus sanctificeturin no-
tur. Illam proinde difftciliusperseveranliam,istam fa- bis. Cwleruma qiio Deussanclificatur,qui ipse sancli-
cilius est liabere : sed cui nibil difficileest, facile est ficat?Sedquiaipse dixit, i Sanctiestole,quoniamclego'>
ulramque donare. Hanc enim promisit Deus, dicens : sanclussum i (Levil.xix, 2); id pelimus el rogumus,

1 Editi,desislit.Mss.,destilit. 1 SicMss.Edili,si oblioc.


1 Haex editisEr. Lugd.ven. Lov.to B.: quifinismelior 2SicomnesMss.At editi, revocandusesl.
quam pati pro cliristo? M. 3 In Mss.,oralio.
8Editi: Nequeenimquod nonvult Deus.AtMss.:xcque 4Mss., quomodoet ego. Sie supra constanter fere*
eriitnquodno»vultvoluntasDei. bant in librode Correptioneet Gralia,n. W.
997 LIBER DE DONOPERSEVERANTliE. 998
ut qui in Baplismosanclificati.sumus, in eo quod esse mus, quam petunl uiique eliam sancti qui faciunt
cmpimusperseveremus.El panlo posl de hac ipsa.re voluntaUimDei, dicenles in Oratione , Fial voluntas
adhuc disputans, et docens nos perseverantiam petere lua. Cuin enim jam facta sit in eis, cur ut fiat adlmc
a Domino; quod nullo modo recte ac veracUer faee- petunt, nisi uf perseverenl in eo quod esse cceperunl?
ret, nisi ejus donum et hoc esset: Bwc, inquit, san- Quamvis liic dici possit, non petere sanclos, ut vo-
clificatiout in nobis permaneat oramus : et quia DomiT lunlas Dei fiat in ccelo; sed ut fiat in terra sicut in
nus et judex noster sanato a se et vivificalo* commina- ccelo: ut lcrra scilicet imiletur coelum, id.cst, ut
lur non delinquere, ne quid ei deterius fiut (Joan. v, homo angelum, vel infidelis fidelem : ac per hoc id
14) : hanc conlinuis oralionibus precem facimus, hoc sanctos poscere, ut sit quod nondum esl, non ut per-
diebuset noclibuspostulamus, ut sanctificatioet vivifi- severet quodesl.Quanlalibcl enim homines sanctitate
calio quw de Dei gratia sumilur, ipsius proteclioneser- prsepolleanl, nondum sunt oequalesAngelis Dei: non-
vetur. In sanctificatione igilur perseverantiam, hoc dum ergo sicut in cceloin eis fit voluntas Dei. Quod
esl, ut in sanclificatione perseveremus , nos ab eo si ita est, in ca quidem parle qua optamus ut ho-
petere isle doctor inlelhgit, cum sanctificali dicimus, mines ex infidelibusfianl fideles, non perseveranlia ,
Sanclificetur nomenluum. Quid est enim aliud petere sed inilium videtur optari : in ea vero qua optamus
quod accepimus, nisi ut id quoque nobis prsestetur % ut boniines in facienda voluntate Dei aequenlur An-
ne habere desinamus ? Sicut ergo sanclus, cum Deum gelis Dei, cum hoc oranl sancti, perseverantiam de-
rogat ut sanctus sit, id utique rogat ut sanctus esse monstrantur orare; quoniam nemo pervenil ad illam
permaneat: ila ulique et castus, cum rogat ut castus summam , quse inregnoest, beatitudinem , nisi in
sit; conlinens, ut continens sit; juslus, ut justus ; ea sanctitate quam sumpsit in lerra , perseveraverit
pius, ut pius; el csetera, quse conira Pelagianos dona usque in finem.
Dei esse defendimus : boc sine dubio pelunt, ut in eis CAPUTIV. —7. Quarla pelilio esl, Panem noslrum
perseverent bonis, qua3se accepisse noverunt. Quod quotidianum da nobis hodie. Ubi bealus Cyprianus
siaccipiunt, profecto et ipsam persevcrantiam ma- oslendit quomodo et bic intelligatur perseveranlia
gnum Dei donum , quo csetera dona ejus conservan- postulari. Ait quippe inter cselera : ! Hunc autem
tur, accipiunt. panem dari nobis quotidie postulamus, ne qui in
5. Quid? cum dicimus, Veniat regnum tuum; num Chrislo sumus, et Euebaristiam quoiidie ad cibum
aliud poscimus, nisi ut veniat et nobis, quod esse salulis accipimus, inlercedente aliquo.graviore de-
venturum non dubilamus omnibus sanctis? Ergo et licto, dum abstenti et non communicantes :t coelesii
hic, qui jam sancti sunt, quid orant, nisi ut in ea pane probibemur, a Cbristi corpore separemur. J
sanctitate quseiliis data est perseverenl? Neque enim Hsecverba sancti hominis Dei, perseverantiam prorsus
aliter eis veniet regnum Dei, quod non aliis, sed his qui a Dominosanctos indicanl poscere, quando hnc in-
perseverant usque in finem,certum est esse venturum. lenlione dicunt, Panem noslrum quolidianumda nobis
CAPUT III. — 6. Terlia petilio esl, Fiat voluntas hodie; ne a Christi corpore separentur, sed in ea san-
lua in cceloet in terra; vel, quod inplerisque codici- ctitate permaneant, qua nullum quo inde separari
bus legitur, magisque ab oranlibus frequenlatur, sicut mereaniur, crimen admittant.
in cceloet in terra : quod plerique inlelligunt, Sicut CAPUT V. — 8. Quinlo orationis loco dicimus,
sancti Angeli3 (a), el nos faeiamusvolunlatem tuam. Dimilte nobisdebita noslra, sicut et nos dimiltimusde-
Vult autem ilie doctor et martyr, ccelumet terram biloribus nostris. In qua sola petilione non invenitur
inlelligi spirilum et carnem, et hoc nos orare, ut vo- posci perseverantia. PraHerila enim sunt peccala,
luntaiem Dei re uiraque concordanle faciamus. Vidit quae nobis ut dimittantur oramus : perseverantia vero
in his verbis et alterum sensum sanissimaefidci con- quae in seternumsalvos facit, tempori quidem hujus
gruentem, dequojam supra locuti sumus : ul scilicet vitse, non tamen peraclo, sed ei quod usque ad ejns
pro infidelibusqui sunl adiiuc lerra, lerrenum tanttim finem restat, est necessaria. Opersepretium est lamen
hominem prima nativilate portanles, orare inlelli- paulisper intueri, quomodo et in liac pelitione jam
'
ganlur fideles, qui ccelesti homine induti, non im- tunc lingua Cypriani, tanquam lelo inviclissimo ve-
merito coeU nomine nuncupantur. Ubi evidenter riiatis, longe postea futuri confodiebanlur hsereiici.
ostendit, et inilium lidei esse donum Dei, quando Eliam hoc enim Pelagiani audent dicere , hominem
non tantum pro fidelibus ut augeatur in eis vel per- juslum in hac vita nullum habere omriino peccatum,
severet fides , verum eliam pro infidelibusut habere et in lalibus hominibus cssc jam prsesenli tempore
incipiant eam quam penilus non babebant, et contra Ecclesiamnon babentem maculam, aut rugam, autali-
quam corda insuper inimica gestabant, sancia orat quid ejusmodi (Ephes.v, 27), quseuna et sola sponsa
Ecclesia. Verum nunc non de initio fidei, de quo in silCliristi:tanquam sponsa ejus non sit, quaeperuni-
superiore libro multa jam diximus; sed de illa quae versam lerram quod ab eo didicit, dicit, Dimitle nobis
habenda est usque in finem perseveranlia disputa- debitanostra. Sed allendile qaiomodoistos gloriosissi-
interimal. Cum enim locum ipsum do-
1 vaticaniMss.,sanaloetjustificato.Etpaulopost, utsan- musCyprianus
minicaeorationis exponeret, ail inter caetera: « Quam
ctificatioetjustificatio.
* SicMSS. Editi,prwstet. necessarie autem, quam providenter el salubritef
3 Er. Lugd, ven. et Lov.hic addunt,faciimt. . u.
(a)Subaudi,faciuni. 1 in ante editis, invectissimw.
999 S. AUGUSTINIEPISCOPI mo
admonemur quod peccalores sumus, qui pro peccatis maciam, ut ad eam pervenire non possit: sicut dici-
rogare compellimur : ul dum indulgentia de Deo pe- mus liominem,qul non perseveraverit usque in finem,
lilur, conscientise sure aiiinius recordelur. Ne quis amisisse vitam oeternam, vel regnum Dei; non quod
sibi quasi iiinocens ploceat, et se exlollendo plus jam acceperat et habebat, sed quod acciperet et ba-
pereat, inslruilur et dncctur se pcccare.quolidie,dum beret, si perseverasset: verborum controversias au-
quolidie pro peccntis jubetur orare. Sic denique et feranius, et nonnulla etiam quoe non habenlur, sed
Joannes in Epistola sua ponens dixit, Si dixerimus habenda sperantur1, posse dicamusamitli. Dicairaibi
quia peccalumnon hubemus, nos ipsos decipimus, et quisquis audet, ulniin Deusdare non possit, quod a
veritas in nobis nonesl > (I Joan. i, 8) :et cselera quse se posci imperavit. Hoc certe qui sapit, non dico de-
hic inserere longum est. sipit, sed insanit. Imperavit autem Deus, nt ei sancti
9. Jam vero cuin dicunt sancli, Ne nos inferas in ejus dicant oranles, Ne inferas nos in tentalionem.
tenlationem, sed libera nos a malo (Matlh. vi, 9-15); Quisquis igitur exauditur hoc poscens, non infertur
quid aliud quam ul in saticlilate perscv.nr»nt, pre- in contumacise tenlationem, qua possit vel dignus sit
canlur? Nam profecto concesso sibi isto lic\ dono, perseveranliam sanctitalis amitlere.
quod esse Dei doniim, cum ab illo poscilur, salis 12. At enim, « voluntate sua quisque deserit
aperleque monstralur : isto ergo concesso sibi dono Deum, ut merito deseralur a Deo. t Quis hoc nega-
Dei, ne iiiferanlur in lenlnlioiiem, nemo sanctorum verit? Sed ideo petimus ne inferamur in tentationem,
non tenet 1 usque in finem perseveranliam sanctitalis. ut iioc non fiat. El si exaudimur, uiique non fit;
Neque enim quisquam in pioposilo chrisliano'per- quia Deus non permiltit ut fial. Niuil enim fit, nisi
severare desistit, nisi in tenlaiionein primilus infera- quod aut ipse facit, aut (ieri ipse permittit. Potens
tur. Si ergo concedatur ei quod orat, ut non infera- ergo est, el a malo in bonum flectere volunlates, et
tur; uiiqiie in sanctificatione, quam Deo douante in lapsum pronas eonvertere, ac dirigere in sibi pla-
percepit, Deo donanlo persistil. cituin gressum. Cui noii fruslra dicilur, Deus, tu
CAPUT VI.—10. «Sed nolnnt, > ulscribitis, « isti convertensvhificabisnos (Psal. LXXXIV , 7) : non fru-
fralres, ila hanc perseveranliam praedicari, ut non stra dicittir, Ne des ad movendampedemmeum (Psal.
vel suppliciler emereri, vel amitli contumaciter pos- LXV,9) : non frustra dicilur, Ne tradas tne, Domine,
sil> (Supra, in EpislolaHilarii, n. 3,col. 949-950). Ubi a desiderio meo peccatori(Psal. cxxxix, 9) : postre-^
quid dicant, parum diligenter attendunt. De illa enim mo, ne multa commemorem, cum vobis plura for-
perseverantia loquimur, qua perseveratur usque in tassis occurrant, non fruslra dicitur, Ne nos infe-
finem : quse si data est, perseveratum esl usque in ras in lentationem.Nam quisquis in tentationem non
finem; si aulem non est perseveratum usque in finem, infertur, profecto nec in tenlationem susemaleevolun-
non est data; quod jam et superius satis egimus latis infertur : et qui in tentationem suse malsevolun-
{Supra, n. 1). Non itaque dicant bomines, perseve- tatis non infertur, in nullam prorsus inferlur. Unus-
rantiam cuiquam datam usque in finem, nisi cum quisque enim tenlalur, ul scriptum est, a concupiscenlie
sua abslraclus el itleclus : Deus autcm neminem
ipse venerit finis, et perseverasse , cui daia est, re-
pertus fuerit usque in finem. Dicimus quippe castum tentat (Jacobi i, 14, 15); lentalione scilicet noxia.
2
quem novimus castum, sive sit, sive non sit iu eudem Nam eslet utilis, qua non decipimur vel opprimi-
castilate mansurus; et si quid aliud divini muneris mur, sed probamur, secundum quod diclum cst,
habeat, quod teneri et amitli polest, dicimuseum Proba me, Domine, et tenta me (Psal. xxv, 2). Ula
habere quamdiucumque habet; et si amiserit, dici- ergo noxia tentalione, quam significal Apostolus, di-
mus habuisse : perseverantiam vero usque in finem, cens , Ne forle tentaverilvos qui lental, et inanis sil
quoniam non babet quisquam, nisi qui perseverat labornoster (I Tliess. ui, 5), Deus, ut dixi, neminem
usque in finem; mulli cam possunt liabere , nullus lentaf, hoc est, neminem infert vel inducit in lenta-
amiltere. Neque cnim metuendum est, ne iorte cum tionem. Nam teniari el in tentationem non inferri,
non est malum, imo etiam bonum est: hoc est enim
pers.everaverit homo usque in fincm, aliqua in eo
mala voluntas oriatur, ne perseveret usque in finem. probari. Quod ilaque dicimus Deo, Ne nos inferasin
Hoc ergo Dei ddnum' suppliciter cmereri potesl: sed tenlationem; quid dicimus, nisi, Ne nos inferri si-
cum daium fuerit, amitti contumaciler non potest. nas? Unde sic orant nonnulli, et legilur in codicibus
Cum enim perseveraverit quisque usque in finem, pluribus, el hoc sic posuit bealissimus Cyprianus :
Ne paliaris nos induci in lenlalionem. In Evangelio
ncque hoc donum polest amittere, nec alia quoepo-
terat anle finem. Quomodo igitur potest amitii, per tamen groeconusquam inveni, nisi, Ne nos inferas in
quod fit ut non amitlalur etiam quod posset amitti? ienlalionem. Tutiores igitnr vivimus, si toinm Deo
11. Sed ne forle dicatur, usque in fineni perseve- damus; non autem nos illi ex parte, et nobis ex
raiitiam non amiiti quidem, cuin data fuerit, id est, parte commiltimus ; quod vidit iste venerabilis
cum perseveratum fuerit usqiie in finem : scd lunc martyr. Nam cum eumdem loeum Oralionis ex-
amilti quodam modo, quando agit homo per contu- ponerel,ait post coetera : « Quando autem ro-
gamus, ne in tcnlationem veniamus; admone-
1 Editi,nemosanctorumest qui non leneat.Manuscriuti, mur infirmitatis et imbecillilatis noslroe, dum sic
nemo sanctorumnontenel. 1 Editi, sed haberisperantur.
1 Sicomaes manuscripli.Atediti, clirislianitatis. 9 AIU.Er. et MSS.,quandonondecipimur.
1001 LIBER DE D0N0 PERSEVERANTIJE. 1002
rogamus, ne quis se insolenter extollat, ne quis sibi ab eo raiione discedimus. Quod polerat nobis et non
superbe et arrogar.ter aliquid assumat, ne quis orantibus dari : sed oratione nostra nos voluit ad-
aul confessionisaut passionis gloriam suam ducat' : moneri, a quo accipiamushsecbeneficia. A quo enim,
cum Dominus ipse humilitatem docens , dixerit, Vi- nisi ab illo accipimus, a quo jussum est ut petamus?
gilate et orate, ne veniatis in tentalionem; spiritus Prorsus in hac re non operosas disputaliones ex-
quidcmpromptusest, caro autem infirma (Mallh. xxvi, spectet Ecclesia : sed attendat quoiidianas oraliones
41) : ut dum prsecedit humilis et submissa confessio , suas. Orat, ut increduli credanl: Deus ergo conver-
et dalur lolum Ded.. quidquid suppliciler cum liinore tit ad fidem '. Oral, ut credentes perseverent: Deus
Dei petilur, ipsius pietale proesletur. > , ergo donatperscverantiam usque in finem. HsecDeus
CAPUT VII. — 13. Si ergo alia documenta non i facturum se esse proescivit! : Ipsa est prsedeslinalio
'1
essent, hoecdominica oratio nobis ad causam gra- sanctorum , quos elegil in Christo anle constilutioncm
tire, quam defendimus, sola sufficcrct : quia nihil mundi, ul essent sancti et immaculaliin conspectuejus
nobis rcliquils, in quo lanquam in noslro gloriemur. , in charitale; pmdeslinans eos in adoplionemfiliorum
Siquidem et ut non discedamus a Deo, non ostendit < i per Jesum Clirislumin ipsum, secundumplacilum vo-
dandum esse nisi a Deo, cum poscendum oslendit a : lunlalis suwin laudem gloriwgratiw suw, in qua gra-
Deo. Qui enim non infertur in lenlationem, non dis- ! tificavileos in dilectoFilio suo, in quo habeiit redem-
cedit a Deo. Non est hoc omninoin viribus liberi ar- :
t ptionemper sanguinemipsius, remissionempeccatorum
bitrii, quales nunc sunt: fuerai in hoinine antequam , secundumdivitias gratiw ejus, quwabundavil in eos
caderet. Quaetamen libenas voluulalis in illius pri- ', i» onmi sapientiael prudenlia; nt oslendereleis mysle-
moecondilionis procstanlia quanlum valuerit, appa- rium voluntatis suw secundum bonam voluntalem
ruit in Angelis, qui, diabolo cum suis cadente, in , suam, quam proposuit in illo, in dispensalionepleni-
veritate sleteriint, et ad securitatem perpetuam non \! ludinis lemporum, inslaurare omnia in Christo quw in
cadendi, in qua nunc eos esse cerlissimi sumus , .• cwlissunt el quw in lerris in ipso; in quo eliam et sor-
'
pervenire meruerunt. Post casum autem homi- tem conseculisumus, prwdestinati secundumproposi-
nis, nonnisi ad graliam suam Deus voluit perli- tum qui univcrsa operatur (Ephes. l, 4-11). Contra
nere, ut homo accedat ad eum; neque nisi ad gra- ,' istam vcrilalis lam claram tubam, quis homo so-
liam suam voluit perliiiere, ulhomo non recedat ' brioe vigilantisque fidei voces ullas admillat huma-
ab eo. ,.-.• nas?
14. Hanc graiiam posuit in illo, in quo sortem CAPUTVIII. —16. Sed « cur, > inquit, « gratia
consecuti sumus, proedestinati secundum proposi- Dei non sccundum merila hominum datur? > Re-
tum ejus qui universa operalur. Ac per hoc sicnt spondeo, Quoniam Deus misericors est.« Cur ergo, >
oper.ilur ut accedamus, sic operatur ne discedamus. inquit, « non omnibus? > Et hic respondeo, Quo-
Propler qaod ei per prophelnm 3 diclum esl, Fiat niam Deus judex est 3. Ac per hoc et gralis ab eo
manus tua super virum dexlerw lum, el super Qlimr datur gratia; el justo ejus in aliis judieio demonslra-
hominisquemconfirmaslitibi; el non discedimus a le lur, quid in 4 cis quibus daiur conferat gralia. Non
(Psal. LXXIX,18,19). Isle cerle non est Adam pri- itaque simus ingrati, quod secundum placitum vo-
mus, in quo discessimus ab eo : sed Adam novissi- lunlatis suoc, in laudem gloriae gratise suse tam mul-
mus, super quem fil manus ejus, ul non discedamus tos liberat misericors Deus de lam debita perditione,
ab eo. Clirislus enim lolus cum membris suis est, ut si inde neminem liberaret, non esset injustus. E^x
propler Ecclesiam, quse est corpus ejus, plenitudo uno quippe omnes in condemnationem non injustam
ejus. Cum ergo fit super eum inanus Dei, ut non dis- judicati sunt ire, sed justam. Qui ergo liberalur, gra-
eedamus a Deo, ad nos utique pervenit opus Dei liam diligat, qui non liberatur, debitumagnoscat. Si in
(hoc est enim 4 manus Dei) : quo 5 opere Dei fit ut remittcndo debitobonitas.in exigendo scquitasintelligi-
simus in Chvislopermanentes cum Deo; non sicut in tur, nusquam esse apud Deum iniquitas invenitur.
Adam, discedentes a Deo. In Christo enim sortem 17. « Sed cur, > inquit, « non solum in parvulo-
conseculi sumus, prsedeslinali secundum proposi- rum, verum eliam in geminorum una aique eadem
tum ejus qui universa operatur. Manus igitur Dci causa, lam diversum judicium? > Nonne similis
cst ista, non nostra, ut non discedamus a Deo. Ma- quoestio est, cur in diversa causa idem judicium ?
nus, inquam, ejus est isia, qui dixit, Timorem Recolamus igitur illos operarios in vinea qui tolo die
meumdaboin cor eorum,ut a me non recedant(Jerem. laboraverunt, et eos qui hora una : nempe causa di-
xxxn, 40). versa est impensi laboris, et tamen idem judicium
15. Propter quod et posci a se voluit, ne infcra- in redditione s mercedis. Numquid el hic audierunt
mur in lentaiionem : quia el si non inferimur, nulla
1 Editi, convertiteos ad fidem. Manuscriptipmiltunt,
eos.
* Am.etEr.: iioc Deus Correxe-
.'* lidemcodices,dical. futurumessevrcescivit.
runt Lovaniensesex Belgicorum Mss.fide, quibus Gallici
3 AliquotMss.,relinquil. nostri et Vaticanisuttragantur.
' * AliquotMss.,perprophetiam. 3 Edili,judexjustus est. &best,juslus, a manuscriptis.m
Particula,enim,abest a veleri codiceCorbeiensi. 4 Editi,quid eis quibusdatur'; omisso',in, quod exslat
• Sicnostriomneset t res
Belgici manuscripli.Edilivero, apudMss.
quoniam. 8 PluresMss.,redhibitione.
SANCT.AUGUST,X. (Trente-dmx.) ^-:ijf
1003 S. AUGUSTJNiEPlSCOPI 100,
murmuranles a palrefamilias , nisi, Hoc volo? Ila loquebalur quem de Fuga sseculiscripsit, docens, hoc
fuit ut f
quippe ejuserga alios largitas, erga alios nulla :
sseculum non corpore, sed corde fugiendum : quod *
esset iniquitas. El isti quidem ulrique in bonis suiit: nisi auxilio Dei fieri non posse disseruit. Ait enim :
verumtamen 'quantum ad justitiam speclat el gra- Frequens nobis de fugiendo swculoislo semw; atque
tiam; pptest et de reo qui liberatur, recle dici reo utinamquam facilis sernio, tam cautus el sollicilusaf-
qui damnatur ', Tolle quod tuumest,el vade; huic feclus: , sed, quodpejus est, frequenterirrepit lerrena-
auteriivOloquod non debelur donare. An nonlicel mi- rw.% ; illecebra cupidilalum, et vanitatum offusio men-
hi facere quod volof An ocuhtstuus neqttam esl, quia lem occupal; ut quod sludeas vilare, lioc cogitesanimo-
ego bonus sum (Malth. xx , 1-15)? Hic ille si dicat, i volvas. Quod cavere difficileesl homini, exuereau-
que
Cur non et milii? merito audiet, 0 homo, lu quis es, lem impossibile.Deniquevoli magis eam esse rcm quam
qui respondeas Deo (Rom. IX, 20)? Quem certe in effectus,teslaiur propheta dicendo, iDeclinacor meum
uno vcslrum beuignissinuim largilorem, in te in leslimoniatua, et non in avariliam > (Psal. cxvm,
vero exactorem justissiinum, in nullo lamcn cer- 56). Non enim in polestatenostra cor noslrum et co-
nis injuslum. Cum enim justus esset, eliamsl gilaliones nostrw, quw improvisoojfusw menlem ani-
utrumque puniret : qui liberalur, habcl unde gra- mumqueconfundunt, alque alio trahunt quam lu propo-
tias agat; qui damnalur, n.on babet quod reprehen- sneris : ad swculariarevocanl, mundana inserunl, vo-
dat. • luptuaria ingerunl ', illecebrosaintexunts, ipsoque in
18. « Sed si jam, > inquit, « boc oportebat, ut temporequo ekvare menlemparamus, insertis inanibus
damnatis non omnibus, quid omnibus deberetur cogilalionibusad lerrenqplerumquedejicimur(De Fuga
ostenderet, atque ita gratius suam gratiam vasis 2 scecidi, cap. 1). Non itaque in hominum, sed in Dei
misericordise commendaret; cur in eadem causa me est poteslate, ut habeant homines potestatem filii
quam illum potius puniet, aut iilum quam me polius Dei lieri (Joan. 1, 12). Ab ipso quippe accipiunt eam,
liberabil? > Hoc non dico : si quseris quare; quia qui dal cordi humano cogitationes pias, per quasha-
fateor me non invenire quid dicam. Si et hoc qua^ris beat fidem, quse operelur per dilectionem (Galal. v,
quare; quia in hac re sicut justa est ira ejus, sicut 6) : ad quod bonum sumendum et tenendum, et in eo
magna es.t misericordia ejus, ita inscrulabilia judicia perseveranter usque in finem proficiendum, non su-
ejus nius idonei cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis,
19. Adhuc pergat et dicat, Cur quibusdamqui cum sed sufficientia nostra ex Deo est; in cujus est pole-
coluerunt bona fide, perseverareusque in finemnon de- siale cor nostrum et cogitationes nostrse.
dit? Cur putas, iiisi quia non menlitur qui dicil, Ex CAPUT IX. —21. Ex duobus itaque parvulis ori-
nobisexierunt, sed non eranl ex nobis; nam si fuissent ginali peccato pariter obstriclis, cur iste assumatur,
ex nobis, mansissenlutique nobiscum(I Joan. n ,. 19) ? ille relinquatur; et ex duobus setale jam grandibus
Nimiquid ergo hominum nalurse duse sunt? Absit. Si impiis, cur iste ita vocetur, ut vocantem sequatur,
duoerialurseesserit; gratia ulla non esset: nulli enim ille autem aut non vocelur, aut non ita vocelur; in-
daretur gratuila liberatio, si naturoedebita reddere- scrutabilia suiit judicia Dei. Ex duobus aulem piis,
ttir. Honiinibusaulem videlur , omnes qui boni appa- cur huic doneiur perseverantia usque in finem, illi
rent lideles, perseverantiam usque in finem accipere iion donetur; inscrutabiliora sunt judicia Dei. Illud
debuisse. Deiisaulem melius esse judicavit, miscere tamen fidelibus debet esse certissimum, hunc esse ex
quosdam non perseveraturos certo numcro sanctorum prsedestinalis, Hlum non esse. Nam si fuissent ex no-
suorunr; ut quibus npn expedil in hujus vitas tenta- bis, ait unus proedeslinalorum,qui de pectore Domini
fione securitas, non possinl esse securi. Multos cnim biberat hoc secrelum, mansissent utique nobiscum.
a perniciosa elalione reprimit quod ait Aposlolus : Quid esl, quseso,Non erant ex nobis;nam si fuissent,
Quapropter, qui videlur slare, videal ne cadat (I Cor. mansissenl ulique nobiscum? Nonne ulrique a Deo
x', 12). Volunlate autem sua cadit, qui cadil; el vo- creali, utrique ex Adaih nati, ulrique de terra facti
lunlate Dei slal, qui stal. Potens esl enim Deus sta- erant, et ab eo qui dixit, Omnemflatum egofeci (Isai.
tiicreillum (Rom. xiv, 4) : non ergo se ipse, sed Dcus. LVH, 1G), unius ejusdemciuenalurae animas accepe-
Yerumiamen bonum csl non altum sapere, sed limere rant? Nonne postremo ulrique vocati fuerant, et vo-
(Id. xi, 20). In cogitationeautem sua vel cadil quis- eantem secuti, utrique ex impiis justificati, et per la-
que, vel slat. Sicut autem Apostolusait, quod in libro vacrum regenerationis ulrique renovati ? Sed si hoec
superiore memoravi, Nonsumus idonei cogitarealiqnid audiret ille, qui sciebat procul dubio quod dicebat,
quasi ex nobismelipsis,sed sufficientianoslra ex Deo respondere possel et dicere : Vera sunt hoec, secun-
est (11Cor. m, 5). Quem seculus et bealus Ambrosius dum haecomnia ex nobis erant; verumtamen secun-
audet ct dicit : Non enim in polesiatenoslra cor no- dum aliam quamdam discrelionem non erant ex no-
strum,et noslm cogilationes.Quod omnis qui humili- bis; nam si fuissent ex nobis, mansissent ulique no-
ter et veraciter pius est, esse verissimum sentit. biscum. Quseesl tandem 4 ista discretio? Patent Libri
20. Hoc aulem Ambrosius ut diceret, in eo librc* D'ei; non avertamus aspeclum : clamat Scriptura di-
1 Corbeiensiset Manessierianus
»
• sicMss.Atedili, recie-dici,rolo : potest et de eo qui a KoslriomnesMss., Mss.,voluplariaingerunt.
contexunt.
3 NoalliensisMs.,insertis.
damnatur.Tollt, etc.
»Am.Er. % aliquoiMss.,in vasis. 4 OmnesMss.,tamen.
1005 LIBER DE DONOPERSEVERANTLE. 1006
vina, adhibcamus auditum. Non erantex eis> quia qui faciis apud se tam magnis virlutibus credere no-
non erant secundum propositum vocati: non eranl in luerunt. Quod et Dominus increpansarguil, et dicit :
Cbristo-elccli anle conslilulionem mundi, nou erant Vm libi, Clwrozainet Betlisaida: quia d in Tyro et
in eo sorlem conseculi, non erant prsedeslinati ,se- Sidone fuctwfuissentviriules, quw faclw sunl in vobis.
cundum proposilum ejus, qui universa operalur; Nam olim in cilkio el cinerepmnilentiamegissent.Sed num-
si hoc essent, ex illis essent, el cum illis sine dubita- quid possumusdicere, etiam Tyrios et Sidonios lali-
tione mansissent. % bus apud se virtutibus. factis credere noluisse, -a.ut
22. Ut enim non dicam quam sit possibilc Deo, credituros non fuisse, si fierenl? cum eis ipse Domi-
aversas et adversas ih fidem suam hominum conver- nus attestetur, quod acluri essent magnoehumilitaiis
tere volunlates, et in eorumcordibusoperari, ut nul- pooniieuliam, si in eis facta essent divinarum illa si^
lis adversitatibus cedanl, nec ab illo aliqua superati gna virlulum. Et tamen in die judicii punientur,
tcntatione discedant; cum possit et quod ait Aposto- quamvis minori supplicio quam ilioe civitates , quse
lus facere, ut non eos permiltat terilari super id quod apud se virtulibus lactis credere noluerunt. Seculus
possiirit(I COT."x, 13) : ut ergo id non dicanv, certe enim Dominus ait: Vermnlqmendico vobis, Tyro et
polerat illos Deus prsesciens esse lapsuros, aiHeqiiam Sidoni remissiuseril in die judicii quam vobis(Malth.
id fieret, auferre de hac vila. An eo redituri sumus, xi, 21, 22). Severius ergo punienlur isli, illi remis-
ut adhuc dispulemus, quanla absurditate dicaiur, ju- sius ; sed lamen punientur. Porro si etiam secundum
dicari homines morluos etiaih de his peccatis, qtioe facta qu;e facturi essent siviverent, mortui judicanlur;
proesciviteos Deus perpelraturos fuisse, si viverent? profeclo, quia (ideles futuri erant isti, si eis cum tan-
Quod ila abhorret a sensibus christianis, aut prorstis tis miraculis fuisset Evangclium praedicatum, non
humanis, utid etiam refellere pudeat. Cur enim non suiUutiquepuniendi;punientur autem; (a)falsum est
dicatur, et ipsum Evangelium cum tanlo labore pas- igitur ctsecundum ea mortuos jiidicari, quse facturi
sionibusque sanctorum frustra esse proedicatum, vel essenl si ad vivenles Evangelium perveniret. Et si
adhuc eliam prsedicari : si judicari poterant bomi- hoc falsum est, non est cur dicalur de infanlibus qui
nes, etiam non audito Evangelio, secundum conlu- pereunl sine Baplismate morientes, hoc in eis eo
maciam vel obedientiam, quam prsesCivitDeus habi- merito fieri, quia prsesciviteos Deus, si viverent, proe-
luros fuisse , si audissent? Nec damnarentur Tyrus et dicalumque illis fuisset Evangelium, infideliter audi-
Sidon, quamvis remissius quam illse civilates, in qui- luros. Uestat igitur ut solo peccalo originali teneantur
bus non credentibus a Domino Christo mirabilia si- obstricti, et propler lioc solum eant in damnationem;
gna * sunt facta : quoniam si apud illas facta essent, quod videmus ' aliis eamdem habentibus causam,
jn Cineree'tcilicio pcenitentiam egissent; sicut se ha- non nisi per Dei graluitam gratiam regeneratione do-
berit eloquia verilalis, in quibus vefbis suis Dominus nari; el cjus occullo, justo tamen judicio, quoniam
Jesus altius nobis mysterium prsedeslirialionis os- hon est iniquiias apud Deuin (Rom. ix, 14), quos-
tendit. dam etiam post Baplismum pessime vivcndo peritu-
23. Si enim quoeratura nobis, cur aptid eos tanta ros, in hac lamen vita quo usijuc pereahl detineri;
mifacula facla sint qui videntes ea non fuerant cre- qui non perirent, si eis cofporis morsj lapsum eorum
diluri, ct apud eos facla non sint qui credereht si vi- proeveniens, subvcniret. Quohiam nullus morluus
derent; quid respondebiihus?Numquiddicturi sumus, judicatur ex bonis seu malis, quse fuerat si non mo-
quod in libro illo dixi, ubi sex quibusdam qusestiOni- reretur aclurus : alioquin Tyrii et Sidonii non secun-
bus Paganorum, sine prsejudieiotamen aliaruiri cau- dum ea qusegesserunt pconasluerent; sedpotius se-
sarum, quas prudenles possunt vestigare, respondi? cundum ea qusegesluri fuerant, si in eis illoevirtutes
Ilocquippe, ut scitis, cum Christus quare post tam evangelic:efactse fuissent, per grandem poenitenliam
longa tcmpora venerit, quserefetur, dixi, quod his et per Chrisli fidem consequerenlur salulem.
temporibusel his locisquibus Evangeliumejus noh est CAPUT X. — 24. Quidam dispulalor catholicus
prwdicalum, lales omnesin ejus prwdicalione futuros non ignobilis hunc Evangelii locum sic exposuit, ut
esseprmscicbai,quales multiin ejus corporaliprmsentia dicerel prsescisseDominum Tyrios et Sidonios a fide
fuerunl, qiii in eumnec susciiatisab eomorliiis credere fuisseposlea reeessuros, cum faclis apud se miraculis
voluerunt. Item paulo post in eodem libro, atque in crcdidissent, et misericordia polius non eum illic ista
eadem qtnestione : Qwidmiruin, inquam, si tam infi- fecisse: quoniam graviori poenoeobnoxii fierent, si
delibus plenum orbemlerrarum Clirislus prioribussm- fidemquam lenuerant reliquissent, quam si eam nullo
culis noveral, ul eis prmdicari merito nollet, quos nec tcmpore tenuissent. In qua sentenlia docti hominis et
verbis nec miraculis suis credituros esse prwsciebal admodura acuti, quse sint adliuc merito requirenda s,
(Evist. 102, quwst.2)? Hseccerte de Tyro et Sidone quid me nunc atlinel dicere, cum et ipsa nobis ad id
? non possumus dicere, et in eis cognoscimus ad eas quodagimus suffragetur? Si enim miseratione Domi- i
a causas
proedestinationisboecdivina judicia perlinere, nus non fecit in istis virlules, per quas fieri possent ,
sihe quarum causarum latentiuin proejudiciotunc ista I
respondere me dixi. Facile est quippe ut infidelitalcm 1 SicMss.Editivero,quoniamvidemus.Et iriffa,per Dei
accusemusJudseorumde libera voluntale venienlem , gratuilamgraliamregenerationem
1 to MSS". donari.
legitur,qumsintadliucmeriidreiiuirenda.
»Am.Er. etaliquotMss.,et signa. (a) tlic incioit
caput iOayud Am-et Ei'.
1007 S. AUGUSTINlEPISCOPI 1008
iideles, ne gravius punirentur cum postea fierent infi- veritatem in his qui puniuntur, sine dubitatione cre-
deles, quod eos fuluros fuisse praescivit; satis aperte- damus : neque inscrutabilia scrutari, aut invesligabi-
que monslralur, de his peccaiis neminem judicari lia vesligare conemur. Ex ore quippe infantium et la-
morluprum, quse prsescivitfuisse facturum, si aliquo clenlium suam perficit1 laudcm (Psal. vm, 3):ut|
modo ei ne illa faciat subvenitur : sicut Tyriis et Si- quod in his videmus quorum liberationem bona eorumi
doniis, si sententia illa vera est, subvenisse dicitur merila nulla praecedunt, el in his quorum damnalio-•
Christus, quos maluit non accedere ad fidem, quam nem ulrisque communia originalia sola prsecedunt;-
scelere multo graviore discedere a fide, quod eos, si hoc et in majoribiis fieri nequaquam omnino cuncte-
accessissent, prseviderat fuisse facluros. Quamvis si mur, id est, non putantes, vel secundum sua merita
dicatur, Cur non factum est ut crederent potius, et gratiam cuiquam dari, vel nisi suis meritis quem-
hoc eis prseslarelur, ut antequam fidem relinquerent, quam puniri, sive pares qui liberantur atque pu-
exhacvitamigrarent?quid responderi possit, ignoro. niuntur, sive dispares habeant causas malas; ut qui
Qui enim dicit, relicluris fidem beneficio fuisse con- videlur slare, videat ne cadat (I Cor. x, 12); et qui
cessum, ne habere inciperent quod graviore impietate glorialur, non in se ipso, sed in Dominoglorietur
desererent, salis indicat non judicari hominem ex eo (/d.i,31).
quod prsenoscitur male fuisse faclurus, si ei quocum- 26. Cur autem « causam parvulorum ad exemplum
que beneficio ut id non faciat consulatur. Consultum majorum, » sicut scribitis, « non patiuntur afferri•
est igilur et illi, qui raplusest, ne maliiia mularel in- (Supra, in Epist. Hilarii, n. 8) homines, qui contra
tellectumejus (Sap. iv, 11). Sed cur non ita consultum Pelagianos non dubitant esse peccatum originale,
fuerit Tyriis ac Sidoniis, ut crederent el raperentur, quod per unum hominem inlravit in mundum, el ex
ne malitia mutaret inlellectum eorum; forsitan re- uno omnes isse in condemnalionem(Rom.v, 12,16)?
sponderet ille, cui placuil islo modo hanc solvere Quod et Manichseinon accipiunl, qui non solum om-
quscstionem : ego vero quantum ad hoc quod ago at- nes Veleris Instrumenti scripturas in ulla auctoritale
tinet, sufficere video, utsecundum istamquoquesen- non habent; verum etiam eas quse ad Novumperti-
tenliam, demonslrentur homines non judicari de bis nent Testamentum sic accipiunl, ut suo quodam pri-
quoenon feeerunt, eliamsi facturi luisse pravisi sunt. vilegio, imo sacrilegio, quod volunt sumant, quod
Qtianquam, ut dixi, hanc opinionem, qua putanlurin nolunt rejiciant: conlra quos agebam in libris deLi-
morientibus vel mortuis vindicari peccata\ quoeproe- bero Arbilrio, unde isti nobis proescribendumputant.
sciti sunl facturi esse si viverent, etiam refellere pu- Ideo qusestiones operosissimas.incidentcs enucleale
deat, ne videamur et nos exislimasse alicujus esse solvere nolui, ne nimium longum opus esset, ubi me
momenti, quam maluimus disputatione cohibere, adversus tam perversos testimoniorum divinorumnon
quam silenlio prseterire. adjuvabat auctorilas. Et poteram, sicut feci, quodli-
CAPUT XI. — 25. Proinde, sicut Apostolus ait, bet lioruriiverum esset, qusenon definite interpone-
Non volentis neque currenlis, sed miserentis est Dei bam, certa tamen ralione concludere, in omnibus
(Rom. ix, 16): qui el parvulis quibus vtilt, eliam non Deum esse laudandum, sine ulla necessitale credendi
volenlibusnequecurrentibussubvenil, quos antecon- duas, sicut illi volunt, coselernasboni et mali permix-
«titutionem munJi elegit in Chrislo, daturns eis gra- tas esse substanlias. •
tiam gratis, hoc est, nullis eorum vel fidei vel ope- 27. Denique in primo Retractationum libro, quod
rum meritis prsecedentibus: el majoribus eiiam bis opus meum nondum legistis, cum ad eosdem libros
quos prsevidit,si apud eos facta essent, suis miraculis retractandos venissem, hoc est, de Libero Arbitrio,
credituros, quibns non vult subvenire, non subvenit; ita locutus sum : «In lus, > inquam,«libris ilamulla
; de qiiibus in sua prsedestinalioneocculte quidem, sed disserta sunt, ut incidentes nonnulloequoestionesquas f
juste aliud judicavit. Non enim est iniquilas apud vel enodare non poteram, vel longam sermocinalio- :
Deum; sed inscrutabilia suntjudicia ejus, et investi- nem in prsesenli requirebant, ila differrentur, ut ex
gabiles vioeejus (Id. xi, 33): universseautem viseDo- utraque parle, vel ex omnibus earumdem quoestio-
mini misericordia el veritas (Psal. xxiv, 10). Inve- num partibus, in quibus non apparebat quid polius
stigabilis ergo est misericordia, qua cujus vult mise- congrueret veritali, ad hoc lamen ratiocinatio noslra
retur, nullis ejus prsecedentibusmeritis: et invesliga- concluderetur, ut quodlibet eorum verum esset, lau-
bilis veritas, qua quem yult obdurat (Rom. ix, 18), dandus crederetur, vel etiamostenderetur Deus.Pro-
ejus quidem prsecedenlibusmeritis, sed cum eo cujus pler eos quippe disputaiio illa suscepta est, qui ne-
miserelur plerumque communibus. Sicul duorumge- gant ex libero volunlatis arbitrio mali originem duci,
minorum, quorum unus assumilur, unus relinquitur, et Deum, siilaest, crealorem omniumnaturarumcul-
dispar est exitus, merita communia: in quibus tamen pandum esse contendunt: eo modovolentes secundum
sic alter magna Dei bonitale liberalur, ut alter nulla suse impietaliserrorem (Manichseienimsunt), immu-
ejus iniquitatedamnetur. Numquid enim iniquilas est labilem quaradam, et Deocooeternaminlroducerena-
apud Deum? Absit: sed invesligabilessunt viseipsius. turam mali > (Retract. fib. 1, cap. 9, n. 2). Item post
Itaque misericordiam ejus in his qui liberantur, et aliquantum alioloco: < Deinde dictumest, > inquam,
* plerique Mss., vindicari quwprwsciiisunt; omisso,
peccata, 1 SicpluresMss.Kditi.perfecit.
1009 LIBER DE DONOPERSEIfERANTIjE. 1010
« ex qua miseria peccanlibus justissime inflicta, libc- tuitam, el per hoc veram suam gratiam esse voluit:
rat 1 Deigratia: quia homo sponte, id cst, libero ar- non omnibus dando, quid omnes merentur ' osten-
bilrio cadere potuit, non etiam surgere: ad quam mi- dit. Bonus in beneficio certorum, juslus in supplicio
seriam justse damnationis perlinet ignorantia et diffi- cseterorum : et bonus in omnibus, quoniam bonum
cultas, quam patilur omnis homoab exordio nalivitatis est, cum debitum redditur ; et juslus in omnibus, f
suoe; nec ab isto malo liberatur quisquam, nisi Dei quoniam juslum est, cum indebituma sine cujusquam
gralia : quam miscriam nolunt Relagiani ex jusla fraude donalur. ,
damnalione descendere, negantes originalepeccalum: 29. Defendilur autem sine meritis Dei gratia, id
quamvis ignorantia et difficultas, eliamsi essent ho- est vera gratia, etiamsi parvuli baptizati, sicut Pela-
minis primordia naturalia; nec sic culpandus, sed giani sentiunt, non eruunlur de potestate tenebrarum,
laudandus essetDeus.sicuti in eodem libro tertio dis- quia nulli peccato, sicut pulant Pelagiani, tenentur
puiavimus. Quse dispulatio contra Manichseos ha- obnoxii, sedlanlumin regnum Dominitransferuntur : •
benda est, qui non accipiunt scripluras sanclas Vete- eliam sic enim sinc ullis bonis meritis datur eis re- *
ris Instrumenli, in quibus peccatum originale narra- gnum quibus datur, et sine ullis malis meritis non
tur; et quidquid inde in Litteris aposlolicislegitur, datur eis quibus non datur. Quod adversus eosdem
detestabili impudentia immissum fuisse contendunta Pelagianos dicere solemus, quando nobis objiciunt,
corruptoribus Scripturarum, lanquam non fueril ab «juod fato tribuamus Dei gratiam, dicendo eam non
Aposlolisdictum. Contra Pelagianosautem hoc defen- secundum merita nostra dari. Ipsi enim potius Dei
dendum est, quodutraque Scriptura commendat, quam gratiam fato in parvulis tribuunt, qui dicunt fatum
seaccipere profitenlur>(Re(ract. lib. 1, c. 9, n. 6). Hsec esse, ubi meritum non est (a). Nulla quippe merita,
dixi in primo libro Retractalionum, cum retractarem etiam secundum ipsos Pelagianos, possunt in parvu-
libros de Libero Arbilrio. Nec sola sane isla ibi a me lisinveniri, cur alii eorum mitlantur in regnum, alii
dicla sunt de his libris; verum et alia multa, qusehuic vero alienentur a regno. Sicul autem nunc, ut osten-
ad vos operi inserere longum putavi, et non necessa- derem gratiam Dei non secundum merita nostra da-
rium: quod et vos existimo esse judicaturos, cum ri, secundum utrumque sensum hoc defeadere malui;
omnia legerilis. Quamvis ergo in libro teriio de Li- et secundum nostrum scilicel, qui obstrictos origi-
bero Arbilrio ita de parvulis disputaverim, ut etiamsi nali peccato parvulos dicimus, et secundum Pelagia-
verum esset quod dicunt Pelagiani, ignoranliam et norum, qui originale negant esse peccatum; nec la-
difficultatem, sinc quibus nullus hominum nascilur, men ideo mihi est ambigendum, habere parvulos
primordia, non supplicia esse naturoe; vincerentur quod eis dimittat qui salvum facit populum suum a
tamen Manichoei,qui volunt duas, boni scilicet et peccatis eorum ( Matth. i, 21 ) : ita in terlio libro de/
mali, coseternasesse naturas: numquid ideo fides in Libero Arbilrio secundum ulrumque sensum restili
dubium vocandavel deserenda est, quam contra ipsos Manichseis, sive supplicia, sive primordia natursa
Pelagianos calholica defendit Ecclesia, quse asserit sint ignoranlia etdifficultas, sine quibus nullus ho-
originale esse peccatum, cujus realus generatione minum nascilur ; et lamen unum horum teneo, ibi
contractus, regeneratione solvendus est? Quod si et quoque a me salis evidenter expressum : quod non
isti fatenlur nobiscum, ut simul in hac causa Pelagia- sit isla natura insliluti hominis, sed peana damnati
norum deslruamus errorem; cur putant esse dubi- (Capp. 20 et 25).
50. Frusira ilaque mihi de illius libri mei velusta-
tandum, quod etiam parvulos Deus, quibus dat suam
graliam per Baplismalis sacramenlum, eruat de po- te prsescribitur, ne agam causam sicut. debeo agere
testate lenebrarum, et transferat in regnum Filii cha- parvulorum, el inde gratiam Dei non secundum me
ritatis suoe(Cotoss.r, 13)? In eo ergo quod aliis eam rilahominum dari, perspicuoe veritatis luce convin-
dat, aliis non dat, cur nolunt canlare Dominomiseri- cam. Si enim quando Iibros de Libero Arbitrio laicus
cordiam et judicium (Psal. c, 1)? Cur aulem illis po- coepi,presbyter explicavi3, adhuc de damnarionein-
tius quam illis delur, Quis cognovit sensum Domini fanlium non renascentium et de renascentium libera-
tione dubitarem ; nemo, ut opinor, esset lam injustus
(Rom. xi, 34)? Quis inscrutabilia scrutari valeat?
quis investigabiliavestigare? atque invidus, qui me proficere prohiberet, atque in
hac dubitatione remanendum mihi esse judicaret.
CAPUT XII.— 28. Conficilur itaque gratiam Dei
vero rectius possit intelligi, non me propterea
non secundummerita accipientium dari, sed secun- Cum
de hacre dubitasse credi oportere, quia contra quos
dumplacilum voluntatis ejus, in laudem et gloriam niea
ul dirigebatur intentio, sicmihi visisuntrefellendi,
ipsius gralise ejus ( Ephes. i, 5), qui gloriatur, utsive
nullo modo in se ipso, sed in Dominoglorietur (I Cor. pcena esset peccati originalis in parvulis,
- i, 31) : qui hominibus dat quibus vult, quoniam mi- quod veritas habet; sive non esset, quod nonnulli
sericors est; quod et si non det, justus est: et non errantes opinanlur; nullo modo tamen quam Mani-
dat quibus non vult, ut notas faciat divilias glorise 1 SicMss.Editi,mererentur.
suoe in vasa misericordise ( Rom. IX, 25 ). Dando .*inante excusis, debilum.AptiusinRemensisEcclesioe
indebitum.
enim quibusdam quod non merentur, profeclo gra- codice, 3 Am.et Er., laicus Romw(wpi, etin Jfrica presbyter
1 Editi,liberel,AtMss.,liberat.—Relraclalionesbicferunt,explkavi.
iiberet. M. (n) vide librum2 conlra duas EpistolasPelagianorum.
nn. 11, 12.
1011 S. AUGUSTINIEPISCOPI 101-2
chseorum,error inducil, duarum maturariim, boni tequamilli per ministerium baptizantis succurri pos-
scilicet et mali, permixlio crederelur : absit ul cau- sit, exspirat ? Plerumque enim feslinantibus paren-
sam parvulorum sic relinquamus, ul esse nobis dica- tibus el paralis ministris ut Baptismus parvulo delur,
mus incertum, utrum in Christoregenerali, si morian- Deolamen nolente non datur, qui eum paululum in(
tur parvuli, transeant in xlernam salutem ; non re- hacvila non tenuit ut daretur. Quid etiam, quod
generati autem transeant in mortem secundam : aliquando parvulis infidelium filiis potuit, ne irent
quoniam quod scriptum est, Per unum hominempec- in perdilionem, et filiis fidelium non potuit Bapli-
cqtum intravit in mundum, et per peccalummors ; et smate subveniri ? Ubi certe oslenditur quod persona-
ila in omneshominespertransiit( Rom.v, 12, ); aliter rum apud Deum non sit acceptio (Rom. n, 11 ) :
recte inlelligi non polest: nec a morte perpetua, quse alioquin cultorum suorum polius, quam inimicorum
juslissime est relributa peccalo, liberat quemquam filios liberarel.
pusillorum atquemagnorum, nisi ille qui propter re- CAPUT XIII. — 32. Jam vero, quoniamde dono l
mittenda et originalia et propria nostra peccata mor- perseverantioe nunc agimus, quid est quod morituro
tuus est sine ullo suo originali propriove peccalo. non baplizato subvenilur, ne sihe Baptismate moria-
,Sedquare illos poliusquam illos? Iterum alque ile- tur; et bapiizato casuro non subvenilur, ut ante mo-
rum dicimus, nec nos piget, 0 homo,tu quis es qui rialur ? Nisiforle illi adhuc absurditali auscultabimus,
respondeas Deo ( Rom. ix, 20 ) ? Inscrutabilia sunt qua dicitur nihil prodesse cuiquam mori antequam
judicia ejus, et investigabilesvimejus (Id. xi, 35). Et cadat, quia secundum eos aclus judicabilur, quos
hoc adjiciamus : Altiora le ne quwsieris,el fortiora le emn proescivitDeus acturum fuisse si viveret. Hanc
ne scrulatus fueris(Eccli. in, 22). perversitaiem sanilali fidei tam vehementer adver-
, 31. Videlis enim l, charissimi, quam sit absurdum, sam, quispalienler audiat? quis ferat?Et tamen hoc
eta fidei sanitale atque sinceritale verilatis alienum, dicere urgentur, qui non falentur graliam Dei non
ut dicamus parvulos morluos secundum ea judicari, secundum merita nostra dari. Qui aulcm nolunt di-
quoe proescili sunt facluri esse si viverent. ln hanc cere unumquemque mortuorum secundumea judi-
aulem sententiam, quam certe omnis sensus humanus cari, quse Deus illum prsescivit acturum fuisse si vi-
quantulacumque ralione subnixus, maximeque chri- veret, intuentes quam manifesta falsitate el quanla
stianus, exliorret, ire compulsi sunt, qui sic a Pela- absurditale dicalur; non eis remanet cur dicant,
gianorum errore alieni esse voluerunt, ul lamen gra- quod in Pelagianisdamnavit, el ab ipso Pelagio da-
tiam Dei per Jesum Clirisltim Dominum nostrum, miiarifecit Ecclesia, gratiam Dei secunduin merita
qua nobis una post lapsum primi hominis , in quo npstra dari: cum videanl alios parvulos non rege-
oinnescecidimus, subvenilur, secundum merila no- neratos ad oelernammortem, alios aulcm regenera-
stra dafi sibi adliuc existiment esse crcdendum, et tos ad oelernam vitam lolli de Iiac vita ; ipsosque
disputatione insuper proferendum. Quod ipse Pela- regeneratos, alios perseverantes usque in finem binc
gius ante orientales episcopos judices, damnationis ire, alios quousque decidant hic leneri, qui utique
suse limore damnavit. Hoe aulem si non dicatur, de non dccidissent, si antequam laberenlur hinc exis-
morttiorum scilicel operibus, quse facluri fuerant si sent; et rursus quosdamlapsosquousqueredeanl non
viverent, bonisaut malis, ac per hoc nullis et in ipsa exiredebac vita, qui utiquc perirent, si anlequam
Dei prsescientia2 non futuris : hoc ergo si non dica- redirent, exirent.
tur, quod eerniiis quanto errore dicatur ; quid resla- 55. Unde satis dilucide oslcndilur, et inchoandi,
bil, nisi ut graliam Dei non secundummerita nostra et usque in (inem perseverandi gratiam Dei non se-
dari, quod contra haeresimPclagianam catholicade- cundum merita nostra dari ; sed dari sccmidum
fehdil Ecclesia,remola conlentioniscaliginefaleamur; ipsius secrelissimam, eamdcmque justissimam, sa-
•atque id maxiniein parvulis evidenlioreverilate cer- pienlissimam, beneficenlissimam voluntatem : quo-
namus ? Neque enim fato cogitur Deus illis infanti- niam quos prccdcslinavii,ipsos et vocavit (Id. vm,
bus subveiiire, illis antem non subvenire; cum sit 50 ) vocalioneilla de qua dictum est, Sine pamileniia
ulrisque causa commnnis: aut res humanas in par- sunl dona el vocalioDei (Id. xi, 29 ). Ad quain vo-
ivulis non diviua proyidenlia , sed forluilis agi casi- cationemperlinere nullus est homo ab hominibuscer-
!bus opinabiinur, cum ralionales vel dainnandse vel ta asseveratione diceudus, nisi cum de hoc sseculo
}iber:ind;c sint animce; quamloquidemnec passer ca- exierit: in liac aulem vita humana quae leniaiio est
'dit in terrani sine voluntate Patris nostri qui in coclis super tcrram (Job vu, 1 ), qui videtur stare, videat
cst ( Malili. x, 29 ) : aul parentum negligenlLcsic ne cadal (I Cor. x, 12 ). Ideo quippe ( sicul jam su-
iribucndum csl 3, quod parvuli sine Baptismale mo- pra diximus [Cap.8, n. 19]) non perseveraturi perse-
riuniur, ut nihil ibi aganl supcrnajudicia ; lanquam veraluris provideniissima Dei volunlate miscentur,
ipsi quihoc modo male moriuntur, parentcs sibi ne- ul esse discamus non aila sapientes, sed bumilibus
gligenies voliintate propria de quibus nascerenlur, conseiilienles ( Rom. xn, 16 ), clcum timorcet tre-
elegerint: quid dicam, quodparvulus aliquando an- more nostram ipsorum saliitcni operemur : Deus est
euiin qui operatur in nobis et velle et operari, pro
1 SicMss.editi, videtis,cliarissimi;omisso,enim.
' Lov.,prmsentia.Emendaturex Mss.
8 oninesMSS., retribmndumest. » Aw,Er, et Mss,,de bono, -'
1015 LIBER DE DONOPERSEVERANTIiE. 1014
bona voluntate (Philipp. n, 12 et 13). Nps ergo volu- prsedestinationis,quam commendateadem Scriptibra
mus, sed Deus in*nobis operatur et velle : nos ergo divina.
operamur, sed Deus in nobis operalur et opcrari, 55. An quisquamdicere audebit, Deuninon praes-
pro bona voluntate, Hoc nobis expedit et credere et cisse quibus esset dalurus ut crederent, aut quos da-
dicere : hoc est pium, hoc verum, !it sit bumiliset turus esset Filio suo, ul ex eis non perderel quem-
submissa confessio, et detur totum Deo. Cogitanles quam (Joan. xviu, 9)? Quoeulique si proescivit,pro-
credimus, cogitantes loqiiimur, cogilantes agimus fecto beneficia sua, quibus nos dignatur liberare,
quidquidagimus : quod autem attinet adpielatisviam proescivit. Hsec est proedestinatiosanctorum, nihil
et verum Dei cultum, non sumus idonei cogitarc ali- aliud : proescientiascilicetl, el prseparatio benefi-
quid tanquamex nobismeiipsis, sedsufficienlianostra ciorum Dci, quibus certissime liberanlur, quicumque
ex Deo est ( HCor. ui, 5 ). «JSon enim est in pote- liberanlur. Coeferiautemubi uisi in massa perditionis
slale noslra cor noslrum et noslrsecogitationes: > justo diviuo judicio relinquunlur ? Ubi Tyrii feliclt
unde idem qui hocail, item dicit Ambrosius(De Fu- sunt et Sidonii, qui etiam credere potuerunt, si mira
gasmculi, cap.l), < Quis autem tam bcatus qui in illa Chrisli signa vidissent.Sed quoniam ut crederent,
cordesuo semper ascendat ? Sed lioc sine divino au- non erat eis dalum, etiam tmde crederent est nega-
xilioqui (ieri polest ? nullo profecto modo.Denique,> tum. Ex quo apparet habere quosdam in ipso ingehio
inquit, « supraeadem Scriptura dicit, Beatusvir cujus divinumnaturalitermunus intelligentise,quo moVean-
eslauxiliumejus abs le, Domine; ascensus in corde lur ad Ddem, si congrua suis menlibus, vel audiant
ejus > ( Psal. Lxxxm, 6 ).IIoc ulique ut diceret, non vcrba, vel signa conspiciant: et tamen si Dei altiore
solumin Lilleris sacris legebat, sed sicut de illpviro judicio, a perdilionis massa non sunl gratise prsedes-
sine dubitatione credendum est, eliam in corde suo linatione discreti, nec ipsa eis adhibentur vel dicta
scntiebatAmbrosius.Quod ergo in sacramentisfide- divina vel facla, per qusepossenl credere, si audirent
lium dicitur, ut sursum cor habeamus ad Dominum, ulique lalia vel viderent. In eadem perdilionis massa
munus esl Domini: de quo munere ipsi DominoDeo rclicti sunt eliam Judoei, qui non poiuerunt credcre
nostro gratias agere, a sacerdote post hanc vocem factis in conspectu suo lam magnis clarisque virluli-
quibus hoc dicituradmonentur; et dignumac juslum bus. Cur enini non poteranl credere, non tacuit Evan-
esse respondent (In prmfationead canonemMissw). gelium, dicens : Cumautem tanta signafecissetcoram
Cum enim non sit in noslra poteslate cor noslrum, eis, non credideruntin eum; ut sermoIsaim prophelm
sed divino sublevelur auxilio, ut ascendat, et quse implerelur, quemdixil: Domine, quis crediditaudilui
sursumsunt sapiat, ubiChristusest in dexlraDeise- noslro? cl brachiumDominicui revelatumest? Et ideo
dens, non quoesuper lerram ( Coloss-m, 1, 2) : cui non poleranlcredere,quia iterumdixil Isaias : Excw-
de hac (anta reagendse suutgratioe, nisi hoc facienli caviloculoseorum, et induravitcor illorum; ul non vi-
DominoDeonostro, qui nosper talebeneficiumlibe- deant oculis, nec intelliganlcorde, el convertanlur, el
randode profundo liujus mundi, elegit,etproedesti- sanem illos (Joan. xn, 37-40). Non erant ergo sic
navit ante constilutionemmundi? excoecalioculi, nec sic induralum cor Tyriorum et
- CAPUTXIV.—54.Sed aiunl» prscdestinationisde- Sidoniorum: quoniam credidissent, si qualia vide-
finitipnemulilitali prcedicationisadversam(Supra, in runt isti signa vidissent. Sed nec illis profuit quod
Epislolis Hilarii et Prosperi, col. 947-954). Quasi poterant credere, quia prsedeslinatinon erant ab eo,
vero adversatasit Aposloloprsedicanti.Nonneille do- cujus inscrolabilia.sunljudicia, et investigabilesvioe;
clor Geniium in fideel veritale et prsedeslinationem nec istis obfuisset quod non poterant credere, si ita
tolies commendavit, et verbum Dei prsedicare non prsedeslinatiessent, ut eos csecosDeus illuminaret,
deslilit ? Numquidquia dixil, Deitsest qui operalurin el induralis cor lapideum vellet auferre. Verum quod
vobiset velleel operari,pro bonavolunlate(Philipp. n, dixit Dominusde Tyriis et Sidoniis, aliquo alio modo
13); ideonon ipse, et ul velimusquseDeo piaceant, potest forlassis inlelligi : neminem tamen venire ad
et ut operemur, hortalus est ? aut quia dixit, Qui in Christum, nisi cui fueril datum, et eis dari qui in illo
vobisbonumopuscwpit, perficielusquein diemChrisli elccli sunt ante constitutionemmundi, procul dubio
a non surdis auribus cordis eloquium
Jesu{ld. i, 6.); ideo ut inciperent homineset per- confitelur, quo
severarent usque in fiuem, ipse non suasit? Nempe divinum auribus carnis auditur. Et tamen hsecprse-{
satis aperte etiam verbis evarigelicis!
ipse Dominushominibusprsecepitut crederent, atque dcslinalio, quse
ait, Credite'in Deum, et in mecredite(/oa»., xiv.l): explicalur, non prohibuit Dominumet propter inci-;
nec lamen ideo ejus falsa serilentiaest, nec yana de- piendum dicere, quod paulo ante commemoravi,Cre, '
finilioubi ail, Nemovenitad me, id cst, neroo .Credit dite in Deum, et in me credite: et propter perseverah-
in me, nisi fuerit ei daluma Patre mco(Id. vi, 66 ). dum, Oporlelsemperorare, el non deficere(Luc. xvm,
Nec rursus, quia vera est hsec defmilio, ideo Tana 1). Audiuntenim bsecet faciunt, quibus datum est:
est illa prseceptio.Cur ergo prsedicalioni,prseceplio- non autem faciunt, sive audiant, sive non audiant,
ni, exhortationi, correplioni, quoeomnia frequentat quibus non datum est. Quia vobis, inquit, dalum est
nosse mysteriumregni ccelorum; illis autem non est
Scriptura divina, existimamusinutilem definilionem
daium (Matth. xm, 11). Quorumalterum ad miseri-
' Lov.,creditis.Am.Er. et Mss., credite; juxla graa- 1 ita Mss.Aterliti: smc prwdestinatiosanctorummhH
cum. aliudest quamprmscienlia e
scilicet, tc
1015 S. AUGUSTINIEPISCOPI 10IG
cprdiam, alterum ad judiciumperlinct illius, cui dicit (amen ad iiocc, quaiUum cuique nostrum datum est
anima nostra, Misericordiam ct judicium cantabolibi, ut possit hortari; quia el boc ejus donum est, in cu-
Domine(Psal. c, 1). jus manu sunt et nos et sermones noslri (Sap. vu ,
36. Necprsedeslinationisigilur pradiciUioneimpe- 16). Unde ct Apostolus, Secundumgraliam, inquit,
dienda est proedicatiofideiperseverantis et proficien- quwdata esl mihi, ul sapiensarchitcclusfundamenlum
lis, ut quod oportel audiant, quibus datum csl ut posui. Et alio loco, Unicuique,inquit, sicul Dominus
obedianl * : quomodo enim audient sine procdicante deail: egoplantavi, Apollorigavit; sed Deus incremen-
(Rom. x, 14)? Nec rursus, praedicationefidei profi- . tum dedit. Ilaque nequequi plantat, aliquidest, neque
cienlis et usque ad ultimum permanenlis, impedienda qui rigat; sed qui incremenlumdat Deus (I Cor. in, 10,
est prsedicalio prsedestinationis, ut qui fideliter et 5, 6, 7). Ac per hoc sicut exhorlatur et proedicatrec-
obedienter vivit, non de ipsa obedientia tanquam de te, sed ille qui accepit hoc donum : iia exhorlantem
suo non acceplo bono exlollalur : sed qui gloriatur , recte atqueprsedicantemprofectoille obedienleraudit,
in Dominoglorietur (I Cor. i, 31). « In nullo > enim qui accepit hoc donum. Hinc est quod Dominus, cum
< gloriandum, quando nostrum niliil sit. > Quod vidit eis loqueretur, qui carnis aures apertas baberent, dice-
, fidelissimes Cyprianus, el fidentissimcdefinivit(Lib. bat lamen, Qui habetaures audiendi, audiat (Luc. vin,
3 ad Quirin., cap. 4), per quod utique procdcslinaiio- 8) : quas non omnes habere procul dubio noverat. A
nem certissimam pronunliavit. Nam si« in nullo glo- quo autem habeant, quicumquebabenl, ipse Dominus
riandum est, quando nostrumnihil sit: » profeclo nec ostcndit, ubi ait: Dabq eiscor cognoscendimeet aures
de obedienlia perseverantissimagloriandum esl: nec audientes(Raruchn, 31). Aures ergo audiendi, ipsum
jta nostra , tanquam non sit nobis desuper donata , est donum obediendi, ut qui id haberent, venirent ad
dicenda cst. Et ipsa igilur Dei donum est, quod se eum, ad quem nemo venit, nisi fuerit ei dalum a Pa-
dalurum Deus voealis suis illa vocatione, de qua di- tre ipsius. Exhorlamur ergo atque prsedicamus: sed
ctum est,S»ie pcenitenliasunl donael vocatioDei(Rom. qui habent aures audiendi, obedienter nos audiunt :
xi, 29), omni cbristiano confitente proescivit.Hoec qui vero eas non habent, fit in eis quod scriptum est,
esl igilur proedestinalio,quam fideliter atque bumili- ut audienlesnon audiant (Mallh. xm, 13); andientes
tcr proedicamus.Nec lamen idem doctor ct factor, videlicet corporis sensu, non audiant cordis assensu.
qui el in Clirislum credidil, et in sancla obedienlia Cur autem illi habeant aures audiendi, 1111 non ha-
usque ad passioucm pro Cbristo perseveranlissime beant, hoc est, cur illis datum sit a Palre ut veniant
vixit, ideo cessavit proedicareEvangelium, exhortari ad Filium, illis aulem non sit datum, quis cognovit
ad fidem piosque mores, atque ad ipsam usque in sensum Domini, aut quis ejus consiliarius fuit (Rom.
finem perseveranliam, quoniamdixit, « in nullo glo- xi, 34) ? aut tu quis es, o homo, qui respondeas Deo
riandiim, quando noslrum niliil sit; > ubi veram Dei (Id. ix, 20) ? Numquidideo negandum est quod aper-
gratiam, id est, quoe non secundum merila nostra lum est, quia comprehendi non polest quod occultum
dalur, sine ulla ambiguitate declaravit: quam se da- est? numquid, inquam, propterea dicturi sumus quod
turum quoniam proescivilDeus , his Cypriani verbis ita esse perspicimus, non ita esse, quoniam cur ila
procul dubio procdeslinatioproedicala est : quoe si sit non possumusinvenire?
Cyprianum a proedicationeobedienlioenon prohibuit, CAPUT XV. — 38. Sed aiunf, ut scribitis, <Ne-
nec nos utique debet probibere. minem posse correptionis slimulis excitari, si dicatur
• 37. Quamvis ergo dicamus Dei donum esse obe- in conventu Ecclesiseaudientibusmultis : Ita se babet
dienliam ; tamen boinines 3 exhortamur ad eam. Sed de prsedestinationedefinita sententia volunlatis Dei,
illis qui verilatis exhortationem obedienter audiunt, ut alii ex vobisde infidelilate accepta obediendi vo-
ipsum donum Dei datum est, hoc est, obedienterau- luntate veneritis ad fidem , vel accepta perseverantia
dire : illis autem qui non sic audiunt, non est dalum. maneatis in fide; cseterivero qui in peccatorum de-
Non enim quicumque, sed Christus, Nemo , inquit, lectatione remoramini, ideo nondum surrexistis, quia
venilad me, nisi fuerit ei datuma Palre meo(Joan. vi, necdum vos adjutorium gratiae miserantis crexit.
66): et, Vobisdalum est nosse mysleriumregni cwlo- Verumtamen si qui estis necdum vocati, quos gratia
rum, illis aulemnon est dalum (Mallh. xm, 11). Et de sua proedeslinaverit eligendos, accipielis eamdem
conlinentia : Non omnes, inquit, capiunl verbumhoc, gratiam, qua velitis et sitis electi: et si qui obeditis,
sed quibus dalum est (Id. xix, 11). Et cum Apostolus si proedestinatiestis rejiciendi, subtrahentur obedien-
ad pudiciliamconjugalemconjuges hortaretur : Vel- di vires, ut obedire cessetis. >Ista cum dicuntur, ita
lem, inquil, omneshominesesse sicut me ipsum; sed nos a confitendavcra Dei gratia, id est, quse non se-
vnusquisqueproprium donum habel a Deo, alius sic, cundummerita nostra dalur, et a confitenda secun-
alius aulem sic (I Cor. vn ,7). Ubi satis ostendit, non dum eam praedestinalione sanctorum deterrere non
tanlum conlinentiam donum Dei esse, sed conjugato- debent; sicut non deterremur a confitendaprsescien-
jtim eliam castitatem. Quoecum vera sint, hortamur tia Dei, si quis de illa populo sic loqualur, ut dicat:
<Sivenunc recte vivatis, sive non recte, tales eritis
1 Editi.e/qutbusdatumeslul obediant.Expunximus, el, postea,quales vos Deus futuros esse praescivit,velbo-
auctoritate Mss. ni si bonos , vel mali si malos. > Numquid enim, si
* Corbeiensis Ms., fidelissimus.
' Noalliensisus., omnes. hoc audilo nonnulli in torporemsegniliemqueverlan-
1017 LIBER DE DONOPERSEVERANTLE. 1018
tur, et a labdfe proclives ad libidinem post concupi- faciamuseos qui non inlelliguiU.dumvolumuseosqui
scenlias suas eant, propterea de proescientiaDei fal- inlelliguntfacercdocliores; qui nobisaliquidtale lacen-
sum putandum est esse, quod dietum est? Nonne si tibusdoclioresquidemnonfiunt.sednec pejores fiurit.
Deusillosbonos fuluros esse proescivit,boni erunt, in Cumautem res vera ita se habet, ut liat pejor nobiseam
qiianlalibet nunc malignitate versenlur; si autem ma- dicentibus, ille qui capere non potest; nobis aulem
los, maU erunt, in quantalibet nunc bonitate cernan- , tacenlibus,ille qui potest: quid putamus esse facien-
tur ? Fuit quidam in nostro monaslerio, qui corri- dum? Nonne polius est dicendura verum, ut qui po-
pienlibns fratribus cur quoedamnon faciendafacerct, test capere capiat; quam tacendum, ut non solum
ct faciendanon facerel, respondebat : Qualiscumque id ambo non capiant, vernm etiam qtii est intelligen-
nunc sim, lalis ero qualem me Deus futurum esse lior, ipse sit pejor? Quisi audiret et caperet, perillum
praescivit.Qui profectoet verum dicebat, et hoc vero etiam plures disccrent. Quo enim cst capacior ut
non proficiebat in bonum : sed usque adeo profccit discat, eo magis est idoneus ut alios doceat. Instat
in malum, ut deserta monasterii societatefieret canis inimicusgratioe,atque urgel modis omnibus, ut cre-
reversus ad suum vomitum : et lamcn adbuc qualis sit datur secundummerita nostradari, acsic gralia jam
fuiurus, incertumest. Numquidergo propter hujusmo- non sil gralia (Rom. xi, 6): et nos nolumus dicere,
di animas * ea quscde prsescienlia Dei vera dicuniur, quod teste Scriptura possumus dicere ?timemusenim
vel neganda sunt vel tacenda; tunc scilicet, quando videlicet, ne loquenlibus nobis offendalur, qui verita-
si non dicantur, in alios itur errores ? tem non potest capere; et non timemus, ne tacentibus
CAPUT XVI. — 39. Sunt etiam qui propterea vel nobis, qui veritalem polest capere, falsitale capia-
non orant, vel frigide orant, quoniam Dominodicente tur ?
didicerunt, scire Deum quid nobis nccessarium sit, 41. Aut enim sic prsedestinalio prsedicanda est,
priusquam petamus ab eo (Malth.yi, 8). Num propter quemadmodum eam sancta Scriptura evidenter elo-
lales hujus senlentiaeveritas deserenda, aut ex Evan- quitur, ut in prsedestinatis sine poenitentia sint dona
gelio delenda putabilur ? Imocum conslet alia Deum, et vocatio Dei; aut gratiam Dei secundum mcrita
danda etiam non orantibus *, sicut initium fidei; alia nostra dari confitendum, quod sapiunt Pelagiani,
nonnisi orantibus prseparasse, sicut usque in finem quamvis ista sententia, quod ssepejam diximus, lega-
perseverantiam : profecto qui ex se ipso lianc se ha- lur geslis episcoporumorienlalium etiam ipsius Pela-
bere putat, non orat ut habeat. Cavendumest igitur, gii ore damnata (De Gestis Pelagii, n. 30). A Pela-
ne dum timemus ne tepescat hortatio, exstingualur gianorum porro hseretica perversitale tanlum isti
oratio, accendatur elalio. remoli sunt, propler quos boec agimus, ut licet non-
40. Dicalur ergo verum, maximeubialiquaquseslio dum velint fateri praedeslinatos esse, qui per Dei
ut dicatur impellit; et capianl qui possunt : ne forle gratiam fiant obedienles atque permaneanl; jam la-
cum tacetur propler eos qui capere non possunt, non men fateanlur, quod eorum prseveniat voliintatcm
solum veritate fraudenlur, verum eliam falsitate ca- quibus datur hsecgratia : ideo utiquc , ne non gralis
piantur, qui verum capere, quo caveatur falsilas, dari credatur gralia, sicut verilas loquitur; sed po-
possunt. Facile est enim, imo et ulile, ut taccatur lius secundum proecedeiHismerila voluntalis, sicut
aliquod verum propter incapaccs. Nam undc est illud conira veritatem Pelagianus error obloquitur. Proeve-
Domini, Adhucmulta habeo vobis dicere, sed non po- nit ergo ct fidem gralia : alioquin si (ides eam praeve-
teslisillaportare modo (Joan. xvi, 12)? et illud Apo- nit, procul dubio proevenitet voluntas, quoniam fides
stoli, Non polui vobis loqui quasi spiritualibus, sed sine voluntatenon potest esse. Si auiem gralia praeve-
quasi carnalibus: quasi parvulis in Chrislo tac vobis nit fidem, quoniam prsevenit voluniatem; profecto
potumdedi, non escam; nondumenim poteralis,sedncc proevenitomnem obedienliam; proevenit etinm cha-
adhucquidempotestis(l Cor. III, 1, 2) ? Quamvismodo riiatem, qua unaDeo vcraciler et suaviter obeditur;
quodam diccndi fieri possit, ut id quod dicitur, ct et hsecomnia gratia in eo cui dalur, et cujus hsec
parvulis lac, et grandibus esca sit. Sicut, In principio omnia proevenit,opcralur.
erat Verbum,et Verbumerat apud Deum, el Deus erat CAPUT XVII. — Reslatin his bonis usquc in fi-
Veroum(Joan. i, 1), quis chrislianus tacere potest? nem perseveranlia, quse fruslra quotidie a Domino
quiscapere ? aut quid in doctrina sana potest inveniri poscitur, si non eam Dominus per gratiam suam in
grandius"' Quod tameh et parvulis non taceturet gran- illo, cujus orationes exaudit, operatur. Yidetc jam a
dibus, nec parvulis occuliaitir a grandibus 3. Scd alia veritale quam sit alienum, negare donum Dei csse
cst ratio verum tacendi,' alia vefiim dicendi necessi- perseverantiam usque in (inem hujus viloc: cum vil;c
tas. Causasverum lacendi lonjum esl omnes quoerere huic, quando voluerit, ipse det finem; quem si dat
velinserere: quarum tamen est el hsccuna, ne pejores anle imminentem lapsum, facit hominem persevcrare
usquein finem. Sed mirabilior el fidelibusevid julior
1 Editi, propter hujusmodicausas.OmnespropeMss., largitas bonilalis Deiest, quod eliam parvulis,quibus
animas.
5 Lov.,imocumconstetneutnalia etiamnon oranlibus, obedienlia non est illius setalis ut dctur, dalur hoec
omisso,dmida,quod verlmmin editisaliisetmanuscriptis gratia. Ista igitur sua dona qmbuscumque Deus do
exstat.
3 sicMss.Atediti,e( parvulisnonlacetur, etnec grandi- nat, procul dubio se donaturum esse proescivit, et ii»
frwsnecparvv.tisoccultalur. sua prcescientiaprseparavit.Quosergo procdcstmavit,
1019 S. AUGUSTINIEPISCOPI 020
jpsos et.yocavit (Rom. vm, 50) vocatione illa, quam ante nos eloquia. divina tractarunt: ibi ergo legitur,
me saepeeommemorarenon piget, de qua diclum est, Cum scirem quia nemo esse polestcontinens,nisi Deus
Sine pwnileiitiasitnl dona et vocalioDei (ld. xi, 29). del; et hoc ipsum eral sapientim,scire cujus esselhoc
Namque in sua qusefalli mutarique non potesl prse- donum (Sup. vni, 21). Hsec ergo Dei dona sunt, id
scientia, opera sua futura disponere, id omnino, nec est, ut de aliis taceam, sapientia et continenlia. Ac-
aliud quidquam est procdestinare.Sicut autem ille quiescunt et isti: neque enim Pelagiani sunt, ut ad-
quem castum fulurumesse prsescivit, quamvis id in- versus istam perspicuam veritatem dura et hoeretica
certuin habeat, agit utcastus sit: ila ille qucm caslum perversilale conl.cndani. « Scd hsec, > inquiunt,« ut
fulurum praedeslinavit,quamvis id incertum habeat, a Deo denlur nobis, /ides impelrat, quse incipit a
; non ideo non agit ul caslussit, quoniam Dei dono se nobis : > quam lidem et incipere babere, el in ea us-
audit futurum csse quod erit'; imo eliam gaudet que in fincm permancrc, lanquam id non a Domino
ejus charilas; nec inflalur,(l Cor. xm, 4), tanquam accipiamus, nostrum csse contendunt. Hic proculdu-
id non acccperit. Non solum ergo proedicaiioneproc- bio contradicilur Apostolo dicenti, Quid enim habes
dcstinationis ab hoc opefe non impedilur , verum et quod non accepisli (I Cor. IV, 7)? Contradicitur et
i ad hoc adjuvatur, ut cum glorialur, in Dominoglo- martyri Cypriano dicenli, « In nullo gloriandum,
rietur (I Id. 31). quando noslrum nihil sil >(Ad Quirinum,lib. 3, cap.
42. Quod aulem dixi de caslitate, hoc de fide, hoc 4). Cum hsec , et alia multa quse piget repetere ,
depielate, hoc de charilate, de perseveranlia, et, ne dixerimus; atque ostenderimus, el initium fidei, et
pergam per singuIa,hoc de omni obedienlia qua obe- usque in finem peiscveranliam, Dei dona esse ; nec
ditur Deo, veracissimedici polest. Sed ii qui solum ullasua futura ' dona , et qusc danda essent, el qui-
initium fidei el usque in finein perseverantiam sic in bus danda essent, Deum non procscire potuisse; ac
noslra constiluunt potestate, ut Deidona esse non pu- per hoc procdestinalosab illo esse, quos liberal ct
tcnt, neque ad hsec habenda atque relinenda Deum coronat: respondendum pulant, < pradeslinationis
operari nostras cogilationeset volunlales, cselerave- delinitionem utilitati proedicationis adversam, eo
ro ipsmn dare concedunt, cum ab illo impetranlur quod hac audita, nemo possit correplionisstimulis
credenlis.fide 2; cur ad ipsa coetera exhorlalionem, excitari. > Hsec dicentes nolunl « hominibus proedi-
eorumque cscterorum3prsedicalionemdefinitioneprse- cari dona Dei esse, ul veniaturad fidem,etpermanca-
destinalionis non meluunt impediri? An forte nec , lur in fide, ne plus desperatioquam exhortatio (a) vi-
ipsa dicunt proedestinala? Ergo nec dantur a Deo, deatur afferri, dum cogilant qui audiunl, incerlum
aul ea se daturum esse nescivit. Quodsi et dantur,et csse humanse ignorantisccui largialur Deus, cui non
ea se dalurum esse prscscivit;profeclo pr;edesliiiavit. largiatur hoecdona. >Cur ergo et ipsi nobiscumprse-
Sicut ergo ipsi quoque hortantur ad castilalem, cha- dicant, dona Dei csse sapienliam et continentiam?
ritatem, pietatem, etcoetera quse Dei dona esse con- Quod si liocc cum Dei dona esse proedicantur,non
fitenlur, eaque ab illo esse proccognita,ac per hoc impeditur horlatio qua homines hortamur esse sa-
prsedesiinalanegare non possunl; nec dicunl cxhor- pientcs ctcontinentes; quse tandem causa est utcxi-
laliones suas impediri prsedicalioneproedestinalionis siiincnl impediri exhortaiionem, qua exhortamur ho-
Dei, lioc esl, proedicationede his donis ejus futuris mines venire ad fidem, et in ea permanere usque in
prsescientioeDei: sic Videantnec adfidemnec ad pcr- finem, si et bsec dona Dei esse dicanlur, quod Scri-
severanliam impediri exUortationcs suas, si et ipsa, pturis ejus testibus comprobatur?
quod verum est, esse Dei dona, eaque proecognita,id 44. Ecce,ut decoiHinenlia laceamus, et de sola in
ost, ad donandum prsedeslinala esse dicantur; sed hoc loco sapienlia dispuiemus; nempe supra memo-
impediri potius atque subverli bac prsedeslinalionis ratus apostolus Jacobus dicit, Quw desursumest sa*-
prsedicationeillum lantummodoperniciosissimumer- pienlia, primum quidem pudica esl, deinde pacifica,
rorem, quo dicitur, gratiam Dei secundum merita modesla,suadibilis, plena misericordiael fruclibitsbo-
noslra dari; ut qui gloriatur, non in Domino,sed in «is 2 , inwslimabilis,sine sumilalione(Jacobi m, 17).
se ipso glorietur. Cernilisne, obsecro, a Patre luminumsapientia quam
45. Quod ut apertius propler tardiusculos explice- mullis et magnis bonis referta 3 descendat? Omne
mus, remorationem 4 meam ferant, quibus ingcnio quippe datum oplimum, sicut idem dicit, et omne
prsevolare"donalum est. Dicit apostolus Jacobus, Si donum perfeclum desursumest, descendensa Paire
quis vestrum indigelsapienlia,posiulel a Deo, qui dat luminum (Id. l, 17). Cur crgo, ut omiltam csetera,
omnibus affluenter, et non improperal; et dnbitur ei corripimus impudicos et conlcntiosos,quibus lamen
(Jacobi i, 5). Scriptum esl el in ProverbiisSaloino- prsedicamus donum Dei esse sapicnliam, pudicam,
nis, Quoniam Dominusdat sapienliam (Prov. n, 6). atque pacificam; nec limemus ne permoti divinsevo-
Et de continenlia legilur in libro Sapienlioe, cujus luntalis incerto, plus in bac prsedicationedespera-
auctorilale usi sunt magni et docti viri, qui longe lionis quam exhorlalionis inveniant; nec correplionis
1 LOv.et aliquolMss.,quodqumrit. 1 Editi,futuraesse.Abest,esse,a Mss.
2 NonnulliMss.,impelrantcredentesfide. 2 CorbeiensisMs.,misericordiaet operibusbonis.Ma-
'3 solaeditioLov.,exhonationcmcorum,coHerorumque nuscriplialiiel edili, misericordiw.
rrmdicalionem: minusrecte. 3 AdmarginemErasmianaediliohabet, « AI.fulla.»
k SicMss.Editivero,rememoralionem. (a) rorlo, ne plusdesperatimtisquamexhortationis,si-
." RemensisMs.,prmvalere. cut inlra,n. 44.
1021 LIBER DE DONOTERSEVERANTLE. im
Slimulisadversus se ipsos, sed potius adversus nos feras in lenlalionem(Matlh. vi, 13); et si exauditur,
excilenlur, quia eos corripimus hsec non habentes, hanc accipit : ac per hoc, quolidie ut perseveret
quseipsi dicimus non humana volunlate proferri, sed petens, profeclo perseveranlioe suocspem non in se
divina largitate donari ? Cur denique ipsumapostolum ipso , sed in Deo ponit. Ego aulem nolo exaggerare
Jacobum hujusgralise prsedicationon deterruit corri- meis verbis , sed illis cogitandumpolius relinquo , ut
pere inquietos, et dicere, Si zetum amarum habetis, videant quale sit quod sibi pcrsuaserunt-, < prsedi-
et contenlionessunl in cordibus vcslris, nolile gloriari catione prsedestinationis audientibus plus despera-
el mendaces esse adversus verilatem:non esl ista sa- tionis quam exhortationisafferri. > Hocest enim di-
pienfia desursum descendens;sed lerrena, aninialis, cere, tunc de sua salute hominem dcsperare, quando
diabolictf: ubi enimzeluset conlenliOjibi incpnstantia, spem suam non in se ipso , sed in Deo didiceritpo-
et omneopus pravum (Jacobi m, 14-16)? Sicut ergo nere : cum prophela clamet, Maledictusomnis qui
corripiendi sunt inquieli, et divinis eloquiis lestibus, spem habelin liomine(Jerem. xvn ,5).
et ipsis quos nobiscutn isti communeshabent actibus 47. Hoccitaque dona Dei, quoedantur electis se-
noslris ; neque hanc impedit correplionem, quod sa- cundum Dei propositum vocatis, in quibus donis est
picntiam pacificam, qua contenliosicorriguiituraiquc et incipere crcdere , ct in fide usque ad vitse hujus
ganantur, donum Deiesseprsedicamus: ita corripiendi terminum perseverare, 'sicul tanta ralionum atque
simt infideles, vel in fide non permanenles, non im- auctoritalum conteslationeprobavimus;hsec, inqnam,
pediente istam correplionem prscdicatione gralise Dei dona, si nulla est proedestinaiio quam defendi-
Dci, quse fidem quoque ipsam ei in ea permansio- mus, non praesciuntur a Deo : praesciunlur aulem;
nem dona Dei esse commendat. Quia elsi ex iide im- hsec est igitur prsedestinatioquam defendimus.
petratur sapienlia, sicul ipse Jacobus cum disisset, CAPUT XVIII. — Unde aliquando eadem prsede-
S» quis veslrum indiget sapientia, poslulela Deo, qui stinatio significaturetiam nomine prsescientioe,sieut
dat omnibusafflitenter,et non improperal, el dabilur ait Aposlolus, Non repulil Deus plebemsuam , quam
ei; mox addidit, Postulel aulemin fide, nihil hmsitans prmscivit.Ilic quod ait, prmscivit,non rccle inlelligi-
(Id. 1, 5, 6) : non tamcn quoniam fides datur prius- tur, nisi, prsedeslinavit: quod circumstantia ipsius
quam postuletur ab illo cui dalur, ideo dicendaest lectionis' ostendit. Loqucbalur enim de reliquiis Ju-
non esse donum Dei, sed csse a nobis , quia data est daiorum , quoesalvsefactscsunt, pereuntibus cseleris.
nobis, non pelentibus nobis. Aposlolus enim aperlis- Nam superius dixerat; ad Israel dixisse prophelam ,
sime dicit: Pax fratribus el charitas cum ftdea Deo Tola die extendimanusmeasttdpopnhtmnon credentem
Patre et DominoJesn Chrislo (Ephes. vi, 23). A quo et conlradicentem:et tanquam responderetur, Ubi sunt
crgo pax et cliaritas, ab illo est et fides, propler ergo factsepromissionesDeiad Israel ? continuo sub-
quodab illoeam non solum augeri habenlibus, verum junxit, Dicoergo, Numquidreputit Deusplebemsuam?
eliam non babentibus poscimusdari. Absit: nam el ego Israelita sum ex semineAbraham,
45. Neque isli, propter quos lioec dicimus , qui tribu Benjamin2: lanquam diceret, Nam et ego ex ipsa
procdicaiioneproedestinalioniset gratise exhortalio- plebc sum. Deinde addidit unde nunc agimus, Non
nem clamiiant impediri,ad sola illa exhorlantur dona, repulil Deusplebemsuam, quamprwscivit.Atque ut os-
qusc non a Deo dari, sed a nobis esse contendunt, tendefet Dci gralia fuisserelictas reliquias, non me-
sicutsunt initium fiJei, et inea usque m finem per- riiis operum eorum, seculus adjunxit, An nescitis »'n
severantia : quodutique facere deberent , ut lantum- Elia quid dicit Scriptura; quemadmoduminterpeltal
modo infideles.horlarentur ut crederent, et fidelesut DeumadversusIsrael? et csetera. Sed quid dicitilli, in-
creclere ' permapeient. Ea vero quce nobiscum Dci quit, responsumdivinum?Reliqui mihiseplemmilliavi-
dona esse non negant, ut nobiscum Pelagianum de- rorum, qui noncurvaveruntgenii ante Baal. Non enim
nioliantur errorcm , sicul est pudicilia, conlincnlia, ait, Relicla sunt mihi; aut, Reliquerunt se mihi: sed,
palientia , el csetera quibus recte vivitur, et ex fide reliqui milii.Sic ergo, inquit, et in hoctemporereliquiw
impetranltir a Domino, oranda monstrare et orare per eleclionemgralim3 faclwsunt. Si aulemgralia, jam
-solum vel sibi vel aliis debueruut; non autem quem- nonex operibus; alioquin gratiajam nonest gratia. Et
quam . ut ea capesseret et rclineret, Iiortari. Cum conncctens illa qusejam supra inlerposui, Quidergo?
vero et ad hsec exhortantur, ut possunt, atque cx- et huic iiitcrrogalionirespondens, Quodqumrebai,in-
horlandos'esse homines confilentur; satisutique os- quit, Israel, Itocnonest consecutus;electioautemcon-
lendunt, nec ea procdicationeimpediri exhorlationes, secutaesl; cwlerivefoexcwcatisunt (Rom. x, 21-xi, 7).
sive ad fidem,sive ad perseverantiamusque in fineiii, In hac ergo eleclione, et in his reliquiis, quoeper ele-
quia et isla Dei dona esse, nec a se ipso cuiquam, clionem gratise factoe sunt, voluit inlclligi plehein ,
sed ab illo tribui proedicamus. propterea Densnon repulit, quia proescivit.Ilaec
quam
46. Al enim, » vitio suo quisque deserit fidem, est illa eleclio, qua eos quos voluit, elegit in Cliristo
cum cedii tentalioni atque consentit, qua cuni illo
agilur ut deserat fidem. > Quis negal? Sed non ideo 1 Editi, circumstantiaipsius locutionis.MeliusMss.,te-
dicenda csl in fide perseverantia non esse donum ctionk.
2 de IribuBenjamin.Abest, de, a manuscriptis
Dei. Hanc enim quotidieposcil, qui dicit, Ne nos in- et Edili,textu
3gracco Apostofi.
, ia cditis addilur, salvm.Nonest in Mss.nec in grseco
1 Ara.et Er., ut credenles,FoalliensisMs.,ut creduli. textu Apoiloli.
1023 S. AUGUSTINlEPISCOPI 1024
ante conslitutionem mundi, ul essenl sancti el imma- vissime complexusest omniumgenera merilorum, qui
culati in conspeclu ejus, in charilate, prscdestinanseos dicit, < In nullo gloriandum, quando nostrum nibil
in adoptionem filiorum(Ephes. 1, 4, 5). Nullus igilur sit. > Qui vero ait, < Non est in nostra potestate cor
qui hsec inlelligit, negare vel dubitare permittilur, noslrum , et nostroecogitationes, > nec ipsa facla et
ubi ait Aposlolus, Non repulil Deus plebemsuam , dicta proeteriit : non eniih esl ullum faclum dictumvi
quamprwscivit,prsedeslinationeinsignificarevoluisse. hominis, quod non ex corde et cogilatione procedat.
Praescivitenim reliquias, quas secundum eleclionem Quid autem amplius de hac re agere Cyprianus mar-
gralisc fuerat ipse facturus. Hoc est ergo prscdesti- tyr gloriosissimus et doclor lucidissimuspotuit, quam
navil : sine dubio enim proescivit, si proedcslinavit: ubi nos in oratione dominica etiam pro inimicis fidei
sed procdeslinasse,est hoc prscscissequcd fucral ipse christianseorare oportere commonuit? ubi de initio
facturus. fidei,quod etiam lioc donum Dei sit, quid sentiret os-
CAPUTXIX. —48. Quidergo nos prohfbet, quando tendit : et pro perseverantia usque in finera, quia et
apud aliquos verbi Dei tractatores lcgimus Dei prse- ipsam nonnisi Deus eis qui perseveraverintdonat, Ec-
scienliam, et agitur de vocatione electorum, eamdem clesiamCbrisli quotidie orare monstravit. Bealusquo-
? enim ' fortasse que Ambrosiuscum
procdeslinationem intelligere Magis exponeret quod ait Lucas evair
voluerimt hoc verbo in ea re uti, quod el iacilius in- gelista, Visumesl et mihi (Luc. i, 5) : < Polest, > ii*
tclligilur, ct non repugnat, imo et congruit veritati quit, < non soli visum esse, quod sibi visuin esse de-
quse de prsedestiualionegratise prsedicatur. Iloc scio, clarat. Nonenim voluntate tanlum humana visum esl,
ncminem conlra islam praedestinaiionem, quam se- sed sicut placuit ei qui in me loquitur Chrislus, qui ut
cundum Scripturas sanctas dcfendimus, nisi errando id quod bonum est, nobis quoque videri bonum pos-
disputare potuisse. Puto tamen eis qui de hac re sen- sil, operatur: quem enim miseralur, et vocat. Et ideo
tenlias tractalorum requirunt, sanctos ct in fide atque qui Chrislum sequilur, potest interrogalus cur esse vo-
doctrina cbrisliana laudabiliter usquequaque diffama- luerit chrislianus, respondere, Visnmeslet mihi. Quod
tos viros, Cyprianum et Ambrosium,quorum tamcla- cum dicit, non negat Deo visum; a Deo enim prsepa-
ra leslimonia posuimus, debere sufficere, et debere ratur voluntashominum >(Prov. vm, sec. LXX) .<Ut
ad utrumque, id esl,utet gratiam Dei gratuitam, sic- enim Deushonorificetura sancto, Dei gralia est > (Su-
ut credenda atque procdicandaest, per omniacrcdant per Lucam,inexposilione proxmii). Itemque in codem
et per omnia praedicent, et eamdem proedicaiionem opere, hoc est, in Expositione ejusdemEvangelii,cum
procdicationiqua hortamur pigros, vel corripimus ma- ad illum venisset locum, ubi Dominumad Jerusalem
los, non opinenluradversam : quia et isti viri, cumsic pergentem Samaritani recipere (noluerunt : < Simul
prsedicarentDei graliam, ut unus eorum diceret, »In disce, > inquit, < quia recipi noluit a non simplici
nullo gloriandum.quando nostrum niliil sit«(Cypria- menle conversis. Nam si voluisset, ex indevolis de-
nus, ad Quirinum,lib. 3, cap. 4); aller autem, < Non votos fecisset. Cur autem non receperint eum, Evan-
est in potestate noslra cor nostrum et nostroe cogila- gelista ipse commemoravit dicens : Quia facics ejus
liones > (Ambrosius,de Fuga swculi,cap. 1); non ta- eral euntisinJerusalemt (Luax, 53).<Discipuliaulem
men horlari et corripere destiterunt, ul fierent prsece- recipi inlra Samariam gestiebant. Sed Deus quos' di-
pla divina. Nec timuerunl ne diceretur eis, Quid nos gnatur vocat, et quem vult religiosumfacit > (Lib. 7
hortamini ? quid et corripilis, si nihil boni ut habea- in Lucam, n. 27). Quid evidentius, quid illuslrius a
mus est nostrum2, et si non est in potcsiate nostra cor verbi Dei tractatoribus quscrimus, si et ab ipsis quod
noslrum? Haecne dicerentur eis, ncquaquam illi san- in Scripturis clarum est, audire delectal? Sed his duo-
cti ea mente timere poluerunt, qua intelligebant pau- bus, qui sufficeredebuerunt, sanclum Gregoriumad-
cissimis esse donatum, ut nullo sibi lioinine proedican- damus et tertium, qui et credere in Deum, et quod
te, per ipsum Deumvel per Angeloscoelorumdoctri- credimus confiteri, Dei donum esse leslalur, dicens :
nam salulis accipianl; mullis vero id esse donalum, ut < Unius deilatis, quoesovos, confitcminiTrinitatem :
Deo perhomines credant. Qnolibellamen modo dica- si vero aliter vultis, diciteunius esse naturse; et Deus *
lur homini verbum Dei, procul dubio, quo sic audiat 3 vocemdari vobis a sanctp Spiritu deprecabitur : > id
ut illi obediat, donuin Dei esl. cst, rogabilur Deus, ut permillat vobis dari vocem,
49. Unde supra dicti traclatores excellentissimidi-
1 AliquotMSS.,
vinorum eloquiorum, el graliam Dei veram, sicut prse- 8 ln YaUcanis quem.
codicibus omiltitur, Deus.Verumsublalo
dicauda est, pracdicarunt, id est, quam nulla merita hoc verbo, nonest integra Gregoriisententia,qusegrsece
humana prscccdunt; et ad facienda divina prsecepta sichabet: Miastheotetos, b outoi,len rriada homologesate,
ei de boulesthe, mias phuseos-kditen Tlieosvhonen
instantcr hortati sunt, ut qui haberent donum obe- toupneumatos huminaitesomen-doseigar, eu oida, para o tb
dienlise,quibus jussis obediendumesset, audirent. Si prblonodous,kaitb deuteron,katmalista.id est: vniusdei-
enim graliam merita ulla nostra proecedunt, profeclo talis, viri, Trinitatemfateamini,aut,si magis placet,
unius naturw: atque hanc vocem, Deus, a Spirituvobis
aut facti alicujus, aut dicti, aut cogitationis est me- precabimur.Namqui primumdedit, dabit projectosecun-
rilum, ubi et ipsa intelligitur volunlas bona : sed bre- dum, idquepolissimum.KolantLovaniensesAugustinum,
quihaud dubie grseciexemplariscopiamnonhabuit, non
recte legisse, aeprecabilur; pro, deprecabimur,inter-
1 Editi,autem.Mss.,enim. forteaut codicisvitio: quodqueadditur sententise
8 Edili, si nihil bcni liabeamusquod sil nostrum.Prse- pretis
explicandse causa, id est, rogabiturDeus,etc. Ilem infra,
tulimus vetcrum codicumleclion.em. qm dedil credere, dabit et confiteri,exhibentitalicocb.v
» SicMss.Atedili, qui sicaudit. ractere, dubitantesan sit interpretis, an Augustini.
1025 LIBER DE DONOPERSEVERANTLE. 1026
qua quod credilis, confiteri possitis. < Dabit enim, corda turbari: quoniamnon minus utililer sine hac
cerlus sum; qui dedit quodprimum est, dabit et quod definitioneproedestinationisper tol annos defensaest
secundumest > (Gregorius Nazianzenus, Orat. M catholica fides, tum contra alios, tum maxime con-
in Pentecosten); qui dedit credere, dabit et con- tra Pelagianos, tot catholicorum et aliorum et no-
fiteri. stris proecedenlibuslibris > (Supra, in epislolaHilarii,
50. Isti tales tantiquedoctoresdicenlesnonesse ali- n. 8, col. 957-958): multum miror eos dicere; nec
quid, de quo tanquam de nostro, quod nobis Deusnon atlendere , ut de aliis hic laceam , ipsos libros no-
dederit, gloriemur; nec ipsum cor noslrum et cogi- stros et anlequam Pelagianiapparere ccepissenl, con-
tationes nostras in polestale nostra esse; et tolum scriptos et cditos , et videre quam multis eorum locis
dantes Deo, alque ab ipso nos accipere conlilentes, futuram nescientes Pelagianamhseresimcaedebamus,
ut permansuri convertamur ad eum; ut id quod bo- prscdicandogratiam , qua nos Deus liberat a malis
num est, nobis quoque videatur bonum, et velimus erroribus el moribus nostris , non prsecedentibusbo-
illud, ut honoremusDeum, et recipiamusChristum , nis meritis noslris , faciens hoc secundum gratuilam
ut ex indevotisefliciamur devoti et religiosi,ut in ip- misericordiamsuam. Quodplenius sapere ccepiin ea
sam Trinitatem credamus, et confiteamureliamvoce disputalione, quam scripsi ad beatoe memoriseSim-
quod credimus : boecutique gratise Dei tribuunt, Dei plicianumepiscopumMediolanensisEcclesiae, iri mei
munera agnoscunt, ab ipso nobis, non a nobis esse episcopatusexordio , quando et initium fidei donum
tcstantur. Nuraquidautem quisquameos dicturus est, Dei esse cognovi, el asserui.
ita confessosistam Dei gratiam, ut audefent ncgare 55. Quid aulem meorum opusculorum frequentius
ejus prsescientiam, quam non solum docti, sed indo- et deleclabiliusinnolescere poluit, quam libri Con-
cti etiam confilentur? Porro si lisec ita Dcum nove- fessionummearum?Cumet ipsos ediderim antequam
rant dare, ut non ignorarent eum dalurum se esse Pelagiana hoeresisexstiiisset; in eis certe dixi Deo
prsescisse, et quibus dalurus esset non poluisse ne- nostro , et ssepe dixi: <Da quodjubes, et jube quod
scire; procul dubionoveranl pracdeslinationem.quam vis > ( Lib. 10, capp. 19, 31, 37 ). Quse mea verba
per Apostolospraedicatamcontranovoshocrcticosope- Pelagius Romoe, cum a quodam fratre et coepiscopo
rosius diligenliusquedefendimus: nec tamen eis obe- meo fuissent eo prsesente commemorata, ferre non
dientiamproedicantibus,el ad eam sicut quisquepole- potuit, et contradicens aliquanto commotius, pene
ral ferventer hortanlibus, ullomodorecte diceretur, Si cum eo qui illa commemoraveratliligavit. Quid vero
non vultisobedientiam,adquam nos accenditis,in no- primitus et maxirae Deus jubet, iiisi ut credamus in
stro corde fiigescere, nolite nobis islain Dei gratiam eum ? Et hoc ergo ipse dat, si bene illi dictum est,
prsedicare, qua Deumdare falemini, quse ut nos fa- <Da quod jubes. >Et in eisdem etiam libris quod de
ciamushortamini. mea conversionenarravi (Lib. 3, capp. 11, 12, et
CAPUTXX. — 51. Quamobremsi el Apostoli, et lib. 9, cap. 8 ), Deome converlente ad eam fidem ,
doctores Ecclesioequi eis successerunteosque imilati quam miserrima et furiosissimaloquacitatevastabam,
sunt, utrumque faciebant, idest, et Dei gratiam, nonne ita narralum esse meministis, ut ostenderem
quocnon secundum merita nostra datur, veraciter me fidelibuset quotidianis malris mese lacrymis ne
praedicabant, et piain obedientiamprocceplissalubri- perirem fuisse concessum? Ubi utique prscdicavi,
bus instruebant : quid est quod invicta conclusi vio- non solumaversas a recla fide, sed adversas eliam
lenlia verilalis recte se isti noslri dicere exislimant, rectse fidei, Deumsua gratia ad eam convertere ho-
< Etsi verumest qued dicitur de procdestinationebe- ihinumvoluntates.De proficienteporro perseverantia
neficiorumDei,non esl lamcn populisprscdicandum> quemadmodumDeum rogaverim, et scitis , et pote-
(Supra,in epislolisProsperiel Hilarii). Procdicandum stis recensere cum vullis. Omnia itaque Dei dona quse
cst prorsus, ut qui habet aures audiendi, audial (Luc. in eodem opere sive optavi, sive laudavi, quis, non
vin, 8). Quis auicm babct, si non accepit ab illo qui dicam negare, sed dubitare saltem audeat Dcumda-
ait, Daboeiscor cognoscendi me,et aures audienles(Ba- turuin se esse prsescisse, et quibus daturus fuerit,
ruch ii, 51)? Cerle qui non accepit*, rejiciat : dum nunquam poluisse nescire? Hoecest praedeslinalio
lamcn qui capit, sumat ct bibat, bibat et vivat. SiCut manifestaet cerla sanctorum : quamposteadiligentius
enim prsedicandaest pielas, ut ab eo qui habet aures et operosius, cum jam contra Pelagianos disputare-
audiendi, Deus reclc colatur; proedicandaest pudi- mus , defendere necessitascompulit. Didicimusenim
citia , ut ab eo qui babet aures audiendi, nihil geni- singulasquasque haeresesintulisse Ecclesioeproprias
talibus membris illicitum perpetrelur; procdicanda qusestiones contra quas diligentius defendereliir
cst charitas, ut ab eo qui habet aures audiendi, Scriptura divina , quam si nulla lalis necessitas co-
Deus et proximus diligalur : ita procdicandaest et gereX.Quid aulem coegit loca Scripturarum , quibus
isla proedestinaliobeneficiorum Dei, ut qui habet proedeslinatiocommendalaest, copiosiuset enuclea-
aures audiendi, non in se ipso , sed in Dominoglo- lius isto nostro labore defendi, nisi quod Pelagiani
rielur. dicunt graliam Dei secundum merita noslra dari ?
52. Quod aulem dicunt, < non opus fuisse hujus- quod quid est aliud quam gratise omninonegatio ?
ccmodi disputationisincerto minus intelligentiumlot CAPUTXXI. — 54. Hoecergo ut ingrata Deo sen >
* tsoalliensisMS.,noncapil. tentia desiruatur, gratuitis Deibencficiisquibus libe-.
1027 S. AUGUSTINIEPISCOPi J028
ramur inimtca,, et initium fidei, et in ea usquein ut me sequatur, nisi in iis in quibus me nen errasse *
fihem perseverantiam secundura Scripturas, uhde perspexerit. Nam propterea nunc facio libros, in
jam multa diximus , dona Dei esse defendimus. Quo- quibus opusciila mea relractanda suscepi, ut nec me
niam si a nobis esse dicimus initium fidei, ut eo ipsum in omnibusme secutum fuisse demonstrem ,
coeteraDei dona mereamur accipere ; conciuduntPe- sed prolieienterme existimoDeomiserante scripsisse,
lagiani, gratiam Dei secundummerita noslra dari. non lamcn a perfectione ccepisse: quandoqnidem
Quodila exhorruit catholica fides.utdamnari limens, arrogantius loqnorquam verius, si vel nunc dico me
lioc Pelagius ipse damnaverit. Itemque si dicimusa ad per.feclion.emsine lilloerrore scribendi jam in ista
nobis esse perseyerantiam nostram , non a Domino; oclatevenisse. Scd intcresl quantum et in quibus re-
respondent 1111,ita nos a nobishabere inilium fidei, bus errelur; et quam facile quisque corrigat, vcl
sicut finem, sic argumenlanles, multo magis nos quanta pcrtinacia suum defenderc conelur errorem.
babere a nobis illud initium , si a nobishabemus per- Bonsequippe spei.esi homo, si eum sic proficienlem
manere usque in finem , cum perficerequam inchoare dies uliimus vilse iiujus invenerit, ut adjicianlur ei
sit majus : ac sic idenlidem conclndunt, graliam Dei quoe proficienti defuerunt, et perficiendus quam
secundum merita noslra dari. Si aulem uirumque puniendus potius judicelur.
Dei donum est, el hoccDeusdoiia sua ( quodnegare 56. Quocirca, si bominibus , qui propterea me
quis polesl ? ) daturum se esse proescivit;prsedesii- dilexerunt, quia pervenit ad eos , aniequam me dili-
natio prsedicandaest, ut possit vera Dei gratia , hoc gerenl, aliqua mei Iaboris ulililas, nolo exislere in-
cst, quaenon secundum merita nostra dalur,insu- gratus : quanto magis Deo , quem non diligeremus,
perabili munjtione defendi. nisi prius dilexissetnos , cl fecisset dilectoressuos ?
55. Et ego quidem in illo libro , cujus est titulus , quoniam charilas ex ipso est (I Joan. iv, 7 ) : sictit
De Correplione et Gratia, qui sufficcre non poluit dixcrunt quos fecit magnos , non solum ainatores 2,
pmnibus dilectoribusnostris , puto me ila posnisse verum eliam prsedicatoressuos. Quid est aulem in-
donum Deiesse , etiam perseverare usque in finem gratius, quam negare ipsam graliam Dei, dicendo
( De Correplioneet Gratia., n. 10 ), ut lioc antea , si eam secundummerita nostra dari ? Quod in Petagia-
me non fallit oblivio, tam expresse atque evidenter , nis fides calholica cxhorruit, quodipsi Pelagio capi-
vel nusquam , vel pene nusqunmscripserim. Sed ila tale crimcn objecit : quod ipse Pelagius, non quidem
hoc nunc dixi , ut non anle me nemodixerit. Beatus amore veritatis Dei , sed lamen suoe damnationis
quippc Cyprianus in Oralione Dominica, sicut jam limore damnavil. Quisquis autem dicere gratiam Dei
ostendimus, pelitiones noslras ita exposuit, ul in secundummerila nostra dari, sicut calholicus fidelis
ipsa prima pelilione perseveranliam nos dicerct pos- exhorrel; nec ipsam fidem sublrahat Dei graliae,
cere ; id nos orare asserens , diccndo , Sanctificelur qna 3miscricordiam consecutus est ut fidelis esset:
nomentttum ( Malth. vi, 9 ), cum jam in Baptismate ac per hoc gralise Dei tribuat perseverantiamquoque
sanctificatifuerimus; ut in eo quod esse ccepimus, usque in (inem, qua misericordiam consequilur,.
perseveremus. Videant lamen ii, quibus amantibus quam poscit quoiidie, ne inferatur in lenlationenu
me , ingralus esse non debeo , qui prseter boc quod Intcr initium autem fideiet perfectionemperseveran-
in qusesUoneinyenit, omnia mea , sicut scribitis, se lioe, media sunt ilia , quibus recte vivimus , quseipsi
profitenlur amplecti : videant, inquam, ulrum in etiam donari nobis a Deo (ide impelrante consen-
primi libri posterioribus parlibus, eorum duorum tiunt. Hoecautem ornnia, inilium scilicet (idei,et
quos mei episcopatus initio, antequam Pelagiana cietera usque in fmemdona sua , Deus largiturum se
hoeresisappareret, ad SimplicianumMediolanensem vocatissuis esse proescivit.Nimise* igiiur contentio-
episcopum scripsi, remanserit aiiquid quo vocelur nis est, proedestinationicontradicere, vel de prsede-
in dubium , gratiam Dei non secundum mcrila nostra slinalionciduljilare.
dari : el uirum ibi non salis egerim , etiam inilium CAPUTXXII. — 57. Quse lamen non iia populis
fidei esse donum Dei: et ulrum ex iis quoe ibi dicta prsedicandacst, ut apud imperitam vel tardioris in-
sunt, non consequeiUereluceat, etsi nonsit expres- lelligenlioemuliiludinemredargui quodam modoipsa^
sum , etiam usque in finem perseverantiam non nisi sua praodicationevideatur: sicut redargui videlur ct
abeo donari, qui nos prsedestinavilin suum regnum proescientiaDci (quam certe negare non possunl), si
etgloriam. Deinde ipsam epistolam, qnamjam con- dicatur liominibus, < Sive curralis, sive dormiatis,.
(ra Pelagianosad sanclumPaulinumNolanumepisco- quod vos prsescivilqui falli non potest, hoc eritis. >
pum feci, cui epistoloeconlradicere modocoeperunt, Dolosiaulem vel imperiti medici est, eliam utile me-
nonne ante annos plurimos edidi ? Eam quoque in- dicamentumsicalligare, ul aut non prosit, aut obsit,
spiciant, quam dedi ad Sixtum RomanoeEcclesioe Sed dicendum est, Sic currite, nt comprehendafis
presbyterum, quando;adversus Pelagianos acerrima (I Cor. ix, 24), atque ut ipso cnrsu vestro ita vos
confliclationecertavimus; et talem reperient, qualis esse prsecognitosnoverilis, ut legitimecurreretis : et
illa est ad Paulinum. Unde reeolant, advcrsus hoere- 1 SicMss.Atediti, errare.
sim Pelagianam|am ante aliquot annos ista dicta esse 2 EdilioEr., oratoies.
3 Pleriquemanuscripti hoc et proximopostealoco,pro-
atque conscripla;, qusenunc eis displicere riiirandum
est. Quamvisneminemvelimsic amplectipmriiamea, qua, habent,quia.
4 Koalliensis Ms.,inimicw.
1029 LIBER DE DONOyPERSEVERANTLE. \iQ3Q
si quo alio modo Dei prsescientia prsedicari polest, hinc intelligeremus, qnod; ipse: eliam infidelibus*
ut hominis segnilia repellalur. donet ut credant, et vplentes ex nolentibus faeiat.
58. Quamvis ergo ita sc habeat de procdestina- 61. Jam vero quod illis verbis connectitur, niiror
lione definita senlentia voluntalis Dei, ut alii ex in- si ullo modo polestin populo cbristiano quisquam
fidelilate, accepla volunlate obedieudi, converlan- inlirmus patienter audire, cuin dicilur eis : < Et si
lur ad fidem , vel pcrseyerenl in fide; coeleri yero qui obedilis, si prsedestinatiestis rejiciendi, sublra-
qui in peccatorum damnabilium delectatione remo- hentur obediendi vires, ut obedjre,.cessetis.: > Hoc
rantur, si et ipsi prsedestinali sunt, ideo nondiim enim dicere, quid videlur aljud esse, quam maledi-
surrexerunt, quia nondum cos adjulorium gralise cere, aut mala quodam modo prophetare? Sed si et
miserantis erexit : si qui enim nondum sunt vocati, de iis qui non perseverant, aliquid placet dicere, vel
quos gratia sua proedestinavit eligendos, accipienl necesse esl; cur non potius ita saltem dicitur, ut
eamdem gratiam , qua elecii esse ' veiint et sint; si paulo anle a me dictum esl: primum, ut non de ip-
qui autem obediunt, scd in regnum cjus et gloriam sis, qui in populo audiunt, bocdicatur, sed de aliis
proedestinaiinon sunt, temporales sunl, nec usque ad ipsos; id est, ut non dicalur, < Si qui obedilis, si
in fineinin eademobedicntia pcrmanebunl: quamvis prsedesiinali eslis rejicicndi: > sed, Si qui obediunt;
ergo hoccvera sint, non tamcn isio modo dicenda et coetera per verbi personam tertiam , non per se-
sunt audientibus muliis, ul sermo ad ipsos etiam con- cundam a? Res enim non optabilis, sed abominabilis
vertalur, eisque dicantur illa islorum verba , quoe dicitur, et durissime atque odiosissime quasi in au-
vestris lilteris indidislis, et qua; superius intcrposui: dieniiura frontem compellando 3 colliditur, quando
< Ila se fiabet de proedesliiiatione deunila sentenlia qui eis loquitur'%dicit, < Et siqui estis qui obedilis,
voluntatis Dei, ut alii ex vobis de infidelilate, ac- si proedestinatiestis rejiciendi, sublrahentur obedien-
cepta obediendi voluntale, vcncrilis ad fidem. > Quid di vires , ut obedire cessetis. > Quid enim sententiae,
opus est dici, < alii ex vobis? > Si enim Ecclesioe deperit, si ita dicalur : Si qui autem pbediunt, sed
Dei loquimur, si credenlibus loquimur, cur alios eo- in regnum ejus et glpriam praedestinali non sunt,;
rum ad fidem venisse dicerites, cscleris fuc;re videa- lcmporales sunt, nec usque in linem in eadem obe-;
mur injuriam ; cum possirnuscongruentiiis dicere : dientia permanebunt? Nonne et verius eadem res et
Ilase babet de proedestinationedefinila sentenliavo- congrueniius dicitur, ut non ipsis lantum malum lan-
luntatis Dei, ut ex infidelilale vcneritis ad (idem ac- quam oplare videamur, sed de aliis referre, craod
cepla volttnlale obediendi, et accepta perscveranlia oderint, nec ad se exisliraent pertinere, sperando
permaneatis in Ude? orandoque meliora ? Illo aulem modo, quo id dicen-
59. Nec illud quod sequitur, esl omnino dieendum, dum putant, eadem scntenlia eisdem pene verbis
id est: « Csetcrivefo qni in peccalorum dcleclatione etiam de proescien.tiaDei, quam certe negare non:
remoramini, ideo nondum surrexistis, quia necdum possunt, pronuntiari potest, ut dicalur, < Et si qut
vos adjutorium gralioe miseranlis ere.xit. > Cum.be- obeditis, si proescitiestis rejiciendi, obedire;cessa-:
ne et convenienterdici possit et debeat, Si qui autem bitis. > Nempe boc verissimum est :iia sane, sed
adhuc in peccatorumdamnabiliumdelectationeremo- improbissimum, imporlunissimum, incongruentissi-
ramini , apprehendite saluberrimam disciplinam : raum; non falso eloquio, sed non salubriter yaletu-
quod tamen cum feccritis, holile exlolli quasi de dini humanseinfirmitatis apposito.,
operibus vestris, aut gloriari qnasi lioc non accepe- 62. Illum eliam mpdum, quo utcndum; esse in
rilis ; Deusesl enim qui operalur in vobis et velle et prsedeslinationisproedicationenos diximus, loquenti
operari, pro bona volunlate (Philipp. n, 15);eta apud populum non existimo debere sufficere, nisi hoc
DPminogressus veslri diriguntur, ul ejus viam veli- vel hujusmodi aliquid addat, ut dicat: Vos itaquc
lis (Psal. xxxvi, 23) : dc ipso aulcm cursu veslro etiam ipsam obediendi perseverantiam a Patre lu-
bono rccloque condiscite vos ad proedeslinalionem minum, a quo descendit omne dalum optimum et
divinoogratiscperlinere. omne donum perfectum (Jacobii, 17), sperare de-
60. Item quod sequiiiir, et dicitur, « Yerumlamen belis, et quotidianis oralionibus poscere, alque hoc,
si qui estis nondum vocali, quos graiia sua prscde- faciendo confidere, non vos esse a prsedeslinatione
stinaverit eligendos, accipielis eamdem graliam, qua populi ejus alienos; quia eliam hoc ul faciatis, ipse.
velitis et silis electi: > durius dicilur quam dici po- largitur. Absit aulem a vobis, ideo desperare de vo-
tesl, si nos non quibuslibel homimbus loqui, sed bis, quoniam spem vestram in ipso baberejubemini,
Chrisli Ecclesioecogitemus. Cur enim non potius ita non iu vobis. Malcdictusenim ouiiiis qui spem habet
dicitur : Et si qui sunt nondum vocali, pro eis ut
vocenlur oremus? Fortassis enim sic prsedestinati 1 omnesMss.,fidelibus.•
sunt, ul noslris orationilnis concedaniur, et acci- 2 Am.Er et plures Mss., per verbi personqmlerliam
non secundam.
piant eamdem graliam, qua velint atque elficiantuf dicanlur,3 SicAm.Er.per
electi. Deusenim qui omnia quse prsedestinoivitim- tamenpro, compellando,etMss.:EdiUoveroLOv.,co^eU^d<>rqu<>d.-
non recte substituimonent Lo«i
plevit, ideo et pro iriimicisfidei orare nos voluit; ut vanienses in adnotationiljusad huhc locUiri: «KeSpiCit.
«enirn, » aiunt, «ad elocutionempersecundamperso-'
« qua prsesentescompellabanlur. » . . ,
» verbum, esse, hoc loco abfuitinvetere Corbeiensi nam, 4 Edrti,
quandoqrnseis quibus"" locndtur.At MSS.,qiiando
codice. qui eislonuitnr. '";..: .•••'
4051 S. AUGUSTINIEPISCOPI 1032
in homine(Jerem. xvn,5) : etbonum est confiderein quidem poscitEcclesia, sed a se ipsa sibi dari piu.il;
Dominoquamconfidereirihomine (Psal. cxvn, 8); quia non veras, sed perfunctorias oratioues babet : quod
beatiomnesquiconfidunt ineum. Hancspem lenentes, absit a nobis. Qnisenim veraciter gcmat, desiderans
servite Domihoin limore, et exsultate ei cum tremo- accipere quod orata Domino, si hoc a se ipso se su
re (Psal. n, 13,11): quoniam de vila oeterna , quam mere existimet, non ab illo?
filiis promissionis promisit non mendax Deus ante 64. Prseserlim, quoniam quid oremus, sicut oporlet,
tempora selerna, nemo potest esse securus, nisi con- nescimus; sed ipse Spiritus, ait Aposlolus, inlerpellat
summaia fuerit ista vita, quse tenlatio est super ler- pro nobis' gemitibusinenarrabilibus.Qui enimscrulatur
ram (Job vn, 1) : sed faciet nos ' perseverare in corda, scil quid sapiat Spiritus, quia secundnmDeuin
se usque in ejus vitoe finem, cui quotidie dici- inlerpellat pro sanclis (Rom. vm, 26, 27 ). Quid est,
mus, Ne nos inferas in tentalionem (Malth. vi, 15). ipseSpirilus interpellal,nisi, Inlerpellare facit, gemiti-
Hoecatquehujusmodi cum dicuntur, sive paucis cbri- bus inenarrabiiibus, sed veracibus, qnoniam vcrilas
stianis sive multitudini Ecclesise,cur meluimussanclo- est Spiritus? Ipse esl cnim de quo alio loco dicit:
rum prsedestinationem et veram Dei gratiam , id est, Misit Deus Spirilum Filii sui in corda nosira, claman-
quse non secundum merita nostra datur, sicut eam iem, Abba, Pater ( Galal. iv, 6). Et bic quid esl, cla-
sancta Scriptura prsedicat, prsedicare?An vero timen- mantem,nisi, Clamare facientem; tropo illo quo dici-
dum est, ne tunc de se homo desperet, quando spes mus belum diem, qui lsetos facit? Quod alibi manife-
ejus ponenda demonslralur in Deo, non autem de- stat, ubi dicit: Non enim accepistisspmtum servilulis
speraret, si eam in se ipso superbissimus el infelicis- iterum in timore; sed accepistisSpiritum adoptionisfi-
simus" poneret? liorum, inquo clamamus,Abba, Paier (Rom vm, 15).
CAPUT XXIII. — 63. Atque utinam tardi corde 3 Ibi dixil, clamantem; hic vero, in quo clamamus: ape-
et infirmi, qui non possunt, vel nondum possunt riens videlicet quomodo dixeril, clamaniem, id est,
Scripturas vel earum exposiliones intelligere, sic sicutjam exposui,clainarefacientem. Ubiinlelligimus,
audirent vel non audirent in hac quocstionedispula- el hoc ipsum esse donum Dei, ut veraci corde et spiri-
liones noslras, ut magis intuerentur orationes suas, lualilerclamemiis ad Deum. Atiendant ergo quomodo
quas semper habuit et habebit Ecclesia ab exordiis falluntur.qui putant esseanobis,non dari nobis, ut pe-
suis, donec finiatur hoc sseculum. De hac enim re, lamus, quoeramus,pulsemus:el boc esse dicunt, quod
quam nunc adversus novos haereticos, non comme- gratia prsecedilurmerilonoslro, ul sequatur illa, cum
morare tanlum, sed plane tueri et defensare compel- accipimus petentes, et invenimus quserenles, aperi-
limur, nunquam tacuit in pfecibus snis, clsi aliquan- turque pulsantibus : nec volunt inlelligere eliam hoc
do in sermonibus exserendam nullo urgenle adver- divini muneris esse, ut oremus, hoc esl, pelamus,
sario non pulavit. Quando enim non oralum est in quseramus, atque pulsemus. Accepimus2 enim Spiri-
Ecclesia pro infidelibus atque inimicis ejus ut crcde- tum adoplionis filiorum, in quo clamamus, Abba,
rent? Quando fidelis quisquam amicum, proximum, Paler. Quod vidit et beatus Ambrosius. Ait enim
conjugem habuit infidelem, et non ei petivit a Domino (In Commenl.super lsaiam) : < Et orare Deum,
mentemobedienlem in christianam fidem?Quis au- gralise spiritualis est : sicut scriptum est, Nemo
tem sibi unquam non oravil, ut in Domino permane- dicil, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sanctot (lCor.
ret? Aut quis sacerdolem super lideles Dominumin- xii, 5).
vocantem, si quando dixit, Da illis, Dominc, in le 65. Hoecigitur quseposcit a Domino, et semper ex
perseverare usque in finem; non solum voco ausus quo esse ccepit, poposcit Ecclesia, ita Deus vocatis
est, sed saltem cogitalione reprehendere; ac non suis dalurum se esse prsescivil,ul in ipsa procdeslina-
potius super ejus talem benedictionem , et corde cre- tione jam dederit : quod Aposlolus sine ambiguitate
denle et ore confitente respondit, Amen : cum aliud declarat. Scribens quippe ad Timotbeum : Collabora,
in ipsa oralione dominica non orent fideles, dicentes inquit, EvangeliosecundumvirtulemDei salvosnos fa-
maximeillud, Nenos inferas in tentationem; nisi ut cientis, el vocanlisvocalionesua sancla; non secundttm
in sancta obedienlia perseverent? Sicut ergo in his opera noslra, sed secundum suum propositum el gra-
oralionibus, ita et in bac fide nata est, et crescit, et tiam, quw dala est ncbis in Christo Jesu anle lempora
crevit Ecclesia, qua fide creditur graliam Dei non wierna, manifeslaiaaulemnunc per adventumSalvalo-
secundum merila accipientium dari. Quandoquidem ris noslri Jesu Chrisli (II Tim. i, 8-10). Ule ilaquedicat
non oraret Ecclesia ut daretur infidelibus fides, nisi Ecclesiam aliquando in (idesua non habuisse verila-
Deum crederet et aversas et adversas hominum ad lcm prxdeslinationis bnjus et gralise, quoenunc con-
se sonveriere volunlates: nec oraret Ecclesia ut per- tra novos hscrelicoscura diligentiore defenditur : ilie,
severaret in fide Cbristi, non decepta vel vicla tenla- inquam, hoc dicat, qui dicere audet aliquando eam
tionibus mundi, nisi crederet Dominumsic in pote- non orasse, vel non veraciter orasse, sive ut crederent
state habere cor noslrum, ut bonum quod non tene- infideles, sive ut perseverarent fideles. Quoe hona si
mus nisi propria volunlale, non tamen teneamns nisi semper oravit, semper ea Dei dona esse utique credi-
ipse in nobis operelur et velle. Nam si hoecab ipso
1 vaticaniMss.,vos. * omnes Mss., interpellal gemilibusinenarrabilibus;
1 Tres Mss.,infidelissimus. omisso, pronobis.
* PluresMSS.,tardicordes. » SicMss. Editi,accipimus, /.
1033 LIBER DE DONOPERSEVERANTLE. 1034
dii; nec ab illo csse prsecogiliiaunquam ei negare fas Deum tantumdicimus Christum, sicul hsereliciMani-
fuit. Ac per hoc prsedeslinalionishujus fidem, quse clioei; nec hominem tanlum, sicul bscretici Photi-
conlra novos hsereticos nova sollicitudine nunc dc- niani; nec ita hominem,ut aliquidminus habeat qupd
fenditur, nunquam Ecclesia Christinon habuit. ad humanam certum esl perlinere uaturam, sive ani-
CAPUT XXIV. — 66. Sed quid plura? Satis do- mam sive in ipsa anima. mentem rationalem, sive
cuisse me exislimo,vel polius plus quam salis, dona carnein, non de feminasumptam, sed faciamde Ver-
Dei esse, cl incipere in Dominumcredere, et usque bo in carnem converso atque mulato; quseomnia tria
in fiucmin Dominopermanere. Cocteravero bona ad falsa et vana, hserelicorumApollinarislarumtres par-
vilam piam, qua Deus recte colitur, pertinentia, tes varias [diversasquefecertml : sed dicimus Chri-
etiam ipsi propter quos hxc agiinus, Dei dona esse stum Deum verum, nalum de Deo Patre sine ullo in-
concedunt. Omnia porro dona sua, et quibus ea fue- ilio temporis; eumdemquehominemverum, nalum de
ral largiturus, Deum prsescissenegare non possunt.' homine matre certa plenitudine lemporis; nec ejus
Sicut ergo cseteraproedicandasunt, ut qui ea proedi- humanilatem, qua minor est Palre 1, minuere aliquid
cat, obedienler audiatur; ita proedeslinalioprsedican- ejus divinilati2, qua sequalis est Patri. Hoc aulem
da est, ul qui obedienter hoecaudit, non in homine, utrumque unus est Cliristus, qui el securidumDeum
ac per hoc nec in se ipso, scd in Dorainoglorielur : verissime dixit, Ego et Pater unum sumus (Joan. x,
quia et hoc Dei prscceptumest; et hoc prscceptum 30) : et secundum hominem verissime dixit, Paler
obedienteraudire, id est, ul qui gloriatur, in Domino major me est (Id. xiv, 28). Qui crgo hunc fecit ex
qlorietur(I Cor. i, 31), similiter ul csetera, Dei do- semine David hominem justum, qui nunquam esset
num cst. Quod donum qui non habel, non dubitodi- injustus sine ullomerito prsecedenlisvolunlatis ejus;
cere, alia qusecumquehabet, inaniter habet. HocPe- ipse ex injirslis faciljustos, sine ullomerito prscceden-
lagiani,optamus, ul habeant; isti autem nostri ul lis volunlatis ipsorum, ut ille caput, hi membra sint
plenius habeant. Non itaque simus in disputalionibus ejus. Qui ergo fecit illum hominem, sine ullis ejus
prompti, etin orationibuspigri. Oremus,dileclissimi, prcecedenlibusmeritis, nullum quod ci dimitleretur,
oremiis, ul Deus gratise det etiam inimicis noslris, vel origine trahere, vel voluntale perpelrare pecca-
maximeque fralribus et dilectoribus rioslris, intelli- tum; ipse nullis eorum prsccedentibusmerilis facit
gere et confiteri,post ingentcm et ineffabilemruinam, credentes in eum, quibus dimitlal omne peccatum :
qua in unoomnes cecidimus,ncmincmnisi gratia Dei qui fecit illum lalem, ut nunquambabuerit habiturus-
liberari; eamque nonsecundum mcrila accipienlium que sit volunlatem malam; ipse facit in mcmbris
tanquam debilam reddi, sed lanquam veram graliam ejus ex mala voluntale bonam. Et illum ergo et nos
nullis merilis praeccdenlibusgratis dari. prsedestinavil; quia el in illo ut csset capul noslrum,
67. Nullum aulem est illuslrius prsedestinatioriis et in nobis ut ejus corpus essemus, non prsecessura
exemplumquam ipse Jesns : unde el in primo libro merila noslra, sed opera sua iutura prscscivit.
jam disputavi (De PrmdeslinalioneSanclorum,nn. 30, 68. Qui legunt lucc, si iiitelligunt, agant Deo gra-
31), et in hujus fine commendaredelegi: nullum est, tias : qui autem non inlelliguiit, orent ut eorum ille
inquam, illuslrius procdeslinalionisexemplumquam sil doclor inlerior , a cujus facie est scientia et intel-
ipse Mediator. Quisquis fidelisvult eam bene intelli- leclus (Prov. n, sec. LXX). Quivero errare meexisli-
gere, atlendat ipsum, atque in illo inveniat et se mant, etiam atque cliam diligentcr quoe sunt dicla
ipsum : lidelis, inquam, qui in eo veram naturam considerent, ne fortassis ipsi errent. Ego aulem cum
credil el conlitetiir bumanam, id est nostram, quam- per eos qui meoslabores legunt, non solum doclior,
vis singularitersuscipienleDeoVerbo, in unicum Fi- verum etiam emendalior iio, propitium milii Deum
lium Deisublimalam, ita ut qui suscepit et quod sus- agnosco : et hoc per Ecclesisedoclores maxime ex-
cepil una esset in Trinitate persona. Neque enim speclo; si et in ipsorura manus veuit, dignanturque
homine assumptoqualernitas facla esl, sed Trinitas nosse quod scribo.
Biansit,assumptioneilla ineffabiliterfaciente personoe 1 bmnesMss.,quatnajorestPater.
unius in Deo et homine veritatein. Quoniam non 2 sicMSS.Editi,divinitatem.

FULGENTIUS in fine libri de Incarnationeet Gratia D. N. J.


Deus qui hominemcondidit, ipse prsedestinalionesua et donumilluminalionisad crcdendum, el donumper-
severanlia?ad proficiendumatque permanenduin, cl doniunglorificationisad rcgnandum, quibus dare voluit,
proeparavit:quippe non aliler perficit in opere, quam in sua sempiterna alque incommutabili habet disposi-
tnm volunlale. Cujusproedeslinationisveritatem, qua nos ante mundi constitutionemproedestinatosin Christo
testatur Apostolus,si quis detrectat cordis credulitate rccipere, vel oris confessioneproferre, si anle ultimum
diem vitsepfscsentis, impietatis susecontumaciam,qua Deovivo et vero rebellis obsislit,non abjecerit; ma^
nifestum est eum non perlineread eorum numerum, quos Deusin Chrislo antemundi constilutionemgratis
clcgil ct proedestinavitad fegnum. Pro quibus tamen nec oratio fidelium debet desistere, nec charitas
aiiquando lorpere; ut Deus eis gratiam suoe illuminaliouis donct, per quam in ipsis semen divini scr •
monis fructificct,qui frustra exicrioribusauribus sonal, nisi Deus spirituali munere auditum hominis interio-
ris aperiat.
SABCT.AVGCST.X. (Trtnte-trois.j
1035 ADMQNITIGJN QPUS IMPERFECTUM 1036
Ex eodtm Fulgentio ADRIANUS Papa I, in Epislola ad Egilam, et in Epistoja ad episcoposHispaoise.
Opera misericordise ac justitioe proeparavitDeus in selernitate incommulabililalis suse; et sicut fulurorum
operum suorum nunquam fuit ignarus, sic in eorumdem operuro prseparalione nunquam improvidus. Proepa-
ravit ergo juslificandis hominibusmerita, prseparavit iisdem glorificandis et prsemia, Mahs yero non praeparavit
voluntates malas, aut opera mala, sed proeparaviteis justa et oeterna supplicia. Hsecest aetema pracdeslinatio
futurorum operum Dei, quam sicut nobis apostolica dpctrina scmper insinuari cognoscimus, sic etiam
fiducialiter procdicamus, elc. Teneatur ergo prsedeslinationis veritas a fidelibus cunctis : quia quisquis
divinum non crcdit in hac proedeslinationeconsilium, non pervenjet ad gloriosuni ejusdem proedestraalionis
effeclum.

ADMONITIO
IN OPUS IMPERFECTUM
CONTRA SECUNDAM JULIANI RESPONSIONEM.

Pervenimus tandem ad ultimum Augustini opus, in quo bealus gratise Christi vindex, dum hjeretici Juliani
cum denu.oaggredientis impelum comprimil, nondum absoluto eodem opere, morle occupalur, et e medio
certamine ad percipiendam coronam vocatur in ccelum. Verum antequam nostrse in id operis observaliones
proponantur, haud abs re fuerit, ipsius Juliani, patrohi Pelagiansc bsereseos proeter cseteros ardenlis et fa-
Biosi, alque intcr Augustini adversarios insolentissimi, genus ct mores dicere, factaque seu scripta ejus
recensere.
DE JULIANOET EJUS SCRIPTIS.
Julianus «rgo Memore ac Juliana, ulroque parente ab opinione pietatis claro„prognalus esl. Mempremcerle
Marius Mercatorin Commonilorio subnolationum in scripta Juliani, « sanctoeac beatse recordationis episco-
pum, > Julianam aulem Memoris conjugem, « primariam feminam > yocat, «quanihil,? ail, t honeslius
intef reverentissimas matronas invenias : > alque mox de Memoresimul ac Juliana loqucns, < qui sancios, >
inquit, < illorum hominum mores, sai^ctamvitam, insiitulumque noverint > (Infra, Appeitd. parte 2), Ulum
ipsum Juliani palrem etiam nobilitaie generis conspicuum fuisse, Hieronymus Vignierius in Proefatione ad
imperfeclum Opus Augustini, cx inedila quadam F'ilgentii scriptione prod.it.Inde vero non miiius commen-
dandus idem Memor, quod Augustino amicilia et litterarum pffieio conjunclus fuerit: de quo sanclus Doctor
in libro primo contra Julianum, « Ego certe bealoememorise Memoris patris lui non immemor, qui meeum
non pafvam inieratamlcitiam colloquio lillerarum, teque ipsiim mihi charissjmum fecerat > (Supra,contr,Ju-
lian., lib. 1, n. 12). Exslat etiam nunc scripta Memoriepistolai:inter.A;ugusl!inianas ordine ceiHesiina prima.
Memorem Ugliellus Capuanis episcppis, baudquaquam tamen ulla idonea.aucipritate frelus, adjungit,,proximo
post Vincentium loco, qui Vincentius ex A.thanasiihistoria percelebris est, eum recensens.
Natus esl Julianus in Apulia, tesle Auguslino (Infra, Operisimperf. lib.6,cap. 18); forsilan Eculani, seu
Eclani; si lamen urbs illa, jam inde a trecentis annis Campaniaj inclusa (inibus, hoc nomine lpcabaluradliuc
in Apulia, quod olim inter Apulioeurbes numerata fuissel. Memor ejus pater, qua erat pietate, filium ad ec-
clesiam quam priraum tulit, eique adhuc infanti Baptismi graiiam dari vplujt (Supra conlra,Julian., lib. 1,
n.\i;infra, Operis imperf, lib. 2, cap. 2), < nesciens eidem gralise quam esset futurusingralus >(Supra,contra
Julian., lib.6, n. 17). Huie attribuit Gennadius ingenium acre, magnam sacrarum Scripturarum cognitio-
nem, tamque multiplicem erudilionem litterarura grsecarum el latinarum, ut Julianus, priusquam Pelagianae
hoeresisin co deprehenderelur impietas, celebre sibi nomen inter Ecclesise doclores coinpararit (Infra, Ap-
pend. parte 2). Mercatori tamen haud irijriria dicitur, < horrida Ioquacitate, >cum adversus Augustinum dis-
sereret, < evagatus, disertum se magis ostentare el sciolum volens » (Ibid.). Ipsum etiara a Prospero pulant
designalura fuisse hoc versiculo, qui sinaulet ejus episcopatus lpcum, eisCFi.ben.dicharacterem ac ingenium
referre alque innuere videtur :
AuthuicCampanograminecordalument.
Quemriirsum Prosper in Chronico jaclantissimum Pelagiani erroris. assertprem appellat (Ibid),. Sanetus
quoque Augustinus ipsum merito jure nominal juvenem confideiHisssimuin(Supra, conlra Julianum, lib. 2,
n. 30); atque eum lingua, quam menlc magis valuisse asseril (Infra, Operis lmperf. lib.Z, cap. 52): a quo
et dicitur, < in disputatione loquacissimus, in conteiitionc calumniosissimus, in professipn.efallacissimus >
(Ibid.lib. 4, cap. 50).
Cum oetatejam adulta esset, ei pater uxorem dedit; tesialurque pluribus Ipcis Auguslinus iUum conjugali
vinculo fuisse adstrictum (Supra, conlra Julianuin, tib. 3, nn. 28, 46, passim). Fatendum est cerle, cum ejus
familia necessitudinem Paulino episcopo Nolensi intercessisse longe arctissimam; quandoquidem hic se in-
dignum minime putavit, nuptias illius pio epilhalamio, quod intcr ipsius opera hodieque legitur, celebrare»
1037 CONTRASECUNDAMJULIANI RESPON3IONEM. 1038
In hoc ille tum Julianum, quem puerum adhuc vocat, lum Jam uxorem ejus hortatur, dignam episcopali domo
modesliamet in nuptiarum solemnitate, et in toto vitsecurriculo conservent. quin cliam illis, nti virginitatem
colant perpetuam, precatur. Poematis in libris quibnsdam edilis litulus est: « Epiihalamium in Julianura
episcopiMemoris filium, et Jam clarissimam feminam uxorem ejus. >Hinc Vignierius Juliani uxorem anti-
qua et consulari nobilitale splendidam fuisseconlendit; atque ad eamdem Jam.refert illud ex inedilo quoilam
Fulgenlii opere lestimonium : < Nec illi sufficiebat paternoe nobilitali, -Emiliorum fasces admovisse, quos
hoeresidegenere lurpiter maculavit. > Interfuit reapse nupliis episcopus quidam nomine ^EmiUus: at e.um
Jse palrem, quod Vignierius primus asscruit, Paulinus non dicit exstitisse; atque hoc ipso quod non dicit,
argumentum in contrariam parlem suppedilat. Quin et soepiusJulianum ejusque conjugemappellat c Memo-
ris natos, >aut < Memorisdomum :» lmde haud inepte colligas, .Emilium, si quidem alterutrum cognatione
atligerit, non nisi inremologradu attigisse. ObservatPaulinus, Memoremfunctum esse officiosuo erga ^Emi-
lium, dum illos eidem in manus tradidil, qui jugans capita amborum sub pace jugali raanu sua obnupsit et
oratione consecravit. Nos quidem fugit, idcircone lioc obsequium velit a Memore deferri oportuisse jEmilio,
quodapud hunc nuptise celebrarentur, an vero propter viri summam venerationem. Hunc enira /Einilium
depingit tanquam Juliani et Jse atqueipsiusMemprispatrem, ac virum cui propria virlus eximium cullum
observanliainquepepererat. Inde est, quod eumd.emillum ^Emiliumesse aulumeiU,qui cqrn aljis duobusab
Honorio et Occidentisepiscopis ad Arcadium in Joannis Chrysostomi causa dcstinatus , confcsspris litulum
anno quadringentesimosextopromeruit (Baronius, ad annos 405, 406); qui eta Metaphraste di.citur Bene-
ventanus episcopus. Cur autem Paulinus in epilhalamio ila cecineril.
Surge,Memor,venerarepatrem,complecterefratrem:
Unoutrumquetibi nomenin Janitioest.
Junioret senior Memorest; e!c.
Filiusest, fraterque Memor:laetaturadesse
Communemsibimetpiguoribusquepatrem;
haud salis assequimur : nisi forte credendus.sil Memor dignitate quidem senior el frater, quia episcopus:
genere autem aut setalefilius ac.junior, quia ab jEmilio genitus, vel eo saltem posterius natus. Nam quod
scribil Joannes .Garnerius, jEmilium lan.quiin Beneventanum antistiiem Memoris fuisse metrepolitanunii
(Super cqp. Isubnolalionum Mercalorisin JuL); contra Ugtelli et Geograpbioesacroeteslimonio constal,, me-
tropoleos dignUateni tunc temporis penes Beneyenlum non fuisse. Nec eliam arbitramur defendi ppsse id
quod idem, jEmilium j.arovita funclum poetica fictione, quse illi videtur admodum ingeniosa,, i»duci asse-
verat (ln Mercat. dissert. 1, cap. 6,de Jutiano).
Jam vero cooplatum inter clericos Julianum, et ad Lcctoris munus, priusquam conjugium iniret, adscitum,
esse, dccet Paulinus islis iii epitbalaniio versibus :
ClericusuxorenichrislocomenleOeeoram • -,*'
Diligat,et pulciiramluminecordisamet: •
Auxilioqueviridivinomunere factam
•.-.•• Lectorcoelestidiscatab historia. ,.
Abboc Lectoris gradu ad alliorem promolus fuit, ac sive uxornaturoe jam concessisset,- sive utefque con-
tinemiam servarent, illum cerlum esl oflicio diacOnalus anno supra quadringentesimum octavo vel nono,
quo palri ejus Augustinus scripsit, adolescentemadbuc functum fuisse. In illa centesima prima epistbla san^
ctus Prxsul singularem prsebet sui in Julianum studii significationem; ejusque patrem rogat, ad se illum in
aliquod tempus venire jubeal.
^Benique idem Juliarius in episcopalemordinem evectus fuit. Namlicet Augustiriuseum sn?peSoepiusfiliuit)
vocet, in eo lamen honorem agnoscit episcopatus, cum erumpit in illam exclamationem : « 0 frohtem qua-
liumcumqueepiscoporum > (Supra, conlra Jtdianum, lib. 4, n. 57)!Ac proelerea epislolam ad Thessaloni-
censem antistilera Juliani solius non esse, sed ipsi cum plurimis Pelagianis episcopis communem: dicit ( S«-
prd; conlra Duas Epistolas Pelagiahorum, lib. 2, n. 1). Quiu etiam ipse Julianus Turbaniium episcopum, cui
primuin sunm opus in Auguslinum nuricupavit,fralrem nominal (Infra, Operisimperfecl.lib. 1, cap. 1); Pro-
sper in Chronicoad annum quadringentesimum trigesimum nonum meminit episcopatus eidem Juliano , nec
dubium quin propler hseresim, dudum ercpli (Infra, Append. parte2).
Ordinaverateum lnnocentius I, uti Mercator in Commonitorioconlra Pclaglanosscribit/ (Ibid). Cui vero
Ecclesiseprsefectusfuerit, dissensioerat aliquandointer eruditos, cumin Gennadiilibro de Scriptoribus eccle-
siasticis < episcopus > diceretur < Capuanus; >in PrPsperi autem Chronico, < Julianus Atellanensis; > in epi-
stola Pelri diaconi ad Africanosepiscopos in Sardinia exsules, « Julianus Edanensis; > in Gelasii papse de-
crcto de scriptnris apocryphis, « Celanensis >legeretur: qno eliam posleriore titulo a Beda, Prsefatione libri
primiin Canlica canlicorum, donalur. Tametsi Viocesillse, « Juliani Celanensis episcopi aCampania, > qui-
bus Beda ntitur, absolute possint itaexponi, ut. Jutianumorlu quidem Celanensem', episcopali autem sede.
Campanumfuisse significenl : quemadmodnmcnm eum Prosper Atellanenscm, Petrus diaeonus Edanensem,
GelasiusCelanensemnominat, appellationes istas de natali ejus loco, perindc aiquc de episcopali, Iiceret in-
terprctari: atque ila quominus sedisse eum Capua:crederenius, nihil vetnret; nisi observatnm esset apud
Gennadium in pfobalioribus manuscriptis, veliit in eo qucm iu App?n iice scquiim»*,antiquissinio exem-
4639 ADMONITIO1N OPUS IMPERFECTUM 1010
plari Corbeiensi, nullum de Juliani episcopalu verbum reperiri. Sic porro etiam Prosperi cdiliones recen-
tiores, pro Atellanensi, Eclanensemex melioris nolse manuscriplis substitunnt. Quam quidem correctionem
nihil moratus Petrus Franciscus Chiffletius,primam Prosperi lectionem alia poliorein esse, ac vcre Julianum
Alellse, quse in iirbibtisCampanioeolim celebrabatur, et e cnjus ruinis Aversa poslmodum inter Neapolin;
Capuamqucexcilala est, sedemtenuisse voluit (Chifflelias,in Paulino illust. parte 2, cap. 29 ). Al controver-
stairi decidit Marius Mercalor Juliani oequalisel oeraulus,ejnsque genlilis, dum verbis conceptis ipsum alias
episcopum Eclanensem, alias exepiscopumoppidi Eclanensis vocat (Infra, Append. parte 2) : quo cum Mer-
catore Petrum diaconum, Gelasium, ac Bedam, una mutala vel transposila littera conciliare, non ita magni
negotii fuerit.
Isthsecautem civitas quondam clara, nunc ruinis suis sepulla, aniiquis Eculanum sive'Eclanum dicta est.
Posita erat in Hirpinis in ulleriori principalu, a Benevento quindecim millibus dislans, versus Euro-notum.
Suntqui pulenteamdem posiea Quintodecimumappcllatam, necnon nostra hac memoria ejus rudera quoedam
ac parietinas prope Mirabellamconspici. Episcopalis sedes Eclano Frequenlum, italice Frigenlo, seu Fricento,
translata fuit. Frequentum vero nonis maiis anni supra millesimum quadringentesimi sexagesimi quinti aut
sexti Abellinensi episcopatui conjunclum est. Regionem hanc tradunt qucndam Apulioelimilibus comprehen-
sam fuisse, at vero Campaniseaccessissejam inde ab Adriani temporibus(Noris, Hisloriw Pelag. lib. 1, cap. 18).
Parentibus demortuis (quod quonam anno contigerit, invenire nuspiam fuit), Julianus duarum sororum cu-
ram cum suscepisset, eo munere nec sibi nec illis honorifice perfunctus esl. « Novimus, novimus, > ait Mer-
calor, « quid tibi una earum, ctimtu nimis severus in ejus ruinam pudoris insurgeres, bbjeceiit, vel expro-
braverit; atque lu mutus illico nonausus es ulterius censuraetuse ullas dolori ejus inferre molestias > (Infra,
Append. parte 2). Nempe (idei corruptionem conlinuo morum, ut solet, in Juliano secula corruplio
est.
i; Quo ille tempore virus Pelagiante hsereseossugere coeperit,minimecomperlum. Beda doctum eum a Pelagio
f puerulum > adhuc, etab ipso < quasi ih caverna colubri regnlum, > cum annoChrisli quadringentcsiaio de-
cimo quinto dialogos suos adversus Pelagianos Hieronymus edebat, nutrilum esse scribit (Ibid.). Sedhsec
Bedse verba si presse atque ad apices exposueris, plane falsa reperies : siquidem multo anleannuni Cbristi
quadringenlesimumdecimumquinlum Julianus pueritiaeannos excesserat; neque verisimile est, eum, nisi forle
idem ipse sit qui AnnianuspseudodiaconusCeledensisab Hieronymovocatur, lunc temporis in Palaestina,ubi Pe-
lagius hocanno degebat, exstitisse. Alpotuit mutua aliqua inter eos cognitioRomasnascianie anniimquadringen-
tesimum octavum, aut quadringenlesimumdecimum, quo anno exivitex Urbe Pelagius. Atque idem ipse Julianus
forte non immerito censebitur ex illis fuissc, de quibus anno Christi quadringentesimodecimo seplimo, staiim ab
Innocentii papseobitu, Auguslinusad Paulinum scripsit; quiquedicebantcitius se defecturosa Pelagio, quam ori-
ginale peccatumagniluros: quanquam ex civilale Nolensiessehos Augustinonuntiatum esset (Epist. 186, n. 29).
Dicit alio loco sanctus Doclor Julianum, si RomanoeEcclesise proesidenlembealum Innocentium audirc voluis-
set, jam lunc periculosam juventutem suam Pelagianis laqueis expediturum fuisse (Supra, contra Jutianum ,
lib. 1, n. 13). Eum, quoad memoralus ponlifex vixit, catholicamsenlenliam retinuisse lestatur Mercalor: quse
res eo Commodepotest referri, quod idem anclor eodem loco dicit, Julianum a communione Innocentii, ne
damnatis quidem Pelagio et Coelestiorecessisse, sedjpsi eorum damnatori usque ad ejus mortem communi-
casse (Infra, Append. parle 2). Sed eum lamcn superstile adliuc Innocentio hseresim amplexum esse, liquido
declarat Auguslinus illis ipsis verbis : » Jam lunc periculosamjuventutem luam Pelagianis laqueis exuisses >
( Supra, contra Julianum, lib. 1, »».13 ). Narrant ipsius queradaraparalogismum, quo Romoecum proccjpuis
faclionis ducibus agens, a rudioribus conabatur exlorquere, ut originis culpam merum commentum esse fate-
rentur (Infra, Append. parte 2); quod, Joannis Garnerii judicio, in annum quadringentesimum decimum
septimum quadrare polest (Garnerius, in Mercat. disserl. 1, cap. 6, de Juliano). Si defmitionesillas, qiias
libro.de Perfeclione justitise hominis relellit Auguslinus, eidem nos, uti Garnerius censel, tribuere opprleat;
dubium non erit quin jam inde ab anno quadringentesimodecimo quinto perfectus fuerit Pelagianus. lllud in
confesso est, damnalis a Zosimo papa anno quadringentesimodecimo octayo Pelagianis , eumdem Julianum
subscribere pontificiamsententiam noluisse, atque ob eam rem ab illo dignitate spoliatum fuisse, et cx Ijalia
eiectum (Infra, Append. parle 2). Huic ipsi pontifici binas super qusestionibusde gratia epislolas dedisse eum
reperimus (Infra, Operisimperf. lib. 1, cap. 18).
Hieronymus Vignierius primis temporibus hsereseos Juliani assignat id quod habel Gennadius, illum pcr
famem alque egeslatem publicam pauperibus dilargilum esse suas facultates, et hacce charitatis specie quam
plurimos ad suam hseresim, maxime ex genere eorum qui pietati addictiores videbanlur, adjunxisse (Infra,
Append. parte 2). Qua de re id nobis unum observare licet, in poslremo suo opere affirmare Augustinum,
illum a miseris quos deceperat, otiosum ali (lnfra, Operisimperf. lib. 2, cap. 51); nec posse ipsum scriben-
dis ac dictandis libris vacare.si nolint homines ei victum subminislrare sumplusque congruentes (Ibid., lib. 3,
capp. 1, 44): quod quidem eum lunc nullo proventu suo vel fruclibus vixisse, salis designat; non tamen indc
quisquam colligat, Augustino exploratum fuisse, illum impendisseomnia, quo penuriam alienam levaret.
Anno, ut quidem videtur, quadringenlesimo decimo nono, is una cum aliis ejusdem seclocepiscopis ad
Rufum Tliessalonicensemantistitem scripsit; necuon Romam ad amicos, ul in errore illos confirmaret, litle-
1041 CONTRASECUNDAMJULIANIRESPONSIONEM. 1042
ras misit: sub quod eliam tempuspriorem Augustinilibrum de Nuptiiset Concupiscenliaquatuor voluminibus
refellere conalus est.
Cum postea solum vertere esset coactus, maria et ferras cum erroris sui sociiset collegisperagravit; Orien-
tem, id est, Asiamminorem lustravit; et landem in Cilicia apud Theodorura MopsuesleuumquemPeiagianse
hseresissequeparentera ac Nestorianaufaciunt, quiete nonnulla potitus est. Illic alios octo libros in Augusti-
num condidit. Sed neque dubitaverimusquin ipsi Theodoro, ut adversus originalis peccati assertores quinque
suos libros emitteret, auclor fueril. Verumtamen e Ciliciavixdumexcesserat, cum ei Theodorusille in provin-
ciali synodo analhemalis notam inussit (Infra, Append.parte 2). Italiam anno quadringentesimovigesimo
primo quo Alypiusepiscopus sex Auguslinilibros adversus eumdem illuc detulit, jam reliquerat : quando-
quidem, cnm octo suos in sanctum Doctorem edidit, omnino dc islhoc illius opere nihil audierat (Infra,
Operisimperf. lib. 4, cap. 58).
Ejus mentionemex quo migravit e Ciliciain annum usquequadringentesimumyigesimumoctavumnusquam
reperimus. At ponitur Julianus veluli dux ac primipilus eorum episcoporum, qui ob negatum originale pec-
catum oflicioabdicali, Nestorii proesidiumcirciler ipsum annum quadringenlesimumvigesimum octavum im-
plorarunt. Hinc Mercator, Prsefationead Nestorii adversus Pelagianamhseresimsermones : < Contra Pelagii, >
ait, < seu Ccelestiipravam et impiam defmitionemquamvis recte senliret el doceret > Nestorius; « Julianum
lamen cxepiscopumEclanensem, cum participibus suis, cujus hoeresissigniferumet antesignanum, olim ab
apostolicasententia exauctoratum atque dcposilum, in amicitiaminterim censuit suscipiendum, spem ei abso-
lutionis promittens : ipsum quoque Coelestiumlitteris suis, quarum exempla subdidimus,consolatusest. Quod
ulrum malitia an vecordia fecerit, non facilenosci potest: ut conlra quorum distortas senlentias, prsclerpro-
priam impietatemquoeillum ad damnalionemusque perduxit, rectissime senliebat et docebat, eos et amicos
haberet, et spe vansepromissionis fovendosel lactandospularel; quique cum patrono memorato in Ephesiensi
concilioa ducentisseptuaginla et quatuor episcopisiterum iterumque damnali sunt. > Cocterumiidem haeretici
per Nestorium conseqni nequaquam valuere, ut ne Conslanlinopoli praeceptoimperatoris Theodosii, unde
Julianus etiam prius Ccelestioejectus est, pellerentur. Idem Julianus non solum in utraque Nestoriiad Ccele-
stinum epistola Pelagianis aliis episcopis de Occidente ejeclis proemittitur, sed simililer post Pelagium et
Coelestiumprimus nominatur inter insigncs illos Pelagianos, quorum damnatio anno quadringentesimotri-
gesimo prirao in Ephesina synodo lecta est et confirmata (Infra, Append.parte 2).
Haud multo post, sub pontificatuSixti III, et anno, si Prosper: Chronicodebeatur fides, quadringcntesimo
trigesimonono, Ecclesisevariis artibus imponere, alque in ejus communionemfalsa specic emendalionis irre-
pere est molitus, ut episcopalemdignilatem, qua se tamdiuexulum dolebat, reciperet. Sed Romanuspontifex,
Leonis diaconi (illius haud dubie qui eidem in apostolica Sede successit) hortalu roboratus, vigilantia sua
istius fraudes reiexil, eis forliter occurrit, nefariis ejus consiliis adilus omnes interclusit, rejeciaquefallaci
besliauniversos calholicsecomraunionisexhilaravit (Ibid.). Affirmal HieronymusVignierius, sibi argumenta
esse, quibus pcrsuadealur Julianum ex ltalia rursus fugere a Sixto papa coactum , iu Lerinensem insulam
venisse, ubi cum per aliquot menses moraretur, a Fausto, Regiorum poslea episcopo, exceplus, eidem bscre-
sis suoevirus propinavil: Quod, ait Vignierius, suolocodicemus,si Deusvireset annos suffecerit, idque cwleris
vrobalionibuslam ex Fulgentio, quam ex aliis, pluraque id generis quw muttos lalenl, asseremus(Vignierius,
Prcefal.in Opusimperfectum). Ad haec Vignierii verba Joanncs Garnerius ; Intelligit aulem, inquit, vir eru-
dilusnomineFulgenlii, libros quossanctus ille "episcopusadversusFauslum scripsil, quosqueapud se habuitin
manuscriptocodiceidem Vignierius, cumviverel(Garnerius,in Mercat.dissert. 1, cap. 6, de Juliano).
Sixto vita functoillum.rediisse in Italiam , unde iterum a Leone papa pulsus fuerit, binc licel conjiccre,
quod ejusdemtemporis auclor iu libro de Promissionibus et ProediclionibusDei, parte quarla, capile sexto,
Pelagianos el maximeJulianum a bealo ponlificecontritosfuisse prodat. Addit Vignierius hunc ipsum inleli-
cem hsereticum, posllongas hac illae errationes, obquas eum Fulgentitts, ut dicit, alterum Cain, hoc est pro-
fugumet omniloco exlorrem,appellal, ullimi demum perfugii loco viculumquemdam iu Sicilia incoluisse, ubi
susesectoehomines docebat litleras, factus cx episcopoludimagister. Ilanc 111 i occupationem, qnasi omnium
maxime congruentem et ejus in hasce disciplinassmdio, et vanseglorisequam ex earum cognilione caplabat,
antc mullos annos de-linaverat Augustinus(lnfra, Operisimperf. lib. 2, cap. 51).
Huc adjicit Vignierius, poslquam is ibidemvivere desiisset, Pelagianostumulo ejus hoc elogiumscripsisse:
Heic in pace quiescitJulianus episcopuscalholicus.Quod epitaphium cum nono soeculoeliam tum legeretur,
quidaraScmipelagianorumdogmatumfaulores illius memoriam restituere conali sunt. Al demonstrarunl eru-
diti antistites Catliolicorumnomen nunquam non usurpassePelagianos; ac proinde nihil probibere hujusmodi
tilulum, quominusille in hairesi suamortuushabeatur. Obiil, ut scribit Gennadius,imperante Valenliniano III,
Constantii filio, et sic ante annum Christi quadringentesimumquinquagesimumquintum (lnfra, Append.
parte 2). Altamcn usque ad oetalemFulgenlii(juxta Petrum Franciscum Chillletium, anno quadringentesimo
scxagesimoseptimonati, et anno quingentesimoseptimo in episcopum conseerati [ Chiffletius,Not, in Ful-
geniii Vilam,pag. 355]) vilam produxissecontendit Vignierius.
GelasioSedem apostolicamtcnenle, JoanncsAlexandrinuspairiarcha, uta Photio notatur (Infra, Appmd.
mZ ADMONITIO IN OPUS 1MPERFECTUM 1044
jjarJe3), analhema CoelestioacJuliano pronuntiavit: idemque fecit in sua ad Fulgeritiumct alios ex Africa
episcoposexsules epislola Pclrus diaconus.
i@uod.adJuliani scripla speclat, quanquam eum dicat Gennadius, miusquamimpietatemPelagiiin se aperi-
ret, clarum in doetoribusEcclesim<(uisse(In(ra,.Append,parle"£); allamen quod;perid temporis in lncem edi-
derit, nihilhactenus repertum est. Sed ex quo hanc hajfesiin palam profiteri coepit, aliosscriptissuisin ©jus
laqueos inducere nunquam desliiit. Ea de causaZosimo papseduas epistolas anno quadringentesimodecrroo
octavodirexit. Dcinde eum Auguslinuslibrum de Nupliis et Cohcupisceritiapriroum ad Valeriumcomiiem
scripsisset, idem Julianus quatuor libros, quibus illum unicum refutarel, ad Turbantium episcopum edidit.
Porro, 'Ciimexcerpta ex hoc Juliani opere tradita essenl Valerio, hic Augustino perferenda illa cnravit, qui-
bm sanctus Doclorslatim respondit edito altero ejusdem tiluli, quosuperior, id est, de Nupliis et Concupi-
scenlialibro secundo: et eodem tempore coinposuitquatuor suos libros ad Bonifacium, ut duas Epistolas Pe-
lagianoTum, quas.idem ipse.-ut videtur, Julianus continuo post emissam primarn ad opus de Nuptiiset
ConcupisccnliaTesponsionemscrlpserat, retunderet; tandemque accepta illa prima Juliani responsionequae
libris quatuorconstabat, eam ingenli opere, quod in sex libros panitus est', revicit. lnterea vero cum secun-
dus liber de Nupliis et Concupiscentiaincidisscl in manus Juliani, hic libfos oclo adversus unum islurn iu
acicih, utsic dicamus, eduxit, quos Auguslinus ultimo suo opere, de quo mox dicluri sumus, profligavil. Vi-
gnierius Fulgenlii ex inedito quodam opere profert hanc in rem verbailla : Nec illi sufficiebatpaterhw nobi-
lilati, JEmiliorumfascesadmovisse,quos hwresi degenerelurpiter maculavit.Seniorem Augustinum, itl clarior
fieret, juveniii caloreaggressus,sed repressus, tantamsibi conciliavitper orbemterrarum invidiam,quantamsibi
apud omnesslaluerat facereclaritatem; et quod in occasionerhgloriolwarripuerat, subsannanteDominoVersum
esl in opprobrium(Vignierius,Prwfat. in Opusimperfeclum).
Proeterealibris istius hseretici annumerat BedaCommentariumquoddam in Cantica, cui traclatus prscmitle-
batur, ideo Inscriplus de Amore,quia amoris sacfi ac profani in eo discrimen aperire destinaverat. Sed eum,
dum illud argumcnlitractare se velle simulabal, firmandoesusehoeresilaborasse asseverat Beda : qui et varios
locos lum ex hoc tractatu, lum ex reliquo Commentariorefert et refellit; simulquemonel, hocc nounisima-
gna adhibita cauliorielegenda esse, aul polius omnino non legenda. Meminitprselerea cujusdamCommenta-
lionis, qua ille de Bonoconstanliwdispulabat (Infra, Append.parle 2). Nam epistolamad Demetriadem,quam
eidem ille adjudicat, ipsius esse Pelagii in confessoest.
Julianum quoque tradit Marius Mercator (In subnot. cap. 6), pluribusid libris defendisse , quod Pelagius
dogmalizabal,hominem, si vellet, sine peccatoesse posse. Qua tamen de re Julianusin suis libris, qui quidera
exstent, rarius loquilur. Et hinc auguratur Joannes Garnerius alios illum forsitan cdidisse : quo etiam argu-
mentoadducilur ut defmitionesillas, quas in librode Perfeclione justilisehoihinisconfutat Augustinus,eidcm
adscribendas putet. VerumtamenPelagianum hocce placitumeo solo nitilur fundamento, quod ille hocreticus
naturam etianmum sequevalidamatque sanam esse in omnibushominibus, atque in Adam fuit, conlendebal:
in quo propugnandoperpetuus cst Julianus.
Iluic insuper Garnerius (In Mercat. dissert. 5, et in append. ad dissert. 6, Cap.4) tribuit latinam, quam Ja-
cobus Sirmondus ex antiquis codicibuseruit, interpretationem libelli fidei, a RufinoPaleslinseprovinciaepre-
sbylero groecescripti. Aliumitidem fideilibellum (Infra, Append.parle 2) latine composilum, et ad aposto-
licam Sedem directum nomine episcoporum aliquot helerodoxorum, qui Pelagii ac Coeleslii damnationem
subscribere detrectantes provocanl ad plenariam synodum, eidemauclori Juliano, haud levibus impulsus ra-
tionibus, assignat. Ejus denique slilum non minus referunt bomiliseJoannis Chrysostomiqusedamegrseco in
latinum interprele Annianotranslatse. Enimvcro non solum pronum fuit amanuensibus in auctoris nomine
labi, ut corrupta per eos syllaba prima prodirel ex Juliano Annianus: sed etiam Juliani ingenium in pfae-
missis ad easdem borailias epistolisnuncupaloriis, sentenlias el proprias ipsius diclionesinesse observamus
(Infra, Append.parle 2, de AnnianopseudodiaconoCeledensi).Ad hsec, sicut Hieronymus de pseudodiacono
Celedensi Anniano dicebat, Copiosissime pascilur, ut alienm btasphemiwverba frivola subminislrel{Ibid.) : sic
Augustinusin subsequentiopere aliquotiesobjeclal Juliano, pasci ipsum a deceplismiseris, ul libris pro Pela-
giana hseresiscribendisvacet (Infra, Operisimperf. lib. 2, cap. 51, et tib. 3, capp. 1, 44).
DE SUBSEQUENTEOPERE.
Jam anle notavimus, emissis a Juliano pro responsione ad primum llbrum de Nuptiis el Goncupiscenlia
qnaluor libris, quoedamex horum primo excerpta sanctumDoclorerasecundosuo de Nuptiis et Conciipiscentia
refutasse, ac postea simul quatuOr eosdem libros dissipasse pleniori opcre sex librorum contra Julianum-
Alypius sccundnmillum de Nuptiis et Concupiscenlialibrum , circiter anrium Chrisli quadringenlesimumvi-
gesimumprimum ,secum in Italiam detulit (Ibid. lib. 1, cap. 7). Hunc secundunl librum slalim adorltis est
Julianus altera responsione, cum sex libros, quibus prima sua resporisiodissipata fueral ab Augustino,non
dum vidisset, neque quidquam de iis vel audilione accepisset: quandoquidem ulrum a sanclo Doctore prima
ista responsio lecta esset, adhuc ignorabat (Ibid. lib. 4, cap. 38). Neque vero mirufn esse debel, hoc ita lia-
bere; namquc erat Julianus in Cilicia, quo lemporc altcrara suam rcsponsionemin Augitslinumraolitus est.
1045 CONTRASECUNDAMJULIANI RESTONSIONEM. m%
QuanquamMercatorid sibi videlur persuasisse, in hac responsione dissimulanler agefe Jttliahum, ut memo-
ralos sex Augustiirilibros ignorare se fingat{Infra, Append.parte 2).
Hac ergo posteriori responsione Julianus octo libros uni Augustihilibfo, que'm nec lotiim ihsectabttur
(Infra, Operisimperf.Kr6.$ , cap. 127 , et iib. "3 cap. 143), opposiiit,i>ftgafcanrfa
ioqmcilate non copiosiis,scd
bdiosiiseisqui rebusinhmrentessuperftuuverbacohlemnuht(Ibid., lib. 3, cap. W). Sex pfimos e.vistisocto libris
in Augttslinianarefutatione reperies : in quibus Caiholicosvix unquam aliterhominat, qiiairiTraducianos ac
ManichseOs;maximeVero SanclumAntistitemhis ubique vexat conviciis, quera illic quoque IractaioremPoj-
num (Ibid., lib. 1, cap. 7), hominemomnivanamentissimum{Ibid., tib. 2, cctp.28) et >bardissimum (tbid., tib. 3,
cap. 145) vocitat; sicut et Alypiura vernulam peccatorumejus (Ibid., lib. 1, cap. 7). Sed hoCfeticorunicorilu-
melisefideidefensoribuslaudi vertuntur. Dicavilhancalteram responsionem SuamFloro cuidani; inter Pela-
giansefactionis episcoposcelebri, etcujus etiam narralur insignis impostura, pb quam sub Leonis pontificirtu
cx Italia pulsus fuit (Prosper, de Promiss. el Prwd. parle 4, cap. 6).
Quanquamvideatur hsec secunda Juliani fesponsio aiino, ut ante dicebamus, quadrmgehtesimoVigesimb
primo, vel non multo post composila; nondiimtainen in manus venerat Augustihi, neque Ctimfibrom de
Correplioneet Gratia scripsit (Confer. tib. de Correplioneet Graiia, cap. 11, cum lib. 4 Operis imperf. cap. 84),
nequecum Retraclationum secundum absolvifr, quo nimirum in libro.capite sexagesimoseptimo, teslatiir
haud scire an in posterum aliam ullam commentationemesset aggressurus : quin etiam tenium jam Retfacta-
tionum librum moliebalur, cum illam necdum viderat. Vcrum Alypiussub id temporis lcftio Romam profe-
ctus, eam sua diligenlia transcrlptam ei deferendara curavit (Epist. 224). Primum quidem noimisi qriinque
priores libros, ne opportunilatem amitteret, ad illuin misit; pollicens alios tres, ubi primum cxscripti forent,
secuiuros; rogansque interim ne refutaiionem aggrediprocrastinaretur. Tunc vero temporis Augustinus feTo-
candis ad examen epistolis ac sermonibus suis opefam dabat, eamque Censuramduccbal gfavioris riecessita-
lis, quam ut omiltenda viderelur. Ad hoec,ineplioe tam absurdaein hac nova Juliani responsione occurfebant,
ut pigeret puderelque sanctum Doctorem ad eas respondere. Verumtaraenne imperitioribus, a qaibus forte
lecla esset Juliani responsio, non autem illius deprebensa infirmitas, deesse viderelur, confutationem hanc
suscipere coactus fuit. Porro eum in modum Juliano respondet, ul primO hscreticiillius verba exliibeat, luih
ad ea responsionemsuam, servalo codemnuraero seu dislinclione libromra : ita singuli sex liujus opefis libri
singulos sex librosJuliani, ex octo videlicetad Florum scriplis pritnos, cum Augustiniad loca singularespOnsis
ob oculos ponunt.
Huic operi ad exlremura usque vitse spirilum ihcubuit Augustinus, cui etiam a Vandalisintra llipppnis
mceniacircumseptus inslitisse dicitur a Prospero, in ChrOnico,ad annum quadrmgentesimum trigcsiinum.
Augustintts,ait, episcopusper omniaexcellenlissimusmorilur quinlokalendasseptembris,librisJutiani inler ihipe-
tus obsidentiumVandalorumin ipso dierumsuorumfine respondens, et gloriose in defensionechrisiianmgralim
perseverans.Sed idem opus morle occupatus imperfectum relinquere coaclus est, quemadmodum Indicissul
capite quarlo tradit Possidius in hoecverba : ConlrasecundamJuliani responsionemimperfeclumOpus.Vignie-
rius tamen perfectum id nuncupat, seque tesle asserit vocem imperfeclumin variis Possidii manuscriptis non
inveniri. Hanc autem nos in omnibus, quolquot iuspeximus, exemplaribusrcperiihus. Addit ille, ul opinionem
suam lueatur, sexto libro post Juliani verba clausulam apponi, Explicit liber Jutiani. Atqtti eamdera libro
primo apposilam a librariis, ibique in Marianensi mariuscripio codice nobis visam, suo loco adihonemus.
Quam huc praetereaconjecturam suam injicit Vignierius, AuguslinumforlaSselibro siio sexto seplhnum etiam
et octavumJuliani compendio relulisse, superfluiimest in ea immorari; cum sextus iste iiber nec sit cseteris
longior, nec aliquid prse se ferat, quod operis absoluti argumentum esse valeat. Itaque ubi dicit Mercalof,
AiiguslinumoctoposterioresJuliani libros singulisresponsionibussuisad singulacapilulasubjecliseverlisse(Infra,
Append.parie 2); haud aliud indical, quam illius postremum opus libros octo CoiUinciiS ea ratione esse ab
Augustino eversum, ul singulse responsiones singulis capilulis librorum qui refutantur, subjeclseisiht. QuU
nimirum locoad ipsa proefationisAuguslinianseverba Mercator alludit. Utul est, cum antea duo tantum prio-
res libri haberentur, aGlaudio Menardo, Andium propraetore, ex Gallicano codice manuscripto publicati,
non injuria contendit Vignierius, -posiquamreliquos ipse qualuor libros ex Clarxvallensi exemplari supplevit,
esse jam perfeclum lioc opus, quia revera ullraeos sex libros in hoc opere non perrexilAugustinus.
Agathoponlifex Romanusex libro hujus operis qninlo varios in Cpislolaad Imperatores adducit locos, qui
apua sexlam synodijro,act. 10, ad latinum ejusdem operis codicem in Constanliiiopolitanabibliotheca tunc
asservatum exacti alque examinati sunt (Vide Noris ,append. ad Hisloriam Petag. pag: 174). Citalur idera
opusa MaximoAquileiensiin Lateranensi synodo, anno sexcentesimoquadragesimo nono celebrata. Ex iis-
l dem libris teslimonia prolulerat Prosper in libro Senlenliarum , et Beda super Paulum, nOnmodo ille vulga-
lus, quem Florum esse constat; sed verus eliam et haclenus ineditus, quem in membranis habemus. Lupus
quoque Ferrariensis el Servatus Lupus eos libros laudant iu suis opusculis.
i Librorum aulem argumenla haecsunt. In primo, refellitur Juliani libcr ad Florum orimus. Galumnisequas
ille ibi Anguslinofideique calholicscpeccatiim ofjginale confitenli, cx triplici pf;escrtim capite insfrttebat,
1047 ADMONITIOIN OPUS IMPERFECTUMCONTRASECUNpAMJULIANI RESPONSIONEM. 1048
rcvincuntur. Propugnantur tentata ab eodemloca ex primis parlibus libri secundi de Nupliis et Concupiscen-
iia et ex libro primo contra Duas Epistolas Pelagianorum. Scripturarum etiaro pro gratia qusedam,quas sccun-
iam Pelagianum dogma exponebat, auctoritates vindicantur. :
In secundo, exculitur liber Juliani secundus, de his agens verbis Apostoli ad Romanos, capite quinto, Per
unum hominem peccalumin hunc mundum inlravit, elc, ostenditurque Julianum, repudiato calholico sensu
/secundum quem Augustinus, libro secundo de Nuptiis et Concupiscentia, capitc vigesimo seplimo, ea verba
de Adse peccato generatione in omnes ipsius posteros transmisso exposuit), frustra laborare ut secundumPc-
lagianam hseresim de exemplo peccati, non in omnes posteros, sed in peccantes tantummodo imitatione
transetintis intelligantnr.
In tertio, monstratur Julianum Scripturarttm tesiimoniis, Deuteronomii scilicet capite vigesimo quarto, et
libri Regum quarti capiledecimo quarto, et Ezecliieliscapite decimo pclavo, perverse abuti, ut suaderc cene-
tur, peccata parentum (iliisnon a Deo ulla imputari. Ipsum deinde incassum conlendere, ut ab eo sese expli-
,cet loco EpistolseadHebrseos, capite undecimo, pcrquem evertenda foret responsio, qua in superiore suo
libro tantopere inculcavit, ideo ab Apostolo, ad Romanos, capite quinto, dictum esse, unum, per quem Irans-
ivit peccalum, ne generatio sineretur inlelligi. Postea reversum ad dicla libri secundi de Nuptiis et ConCu-
. piscentia, inique agere cum Augustino eumdem Julianum, qui ab illo et hominis liberum arbitrium, et Deum
nascenlium conditorem negari, denuo querilatur : quique insuper cum illius dictis hoerclicamquamdam Mani-
chsei epistolam comparans, non alia quam qua; apud Manichoeumleguntur, argumentorum vice objectari
a sancto Doctore, ab eoque perindemque a Manichoeonaturam humanam malam pronuntiari calnmniatur.
In quarlo, pergit Augustinus refellere adversarium suo quarto libro dispuianlem in ea dicta libri secundi de
Nuptiis et Concupiscenlia, quse a capile quarlo ad undecimum comprelieiiduiitur. Concupisceniiam carnis
malam esse, neque homini fuisse a Deo conditore inditam, propugnat doceri eo ipso loco, quem in hanc rem
adhibuit ex Joannis Epistola prima, capite secundo, Omnequod estin mundo, concupiscentiacamis esl.... quce
non est ex Patre, etc. Atque illam quidem ad naturam pecoris, sed ad ipsius tamen pcenam hominis perthaere.
Pudorem membrorum nonnisi post peccatum accidisse ob libidinis rebelles molus. Porro nc in Ghrislo ulla
prorsus fuisse putetur carnis concupiscentia, hic vehementer cerlat contra Juliarium. Parvulos originali culpoc
riasci obnoxios, non per proprioevoluntatis arbitrium, sed per contagium peccati a primo parcnte voluntate
coramissi. Locuin vero a se ex Sapientiaelibro, capite duodecimo, prolalum , scilicct, Non ignoransquoniam
nequam est natio illorum, etc, ad id etiam valere, ut nostrse originis vitiurii demohslretur.
In quinlo, confirmat Augustinus et ab adversarii calumniis vindical ea quoe in libro secundo de Nupliis
et Concupiscenlia, capite duodecimo et aliquot sequentibus scripsit, in primis videlicet, quod eam com-
lnolionem pudendam membrorum non baberet natura sana, quamhabel nalura vitiata; acperhoc quod is
qui inde nascilur, indigeal renasci. Deinde quod ibi capilibus 14, 20 et 26 coriquestus est, Julianum apostolicis
duobus testimoniis, I Cor. xv etRom.i.sententiaquc evangelica Malih. vn, 17, seuxn, 33, perperam abusuro
esse.Quodcapilevigesimooctavoassernit, malum seu voluntatemmalamideoexopere Dei bono oriri potuisse,
quia ipsum quanquam bonum, de nihilo factum est, non de Deo. Ac postremo quod capile decimo septimo
docuit, sic Deum creare malos, quomodopascit et nulrit malos.
In sexlo, ostendit Julianum libro suo sexlo fruslra pugnare conlra id quod in secundo de Nuptiis ei Concu-
piscentia, capile trigesimo quarto, assertum est, Adoescilicet peccalo iialurain humanam fuisse in delerius
commutatam, ita ut facta sit non solum peccalrix, sed etiam gignens deincepspeccatores. Liberi arbitrii vires,
quibus integris poteral homo, et recte agere cum vellet, et non peccare si nollei, peccando eum perdidisse
docet. lllam autem improbat definilionem libertatis, quse passim objcctari ab adversario solel, pula, < Possi-
bilitas peccandi et non peccaridi, > etc. Dolores parienlium, spinas, labores, sudores, cselerasque mortalium
1 scrumnas probat poenasesse peccati : sed ipsam in primis mortem
poehalemesse homini, qui sic divinilus in-
stiluf.us fuerat, ut nisi peccaretnon moreretiir. Extrema parte libri, expositionem in illud Apostoli ICor. xv,
Sicul in Adam omnesmorhtnlur, et in sequenlia ejusdera capitisdicta, a Juliano prolatara expendit et refellit.
Tandem per totum ferme librum dogma catholicum de originali vitio, quod Julianus ad Manichoeamhseresim
trahere ubique enititur, non modo abesse longe ab illa hscresi, sed etiam hseresimillam demonstrat nunquam
a Pelagianis posse nisi catholici ipsius dogmalis auxilio et professione superan.

'4 EX EPISTOLA CCXXIVAD QUODVCLTDEUM.


1.1 Respondeo libris Juliani, quos octo edidit post illos quatuor quibus ante respondi. Hos enim cum Romsc
accepisset frater Alypius, nondum omnes descripserat, cum oblatam occasionem noluit prseterire, per quam
mihi quinque transmisit; promittens alios tres cilo se esse missurum, et multum inslans ne
respondere differ-
rem. Cujus instantia coaclus sum remissius agere quod agebam, ut operi utrique non
deessem, uni diebus,
alteri noctibus, quando mihi ab aliis occupalionibus hinc atque hinc venire non desistentibus
parceretur.
Agebamvero rem plurimum necessariam : nam retractabam opuscula mea, et si quid in eis nie offenderet,
vel alios offendere posset, parlim reprehendendo, partim defendendo
quodlegi deberet el possel, operabar!
Et duo volumina jam absolvcram, retracialis omnibuslibris meis, quorum numerum nesciebam :
eosque du-
1049 OPERIS IMPERFECTI CONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINILIBER PRIMUS: 1050
centostrigintaduosessecognovi. Reslabanl epistoloe,deinde tractatus populares, quosGroeci liomiiiasvocant.
Et plurimas jam epistolarum legeram, sed adhuc nihil inde dictavcram, cum me eliam isti Juliani libri occu-
pare coeperunt; quorum nunc quarto respondereccepi. Quando vero id explicavero, quinloque respondero
si tres non supervenerint, dispono, si Deus voluerit, et qme poscis incipere, simul agens ulrumquc,
ei hoc scilicst, et illud dc reiraclaiione opusculorum.meorum, noclurnis et diurnis temporibus in singula
dislribulis.

S« AURELII AUGUSTINI
HIPPONENSIS EPISCOPI
..CONTBA

SECUNDAM JULIANI RESPONSIONEM

IMPERFECTUIrl OPUS(),
SEX LIBROS COMPLECTENS.

Adversus hserelicos Pelagianos, qui dicunt Adam, opere libris quatupr respondisse sibi visus est illi
etiamsi nonpecasset, fuisse corpore moriturum, nec uni meo, quem de Nuptiis et Concupiscentiame scri-
in illo humanum genus cssc vitiatum (unde sequitur psisse memoravi), missassihi a nescio quo, qui eas,
eos, ut roorles, et mortiferos morbos, et omnia mala ut voluit, ex primo Juliani libro decerpendas cura-
quse videmus et parvulos perpeli, etiam in paradiso' vit * : quibus ut quantocius responderem, idem Va-
futura fuisse contendant, etiamsi nemo peccasset), lerius poposcit. Et lactum est ut sub eodem litulo
scripsi librum ad comitem Valerium s, cujus libri ti- ctiam secundum librum scriberem, contra quem Ju-
tulus est, de Nuptiis et Concupiscentia: eo quod ad lianus alios octo nimia loquacilate conscripsit. Ilis
illum pervenissc cognoveram dicere Pelagianos, nunc respondeo, ejus verba proponens, eisdemque
damnatores nosessenupliarum. Denique in illoopcre, subjungens responsionem meam ad loca singula, sic-
nupiiarum bonum a concupiscenlisecarnalis malo, ut refutatio eorum visa esl esse reddenda : cum jam
quo bcne ulitur pudicitiaconjugalis,quali potuidispu- priores quatuor ejus libros , posteaquam in manus
lationc, discrevi. Qno libro accepto, memoralus vir meas venerunt, sex libris * salis apertequc refel-
iliuslris misit mihi in charlula 3 nonnullas sententias lerim.
decerptas ex opere Juliani hoeretici Pelagiani (in quo
ADMOSITIO PP. BENEDICTINORUM.
; ContrasecundamJuliani responsionemopus imperfecluminnumerislocis emendaturauctoritatevelerum quatuor
exemplariumoplimsenotse.umun,Colb. bibliotbecacolbertina suppeditavit,sedhocduabustertiis panibus mutilum;
illudipsumvidelicet,ex quo ClaudiusMenardusprioresduoslibros expresserat, et typiseditosannomillesimosexcen-
tesimodecimoseitimopublicaverat.iliud, clar. quo posleaHieronyniusVignieriusad totos sex edendos librosusus
erat,subniinistravitClarsevallensisabbatia; atque ex ipsolectionesab editione vignierianadiscrepantesingenti cura
cl lalwe in hujusnostraseditionisgratiamcollegitdomnusMalhurinus Henaultabbalise ejusdemClarsevallensismonachus.
•Tertiiim,Port.cartbusia 1'orlarum,qiue Bugiensemprovinciam in Galliis et
exornat, quartum, Mar.ejusdemforte cum
superioreanliquitalis, id est, ante annoscirciter sexcentos,singulari tamen prsecipuaque diligentiascriplum,Altissio-
dorensis abbatiarnemonstratensium S.Mariani n obisutendum praebuit.
Comparavimus pratcrea eas omnes editiones initio Retr. et Confess., 1.1, memoratas. M.
1 !n edilis pro, in paradiso; subslilutum, infantes: 1 Colb. codex, putavit. AliiMss.clar. Port. et Mar.,
male, atque contraveterumcodicum in fidere.
* Sicres continuataserie nectunlur manuscriplis. Vi- curavit.
* Hocloco, sex libris,reslituimusex Mss.
gnieriustamensequensMenardum prsefationem bincexor-
dilur, scripsilibrum ad comitemvalefmm; acsuperiora
verba prajfalionipraeligitin modum lituli. Eadem ipsa
verba tariquarnalienamanuadditaexpungit paludanus.
3 Edili, incliartulh. At Mss.,in citartula. Vide supra,
de Nuptiisetconcup., lib. 2, n. 2.
(a)Scriptumab Auguslino ultimisannisvitaesuaj.Singulisex hbn smgulossex librosjulianl, ex octoposterioiibusau
Florumprunos, cumAugustiniadlocasingula responsionibusrepra;sentant. ^-
m\ OPERIS IMPERFECTI CONTRA JULlANUM,S. AUGUSTINI 1052

LIBER PRIMUS.
Iibro Julianiad Floruroprimorespondetur,QuoprimolibroJuliamis,Augustino» fldeiquecatholica;qua peccatumorigi-
nale confitemur, calumniasinslruit ex triplici prsesertim capile, contendens: primum, siquidemjustus est Deus,non
eum
posseab eo peccatumalienxmipafvulis imputari. Deinde, peccatumnibil aliudsit quam malavoluntas,cui esset
liberumab eoquodpraveappetiitabslinere; non ergo in nascentibus esse peccatum,in quibusvoluntatisususnon possit
inveniri-Terlium,libertatemarbitrii,quaehomini concessaest, m admiltendipeccatiet abstinendia peccatopossibilitate
coflsislere;itaque liberumarbitrium negariab his qui dicunt peccalaesse ualuralia. Quaedamvero inter haec,tum ex
primispariibuslibrisecundi de Kuptiiset Conoupiscenlia, tum ex capitesecundo Hbri primiconlra DuasEpistolasPela-
gianorum,roaledicodente carpere;Joannis aucloritatesetiam, cwaein defensionegratiaeDei nos aservituteet adamnatione
Uberanliscitantur,scilicetEvangelii et
vui, Apostohad R omanos vi, vn, ix, et secundaeepislolsead Timotheumu,
secundumpelagianumdogmainterpretari inolitur.
I. JUUANUS. Magnis licet impedilus angoribus ', tuis singulis reddidi; redarguens lenebras berccsis
quos inluenti mihi hac tempestate Ecclesiarum sta- vestrseluce calholicoeverilaiis, quam deserendo coe-
tum, parlim indignatio ingerit, parlim miseratio ; catus insanis, et rei, de qua nulla unquam in Eccle-
non abjeceram tamen promissionis meas fidem; vi- sia Christi controversia fuit, sicui npvus haefelicus,
delicet. ut qui fueram factiis debitor*, solvendo quo- sequosjudices quseris : quasi tibi videri sequi judices
esse curarem. Nam in libris quos ad fratrem no- possint, nisi quos veslro errore g
que deceperis. Quem
strum Turbaritium episcopum, virum magno yirtulunv vero judicein poteris Ambrosio reperire meliorem ?
fulgpre cpnspicttiim, contra Augustini scripta di- De quo magister tuus Pelagius ait, quod ejus fldem
clavi, poilicitus sum, si nihil quod studiis obsisteret, et purissimum in Scripturis sensum ne inimicus qui-
eveniret ineommodi, occursurum me protinus eorttni dem ausus est reprehendere (a)1 Numquid ergo
argumenlis omnibus , qui ex senlenlia Manichseorura iste sensu in Scripturis purissimo impurissimi Ma-
traducem peccali, id est, malum naturale defende- nichoei dogma retineret, dicens, « Omnes sub pec-
rent : a quo sum hactcnus munere vafia et indissi- cato nascimur, quorum ipseortus in vitio est > (Am-
mulabili neccssilale suspensus. brosiuSflib. 1 de Pcenilenlia, cap. 2)? Tu ergo jam
AiJGUSTiNUS. Uiinam imiteris Turbantium post illa judica quam non puro sensu hoe catholicum dogma
tua jscripta, et post has tuas laudes, quibus eumdicis reprebendas, teque corrigere Ambroslojudicante ne
virum magho virtutum fulgOTeconspicuum , a vestro differas.
errore liberatum! Responsum est autem illis tuis li- UI. Jot. Testimonia iamen Scriplurarum, quibus
bris, et demonstratuni tibi, quse ealholica lumina in contra nos agi aliquid posse existimant, nonnulla
sahctarum Scripturarum tractalione clarissima hoc prselerieram, quaeme explanatum ire pollicitus eram,
opprobrid', id est, Manichseofumappellalione, offu- ut docerem aihbigna qUaequelegis verba, quoe ab
scare coneris. inimicis ' nostris assumi solent, nec veritati prsejudi-
II. JUL.Vcrum , ut primiini respirare licuit, con- care perspicuoe, et secundum hoc esse intelligenda,
silium erat, quanlum maxime tulisset ipsius rei na- quod absolulissiriiisScripturae sanctse auctoritatibus
lura ,• breviter promissa complere, nisi me actuosio- et inSuperabili ralione iirmatur. Siquidem hoc ipso,
rem denuo ingredi provinciam, beatissime pater quam sit divinselegis imperitus interpres et profanus
Flore, voluisses : qui, quoniam tantum vales reve- apparel *, quisquis pulat ejus sanctione defendi, quod
rcntia sanctitatis , ul prseceptis tuis segniter obedire jusiitia non potestvindicari.
irreligiosum judicem, oblinuisti facile ut in longiores ACG.Vos quod dicitis, potius non potest ulla justi-
vias compendium illius, quam elegeram, brevitaiis tioe ratione defendi. Quia miseria generis humani, a
exlenderem. Favebis itaque operi tua auctorilate sus- qua nnllum hominum ab exortu usque ad obitum vi-
ceplo,cujus obhocpolissimum nomen inserui.utstilus demus alienum, non pertinet ad Omnipotenlisjuslum
Secufior et hilarior graderetur sub lantse patrocinio judicium, si non est priginale peccatum.
jussionis. Fuit igitur concepla animo non imporluna IV. JUL. Nam si lex Dei fons est ac magistra justi-
ratio brevilalis : quia in illis quatuor libris cuncta liae; auxiliis quoque ejus, Dei oequitasadjuvaripolest,
fere, quse iuvenla a ManichseisAugustini conlra nos impugnari non polest. Nullum ergo adminiculumini-
fuerant ore prolata, catbolieoetidei veritas, pro qua quitaii de illius Scripturoe yiribus comparari natura
et cum qua labentis mundi odia promeremur, lam rerum sinit, quoehanc unam promulgalionis causam
disputatioriibus invictis, quam sacroelegis testimoriiis habuit, ut ejus lestimoniis, remediis, minis, ullioni-
armata , protrivcfat, nec quidquam pene reliquum bus ihiquitas delerelur.
erat, si sequisjudicibus uteremur. AUG.Ejus testimoniis declaratur, quod homovani-
AUG. Contra tuos illos quatuor libros sex libri a talisimilis faclus est, dies ejus velut umbra prmlereunt
me scripti sunt. Post commemoralioncm quippe do- (Psdl. CXLIII, 4). Cum qua eum vanitate nasci, non so-
ctorum calholicorum (quos Manichaeosfacis, mihi sub lum veridica Scriptura qua plangilur, vefum cliam
hoc crimine objieiendo quod illi in calbolica Ecclesia laboriosa et serumnosacura qua ernditur, ostendil. Ift
didiceruiHatqfie docuerurit), quam duobus prioribus ejus remediis legitur, efiam cum parvulusiiatus fue-
voluminibus explicavi, sequentes quatuor singulPs ril, offerendum esse sacriflcium pro peccato (Levit,
1 vignieriuset tres libri manuscriplihabent, laboribus. 1 DUO MSS. Port.et Mar.,amicis.
a Edili,debitorpromiltendo.Abest,promitlendo,a tribus 2 Sic MSS.Edili, appareat.
manuscriptis, (a) vide supra, librumde GratiaChrisli,n, 47
1«3 LiBER PKIMUS. 108*
XII,8). Iri ejus minis legilur, inlerituram fuisse aui- proptef honeslalis reverentiam oblivipni exlerminata
mam parvuli, si die non circuhicidereluroeiavo (Gen. mandenlur.
xvn, 14). In ejus ultionibus legitur, jussos interimi AUG.Non quomodovis judicanl qui legunt.
etiam parvulos, quorum parentes ad iracundiam pro- IX. JUL.Primus igituf ejus liber, qui arite hunc
vocaverunt Deum, ut intemecione bellica delerenluf solus est edilus, novPsnos esse haereticoscriminalttr
(Josue vi, 21; et x, 32). (DeNupliis et COncupiscenlia, tib. 1, n. 1): quiarepu-
V. JUL.Nihil ergo perlegem Del agi pOlestconlra gnemusopinioni,quaedealbatil instar sepulcri, quod
Deum Iegis auctorem. Quo uno compendioexcluditur secundum Evangelii senlenliam, mundo exlrinsecus
quidcm quidquid ab errantibus consuevit objici: sed colore vestitum, spufcilia cst et iniquitate confertum
uos ad docendum quam sit veritas locuples cui credi- (Mailh.xxin, 27), sub laude Baptisraatis efuctat Ma-
mus, illis quoque Scripliiraruralocis, qaseinlellectura nichseorumsordes * ac naturale peccatum, ut Eccle-
sententiae elocutioriumperplexilate velarunt, exposi- sise calholicsepura baclenusSacramenta contaminet.
tionis Iucem solemus afferre; ut originis suoedigni- AUG.Novoshaereticosvos anliqua calholica fides,
taiem reserata possideant, nec ab slemmale isacro* quam modo oppugnare ccepislis, a proeclarissirais,
velnt notha aut degenerantiaseparenttir. qui fuerunt ame nos, docloribus procdicala demon-
AUG.Imo vero Scripturarum sanclarum lumina strai. Non aulem.3 omnibus respondendumest convi-
cerla verilale fulgeritiavos pravarum disputalionum ciis polius quam accusationibusluis, qusenon in mc,
perplexitate obscurare coiiamini.Quid enim lucidius, scd etiam in Ambrosium,Hilarium, Gregorium, Cy-
quam id quod modo dixi, Homovanitati simiiis< faclus prianum, aliosque prsedicalissimosEcclesise doctoi
est, dies ejus velulumbra prwlereunl? quod utique nori res, fronte impudentissima et lingua procacissima
iieret, si ad Dei simililudinem in qua est condilus jacularis.
permaneret. Quid lucidius, quam id quod dictum est, X. JUL.Laudat cliam potentem hominem (a), quod
Sicutin Adamomnesmoriiintur,sicel in Ckristoomnes nostris petitionibus, qui nihil aliud quam dari lanto
vivificabunlur(I Cor. xv, 22)? Quidlucidius, quamid ncgolio judices vociferabamur, ut ea quscsubreptio-
quod diclum est, Quis enim est mundusa sorde? Nec nibus acta conslabal 4, emendareiutir polius, quam
infans, cujus est unius diei vila super lerram (Job. xiv, puniientur examine °, molc suse dignilalis obstiterit,
i, sec. LXX) : et alia plurima, quse vestiis lenebris nec disceptalioni lempus 6aul locmn permiseril im-
involvere,el in vestrum perversum sensum molimini nctrare. Quod ulrum ille ad quem scribitur, tam ne-"
vana loquacitate converlere? quiler fecerit, quam testatur ista laudatio, ipse vide*
VI. JCL: HOCergo ex nostro mOre adlmc soliim ril. Nos tamen ' in quanlum de eo melius sestimave-
exsequicogitabam,id est, ut a Traducianbruminter- rimus, nominis illius coinmemoratio opusculp mco
pretationibus membra divinselegis, quacsubjacebant honorifice inserla patefecit. Veruni liber ille de pa-
contumeiioe,liberareih : quse erarit scilicet diVina, trono suo falsa fortasse contineat. Porro fldeliter
quod essenl justa monstrando. quid scriplor ejus cupial osiendit: videlicet, ut contra
AUG.Contumeliosoore Traducianos vocas, Cypria- rationcm s, conlra fldem, contra omnem morum et
num, Ambrosium,Gregorium, coclerosquesocios eo- dogmatum sanclitalem, vi fcra et cxca impolcntia
rum confilentesoriginale peccalurii. Sed non est mi- dimicclur.
rum quod novi haereticiCatholicis, a quibiisexeunl, AUG.Absit a chrislianis polestatibus lerrenae rci-
novttmnomen imponunt: hoc et alii fecerunt, quando publicoe,ul de anliqua catholica fide dubitent, et ob
similiter exierunt. hoc oppugnatoribusejus locum et lempus examinis
VII. JOL.Verum quia id impendio poposcisli,imp prsebeaiil; ac non potius in ca cerli alque fundali,
indixisti auctoriiale patria, ut libro traclaloris Poeni, lalibus, quales vos eslis, Iiiimicis cjus .disclpljnam
quem ad Valeriumcomilemvernula peccatoruriiejnS coercitionis iinponant. Quod enim propter Donalislas
Alypius nnper delulii, obviarem, binc ihihi est lon- faclum cst, eorum violeniissimselurboefleri coege-
gior facta responsio. runt, ignorantesquid ante sit gcstum, quod eis fuerat
AUG.Magnatibi poena est dispulaior hic Pcenus: et ostendendum: quales vos turbas Deus averlat ut ha;
longe anteqUamnasceremini, riiagnapceha hscresis beatis; Deolamen propitio non habelis.
vestrajPcenuspraeparalusest Cyprianus.
Morel,Elem.Crit.,p. 367, putattollendaverba, uliquanti
VHI, JUL. Dedit enim ingeiiii stti deniiP fideique confodiantur acerrime, quaj ex margine texluniforteiu-
monumenla, quseinlelliganlura segerrime,exponan- vaserunt. M.
1 Men.,dealbata.
tur difficillime, vix sine horrore audiantur ; convin- 8 codexColb.,eructatmaniclueorum sordenaturalepec-
canlttr aulefn facUIime,confodiantur acefrime 3, et catum.
3 vignierius, nuncautem.verius Mss.,nonautem.Nam
Julianiconviciaspernit,noncorifutat.
* DuoMss.,constabanl.
1 CodexMar.,ab stegmatesacro.Alii,ab slemmatesacro; 5 F,-en.,ponerenturexamini.
id sest, a lineaet serielibrofumsacrofum. c DuoNSSS.,obstiterit,nec disceptationem, tempus.vignie-
ut
Editi, documenta,qum inlelligantur. , MSS. moni- nus, obsliteritidisceptalionem,lempu$; omisso, nec. Ve-
menta(vel,monumenta), quwintelliganlur, rius Men.cumMS.coib., nec
At Vignierius,convincanlur 7 MS.Mar.,nosaulem. disceptatioiti
3 SicMenardus tempus.
et duo MSS.
autemfacilius,el ut confodianturacerrime.DuoMss.Mar, 8 Editi,utestconlraralionem.Bemovemus, est, auclori-
etclar., aliquanliconfodiantur acerrime: quaeverbain co- tale manuscriptoriun.
diceMar.locatasiuit ante, convincantur autemfacillime.— (a)valcriiun,lib. 1de Nuptiisel concupisceniia, n. 2.
1055 OPERIS IMPERFECTICONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINl 10S6
XI. JUL.Quibus geslis inter voluminis primas par- quam promissum : multa in inventis ejus falsa, multa
l
tes, progressus est ad dislinctionem nuptiarum ct stolida, sacrilega multa convici.
concupiscentioe,sicut fuerat tituli inscriptione pollici- AUG.Hpc quidem dicis, sed tu dicis: qui autem
lus : deditque toto deinceps opere documentum artis legit et intelligit, si non Pelagianus est, non hoc
et virtutis suse.Inter negationem enim confessoruma dicit.
et negalorum confessionem ultima necessilale vexa- XV. JUL.Quaprofessionenon esi nobis arroganlioe
tus, qttid aerumnarumpateretur foedaconscientia pu- fama metuenda : quia non ingenio meo veritatem dc-
blicavit. fensam, sed imbecillilatcm nostri ingenii veriSatis
ACG.Conviciarequantum potes : quis enim convi- viribus confitemuradjulam.
ciosus hoc non potest ? AUG.Elisam dixisses, si verum dicere voluisses. '
XII. JUL. Priori ergo operi quatuor libellis ea, XVL JUL.Cum bsecitaque baud aliler quam dixi,
conslet mirari salis nequeo hominis impu-
quam suppedilavit veritas, facultate respondi: proefa- dentiamimpleta;
tus sane proeterilurumme, quoeet pro dogmale illius , qui in boc rccenti opere suo libros meos
niliil habere ponderis apparebat, et me possent ar- falsilalis accusat, quos lamen necdum in manus suas
venissetestatur ( De Nuptiis et Concupiscenlia,lib. 2,
guerc niulliloquii, si fuissem imbecilla quseque et «.
inania perseculus. Quanquam, si hauc regulam, ut 2). Durumquidem, quod consuetudopeccandiamo-
rem delicli facit: sed nihUdurius, quam quod exslin-
decuit, servare licuisset, id esl, ut nec oppugnationem
ex professione inepta mererentur, pene omnia ejus guit pudorem; quod licet ex improbilatis usti esse
inverita8publico fuerant spernenda silentio. Sed quo- constaret, tamen amplius proesenliapericula docue-
niam, rebus in pejorem partem properantibus (quod runt, quam quisquam nostrum polerat aulumare.
mundi fini suo incumbenlis indicium est), in Eccle- Quando cnim credercm eo usque Numidoeinduruisse
sia quoque Dei adep.taesi stultilia et turpitudo domi- fronlem, ut in uno opere et uno versu iitrumque
et me falsa dixisse, el se non legisse quid
natum; pro Christo legatione fungimur, et pro virili faleretur,
dixerim.
porlione quantum valemus opis k ad defcnsionemca-
tholicse religionis afferiinus : nec piget mandare ACG.Si hoc non fecisti, ille fecit qui de libris luis
litleris remedia, quae contra errorum * venena confi- ea, quoecomiti Valerio putavit miilenda esse, decer-
cimus. psit. Quod eum non credens ego fecisse mendacitcr,
- AUG.Stullitia et auctori tribui quod decerptori debui. Tuos quippe li-
turpitudo vos pepcrit: sed si in.
Ecclesia dominatum adepta essct, ibi vos utique le- bros nondum legeram , sed quoeille ex eis decerpse-
nuisset. rat, legeram. Si te hominem cogitares, hoc fieri
potuisse cum cemeres, nequaquam lam invidiosam
XIII. JUL. Testalus utique, ut dixi, fueram, nec
quaerereshomini hac occasionecalumniam.
conlra omnes me species defendendse traducis in XVII. JUL.Nam scribens ad eum , quem mirntur
primo disserlurum opere, nec cuncta, quocille liber sfudiosumesse librorum suorum, cum sit militicesu-
tenebat, replicaiurum : sed cum his conflicturum, in doribus occupatus, indicat ab
vim sui Alypio charlulas ad se,
quibus summamet dogmalis collocasset.Hoc fuisse delatas, quae ila superscriplseessent: t Capi-
autem me spopondisse fideliter, quicumque vel obli- lula de libro
Augusliniquem scripsil, conlra qnse de
quus sit, tantum diligens utriusque operis leclor, libris pauca decerpsi. Hic video, eum qui tuse Proe-
agnoscet. Ego autem conscientise honestate secu- sianliasista scriptadirexit, de nescio quibus libris ea,
rus inimicum nostrum et adhortor, et slimulo, ut si causa,
quantum exislimo, celerioris responsionis, ne
aliquod a se a
prolaium, me prsetcrmissumsestimat tuam differret instanliam, voluisse decerpere. Qui
argumentum , quod cujuspiam momentivel ipsc ju- autem sint isti libri cum cogitarem, eos esse arbilra-
dicct, ih medium proferat, et me limoris dolique tus sum, quorum mentionem Julianus facitin cpistola
convincat. quam Romam misit, cujus exemplum simul 1 ad me
AUG.Non credo quod ea qusepraelermisisli,nullius
usque pervenit. Ibi quippe ait: Dicunt eliam istas,
momenti esse pulaveris : quamviset si hoc tc pulasse qusc modo agunlur,
nuptias a Deo inslitutas non
concedam; non tamen ila esse, catholicus el intelii- fuisse, quod in libro Augustini legitur, conlra
quem
gens, si et unum illum meum et luos qualuor habuc- ego modo quatuor libellis' respondi. >Et post hsec
rit, diligentiamqueadhibuerit, leclor inveniet. verba infertiterum suis sermonibus : f Credo, ex his
XIV. JUL.Scripturarum sane testimonia qusedam libellisista decerpla sunt: unde melius fortasse fue-
a«tiusexposui, quaedambrevius : quia me plene id rat, ut universo ipsi operi ejus, quodqualuor volumi-
secttturo opere facturum spopondi.Nihil itaque ibi de nibus explicavit, refellendo et redarguendo nostra
omnibus Augustiriiargumentiset propositionibusnon laboraret 3 intentio; nisi et ego responsionem differre
explosum remansit, nihil a me impletumest aliter noluissem; sicut nec lu transmissionem scriptorum ,
quibusrespondendumest, dislulisti >(lbid.). Oslendil
1 SicMss.Mar.etcolb. Editivero,a dislinctione.
s Editi,enimet confessorum. redundateo 3 Hicmanuscriptipraelereuht,siimd.In libroquoqueda
Parlicula,et,
loci, abestqiiea manuscriptis.
3 Editi, Nupliiset Concupiscentiasecuiido,n. 2, aberateadempar-
ejus inepta. ex
* vignierius,operis.Castigantur manuscriptis. ticulaa pluribusMss.
2 CodexMar.,libris-
8 Mss.Mar.etPort., eorum. 3 idemcodex,ektboraret.
4057 LIBER PRLttUS. 10S8
ergo hic apertissime excerpta illa suspicari se de AUG.Qiridmihi irasceris, quod ad me libri tui per-
opere meo tumultuarie fuissecollecla; integros aulem venire tardius poluerurit; vel quod eos quserens non
ignorare libros, quibus tamen audet se dicere respon- potui celeriter invenire? lamen potui ct omnino de-
dere potuisse. bui, ea qusemihi missa chartula conlinebat, cujus-
ACG.Cur non auderem , qui le in eis vana dixisse cumque et qualiacumqueessenl, ne pularenlur invicla,
dubitare utique non deberem? Non enim conlra vera plane apertis, non involutis ociilis inspicere, et sine
posses loqui nisi vana. Neque meus animus me fefel- dilatione refellere : quia etsi nunquam libros luosre-
lit: eos namque libros tuos tales inveni, cum legerem, perire possem, oporluit ut ea qusealicujus momenti
' esse credidit, qui lanlo viro arbilratus esl esse mit-
quales praesumpseraniesse, antequam legerem.
XVIII.JUL.Facil quoqueepistolaementionem, quam tenda, quantum valercm, ne quisquam legens eis de-
a me ait Romamfuisse directam; sed per l verba quse ciperetur, arguerem. Nou ergo mihi quod objecisti
posuit, nequivimus quo de scripto loqueretur, agno- objiceres, nisi tu polius ista, ut non dicam exstinciis,
scere. Nam ad Zosimum quondam illius civitatis epi- certe clausis oculis loquereris. Nullomodo autem di-
scopum super his qusestionibus duas epistolas desti- ceres, vulgi a nobis iri vos pectofa commoveri, nisi
navi; verum eo tempore, quo adhuc libros exorsus scires multiludinenichristianam in utroque sexu fidem
non eram. calholicam non latcre, quam conaris evertere.
AUG.Hacc epislola non est ad Zosimum; sed ad XX. JUL.Admoneotamen hic ijuoque, sicul priorc
eos seducendosqui Romocpossent tali suasione se- a nobis operc faclum est, non me Omnia examussim
duci. Sed si eam hon agnoscis; eccc, non sit lua. ejus verba posilurum; sed ea capila, quibus destru-
Ulinara el illi libri non essent tui, sed alieni: ne per clis, naturalis mali opinio conteratur.
eos tu longe a veritate fieres alienus. AUG.Ea' quse prsetermittis, colligentur fortasse
XIX. JUL.Porro ulatur indicio epislolse, qua aiit vel a nobis vel ab aliis, ut appareal cur proclernii-
accepit, aut iinxit me responsionem contra novos seris.
Manichaeos(quia vetus dedignalur videri) quatuor XXI. JUL. Quod licet plene primo opere constet
voluminibus explicasse : cur non curavil ea quse ob- effeclum : lamen quoniam nunc nonnulla de uno
jecissemus addiscere? cur non studuil, qui curasesset dunlaxal libro meo sibi refellenda proposuit, raeque,
congressurus, agnoscere ; sed levitate turpissima ut proeloculusssum, arguit, quodcapita dictorum ejus
concilatus in cerlamen maximum luminibus involutis, quseinserui, magna ex parte truncaverim; ostendam
Andabatarummore, processit? Quod factum ejusmodi primo, id quod reprehendit, nec a me esse factum, els
allegationedcfendit, ut dicat se palroni sui festinatio- ab illo impudenlissimein hoc eodem opere frequen-
nem, quam ille in traiismitteiidis schedis habuit, imi- tatum. Tunc probabo, illis ipsis concisis brevibusque
tari proecipiliresponsione voluisse : quasi non.hone- senlenliis, quas de scriptis meis, qtiibus fucrat impu-
stissime potuerit intimare lempus sibi aliquod debere gnalus, interserit, ita nullis eura solidis responsioni-
concedi, quo ad leclionem edili operis perveniret; bus obstitisse, ut el illa invexata pefmarieant, eihic
flagiiiumesse inter eruditos in scribendi gravitate de- planius detestanda fateatur, quam noslra oratio 4 la-
linquere, et impatientia deliberandi impugnare quod boraverat explicare.
nescias. Huc accedit, quod nobis callidilatis molilu- AUG.Jam superiusad ista rcspondi.
rus invidiam, quoedictorum ejus seriem curtaverit 3, XXII. JUL.Attoniti ergo, quid contra me scripse-
his excerptis fidera accomraodavit, qnse verisimilius rit, audiamus. « Verba, »inquit, t de libro meo tibi a
falsitateejus et malignitale, quamcujusquamnostrum me misso libique notissimo ista posuit, quac refutare
impcrlla simplicitate videnluressecomposita. Verum conatusest: Damnatoresnoscssc nuptiarum, operis-
id quovis animo, quovis auctore conligerit; nobis ta- quc divini, quo ex maribus el feminis Deus bomines
men duobus suffragatur modis : quia simul patuit et creat, invidiosissimeclamilant: quoniamdicimus, eos
quanta sit levilas, et quanta imbecillitas in veritatis qui de tali comraixlionenascuntur, trahere originalc
inimico, qui se approbavit, et cum loqui non debeat, peccatum; cosque, de qualibuscumquepareniibus na-
tacere non posse, et paucis semiplenis discerpiisque scanlur, non ncgamus adhuc esse sub diabolo, nisi
magisquam aggregatis sentenliis, de primo tamen sb- renascanlur inCbristo. In his verbis meis lcstiinonium
lum libro meo ila cessisse fractum 4, ut vulgi in nos Apostoli, quod interposui proelermisit,cujus se prcmi
femineis admodura- vocibus pectora commoveret: magna mole sentiebat. Ego euim cum dixissem, bo-
quod dispulalionis nosirocprocessibus apparebit. : mines traiiere originale peccalum, mox adjunxi: De
quo Apostolusait, Pcr unum hominempeccatuminlra-
1 Edili,sed verba, omisso,per; quamparticulamhoc vil in mundum,el per peccalummors; el ila in omnes
locohabentMss.Clar.Mar.et Port. hominespertransiit, in quo omnespeccaverunt(Rom.v,
. * Vignierius,pro, quicum,invitis manuscriptis,corre-
xerat, quocum.LoquiamalJulianuscumCiceroneac Teren- 12): quo tesiiraonio, ut diximus, praetermisso,csclera
tio, quibusfamiliansest ille dicendimodus.sic Terenlius, illa contexuit quoc supra commemorata sunt. Novit
Eunuch.act. 4, scen. 6, vers. 21: « quicumres tibi est.
-. 3 vignierius,quod dictorumejus seriemcurlaverim.At enim quemadmodum soleanl liscc verba aposloi;ca',
Mss.,qum(seilicetcalliditas)dictorumejusseriemcurta- 1 DUO
verit.AbhacleclionepropiiisrecedensMenardusediderat, et.
MSS.,
qui* dictorumeiussericmcurjacuerit. * SicMSS.Ediii, protoculus.
SicMenardus.At Mss., cessissefaclum. Yignierius, 3 vignierius,ut. MeliusMss.,et. %
accesskse[ractum. * MSS.Port. et Mar.,operatio.
1059 OPERIS IMPERFECTICQNTRAJULIANUM, S. AUGUSTINI 1060
quoe,proelermisif, accipere calholicorum corda fide- feeeras, ut catholicam Ddemdesererent a te decepli,
lium : quoeverba tam recta el tanta luce fulgenlia, et caiholica miserabiles appellalione gaudercnt, non
tenebrosis et torluosis inlerpretationibus novi hsere,- praetermisi. Et quamvis nulla argumentorum vis in
lici obscurare et depravare moliuntur. Deinde alia ejusmodiverbis esset, tamen ame liaudalilerdiclornm
mea verba subtexuit, ubi dixi: nec adyertunt, quod tuorum caput proposituin est, quam a le fuerat ordi-
ita nuptiarum bonum malo originali quod inde trahi- nalum, Lfige editos libros meps; responsionisque
tur non potest accusari, sicut adulteriorum et fprni- fidem, quamtu arguis fraodis, aspiciens, me interim
calionum malum bcnn naturali quod inde nascitur pronunlia vera dicere : tu vero, si consiietudo lua
non polest excusari, Nara sicut peccatum, siye hinc permiserit, erubesce. Sed jam ostensa inexcusabili
sive inde a parvulis trahalur, opus est diaboli; sic falsitale, qusesemper quidem lurpis, fit tamen turpior
homo, sive hinc sive inde nascatur, opus est Dei. cum locum censoris invadit, et deformilatem suam
Etiam hic ea.prsstermisit, in quibus aurps calholicas decori exprpbrat alieno; resppnde, quid Manicbocis
tuTJnit.Nam ut ad haccverba veniretur, supra diclum sensibus aut nomen Epclesiocaut Aposloli verba.con-
erat anoMs : Hpcergoquia dicimus, quodantiquissi- ducant, ut ea cum tam magna invidia fraeiermissa
ma atque firmissimaealholicsefidei regula continetur, causeris ?
isti novelli et perversi dpgmalis assertores, qui nihil AUG.Jam superius respondi liuic calumniac luac,
peccati esse in par.yuliscjicuntquod lavacro regene- qua mibi verborum tuprpm minus integre positorum
ral.ionis ablualur, tariquam.damnemus nuplias, et objicis falsilalem.Sedqupd fecilille decerptor, lu mihi
tanquam opus Dei, hoc est, homin.emqui ex illis na- tam libenler non tribueres, si eorum quihsec legunl,
scitur, opus diabpli esse, dicamus, infideliter yel im- nolles essedeceptor.
perite calumniantur. His ergp nostris prselermissis XXIV.JUL.Hoc semper fuitmaximum inter ManiT
sequuntur illa noslra quaeposuit, sicutsupra scriptum choeosCalholicosque discrimen , et limes quidam Ia-
est > (De Nuptiis el Concupiscenlia,lib.Q, nn. 3, 4 ). tissimus,quo a se muluo piorum et iinpiorumdogmala
'
Qupusquesimplicitati, qui haecloqueris, religiosorum separantur, imo magna moles sententias noslras
pectorum et iriiperilis auribus perstabis illudere? quasi cceli a terra profunditaie djsjungcns, quod nos
qucm ad finem sese impudentia effrenata jactabil ? omne -peccalura;ypluntati malce, illi vero maloecpiir
Niliil te, cum haec scriberes, ccnsura dociorum viro- scribunl nalurai :.qui cum diversos sequunlur errores,
rum, nihil reverentia futuri judicii, nihil ipsa littera- sed vcltit de capite.fonlis istius effluentes consequen-
rum monurnenta moverunt? Paiere jam fallaciam ter ad sacrilegia flagitia.queperyeniunt ;,sicut: Gaih»-
luam, ei. deprehensam teneri non vides? Quid in pri- lici e regione, a bonoinchoanles exordio, bonis aucli
mo, quid in secundo opere conscripseris, quem uo- processibus, ad; religipnis summam, quam ratip mu-
slrum ignprare. arbhraris ? Libuit enim prorsus , et nit efcpietas,pervehuntur 2. Tu igitur malum naturale
decuit, his te ceropellare mpdis, quibus in parricidam cpnatus.asserere profano quidera voto, sed inefficaci
pubiicum eloquens Consul infrerauil (Cicero, Orat. 1 inlentione usurpasti Apps.toli tcsfimonium, qiiem
ihCatiliham). hac eadem perscriptipne ostendo nihil lale sensisse,
AUG-Bene facis *, indicare nobis, ne forte non qual.e tu persuadere: conaris, quod repugnanlibus
agnosceremus , de invectiyis Ciceronis te ista sum- modisel iilum calholi.curoconfiteris,et dicta ej.usMa-
psisse atque verlisse : sed non limemus Juliamim, nichseoseslimas suffragari 3.
cijm videmus factum esse Tullianum; imo potius do- ACG.Qnos doclpres ciuhpliGOS Manichseoasseras *
lemus insanum, cum videmus >sensum perdidisse suffragari, qui in yeribisapo.siplicisiiitellexerunt tra-
christianum. Quid enim insanius , quam proliibere a hefe parvulos originale ipecc.alum. nec vestro mpre
parvulis medicum Chrislum , dicendo non esse in eis insano velut sanam lau.darenaturam, sed ei sanandac
quods venit ille sanare ? Cicero inveclus in patrioepar- adhibuerunt medicinam polius chrislianam, si chri-
ricidam, eam defendebat civitatem quam rex ejus stiaiiocorde cogilares, erubesceres, cpntremisceres,
Romuius, congregatis undecumque peccatoribus con- obmnlcsceres.
didil: tu autem lot parvulos, qui sine sacro Baptismale XXV. JUL.Numquidnon idem, A.dimantuset Fau-
mofiuiitur, et clamas peccatum nullum habere, et ad Slus(qu,em in libris,Gpnfessinnis tu;e praeceptorem
civitalem Regis, ad cujus imaginem facli sunt, npn tuum loqueris) [a], hoeresiarchae.sui tradiiione fece-
permitlis accedere. runt, obscuripres quasque Yelde Evangelio ", vel de
XXIII. JCL.Apostolime testimonium prsetermisisse Appstplortim Epistolis sententias rapientes el corra-
confingis, quod nec libi opitulari potest, et a me proc- 1 TresMss.,mole. Et ex hisMarianensis,sententiasom-
termissum non est; sed eo insertum ordine, quo a te nesnostras.
s SicMss.Mar.et Porl. Editivero,provehuntur.
fueratcollocatum : uique in primo fidelite.rcommemo- 3 Morellegendumcenset, quaietu persuadereconam,
ralum, ita etiam in quarto operis mei libro, licet qui repugnanlibusmodis, et illumcatlwlicumconfiteris,el
cursim et breviter, explanalum est (a). Commemorar dicla ejiis Manicliwowstimas
: suffragari. Yide Element.
Crilic,
* f.ag,253. fci.
tionem quoque catholicse Ecclesise, quam tu ad hoc Editi Manicliwhasseris. nianicliwoasseras.
8 Edili,, limresiarchas(y.ei,TresMss.,
hmresiarches)sui Iradilione
fecernnt obscuriores, qiii velde Ewngelio. vefius iwss.,
1 SicMss.Editi,benefecisli. hwresiarchwsui(id est, ipsius Mauichaei sectseprincipis)
* Mg.Mar., quotquol:minusrecte. tradilionefecerunl,obscurioresquasque,etc.
(a) vide supra, lib. 6 oontraJulianom, n. 73, [«] Confer-librmn5 confessiomini,capp.6 et 7.
1061 LIBER PRIMUS. 1062
dentes, utprofanura dogma nomirium auctoritate tiie- manifesta misefia, vel ad tam manifestam miseriam
rentur? Quanquamqnid dico de Manichseis? otrines nascatur, aquo peccaturo originale non traliitur.
prorsus hoeresesinVenta sua, quibus a pietate et fide XXX. JUL.De hujus itaque legibus ita * probari ct
exorbitaverunt, Scripturarura elocutionibus senten- vindicari non potest, quod esse constat injustum: ut
tiisque communiunt. si hoc fieri posset, illius divinitas tota vilescerel; Ab eo
AUG.Uli obscuras sententias in suum dogma con- igitur probabitur de Scripturis sanctis injusliiiJe do-
vertere : vos aperlas ipso vestro dogmatc obseurare gma firmari, a quo approbari quiverit Trinitatem Cui
conamini. Quid enim apertius quam quodait Aposld- credimus divinitatis gloria posse privari.
lus.Peccatum in Tiunc mundum per unum hominem Acc. Verum dieis : scd vobis dicite *, qui glPriain
inlrasse, et peT peccatum mortem, et ita in omnes Christo, qua parvulos sanat, molimini aufeffe.
homines pertransisse (Rom. v, 12)? Quod si pro-- XXXI. JUL.Quod quoniafn riec ratip' sustinct ulla,
bare idem cogerelur Apostolus, ipsam generis hu- nec pietas : aut doce, vel posse esse, vel justum
mani miseriam leslem daret, quse ineipit a vagili- esse, imputari cuiquam naturale peccatum; aut a
busl parvulorum, et usque ad decrepilorum gemitus Scripturarum sanctarum contamiriaiiOne discedito,
pervenit. Nutto eiiim modo sub cura omnipoientis el quarum sententiis " sanciri sestiinas quod iriiquum
jusli eadem tam magna miseria naturse irrogafetur cogeris confiteri.
humause,nisi in duobus hominibus lola de paradisi fe- AUG.Erratis : vos potius infqutim cogimini conft-
licilale in hanc infelicitalem peccali merito pelleretur. teri grave super paTvulos jugum; si quemadmo-
XXVI. JUL.Num igitur ideo aut Libri sacri aucto- dum nullum habent proprium, ila riiillum trabunt
res probabunlur errorum, aut crimina pereuntium, i? ;
originale peccalum.
Scripturarum dignilas expiabit ? XXXII. JUL. Quod si lieutrum horiim quoe dixi-
AUG;Hoc vobis dicile. mus, facies; et huic Deo'te; 'assefis:cfederc, cnjus
XXVII. JUL.Exslingualur ilaqae indisciplinatarum instilulis injustiiiairi communiri"sesliifiasicognosce,
expositionum libido : nihil agere contra manifestam multo le novumniuiquo Manicliasbesse pejbrPm, qui
Dei juslitiam verba credantur; : qusesi ejus personse talem Deum habeas^ qualem ManichsciisDei stti est
sunt, quam venerari necesse esl, defendantur expla- commenlus inimicmh, "! ''' '-' i
nalionibus divinse congruentibus sequitati; sin autem Acc. Vos pejus quarri Mariichoeissevitisin parvu-
non meluendo sunt auctore prolata, etiam ineliquata los. llli quippe animam sallem; qttam partem Dei pu-
pellanlur. Igitur nunc Dei judicio dispulatur, de quo' taut, sanari pefChristum in pafvulo voluht: VPSau-
dickur *, Deus fidetis, in quo non esl iniquitas;juslus tem, quemnec in anima, nec' iii carne' ullum malum
elsanctusDomimsDeus(Deut.x\zi\,4). Et ilcrum: habere dicitis, pcr Christum sanari nulla ex parte
Justus Dominus, et jusliliam dilexit, cequitalemvidit permitlitis. Et prseclari prsedicatores sic prsedicatis
vulttts ejus (Psal. x, 8).Et iterum : Omnia judicia tua Jesum», ut cum negetis parvulorum esse Jeium.
<equitas(Psal. cxvm, 172). Innumera sunt teslimonia, Unde namque hoc nomen acceperil, in Evangelio le-
quibus ocquitasdivina in sacris voluminibus prsedica- gite (Maith. i, 21), et uolite Salvalprem hpn salyis
tur: de qua nemo lamen vel Gentilium, vel hoerelico- parvulis denegare'.
rum, proelerManichaeosTraducianosque, dubitavit. XXXIII. JUL.Quas mihi ergo tu hic ambages, quse
AUG.Ex bac sequilate grave jugum est super lilios cervicalia.mendaciorum et ineptiaf um , quse Jerusa-
Adam a die exilus de venlre malris ePrura (Eccli. lem fornicanti Ezcchicl propheta imputat ( Ezech.
XL,1): quod omnino esse asseril iniquum, quihegat xiu, 18); admovebis, in quibus muliebres ariimse
originale peccalum 3. cubent, nomina mysleriorum lehentes,' cum ih ipsam
XXVIII. JUL.Ila enim omnibus generaliter, edo- divinitatem relecta profanitale commisefiiit. Rcmo-
cente natura*, inculcatum est, Deum justum esse, ut tis 6 omnibus prsestigiis et advocalaruin sscpe a te
manifestum sit, Deum non esse quem constiterit plebecularum calervis, doce justurii esse quod per
justum non esse. Potest igitur et homo juslus esse : Scripturas sanctas affirmare conaris'.
Deusveroesse nisi juslus non potest. AUG.Plebecularum, quas irfides', catefva;, npve-
AUG.Tibi dic. runt catholicam fldem, quoe a Salvatore salvari 8
5
XXIX. JUL.Qui cum est hic unus verus cui cre- confiteiitur infantes; et ideo Pelagianorum, qui lioc
dimus, etqiiem inTrinitate veneramur, dubioprocul negant, detestanlur erforem,
in omnes judicii est ralione justissimus 6. XXXIV. JUL. Ne ergo in inflnita volumina exlen-
AUG.Tibi dic : et ostende juslum esse ut cum lam
4 sic Mss.Port.Mar.et Clar.At edili-jid.
* DuoMSS. Mar.et Port., dicilo.
* Mss., qum incipitvagilibus, omisso,a. 3 Editi, discedis, aquarum seniehliis.Emeadanlura
' Mss.,scrifiittn-.. Mss. Port.Mar.Clar.
3 Editi, esse asserisiniquum, qui negasoriginalepec- 4 MS.Co\b.,Christum.
colum. asserit, 6 Editi, invidere: non male. sed manuscriptibabent,
Mss., negat.
4 Editi, et docentenalura. Ms.vero Mar.,eclocentem- denegare.unus Port. sic ferebat, m gvangeliplegile, non
iura; quaeleclio praestat.Idocentenalura.J ., salvatoremsqlvis parvulisdenegate.
• CodexPort.: hic unusverus. 6 Ediii, sed remoiis. Particula, sed, abest a inanu-
Quicumque
6 ldem codex, in ommbusjudicii est rationejustissi- scriptis.
nm. Har.et clar., in omnibusjudiciis et ratione jitstis- i sic Mss.Editi,quodper scripiuras:firmare conaris.
tmas. * verbmii,witwi, buc revocaaiusex mauuscripii&.
1065 OPERIS 1MPERFECT1CONTRA JULIANLM, S. AUGUSTINI 1064
datur oralio, hic, hic barum de quibus agimus ', re- ejus (quo nomine nihil aliud quam originem inlelligi
rum genus, species, differcntia, modus, qualilasque volo) Deus est : ita species ejus in lcgum proinulga-
cernatur : imo sollicilius utrum sint, unde sint, ubi lione judiciorumquc apparet effectibus.
sinl *, quid etiam mereanlur, el a quo. Hoc enim Auc. Si origo justitiae Deus est, ut lateris; cur ho-
raodo nec diu per dispulationum anfractus errabitur, mini ab ipso dari justitiam non fateris,, ct polius
et certum quod leneri debeat apparebil. humanse voluntatis arbilrium, quam Dei donum, vis
AUG.ldeo conlra uiium librum meum libros oclo esse juslitiam; ul sis in eis de quibus dictum est,
*
scripsisli (a), quia per lua compendia dialeclica diu Ignoranles Dei jusliliam, el suam votenlesconslituere,
disputare noluisti. jusliliw Dei non sunt subjecli (Rom. x, 5) ? Erubescite
XXXV. JUL. Creatorishic igilurel creaturae ralio tandem, obsecro, et ab illo jusliliam poscile, qui csl,
vertitur, id est Dei et hominis; judicat ille, judica- ut faleri compulsi eslis, origo juslitioe.
tur isle : itaque juslilise el culpac quoe sit natura vi- XXXVIII. JUL. Differenliam vero ejus ' non ab-
dealur. Juslitia est, et ut ab erudilis definiri solct, et surde intelligere possumus, variam * pro opporluni-
ut nos intelligere possumus, virtus (si per Stoicos tate lcmporum dispensationem. Verbi gralia, hoslix
liceat alteri alleram prscferre) virtulum omnium ma- de pecoribus in Velere Testamento fuerant imperatae.
xima, fnngens diligenter offlcioad reslituendum sua Id tunc implere pertinebat ad reverenliam jussionis:
unicuique sine fraude, sine gratia. nunc vero indicta eorura dissimulalio iia servit justi-
AUG.Dic ergo qua justilia rctribulum sil parvulis tite proccipienti, ut tunc oblalio serviebat. Modus
grave jugura tam roagnaemanifestacquemiserise : dic vero ejus est vel stalus, quod nec cuiquam amplius
4
quajq.stitia.ille parvulus adoptetur in Baplismo, ille quam vires patiuniur indicit, vel quod misericordiam
sinehacadoplionemorialur; curnonsitambobus ho- non retundit. Qualilas aulem ejus inlelligiiur, pcr
nor iste communis, aut ab isto honore alienatio, cum quam piis menlibus sapit dulciter. Est igitur procul
sit ambobus seu bona seu mala causa communis. Non dubio justilia, sine qua deiias non est; quse si non
dicis, quia nec Dei graliam, nec Dei jusliliam homo esset, Dcus non essel: est aulem Deus, est itaque
magis Pelagianus quam Chrislianus sapis. sine ambiguilale justitia. Non est aulem aliud quam
XXXVI. JUL. Quod si eam maximam dici Zeno virtus omnia coutinens, et resliluens suum unicuique,
non Siverit, qui tanlam virtuium copulam unilaiem- sine fraude, sine gratia. Conslitit autem maximc in
que confirmat, ut ubi fuerit una, omnes dical adesse divinilatis profundo.
virtules, et ubi una non fuerit, omncs deesse; alque AUG.Definisti esse juslitiam virtulem omnia con-
illam veram esse virtutem, quae hac quadrua jugali- tinentem, et rcstituenlem suura unicuique, sine frau-
tatc perficilur : lunc quoqtte nobis plurimum proebe- de, sine graiia. Proinde videmus eam sine fraude
bit auxilii, cura docnerit, nec prudentiam, ncc forii- reslituissc denarium eis, qui per lotiim dicm in opere,
tudinem,nectemperaiUiampossesinejusfiliacoruineri; vineoelaboraveranl: hoc enim placuerat, hoc convc-
secunduni quam verilalem et Ecclcsiastes pronuntiat, nerat, ad banc mcrcedem se fuisse conductos ncgare
Quiinuno peccaveril,multa bona perdel (Eccle. ix, 18). non poterant (Mallh. xx, 1-15 ). Sed dic mihi, quocso
AUG.Audi eumdem Ecclesiasten dicentem : Vani- tc, quohiodo eis- sine gralia lantumdem dcdit, qui
tas vanitalum, et omnia vanilas: qum abundantia ho- una hora in-illo opere fuerunt? An amiseral fortasse
minis in omni labore suo, quem ipse laboral sub sole jiisliliam? Cohibe itaque le potius- Neminem quippe
(Id. i, 2 et 5) ? elc. El dic niihi quare liomo eliara va- fraudat divina justitia : sed muila donat non mcren-
nitali similis factus est (Psal. CXLIII , i), qui factus libusgralia 3. Curautem huic sic, illi autem sic.aspice
fuerat similis verilati. An hinc excipis parvulos, quos quod secuius adjungis. Verissime quippe dicis, eam
videmus crescendo, etsi bene erudianlur, proficiendo, consisteremaxime in diviniialis profundo. In hoc pro-
tam magnam minuere, cum qua nali sunl, vanita- fundoesl\ quodnequc volenlis, nequecuneiitis, scd
tem; ncc ea lola carere, nisi omnes dies vanilalis miserenlisest Dci (Rom. IX, 16).Inhoc profundo esl,
velul umbra transierint? quod iile parviilusinhonorem adoptalurperregenera-
XXXVII. JUL. Itac igitur augusta virtus, expun- lionis lavacrum, ille in contmnelia relinquitur, non
ctrix uniuscujusque merilorum, in operibus qui- admitlendus ad regnum; cum amborum ii: neutram
dem imaginis Dei, id cst humansc animoe, pro crea- partem sit mcrilum per volunlatis arbitrium.
turae ipsius modo ct viribus inlermical: in ipso vero XXXIX. JUL. Tesiimonium vero, ut ab auclore
Deo, omnium quse sunt ex nihilo conditore, immcnso suo, ita ctiam vel a probis, vel ab improbis mcrelur,
ct claro per seternum orbc ". resplendel. Origo ejus quod et illos jure provexerit, el islos jure damuavc-
divinilas csl, sctas ejus aeterniias, ct selernitas ultro rit. Cum vero per se nec 3 boni quidquam nec mali
citro nescia vel desinere vel ccepisse. Ut ergo genus 1 Editi,differenliamverononabsurde,omisso,ejus; sed
in manuscriptis.
1 Vignierius, oralio hic harum de quibusagimus. Me- exslat J Vignierius, et variam.Particula,el, expungiturauclo-
nardus,oratio, sicIturumde guibusagimus. M. rilate manuscriplorum.
s Hicex manuscriptisfestituimus,' ubi sint. 3 sic Mss.Editivero, sed multamdonal non merenlibus
3 vign., qui. AtMss.,quia.
4 Editi, dic etiam qua juslilia ille parvulus adoptatur. gratiam.
4 InMss.invenimus: in hoc profttndoest; pro quo in
Manuscriptiprsetereunt, etiam; ethabent, adoptetur.
8 aicmanuscripU.Atediti, editislegebaturtaiiluni, id est.
pro wternoorbe,- 6 Huc loco veterum codicumaucloritale resliluiniusj
\a) contra librumsecundumde suptiis et concupiscentia. per se nec.
'
1065 LIBER PRJMUS. 1066
merentibus misericordiam liberalcm csse permitlit, lonibus, et tribunis, quibus octoginta aut amplius
nihil senlit injuriac; quia et hoc ipsum, ut sit cle- equos toia Afriea saginatos collega tuus nuper addu-
mens operi suo Deus, cum in severitatem non cogi- xit Alypius.
tur, pars magnajustitiocest. AUG.Aut calumniaris, aut nescis-quid loquaris: et
AUG.Saltemmisericordisenomen attende, et unde ideo, aul mendax, aut temerarius, isla loqueris. Quid
dicta sit, respice. Quid igiluropusestmisericordia, ubi te autem nequius',si hsecipse finxisti? quid slolidius,
nuliaestmiseria?Miseriaraporro in parvulissi nullara si flngenlibuscredidisli?Jam veroquod etiam scribere
essedicilis, eis misericordiamprsebendainnegatis; si ausus es, neque vcritus ne ad ea loca libri perveni-
ullam esse dicilisl, raalum mcritum oslenditis.Neque rent tui, quoeterra marique transeuntem seu venien-
enim sub Deo justo miser esse quisquam, nisi me- tem collegam meum Alypiumsusceperunt, ubi legi
reatur, potest. Ecce duo parvuli jacent; unus eorum aperlissime tua falsiloquia sine tua irrisione vel po-
baplizatus, alter non baptizatus exspirat: cui eorum tius detestationenon possunt; cui, nondico impuden-
dicis Deum fuisse clemenlem? Si uni, oslende alte- tioe, sed dementisecomparatur ?
rius malum meritum, qui negas esse originalepecca- XLIU. JUL.Nequaquamte acquiescere eruditorum
tum : si ambobus, ostende baptizati' ullum bonum sententiis, ut addas, secundum a quod intellectui tuo
merilum, qui negas graliam, ubi nulla est acceptio congruit dixisse Apostolum,quia stullam fecit Deus
personarum; et dic, si potes, cur ambos adoptare sapientiaramundi (I Cor. i, 20): disputatores vero no-
noluerit, qui certe ambos ad imaginem suam condi- stros sine metu a leposse despici, quod nulla auctori-
dit. An ita justus est, ut non sit omnipotens, si vo- tate talium premaris.
luit et non potuit? Ubi cerle illorum nullus noluit, ne AUG.Tu eos despicis, qui eis docentibus originale
impedimenlumpoteslatis divinserefcratis ad raerilum peccatum ila resistis,.ut tanquam Manichseosinsupcr
voluntatis humanac : liic cerle nulli eorum dicere crimineris, me nominans, illos significans.
potest Deus, Volui, et noluisti. Aul si propterea non XLIV. JUL. Quid.ergo? Acquiescamprorsus tibi,
vull infans, quia plorat cum baptizatur; ambo ergo faciamquein hoc loco jacluram omnium quorum ad-
relinquantur, ambo enim nolunt : et tamen unus miniculo uli possem, conlenlusque ero definilione
assumitur et alter relinquitur, quia magna est gratia quse ad indiciumbonoenaturse post Manichseorurase-
Dei, elyerax juslitia Dei. Scd quare ille potius quam cretum de ore luoc honestatis effugil. In eo igitur
ille : incruslabilia sunt judicia Dei. Iibro cui titulus est, vel i Dc duabus animabus, >
XL. JUL. Quos enim fecit quia voluit, nec con- vel i Contra duas animas, >ila loqueris : < Exspecla,
demnat nisi sprelus: si cuiii non spemitur, faciat sine prius peccalumdefiniamus.Pcccatum est volun-
consecratione mcliores ; nec detrimentum juslitiae tas adinitlendi 3 vel rctinendi quod justitia velat, et
patitur, et munificentiamiserationis ornatur. unde liberum est abslinere. Quanquam si liberum
AUG.Qui non condemnalnisi sprelus, dic utrum non est, nec voluntasdici polesl: sed malui grossius,
spernat suam imaginem nisi sprelus. Quod si non quara scrupulosius deflnire > (Cap. 11).
audes, dic unde spernat eos quos parvulos non ad- AUG.Hic peccalum definitum est quod tantummo-
optat, a quibus 3 eum spretura non invenies, nisi cos do peccalum est, non quod eliam pcenapeccali. De
invenias in Adam : ubi simul invenies, ut spernan- hoc quippeagendum fuit, quando mali origo quoere-
tur deberi omnibus per juslitiam, nec lamen sperni batur, quale commissumest a primo homine anle
omnes propter ineffabilemet inscrulabilem gratiam. pmne bominis malum 4. Sed lu aut non potes intel-
XLI. JUL. His igitur justitise, quas proemisimus, ligcre, aut non vis.
divisionibusexplicalis, disculiamus quse sit dcfinilio XLV. JUL.0 lucensaurum in stercore ! Quid ye-
peccati. Equidem affalim mihi tam philosophantium rius, quid plenius " dici a quoquam vel orthodpxo
quam eorum qui calholici fuerunt, quod quserimus potuisset? i Peccalum est, > inquis, tvoluntas ad-
scripta suppeditaiU:sed vereor nc refrageris 4, et si mittendi vel relinendi quod juslilia vetal, et unde
philosophorumego senalum advocavero, tu conlinuo liberum est abstinere. >Ostendithoc Ecclesiasticus:
sellularios opificesomneque in nos vulgus accendas. Deus, inquit, fecit hominem,et diniisiteum in manibus
ACG.Contumeliosus cs in inlirma mundi, quse consitiisui: posuilanle eumvitamet morlem,aqiiam et
Deus elegit ut confunderet fortia (I Cor. i, 27). Deni- ignem;quodpiacuerilei,dabilurilli (Eccli.xv,14, elc).
queipsi confundunteosqui confldunt in virtute sua. Et per Isaiam Deus: Si voluerilis,, inquit, et au-
Ubi quid dicam, Voseslis ? Pforsus me tacente appa- dierilisme, qumbonasunt terrm edelis. Si nolueritis,
retis, cum vos non lacealis. nec audieritis, gladiusvoscomedet(Isai. i, 19). Et Apo-
XLII. JUL.Vociferanscum feminis, cunclisqueca- 1 Editi: Quidautemnequius;omisso,te,quodf eslituitur
ex tribusMss.Clar.Mar.et Port.
8 Deerat, secundum,in editis.Restituitur ex iisdem
J Editiones,omisso,miseriam, sic habebant: Porroin tribusMss.
parvulissi nullamesse dicilis culpam, eis misericordiam 3 in editis, amittendi.inMss., admittendi;vel, ammi-
vrwbendamnegatis: si mtllamessedicitis.Emendanturad tendi. Augustinus vero in citatadeflnilionedixit, voluntas
manuscriptos.
' SicMSS.Edili,in baplizalo. relinendivelconsequendi, uthic posteaad caput47.
' SicMss.Editi, 4 SicMar.Ms.At codex Port., anteomnishominisma-
in qiabus. Editi,ante omneshominestnalum.
4 Editi,ne fnmgaris.TresMss.clar. Mar.et Port.,nere- lum.
s Port.Ms.,quid planius.Idem postea codex cum Ma-
frageris. rianensilnbet, dici aquoqmmvelutorlhodoxo.
SANCT.AUGUST.X. {Trente-quatre.J
1067 OPERIS IMPERFECTI CONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI 1068
siolus : Resipiscitejustc1, elnolite peccare(\ Cor. xv, hoc id egit peccando, quod justilia vetabat, et uncle
Nolile liberum illi fuerat abstinere. Nam * ei qui dicit, Quqd
34): atqoe iterura, errare; Deusnpnirridelur:
qum enimseminaverithomo, ilta etmelel (Galat. vi, 7 nolo malum, hoc ago, abstinere inde, liberum non est.
et 8). Ac per hoc, si' tria ista discernas, et scias aliud esse
AUG.Ilsecleslimonia propter illam voluntalem di- peccatum, aliud poenarn peccali, aliud utrumque, id
cta sunt, in qua quisque id quod vult agil : ul si non est, ila peccatiim, ut ipsum sit etiam poenapeccati;
habetur, abeo poscaturqui in nobis operatur et velle intelligis quid horum trium pertineat ad illam de-
(Philipp. ii, 13) : si autem habetur, fiant opera justi- finiiionem, ubi voluntas est agendi quod justilia
tise, et ei qui illam operatus esl agantur gralioe. vetat, et unde liberum est abstinere. Peccalum
XLVI. JUL. Voluntas itaque molus est animi, namque isto modo definitum est, non peccati posna,
iri jure suo habentis utrum sinislerior ad prava de- non utrumque. Habenl aulem tria ista genera etiam
currat, an dexlerior ad celsa contendat. species suas, de quibus nunc longum esl disputare.
AUG»Quid est crgo, Ne dectinesin dexteram, neque Horum sane trium generum si requiranlur exempla,
in sinislram (Prov. iv, 27) ? primi generis in Adam sine ullo nodo quscstionisoc-
XLVII. JUL. Motns aulem animi ejus, qui jam per currit. Multaquippe sunt quaeagunt homines mala, a
ffilalem judicio ralionis uti potest; cui cum poena quibus eis liberum est abstinere : sed nulli lam libe-
monstraturet gloria, aut contra cpmmodum * vel rum est, quam illi fuit, qui Deo suo, a quo erat con-
voluptas, adjutoriura et velut occasio offertur, non ditus rectus, nttllo prorsus vitio depravalus adslabat.
jiecessitas imponitur partis alterutrae. Haec igitur vo- Secundi aulem generis, ubi tanlummodo est poena
luntas, quse allernatur, originem possibilitatis in libe- peccati, exemplum in eo malo est, quod quisque ex
roaccepit arbitrio : ipsiusvero operis existentiama se nulla parte agit, sed tanlummodo patitur : velul cum
suscipit, nec est prorsus voluntas antequam velit, nec pro suo scelere, qui peecavit, occiditur, sive alia cor-
potest velle antequam potueril et nolle; necutrum- poris pcena quacumque cruciatur. Terlium vero ge-
que habet in parte peccati, id est, velle et nolle, ante- nus, ubi peccatum ipsum est ct poena peccati, potest
quam usum rationis adipiscatur. Quibus collectis, inlelligi in eo qui dicit, Quod nolo malum, hoc
apparet (e verissime definisse, i Peccatum est volun- ago. Ad hoc perlinent etiam omnia quoe per igso-
tas retinendi vel admittendi quod jusiitia vetat, et ranliam cum aguntur mala 3, non putantur mala,
unde liberum est abslinere. > Hoc ergo peccalum, vel etiam putantur bona. Coecitas enim cordis, si
quod claruit nihil esse procler voluntatem, constat peccalum non esset, injuste argueretur : argujtur
genus, idest ipsam originem, ab appetitu proprio autem juste, ubi dicitur, Pharisme cwce (Maiih,
suscepisse. Hujus species jam in unoquoque, qui di- xxiii, 26); et aliis plurimis divinorum eloquio-
cuntur atorai, reperitur. Differentiavero et in varie- ruro locis. Eademque rursus coccitas si peccati
tate culparum, et in rationibus temporum. Modusest pcena non esset, non diceretur, Excmcavitenim illos
ipsa immoderalio : nam si modus est servire cui de- malitia illorum (Sap. ii, 21): quod si de Dei judicio
beas, qui hoc praelermiltit, veri modi transgressione non venifet, non legefemus, Obscurenturoculi eorum
delinquit: Hic tamen dici subtililer potest, modum ne videant, et dorsum eorum semper incurva (Psal.
esse peccati, quia nemo plus quam potest delinquit: Lxvni, 24). Quis porro volens coecuscst corde, cum
nam si silpra vires, inefficacivoluntate peccalur; hoc velit nemo caecusesse vel corpore? Proinde originale
ipsnm fieri vel sola potuit voluntale. Qualilas autem peccatum nec ad illud pertinel quod primo loco po-
adscribalur vilio, per quam ostenditur quid amaritu- suimus, ubi est voluntas malum operandi, unde libe-
dinis, vel dedecore convehat vel dolore. Est crgo rum est abstinere; alioquin non essel in pafvulis,
peccatum, quia si non esset, nec lu sequereris erro- qui nondum voluntatis ulunlur arbitrio : nec ad illud
res; niliil est aulem aliud, prseter voluntatem exce- quod secundo commemoravimus; de peccato enim
dentem ab eo calle, cui debet insistcre, et unde libe- nunc agimus, non de pcena, quaenon est peccalum,
rum est non deflectere. Fit 3 autem de appetitu quamvis peccati merito subscquatur : quam 4 quidem
inconcessoruro; et nusquam esl nisi in eo homine, paliuntur el parvuli, quia inest eis corpus morluum
qui et habuit voluntatem malam, et potuit non ha- propter peccatum (Rom. vni, 10); non lamen mors
bere. corppris ipsa peccaturaest, vel corporales quicumque
AUG.Ipse est Adam, quem nostra illa definitio, cruciatns : sed perlinet originale peccatum ad hoc
quse tibi placuit, intuebatur, cum dicerem, i Pecca- genus tertium, ubi sic peccatum est, ut ipsum sit et
tum est volunlas retinendi vel cohseqttendi qnod ju- poena peccali; quod inest quidem nasccnlibus , scd
stitia vetat, et unde liberum est abslinere. > Adam in eis crescentibus " incipil apparere, quando esl
quippe omnino, quando peccavit, nihil in se habebat Insipienlibus necessaria sapientia,et mala concupi-
mali, quo nolens urgeretur ad operandum malum, et
1 vignierius, a Menardieditionediscedens, reluctan-
propter quod diceret, Non quod volo, facio bonum; tibusnostris
sed quodnoto malum, hoc ago(Rom. vu, 29) : ac per substituit,Num.
* Editi,sic.MSS.,
3 Mss.,cumEmendantur
aganturmala.
ex manuscriptis.
4 Vignieriusetduo Mss, nam.
1 DuoMss.,justi. Graecetamenest, dikaidsjusle. " Hic
* CodexPoriarum,aut contraincommodum. manuscriptorum ope reslitutumest, sedin ets cre-
» SicMss.At editi, fecit. tcentibus; quo praetermissoediti ferebaut, duni inctpU
apparere.
1063 LIBER PRIMUS. iftm
scentibus continentia; origo lamen etiam hujus pec- . in his locis idoloruro cultura commiserat. Deus, ais,
cali descendii a voluniate peccantis. < Fuit eniro ipse qui commendat suam charitatera in nobis (Rom.
Adam, et in illo fuimus omnes; periit Adam, et in v, 8), qui dUexit nos, et Filio suo non pepercit, sed
illo omnes perierunt > {Ambrosius,lib. 7 in Luc. xv, pro nobis illum tradidit (Id. vni, 32), ipse sic judi-
n.234). cat, ipse est nascenliuro persecutor, ipse pro mala
'
XLVIU.JUL.Merelur * autem et ab honeslis 6xse- voluntaie oetemis ignibus parvulos tradit, quos nee
crationem, et abilla justitia, cujus hic tota causa bonam, nec malam voluntatem scit habere potuisse.
vertitur, legitimam condeinnationem..Omnibus ita-' Post hanc ergo sententiarii, tam immariem, tam sa-
que aulaeis reductis profer aliquando luce palam, crilegam, tam funestam, si sanis judicibus ulere-
per quid doceas riaturale esse peccatum. Certe nibii mur, nihil praeter exsecralipnem tui referre debe- '
*
superius falso vel de divinse laude juslitise, vel de rem. Justa enim, et probabiligravitate, indigrium
culpoedefinitione collectum est. Ostende ergo, hsec te dispulalione censerem, qui eo usque ab religione ,
duo in parvulis posse eonstare : si nullum est sine ab erudilione, a communibus postremo sensibus au-
voluntate peccatum, si nulla voluntas ubi non est ex- fugisses, ut quod vix ulla barbaries, Dominum luum
plicata libertas, si non est fiberlas ubi non est fa- criminosumputares.
cultas per raiionem electionis ; quo monslro pecca- AUG.Non esl magnura, quod vides non habere
tum in infanlibus invenitur, qui rationis usum non parvulos propriam voluntatem ad eligendum bonum,
habent? lgilur nec eligendi facullatem, ac per hoc vel malum. Illud vellem videres,'quodviditquiscri-
nec voluntatem : atque his irrefulabiliter concessis, bcns ad Hebrseos dixit, fllium Isfael Levi in liim-
nec aliquod omnino peccalum. His igitur molibus bis * Abraham patris sui fuisse, quando est ille de-
pressus, videamus quo cruperis. « Nullo, > inquis, cimatus, et ideo eliani istum in illo fuisse decimalum
« peccato parvuli premuntur suo, sed premuntur {Hebr. vn, 9,10). Ad hoc si haberes oculuni chri-
alicno. >Necdum claruit quid mali sentias. Suspica- stianum, fide cerneres, si intelligentia non valeres,
mur enim te ad invidiam cujuspiam hominis, cujus in Iiinibis Adani fuisse omnes quiex illo fuerantper
iniquitatem ut Pcenus orator exprimercs, hocc in concupiscentiam carnis oriluri; quam, post pecca-
medium protulisse. Apud quem igitur impollutam tum, quo illisua nuditas hunlia.la cst, sensit, aspe-
innocentiam scelus gravavit » externum? Quis ille xit, erubuit, operuit. Unde Ambrosius doctormeus,
fnit, qui hos adjudicaret reos, tam excors, tam tui quoque docloris excellenter ore laudatus:« Quod
trux, tam oblitus Der et sequitatis3, barbarus per- lgitur gravius est, > inquit,« hacse Adam interpre-
duellis? Laudamus prorsus ingenium tuum : apparet tatione succinxit, eo loci, ubi fructu magis casiita-
erudilio, non poluisti aliter, dignam generis humani tis se succingere debuisset. Iri lumbis enim quibus
odio, judicis nescio eujus, imo lyranni allegare per- praecingimur, qusedam seraina generationis esse di-
sonam, qiiam jurando nori solum euro non pepef- cuntur. Etideomale ibi succinctus Adam foliis in-
eisse his qui nihil peccavissent, verum etiam his qtii ulilibus, ubi futuroe generaiionis non fruclum fulu-
nec peccare potuissent. Solet quippe apud suspicid- rnm, sed qusedampeccata signaret > (De Paradiso ,
sum animum bona conscientia laborare pro defensio- cap. 15). Merito etiam dicit, qubd paulo ante me-
ne sui, ne forle deliquerit, quia delinquere vel 4 po- moravi:« Fuit Adam, et in illo fuimus omnes; per-
tuit : absolule autem vindicauir a crimine, qni ipsa iit Adam, et in illo omnes perierunt. >Hociu non vi-
rei impossibilitale defendilur. Pande igitur quis est dens, mihi csecttsoblatras : sed in me, quidquid dicis,.
iste innocentium addictor. Respondens", Deus; per- profecto ecin ipsum dicis. Utinamergo iti»mihi cum
cussisti quidem animum , sed quia vix tantttm saeri- illo communesit prsemium,sicutabs te audio cum illo
logium fidem meretur, quid dixeris ambigamus 6. communeconvicium. Qnidest quod clamas, et dicis,
Scimus enim homonyme usurpari nomen hoc posse : « Si sanis judicibus uteremur, nihjlprseter exsecfatio-
Sunt quippe dii multi et domini mulli; nobis tamen nem tui referre deberem?>Possumne tecum largius,
unus est Deus Paier ex quo omnia, et unus est Domi- beneficentius,liberalius agere, quamut ipsuni interhos
nus Jesus Christus per quemomnia (I Cor.vm, S et 6). constituam judicem, dequo tui doctoris Pelagii judi-
Quem igitur Deum in crimen vocas ' ? Hic tu, sa- cium jam tenemus? En adest ille, qui inter lalinse
cerdos religiosissime, rhelorque doctissime, exha- lingusescriptores, flos quidam speciosus eniluit, cu-
las tristius et horridius aliquid, quam vel Amsancti jus fldem, et purissimnm in Scripturis sensum ne
vaUiss, vel puteus Averni, imo sceleslius quam ipsa inimicus quidem ausus est repreheridere. Hoc Pela-
1 SicMss.in vign., mereretur. gius deAmbrosio judicavit (Pelagius, de Libero Ar-
* Mss.Mar.et vori.,gravabit. bitrio, lib. 3). Quid ergo de hoa quod inler nos agi-
* SicMss.Atediti, ei wqpitali.
4 Editi,delinquerepotuii, onoisso,vel, quod exstat in tur, judicavit Ambrosius? Dlxi supetlus ejus de pec-
manuscriptis. cato originali sine ulla obscuri^ate velambiguitate
" Menardus,respondes.vignierius,respondeas.At Mss., senlentias : sed siparum est, adhuc audi. « Om-
respondens.
* SolusVign.,ambigimus.
7 Editi: Quid igitur, Dettminexorabilemvocas? Casti- spiranles, de quo Virgilius,lib. 7
ad Mss.Mar.et Port. ^Eneid., vers. 563-
gantur
» Mgaierws,consensisvallis. At MSS.Mar. et port., S70, et ae
Cicero, Divinatione, l ib. 1.
1 sic MSS.Editivero, justitia.
Jmsanctivaliis. Lacusest in ltalia apud Hirpinossnlphu- 9 Editi, fiiium israelemin lumbis. Emendaolurex m»-
feas nabens aquas, pestilententodorenvac mortiferum nuscriplis.
1071 OPERIS IMPERFECTICONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINl 1072
:
nes, > inquit,« sub peccalo nascimur, quorumipse in ultimo die membra quse tradidit et lu per hoc
ortus invitio csl > (Ambrosius,de Pmnitentia, lib. 1, illum asseris infelicem, pcr quod corrupit' gloriara
cap.Z vel 3). Quid ad ista respondes? llla de Am- qua cluebat, et persequendo innocenliam quam crea-
brosio dixit praeclara Pelagius; ista pro me contra le vit, perdidit juslitiam qua sacerrimus fuit. Tan-
manifesta pronuniiavit Ambrosius : islum reprehen- tum igilur huic, quem tu inducis, Deo, ills quem
de de quo dicit magister tuus, quod eum ne inimicus magisler tuus commenlus fueral, antecellit, quan-
quidem ausus est reprchendere; et qui sanos judices tum excusabilius, praeliosuperatum esse quam vitio.
quaeris, istum nega sanuni, ut te plane profitearis AUG.Si libi placet innocenlia parvulorum , remove
insanum. Sed indignaris homo piissimus, quod par- ab eis, si polcs, grave jugum quod est super fllios
vuli non renati, si moriaiilur ante proprioevolunta- Adam a die exitus de venlre matris eorum (Eccli.
tis arbitrium, propler aliena dicanlur peccata da- xx, 1). Sed puto quod Scriplura, quoe hoc dixit,
mnari, ab eo qui commendat charitatem suam in melius le noverat quid esset innocenlia crealuroc, et
nobis, qui dilexit nos, et Filio suo non pepercit, qnid juslitia Crealoris. Quis autem non videat, si
sed pro nobis illum tradidit: quasi non de illo gra- habent parvuli, qualem prsedicas, innocentiam, in
vius conqueranlur stulti et indocti similes lui, qui gravi jugo eorum Dei non esse justitiam? Porro,
dicunt, Ulquid creat, quos impios futuros et da- quia in jugo gravi eorum divina juslilia est; non est
mnandos esse praescivit? Utquid eos poslremo, donec in eis talis, qualem prsedicas, innocentia. Nisi forte
ad impietalem damnabilem pcrveniaiill, facit vivere, tibi in hac quseslionelaboranii, Deus justus quidem,
*
quos antequam tales fierent, ex hac vita posset sed infirmus quodam modo subvenire potcrit, quia8
auferre; si animas amat, si commendat charilalem suis imaginibus, ne innocenles gravis jugi miseria
suam in nobis, si Filio suo non pepercit; sed pro nobis premerentur , subvenire non poluit: ut eum dicas
omnibus tradidit euin? Quibus si dicalur, 0 homo,lu voluisse quidem, quia justus est, sed non potuisse
quis es quirespondeasDeo (Rom. IX, 20)? Inscrulabilia quia omnipotens non est; atque ila de his angustiis
sunl judicia ejus(Id. xi, 33) : irascuntur polius, quara exeas, ut fidei caput perdas, qua lide primitus in
milescunt. Sed novil Dominusqui sunt ejus (II Tim. n, Symbolo confitemur credere nos in Deum Patrem
19). Si ergo sanisjudicibus uti cupis, audi judicemsa- omnipotenlem. Deus igilur tuus, in tot et tanlis ma-
nura siugulariter a luo doclore laudalum. « Fuit, > lis quse parvuli paiiunlur, aut justitiam, aut omni-
inquit,« Adam, el in illo fuimus omnes; periit Adam, potentiam , aut ipsam curam rerum humanarum est
et in illo omnes pericrunt. > Sed peccalis, inquis, perditurus : quodlibet autem istorum dixeris, vide
alienis non utique perire debuerunt. Aliena sunt, quideris 3.
sed paterna sunl: ac per hoc jure seminalionis at- L. JUL.Amolirete ilaque cum lali Deo luo de Ec
que germinationis et nostra sunt. Quis ab hac per- clesiarum medio : non est ipse, cui Palriarchse, cu)
ditione libefat, nisi qui venit quaerere quod per- Prophetae,cui Apostoli crediderunt, in quo speravit
ierait (Luc. xix, 10) ? In eis ergo quos liberat, am- et speral Ecclesia primitivorum, quae conscripta est
plectamur misericordiam : in eis autem quos non in coeiis( Hebr. xii,23):non esl ipse quem credit
liberat, agnoscamusjudicium occultissimumquidem, judicem ralionabilis crealura ; quem Spiritus sanclus
sed sine ulla dubitatione justissimum. jusle judicalurum esse denuntiat. Nemo prudentium,
XLIX. JUL.Pugnassequidcm 3 cum principe tene- pro tali Dominosuum unquam sanguinem fudisset:
brarum deumlucis, Manichoeusfinxil, et credidit; nec enira merebatur dilectionis affectum, ut susci-
addiditque, ejus captivam leneri in hoc orbe sub- piendsepro se onus imponeret passionis. Postremo
stantiam : sed lantam infelicitatem colore pielalis iste queminducis, si esset uspiam, reus convfncere-
nititur excusare, affirmans * eura quasi bonura pro tur esse, non deus ; judicandus a vero Deo meo, non
patria dimicasse civem, atque ideo objecisse mem- judicaturus pro Deo. Ut igilur prima fidei fundamen-
bra, ne perderet regna. Tu qui hsccdidiceras, quan- ta cognoscas; noster Deus, EcclesisecatholicseDeus,
tum ea vel ad tempus deserendo profeceris intuere : subslanlia nobis ignotus est, ct ab aspeciu similitcr
dicis, Deum necessitatem non perlulisse belli, sed remotus ; quem vidit nemo hominum, nec videre po-
iniquitatem admisissejudicii; nec tenebrosis hoslibus, lest ( I Tim. vi, 16 ) : ut selernussine principio, ila
sed perspicuis subjacere criminibus; non impertisse sanctus juslusque sine vilio ; omnipotenlissimus,
poslremo substantiam suam, sed sclernam violasse cequissimus, misericordissimus, innotescens solo 4
justitiam. Quo quis vestrum pejor sit 8, aliis oesti- splendore virlutum ; factor omnium quoe non erant,
mandum rclinquo. Illud tamen liquet, ad;unuin vos dispensator eorum" qusesunt, examinator cunctorum
opinionis nefas rcdire. Nain ct Manichaeussubscribit qui ct sunl, et futuri sunt, et fuerunt, in uliimo die:
iniquitalem Deo suo, cum eum allegat damnaturum, terram, ccelum,et cuncta simul elemenla moturus :
1 SicMSS. In vign., proveniant, excitalor cinerum, et corporum reslilutor : sed propler
s Inedilisomissum,tales: et infra pro, si animasamat, solam juslitiam, hsec quse diximus, cuncta faclurus.
corruptelegebatur, animat is, apud Men.;animaris,apud
Vign. 1 Ms.Mar.,corrumpit.
3 Editi,pugnassesi quidem.Abest, si, a manuscriptis. * IlaMss.At editi,gravijugomiseriw.
4 Mss.Mar.et Port., affirmat, 3 Editi, quidegeris.Castiganturad manuscriptos.
* Editi: Quisvestrumpejorsit; omisso,quo,sed habe- * Editi,solus. verius Mss.,solo.
tur in manuscriptis. 8 codex port., omniumeorum.
1073 LIBERPRIMUS. 1074
AUG.Si DeumPatriarcharum colis, quare noncredis que ad finemubi illa fuerit proedicabitur.
circumcisionemoctavi diei, quseprsecepta est Abra- AUG.Egopotius non le ostendisse, quod le osten-
hse,praefiguraiionemfuteseregencrationis in Christo? disse dicis, ostendi; et ei riie Deo crcdere, qui a
Hoc enim si crederes, videres non poluisse juste Catholicorum semper Ecclesia procdicatusest, si ni-
animam parvuli exterminari de populo suo, si die mium caecusnon sis, edocui.
non circumcideretur octavo (Gen. xvn, 12-14 ), nisi LII. JUL. Nunc vero consequeriter inspiciam, qui-
alicui fuisset obligatapeccato ? Si DeumProphetarum bus boc, quod expugnat fides piorum, teslimoniisaffir-
colis, cur non credis quod per eostoties Deus dixerit, mare concris. Sed qtloniariiinstitiii libro luo secundo,
Reddampeccatapalrum in fitios( Exod. xxxiv, 7, et quemAlypiusdetulit,obviare, neconfunderetur rescri-
Jerem.xwn, 18)? Si Deum Aposlolorumcolis, cur pti series *,paucis adhuc, usque dum ad lcstimonium
non credis, corpusmortuum propter pcccaluiri(Rom. Apostoli, quo plurimum libi videfis muniri, sermo
vni, 10 ) ? Si Deum colis in quo speravil et sperat perveniat, respondendura est. Illis ergo, quoe supra
Ecclcsia primitivorum, quoeconscripta est in ccelis, posui, verbis tuis hsec quoesequuntur adjungis: «In
cur non credis baplizandosparyulos erui de potesta- his ilaque quce praetermisit, hoc limnit, quia cuncla
telenebrarum ( Cotoss.i, 13 ), cum eos propterhoc Ecclesioecatholicse pectora convenit, fidemque ipsam
exsufflet atque cxorcizcl Ecclesia, ut ab eis poteslas aniiquilus traditam atque fundatam, clara quodani
tenebrarum mitlatur foras ? Ille vero quem sperat modo voce compellat, et adversus eos vehementissi-
judiccm ralionalis creatura, quse in sanctis ejus cst et me permovet quod diximus, quia nijiil peccati esse
fidclibus, lcgc l riobis, proeler regnum bonis ct in parvulis dicunt, quod lavacroregenerationis ablua-
suppliciummalis, quem terlium locum prseparaverit tur. Omnesenimad Ecclesiam non propter aliudcum
ct promiscrit non regcneratis innocenlibustuis. Quo- parvulis currunt, nisi ut in eis originale peccalum
modo autcm dicis, neminem prudentum pro Domino, gerieralione primoe naiivitalis attractum , regenera-
qucm colimus, sanguinemfunderc; cum cum cblue- tione secundsenativitalis expielur. Deiade ad nostra
rilctpro co sangiiinemfuderit gloriosissimusCypria- supcriora verba revertitur, quoenescio cur repetat:
nus, qui vos in ista quocstionesuffocat, dicens, par- Eos autem qui de tali commixtione nascuntur, dici-
viilumcx Adam carnaliter nalum, contagium morlis mus trahere originale peccalum; eosque, de parenti-
antiquocprima nalivilatc contrahere ( Epist. 64, ad bus qualibuscumque nascantur, non negamus adhuc
Fiditm ) '! Vidcsnc'te potius rcum *, qui blasphemas esse sub diabolo, nisi renascantiir in Christo. Haec
isiinn sanclorum marlyrum Deum? Dicis3le colerc verba nostra et paulo ante dixefat. Deinde subjiinxit
omnipolcnlissiiiium.oequissimum, misericordissimum quod de Christo diximus, Qui de eadera sexusutrius-
Deum : scd ipse est omnipotentissimus, qui jugum que commixlionenasci noluit. Sed etiam liic pracler-
grave, quo prcmunlur filii Adam ex die natiyilalis misitquod ego posui:Utper cjus gratiam eruli de
suoc,procul dubio ab eis possct auferre, imo ne ullo potestate tenebrarum, in regnum illiiis, qui de eadeia
tali jugo prorsus gravarentur erficere : sed ipse est sexus ulriusque commixtionenascinoluit, Iransferan-
sequissimus,qni nullo modo illud imponerel 4, im- tur. Vide, obsecrole, qusc nostra verba vitavit, tan-
ponivc pcrmiltcrcl, nisi pcccata in eis, cum quibus quam inimicusomnino gratioeDei, quoe venit per Je-
nali sunt, invenircl, quorum realum renalis idem sum Chrislum Dominum nostrum. Scit enim ab illa
ipsc misericordissimussolverel. Si ergo le delectaret Aposloli sententia, qua dixit de Deo Patre, Qui nos
divina jusiitia, videres profccto quod cx ipsa veniat, eruit de poleslale lenebrarum, et translulil in regnum
non uiique injusle a parvulis incipiens, nota omni- Filii charitatis suw(Coloss. i, 13 ) ; improbissime
bus humauamiseria,qua peragitur boecvita, a primis ct impiissime s parvulos separari: ideo procul dubio
fleiibus nasceniiunv, usque ad exlreinos halitus mo- verbaistaprsetermitterequam ponere maluit >(De Nu-
rientium; sanctis tanlum ctfidelibus, scd in alia vila, ptiis et Concupiscentia,lib. 2, nn. &,5). Egone sum
feliciiale promissa ". inimicus gratioeDei, homo omnium impudentissime,
Ll. JUL.Pro hoc igilur Dco mco, qucra mihi qua- qui in primo libro meo, unde lu ista a contextu suo
lem credp pninis crealura et snncia Scriptura de- avulsa rapuisti, ut aliquid sine ratione garrires, pro-
nunliai, reclius dixi facerera 6, si nec librorum lc fessionepura et plena os luum mysteriis Manichoeo-
concerlalionedignumputarem. Verum quoniammihi rum madens tuorumque damnavi?
potissimumhoca sanciis viris, nostri temporis confes- AUG.Numquidut babeascausam bonam convician-
soribus, munus imposilumest, ut dicta lua quid ba- do faclurus es ? Dic quorum meorum os, sicut meum
bcant ponderis rationisque discutiam, opporlimum daranasse te jactas 3. Dicturus es , Manichseornm;
fuil oslendereprius, non a te credi ei Deo, qui in •sed utmaledicus, non ut veridicus. Ego enim et Ma-
Catholicorumsemper Ecclesia prsedicalusest, ctus- nichseosdetestor, et adjutoreseorum, in quibus ap-
petis* principatum, et utrosque adjuvanle ac subve-
1 Edili,ttbilege.Abest,ubi, a manuscriptis. 1 Editi, ne confundaturrescriptisveritas.At Mss.Mar.
! SicMSS. Atediti: vide netu potiusreus sis. port. et Clar.,ne confunderetur
3 Mar.Ms.,dicas. * Editi, rescripti series.
et impurissime.AtMss.,ut in secundolibro de
4 Locusveterumcodieumsubsidiosanalus, qui sic in Nuptiis,impiissime.
edilisjacebat,imohecullomodoillud imponerel;omissis 3 Sic Mss.Port. et Mar.;vignieriusautem:Dicqvorum
verbis, neullolalijugo, elc. meorumos, meumquedamnes,sicutdamnasseteja<itas.
5 vignierius,repn)imssa. Menardus 4 puo Mss.Port. et Mar.,appetitis.verius alii libri, ap-
6 Juxta vign.elMen.,facere. M. elMss.,promisstt.
pelis: de Julianodictum.
1075 OPERIS IMPERFECtl CONTRAJULiANUM,S. AUGUSTINl 1076
nienteDomino Deo nostro cathplica veritate redar- est contra impetumvanilatis, et confessionebrevios
guo. Sed ostendam meos, quos in mc lanto nequius ebloquentiurh consueridum. Nos igitur in tantum
quanto aslutius criminaris. Inliac enim causa, ubi gratiam Baptismatis omnibusutilem setatibusconfite-
ofiginalis peccati vertilur quseslio,propter qucd me inur, ut cunctos quiillam non necessariam etiam
nomine Manichseorumalrocissimis dignum arbitraris .parvulis putant., selerno feriamus anathemate. Sed
opprobfiis, meus est Cyprianus, qui cum peccasse hanc gratiam locupletcm spiritualibus donis credi-
nihil dixerit parVulum, non lamcn tacuit, eum con- mus, quse multis opiraa muneribus ac reverenda vir-
' traxisse
peccati ex Adam prima nativitate conlagium lulibus, pro infirmitatum generibus et humanorum
{ Epist. 6i, ad Fidum ). Meusest Hilarius, qui cum statuum diversilatibus, una, lam remediorum colla-
in Psalmo Vivetanima mea trice ' quam munerum, virtule medicalur.
expoaeret quod legitur, Quaecum
el laudabit te ; « Vivere se, > iuquit,« in hac vita admovelur *, non est mutanda pro causis : jam enim
non repufat; quippe qui dixerat, Ecce in iniquitalibus ipsa dona sua pfo accedenlium capacitate dispensat.
conceplussum,etindelictispeverilmematermeat(PsaL Bicut enim arles omnes non pro diversitate materia-
L, 7 ).« Scit sub peccati origine, el sub peccalilege se rum, quas arripiunt excolendas, ipsse quoque aut de-
nalum > (ln Psdl. cxvm, 175 ). Meus est a tuo do-* trimenla aut augmenta patiunlur, sed idem 3 semper
ctore excellentissimelaudalus Ambrosius,qui dixit: alque ttno modo se habcntes multiplici decorantur
< Omnes homines sub peccato nascimur, quorura effectu4; ila el secundum Apostolum, Una fides,
ipse ortus in vitio est: sicul babes lectum, dicente unum Baptisma (Epltes. iv, 5): et raulliplicanturet
David, Ecce enim in iniquitaiibusconceptussum, etin dilatantur in donis, nec lamen in mysleriorum mu-
delictispeperil memaler mea.Ideo Pauli caro, corpus tantur ordinibris. Sed hsecgratia non advcrsatur ju-
moftisefat > ( De Pwnitenlia, tib. \,cap. 2). Meus stitisc, quscmaculas eluit iniquilatis : nec facit pec-
esl Gregofius, quicumde Baptismoioqueretur : « Ve- cata, sed purgat; quae absolvit rcos, non calumnia-
nerarc, > inquit, « nalivilatem, per quam ' terrenae tur inriocuos. Chrislus enim qui est sui operis rc-
riativitatisvinculisliberalus es > (Orat. in ChristiNa- demptor, auget circa imaginerasuam continua largi-
talem ). Meusest Basilius, qui cum agerel de jeju- tate beneficia; et quos fecerat condendo bonos, facit
nio : « Quia non jejunavimus, > inquit,« decidimus innovandoadoptaridoqueraeliores. > Hanc igilurgra-
de paradiso: jejuneraus ut ad eum redeamus » ( Ser- tiam, per quam reis venia, illuminaiio spirilualis,
,mone1 de Jejunio ). Meus est Joannes Constanti- adoptio filiorumDei, municipalusJcrusalem cceleslis,
nopolitanus, diccns : « Adam peccavit illud grande sarictificatio, atque in Chrisli membra translatio, et
peccalum, ct orane hpminum genus in cpramune da- possessio regni coelorum mortalibus datur, qui ali-
mnavit > ( Homiliade Lazaro resuscitato). Hiomnes, quibus negandam pulat, omnium bonorum exsecra-
et alii socii eorum eadem senticnles, quos comme- tionein meretur.
morarelongum est, mei sunt(a): si agnoscis, et ttti AUG.In his omnibus quoc commeraorasti gralioe
sunt; sed mei doclores, improbatores tui. Quomor Dei muneribus, illud quod prius posuisli, dari per
do igitur os meum meorumque damnasli; cum isto- illam reis veniam, non vis ad parvulos pertinere,
rum, quos esse conspicis meos, concordissiraoet quosullum realum negas ex Adam trahere. Cur ergo
veracissimo polius ore ipse damneris ? Islisne tu coeleramttltis negat Deusparvulis, qui sine hac gra-
luminibuscivilatis Dei, mente lenebrosissima, fronte lia iri illa oetalemoriuntur ? cur, inquam, non eis da-
impudentissima, lingua procacissima audes crimen tur illuminatio spiritualis, adoptio filiorumDei, mu-
objicere Manichsei? Si aulem non audes, cur mihi nicipatus Jerusalem ccelestis, sanctiflcatio, alque in
non ob aliud audes, nisi quia hpc dico, quod dicunt Christi membra translatio, et possessio regni ccelo-
non audcs ? rum ? Haeccine * tot munera tam
quibus necessaria, tot ima-
LHI. JUL.Ibi namque bic esl a me collalus ordo ginibus suis nullum secundumvos peccatum habcn-
tibus Deus, penes quem sumraa potestas est,
verborum, cum dixissem auclorem Deum cceli et cum negaret hoc beneficium non a se prohibeat voluntas
terrse, omniumquequse in eis sunt, ac per hoc et ho-
minum propter quos cuncta factasunt. « Non autem coritrariaparvulorum? Tu cefle ul haric a vobisamo-
me fugit, > inquio*, « cum hsec dicimus, illud de lireris invidiam, qua dicimini parvulis Baptismi gra-
nobis disseminandumesse, quia graliam Ghristi ne- liam denegare, dixisli quod eamgratiara, quialiquibus
cessariam parvulis non pulemus. Quod christianos negandam putat, omnium bonorum exsecrationem
populos laudabiliter et vehementer offendit: si lamen 1 Menardns,tmicam remediorumcollatricem.Vignie-
dicti per se nefarii non nos arbitrarentur auctores : rius, unica remediorumcoltatrice.Castiganturad manu-
eo enim modo nec de fratribus suis falsacredendo scriptos. » Menardus,arhovetur:corrupte.idhoclocojulianusde
crimen incurrerent, et studiosos se circa amorem Baplismirituprofitetur,quodante ipsum Pelagiusin Li-
fldei comprobarent. Munienda igitur nobis ista pars bello fidei suae, n. 7, infra, in Appendice,parte se-
cunda, Baptisma,» inquit, « unuin tenemus, quod
«
«iisdemsacramentiverbisin infantibus,quibusetiam in
1 Editi, pro qua.Emendainluf ex manuscriptis. o majoribusasserimusesse celebrandum,» Yideitem in
»
_ SicMss. AtMenardus,quod.Vigniefius,iii quo.Hsec.lu- Appendice,in Libcllolideipelagianorum,n. 6, scriptoper
liariusiri opere suo priirioad TCifbantiumdixit, refulavit- julianum.
3 Forte,emdem.
que.Angustinus supra, libro3 contraiulianum, n. 8, sqq. 4 Editi,affectu: dissentientibus
(a)Hoset alios'plutes.commemoravit supra, in priore 3 Mss.
lib,
opere contraJulianum, 1, cap.3-6, etc. Editi,hmcne. Mss.,b xeccine.
1077 LiBERPRIMUS. 1078
merealur'. Non igitur eam Dei omnipolentis oequitas agnoscerevelustatem, exquaparvuHchrisliana 4 gra-
negaret innumerabilibus parvulis, qui sineliacsiib tia fenovantur, audi fideliter quod ait homo Dei Re-
ejus omnipotenlia moriuntur, si mali nihil in ejus ticius ab Auguslodunoepiscopus, qui cum Melchiade
occulto judicio mererentur. A quo judicio de stirpe Romano episcopoquondam judex sedit, Donatumque
Adam venientibus omnibus debito, quicumque secun- damnavit hoereticum. Hic enim cum de christiano
dum gratiam, noh secundum debitum liberanlur, non Baplismateloqueretur:« Hancigitur, > inquit, <prin-
in suis merilis, sed in Domino glorienlur. Yos ergo cipalem csse in Ecclesia indulgentiam, neminem
si carere vultis opprobrio, quo Ecclesise catholicae prscterit, in qua anliqui criminis omne pondus expo-
delestabiles facti estis, sinite Christum parvulis esse nimus.et ignorantiaenostrae facinora prisca delemus;
Jestim. Quod omnino non erit,'si non eis conferet ubi et velerem hominem cum ingenilis sceleribus
propler quod hoc nomen accepit, id est, si non eos exuimus > (a). Audisne non postea perpetrala, sed
salvos faciet a peecatis eorum ;(Matih. i, 21). Hec etiam ingenila scelera veteris hominis ? Numquid Ma-
igitur de isla gratia dicite, ut offensione Ghrisiiaho- nichoeusfuit iste Reticius? Quomodoergo non dolose
rum de qua conquerimihi cafeatis, quod dixit catho- innovari parvulos dicitis in chrisliana regeneralione,,
iicus «octus doctofque Gfegofius:« Veherare rialivi- qui mala quseingencravit antiqui criminis pondus in
talem, pef qtiam lerrena?nativitalis vinculis liberattts vetere homine non vultis agnoscere? Deinde, si ag-
es. > Nullo itaque modo ad istam graiiam pertinere gravata octas illa iniquilatem judicis convincit, ut
parvulos confilemirti, quaindiu iiegatis eos nativitate dicis, itane non est aggravata gravi jugo su.per filios
eoelestia terrenae nativitatis vinculis liberari. Adam? Et lamen non est hinc iniquus Deus; ac per
LIV. JUL.Qusequoniam, ut locus interim bic pa- hoc merito est aggravala. Nullumest autem hujus
tiebalur, munivi, revertamur illo unde digressisu- actatismerilummalum, si non est originale peccatum.
mus; de hocipso, ubicumque opportunum fuerit, LVI. JUL. Non ergo unitale Sacramenti rea mon-
plenius locuturi. Ecce quanta confessionis luce, et stralur infantia, sed veritale judicii niiiil aliud quam
eos qui Baplismapanulis denegarent, et vos qui ejus innocens approbalur.
praejudiciojusiitiam Dei audelis maculare, reprobavi: AUG.Invcnisse te putas quare baptizetur: dic quare
pfotestans aliud nie non tenere, quam inslituta my- exsuffletur. Certe Pclagii auctoris veslri magna et
steria iisdem, quibus Ifadita stint * vefbis, in omni invicla est putata senlenlia , ubi ait: Si Admpecca-
prorsus aitatc esse tfactandaj riec pro causarufn va- tum eiiam non peccantibusnocuit^ergo et Cliristijusti-
Ticiate debere niutari: verum flefi peccatorem ex tia eliam non credentibus prodest (b). Quid ergo de
rnalo peffecte bonurii; inhofcentem autem qui nul^ parvulis dicilis * quando baptizantur ? Credunt, an
lum babet malum pfoprise voluntatis, ex boho lieri non credunt? Si dixerilis, Non credunt: quomodd
3
nieliorem, id est, optimum : ut ambo quidem in non eis Christi justilia etiam non credentibus prod-
€hffeti riieriibfatranseant consecrali; seduntisdepre- est, ut regnuni coelorum possideant ? Aut si prodest-,
herisus in mala vila> alter in bona natura. Hle enirii ut cogimini confiteri: sic.igitur eis riocuit Adae pec-
iwioceniiam qiiain exorlus acceperat, pfava actione cattim nondum peccandi habentibus voluntatem, quo-
coffupil: hic vero sine laudej sine crimine Volunta- modo eis prodest justitia Christi nondum credend
tiSj hric sbltifn habet, quod a Deo coriditore suscepit> habenlibus voluntatem? Si autem dixeritis, Per aliot
*
tqniiiifocata priiiisevitalefeliciOr,bohum simplicita- credunt: sic eliam per alium peccaverunt. Et quo-
iis susc viliafe nbn potuit, nulluiri habens de aclibus niam verum est quod per alios credunt (propler
meritum, sed hoc solum retineris, quod lanti opificis hoc enim et fideles per totam Ecclesiam nuncupan-,
digriatiohe possedit. tur): profccto pertinent ad illud quod ait Dominus^
Auc. Quare ergo grave jugtim supereum a die ex- Qui autem non crediderit, condemnabitur(Marc. xvi,
iltis de ventfe matfis ejtis (Eccli. XL,1) ? Ctir tanta 16). Condemnabuntur ergo si per alios non credanti
cormptibililascofporis, uthac aggravetur* anima ejus cum per sc ipsos non valent credere: condemnari
(Sap. ix, 15)?Cuftantamentis oblunsio, utetiampla- autem juste nullo modo possent, si non sub peccato,
giserudiatuf tarditas ejus?Quousque, Juliane, gravis ac per hoc et sub peccati pfincipe nascerentur *;
es corde ? quousque diligis vanitatem, ct quaerismen- Propter hoc efgo et exsufflantur. Removete ab eis*
dacium (Psal. i\, 3), qtio vestra haeresis fulciatur ? deceptoriam vanitaiem vestram : sinite parvulos ve-
Numquid si nemo peccasset, si natura humana in ea nire ad Jesum (ld. x, ii) qui salvum facit populum
qua condita est bonilate mansisset, eliam in paradiso suum (in quo ulique et ipsi sunt)a peccatis eorum
adisUishomomisefias, ttt alia taceam, nasceretur? (Matth.i, 21).
LV. JUL.iEtas igilurillasicutmisericordiam Chri- 1 SicMss.Editiautem,christiani.
' Editi, dieis.Et infra: si dixeris, Non credunt, item
sti praedicatinnovata, id est, innovantis mysterii vir- postea: si autemdixeris.Atmanuscripticonstanterin plu-
lute provecla; ita iniquitatem judicis, infamiain ju- rali3 numero, dicilis,dixeritis.
aut aut Hoclocodeerat particulanegans: posteavero duobus
f stitloe, accusata, aggravata corivincit. eamlociscontralibrorummanuscriptorum lidemSic redde-
AUG.Ex qua vetuslate selas illa dicilur innpvata, batvignierius : AVXSI non prodest,ut cogirnintcohfiteri:
cum sit ortu nova? Labia dolosa sunl ista: si vis sic4igitur eis honnocuitAdmpeccatum.
SicMSS.Editi,nascuntur..
1 Mss.,meretur. * Mar.Ms.,a vobis.
' Mar.MS.,qumtradita sunt: nori iniuusrecte. (a) vide supra,lib. 1 contraJiiliarium,h. 7.
3 Idemcodex Mar.,ihfuscata.
* sic Mss.Editi,aggrmiaretux. (b) videsupra,de Peccatorurii Meritis,lib.3, n. 2, et lnfra,
Mercatoriscommowlorium,in Appendicispaite sectuida.
1079 OPERIS IMPERFECTI CONTRA JULIANUM,S. AUGUSTINI 1080
LVH. JUL.Quanquam mihi, ut de stalu explicando LVIH. JUL.Nihil itaque in verbis tuis, coaclus, ut
immorer parvulortim, consequenlia ralionis indicit, dicis, iimbre prselerii. Quid enirii in tam clegantis
quse res sua lege conjuiiclas dividi non sinit. Coelefum irigenii posscm pavere monumenlis, nisi forlchocsp-
faciliOresset jactura nascentium, si non eis comperi- lum, quod horrPrem deobscenilalis tuse impugnalione
clitaretur ' ipsa majestas. Excusa igiiur Deum, et perpetior?
aecusa parvtilum : justum doceatur ille quod facil, AUG.Si emercs ista convicia , prodigum le dice-
•qui sine justilia Deus esse non potest; et qusevissus- rem : gfalis libi adjacent; cur non eis fruaris, quibus
«ipiat persona supplicinm. Caelerum nunc extra sa- maledicumaninium pascis?
«rilegium "resquas putas esse consertas, muluo sibi LIX. JUL.Audi igitur, contra ca quae dixisii, bre-
vehementer repugnant. Dicis enim, quoniam unis' vitcr : non sunt Ecclesise calholicaB pcclora, quoe'
mystefiis, idololalrse ac parricidae 3, imbuunlur et sermo tuus convenit, si a pietate et ratioue discor-
parvuli, omnes scelestos posse convinci: et addis rcm dant. Quod utrumque committunt, cum ncc de Dei
multo absurdiPrem, a Sacramenli hujus, quo de agi- oequilatebene aeslimant, nec mysleriorum, quae cri-
jiiiiis,auctore aliena peccala innocenlibus iniputari 4. minanlur, sapienliam et divilias iiilelligunl. Non est
Hoc est quod pugnare dixi, quia non capil rerum na- hoecfides autiquilus tradita alquc fundata, nisi in
iura ul uno fempore et adeo sit misericors Deus, ut ooiiciliis roalignantiuro, inspirala a diabolo, prolata a
propria unicuique conuteiui peccala condonei; et adeo Manichseo,celebraia a Marcione, Fauslo, Adimanlo,
crudelis, ul innocenli impingal aliena. Horuni prorsus omnibusquc eoriun satellitibus, et nunc a te in lia-
«um alierum dederis, alterum liilisti * : si donat ve- liam '*,quod graviter gemimus, eruclata.
niam reis, non calumniaiur innoxiis; si calunmiaiur AUG,Quo ore, qua fronte concilium malignaniium
innocuis, nunquam parcit obnoxiis. dicis, corisensionem tot catholicorum, qui doclores
AUG.Tu polius facis injuslum Deum, cum libi vi- Ecclesiarum fuerunt ante nos ? Quasi vero, si in con-
detur injustum peccata patrum redderein filios,quod cilio episcoporum, quod non salubriter, sed jactanler,
se ille facere et verbis sscpe lestalur etrebus oslendit. propler vestras qnoestiones debere dicilis congregari,
Tu, inquam, facis injustum Deum, sub cujus omni- sedereiit episcopiquos supra memoravi, ut aliospmil-
polenlis crira cum videas gravi jugo miseriae parvulos tam, Cyprianus, Hilarius, Ambrosius, Gregorius,
premi,- nttllum eos peccalum habere contendis, siimil Basilius, Joannes GonstaiUinopolitanus, aIiquos3eo-
accusans et Deum, et Ecclesiam : Deum quidem, si rum qui nunc manent facile inveniretis, quos eis in
gravanlur et affliguritririmmeriti; Ecclesiam vero, si doclrina ecclesiastica antiquitus tradita ajquare, ne-
exsufflaritur a jure diabolicic poteslatis alieni. Ubi duin praeferre posselis. Cum ergo ipsi conlra vos de
autem sommasli, idololalris et parricidis originalia peccalo originali proferant aperlas clarasque senten-
parvulorum nos aequarepeccaia ? Verumtameri mysle- tias, et quas paulo anle posui, et alias plurimas; ho-
riis hidita remissio peccatorum, in peccatis, ct majo- rumnein caiholica veritate consensum audetis mali-
ribus, et minoribus, et pluribus, et paucioribus, ct gnantium appellare concilium? et cogilalis, quid istis
singulis, veraesl: iri nullisvero peccalis, sicut esse contradicaiis 4, ac non potius quo fugiatis, si eis cpn-
parvulorum dicitis, falsa est. Sic autem aliena sunt senlirenoii vultis? Sed quoniam medixisti eructasse
originalia peccata proplcr nullum in eis noslroevo- in Italiam quod gematis, eumdem illum episcopum
lunlatis arbiirium, ut taihen propter originis conta- Italisea tuo doctore Iaudatum in tuam fronlem replico
gitim esse inVeniantur et noslra. Quid est ergo quod Ambrosium. t Omnes homines, » inquit, « sub pec-
clamas, et dicis non posse Deumel dimittere peccala calo nascimur, quorum ipse orlus in vitio est: sicut
majoribus propria, et imputare parvulis aliena : nec habes lectum, dicenle David, Ecce in iniquilalibus
vis atleridere, quod rionnisi in Chrislo renatis ulra- conceplussum, et in deliclispeperilmemater mea (Psal.
-que; non renalis auteni in Cbristo, neutra dimittat 6? L, 7)..Ideo PauU caro corpus mortis eral, sicut ipse
Ipsa sttnt enim christianocgratioe sacramenta abscon- ait: Quisme liberabilde corpore mortis hujus > (Rom.
dita sapientibus ct pfudentibus, el revclata parvulis yu, 24)? «Christiautem caro damnavilpeccalum,quod
{Matlh.xi, 25). Iriqulbuso si esses, nec quasi magnus nascendo non sensit, quod moriendo cruciflxit, ut in
in lna virtule conflderes, profectointelligeres, sic im- carne nostra esset juslificaiio per gratiam, ubi erat
putari generalis' parvulis injustitiam primi hominis ante colluvioper culpam > (DePwnilentiq, lib. 1, cap.
adsubeundum supplicium, quemadmodumimpulatur 2 vel 3). Hanc ergo fidem anliquitus traditam dico
parvulis regeneralfs justilia secundi hbminis ad obti- atqtie fundatam : tu renuis, et cui relucleris, non
nendum regnum ccelorum: quamvis voluntale alque respicis. Numquid hiiic eam a diabolo dicere poteris
opere pfoprio nec illuni in malo, nec istum in bono inspiratam? Numquid iste Manichacusesl? nuroquid
reperianlur imitati. Marcion, Faustus, Adimanlus? Non utique, sed longe
his dissimilis, longeque contrarius. Pelagius cerle
1 sic Mss.Editi, sihoncum eispericlitaretur. dicat quis iste sit. Ille, ille est, cujus fidem, et puris-
' Hicmanuscriptorumaucloritaterestituimus,unts.
3 Editi,iit idololatrwac parricidw. Abest,ut, a quibus- 1 Editi, quibus.AtMss.,qum.RespicitJulianusad illud
damMss.[ut idololatrwacparricidw.] ex Augustinocitatumsupra, cap. 82: cunctaEcctesimcu-
4 Sic Mss.Editi, sacramentihujus de quoagimusducto- tholicm
* pectoraconvenit.
rem alienapeccatahinocenlibus
' SicMss.Editi,sustulisti. imputare, 3 SicMss. Edili,italia.
Editi, aliique. Meliusmanuscripti,aliquos.
• SicMss.'Editi, dimittantur. 4SicMss.At editi,quid dd isla cbntradicatisi
1081 LIBER PRIMUS. 1082
simum in Scripturis sensum nc inimicus quidem au- peccalorum, donec renascatur in Christo, qui nullum
sus est repreiiendere. Quid est, Juliane? ubi le vides? habuil oranino pcccalura; a quo solo vinculum solvi-
Ille, cujus ne inimicus quidem reprehendere ausus tur mortis, quia solus fuit liber in morluis. .
cst lidem, hanc habebat fidem, quam tu ila rcprehen- LXIII.JUL.Dicistrahi natiira: condilione peccalum,
dis, ut eam tribuas conciliismalignantium. Ecce non qui vis hoc malum a voluntale primi hominis acci-
cst eorum, sed est Ambrosii: quia vera est, quia sana disse. Differohic responsionem, qua convincenduses
cst, quia, ut dixi, antiquilus tradita atque fundata quod sine verecundia menliaris. Sedquod ad prsesen-
est, haecet mea est. Non ego banc in Italiam (quod tem locum spectat, colligo, et sapientia: raliocinanli
vos gemere dicitis) eructavi :.sed polius ab isto epi- credo, quod naturara videlicet diabolicara sine ambi-
scopo Ilaliae hanc procdicantreet docenle ' lavacrum guilate deflnias. Namsi in ea vel per eam est, proplcr
regencrationis accepi. Quoniam fides isla calholica quod homo a diabolo possidelur; irrefnlabiliter dia-
est, et tamen tua non est: tu ergo ubi es? Vide, ob- boli est, pcr quod Dei imaginem sibi poluit vindicare.
secro, et redi. Videre libi expedit, noii invidere : re- Imo nec iraago Dei est, quseper exorlum suum in re-
dire cupimus, non perire. gno diaboli est.
LX. JUL.Nihil est pcccati in homine, si nibil est AUG.Credis, sed opinanti stultiliae, non ratioci-
proprise voluntalis, vel assensionis : hoc mihi homi- nanti sapientise.Sine parvulos erui de poteslate tene-
num genus, quod vel leviler sapil, sine dubitalione brarum, ut Christi iransferaiuur in regnum. Nam di-
conscntit. Tu autem concedis nihil fuisse in parvulis cendo eos veteris delicti non habere contagium, etsic
proprioevoluntatis : non ego, sed ratio concludit, removendoa misericordiaSalvatoris, qui salvum facit
nihil igilur in eis esse peccati. Nequaquamergo pro- populumsuuma peccatiseorum, unde vocatus esl Jesus
plerboc ad Ecclesiam deferunlur, utinfamentur, imo (Maith. i, 21); niliil agis.nisi ulira Deimanealsuper
ut infament Deum: sed defcruntur, ut laudent Deum, eos, de qua locutusest Job, dicens: Homonatuscx mu-
quem et bonoriimnaluraliumet donorum spiritualium liere, brevisvitm,et plenus irm,et sicutflos fenidecidit,
protestaniur auctorem. fugit autemsicut umbra, el nonslabit : nonneet hujus
AUG.Noniiifamanlur, cum exsufflanlur; sederuun- curam fecisii,el hunc fecisliinlrare in conspecluin ju-
tur de polcstate lenebrarum : nec infamant Deum, dicium? Quis enim eril mundus a sotdibus? Ne unus
sed quo crealore nati sunl, hoc indigent salvalore : quidem, eliamsiunius fuerit diei vita ejus super terram
et ideo renascendo, ex Adam transferuntur ad Chri- (Job. xiv, 1-4, sec.LXX). Sed videlicet, horao mise-
slum, Ubiaulero dixisti, < Niliilest peccali in homine, ricors, miseraris imaginem Dei, ne dicas eam sub
si niliil esl proprise voluntatis, vel assensionis : > peccato carnalilemasci. 0 quam crudelis est istavana
plenius verurn diceres, si adderes, Vel contagionis. misericordia tua, qusc parvulis negat roisericordiam
LXI. JUL.Originaleautem pcccatumsi generatione Salvalorissui: qui venil quserere quod perieral (Luc.
primcc uativitaiis altraliitur, nuptias quidein a Deo xix , 10)! Per illas igitur sordcs, sine quibus homo
insliiulas daranare potest, cacleruniaufcrri a parvulis Dei dicit esse neminem, etsi unius diei sit vila ejus
non poiest: quoniamquod imiascilur, usquc ad finem super lerram, sibi vindicat diabolus imaginem Dei,
ejus, cui a principiorum causis inhxserit, perse- non per subslantiam, quam creavit Dcus. Vitiala
verat. est enim natura, non vitium est. Scd tul, « Nec iroa-
AUG.Necnupiiasdamnal, quia non ipsoestint causa go Deiest, > inquis, « quaeper exortum suum in re-
«jus; et * auferlur ab Omnipotcnle illo, quiethomo gno diaboliest. > Quid, si tibi alius dicat, Non est
nasci poluit sineillo. imago Dei, quse nullo rea peccato, non tameii intrat
LXII. JUL.Nullam ilaque libi calunmiam commo- in regnum Dei? nonne, quid respondeas non habebis,
vemus, quasi damnes nuplias, elquasihomineni, qui si vana respondere nolueris? Et certe propterea est
cx illis nascitur, opus diaboliesse dicas; ncc infldeli- homo imago Dei, quia factus est ad similitudinemDei.
ter hoc objicimus, nec imperite colligimus : sed quj Cur ergo et vanitati similis faclus est, propter quod
sit consequeniiumsenicnliarum effeclus, sollicite et dies ejus velut umbra proetereunt (Psal. CXLIII,4) ?
simplicitcr intuemuf. Nunquam sunt enim sine com- Non enim ab hac vanilate separaturus es parvulos,
mixiione nuptioecorporales. Tu dicis, quicumque ex cum dies eorura velut umbra prsetereant. Postremo
illa commixiionenascunlur, ad diabolum pertinere ; numquid eos et a vivenlibus separabis? Audi ergo
dubio procul pronumiasnuptias ad jus doemonisper- eura qui dicit in Psalmo : Ecce veleres posuisli dies
linerc. meos, el subslantiamea tanquam nihil ante te; ve-
AUG.Numquidnos dicimus, sine commixtionccor- rumlamen universavanitas, omnis homo vivens(Psal.
poris nuptias in paradiso esse potuisse, si nemo pec- xxxvm, 6). Cum ergo sit imago Dei omnis homo vi-
casset? Sed non ibi esscl malum, quonuncbcne utitur vens, dic unde sit etiam vanitas omnis homo vivcns.
pudiciliaconjugalis. lilud auiem malumest a vulncre, Sed quid diclurus es, qui non vis agnoscere, aliud ho-
quod diabolica iiiflixilastulia. Ilinc rea leuclur pro- rum esse ex condilione Dei, aliud accidisseex condi- *
pago morlaliuai: binc est qui nascitiir sub principe lionc peccali? Permillite, qusesumus,ut homovivens,
qui ad Dei simililudinera factus est, erualur a pote-
1 Duomanuscripti,post,
docente. liancprwdicanle,omittunt,el state tenebrarum, sub qua vanitati similis factus est:
* Yignierius,
ut. MeliusMss.,et. 1 vignieriieditio,tum,
MSS.,tu.
fi&gS OPERIS IMPERFECTI CONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI 1084
feruatuf flutem ntiriCintefim a rcatus obligalione; et lu dicis hocabillp 1, exceptis pafvulis, dicltini. Si
posl hahc vero corruplibilem vitam, ab onini etiara ergonoh efuuntur parvuli de poteslate tenebrarum,
vanitate. non sunt mortui: sinonsunimoflui.non proeismor-
LXIV. JUL.Si igitur legas opus meum, desinesmi- tuus est Chrislus : ttiaulem etiam pro ipsisChrisluin
rari, cur ad verba tua, quaesupra posueram, reverle^ morluum confiteris; ct idemdicit Apostolus, Unuspro
rinn Promiseram quippe me de scriptis tuis probatu- omnibusmorluus est; ergo omnesmorlui sunl (II Cor.
riim, quoniam tu ihlef impietatem quam biberas, et v, 14). Couclusio hoecAposloli invicta est: ac pef
ejus invidiam quam timebas, parilPr utrumque dixis- hoc quia ei pro parvulis morluus esl, profeclo eliam
ses, et quod a Catbolicis, et quod a Manichseisassefi1 parvuli mortui stint. Morluus est porro Christus, ut
solei* Est iiaque ibi talis ordo verborum admotus cvacuareteum qui potestalem babebat hiortis, id csl,
Cuocapili, quod nunc frrinte sycophantseinlerpolatum diabolum (Hebr. n, 14). Sine igitur parvulos, ut vi-
fuisse mentilus es. Scio me magna pollicitum, id est, vant, de potesiate erui tenebrarum. Quid est auleni,
ut de adversarii sermonibus approbarcnii et eos qui quod mihi Galliphoiuis inorem objicis, vel efrorem,
homines opus Dei negant, jure damnari, ct istum ip- in eo quod meputaredicis virtuiem et viiia, juslitiam
sunl, iqui hoc confiietur , nihil aliud agere, quam ut el iriiquitatem oratione mea posse in fcedera conve-
peculium diaboli confirmet esse quidquid de nuptia- nire? Ego quidem absil ut hoc vel corde teneam, vel
rum fecundilate procedit. Hoc enim gcnere, patroci- sermone suadeam : sed tam bcne le intellexisse Isluiri
iiii sui qiioqtte legibus, Maniclioeorumopinio destrrie- philosophumgralulor. Elenim ciim ille putaverit ih
tui\ Verum id tota libri ejus exordia publicarunt. Ait virtute aniini et voluptale corporis esse Iiominis bo^
eriim opus esse divinum homines, qui ex-nuptiis, id num («); tu eumdicisvirlutes el vitiavoluisse conjun-
est, ex maribus nascunlur et feminis : qua sentenlia gere : ac perhoc, sicut decuit, vilium judicasti esse
omne quod erat acturus evertit, nobisque asscntitur di- corporalis appeteiuiam voluplalis : vitium est igitur
centibus esse impios, qui hoecaudeant denegare. Abso- libido, quam laudas. Subrepsit itaqiie undecumque
lula igilur jam una pars est :superesl ut oslendam, id tuis sensibus veritas, ul suscepioetuse causam paulu-
eum quod nuper impugnarat astruefe. Quibus diclis lum deserens, quod dicimus diceres.
partem tui capiiis retractavi, in qua dixeras : « Eos, LXV. JUL.Argui ergo, et jureargui, dejehlam» et
qui de tali commixliorienascunlur,dicimustrahere ori- debilem varietatem, qua fuerat effeciumulel nuptias
-giriale peccatum, eosque de parentibus qualibuscum- te non daninare procmitteres3, et diceres , ob viri et
que nascantur, non negamus adhuc esse sub diabolo, feminaccommixlioncm, quam de nuptiarum condi-
nisi renascaniur in Ghristo, et perejus gratiamdepo- lione et iialura venire perspicuum est, imo in qua
testale eruli tcnebrarum, in rcgnum illius qui ex sola (quantum ad conflictum lioslrum respicit) nu-
eadcm sexus utriusque commixtione nasci noluit, ptiarum veritas esl,bomines in diaboli jura transcribi.
transferantur. >;Curergo:puteshine le excusari posse AUG.Si in sola- vifi et feminse commixtione est
ab erfore Mariichoeorum;,quia ausus es sentcntiam, vefiias nuptiarum.; eadem ergo est veiitaS adul-
cum qua omnibus ingenii tui viribus luctabaris, inse- leriorum quoe nupliarum , quia in uirisque est
rere; cum hoc non palrocinium erroris iui, sedtesti- ista sexus utriusque commixtio. Quod si absur-
monium sit Stultilisesingularis, qui putas Gallipliontis dissimum est; non in sola, ul deliras, commixtione
more virlutem«t vitia, justiliam et iniquitatem oraiid- maris et feminsenuptiarum vcrilas est, quamvis sine
ne tua posse in foedera convenire? Quod autemaU illa nu ptiac filios propagare non possint: sed alia
Aposlolus,. Qui emit nos de poleslatelenebrarum,et sunt ad nuptias proprie pertinentia, quibus ab adul-
trfinslulilinregnnm Filii diieclionissum; lege quartum teriis nuptiscdiscernurttur, sicut est iliori conjugalis
•operismei librum, et turic libi quid MagisterGentiuro fides, el cura ordinate filios procreandi, et quoe
seiiseril, innolescet. maxima differenlia est, bonus usus mali, hoc est,
Acc. Sexlo nostro responsum esl quarto tuo, et boritisusiis concupiscentiaecarnis, quo malo adulleri
nunc ego magis admoneo ut illa tua et mea legarit, uluntur male.
qui volunt scire >q«anluniibi ruefis a veritate devius-, LXVl. JCL. Quam commixlionemita exsecrabilem
et quanla sis veritate convictus. De hac autem chaf- persuadere conatus es, ut velis intelligi Christum,
tula, in qua ex luis libris qtisedamdecerpla cPriscripta non propter signi splendorem, sed propler damnan-
sunt, liberum tibi est mihi impulare quod iile fecit, dam sexuum conjunctipnem nasci de virgine malre
qui eam misit homini, a quo missa est miliii Hlequip- voluisse. Quid ergo unquam a quoquam dici iinpro-
pe quod voluit, in ea .posuit ex opere luos, et quod bius aut impudenlius potuit, quam hoc, quod duos
voluit pfoetermisit: unde tibi jam supra breviter sa- "velutfeges de humaiiilatis possessione certantes his
tisque respondi. Quid te obscuris luis adversus Apb- signis, et duo eorum regna separasti, ut diceres, dia-
stoli manifesta conaris involvere? Ule Deum pfsedi- 1vignierius,de illo.Meliusaliilibri, ab illo.
fcans ait, Qui eruit ms d'e potestate tenebrarum, et *Mss.Mar. et port., deleclam: id est, insignem.Sic
transtutitin regnum Filii charitatissum (Coloss.1,13): sua.« delectum malum» dixit cicero in oratione iproDomo
-'* vtgniefii editio, amotus. Castigaturex manuscri- 3lta Mss.AtEditi,promilleres.
ptis, (a) vidc ciceronem,libro2 Academicarumde
Quaestionum,
* Hic veterum Ubroruma^actoritateaddimus,ex opere et libro 2 de Finibus,et Lactantium, FafeaSapientia,
tuo. hbro 3, cap. 7.
li)8S LIBER PRIMUS. ibfte
boli esse quidqttid nuplioeprotulissent, Dei veroso- Aposloli leslimoniuih forriiidavit, uinlait: Hlser ego
• lum
quod virgo pepefisset ? Quid est aliud, vlrgihis homo, quis me liberabiide corporethoriisliujus ? Gra-
tecUridatofemet egeriiissimumostendere inopia por- lia Dei per Jesum ChristumDominumhostrum (Rom.
iioriis Suse, et eumdem negare eorum qui prodetiht vn, 24 el 23). Non enim erat cofpus mortis hujus in
de huptiis hominumconditorem ?teneat igituf vefbi paradiso aiite peccatiim, pfopter quod diximus, ln
liiiiectPr diligenscliirographum , sciaique te ,'disci- corpore vitse illius, quse ibi erat, sine isio morbo se-
pultihi fidelemMaiiichseoruhiet Traducianoe nalionis minaliPnem fieri potuisse filiofum, sirie qiio in cor-
priroalem, nihil aliud quam commixlionem legitimi pore mortis hujus fierinon pbtesb {DeNuptiis et Con-
damnasscconjugii. cupiscemia, lib. 2, n.«). Tenes tu quideih consue-
ACG.Non liabes exCrcitatos scnstisad separandum tudinem luam, equiderii in lioc poilssimttin Opere
bonum a malo. Et hominiim et Angelorum naiufa ai- corisequenter, ut qui contra vefitatein agis, riihil ve-
•qtie substariiia vel bonorura vel malorum Deocfea- fum loquaris : sed numefosis efudilioiiisttise peccatis
iore subsrslit: sed Vitia nalurarum atque substatitia- Corfeptionum multitudo vix sttfficli. Ideo hic jarh
rum.quaeManichaeinaturas dicunt esse atque Sub- breviter annotabo, le fallere : me autem, Vel post *
stantias, veriias autem negat, Detts justus atque lioc opiis iiiteiliges, insolentem esse riiehUacii.tibi
omnipotcns ordinaiione judiciaria esse permillii; et ergo hujus vitii vindica totam posseSSioneni,ut ab
ipsa suttt inala, quacnisi ex bonis et in bonis natiiris Evangelio, nec sane injuria 8, audife possis, quia ab
inesse non possurit. Sic sunt autem in diaboli pote- initio mendax es, sicut et patcf tuus (Joan. vm, 44),
state qusecumqueilli, Deo judicante , subduntur, ut vel ille ad cujiis te dicis dominumpeiiinuisse riasceh-
a Dei potestate, sub qua et ipse diabolus constitutus tem, vel alter sectmdarius, qtti te eleganlibus, quoe
est, aliena esse non possint. Cum igitur omnes Aii- iamen inter horiestos nominafi nPh qucant, imbuit
geli et oranes homines sub Dei sint polestate, inanis sacfamentis. Toluni ergo hoc proluli in opere meo
est loquaciias tua, qua dicis Deumet diabolum divi- priore, quod tu praeterraissum esse confmgis : quod
sisse iriterse, quis eorum quos l habeat sub propfia quaiita sit dispulationis veritale ac lucecprivictum, si
polestate. In quem vero crudo pectore evomas islas, prope ullimas primi voluminismei partes legas, etiaih
-quibuspasceris,contumelias, paulisper altende. En ipse poleris conflteri. Non ergo tua detruiicata sen-
adestille Ambrosius; de hoc in quod' inveheris, quid tehtia, sed integra valenti est respPnsione deslructa.
dicai vide : «Quomodo solus, > inquit, « poluit ju- Nunc aulem audi breviter : Apostoltishoc quod ait,
stus esse, cum generatio omnis erraret, nisi na- Miser cgo homo, quis me liberabit de corpore morlis
"tusex virgine generationisobnoxieeprivilegiomininie httjus? Gralia Dei per Jesum ChristumDominumno-
leneretur > (Lib. de Arcd)? Audi adhuc, audi, et pro- strum : non ad raortalitatem nostri corppfis retulit,
tervam linguam frontis elisione compesce: « Non quam caro animaliura de natufoe institutione susce-
eriinivirilis coilus vulvaevirginalis secrela reseravil; pit, scd ad consuetudinem delinquendi; a quo reatu
sed immaculatum semen inviolabili ulero Spirilus posl iiicariialionem Christi, per testamenlum No-
sanctus infudit : Solusenim per omnia ex nalis de vum, quisquis ad virttttis sludia migraverit, libera-
femina sanclus DominusJesus, qui terrense conlagia tur. Ibi ergo sub persona Judseofum loquens, illece-
cofruptcloe,immaculati parlus novitate nonscnserit, brarulii cupiditale eliam post interdictum sacrse legiS
et ccelestimajeslate depuleriu (Lib.2 in Luc. n, 23). errantium, Ostenditunicum esse in illa tempestate
Cernis nempe, quod dico, quis dixeril ? cernis, quld- subsidium, si Crederent Christo; qui sic indicebat
quid contra me dicis, contra queni dicas ? Si eniin cautiones de futuris, ut veniam condonaret peractis;
*
egb hinc sum discipulusManichaei, hoc est et ille. hec insistebat reis inlenlalione supplicii, sed cur-
Non est autem hoc ille, qui hscc ante nos dixit. Non fenles liberalissimo gremio confovebat; nori exani-
esthoc igitur, quisquis hoecdicit: sed hoereticusma- mans terrore depressos, sed reparans benigriitatecof«
nifeslus est, quisquis huicanliquo catholico dogmati rectos : quam benignitatem ipse jam senserat, qtii
contradicit. dicebat, Humanus sermo, quoniamChristusJesus ve-
LXVH. JcL. Sed jatri pergamus ad csetera. De me nil in hunc mundumpeccaloressalvos facere, quorurii
itaque scribens, post illa qusesupfa lexttiverba lua, primus Suhi ego : sed ideo inisericordiam consetutus
haec quoesequuntur adjungis : « Post hoec illud no- sum, ul in me ostenderetGhristusJesusomnempatieh-
slrum posuit, ubi diximus : Hseceniin quse ab impu- tiam, ad exemplum eorum, qui trediluri itini illi in
denlibus impudenter laudatur, pttdendaconcupiscen- viiammternam(I Tim. i, 15 el 16). Quod til intellige*
iia, nulla esset, nisi homo antc peccasset : nuptise res ad vitam malam, non ad riaturam hominuhi
vero essent, etiamsi nemo peccassel; lieret quippe pertinere; ne per advenlusChristi cattsam , putares
sine islo niofbo seminatio filioruin. Huc usque ille ab eo etiam-parvulospfeccatorespfonuritialos; ait,
verba mea posuit. Timuit enim quod adjunxi, In cor- In hte ostenditomnempatieniiam. Patientia auiem Dei
pore viue illius, sine quo nunc fieri non potest in illa est, de qua ad RomanoS loquiiur : An ignorai
corpore morlis hujus. Et hic tit meam scnlehliamnon quoniambonilasDei ad pxnitentiam te adducil? se-
-finiret, sed eam quodara modo dctruncaret, illud
1Editi,per. Mss.,post.
1 Editi,quosdam.Castiganturex Mss. * MSS.port. Mar.et clar., nec sineinjuria,
* Editi,quem,VeriusJiss., qmd. 3 vignierius,intentione: mendose.
1087 OPERIS 1MPERFECTICONTRA J.ULIANUM,S. AUGUSTINI 108%
cundumautem duriliam tuam et cor impwnilens the- me liberabil de corpore morlis hujus ? in sensum ve-
saurizas libi iram in dic irm (Rom.n, 4 el 5). Exerce- slrum disputando convcrlere : sed hoc te non posse,
lur ergo patientia Dei, cum non exigtio lempore ille melius vidil, qui viro illustri chartularo misil; et
exspeclalur humana conversio. In parvulis auteni ideo verba mea commcmoransid proelermisit,ne tua
non potest apparere patientia. Si enim essenl peccata riderelur exspectata et prolala responsio. Quis enim
nalurae, qusecisSalvatoradscriberet; patiens quidem non rideat quod nescio ulriim vobis pcrsuadere po-
falso, ssevus vero certissime diceretur. Non potest lueritis, et taraen aliis persuadendum putastis, Ju-
aulem Deus nisi pius et juslus esse, quod cst Deus dsei Apostolura induxisse personara, nondum sub
meusJesus Chrislus : cujus patientiam , vel Paulus Christi gratia constituli, alque dicentis, Miser ego
diu persecutor, vel alii sub quorum persona loquitur, homo,quis meliberabilde corpore mortis hujus ? Gra-
experli sunl; quia diu exspectali sunl, licet sero lia Dei per Jesum Chrislum Dominum noslrum. Itane
liberati. Ac per hoc ab Aposlolo vita hominuni, non vero Judocus, nondumque Christianus est, qui dicit,
natura damnatur. Commendans ergo hanc gratiam Dei gratiame.liberabitpcr Jesum Christum Dominum
L nostrum? Verumhoc omitlo : illud autem
Judscis, quia lex punit sccleslos, nec habet illam quis ferat,
efflcicntiam misericordioe, quam Bapiisma, in quo de prseteritis suis peccalis pulare hominem dicere,
confessione brevi acluum delicla purgantur, ostendit Quis me liberabil de corpore morlis hujus ? ut ei per
debere illos currere ad Chrislum, implorare opem ignoscentis Christi graliam remiltanlur : cum diluci-
hujus indulgentiae; et advcrtere quod lex morura de appareat, unde ad ista verba pervenerit?Ecce verba
vulneribus comminetur, gralia vero cfiicaciter cele- ejus sunt in auribus nostris : videamus ergo, utrum ex
rilerque medealur. Corpus itaque mortis, peccata eo quod egit volens, an ex eo quod agit nolens, mise-
dixii esse, non carnem : nam si de membrorum mi- rum se esse fateatur. Clamat homo, Non quod volo,
seria pronunliasset, quam peccato aestimascontigisse, ago; sed quod odi, illud facio. Clamat, Jam non ego
reclius mortem corporis, quam corpus mortis vocas- operor illud, sed id quod habitat in me peccatum.
set. Veruniul scias, secundumconsuetudinemScriplu- Scioenim quia nonhabilal in me, hoc estin carne mea,
rarum peccata membra dici; lege ad Colossenses,ubi bonum: velle enim adjacet milii; pcrficere autem bo-
ipse Apostolus ail, Mortificalemcmbravestra,quwsunl num, non invenio.Non enim quod volo, facio bonum;
super terram; fornicationem,immunditiam,etavariliam, sed quod nolo tnalum, Iwc ago. Non ait, Feci; sed ,
qumeslsimulacrorumservilus;proplerqumveniliraDeiin facio : non ait, Operatus sum ; sed, operor : non ait,
filiosincredulitatis,in quibusclvosaliquandoambulastis, Egi; sed, ago : el hpc non quod volo*, sed quod nolo.
cum viverelisin iltis (Coloss.m, 5, 6). Ecce quomodo Postremo, condelectalur a legi Dei secundum inlerio-
raerabra appellat,quse peccata pronunliat.Corpus au- rem hominem: videt autem aliam legem in membris
tem peccali hics ipsum ad Romanos, Velushomono- suis, repugnantem legi menlis suae; qua lege ulique
sler, iiiqiiit, simul confixusest cruci, ut deslrualurcorpus compellilur, non qnod vult, facere bonum, sed quod
peccati, ul ultra non servianms peccato(Rom. vi, G). non vull malum, hoc agere. Propter hoc exclamat :
Hoc iiaque moTeet hic exclamavit sub pcrsona, ut Miser ego homo, quis me liberabit de corpore morlis
dixinius, Judoeorum: Miser ego Itomo, quis me li- liujtts(Rom. VII, 15-23)? Et lu conlra clarissimam
bcrabit clecorpore morlis Itujus? id cst, Quis me libe- verilatem oculos ciaudis, gemitumque ejus exponis,
i.abit a reaiu peccaiorum mcorum qua; commisi, cum non ut omnibus palet, sed ut libi placet, dicens,
vitare potuisscm? quae legis sevcrilas non donat, « Qttisme liberabil de corpore morlis hujus ? hoc est,
sed ulciscitur; quis mc ab bis merabris, id est a vi- Quis me liberabit a reatu peccatorum meorum quse
tiis, qusc improborum iiniiationc collegi, ut peccati commisi?> Ille dicil 3, Qttodnolo malum, hoc ago :
plenuni corpus exslruerem, polcril vindicare? quis, et lu dicis , « quoccommisi. > Usque adeone despe-
*
inquam? Et respondil, quasi rcrum ipsarum voce ras de hominibus qui hocc legunt, ut non ipsum
commonitus : Gralia Dei per JesuinClirislumDominum malini audire quam te, el ipsi potius quam tibi cre-
nostrum. Gralia Dei, quseacceplam fert jusliliam fl- dere? Sine hominem gratiam Dei, non solum quia
dclium sine operibus, secundum quod David dicit, peccavit, ut absolvatur, vernm eliam ne peccet, ut
Beati quorumremissmsunl iniquitales, el quoritm tecla adjuvetur, exposcere : quod isto loco agitur. Qui
sunt peccala : beatus vir cui non imputavit Dominus enim dicit, Quod nolo malum, hoc ago, nou estlocus
pecculum(Psal. xxxi,l#2). Qui ergo facil hominem ut dicat, Dimitlenobisdebila nostra; sed, Ne nos iii-
bcaium, etiam ipse bealus est, juslitia sempiterna, feras in tenlationem(Mallh. vi, 12, c!l3). Unusquisque
per quain non donat peccatum, nisi quod jure poluil autem tentalur, sicul ait aposlolus Jacobus, « concu-
impulare. Non autem jure potuit impulare, si oon il- piscenliasua allraclus et illeclus (Jacobis^, 14). Hoc
lud cui imputalur, poluit et cavere. Nemo aulem po- malum est de quo ait, Scio quia non habilat in me,
test cavere naluralia. Igilur nullus prorsus habere hoc eslin came mea, bonum.lloc roalum est in corpo-
potest de naturse necessitale peccatum. Hoecbreviter
dixisse sufflciat. 1 Editi,el hocnonvolo; praetermisso,quod,tametsierat
AHG.Conatus es quidem quod ait Aposlolus, Quis in 'manuscriplis.
Editi, cur delectatur. At Mss., condelectalur.
3 Editi,qum commisiiille dicens: mendoseac dissenr
1 vetuscodex Port., ullam. tienlibusmanuscriplis.
8 Editi,lioc.AlMss.,hic. 4 sic Mss.Editivero, de omnibus,
1039 LIBER PRIMUS. 1090
re mortis Imjus. Hoc malum non fuit in pnradiso rum a morbo fornicationis, Ecclesiaehomines munie-
ante peccatum; quia nondum erat hoeccaro corpus bat : qui sensus quomodoet fronlem tuam et dogma
mortis hujus : cui dicctur in fine *, Ubi esl, mors, penitus eraserit, primi voluminis mei prope nltima
conlentiotua ? sed lunc dicelur, cum corruplibile boc parte monstratur : quod et in toto ipsius responsionis
induerit incorruptionem, el morlale hoc induerit im- corpore, proul locorum opportunitas atlulit, expli-
mortalitatem (I Cor. xv, 55-55) : nunc amcm corpus calum est.
est mortis; quia idem ipse dixit apostolus, Corpus AUG.Nusquam sic apparuit dolus luus, et per
mortuum est propler peccalttm (Rom.ym, 10). Audi scientiam damnata conscicntia.Scis enim, scis omni-
catholicosintellcctores Apostoli; accipeeorum verba, no : lam quippe apertum est, ut qui libros illos legit,
non mea, cum quibus accipio convicia tua : audinon hoc ncscire non possit : scis , inquara , in libris quos
Pelagium, sed Ambrosium. « Etiam Pauli caro, >in- ad Marcellinum edidi, me vehementer egisse cpnlra
quit, «corpus mortis eral.sicul ipse ait, Quisme libe- incipienlem surgere jam tunc hseresim veslram , ne
rabit de corpore morlis httjus > (De Pwnitenlia,lib. 1, crederelur Adam, eliamsi non peccasset, fuisse mo-
'
cap. 2 vel3) ? « Audi non Coelestium,sed Gregorium: riturus. Sed quoniam morlalero hactenus dixi, quia
f Inlra nosmelipsos, > inqutt, < propriis vitiis ac polerat mori; poterat namque peccare : lu eis qui li-
passionibusimpugnamur, et dic noctuque ignilis sli- bros illos non legerunt, nec fortasse lecturi sunt,
mulis corporis humilitalis hujus ct corporis morlis fuco insidioso, si hoectua legerent, subripere voluisli;
urgemur, nunc lalenter, niinc etiam palam , provo- quasi ego ita dixerim, Adam morlalem faclum, ut
cantibus ubique et irritanlibus rerum visibilium ille- sive peccaret, sive non peccaret, morilurus esset.
cebris, luto hoc faccis,cui inhsesimus, coenisui feto- Hoc enim vobiscuraagilur 2, hinc tota de hac re in-
rem venis capacioribusexhalante; sed et lege peccati, ter nos et vos verlitur qusestio, quod nos dicimus,
quseesl in roembris nostris, legi spirilus rcpugnanto Adam si non peccasset, nec corporis mortem fuisse
(GregoriusNazianz., Apolog.1 de Fuga sua). His tu passtirum ; vos autem, sive pcccasset, sive non pec-
luminibusccelestiscivitatis oblatrans, < Corpus mor- casset, corpore fnissc moriturum. Quid esl ergo quod
tis, > inquis,« peccata dixit esse, non carnem : > ignorare te fingis, quam mortem inlelligi velim, cujus
negans Apostolumhoc ad mortalitatem nostri corpo- corpus dico in paradiso non fuisse ante peccaltim;
ris retulisse; < quam caro, > inquis, < animaliura de cum scias, in libris illis quid egerim, quamque aperte
naturaeinstitulione suscepit. > Hoc enira sapis, quod dilucidequeegerim , non fuisse Deumpuniendo diclu-
Pelagius in judicio Palsestino ficto corde damnavit, rum peccatori, Terra es, el in terram ibis (Gen. in,
Adam scilicet mortalem factum, ita ut sive peccaret, 19), (quod de morte corporis diclum quis non intel-
sive non peccaret, moriturus esset (a). Ac sic resi- ligit ?) si Adametiam nulla iniquitate commissaitu-
stens his viris, et aliis eorum sociis fidei sanoc,tot rus essel in tcrram, id esl, vel corpore moriturus ?
tantisque doctoribus , cogeris implere paradisum, Quodautem etiam matrem mcam, qusete nihil lsesit,
etiamsi nemo peccasset, dolore parturieiuinm, labo- nec conlra le aliquid dispulavit, convicio laceran-
re nascentium, gemiiibus languentium, funeribus dam putasli, victus es malcdicendi libidine, non ti-
morienlium, moerorelugenlium. Quid igilur mirum , mens quod scriptum est, Neque malediciregnumDei
si el de isto paradiso, quod cst Ecclesia, foras isfis ; possidebttnl(I Cor. vi, 10). Sed quidmirum est'quod
qui paradisum illum, de quo foras ierunt, qui nos in le inimicum etiam ejus ostendis, cum sis inimicus
islas miserias peccando miserunt, talem facitis, qua- gralisc Dei, qua eam dixi ab illo puellari vitio libera-
lcm non dico Cbristianorum nullus, sed nec homi- tam ? Ego vero parentes tuos tanquamcatholicoschri-
num quisquam suspicari audcl *, si non sil insanus? stianos honorabiles habeo, eisquegralulor quod anle
LXYHI. JUL.In primo cnim opere latius dispulala defuncti sunt, quam haereticumte viderent. Non au-
sunt. Quamvisnec lu dilucide loquaris, quammortera tem dicimus , morburo esse negotium nupliarum 3,
inlelligi velis, cujus corpus dicis in paradiso non quod est liberorum procreandorum causa conctnn-
fuisse ante peccatnm : quia in libris, quos ad Marcel- bere, non saliandae libidinis; quam tu negas mor-
lini nomen edidisli, morlalcin Adam factum fuisse bum, cum fatearis adversus eam provisum fuisse
professuses (De PeccalorumMeritis, lib. 1, capp. 5 et conjugale remedium. Nam -ulique ne fornicatio per-
4). Quodvcro adjungismorbumesse negoliumnuplia- pelretur, libidini, quam laudas, contradicitur, obsi-
rum, Icniter audiri polest, si hoc solum de luis pa- slitur, repugnatur. Ut si eum, qui.procreandis filiis
rentibus dicas. Consciusenim forle csse potes matris constitutus est, transgreditur limitem ; saltem qui ei
tuaemorbi alicnjus occulli, quam in libris Coufessio- cedit, in conjuge venialiter peccet: conjugibusenim
nis, ut ipso verbo utar, meribibulamvocalamesse loquebalur Aposlolus, ubi cum dixisset, Nolite frau-
signasti (Confessionumlibro 9, cup. 8). Cselerumin dare invicem, nisi ex consensuad lempus, ul vacetis
sanctorum connubio, et in omniumhonestorum, nul- oralioni; el iterumad ipsum estote, ne vos teniet Sa-
lns omninoraorbus est. Quia nec Aposlolusmorbum
pro remedio concessil, cum per reverentiam nuptia- 1 Hucrevocamus,quoniam,ex manuseriptis.
' codexMar.:HOC
1 SicMss.Editi,in finem. 3 Menardiedilio:enimubi agitur.
mmc auiem dicimus morbum esse
s SicMss.Ediii,auderet. nuptiarum: graviac manifestolapsu. castigavitvignierius
(a) videlibriundeGestisPelagii,cap. H et 53 ex Clarsevallensis
codicisfide,cui Port.et Mar.sufffagantur.
«091 OPERIS IMPERFECTICQNTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI 1092
tanas' propter inlemperanlia.m veslram: continuo sub- pntabanlur deflexisse*, tendantur. CscterumFaustus
jecit, atque ait, Hoc autem dico secundumveniam, Manichaeorttmcpiscopus, prseceptor tuus, hoc vel
non secundumimperiam(I Cor. vu , 5, 6). Hoc itaque maxime Apostoli testimonio contra nos nititur, di-
malo sola bene utitur inteiuione propagandoeprolis cens ab eo riihil aliud his sermonibus, legis videlicet
pudicilia conjiigalis : huic malo venialiter in conjuge quse repugnans cpnsilio in membris habitels, quam
ceditur, non causa prolis, sed carnalis tanlummodo naturam malara significatamfuisse. Unde niliil minus
voluptalis ; buic malo resislilnr, ne appetilus damna- a te fieri 'debriit, quam hic locus sic iutelligi, quo-
bilis voluplatis expleatur. Hoc malum habital in cor- modo ab illis exponitur, ne , cum per easdem lineas,
pore morlis hujus : propter cujus motum, etiammente quas Faustus torsit, ingrederis, non disputasse, sed
non consenliente importunum, dicilur, Scio quia non prseterita reddidisse videaris.
habilat i« me, hoc esl in carne mea, bohum(Rom.vn, AUG.Respondeat 3 libi, non Fauslus Manichoeus,
k
18). Hoc malum non erat in corpore vitse illius, ubi sed catholicus doctus doctorque Gregorius : qui
aut voluntali s servienlibus eliam genilalibus mem- non « inter principia, > ut dicis, « emeiidalionis., in
bris, libido nulla erat, aut omnino se unquam contra membris legem per flagitiorumusum sanciis consiliis
vbluntatis arbitrium non movebat. Hujus mall repente rebellem, consueludinem malam vocabat, quoeab
exorti puduit 3 eos (Gen. in, 7), qui priusquam pec- eruditis eliam dici solet secunda natura : > sed le-
carent, nudi erant, et non pudebat eos (Id. n, 25). ' gem peccati quoeest in membris nostris repugnans
4
Hujus mali laudes impudentersparsisti etiam qualuor legi mentis, mortali huic lerrenoque corpori noslro
jllis libris tuis, quibus coactus sum respondere sex plane aperleque tribuebat dicens, « Legem pcccali
meis. quaeest in membris noslris, legi spiritus repiignare ,
LXIX. JUL.Ut autemBad istamcommemorationem dum imaginem regiam »quoeintra nos est, caplivam
humanoemiseriseet divinsegratise veniret Apostolus, ducere sludel, ut spoliis ejus ced.at, quidquid illud
supra dixerat : Video aliam legemin membrismeis, est quod in nos beneficiodivinseac primseillius con-
repugnahtemlegi menlis mem, et captivantemmein lege ditionis influxit. Unde vix aliquis, > inquit,« forlasse
6
peccali: post hoccverba exclamavit, Quis me libera- longa se et districla regens philosophia, ev pau-
bit de corpore morlis hujus ? Gratia Dei per Jesum latim animaesuse nobilitalem recolens, naiuram lu-
Chrislum Dominumnostrum (Rom. vn, 23-25). Con- cis, quoein se est, humili huic et lencbroso luto con-
stat quidem pracmissisillis quaeposuisti, subdidisse juncla, revocet ac reflectat ad Deum. Vel sicerlepro-
Apostolum, Miser ego homo, quis me liberabitde cor- pitio Deo agat, ulrumque pariter revocabil'; si la-
pbre mortis hujus? Gralia Dei per Jesum Chrislum men longa et assidua meditatipne insuescat sursurii
Dvminum nostrum. Sed non quserimusimprsesentia- serriper aspicere, etdeorsum male trahenlem acde-
rnm , uirum hoc Apostolus dixerit: verum qua fide, gravantem materiam sibimel astriclam frenis arciio-
quo sensu, qua ralione dixerit quserimus. Ille enim ribus sublevare > ( Grejorius Nazianz., Apolog. 1 de
in membris iegem per flagitiorum usum sanclis con- Fuga sua). Hsec dicebat beatus Gregorius, non in-
siliis inter principia tamen emendationis rebellem, ter principia emendatipnis suae, sed jam episcopus ,
eonsuetudinem malam • vocabat, quse ab erudilis volens exponere, vel potius qrise nota surit, admone-
etiam sseculi dici solet secunda natura. Ante panca re, in quali quantoque certamine cum vitiis intcrio-
enim eos, ad quos loquitur; cum exprobratione con- ribus, propter corpus quod aggravat animara, con-
veniens dixerat : Humanum est quod dico, propler stiluli sint sancti. Quod certamen ulique non fuisset
ihfimitatem carnis vesti-m: sicut enimexltibuislismem- in illo bealse pacis Ioco, id est, paradiso deliciarum
bra vestra servire immunditimet iniquilali ad iniquila- sanclarum, si nemo peccassct. Non eniin corpus mor-
tem ; ita nuhc exhibetemembravestraservirejustitimin tis hujus ibi esset, cujus corruptibilitate auima gra-
sanctificalionem(ld. vi, 19). Utque ostenderet quia varelur : sed corpus vitoeillius, ubi non caro corau-
carnem, non hoc corpus quod causas in seminibiis pisceret adversus spiritum, ut necesse esset spirilui
habet, sed vitia abusive vocaret; post duo capita for- concupiscereadversus carnem (Galal. v, 17): sed fc-
tasse subjungit: Cum esscmusin carne, passionespec- lici utriusque concordia nalura loelarelur humana.Si
calorum qum per legem ostendunlur, operabanturin ergo Manichaeosinlroducentes aliam naturam mali
membris noslris, «{ ftuctificarent morti (Id. vn, 5). atque substantiam expugnare velles , non adjuvare ;
Sic dixit, Cum essemusin carne, quasi eo tempore profectoislas omnibus aperlas a parvulis incipientcs
cum disputaret, in carne non esset: sed qui Scriplu- humanacvitaeroiserias cum luis deceptoribus non ne-
ras novit, genus hoc elocutionis' agnoscit. Et ideo gares; sed unde in eas collapsasit nostra natura, qu;c
ubi verborum communitas ingeril quaestionem,adbi- beata est primitas instituta, cum catholicis tidelibus
bealur regula rationis, ad cujus oequalilatem,quse et praeclarissimisdbctoribus diceres.
1 Yignierius:Etilerumad ipsos. si aulemvostentetSa- LXX. JUL. Ut igitur quod egimus eolligatur, nec
tanas. ex Mss. 1CodexMar.,deflnxisse.
* sicCastigatur
MSS. Editivero, ubiavoluntate. * SicMss.Editi,habitat.
3 SicMss.Editi,repuduit. 3 verbum, respondeal, huc revocalur ex manuscri-
4 vignierius: mjus mali cujus laudes. Abest,cuius,a ptis.
manuscriplis. 4 Mss.omittunt,doctorque.
* Clar.-etMar.Uss.,jam. »Mss.,rectam,corrupte.
* in
matam,corrupte edilis,aliam. ' Editi,nisilonga.Manuscripti
prstereunt, «irf.
1Lpco,
SKTIHS, EditiyhcmonU. 1 Editi, HVOiUvit.
1093 UBER PRIMUS, 1094
ego diclis tuis. fraudem intuli, nec tu atlulisti aliquid, non erat propter prppagandos fiUos,ne.cessaria, sti
*
quod vcl dilutiore pielalis colore perfunderes , ne- niulabal ta.menanimum, et propellebat in cpncttbitus
dum Scripinris lestibus approbares. Nec hoc quod tu vel quosque damoabiles, vel cura conjuge veniales?
putas, intellexit Apostolus : nec alia prorsus in para- Sicnim taliserat, qualis nun.c est; hoc sine dubita-
diso fuit conditio commixtionis, quam qualis nunc in lione facicbal, sive iili resisterelur per leroperan-
conjugiis agitur, quam a se institutam* Deus, tam tiam, sive per inlemperanliam cederelur. Ac sic,
ipsorum condilionesexuura et qualitate membrorum, homo libidipi aut peccan.doservire cogeretur, aut
quam frequentata benedictione perdocuit."Qtiibus ab- bello intimo repugnare : quorum allerum honer
solulis claret, cunctos qui a ie decipiunlur, ira csse slaii, alterum paci felicilatis illins, si humanum sen-
quam misericordia digniores, quoniam in excusatio- sum habetis, non convenire senlilis. Remanetigitur,
nemcriminum suorum, quse mala volunlate coinmit- ut si libido ibi esset, ita esset subdila vpluruali, ut re-
tunl, te auctore infamant nativitatem, ne corrigant clam quietamqueraentem, necad delictum traheret,
aclionem. nec ad prselium provocaret; et spiritum obedientem
ACG.Aclio pia e3t in hac vita Deum colere, et ejus Deo, ac frueutem Deo, nec peccare nec pugnare com-
gratia contra vitia interna pugnare, cisque ad illicita pelleret. Quaequoniam nunc talis non est, sed ipsa
instigantibus cogentibusve non cedere; et ubi cedi- licita inhiariicr, non oblemperanler appetil; in illi*
turindulgentiam, atqueutnoncedaluradjiiloriiim Dei citis autem aut spiritum dejicit, atit conlra spirituro
affectu religiosoepietatis exposcere. In paradiso au- concupiscit; agnoscite malum vitiala nalurse inlegri-
tem, si nemo peceasset, non essel aclio pietalisex- tale contractum : quo malo bene utilur propagandi
pugnare vilia; quoniam permansio feliciiatis essel officiocastitas conjugum, etde quo malo ducitur ger
Vilianon habere. Sed non esl indicium 3 hominum nerationis obnoxisevinculum, regeneratione solven-
conlra vitia veraciler diroicantium, ea quse impuden- dum '.
ter frequentatur a vobis laudatio vitiorum. Itane ve- LXXI. JUL.Sed de hoc salis sit, nuncquaesequun-
ro, Juliane, quando dicebal Ambrosius, « Omnes ho- lur arripiam. « In corpore igitur mortis hujus, quale
mines sub peccato nascimur, quorum ipse ortus in in paradiso ante peccatum, profeclo non erat, alia
vitio esl > (JDePmnilentia,lib. 1 , cap. 2 vel 5); aut lex in membris nostris repugnat* legi mentis : quia
me dicebat auctprc, aul infamabat nativilatem, ne et quando nolumus, et quando non cpnsenlimus, nec
corrigeret aclionem? Ilane vero Gregorius, quando ei mcmbra nostra ut impleat quod appelit exliibemus;
dicebat , « Venerare nativitatem, per quam tcrrensc habilat tamen in eis, et menlem resistentem repu-
nativilatis vinculis liberalus es > (Oral. in Natalem gnaiilemque sollicilal; ut ipse confliclus etiamsi non
Domini); aut quando dicebal de Christo loquens, sil damnabilis, quia non perficit iniquitalem; sit ta-
tel de Spirilu sancto, « Per hunc primre nativitatis mcn miserabilis , quia non habet pacem > ( De
maenUepurgantur, per quas in iniquitatibus concipi- Nupliis el Concupiscentia,lib. 2, n. 6 ). Natura-
Kiur, et in deliclis genuerunt nos malres nosirae4; > lcm csse omnium seusuum voluptatem , teslimonio
(Orat. in Pentetostem) aul qnando dicebat Hila- universilatis docemus 3. Hanc autem voluptatem et
rius de rege Dayid,« Scit sub peccati origine, et sub concupiscenliam * ante peccatum in paradiso fuisse,
lege peccali esse se natum > (In Psal, cxvm, 175): res illa declarat, quia ad deliclum via per concupi-
uifamabant isti viri nativiiatem, ne corrigerent aciio* scentiain fuit, quoecum pomi decore oculos ineitas-r
nem? Audebisnepersuadere cordi luo, quod Pelagia- set, spem etiam jucundi irrilavit saporis. Non ergo
Borum aclio actioni prseferalur istorum? Date \e- poluit hsec concupiscenlia, qusecum modum non te-
niam, nunquam vps vitaro melius i11i-Sagere credere-- net, peccat; cum vero intra limitera concessorum
mus, nec si non slc amaretis concupiseenUamcar* tenelur, affeclionaturalis et innocens est : non, in-
&is,ut cam, qualis nunc esl contra spiritum concu- quam, poluit fruclus esse peccali, quse docetur, non
piscens, etiam in paradiso anle peccatum collocare suo quidem vitio, sed volunlalis, occasio fuisse pec-
velleiis.Nam si, ultlicis°,« non alia fu.itin paradiso cati. Lege et dehoc secundum librum meum : inve-
conditiocommixlionis, quam qualis nunc in conjugiis nies hoc quod dicimus eliam tuo posse animo per-
agilur: >cratibi ei ame .peccatum libido carnalis, suaderi. Quod vero quasi aculule 8 posuisfi, legem
sine qua non polest nunc 6 sexus uterque fnisceri.Si quidem peccali essc in merobris nostris; sed tunc
ergonon vultis, in Ulabeatitudine membra genitalia habere peccatum, quando consentimus; tunc vero
noiidum pudenda, ad opus suum peragendum , quo solum prselium suscitare, quando non consenlimus,
proles seminarelur, voluntati horainum sine libidine
potuisse servire; adhuc quaerp eamdem libidinera 1Editi,salvandum.
* repuqnans.Videsupra,de Kuptiiset Concupiscen-
qualem tunc fuissecredalis. Yoluntalem cerle quan- tia, Editi, lib. 2, n. 6.
do esset necessaria, sequebatur; an eliam quandp 3 Editi, docemur. Mss.Clar. et Port., docemus: ve-
rius, nam ad hoc respondetAugustinus, docerele di-
1 Editi, quod licetdihtliore.Mss.,qttod veldihtcidiore. cis.
*Mss.Cott).Mar.et Clar.,guwa se instiluta. 4 sic Menardus.Vignieriusvero prselerit, et. Marianen-
3Menardus, nonessetindicio.vignierius,non esseljudi- sis codex omissaeadem particula prsefert, votuptdtum
cium. Emendanturex Mss. concupiscenliam. Deniquecodex portarum omittens, et
4 Editi,generanlnosmajoresnostri,mendose. concupiscentiam, habet: Hctncautemvoluptalemcmtepec
1 Ediu,dicitis.MSS., dicis. catum.
* Hicparticula,nunc,ex manoscriptisrestituitur • MSS. Mar,et clar., uitte.
1095 OPERIS 1MPERFECTICONTRA JULIANUM,S. AUGUSTINI 1096
et indicere miseriam pace turbata; quis non prudens riam praeceptorumanirasesensibus inhserenlem eda-
pugnare perspiciat? Nam si lex peccati, id-est, pecca- citatis studio prseteriret. Hinc peccatum manasse
tum, et necessilas peccati membris est inserla natu- proditur 4, tanquam corpore animaque genitoribus :
raliter; quid prodest non ei ' praebere consensum , dum corporis natura tentatur, anima malc sana cora-
cum propter hoc ipsum quod est, necesse sit subire patitur; quse si appetentiam corporis refrenasset, in
supplicium? Aut si cst lex quidem peccati, sed quan- ipso ortu esset exsiincla origo peccali « (Lib. 7 , in
do ei non consentio non peccat *; inscstimabilis po- Luc. XII, 52). Yidesne quemadmodum doctor calh&li-
tentia voluntatis humanse , quae (si dici permitlat ab- cus, et christiana sapientia prseditus, ipsam cibi illi-
surditas) cogit ipsum non peccare peccalum. Sedrever- citi concupiscentiam, quam tu, si non permitlatur
titur eo, ul quod dicis asystaton sit: nam si non pec- implere quod appelit, asseris innocentem, jam fa-
cat, nec lex peccali cst; si lex peceati est, peccat: mem sacrilegam nuncupavil? Et tamen si anima uti-
si vero peccat, solum quia est, quomodoei obsisli po- que voluntate correcla, hanc appetenliam corporis
test ul non peccelur, quserepelli non polest ut a pec- refrenasset, in ipso, ut ait, cxortu exstincta esset
cati opere desinatur. origo peccali: sedquoniam non repressos appetilu il-
AUG.Secundo libro tuo jam respondi quarlo meo, liciti cibi, ad peccati consummationem perventum
leque inania dixisse convici : sed vidcant qui Iegunt, est; non exsiincta esl Prigo peccati, sed etiara mana-
utrum respondendufn sit homini, qui in lantam pro- vil in posteros: et tanta est carnis et spiritus dissen-
gredilur insaniam , ut cum fateatur 3 malum esse sio subsecuta, ut in naluram, sicut idem doctor alio
peccatum, bonam 4 esse dicat concupiscentfam pec- loco dicit, per prscvaricaiionemprimi hominis verle-
catorum. Et tamen respondcre compellimur, nolen- retur (Ibid., n. 141). Sed,lu adversus hsec, « natura-
les deserere hominum ingenia tardiora, ad quos istse lem esse omnium sensuum voluplalem ^stinionio
litleroe poluerint pervenire. Quid est ergo quod lo- universitalis docere te > dicis : quasi non posset in
queris, nesciens quid loquaris? Ergone et in para- corpore, non morlis hujus, scd vilaeillius, ita esse
diso ante malesuadi" venena serpenlis, ante corru- omnium sensuum voluptas naturoe sufflciens, ut
pfam sermone sacrilego volunlatem, illiciti cibi libido sumraa in jura 3 virlutis animi carnisque concordia,
jam fuit? ct, quod intplerabilius dicilur, ad malum nulla concupiscereiitur illicila. 0 quam multum er-
provocabat, et mala non fuit? et videbant IIILhomi- ras, qui ex ista, quse nunc est, corruplibilitate atque
neS fructum ligni prohibiti, et concupiscebal 6, sed inflrmitate nalurse sanclas paradisideliciasatqueillam
ut non manducarenl, concupiscentia spiritus carnis beatiludinem corijicis! Alia erat illa immortaUtas, ubi
coricupisccntioerepugnabal; etvivebant in loco illotan- homo poteral non mori: alia est isla mortalilas, ubi
tsebcatiludinis non habenlcs in se ipsis pacem mcnlis homo non potest nisi mori: alia erit summa immor-
et corporis? Non usque adeo deinentes eslis, ut ista talitas, ubi homo non
poterit mori. Quid litigas de
credatis; non' usque adeo impudenles, ut ista dica- concupiscenlia liliganle, hoc cst, de lege in membris
tis. Ergo intelligite, vel inlelligeniibus obstrepere repugnante legi mentis? Lex peccati dicitur, quia
varia loquacitate nolite. Proecessitmala voluntas, qua suadel peccata atque, ut ila dixerim, jubet; et si ei
serpenii subdolo crederetur; et secuta est mala con- mente servialur, sine excusatione peccatur. Pecca-
cupiscentia, qua cibo inhiarelur illicilo. Non itaque lum dicitur, quia peccalo facta est, appetitque pec
ibi qualiscumque cupidilas qualicumqne reluctala est care. Realus
' ejus regeneratione solutus est, confli-
volunlati; sed ei polius depravatce depravata ser- ctus ejus ad agonem relictus cst. Malum est, clarum
vivit. Ac per hoc quamvisjam ulraque mala esset, est. Nonviribus nostrsevoluntalis, ut pulas, huic ob-
tamen voluntas cupidilatcm, non voluntalem cupidi- sistimus, nisi divinitus adjuvemur. Debellandum hoc
las duxit: non praecessitvolunlatem, nec restitit vo- malum
est, non negandum : vincendum est, non de-
luntaii. Deniquo, si anle peccati consummationem ab fendendum. Postremo, si ei consentis, malum
agno-
opere illicito averlerelur voluntas, sine labore ullo sce peccando : si ei resistis, malum agnosce pa-
8
cupidiias illicita sedaretur. Hinc loquens beatus gnando.
Ariibrosius: « Caro, > inquit, « in naluram regressa LXXII. JUL. Vel quid prodest ejus rei modestia,
vigoris sui, agnoscit altricem; atque ausu deposito cujus accusat se ipsa prsesenlia? Yide ergo quo tua
contumacise, moderationis 9 animoe conjugalur arbi- acumina provehantur. Primo, quia peccat natura sine
trio: qualis iuit, cum inhabitanda paradisi secrela voluptate :
quod non polest. Sesundo, quia est pec-
suscepit, antequam veneno pestiferi serpentis iufe- caium, et non peccal, id est, una res est, et non est.
• cla sacrilegam famem sciret, divinorumque memo-
Deinde, quando turbat pacem, miserabilis est, nec
>
' Editi,eis.Mss.,«.
Mav.us., nonpecco. pro lanto criraine plectilur dissipataequietis : quando
3 Editi,ut confiteatur.Mss.,ut cum faleatur. attlem perflcit iniquitatem, damnabilis est. Sed lex
4 Codexport., bonum.
" MSS.Mar.et clar., malesuada.Port., malesuasa. peccali sicut meretur ipsa tormentum, ita excusat ho-
e,Editi,concupiscebant.At Mss.,concupiscebat. Refer ad niinis voluntatem. Quia lex et cogens, et naturalis,
libidinem.
7In editisomissumfuerat, depravatm.
*Editi,sic. Mss.,hinc. 1 sicMss.Editivero, prwdicitur.
• ApudAmbrosium, necnonsupra, lib. 2 contraJulianum, s codex Mar.,reprehenso.
n. 10, moderantis. 3 SicMss.At editi,injuria.
1097 LIBER PRIMUS. 1098
el nunquam recedens, superari ulique a voluntatc Chrisli : cum vos istis vere catholicis sacerdolibus
non potest: et nemo propler boc reus est, quod vi- impudentissimeac profanissime convicieminihis ver-
tare non poluit. Sed nec ipsa lex peccat: quia aliud bis, qusein me. qui eorum fidem sequor et tueor, in-
facere non potuit. Deus autem inevitabilia'• reatui digeslo furore ructatis. Aposlolusdicii, Spirilu am-
adscribit; nec ul hoc tanlum mali facial, ab ullo cp- bulate, et concupisceniiascarnis ne perfeceriiis(Galat.
gitur : omnibus igilur absolulis, liic solus in crimine v, 17,16). Rogo, cur eas appellat, si nullir,sunl?cur eas
reperitur, qui niira fronte impulal aliis necessilatem, perficivetat, si bonae sunt. Sed adhuc quales sint',
cum ipse sine necessitate delinqnat. Macle virlute oslendit, el dicit : Caro enim concupiscitadversttsspi-
prudentioe,nobilissime disputalor, qui gradibus Pu- rilum, el spirilus adversuscarnem: hmc enim invicem
nicoedialcxeos, ut commendaresdona, evertisti judi- adversantur; ul non ea quwvullis facialis. Quibus di-
cia; ut simulares gratiam , subruisti juslitiam ; ut cebat, Ut non ea qumvuliis faciaiis?numquidJudoeis,
infamares naturam, criminaliis es hominum Condito- secundum mirabilem veslram inleljigeniiam, non-
rem; et ita criminatus es, ut non solura aliquo pec- dum sub Chrisli gratia conslitulis; et non eis qnibus
catore,sed ipsalege peccati, Deus luus nocenlior appa- dixerat, Ex operibuslegis Spiritum. accepislis,,an ex
reret. Etpost haecprofanissimecatholicis sacerdolibus audilu fidei(Id. ni, 2) ? Fideles itaque cbristianos *
conviciumfacis, ut dicas eos negare gratiara Christi, dicebat non ea qusevellent facere, concupiscente ad-
cujus sequitatemluentur: cum nos laudemus quidem versus spiritum carne. Quid ita , nisi qnia volebant
clemenliamremediorum, sed legum manente justitia. inferiorem partem suam consenlire superiori, id est,
AUG. Ulinam catholicos agnosceres sacerdotes, carnem spiritui, nec valebant perficere quod vole-
qui longe priusquam esse ccepistis, dixerunl concu- banl; eisque restabat non consenlirc illi vitio, sed
piscentiam carnis, quae concupiscit adversus spiri- adversum carnem spiritui concupiscere? Verum et si
tura, quamvis adversus eam etiam spiritus concupi- hoc in eis erat, quod vos putalis, ut propter consue-
scat, quoelcx intelligilur esse peccati, resislens legi tudinem malam eliam nolenies male vivcrent; quid
menlis post peccatum quod in paradiso pcrpetralum est ergo quod dicis, naluram sine volunlale peccare
est, humanarovitiasse naturam : unde sine illa modo non posse, cum istos non volentes peccare fatearis?
nascitur nemo; eique spiritus adversatur in sanctis, Cur autem dicta sit concupiscenlia carnis pcccatum,
ut jusle vivant, pugnando contra illam, donec perfe- lexvepeccati,jam supra diximus (Cap. 71): cui si bo-
cla hominis salute, et carne cum spiritu plenissime num est non consentire ad illicita, profecto ipsa ma-
concordante jam non sit. Dicit Ambrosius , per lum est, qua concupiscuntur illicita, etsi nulla 3 con-
prsevaricalionem primi hominis in naturam ver- sensione, nulloque opere perpetrantur. Judicia Dei
tisse dissensionem carnis et spiritus; eamque dis- porro vos everlilis, qui generis humani miserias in-
sensionem sic * Cyprianusoslendit, in quo PcenoPu- cipientes a parvulis, sine ullo peccali merilo fieri di-
nicam dialexim, ut puto, irridere non audes, quod citis; nec donum Dei poscitis, ne inlreiis in lentatio-
facere in me ausus es : < Est, > inquit, < inler car- nem ( Malth. xxvi, 41), hoc cst, ne peccelis: in ve-
ncm et spiritum colluclatio, et discordanlibus adver- slra enim virtute conlidiiis, et vos in psalmo sancto 4
sum se invicem quotidiana congressio, ut non quoe notatos csse alque damnaios (Psal. XLVIII, 7), vel n»n
volumus ipsa faciamus, dum spiritus coalesliaet di- videtis cacci, vel stolidi non doletis.
vina quxrit, caro lerrena el soeculariaconcupiscit: et LXXIII.JUL.Vernmjam.pergamusct ad verba mea,
ideo pelimus inter duo ista, ope et auxilio Dei con- quocde prsefatione sublala , sibi impiignandapropo-
cordiam fleri, ut dura el in spiritu et in carne volun- suit : « Satis igitur admonuerim, sic islum verba
tas Dei geritur, quaeper eum renata est anima serve- < mea quasi refellenda sibi proponcrc voluisse, ut
tur.Quod aperte alque manifeste Aposlolus sua voce « alibi mediis detraclis, scntentias interrumperct;
declaral: Caro, inquit, concupiscitadversusspiritum, < alibi exlremis non additis decurlaret: et cur hoe
el spirilus adversuscqrnem: hmceniminvicemadver- « fecerit, sufflcienler ostcnderim. Nunc ad ea quse
sanlursibi; ut non eaqum vullis, ipsa faciatis > (De < sicut voluit, nostra proposuit, quocsua posuerit,
Oratione Dominica). Hanc lu concordiam canrs et < videamus. Sequunfur enim jam verba ejus, et sicut
spiritus, quam nos optare, et a Dominodicit orare « iste insinuavil, qui tibi cliarlulam misit, prius ali-
Cyprianus, nec in paradiso ante peccatum fuissecon- « quid de prsefalione conscripsil, procul dubio li-
cedis : a.utsi fuit, cur non fateris eam per proevari- < brorum eorum, de quibus pauca decerpsil. Id au-
cationem primi hominisviliala periissenatura 3, bea- < lem ita sese habet :. Doctores, inquil, riostri
laequepaci animseet corporis miseram successisse < lemporis, fralerbealissime, et nefarioe,quoeadhuc
discordiam? El indignaris nobis, quod velut catholi- < fervet, seditionis auctores, ad hominum, quorum
cis sacerdotibus, id est vobis,. faciamus nostro ser- < sanctis studiis urimtur, contumeliasj et exiiium
mone convicium, quia dicimus vos negare gratiam < decreverunt per ruinam lolius Ecclcsiaopervcnirc;
1Editi, inevitabili.MeliusMss.Mar. et Colb.,inevita- 1 omnesMss.,adhttcquatesrt-
bilia.KempeJulianuscontenditAugustinisenlentiaseodu- ' Edili:Fidelibusilaquechrislianis.Mss.:Fidelesilaque
cere, ut Deusinevitabiliareatuiadscribere, et caeterisab- christianos.
solutis ipse in criminesolusesse existimelur. 3 MSS. Mar.Port.et Clar.prajtereunt,etsi nulla.
' Mss. s icul. 4 Editi, in Psatmosecundo.AtMss.,in Psalmosanclo'.
3 Editi,MvUiatam
ar.,
naluram. Ad illud
periisse Castiganlursubsidio Psalmi XLVIH respicit, Qui confiduntin virlute
manuscrjptorum. sua, etc,
SANCT.ACGUST.X. (Trente-cinq.J
1099 OPERIS IMPERFECTI CONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI H00
« non inleUigentesquahtuhi his contulerinl honoris, rescripseris audiamus :« Non est ila ul loqueris, qui-
< quorum ostenderunt gloriam nisi cum catholica re- « cumque ista dixisti; non esl ila: mullum falleris, vel
< ligione non potuisse convelli. Nam si quis aut li- < fallere meditaris: non liberum ncgamusaibitrium ;

< berum in hominibus arbitrium, aut Deum esse < sed, Si vos Filius liberaverit, ail Veritas, tttnc vere
< nascentium conditorem dixerit, Cceleslianuset Pe- « liberieritis > (Joan. vm ,36). «' Huncvpsinvidelisli-
« lagianus vocaiur. Ne igilur vocentor haerelici, fiunl < beratorem, quibus captivis vanam tribuistis liberta-
« Manichsei; et dum falsam verentur infamiam ', ve- « lem. A quo enim quis devklusesl, sicut dicil Scri-
« rum crimen incurrunt: instar ferarum, quoecircum- « ptura, /i«ic et servusaddiclttsest > (II Pelr. n, 19);
< danlur pinnis, ut coganlur in retia; quibus quo- < nec quisquam nisi per graliam Liberatoris isto sol-
< niam deest ratio , iri verum exitium vana formidine « vitur vinculo servituiis , a quo est hominum nullus
< contrudunlu» (De Nuptiis et Concupiscenlia,lib. 2, « immunis. Per unum quippe hominempeccalum in-
nn. 6, 7.) Cognoscodicta mea, sed non a te cuminte- i travit in munditm, et per peccatummors; et ita in
8
gritate prolata : el licei non in his ccrlamiiiis summa « omneshominesperlransiit, inquo omnespeccaverunlt
consistat, quia de prsefationesunl; lamen ut Ievitas (De Nupliis el Concupiscenlia,lib.% n. 8). Amplis-
tua liqucat, fraler beatissime, in eo loco positum siniam esse nostri negotii dignilatem, ul ipsa rerum
non cst, scd in primo statim versu libri. Item *cum consideratio el appensio indicat, quas tuemur, ila
dixissem, « ad bominum quorum sanctis sludiis eliam vester pavor; qui conlra noslrorurii sanguinei»,
< urunlur, contumelias et exitium ; > addidi, « quo- pecaniarum effusione, hoeredilatumlargitale, equo-
< niam iter aliud non patebat, decreverunt per rui- rum transmissione, populorum seditione, polestatiim
< nam lolius Ecclesise pervenire. > Post quod cliam corruplione pugnantes, et fldemveslram quoea nobis
dixi, « quia liberi confessor arbilrii et Dei conditoris, impugnatur, erubescitis profiteri, et ad nostroesen-
< Gcelestianuset Pelagianns vocatur, quo simplices,> tentisc, a qua deviaslis ', verba confugitis.
inquio, « sermone %perterriti, ul ab invidia nominis AUG.Aut sciens calumniaris, si lu ista menliris;
5
«'exuanlur, eliam sanam fidem deserunt; crediiuri aut nesciens quid loquaris, cum mentienlibus credis :
« pfocul dubio, nec liberum esse in hominibus arbi- sed jam satis sit quod supcrins tuoevanitali,veleliara
• trium, nec Deum nascentium condilorem, quando «alignitati ad ista respOndi (Supra, cap. 42).
« illud quod prius afflrmaverant, utrumque deserue- LXXV. JUL. Tam cnini scelestum cst, quod sus-
« rint. > Hoc autent tolum a te proetermissumest. cepit prsevaricatio ptidenda Babylonis, ut cum a no-
Post quod sunt illa quse posuisli, quam sane vera, et bis objicilur, a vobis negetur : et lam sahcttim est,
quam inexpugnabilia, haud difficilis erit opera com- quod a nobis crediiurj ut sub umbra cjus delitescere,
probarc". Nec ego igiiur quidquam de luis diclis nii- licct adversaria menle, cupiatis. Nam cum ego quid-
nris, nec lu vel primum caput, iia ut a me ordiiiaium quid dispulalionis Vestraesparsim membris tenebalur
fuerat, relulisti. Quod ideo iriculco, ul gravilas P«eni exprimerem, et sumniain quseslionis in brevitatem
scriplorisemineat. cogerem', ut ecclesiaslicaedissensionis causa, quaiua
AUG.Qui de libris luis, quoe voluit decerpta, cai el qualis essct, sine fumo et nebulis proderelur,
voluit legenda -iransmisii, ipse quod mihi imputas fe- dixi liberum a vobis arbilrium negari, et Deum nas-
cit: nec aliud eliam te ipsum existimocredere. Neque ecntium conditorem; porro a nobis id ulrumque de-
enim ineodem libro meo , conlfa queniB lalras, non fendi, et ob hoc vos imperitis auribus de nominibus
sum praeloculus, cui sim chaitulse respondere cora- catholicorum virorum, qui propief fldemapostolicam
pulsus : sedquscris conviciando quid dicas, senliens quam tuemur, ndbiscum."laborant, ciere inanem fra-
te nibil validum diccre dispulando. Quanquamet in gorem, ut qui limuissent Ccelesiiani a vobis dici,
his meis verbis, quoemox libi quasi refellenda pro- amitlerent coelestisfidei dignilaiem,"ct qui expavis-
ponis, id quod dico advertere potuisli: non enim di- sentne a vobis Pelagiani dicerentur, in Manicliseorum
cerem, « Non est ila ul loqueris, quicumque ista di- pelaguspraecipitarenlur; pularentque se imperili
« xisti; > si cerlus essem tc illa dixisse, non eum qui quique non posse Christianos appellari, si eos Tra-
qualem voluil, el cui voluit scripluram misil, quara duciani Pelagianos vocassent : cum e regione pru-
mihi missam refutare susceperam. Sed Deo gratias, denlcs statuerent, quamvis nominum invidiam sibi
quod universo ipsi operi luo, unde quoevoluit, sicut el injiirianisuslinendariiroagis, quani fidemcathelicam
ei placuil, isle decerpsit, iia Domino adjuvanle res- relinquendam. Scd ne vel hoc ipsum convicii genus
pondi, ut omnia tua, quoecontra antiquissimamcatho- vestro invenlumingenio glorieris; rccordamini,ab om-
licam fidemnovus hsnreticuserexeras, macbinamenta nibus quidemhscreticisdiversa rios 4 vocabula solere
subverlerem. suscipere: sed insynodo Arimiriensivehementius cla-
LXXIV. JUL. Conlra haccergo verba mea, quae ruisse, quid apud plumbeos animos vel ambiguitas
1 SicMss.Editi,et dumfakaminfamiamvilant. verbi, vel comminalio novi vocabuli possit sceleris
! Sic Mss.Editivero, ceriaminibus. oblinere. PJamcum sub Ariano principe, yir magiiai
3 Editi,itaque.MeliusMss.,Uem.
4 Mss.Mar.Port., quosihvplicesiniquosermone. 1 SicMss.Editi,devialis.
* vignierius et vetus codex Mar., haud difficiieexii * Mss.,nescis.
opere comprobare.Forte pro, haud difficiliserit operm 3 Mss.Mar.et Port., vobiscum.
comprobare. 4 Editi,diversavocabulasolere
6 Vignierius,qum.Mss,,quem. suscipere;omissa, nos.
Quodrestituiturex Mss,
1101 LIBER PRIMUS. 1*94
conslanfiae,fidei sanissimse,Athanasius Alexandrinus . beraverit, > ail Verilas, « litncvere tibM eritis. >r(Joan,
episcopus, dilapso a fide Apostolorum omni pene viii, 36). Cum hoc in illo loco a Domino noslro Jesu,
'
mundo,et impialis temporibus obstitisset, atque constel in liberum arbitrium non fuisse prol.atum ,.
ob hoc in exsilia cpactus esset; de sexcenlis et quin.r cujus exposilionem sehlenliaepaululnm differentes ,
quaginla, ut fertur, episcppis, vix septem inventi definitionibuset divisionibus, quid nostrum alteruter
sunt, quibus chariora essenl Dei prseceptaquam regis; senliat, explicemiis.Debetqnippe,'secundum omnium
videlicet ut nec in Athanasii damnationera conveni- doclorum disciplinam, inchoatio disputationis a defi-
rent, nec Trinitatis confessionem negarent. Illa verp nilione sumi.
omnisdejectorum pectoruro multitudo, extra injuria- AUG.Apostoli crgo, qui disputatiomim suarum iri-
rummelum, hac est potissimum vel nominis com- choaliones non a defiriitionesumpserunt, nori erant
minatione, ne Athanasiana vocareiur, vel interroga-r docli? Et tamen erant dociores geritium, ei conlem-
tionis calliditate decepta. ptores doctorum lalium, de quibus te deiectal inflari.
ACG.Athanasianosvel Homousianos ArianiCatho- Quod autera ait Dominus, Si vos Filius liberaverii,
licos.vocan.t, non el alii haeretici. Vos autem nonso- tunc vereliberi eritis , conaberis quidem in iuam de-
lum a Catholicis, sed etiam ab haereticis, vobis simili- torquere senlenliarri : sed qttam te non sequalur,
bus et a vobis disseutientibus, Pelagiani voeamini: cum conari cceperis, apparebil.
quemadmodum non tantum a Calholica, se.dab. bser LXXVIII. JUL.Omnis quippe, ut ait ille, quse ra-
resibns etjam vpcantur Ariani. Vos vero so.linos ap- tione suscipitur de aliqua re disputaiio, debet a defl-
peilatis Traducianos, sicut illi Homousianos, sicut nitione prolicisci, ut inlelligatur quid sit id de quo
DpnatistaeMacarianos, sicut ManichociPharisacos, et dispulalur (Cicero, de Officiis,lib. 1). Ita ergo el nos,
caelerihaereticidiversis nominibus. sicut supra de juslilise et peccati delinitione disserui-
LXXYI. JUL. Nam curo, proponerent Ariani, qui mus, nunc quoque videamus quoelibertati arbilrii de-
rerum ea tempestate pptiebantur., Homonsion sequi finitio compelat ut planunvsit, quis ei, nostrum con-
vultis, aut Christum? Resppndcrunt conlinuo, quasi sentiat', quis repugnet. Libertas arbitrii, qua. a Deo.
in nomen religiosi, Christum se sequi; homousionre- emancipalus homocsl, in admiilendi peccati ct absti-
pudiayere*: alque ila exeunt gesiienies, veltit qui nendi a pcccalo possibiljtate consislit.
Christo crederent, quemjam negaverant, bomousion, AUG. Emancipalum bominem dicis a Deo : nec
id est unius cuin Patre substantiac, denegandp. Ita atlendis hoc cun>cmancipalo agi, ut in familia patris
ergo et nunc yos fabricatores doli, imperitas lerretis npn sit.
aures, ut si noluiu labpranlium. pro lide virorum ap- LXXIX. JUL. Facturo est enimianimal rationale ,
pellatione respergi., et l.iberuina.rb.itrijum.negent, et morlale, capax virtulis ei vitii, quod posset ex con-
Deumhomiiiunicondilorein. Hoc igitura mein illo loco cessa sibi possibililale vel.servare Dei mandata, vel
conslat objeclum; et quam non falso, praesensdispu- transgredi, vel magislerip naturali conservare jus
talio palam faciet. Respondisli ergp,hoc modo :;« Non humanse societalis, liberunique haberet alterutram
negamus liberuiii arbitrium : > et nihil aliud s.u.b* velle parlem, in quo peccati et justiliae summa est.
junxisti de luo. Consequens enim fuerat, ul impleres Nam cum aliquid secundum virtiitcm indigentibus,
sine tergiyersalipne sente.n.tiaro:;,sumque praeinisis- aut de misericordjoefpiUibus,aut de jjtistitioeimniul-
sesnon te negare arbitpiiliberlatem , adderes, Sed geta uberibus; hoc operatur foris jam ipsa,justilia,
confitemur dalam a Deo liberlatem arbitrii in hpmi- quam intus voluntas sancta concepit et peperit.
num perroanere natura., AUG.Utrura de suo justitiara conceperit 3, hoc yo-
AUG.Quomodo nianet liberlas in eis , qui ut libe- biscum agitur, qui ignorantes Dei juslitiam, vestram
renlur a servitute, quavictori peccalo addicli sunt, vultis constituere (Rom. x, 3): cum volunlas sancta
d.ivinaindigentgrafia, nisi quialiberi sunt et ipsi, scd utique jusliliam sancla cogilatipne concipiai, de qua
jusUtiae? unde dicit.Appstplus, Cum.essetisservi pec-. scripliim est, Cogitatiosancla servabitte (Prov. n, 11,
, .. sec. LXX); dicit aulem Apostolus, JVoitquia idonei
CQtijUberifmstisJHSlilh^^Boin.yi,^,)
...LXXVII.,JUL.,Impleyeras enim hpc sermpne ali- sumus cogilarealiquid quasi ex nobismelipsis,sed suf-
quid, contra quod si fuisses locutus ultcrius, nimiura ficienlia nostra ex Deo esl (II Cor. m, 5). Hoc si
impudens; siu a.utemomnia concinenler 3, yeltarde intelligatis , non aliud intelligelis esse arbilrium
nisi quod fuerij Dei gralia libe-
ppsses apparere cpri;eclipr. Niuic ver-pme dipis fal-. laudabiliter liberum,
lere, mii:quo.d,.pbje,ci,;pe.rle probo; et tu statiin, ih ratum.
eo qupd te pulas consequeiiter instiuxisse, menliris. LXXX. JUL. Sic et curn e diverso slatueris prave;
Ais. quippe, Nonliberum negamus,q.rb\lrium;et sub», agere in aliorum injuriam , vel iniquus quisfuerit,
vel crudelis; opetatio qua. nocet aliis, a ncquitia fo-
jungis tesUmonium Evangelii, sed, < Sivos,,FUius li-
ras proficiscilur, quaui inlus mala volunlas seminavit
1 Menarduset vignierius,, impietali temppribus.Mss. et genuit : eum verp deegt IJacqltas,per quam in
Mar.et clar., impietalisiemporibus.ineditione anni1633, pfoximos vis secretse volunlatis erumpat, ili ipsa
ex ipso quem MenardusIegit, veteri codicesecundiscuris
recensitocorrectumest, impiatislemporibus;id est, scele- 1 Editi,quisnostrumconsentiat;omisso,ei, quod ex Mss.
ratis. consentit MS.Eort. certe Jnhanus.infra, cap. 92 , reslituitur. , • -,
verboeodemifloutitur, Desmeitaque,ait, imptarete. * CodexMar.,indulgel..-''
* sicMss.Editi,repudiars. •Editi,justitia conceperit;male, ac dissentieniifeus
msr
*si(MBB, Ediuvero, contmenter. nuscnptis.
1103 OPERIS IMPERFECTlCONTRAJULIANUM, S. AUGUSTINI 1104
tamen sola voluntate, quaealiquid vel boni vel mali, arbilrii, non opus habebat ea gralia, qua levaretttr,
non impetu brevi, sed cogitatione appetituque pa- cum surgere ipse non posset: nunc vero in ruinasua,
traveril, vel benignitalis est ratio impleta, vel mali- liber est justitise, sCrviisquepeccati; nec potest ser-
guitaiis. vusesse justitioe, et liber a dominante peccato, nisi
AUG.Sicui intelligis voluntatem eliam sola cogila- eum Filius liberaverit.
; LXXXIH. JUL. Quod ut breviter absolvalur, possi-
lione ralionem vel benignitatis vel malignitatis im-
si eo modo ' de bona et sancla biliias est ad hoc solum excubans, ne homovel iri
plere, inlelligas, quod
ait, non esse nos ido- peccatum a quoquam impellattir, vel a peccalo abs-
cpgilatione loquens Apostolus voluntale captiva : quam non posse capi,
neos cogilare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed suf- Irahatur,
si dedi ipsa noliierii, testatur foriitudo, cujiis lacefti
iicieiitiam nostram ex Deo esse; poteris corrigi, et
in conleniptu dolorum et per Gentiles et per Christia-
humilis suscipere gratiam, cui le superbia fecit inlini-
nos assidue claruerunt.
cum, dum vis in cis esse, qui confidunt in virtute ACG.Hoc esl utiqiie, quod agit 1 hoeresisvestra :
sna (Psal. XLvni,7); non in eis qui dicunl, Diligam
virlus mea ad boc enim addiiis et Genliles, ne piaefortitudinis
te, Domine, (Psal. xvn, 2).
et mali opus Dei gralia Chrisiiani facere poluisse, aut fecisse
LXXXI. JUL.Et boni igilur possibilitas, , credantur;
quoeChristianis est propria, non Christia-
bona esl : quoniam posse bonum facere, aula vir- nis
Gentilibusque communis. Audite ergo, et intelli-
tutiscst. 2; possemalum facere, testimonium liber-
gite : Foniiudinem Genlilium mundana cupiditas,
latis esl. fortiiudinem autehi Ghristianorum Dei charilas facit;
AUG.Non esl ergo liber Deus, de quo diclum est, quoediffusa esl iricordibus noslris, non per volurilatis
Negareseipsumnonpolest (II Tim. n, 13) :eldequo arbilrium, quod est a nobis, sed per Spiritum san-
eliam ipse dixisii, Deus esse nisi jitslus non polest; et clum qui dalus est nobis (Rom. v, 5).
alio loco, Non potest autem Deus, inquis, nisijustus et LXXXIV. JUL. Si ergo est, ut ratio prodidit, arbi-
pius esse(Supra, capp. 28,67). trii libertas propulsalrix necessitatum, ut nemo sit
LXXXII. JUL. Per boc igilur suppetit homini ha- vel bonus vel malus, cui non sit liberum essc conlra-
bere pro])riinn bonum, perquodei subeslposse facere rium; quemadmodum tu aulconfessus es liberum ar-
maluiri. Tota ergo divini plcnitudo judicii tam jun- bilrium, usurus, tali ieslimonio quod captivis conve-
ctum habcl negolium cum hac libertale hominum, ut nil 3, aut lale leslimonium subdidisti, postquam libe-
harum qui unam agnoverit, ambas noverit. Unde fit rum fueras confessus arbilrium ? Ais enim : « Non
til barum unam qui violaverit, ambas violet. Sic igi- negamus arbitrium liberum; sed, Si vosFilius libera-
turet iiberlas humani custodiatur arbitrii, quemad- vCrit,ait Yeritas, tunc vere liberieritis. > Manifestum
modum divina scquitas cuslodilur 3. Hic intellecius li- est Clirislum in illo loco ad captivam conscientiam
beri arbilrii esl, quiel fatorum opiniOnem,et Chal- verba fecisse; quatn liberam non esse prodebat; sed
dseofum siippuialionem, et Manichseirumphaniasias, obnoxiam ei ultioni, quae condernnat peccata, libera
verilatiecclesiasticse 4 subjugavit. Hic itUellectusest, voluntate commissa. Quam sentenliam tu male in-
qui cum illis, quos enumeravimus, vos etiam a Cbri- lelligens, id est.non intelligens, aut forte in te 4 in-
sto monstrat alienos. Libertas igitur arbitrii, possi- telligens, et hiic natura sua repugnante trahens, in
bilitas est vel adinittendi vel vilandi pecCati, expers eo posuisli loco iubi a tuis serraonibus lota sui pro-
8
cogentis necessilatis, qiiocin suo uipote jure habel, prieiate discordat. Ut enim ipsa verba jungariius :
utrum surgentium partem 6 sequatur, id est, vel ar- Quod liberatur, captivum est : quod captivum est,
dua asperaque virlutum, vel demersa et paluslria vo- liberum non est: quod liberum est, capiivum non
luptaium. est.
AUG.Homoquamdiu stelit in bona voluntate liberi AUG.Alia est remissio peccatorum, in eis quaemale
facta stint; alia chariias, quse facit * liberum ad ea
1Ediii,solaratione vei benignilalisvel malignitatisim-
bona facienda sunt. Ulroque modo liberat Chri-
pleri, si eo modoinlelligas,<flio.Einendanturex Mss.Port. quse
Mar.et dar. et et inspi-
* Ediii,per se bonttmfacere, lausvirlulisesl. Sednoslra stus; quia iniquitatem ignoscendoaufert,
lectioest veterumomniunilibrorum. rando tribuit charitatem.
3 Edili, custodit. Meliusmaauscripti, cuslodilur. LXXXV. Jci.; Tu utfumvis hic simpliciter confl-
4 Sic »!ss. Editi vero, veriiaie ecclesiastica.
8 Editi, in suoptejure. Antiquiomnes libri, in suo ul tere, et cavillari desirie : aut dic nobiscum liberum
jure. vox, pote, bic forsiun posita(ulinterdum fit), esse arbilriiim: et remove lestimonium, quod suo
oconominativi,potis : ut idem sil, ul pote; ac, lanquam
fiote
potens. . ; lempore congriieprolalum est; aul, sicut in his li-
6 Menardus,ulram suggerentimpartem.vox, sugqeren- bris, quos nuric per Alypium ad Bonifacium misisti,
tia, barbara,neque homiriisest, uti .lulianumsupra, cap. dic captivum esse arbitrium, quod nos liberum dici-
S!2,appellatAugustinus,Tulliani.Yignieriusporroet eodex
Portarumpraeferunt,utrumsuggerentiumpartein,Noscum mus, ct desine te negare Manicliaanm.
Ms.Mar., uirum surgehtiumparlem : qiiia sic se legisse AUG.Maiiichsetisimmutabilem substantiam niali
indicatAugustinusresponsionesua, qua graliam dicitXm-
miniad surgendum,nonstanli quidem,sed lapsonecessa-
riam. Forte Julianus scripserat, utrctmsurgentiumpar- 1 Editi, ail. Mss.,agit.
tem.Viiiutumseilicetac voluptalumcontranas partes si- ' Editi, usurum.castiganturope Ms.Marianensis,
mul ad yoluntatem sollicitandamsnrgentes signilicare 3Menardus,captivosconvenit.
videtur, atque ad illudalludere Tacili,libroHistoriarum 3, 4 Hic,in te, restituimusex Mss.
cap. 4, « surgentibuslum maximepartibus.» " sicMss.At editi,fecit.
'
1105 LIBER PRIMUS. 1106
naturaeDeisui miscet insanus, et eamdem naturam nem Christi servire * peccalis, ut veram Iibertalem
Dei potius corruplibilem facit, et sub aliena nalura conscienlia gaudenle relinerent, et spe certorum, id
vult esse captivam : fides auteni catbolica, bonam , est otternorum , vindicarentur a cupidilaie aliorum
sed tamcn mutabilem, creaturam in deterius volun- omnium, qusepropter fragilitatem sui, vana frequen-
tate mutalam; ac pcr hoc, depravala sua vitiataque ter et falsa dicuntur. Tunc responderunt ei Judaei,
natura, non sub ' aliena substantia, sed sub peccalo non inlelligenles de qua Jesus libertatedixissel : Se-
suo ream dicit serviliter detineri. Ac per boc, el de menAhraltmsumus, et neminiservivimusunquam: quo-
ipso Iiberatore multum ab eo nostra diversa sententia modolu dicis, Liberierilis ? Muitisenim modis libertas
est. Manichaeusenim dicit opus esse liberalore, ul a appellari solet : utin hoc loco sanctiias ; utresurre-
nobis naluram separet alienam : nosaulem, ut sa- ctioin Aposlolo,ubi dicit creaturam liberari a servi-
net et vivificet nostram. Tu ergo adjulorem Mani- tute corrupiionis in Jibertatem gloriae filiorum Dei
chseite non esse ostende, si polcs, qui raiserias ho • (Rom. vni, 21); ut liberlas quse notior est, ad dis-
minum , cum quibus eos nasci, quoniam sine dubio tinclionem dicitur servitutis. Eo autem nomine ct
sentit, sine dubio consentit * genus humanum, no- libertas nuncupatur arbitrii. Dividanlur ergo causae,
lens tribuere peccato vitiatce nalurcc nostrse, facis 3 ne res multum distantes confundantur nominis com-
ul eas ille permixtoc nobis naturoe tribuat aliense. muiiione. Hicergo non arbitrii libertalem Dominus
LXXXVl.JUL.Cseterum duo isla quocjungis, li- dicit esse liberandam : sed illa integra permanente,
berum et non liberum, id est liberum et captivum, convenitJudscos, ut accipientesindulgentiamliberen-
illi quidem rei de qua agitur, convenire non possunt : tur a realibus, ct eam quoeapud Deummaxima est,
tibi vero slultiliara singularem, impudentiamnovam, liberlalem occupent, ul incipiant niliil debere crimi-
impietatemvelerem inesse teslantur. nibus. Denique sequitur Evangelisla : Responditeis
AUG.Liberos dicimus ad facienda opera piclatis Jesus, Amen,amendico vobis, quoniamomnisqui facit
eos, quibus dicit Apostolus, Nunc autem liberatia peccalum,servusest peccati. Servusautem non manet
peccato,serviautemfacli Deo, habelis fruclum veslrum in domo in wternum; filius aulemmanet in mternum.
in sanctificationem,finem verovilam wlernam( Rom. Si ergo Filius vos liberaverit, tunc vere liberi erilis
vi, 22 ). Hunc in sanctificalioneffuclum, qui fruclus (Joan. VIII,31-36).
procul dubio charitas csl, atque opera ejus, imllo AUG.Alteude quod diclum est, Omnis qui facit
modo babere possumus 4a nobis;scd habemus per peccaium.Noncnim ait, Qui fecil; sed, qui facil. Et
Spiritum sanctum, qui datus esl nobis. De ipso quip- non vis eum ab hoc malo liberare homiues : npri vis
pe fructu loquebalur magisler Deus, quando palmi- eum lioc loco talem promittere libertatem, qua pec-
libusin semanentibus dicebat, Sine me niltil poleslis caium non faciamus; sed ideo lanlummodoliberare,
facere( Joan. xv, 5 ). Sed stuUitiam singularero no- quia fecimus.
bis inesse conviciaris, quia Deus nobis virlus est, nec LXXXVIII. JUL. Aperuit, de qua hic serviiuie lo-
in nostra virlute confidimus: et impudenliam no- querelur. Omnis, inquit, qui facit peccatttm, servus
vam, quiaconcupisccnliam carnis, qua caro concu- est peccali. Hoc aulem ipsuni quam vehcmcnsest
piscit adversus spiritum, non lua fronte laudamus : contra errorem vestrum, quia dicit, servum non esse
et impictatem veterero, quoniaro dogmata anliqua peccati, nisi eum qui fecerit ipse peccatum ; nec
calholica, quaedocuerunt qui Ecclesiam Chrisii ante possc cuiquam adhoerere peccatum,quod non is de
nosin ejusgratia vera pietate rexerunt, contra per- quo agitur, per se, aut aclione,aut vel sola ! comini-
versilatemvestram noviliam quanlulocumque labore serit voluntale ? Quam eliam ostendit universilalem
defendimus. In le igitur agnosce stultiliam, in le humani generis non posse jam a diabolo possideri 2,
impudenliam,in te impietatem, non velcrem saiieB, ciim distinclionemfacit inter servum et filium, id est,
sed novam. justum et injuslum ? Hic enim, ut se Christus, ila
LXXXYII.JUL. Sed jam lempus esl, ut dc Evan- etiam unumquemque sanclorum a servorum condi
geliisenlentia disseratur. Dicebat, inquit evangelista tione separabat: sicut fueruni et ante Velus, et in
Joannes, Jesus ad Judwos eos qiti credideruntei: Si Vetere Testamento, quos in domo Patris sui mani-re,
vosmanserilisin sermone meo, vere discipuli meieri- etin mensa ejus denunliat jucundari( Luc. xm, 28,
lis ; el cognoscetisveritalem, et verilas liberabil vos. 29). Toltim hoc autem exlioiialionis genus ineple
Id est6, Doininus nosler Jesus loquebatur ad cre- prolatum esset, si non liberi arbilrii hoinines con-
denlessibi, utde nulla sscculi nobililaie gaudcntcs, veniret.
nec de Abrahaesibi semine gloriamvindicantes, nite- ACG.Convenit plane itleo facienles peccatum, quia
rentur etstuderent virlulibus, ct nullis posl agnilio- servi sunt peccali, ut accepta libertate quam promit-
1Mss.Mar.et clar., ab. lit, desinant faccre peccatum. Regnabalnamquepec-
' verba haec,sinedubioconsentit,reslituunlur ex anti- catum in eorurn mortali corpore, ita ut obedirent
quis libris.
3Editi,facil.Auctoritatemanuscriptorum corrigimus,fa*
cis; ut ad Julianumreferatur. 1 Sic MSS.At vignierius, servirent.Menar dus, et
4 Ms.Mar.,possemus. nullus post agnitionemchristi servirel.
" Editi,nonveieremsednovam;omisso,sane,quodresti- ' Ediu,aut sola. Mss.,aul velsola.
tuitur ex 3 SicMss.Editi vero, non posseeam a diabolopossi-
* Editi,manuscriptis.
idem,mendose. dere.
H07 OPERIS IMPERFECTICONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI 1108
concupiscentiisejuS, et exhiberent membra arma cebantur (Acl. xvi, 14 ) ?
iniquiiatispeccato ( Rom. vi, 12 et 15 ),. Contra hoc XC. JCL.Vide quam diversasit naluroeralio el vo-
ergomalmri,quo peccalttm faciebant, iibertate indi- lunlalis. Non negavitJcsus, carnem eorura pertincre
gebant, qtiani promitiebat: Omnis enim, inquit, non ad semenAbrahae: sed inculcateis, quod ad diabo-
qtii fecit, sed quifacitpeccalum,servusest peccaii.Quid lum patrem volunlaiisiriiquitateniigraverint; qui ideo
verba lueida caligiiiosis disputalionibus obscurare genitoreorumdicilur.quodcriminumarguiturerudilor.
cPn?fis?Efumpunl omnino, et le licet obsislente, Responderunt,inquit, et dixenmtei JudaA: Palernosler
fulgdre suo vincttnt lenebras tiias. Omnis,ait, qui Abrahamest.DiciteisJesus:Si filiiAbrahmesselis,opera
facit peccalum,servitsesl peccati.' Audis, quifacit:ti Abrahcefacerelis: nunc autem quwritisme interficere,
tu nori iexponere,sed supponere vis, Qui fecit. Au- homihemqui veritaiemlocutus sum vobis,quam audivi
diant ergo, quibusipse aperit sensum, ut intelligant a Deo; hocAbrahamnon fecil: vos autemfacilis opera
Scripturas : audiant, Omnis qtti facit peccalum,ser- patris vestri (Joan. vm, 57-41). Aspicisne quas fa-
vus est peccaii.Etquseranlaccipere libertaterii, ut nPn ciat verborum divisiones1 Sapienlia?Negaleos Abra-
laciant peccalttm, eiamarites ad etim, cui dicitur, hoefilios esse, quos supra dixerat esse filiosAbrahsc:
liihera mea dirigesecundumverbumiuum,e'tne domi- sed qtioniam diversus est de nalura ac voluntate
netut mihi ohmis iniquilas( Psal. cxvrii, 133). Cttr tractalus, ostendit alterum esse prosatorem carnis
attteniilludis sensibtts tardis, et ita ihsiriuasverba innocuse,allerum seductoremmiseroevolunlalis.
Dohiini, quasl dixerit servum non esse peccaili, nisl AUG.Verum dicis iiicaulus. In paradiso enim diai
euni quifecerit ipsepeccaluin? Fraude agis, non hoc bolusscductorbeaiaevOlunlatisfuit, qiiam seducendo
dixit: non ehim ail, Nemo esl servus peccati, nisi miseram fecit: nuiic autem, sicut fateris, seductor
qui facit peccaiuni ; sed ait, Omnisquifacitpeccatuhl, est miseraevolunlatis.Ab hac ergo miseria ( ne pef
servnsest peccati.Sunt enini servi peccatioriginalis, illamnuncfaciliiis, quam liinc ad Illam ' seducta est,
qui peceaiuhiipsi nondiimfaciuntl; et ab hoe vincu- adhuc seducalur a diabolo ) non eam libefat, nisi
lo serviliilis regeneraiionesolvunlur. Non igiturom- ille ad quem quolidie tota clamal Ecclesia, Ne nos
nis qui servus est peccati, facit peccatum; sed omnis inferas in tentalionem; sed iibera nosu malo( Matth,
qui facitpeccatum,servusest peccati: siclil nonomrie vi, 13 ).
aiumal equus est; sed lameriomnisequus animal est. XCI. JUL.Hic ergo Ubidixit Dominus,Si vosFilius
Ubi est dialecticatua, qua le inflare consuesti ? Tarii liberaverit, vere liberi-eritis ; promisit indulgentiam
dcctum et acutum quare te ista fugiunt ? aut quare reis, qui peccanles non arbitrii liberiaiem, sed con-
insidiaris indoctiset lardis, si te ista non fugiunt? scienliamjustitiaeperdiderunt. Liberum autem arbi-
Quisautem nostrum dicit, universitatem hominuma trium et posl peccala tain plenum cst, quam fuit anle
diabolo possideri; cum sanctorum tanta sint millia, peccata: siquidemipsius opera fiat ul abdicent pleri-
quse non possidentur a diabolo? Sed dicimus, eos que occulla dedecoris(II Cor. iv, 2 ), et flagitiorum
solos a diabolo non possideri,quos Christi Iiberat abjectissordibus, virtutum comanlur insignibus.
gratia ; cujus gralisevos eslis inimici. Si enim hanc AUG.Te audi saltem, tibi dicis ( Supra, cap. 69 )
gratiam non oppugnaretis, sed inlelligerelis; procul propter consuetudinem peccalorum scriptum esse,
dubio etiani anle Vetus Testameiilum, et tempore Non quod volo, ago ; sed quod odi, hoc facio.Quo-
Veleris Teslamenli, omnes sanctos, a serVorumcon- modo ergo post peccala liberum est, quorum elsi
diiione separatos, eadem libcralos Christi gratia vi- non propagine,quia non vullis, certe tamen consue-
deretis. tudine, quam solam huic necessitati victi conlorti-
LXXXIX.JUL.Deniqueut intelligas, iion eum na- que concedilis, sic perdidit lihertatem, ut gemitus
lurseeofum exprobrare, sed viloe; sequilur, Scioquia ejus feriat aures veslras, froritcmque collidat; cuni
Non quodvolo, ago ; ex, Non quodvolo,facio
filii Abrahweslis.Ecce de quailli se liberosdixerarit audilis,
sed quod nolo malum, hoc ago ( Rom. vn,
originisdignilale : nunc cui servituti obnoxiisint de- bohum;
monstrat, dicens 2, Quwrilisme interjk-ere,quiasermo 15, 19 ) ?
meusnoncapitin vobis.Ego quodandivi apud Palrem, XCH.JUL.Desineitaqueimpiarete (si lamen ullura
meum,loquor; el vosqumvidislisapud pairemvestruth, tibi fas aut nefas restat), Christi verba sic exponcn-
facilis. do, ut ille arbitriura negasse liberum videalur, sine
AUG.Quidest, Sermo meiis non capil in vobts; si cujus inlegritate aequilasei proprii non potest con-
natura etiam talis, qualis nunc indiget liherante, jam stare judicii.
AUG.Imo, ideo grave jugum est supef filiosAdam,
capaxest sermonisejus, eliamsi sensum nonaperiat
a die exitus de ventre matris eorum (Eccli. XL, 1),
gratia ejus, sicut aperuit Apostolis ut intelligerent
ei constat oequitasjudicii: quod omninoiniquum
Scripturas ( Luc. xxiv , 4S ); sicut illi purpuraride quia
si non traheicnt origirialepeccatum,per quod
Thyatirenorum,ut intenderet in ea qusea Paulo di- esset, vanitati
homo similisfactus est (Psal. CXLIII,
4).
3
XCIII,JUL.Attdi sane ubi vim bumanoelibertatis
1 vignierius, ipsum non faciunt. Emendatura manu-
scriplis.
2 Menardus: vide quia illi se liberosdixerant ' Editi,diviskmesverborum sitorum.Abesl,suorum,a ma-
orujinis nuscriptis.
digtitale, nunccui servitutis nomen imputet, ittluere. 2ila Mss.Editiautem,ab illa.
sed qumritisme interficere,elc. 3 Ms,Siar.,attdis.
1109 LIBER PRMUS. 1110
oslendit: Ego veniin nomine Pcttris mei, et.non sus- nuper Romain misisse, audacius quid sentires aperui-
cepistisme; si alius venerit in nomine suo, illum ac- sti. In primo enim libro, cum libi similiter propo-
cipietis (Joan. v, 45), Et ilem : Aul facile arborem , suisses quod nos objicimus, arbilrium vos liberum
bonam, el fructum ejus bonum; aul facite arboremina- denegare, ita disserisconslaniissimusetsublilissimus
lam,et frttclumejus malum (Malth. xu, 33). Eiitem: dispulator. « Quis autem nostrum dicat, quod primi
Si mihi non vullis credere, operibus credite (Joan. x, hominis peccalo perierit liberum arbilrium de genere
58). Atque omnibus vehementius , quod dicit inten- humano ? Libertas quidem periit per peccalum, scd
tionem suam humana voluntate impeditam fuisse: illa quse in paradiso fuit, babendi plenam cum immor-
Jerusalem, inquit, Jerusalem, quolies volui congregare talitale justiliam; propter quod natura humana divina
filios tuos, sicut gallina pullos suos sub alas.suas, el indiget gralia, dicente Dcmino in Evangelio suo, Si
noluisli? Posl quod non sequilur, Sed te nolenle cpl- vosFilius liberaverit,luncvereliberi eritis > (Joan. VIII,
legi: verum, Relinquelur vobis domus vestra deserta 36): « utiqueUberi ad bene justeque vivendum. Nam
(Malth. xxni, 37, 58); ut illos osteiidat pro malo qui- liberum arbitrium usque adeo in peccatore non periit,
dem opere jure puniri, sed ab intentione propria non ut per ipsum peccent, maxime omnes qui cum dele-
debuisse ulla necessitate revocari. Sic enim et per ctatioiie peccant et amore peccaii, et eis placet quod
prophelam locutus eral: Si voluerilis,et audierilisme, eos libet. Unde Apostolus, Cum esselis, inquil, servi
qum bona sunt lerrm comedetis; si nolueritis, el non peccaii, liberi fuistis juslitim. Ecce ostendunlur etiara
audierilis,gladius vos comedel(Isai. l, 19 et 20), Quo- peccato minime poluisse, nisi alia libertale, servire.
modo ergo tu arbitrium liberum non uegas, quod npn Liberi ergo a justitia non sunt, nisi arbitrio liberla-
quideni sermone luo, sed Evangeliitesiimonio, sensu tis': liberi aulem a peccato non fiunt, nisi gralia
autein tuo, non liberuni pronuuliasli? Salvatoris. Propter quod adrairabilis Doctor etiam
AUG.Ignoscendum est, quia in re multum abdita verba ipsa discrevit: Cum enim servi essetis, inquit,
ulhonio falleris. Absit ut impedialur ab homine omni- peccali, liberi fuistis justitiw, Quemergo tunc fructum
polentis et cuncla praescientis intentio. Parum de re liabuistisin his, in quibus nunc erubescitis? Nam finis
tanla cogilanl, vel ei excogilandaenon sufliciunt, qui illorum mors est: nunc autem liberali a peccalo, servi
putanl Deum omnipotentemaUquidvelle, et homine autem facli Deis, habelis(ructum veslrumin sanctifica-
infirmo impedieute, non posse. Sicul certum est Je- tionem,finem vero vitam mternam > (Rom. vi, 20, 22).
rusalem filiossuos ab illo colligi noluisse, ita cerlutn «Liberos dixit juslitise,nonliberatos:a peccaloaulem
est eum eliam ipsa nolenle quoscumque eorum voluit non liberos, ne Sibi hoc tribuerenf, sed vigilantissime •
collegisse. Deus enim, sicut homo ejus' dixit Ambro- maluitdicere liberatos; referens hocad illam Domini
sius, quos dignatur vocat, el quem vult religiosum senientiam, Si vos Filius liberaverit, lunc vere liberi
facil (Lib. 2 in Luc. ix, 58). Convenil aulem Scriptura eritis. Cum itaque non vivant bene filii honiinum, nisi
plerumque homiuis voluntatem, ut quod non habet, effecli filii Dei, quid est quod isle libero arbitrio vult
vel non potesl!, admonitus semiat; et ab eo a quo bene vivendi iribuere potestatem; cum enim hoccpo-
sunt bona onmia, indigens poscat. Si enim exaudilus testas non detur nisi gratia Dei, per Jesum Christum
fuerit iu ep quod dicere jussi sumus, Ne nos inferas Dominumnostrum (Id. vn, 25), dicerile Evangelio,
in lenlalionem; procul dubio nulla decipielur inscilia, Quolquol aulem receperunt eum, dedit eis potestalem
nuUa cupiditale vincetur. Prppterea ergo per prophe- filiosDei fieri > (Joan. i, 12). Et ilem pOstmodicum:
tam dictum est, Si noluerilis, el non attdieritis me, <Datur ergo, > inquis,« potestas ut filii Dei fiant, qui
gtadius vos comedel; cl caelera hujusmodi : ut cum credunt eum. Quoepotestas, nisi detur a Deo , nulla
invenissent in se ipsis victrices cupiditates, ad pro- esse polesl ex libero arbitrio : quia nec liberum in
pellendiun malum 3 scirent a quo deberent poscere bono erit, quod liberator non liberaveril; sed in malo
auxilium. ldco aulem dictum est, Ecce reliiiquelur liberum habet arbilrium, cui delectalionem maliliae
vobisdomusveslradeserta.; quia plures ibi erant, quos vel occullus vel manifestus deceptor insevit 3, vel sibi
obduratione et deserlione judicaverat dignos, occulto ipse persuasit. Non itaque, siciit dicunt nos quidatn
judicio, juslo tamcn. Nam si, ut dicis,« ab intentione . dicere, et iste audet insuper scribere, omnes in pec-
propria > ulique mala, « non debet homo ulla heces- catum, velut inviti, carnissusc neeessiiate cogunlur:
silale revocari: >cur apostolus Paulus adhuc Saulus, sed si jam in ea selale sunt, ut propfise mentis utan-
caedemspirans et sanguinem sitiens, violenla corpo- tur arbitrio, el in peccatP sua voluritate retinentur, et
ris ca?citaie, et terribili desttpcr voce, a sua pessima a peccalo in peccatum sua volimlate proecipitantur.
intentione revocatur; et ex persecutore prosirato, Sed hsecvoluntas, quaeHbera esl inmalis, quia de-
illius Evangelii, quod oppiignabat, laboriosior caneris lcclatur malis, ideo libera in bonis noii est, quia libe-
futurus praedicator erigitur (Act. ix) ? Agnosce gra- rata non est. Nec potest homo boni aliquid velle, nisi
tiam : alium sic, alium aulein sic Deus, quem digna- adjuvetur ab eo qui malum non potest velle y{Conlra
tur, vocat: et Spiritus ubi vult spirat (Joau. m, 8). Duas Epislolas Pelagianorum, lib. i, nn. 5-7). In his
XCIY. JUL.Nam in illo opere, quod te supra dixi
1 Sicvign. et Menard.; at Menard.in margine fert, vo-
1SicMss.Editi,sicnfhomoDei dixit.
' Editi,ct non polest. lunlatis,quodvocabulumexhibetipse Augustinusin lib. 1
3Sieveleres omneslibri. At editi,viclrices conlra duasEpistolasPelagianorum, M..
2 Edili, Deo.Mss.Port. et Mar.,Dei.
ad propellendumin malum,scirenta quo, etc, cupiditates 3 Editi,inseruit. Mss.,insevit.
im OPERIS LUPERFECTICONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI 1112
omnibus vcrbis tuis, quaeposui, ita video gratisc no- negamus; sed ita ut non * per adjulorii genera aut
men ciim liberi arbitrii negatione consertum , ut non fabricetur quoefuerit arbitrii destructa libertas , aut
tam mala sensus tui appellaiionum J bonis vindicari aliquando ea exclusa, vel boni vel mali cuiquam ne-
qneant, quam dignitas nominum dogniatum tuorum cessilas credatur incumbere; verura arbitrio libero
adhaesione vilescat. Non crgo tc his sermonibus ho- omne adjutorium cooperatur.
nestasti, sed ornamenta ipsa lurpasli. Nos tamen ea AUG.Si non prcevenit,ut operetur eam, sed prius
quoea te juncta sunt separamus, ut graliae divinilas exislenli volunlali gratia cooperalur; quomodoverum
ab scxvis ' colligationibus enodala, nec responsione est, Deus in vobis operalur et velle (Pltilipp. n, 13)?
quatiatur; et gravitate Catholicorum, non Manichseo- quomodo, Prwparatur voluntasa Domino(Prov. vm,
rum adulalione Iaudetur. Graliam ergo Christi mulli- 35, sec.LXX)?quomodo,Charilas ex Deo est (Uoan.
3
plicem confitemur. Primum muniis ejus est, quod iv, 7), quse sola vult beaiiflcumbonum? Aut si scien-
facli ex nihilo srimus. Secundum, quod ut viveniibus lia legis et eloquiorurii Dei charitalem operatur in
sensu, ita sentientibus ralione praestariius; quse im- nobis, ul non per donum Dei, sed per nostroevolun-
pressa est animO,ul Conditoris imago doceretuf *: ad tatis arbitrium diligamus, quod esse diligeiidum Deo
cujus aequerespicit dignitatemarbitrii concessa liber- docente cognoscimus; quomodores minor ex Deo no-
tas. Ipsi eliam gratise , beneficiorumqusenobis prse- bis esi, et major cx nobis? quia sine Deo donanle
stare hon desinit, augmenla repulamus. Ipsa gralia scientiam, boc est docente, nossenon possumus; illo
legem in adjutoriuhi misit (Isai. vin , 20, sec. LXX): aulem charitalem quoesupercminet scienlke (Ephes.
ad ejus spectabat offlcium, ut raiionis lumen , quod in, 19), non donante, diligere possumus. Sic non sa-
praviiatis exempla hebetabaiu et consuetudoviliorum, piunl, nisi novi haereiiciet gratioeDei nimis inimici.
mullimodiseruditionibus excitaret, aique invitatusuo XCYl. JUL. Hoc ergo arbitrium liberum, propter
foveret'.' Ad isthis ergo gratise, id est, divinsebene- quod solum nos manifestari anle tribunal Christi.Ma-
volenlioc.quserebus causam dedit, pleniludinemspe- gister Gentium scribit, ttt reporlel unusquisque pro-
ctavit, ut Verbum caro fieret, el habitaret iri nobis pria corporis, prout gessit, sive bonum , sive malum
(Joan. 1, 14). Reposcens enim Deus ab imaginesua (II Cor. v, 10), sicut Catholici quidem eonfitentur a;
amoris vicem, palam fecit quam totum 6 in nos inoesli- ila vos IIOIIsoluni cum Manichscos,scd etiam cum
mabili egisset affectu, ut vel sero redamaremus eum, Joviniano,quem nobis audes impingere, diverso qui-
qui commeiidans charitatem suam nobis (Rom.v, 8), dem genere, sed impielalc simili dcnegatis. Quod ut
Filio suo non pepercit, sed pro nobis illum tradidit: planius fiat, divisionumadhibeatur examen. Nos di-
poliicens quia si voluissemus deinceps voluntati ejus cimus peccalo hominis, non natune statum rautari,
obedire , Unigenili sui praestaret nos esse coliseredes sed meriti qualitalem; id cst, cl in peccanle hane esse
(Jd.vm, 32,17). liberi arbitrii naturam, per quam polest a peccato
AUG.Homo Pelagiane, charitas vultbonum, elcha- desinere, quscfuit in eo ut posset a justitia deviare.
ritas ex Deo est; non per legis litlerain,sed per spi- AUG.Scimus vos ideo diccre, peccaio hominis na-
riturii graiise. In hoc est praedestinatisadjutorium Iit- tursestatum non niulari, quia deseruistis fidemcalho-
tefa, quia jubendo et non juvando, admonet infirmos licam, qusedicit primum bomincin sic factum, ul non
confugere ad spirilum gratiae. Sic lege legilime utun- haberet moriendi necessitalem; peccalo autcm ita
tuf, quibus bona est (ITim. i, 8),id est, ntilis: hunc slatum naturse fuisse mulalum, ut hominem ne-
alioquin per se ipsaih littera occidit (II Cor.m, 6); cesse sit mori, usque adeo ut etiam spiritu jam rege-
quia jubendo bonum , et non largiendo charilaiem , neratis atque vivificatisApostolus dicat : Si Chrislus
quoesola vult bonum, reos praevaricationisfacit. in vobisest, corpusquidemmorluumest propter pecca-
XCV.JUL.Hsecergo gratia, qusein Baptismalenon lum, spirittts autem vita esl propter juslitiam: si ergo
solum peccala condonat, sed cum hoc indulgentiae spirilus ejus qui suscilavitJesttmex morluis, habilat in
beneficio, et provehil, et adoptat 8, et consecrat: hsec, vobis; qui suscilavitJesumChristuma mortuis, vivifi-
inquam, graiia, meritum mutat reorura, non liberum cabil el mortalia torpora vestra per inhabilanlemspiri-
condil arbilrium; quod eo accipimus lempore, quo tumejus in vobis(Rom.vm, 10 et 11). Ideo utiquedixit,
creamur : utimur autem, quo 9 valenliam inter bonum Vivificabilel mortalia corpora vestra, quod in carnis
et malum discretionis adipiscimur. Bonoeilaque vo- resurrectione speramus,quia dixerat, Corpusmoritmm
lunlati inniimcras adjulorii divini adessc spccies non est propterpeccatum: el vos non vullis peccato slatum
mutatum esse naliirse. Ycrumtamen Pelagio cum in
'• Sicveteres libri, At editi, mala sensustui appella- Palsestinojudiciofuisset objeclum, quod diceret infan-
tione. tes nuper natos in eo statu esse, in quo Adam fuit
' Editi,obsccnis,corru;te.
3 Editi: Hoc primum muhus. Abest, hoc, a manu- antepeccatum.negavit sedicere, idque daranavit (a).
scriptis.
4 Forte, dicerelur. 1 Hic particulamneganlemonhititVignierius.Sedinfra,
» MSS.clar. Mar.Port., imitatosstiosfoveret. verbumadditeo loco,aut subjicialuret fabricelnr.Denique
6Edili,quantotum, mendose.
' IlaMss.Editivero : si legelegitimeutanlur. ipse ac Menarduspostea, quwfueritadjutoriidestructali-
s MSS. bertas.Castiganlurad manuscriptos.
clar. Mar.et s
9 Menardus: vlimurPort., apldt.
autem quod. vignierius: Vlimur lentw.
Mss.Mar. et Port., sictu callwlki qui Deo confi-
autemeo, quando. Mss.: vtimur autem, qtto: supple 3 sic Mss.Edili,manichwis.
tempore. (a) videlibrumde GeslisPelagii,nn. 23, 24, 57
1H3 LIBER PRIMUS. 1U4
Qnod si fccisset corde veraci, jam forlasse vesira hse- vero naluram boni. Proinde, voluntalem malam ab ea
resis inleriissct: postreino ipse sallem fuissel ab illa inspirari nalura, quseboniim velle non potesl, cerlum
pesle sanatus. Deinde. qusero utrum vitio careat na- est dicere Manichaeum: volunlaiem vero bonam ab ea
tura peccalrix : quod si absurdissimum est, habet ergo infundi natura, quae malum velle non potest, non di-
vitium;.si habet vitium, procul .dubio vitiata est. cit Manichams,sicul tu de illo milius suspicaris: quo-
'
Quomodoergo mutala non est, quse cum fuisset sana, niam boni naluram nullomodoimmulabilemcredit,
vitiala est ? Ac per hoc, etiam excepto peccalo illo, quae malum velle non possit, cui credit inspirari vo-
de quo Joannes Conslantinopolitanus ait, « Adam luntatem malam ab ca natura, quse bonuni non polest
peccavitillud grande peccalum, et oranes ih commune velle; itaque fieri per mali naturam.ut malum velit
damnavit > (Homilia de Lazaro resuscitato): et illo boni nalura, quam nihil vult esse aliud quam naturam
ergo excepto, de quo damnalionem humana natura Dei. Tu ergo hunc adjuvas, negando humanam pec-
originaliter trahit, quomodo sobrie dici potest, statnm cato primi hominis vitiatam esse naturam, ul naturae
ualurse in homine non fuisse imitalum qui dicit, Lex mali quam fliigit, ntiribuat quidquid roalorum iri ma-
spiritualis est, ego autem carnalis sum, venumdatussub nifestissima invenit miscria parvulorum. Deinde cum
peccalo: quod enim operor, ignoro; non enim quod displicet libi, hominem non posse bonnm velle, uisi
volo, ago (Rom. vn, 14 et 15); et cselera hujusmodi : adjuvetur ab eo qui malum non polest velle, noiine
eiiara si hanc mutationem non in eo nascendi traxit respicis ei te contradicere, qui dixit, Sine meniliil po-
conditio, sed, ut vultis, contraxil consuetudo pec- testis facere (Joan. xv, 5) : el Scripluroe, ubi legilur,
candi? Cernilisne, vanura esse quod dicitis, peccalo Paralur volunlasa Domino(Prov. vm, 55, sec. LXX);
bominis non naturoestatum mutari, sed meriti quali- el ubi legitur, Deus esl enim qui operalur in nobisel
latem? Nisi forle dicatis , non naturam peccalo mu- velle (Philipp. n, 13); et ubi legilur, A Dominogressus
tari, sed homiuem. Et quid est hoc, nisi hoinincmne- hominis dirigentur, et viam ejus volet (Psal. xxxvi,
gare esse naturam? Quando ista dicerelis, si cogila- 23)? Cbi nihil miror, nisi unde le cbrislianum dicas,
retis sana mente quod dicilis? cum bis divinis tot et lam claris vocibusconlradicas.
XCYII. JUL. Manichscusdicit, voluntalem malam XCVIII.JUL.Joviniano aulein in una parteconjun-
ab ea iuspirari nalura, quoebonum velle non potest; geris : nam dicit in secundo operis sui libro, Bapiiza-
voluntatem vero bonam ab ea infundi natura, quse tum bominem non posse peccare; aiitc Baptisina au-
malum velle non potest: ila utique naturis siiigularum lem et peccare et non peccare posse. Tecum ergo
rerum imponit necessitatem, ut propriaevoluntates * pnlat, a lempore Baplismatis imponi homiiiibus ne-
non possint velle contraria. lnler nos et illum cerlc cessilaiem boni: quod ocquefalsum cst, quam quod
grande chaos est: videamus nunc quanlum ab eo tu lu putas, anle Baplisma inesse hominibus necessila-
recesseris. Dicis esse liberam voluntatem, sed ut ma- lem facrendi mali. Nam cum dicis lu , « Non potest
lum taniummodo faciat, non autem esse in hoc libe- homo boni aliquid vclle, nisi adjuvetur ab eo qui ma-
ram, ut malura desislat operari, nisi ei fuerit impo- Juin non potest velle : » parlicipalione utique gratioe
sita necessitas volendi boniiiii, ab ea natura, quae, ut et nalurocbonaevis liominem possibilitalem consequi
luisutarsermonibus,«malumnon poteslvelle > (Lib. 1 faciendi boni; quod dieis taniena tcmpore Baptisma-
conlra Duas Epislolas Pelagianorum, n. 7 ), Defi- lis posse coniingere. Inter impielatem igitur medius
nis ergo, genus bominum per liberum arbitrium nihil el timorem, ad Joviniani consortium confugisli, sed
aliud quam peccare, nec aliud posse facere. Per quod Manichaei lupauar necdum reliquisli. Verumlamen
absolule pronunlias, humanam riaturam unum sem- tanto le innocentior Jovinianus, quanto Joviniano pro-
per cupcre quod malum est, et velle non posse con- fanior Manichscus. Ut enim adhuc brevius quod egi-
trarium : naturam autem Dei malum non posse velle; mus colligatur, Manichaeusdicit: In omnibus homi-
et ideo, nisi necessitatis suseparticipem fecerit malam nibus inspiratrix malse volunlatis tenebrarum uatuia
hominum naturam, bomim in ea actionis esse non delinquit, et aliud facere non polest. Tu dicis : In
posse. Post hscc ilaque nlrum non multum ames.Ma- cunclis hominibus primi peccati lenebris irifecla, et
nichoetim,in cordis tui secreto Deus viderit: quantum per hoc malaevolunlatis auclor nalufa delinqtiit, et
lamen ex dogmatum germanifate monslralur, nihil bonum velle non potest. Jovinianus dicit: Yoluntas
aliud prorsus egisti, quam ut ofdine commutato idem quidem bominum, sed usque ad Baptisma delinquit;
quod ille afurmarat adstrueresl poslea autem nisi bonum velle non polest. Catholici,
AUG.Utiriam Manichoeumfortiter dcstrueres, non id est nos, dicimus, quod ab initio usque ad flnem
turpiter adjuvares. Ille namque nimia perversus in- sine aliquo naluralium coactu, volunlas et ante Ba-
sania non dicit naluram mali cogi bene facere ab alia plisma in unoquoquedelinquit, quae illo
ipso tempore
natura boni, quoe malum non potest velle; sed natu- quo peccat, polestalem habel recedere a malo, et fa-
ramboni cogi male facere ab ea naiura mali, quse cere bonum, ut constet ratio libertatis. Vestrum ila-
bonum non potest velle : ac per hoc mirabiliter de- que nulli quidem veritas dogmalum constat: lamen 1
mens nalurammalivultesseimmutabiiem, mntabilem cum ab uno principio erroris fuerilis
egressi, vel mi-
1 Hricsententiamillam revocamusex Mss.Mar. nus inhonestum erat, si quaeconsequuniur admitleres;
etPort.: Quomodoergomulata nonest, qum cum fuisset clar
sana, vttvatanonest?
1 Mss.Mar.Port., et voluntalis. 1in editis, cjuod.Emendamusex Mss.
Hm O^ERIS IMPERFECTl COr#RA JULIANUM, S. AUGUSTINI 1116
'fetquia ciiih Maiiicliseodicis, riatufa riiala':1, idest, aude diccre per Se ipsss, rion pef Dei gfatiairi libe-
ihahca iibef Iale deliiiqui, diceres euhi eodefti, titillo fatos, qttibus diciiur, Ntinc dutemliberati a peccalo,
illarii pacto possemuridafi': quod quiderii alibiafflf- ''«er^'^'<;Ki(^is7tii'H^:(JKb»i.-vi^ ^D',22).Siaateni-dicis,
riias; sed quod riecessafio cohsequehaluf adjtirigefes, a featri pfaeiefitPruirimalorum, non a dPriiiiiatupec-
ideb ei opusriori esseBaptisriidtis sacfanieiitis a. Aut si cali ,'quo quisqUtejuslus esse noh siiiitur, eos fuisse
curii Joviriiahipja lempofe susceptoefidei iriiprimi ais- Dei gfaiia jibefatos | ut auterii Pis non domiharetur *
seris borias cupiditaies; diceres cum epdeni, boiiam peccaitiro,5psosfacefe*potttissesi velleht, rieqtte ad
et arife Baptisma fuisse riaiuram, quieiieei haberet liPc indiguisse gfatia Salvatoris : ubi ponis euto qui
pcssibiliiaiemmali; rioriiairieii liabuefit riecessitateiri, -dicii,'Ndh yuisdvolb, fticlo bohum; sed quodnoloma-
ac .pef lioc ad iridissiriiulabile3 bPniim consecrata >lnm,hocacfo(M.vii, 10)? Sienim Sub legevnon Sub
•pefvenefit. Hric!eriiriiriiodo, elsi ratibni, iieqnaquam gfatia PoristiiiiitislicecIpquitur: istuih riegaStibgfavi
taineri erirrihi, quos seqtieris, dPgriiatibusconifave- hecessitatis poridefe ihgemefe; huiic ad bene viveh-
ilifeSi L dum et ad recfe ageridum pef voluritaiis arbitritiin
' AiiGi Oblilus es
quid dicamus ': recordare, qtiaBSO. asserelibefum.clairiariiero libi, Meiitiris, aut failefis;
Nos suriitis qtii vobis reclamaiilibus dicimus, etiaih noh quod volo, dt/ej Siatileih,; sicut melius sensit
jiislis, quamdiu srint iii hac vita, rioh deesse, uiide in AmbfOsiusjhbc etiairi de se ipso dicit Aposlblus; nec
ofaliPriesua de se ipsls VeraCiterdicarit, Dimilienobis justoruni est irihac Vitaad pefflciendum bontim tanla
debita nosira (Mcttlh.vi, 12). Quoniani si dixeririt se libertas pfopiioevolriritaiis, quahla eril in illa vita,
non habere peccalurii, se ipsOsdecipiurit, ei veriias ' UbiripiidicettttiNonquod volo, ago.
ineis hon est (I Joian. i, 8). Qiiid est efgo quod ina- -'• C. JUL. Ut possessione aeterriiiatis amissa (qttahi
iiitef lOqueris, me joviniario in ea parte conjlmgi *, qttidem riuhquariieam per exortum sui consfal ha-
qiia dicil bapiizatuiri hominem non posse peecafe? bttisse), vohihtas-appetehdoejttgiter pravitatis incum-
Absit ut fem simiis sufdi el mttti', utiion audiariius berei: Et arijuiigis^« Voluntas iquselibera est in malis,
eofuiii qtii baplizali sunt vocem, vel non cum eis di- libera in bonis non est: > noh minore plane slultilise
caintts, Dimitlenobisdebitanosira. Exqub atttemhomo professiorife,quam prdfanitatiss, liberurri vocas, quod
ihcipit uti voluntatis arbitrio, et peccafe et nori pec- dicis nisi ttnurii Veile fion posse.
cftfe potesi: sed alterum horum non facit, nisi adjii- Auri. Sl liberurh non est, riisi quod duo potest
tus ab eo qui dixit, Sine me niliil pbtesiisfacere(Jiicin. velle, id est, et bonrim et ihaliim; libef DerisnOn
xv, 5): alteriim vefo propria Voluiitate, sive a se est, qiii malumrion pplest velle, de qiio eliani ipse
ipsb, sive ab alio deceptore seductus, vel peccato dixisti, vCrumqtiedixisti, « Detts esse nisi jusltis non
sicui sefvus addictus. Adjutos auterii homiries novi- potesi > (Supra, cap. 23). Siccine Deum laudas, tit
miis Dei spifitu, ut ea vellent quse Dei sunt, ariteBa- ei aufefas libeitatem ? au polius intelligere debes
ptishium, Sicui Corrielium (Act.x) : quosdam vefo esse quamdam bealam hecessitaiem, qua Deus injus-
necposlBaptismum, sicut Simonem Maguiri\Id. viii). tus hori potesi esse ?
Judicia eniriiDei sicul multa abyssus (Psal. xxxv,7): Ci. JbL. Sed iieet htilia ex parte constes 3, tamen
etgfalia ejus non ex operibus; alioquin gratiajam non quid attulefis pfudens lector allendat. Consentiamus
esigratia (Rom. xi, 6). Desirieigilur conviciari riobis voluntatem liberam dici posse, quoebonnm velle non
de Mahichoeoet Joviriiario: quibus enihi cOnvicierisin polest: hahc auteiri voluntaleih in Baptismate asseris
hobis, quos subseCulinegare non posSumusoriginale liberari. liilerfogo, ad ijuem inodiim liberaiur? ut
peccatum,videres si oculos haberes,ettaceressifron- borium semper velle cogatuf , et malum veUe non
ieih,haberes. Sic autem calumniosus es, ut alibi afrir- pbssit? an ttt utfumque possit appetere? Hic tu si
masse m'e dicas, a peccatis hominem non posse mun- responderis, lit bonuin semper velle cogatur: quam
dafi : cttm ita dicain ppsse, ut eo qiioque perdttcalur, sis Joviriianista, eliamipse cognoscis. Siautemdixe-
Ubiheatissimtts peccarenon possit. ris, QiiPmodopotest esse volurilas libera, si bonum
XCIX. JUL.NunCaulem omnibus perfidus, dicis fa- sempef velle cogatur ? fespondeo, Quomodbdiceba-
clam in naiura cafnis, peccali necessitatem. ttir ariie voiuritas libera, si malum velle lanlummodo
~ AUG.Tu riega dixisse Apostolum, Cumessetisservi cogebatur? Si efgp responderis, sic fieri post Bapti-
peccati, liberi fuisiisjusiitiw. Atii si hOCab eo dictiirii Sirialiberahi voiufataterii,ut etpeccare et nonpeccare
eisseripri negas, rioh erim fecte dixisse redargiie. Si possit; hpc ipso pronuritiabis liberum arbitrium non
autemrioh aiides, riega, si pbies, eos quibtts hpcdicit, fiiisse, curii utrumque non poterat. Ciauderis undi-
habuisse iri riiaiis libefarii volunlaterii, qiiando fue - que disputatioriis iuaelaqueis : arbilfium ante Bapti-
rtirit'libefi justitise : aut habuisse * iiberahi lii bonis, sma iiberum fuit; faculiatem habuit faciendi boni,
quarido fiieriiiii sefvi peccail : et ab baC^servituteeos sicut facultatem babui! faciendi mali; et omnis dog-
1 Editi,halurammalam.casliganturadmanuscriptos. malis ttii, quo raalum naturale persuades, scena col-
' * vignierius,saeramehto.'
3 Menardus,in addissimilabile. labitur.
Yignierius,ininamissibite.
AtMss.claf.' Mar.et Port., ad indissimulabile.Hocverbo ACG.De Mariichseoet Jovinianojam me tibi supe-
;ususest Suliahussiibfa,cap. d.
4_Menardus, Jovimaniopinioneaperteconjungi.viga'nrins, * Mss.,dominetnr. '
Jovinianiopinionein ea parte conjungi.At Mss.,Joviniano 3 Menardus,qua vrofanitcis.Yignierius,qua profanUale.
in eaparle conjunqi. ... Emendanturex manuscriptis.
" forte, asserenabuisse 3 Editi,conslel.MSS. vero, constes.
1117 LIBER PRIMUS. 1118
, riusijiveriiet fespondisse, qui legerit: quomodo au- ACG.Dicluruses, ut video, Dctim necessilate pfe-
temdicas etim, cujus volmilatemnos diciraus a Do- mi, ut peccare non possit: qui iilique nec poiest
. niino procparari,ita licri bonoevoluntalis , ut bPnurii velle , nec vult posse peccafe. Imo vero, si iiCcessi-
-velle cogaluf (quodabsit ut dicalur a nobis), viderit tas dicenda est, qua necesse est aliquid Velesse, vel
proeclaraiotelligenliatua. Si enim cogitur, nonvull : fieri; bcatissima est ista omiiino necessilas, qua ne-
et quid absurdius, quam ut dicatur nolens velle quod cesse est feliciter vivere, et iii eadem vita necesse
bonumest?De natura etiam Dei vide quidsentias, est non mori, necesse est ih detcrius rioii hititari.
homo qui dicis cogi bominemul boiium velit y si ma- Hac necessilate, si necessitas etiam ipsa dicenda est,
lum velle non possil. Nttmquid enim Deus cogitur non premuntur sancti Angeli, sed fruuntttr : nobis
velle bonum , quia velle 11011 potest malum, quoniam aulem esl futufa, non pfaesens.
cst omnino immutabilis? Natura vefo humana quam- CIV, JUL.Verumlamen, ad deslructioneiri lolam'
yis mutabilis, quantura ad id pertiriet qirod condita dogmatis tui proflcit, ut etiam' reCordemurdefinitio-
est, bona est; quaenon soluin sine vitio facta esl, ve- nttm superioriim. Si peccatum non est nisi voluntas
rum etiaracum per vitiummala est, capax est boni, relinendi et admiltendi quod justitia vetat, et unde
quo *bona sit. Ilsecvera senlenlia fallacem Mani- liberum est abstinere; nullum peccalum in rebus pe-
chaeorumeverlit insaniam. In Baplismo aulem ila nilus invenituf.
peccata omnia diraittuntur in Dei gralia, qua * et ad AUG.Ista definitio peccati ejus est, quod peccaiiim
ipsum Baptismumhomo praeparata ab illo voluntate tanlumraodo est, non quod eiiam pcena peccati,
perducitur, ut deiriceps quamvis concupiscatspiritus qua periit libertas non peccandi: a quo malo rioii
ejus adversus carnem, ne 3 consentiat iniquitali, ta- liberal, nisi ille, cui non tantura dicimus, Dimitte
men et caro concopiscal advcrsus spiritum , ut non nobisdebila nostra; verum etiam, Ne nos ihfeias irt
faciat et ille quod vult, Vult enim et istam carnis tentalionem,sed liberanosa malo (Maith.vr, 12,13)^
concupisceiiliamnon habere : sed non potest nunc ; CV. JUL.Nam si non impuiat juslitia s, nisi unde
propter quod adliuc in se ipso ingemiscit, adoptionem liberum est abstinere; et anle Bapiisnia necessitas
exspeciansredemptionemcorporis sui (Rom.vm, 25); mali est, quoniam voluntas, sicul dixisti, ad facien*
nbi sic habeat carnem , ut jam peccare non possiU dum bonumnon est libera, perque hoc aliud agere
Nuuc ergo, non solum potest peccare post Bapti- non potest nisi nialum : ab infamia mali ipsa quam
smum, verum eliam quia et bene reluctans concupi- palitur necessilate defendilur; quoiiiam apud catii
scentias carnis aliquando ab ca trahitur ad consen- jusliliam gravari operibus suis non potest, quaenon
sionem ;.ct quamvis venialia \ lamcn aliqua peccata imputat malum, nisi a quo liberum est abslinere.
commillil : habet cur semper hic dicat, Dimitleno- Post Baptisma autcm , si neccssitas boni est, nuiluui
bisdebila nostra (Mtuth. vi, 12). Hsec quoque catho- utique polesl esse peccatum. Vide igilur quam illud
lica veriiasJoviiiiani rcdargttit vanitatem. Uirumque qUod csse peccatum ratio dcmonslrat, iiiveniri rie-
auiem , id-est, ct quod contra Manichseum,et quod queal in seminibus, quando sectinduni defiiiiiiones
contra Joviniamim dicimus, hseresimvestram calu- tuasjam nec in moribus inveiiilur.
mriiasqucsubvertit. AUG.Mullum erras, qui vel necessitalem nullani
CII. JUL.Sin autem liberum ante ad ' bonum nori putas esse peccandi, vel eam non intelligis illius pec-
fuil, el faelurii est posl Baptisma ita liberuni, nt ma- cati esse pcenam, quod nulla necessitate commissum
lum facere non possit: nunquam qttidem ei adfuit est. Si enim necessitas nulla peccandi est (ut omit-
arbitrii libertas, etprobalur sine reatu anlea peccas- tam vim mali ejus. quod origirialiter irahitur; hoc
-se, et postea sine cura sanctiialis gloriampossiderei enim nullum esse vos vultis), quid patiebaluf, quoeso,
AUG.Ergo nec in Deo est arbilfii liberlas, ,quia <[uisecundumveslrura sensuiii, tania raole maloecnn-
malum facefe non polest, sicul negare se ipsum npii suetudinispremebalur, ut diceret, Non qitodvolo,facio
potest (II Tim, HS13) : qui et nobis summo illo prae- bonum; sed quod nolo malum, hocago (Rohi. vri, 19)?
mio largiturus esl, ut non quidem ipsr Deo, sed ta- Deinde cogitare te existirao, qnid appetenduni, quid
•menArigclisejus oequales,nec iios peccare possimris. vitandum sit in agenda vila, quanlo labore discaiur.
Hoc enim eis post lapsum diaboli pro merito bonois Qui autcm hoc ncsciunt, ipsaboni appelehdiinaliqiie
volunlatis > qua in veritate sleterunt, donasse cre- vitandi igrioranlia* paliuntUrpeccandi necessilaieiiii
dendus est, ut postca nullus per liberum arbilrium Nccesse est enim ul peccet, qui nesciendo quid facefe
novusdiabolus fierct. debeat, quods non debet facil. De quo gehere inalo-
CIIl. JUL.Quo collecio conviiiceris inficiari prPr- rum Deus rogatur, nbi dicitur, Delictajiiventutiset
«us dogmati tuo 6; ut promittas te liberum arbttrium ignorantimmem ne memiheris (Psai. xxiv, 7). QnOd
non negare, quod aritea mali, postea boni necessitate genus deliciofum si nori impularet Deus jusius, iion
subvertis. 1in MSS. Clar.et tolum.. . .;
s CodexMar.,cumMar.,
editioneMenardi,eniih.
1 Editi,tjiiKirf.
OmnesMss.,quo. 3 EdilUiwslfca;.
MeliusMss.,jMs(i(ifl.
1 Manuscripti,inDeigralia, et ad ipsum,omisso,qua. 4 SicMss.Mar.et Port. At edili : Qui aulem nesciunl
3Ms.Port.,nec. ipsamboniappetencli maliquevUandiignorcmliam, patittn-
*idem Ms.,et quamvisvenialiaaliqua, lamenatiqua. tur, etc.
» Parliculam,ad, restituimusex Mss. «Menardus,«/uitf.Tum ipse ac vigaierius, nondebeat
* sicMss.Editivero, dogmatatua. ex Mss.
facere,farit, Emendantur
1119 OPERIS IMPERFECTICONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI 1120
ea sibidimilti poscerelhomo fidelis.Unde dicit et Dei prehenditur. Verumquia gratia qusea Christo provisa
famulus Job, Signasti peccaiameain sqcculo,et anno- est, supervacua non cst; rationabilis ejus munificen-
lastisi quid inviluscommisi{Job xiv, 47, sec. LXX). lia lenealur, pcrquodrea volunlasconvincilurpecca-
Tu quoque ipse in libro npvissimo luo eorum , quos toris, quoepotuit rilique tam boniim velle, quam ma-
contra unum meum quatuor edidjsti, ex affectionibus lum voluit. Totum efgo figmenlum necessitatis eva-
alque passionibus animi dicis < evenire hominibus nuif: ac per hoc, nullum esl de naturae conditione
affectionalem qualitatem atque ita inhaeiescere, ut peccatnm; sed liberum arbitrium in natura liominurii
aut raagnis inoiilinnibus, aut nuUis separetur omni- perseverat: quod ut tu cum Manicbaeisnegas, ila nos
no > (a). Quisquis ergo ea limiditate peccayerit, quse cuin Apostoliset omnibus Catholicis confilemur.
ab illo nou polest separari, quid aliud quam necessi- Acc. Necesseest utpeccet, a quo ignoratur jusli-
tale peccabit? Sed vos ista peccata ex illis venire tia : numquid idco cum justitiam cognoverit, non
peccatis, quaenulla necessitatecommissasurit, in illo siiiitei:remittenda peccata, quae ignorantioenecessi-
saltem concedilis, qui dicit, Qttod nolo. malum, hoc late coromisit?Aut quia jain cognovitquemadmodum
ago.Qtii euim, ut istam patiatur necessitalem, hon vivere dcbeat, de se ipso ei praesumendumest ut ju-
nisi peccandi consuetudirie premitur; procul dttbio ste vivat, non de illo cui dicilur, Ne nos inferas in
priusquam peccaret', nondum necessitalc consuetu- tentationem? Non esl igitur impiinilatis securitas ih '
dinis premebalur.Acper hoc, etiamsecundumvos,pec- necessitate peccandi: sed ut non obsit ista necessilas,
candinecessitasunde abstincreliberum non est, illius donat ille cui dicitur , De necessitatibusmeis erue me
peccatipoenaest, aquo abstinere liberuirifuit, quando (Psat. xxiv, 17). Donal atitem duobus raodis : et pra>
nullum pondus necessitatis urgebat. Cur efgo non cre- teritam dimillendo iniquitatem, et opilulando ne in-
ditistanlum saltem valtiisseilludprimi hominisinefla- tremus in lentationem. Unusquisquevero tentaltir a
bilitergraridepeccatuni,lUeovitiarelufhumana natura cpncnpiscenliasua abslractus et illeclus (Jacobii, 14).
universa, quanttim valet nunc in homine uno sectin- Quaesuscepla tua lam tibi grala est, ul cum ab illa
da natura.?sic enim a doctis appellari consuetndinem in consensionem quisque non trabitur, ipsam putcs
nos commemorandos pulasti (Supra, cap. 69). Cum esse laudandam; quasi malum non sit res quseimpel-
igilur el illa fateamur in hominibusesse peccala, quse lit in maium, si non ei cedat, sed resistat ille qui
committunlur, noh necessilale, sed voluntaie, quse impellilur.Quamvislu, etiamsi ei consenliatur,illum
tantummodo peccata sunt, tmde ab eis liberum est qui cecidit, non ipsam quoe impulit; illum qui atlra-
abstinere; et peccatis de ignoranlisevel affectionum ctus est, non ipsam quae attraxit; illum qui ille-
necessilate venienlibus, quaejam non solum peccata, ctus est, non ipsam qu%illexit; magno vaniloquio
verumetiam poenaesuiil peccaiprum,plenuni sil genus conlcndas esse culpandum : quia scilicet, ut delinis,
bumanum : quomododicis definitionibusnostris pec- male usus esl bono : habesquippe tam malura spiri-
calum ncc in moribus inveniri ? Sed quod non vultis, tura, ut concupiscenliabona tibi videalur, qua caro
audite. A peccatis omnihus sive originalibus, sive conctipiscitadversus spiritura. Sed eleganler te exi-
moralibus, vel quse facta sunt, vel ne flant, non libe- slimas irrisisse de Baptismo sententiara noslram ,
rat nisi gralia Deiper Jesum Chrislum Dominurano- mendacissime affirmans quod propter solam genita-
slrum, in quo regenerati suirius, et a quo didicimus liurn commolionemBaptismumdicamus esse provi-
orando dicere, non soluin, Dimittenobisdebitanostra, sum. Non hoc dicimus : sed illud quod vos nova et
id est, quia peccavimus; verum etiam, Ne nos inferas haeretica perversitate subvertere conaraini, dicimus,
in tentationem,id est, ne peccemus. ideo divinilusesse provisum secundse spiritualis na-
CVJ. JCL, Verumconsignatahac disputationissttm-. livitatis auxilium, quam fieri in se ipso Christusinsti-
ma prudentis animo lectoris, exculiamus quid Bapli- tuit, quoniam secundum Adam carnaliter nali con-
sma tuum, quod propter solam geniialium commo- trahunt morlis antiquae prima ualivilate contagium
tionem dicis fuisse provisum, crediti sibi muneris (Cyprianus,Epist. 64, ad Fidum). Ecceverbisusussum
cxsequalur. Profitetur se a peccatis liomiriesexpiare: Poeni episcopi Cypriani, contra quem lu etiam mar-
sed ctim apud juslitiam causa agitur voluntatis, non tyrem latras, cum Ecclesisefundatissimamfidem,pro
pronunliatur rea, quoealiud velle non potuit. Evane- qua Ecclesia fusus esl ejus sanguis, oppugnas. Sicut
scente autem invidia reattis, etiam poropa indulgentis enim Paulus apostolus dixit, Perunum hominempec-
cvanuit : quia non poiest ignoscere, quod jure non caluminlravitin mundum, el per peccatum mors; et
potest impulare. Ac per hoc, promissionis suoe frri- \la in omneshominesperlransiit, in quo omnespecca-
stralur elfeclibus, : quoniam nec invenit crimina9, verunt(Rom, v, 12) : ita elCyprianus episcopus, in-
quorura remissione laudetur'; nec habet hujtis benefi- lelleclor bujus aposloli', confessus esl, secundum
cii debilores, quo peccatorum vincla solvanlur4: quia Adam carnaliter nalos contagium mortis aniiquae
in necessilalisasylo collocatos non polest maloecon- prima nativitale contrahere. Quid est ergo quod te
vincere voluntatis : per quseomnia supervacuumde- Apostolis et omnibus Catholicis fallaciter jungis;
1 MSS., quandoquidem Aposlolo fraudulenter, catholicoau-
' ln priuscumpeccaret.
MS.mt.,a(fectibus.
3 sic Mss.
Editi,quandononinvenitcrimina.
* ai MSS.,solvuntur. 1 sic MSS.Editivero, ita et cyprianus,ut kitellectusest
(a) vide supra,lib.6 contraJulianuin,u, ol. hujusapostoli.
1121 LIBER PRIMUS. 1122
tem Episcopoet Martyri, in eo quod sensil cum orien- ille diceretur esse liber cui opcrabatur ipsa libertas.
tali et occidenlali catholica Ecclesia', apertissime Si enim placel eliam casuum pensare momenta, huic
contradicis? illos justitise dixit esse liberos, non ab hac justitia li-
CVII. JUL. Exposilio sane, quam Pauli apostoli beros. Consequenlius ergo hac elocutione nos adju-
sermonibus admovisti, cum risu esset prsetereunda, varemur, si eliam tam leves res premere vellemus.
nisi Scripturarumterreret ignaros. Cum essetis,inquit Sed absit hoc : sensum intelligimus Aposioli, et elo-
Apostolus, servi peccaii, liberi fuistis justitim. Dicere cutionum simpliciter prolatariim oflicio cnhlenti
ulique non poterat, Liberatos : quoniam bic sermo sumus. Nihil aliud dixit Magister Genlium, nisi, Li-
liberationis lunc decenler infertur et proprie, cum beri fuistis, non servistis, jusiitioe : liberati eslisi pec-
homo a noxiis liberalur; liberi autem a virtutibus catorum veniamsuscepistis,manenlearbitrii libertate;
dici possunt, qui decernunt nihil debere virlutibus. per quam poluerunt et ante peccato, et poslea pbedire
Liber ergo et a bono el a malo dici polcst, qui alteri justitise.
serviens, alteri studel nihil debere : liberatus aulem AUG.Ex isto hserelicosensu , quo dicitis npn fieri
nisi a nialo dici non potest; quia verbum hoc libera- per graliam liberationem a peccato, hisi cum de proe-
tionis in se habet indicium illius qui propulsalur an- lerilo accipilur venia; non aulem eliara ne dominetur
goris. Quoeigilur hic quseslioAposlolo de verbis suis peccalum, cum quisque a concupiscenlia sua trahittir
fleri potuit, cum ille more generis Iiumani, a bono in ejus assensum; ellam sanctorum oralionibiis con-
liberos , a malo dixerit liberatos? Cum ergo, iuquit, tradicilis. (Ilquid enim Deo diciiur, Ne hos inferas in
«eriii esselis peccati, liberi fuisiis juslitim : quemfru- tentationem;si, utliOcnoii fiat, inliberi arbitrii noslri
etum habmttistunc in his, in quibus nunc erubescitis? est poteslate, quod nobis naluraliter insitum est ? Ut-
Sed ne tu oestimaresservos nos peccalo fieri per na- quid dicit Apostolus, Oramtts autem ad Deum, ne
turam, audi ipsum Aposlolumin iisdem locis loqucn- quid faciatis mali (YlCor. xm, 7); si Deusnon libe-
tem : An neseitis quoniam cui exhibelis vosmetipsos rata peccalis, nisi veniam dando proeleritis?
tervosad obediendum,servi estis ejus ctti obedilis,sive CIX. JUL. Deniquequid exhortalio ipsius teneret,
peccati,sive obaudiiionisjustilim (Rom. vi, 20, 21, Oslendit, prsemiltens: Humanumest quoddico,propler
16)? Vosmetipsos,inquit, exhibuistis peccaio servos; infirmitatemcarnisvestrm: sicutenimexhibuistismembru
ut intelligeres, eum voluntali, non nativitali impu- veslra servire imnwndilimet iniquilali ad iniquitatem;
tare peccatum. Ob hoc ergo soluin cos dixil liberos ita nunc exhibetemembravestra servirejuslilim in san-
fuisse justilte, quia detrectassent ejus prsccepiaser- ctificalionem: cum enim servi essetis peccati, tiberi
vare. fuistisjustitiw (Rom. vi, 19 el 20). Ordinatissimepror-
AUG,Si ob hoc solum dicti sunt homines liberi sus ipsos dicit liberos fuisse justitise, quos convenerat
fuissejustitiae, quod detreclassent ejus praeceplaser- ut membra sua in omni sanciificationeretinerent.
vare; ergo antequam acciperenl praecepta justitioe, Vcrum qoia non parum hic immorali sumus, utosteu-
cjnaedetrectarent servare, non erant liberi justitiae, deremus cerlissimum csse quod dixeram (Supra,
servique peccali ? quis hoc dixeril? Ab hac crgo ne- cap. 73), quia negarent liberum arbitrium homines
cessiiate servitutis ille liberat, qui non solum dat qui vestro fuissent sermone deterrili, et in yerum
proeceplaper legem ; verum etiam donatperSpirilum exilium vana formidine lruderentur; alque te.esse
charitatem, cujns delectalione vincatur delectalio prsecipuumarbitrii liberi negatorem : revertamur ad
peccali : alioquin perseverat invicla *, et servum illum librum, qui est ad Valeriiim deslinatus, ut pro-
suum tenet. A quo enim quis deviclus esl, huic et bemus primp te negassc coiidiiorem Deum; nunc au-
servus addiclusesl (II Pelr. n, 19). tem, alibi quidem negare, alibi scelesiius multo quam
• CVIII.JUL.Denique stalim addit, ila eos servos
negaveras conGteri. El quidem quam jn; illo libro tuo
esse juslitiac, sicut fuerant servi anle peccati. Per priore absolule Deum negaveris cpnditorem liomi-
quod potes eos jam tu, si placet, liberos dicere pec- ruiiii, satis com discutcrelur apparuit: dixisli quippe,
cato, cum serviunt jnsiitiae ; sicut ab illo dicti sunt a quod < genus humanuin diabolus quasi' planlati a se
'
juslitia liberi, cum servirent delicto. Ineptissime ila- fruticis fruclum jure decerperet >(De Nuptiis et Con-
quc simplicitali aposlolicoevoluisti calumniarii com- cupisceniia,lib. 1, n. 26); multaque alia quac loco a
movere. Neque enim ille, ut putas, vigilanlissimehoc te argumentorum posita buic cooperantur Crrori. Iri
qriod ocslimas inlimavit : sed lu somniculosissime hoc vero secundo libro, elsi universitate dogmatislui
quod ille protulit inlueris. Argumenlaris quippe, ideo idem agas; tanien perniciosius nileris emendare scn-
illum liberatos dicere maluissc, qiiam liberos, ut in - tenliaro, quam ante prolulisti. .'.
telligeremus arbilrii liberlate male quidem posse, AUG.Si tibi parum est Apostolus, qiii dicit, Per
berie auiem fieri non posse. Verum ipse libi verbo- unum hominempeccalum inlravit in mundum, et per
rum ejus ordo renililur. Nam si hoc, quod tti, pulas- peccaiummors; ei ila in omneshomines pertransiit, in
set', quia libertale solum pcccarelur; debuit dicefe, quo omnes peccaverunt: Ambrosius utique, non ut
Liberi luisiis peccato; non, Liberi fuistis justitim: ul Manichaeus,quo nomine lales, qualis ille fuefat fidei,
criminaris; scd ut calhplicus iniellexit Aposlolurn,
1vox, Ecclesia,restiluiturex manuscriptis. eumque inlelligensait, « Omnesliomines sub peccalo
* Edili,invita.MSS.
Mar.et Port., invicla. ipse ortus in vitio est > (De Pami-
'asciinur, quorum
3Editi,Namsilioc,qttodluputas,sit. Mss.,putasseU
^23 OPEBIS 1MPERFECTICQ?iIM JULIANUM,S. AUGUSTINI *rm
tenlia, /jfc, 1, cap. 2). Ecce de quo lanquam de suo tacupique ipquacjlate crudelilalern vesii i luijus crro-
frutice diabolus fruclum juredecerpsit; non de nalura ris pbiegendain esse credatis.
CXIII. JUL.Quod quidem videns contra te vaicre
quam Peus corididit, sed de vilio quod ipse plantayit.
Neque eniin qui: nascunlur sub peccato, possuiit pin.rimum, quasi ipso teslimpnio interrogaius, Ter
nisi sub auctpreesse peccali, si npn renascantur in quidergo parvuli in.regno sunt adversarisepotestaiis,
Christo. si Scripturac crediiur, unumqucroque, cuin vincitur,
CX. JuL. Verum suppleamusbrevitef responsionem, lunc servnm esse vicloris, et constat iufantiam sine
usu rationis et volunlatis nee eonfligere potuisse, nec
qtisecapiti tqp,quod supra posuimus (Cap. 74), debe-
cedere ? ad.dis (D'eNupiiis. et Concupisceniia, lib. 2,
lur, Conslanter ilaque fidelilerque respondeo, quia non
n. 8) : « Per tmwmquippehominempeccaium inlravil
inyideamus liberatqrem hommibus. Domiuiim Jesum
in mundum, el per peccatummors; et ita in otnnesho-
Christum; quog convenimus , n.e vobis credenles ,
emeiidationisdesperatiorie fraiiganlur, el recedant ab minespertransjit, in qtw omnespeccaverunt> (Rotn. v,
eruditione Chrisli, quasi ea prsecipienijs, quse capere 12). « Sic est autem Deus nascentium ccpditpr, ut
mprtolium natura npn ppssit, quippe malo aggravata pmnes ex uno eant iri condemnationem, quorum non
fuerit renascentium liberatpr. Ipse quippe.dictus est
cpngeiiito.
ACG,Sed et mpis congeriila est; et tamen ab ea figulus ex eadepi massa faciens vas, alittd in honprem
liherat, qiii quos yult vivificat (Joqn. v, 21) : ad secundiim misericordiam , aliud in contumeliami se-
cundiim judieiuni y(Id. ix, 21):« eui caniat Ecclesia,
quem debeiit confugere, qui volmita malo congenilp
liberari; quod ut faciant, quis attrahat, in Evangelio Misericordiqmetjudiciunii (Psal. c, 1). Hoc quod di-
lpge (Id. vi, 44). cis, per unum hominem intrasse peccatum, quo lesti-
CXI. JUL.Sed currant ad eum qui clamal, Jugum monio Apostpli plurimoruni ineruditorum lamen
meum suave est, el onusmeum teveesl (Matlli. xi, 30): pectora eominovislis, licet in, quarlo libro b.r;eviter
qui el malaeyolunlali' veniam pro inaeslimabililibera- quomodo inlelligendum essetostenderini (Ad.Turban-
litale largltur, et.innocentiam, quam creat bonani, lium), tamen adjuyante Christo, in lipc opere plenius
lacft inripyandoadpptandpque nieliorem, exponemus, ita ut in secundo libro, prselermissisaliis,
AcGrIfisi sunl hpmines, qiiibiis inyides liberatorem, locus ipse aposlplicus coniextu suo plenissime disse-
qups habere nialuin, a qup lib.erentur, negas. Quo- ratiir.
iribdo efgp cpristanter fideriterque respondes, quod AUG.Ad id qupd in quarto libro tuo breviler psten-
lion invideatis liberatorem hominibus Doniinum Je- disse fe dicis, in sexto nostro tibi resppnsum est
sriin Cljristura; cum pplius pertinaciter et infldeliler (Conrra Julianum, lib. 6, n. 75, sqq.) : quod. au-
agas, ne abillosalyi' fieri credantur parvuli, sicut tem in hoc opere polliceris, cum ved.dere-cceperis,
salvum '"facit popuiiirii suum a peccalis eorum; pro- ihiqiiamsisvaniloquus.appareb.it> ;.,
pter quod eurii, Evangelio Ipquenie, didicimus appel- CXiy. JpL.Hic aulem brevitcr adnipnuerim, qup-
latiiro esse Jesum (irf."i,' 21) ? Nori igiiiir ddcere po- niam suffragari libi non polestad ejussententiaj cpn-
teritis liberatpfem Clifislum vos hominibus non invi- firmatipnenis quam omnis erudilio* on)iiis ratio, ct
defe, quia paryulos non esse homiries nullo modo lex Dei convifipit.iniqiiissimam. Diligens ergo Ieclpr
potfestisoslendefe. inlendat quod pronuntiasti, Deum esso factorero wa-
"'
CXII. JUL. Demirof ifaqtte austtm te fuisse ponere lorum; et talesemncondere, qui si.nealiqup prpprise
testimbnium, qttp dicituf, A,quoenim quis devicltisest, meriip voluntatis eant in condemnationcm prorsus
huie el servus addictusest (II Pelr. ii, 19). Qribd riiani- omnes.
festissime pro nobis facit, asserentibiis npn posse AUG.Hoc dixi :.quia. facit hominum naluram, qui
queriiquani obnoxium esse.diabplo, nisi qui fuerit post viliomali sunt, quod ipse non fecit; et de quo ipse
certameii voluhlaiis degerieri deditioiie superalns. A bene facil, eliarncum malisunl homines quos facit:
te auterii lisurpari riori debuit, cui veheriienier vepu- quia in qiianlum homines suni, non in quantum mali
griat, persuadenii iri regpq diaboli esse riascerites,qui sun^, eos facit. Neque enim vasa in conlumeliam fie-
Rinevoluntale prppria necvinci tttique, nec peccare rentj nisi.mali esseul: qui tainen.per nalurain quam
potuerunt. facit 1 Deus, ulique bpni sunl; mali autem seciindum
AUG.Quos dicis nascentes nec yirici, nec certare yilium, quod cpntra naHiram quidem, sed lamen na-
ppiuisse, ab illp ofiginem ducunt, in quo omnespec- lurse insevit inimicus; ulex hoc essel nalura mala,
caveruiii : qui homo, qttod est pejus , sine certamine Iioc est, malus hpmp. Non enim potest esse. ullum
vicius est. Fuit enim Adam, et iri illo fuimusomnes : malum nisi in aliquo bono; quia non potcsi esse nisi
periit Adam, et in iUoomnes perierunt (Ambros.lib. in aliqua natura : oranis autem natnra, in quanlum
7 in Luc. pap. 15, n. 234). Sinite ergo parvulos in- nalura est^ bonum est. Diligenler allen,dite, quoinodo
yeniri ab ep, qui vepit quserere quod perierat (Luc. dic.an.lur,-quoevclut confraria inler se dici videnlur,
xix, 10) : alioquin liberalorem Jesum, quoniam et et non sunt: si tamen non penitus fumo superbpecon-
ipsi liomines sunt, prorsushominibusinvidelis, quan- lcnlionis oculos perdidislis.
CXV. JUL.Ac ne nesciremus a de quo tempore lo-
1 Sic Mss.At editi, malmvdluntcilis.MariusMercator,in
Commonitorio snbnotalioniimin scripta.luliani,legebathoc «Edili, Jlss., facil,
* Editi,fecit.
ac ne sciretmts.Emendanlurex manuscriptis.
pso loco,qui et mtileaqentiveniam'
1125 LIBER fRIMUS, 1126
quereris; ab Adam, quem ais unum omnes fuisse, eruantur de potcslale tenebrarum, et.in regnum sui
usque ad finem, qui baplizati non sunt, daninatipni et Salvaloris c.l Dominitransferantur (Coloss.I, 13), Quo-
diabojp obnoxios pronuniias inveniri. In qua senten- niam Chrislus si eliam pfo ipsis mortuus esl, quod el
lia mtillo le perniciosius curare niteris, quam anlea tu coactus es confiteri, ergo.omncsmorluisunl :el prq
vulnerasti, Nam ut removeres invidiam qpse in, te omnibusmortuusest; quod ait Aposlplus(II Cor. v, 14
ruebat, quod dieeres diabojum condilorem hominnm; e<15) : qui profeclo si secundumverba tua eliani ipse
correcltis confileris Deum condilorem, sed lalium Manichoeuscril, jam lu quid cris?
qualcs adscribit Manichscusprincipi lenebrarum '. CXVIII.JUL.Tu vero justificasti, ul propheta ait,
AUG.« Omnes Iiominessub peccalo nascimur, qup- sororem. luam Sodpma.in(Ezecji. xv|t.51);. ahsolvj
rum ipse orius in vilio esl. >Hoc non dixit hoereticus puiabitur Manichseiis,si tuis blasphemiis comparetur.
immundusManichseus,sed catholicus sanctus Ambro- Gloriatus in primo operis mei libro fueram, quod eo
sius (De Pwnitentia, lib, \, cap. 2 vel 3), Porro aulem ore lacerarer, quo et Apostoli injuriam perlulissenl:
Manichoeusnec omnem naturam, in quanium natura nunc vero expavesco m.igniludinein felicitalis meoe;
esi, dicit bonam; nec eam quam dicif naluram ma- ab ep viluperor, qui criminalur Deum.;
lam, ullomododicit sanari posse ac fieri bonaro: quod AUG.Ab eo vituperaris, qui cum Ambrosibet cop-
catholicafldes dicit de natura buniana pusillorum al- leris sociis ejus, eliam parvulorum Iiberalorem prpe-
que magnorum, et contra Manichxos et contra Pela- dicat Chrislum : quem l.u.hon solum criiriinaris tan-
gianos, utrosque diversis morbis, sed paritev insanos. quam meniientem, ubi dicit se vcnisse salvare ct
CXVI. JUL.Enimvero credens malos esse homines quaerere quo.dperierai (Luc, xix, 10); veruin eliairi
conditione nascendi, illum eis depulavit auclorem, Contradicisei, ne salvandps parvulos quaerat,
per quem mali operis crimen a Deo bono separaretur: CXIX. JUL.Unde mihi accidit tantseconluinelisedi-
et quoniamerraverat in deflnilione peccali, ut polaret gnilas? Nibil in me tale conferre laudando pbtuisses,
naiurale esse, quod nisi voluntarium esse non potest; Sensa mea dicis esse reprobanda; sed Dei opera da-
consequenter deinceps maloeoriginis malum est com- mnanda : me niale dispulare; sed Deum nequiler
nienlus artificem; hic religiosior in Deum, contuma- creare pronunlias : nie errare clamas; illum soevire:
cior in naturam. Tu vero dicis , malos quidem nasci, me asseris nescire legem ; Deum vero nescire jusli-
sed Deum esse auctorem malorum : coniuiiiacior lu tiam : me vociferaris calholicum non esse, quod di-
in Deum, honorificeniior in naturam : hoec quippe cam Christum provocariequos salvet; Deum vero jnras
auctoris majeslaie defenditur, auctor aulem fceditals creare quos damnet, nec ob aliud coiiderc, nisi ut
operis accusalur. eanl omnes in condemnaiionem.
ACG.Acciisaergo Deum, si placet, operis fceditale: AUG.Hoc et de prsescientiaDeidici potest, quse la-
quandoquidera.aliqua corporaiam fcedanascuniuf, ut men a fidelibus negari non potest, et pulo quod npc
Bonmillain cis nimia deformitale etiarii monstfa di- a vobis. Aut negiile Deum praesciura multos se da-
canltir. Non enim alius deiisi sicut Mariichoeiisfingit, mnaluruni esse quos creat, ne videaliir creare qnps
aul dii minores, sicut Platoeffat, surilcorporumcon- damnet; et quod est mirabilius et inscrulabilius, mul-
ditores : sed ulique "Deus bonus ei justus operalur los, ne malitia mutet eonira i|Uellectum,,de Iiac vita
etiam corpora ialia '; quoesi referas ad grave jugum non ' rapere (Sap. iv, 11), qnos malos futuros non
super filios Adam (Eccli. XL, 1), invenies cum nec potest ignorare. Dale honorem Deo : aliitudiiii judi-
malum, qualem Martichscusfabricandis corporibiisad- ciorum cjus cedal vestrorum crepula ruina vcrborum,
hibet; nec Victum malisque impiicalum atque coni- quasi nilida et acuta *, sed yitrea.'
mixlum, quod Manlchseusde Deo bono crodere non CXX.JUL.liiter te igitur et Manichocumprosatorem
timet; sed plane jiistum propter originale peccalii»i, sensuum tuorum, video per profectum eruditionis luse
qualero fides catholica novit, a qua vesler error exof- magnam faclam esse distantiam. Ille enim licet duos
bitavit. Neque enim, si nemo peccassel, fceda alqrie indnxisset auctores, lanien spepi salulis ex ea reliquit
monstrosa etiani in paradiso cofpora nascerenlur. parte, qua dixit bonum Deum esse alienissimuiiiab
CXVII!JUL.Non iimuisti, scelestissime, hoc aripli- iniquitate, el a crudelitate : tu vero unum bonum 3
care Deo, quod ne ei admoveret Manichscus,coirimch- quidem Deum, sed eumdem malorurii conditorem lo-
tus est aUumcondilorem : anibo quidera eslis veritalis quens, ut reverentiam divinitatis., ita spem salulis
inimici, sed pulabalur ante le non posse ille impielate funditus sustulisii.
superari. AUG.Manichaeilingunt Deuni crudelitef inflrmum,
AUG.Ante me eral Ambrosius, qui nbn erat Mani- qui parlem suam, substantiam suam, membra naturae
chseus; ante ipsum Hilarius, Gregorius; ante hos Cy- Susedilanianda et coniaminanda hostibus tradidit, a
prianus, et coeleri, quos commemorare longumest, quibus vastilatem sibi imminere cernebat: vos antem
qii rioii erant Manichoei.Et tamen Ecclesiamdocue- qui Deum omnipotenlissinium noii"negalis, in gravi
runt, quod in Ecclesia didicerunt, trahere parvulos jugo parvulorum credi vultis injustum, negando ori-
originale peccatum, el exsufflandosin cxorcismis,iit » Restituiturhic parlicula negansaucloritaleMss.Mar.
Clar.Port.et Colb.
1sic omnesMss.Edili aulem, sed alittmqualemscribit * sic vign. et Menard.in B.,quasi niiidaacttla; omisso
jnanichwus principsmtenebrarum. et. M.
' nss. Mar.et Port., corporalia. 8 Hoclocoex manuscriptis addimus,bonnm.
1127 OPERIS 1MPEUFECTICONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI 1128
ginale peccalum. slus Jesus : cujus illis procnunliatuscst, nobis autem
CXXI. JUL.Nonest cnim qui subvenialreis, quando anniintialus cst bumilitatis advenlus; clarilalis vero
ipse qui est unus, desiderio creandarum miseriarum qui in fine fulurus est, el illis est prsenuntialns et
etiam eos punil, in quibus nihil aliud quam hoc quod nobis. Et iliorum ergo et noslra in isto uno Media-
ipse fecit agnoscit. tore una fldes est, et idem spirilus fidei et in illis et,
AUG.Agnoscit ibi eliam quod ipse non fecit: pec- in nobis : unde dicit Aposlolus, Babenlesauiem eum- '
catum quippe ipse non fecit. Alius autem similiter ut dem spirilumfidei, secttndumquodscriplumest, Cre-
vos vamis posset dicere', Deum desideriocreandarum didi, propter quod tocttlussum; et nos credimus,pro-
miseri.irum etiam eos creare, quos damnalurum se pler quod et loquimur(II Cor. IV, 13). Unde aulem
esse ignorare non potuit, incomparabililer plurcs, sil hsec fides, ne ita glbriomur tanquam ex nobis sil,
quairi eos quos liberaturum se esse prsescivit. eunidem audiamus apostolum : Gratia, inquit, salvi
CXXII. JUL.Perspecta igitur abysso impielatis tuae, facti esiis per fidem, el hoc non ex vobis, sed Dei
licet nunquam quidquam possit profanius inveniri; donumesl(Ephes. n, 8). Et alio loco : Pax, inquit,
tamen quam hoc nibil habeat viriuni, et quid de illis fralribus el charitas cum fide a Deo Patre et Domino
quoe aiincxueras colligatur, brevi disputaiionc mon- Jesu Chrislo (ld. vi, 23).
strabilur. Deus qui hoc appellari nomine voluit, ut CXXV. JUL. Quod si dixeris, quam sis aperte
omnipotenlissimus, ita etiam justissimus credilur; Manichoeus,cliam paironi tui poterunt confileri. Si
quoruni si unum deuierit, neulriim aderit; ut conditor vero intellexeris lantum veri Regis exercitum comra
benignissimus homiuum, ita meritorum expunctor* luam dimicare sentenliam, nec illis te afferre posse
'
asquissimus; omne quod facit, bonum valde est, Ac prsejudicium : acqniesce destructum esse quod ex-
per hoc, nemo naturaliter malus est: sed quicumque struxeras, et per hoc non ire omnes ex uno in con-
retts esl, moribus, noh exordiis accusatur. demnatiouem ; sed eos lanlum qui rebelles voluntati
AUG.Cur crgo grave jugum super exordia parvu- Dei, sine poenitentia, sine correclione, ullimo fuerint
lorum sub Dco polentissimo atque justissimo? flne deprehensi.
CXXIII. JUL. Nec malum ilaque naturale esl, nec Auc. Adde et generatos, si non fuerint regene-
Detts creare reos potest, nec in regno diaboli collo- rali : quia in uno omnes peccaverunt (jRom.v, 12).
carP. Quibuscollectis el tu Manichoeus,imo Manichaco CXXVI.JUL.Quod aulem Deus dictus est, Figttlus
pejor Pstenderis : et sine pcccaloin hiinc mundum hu- ex eademmassa faciensuliud vas in honorem,aliud in
maniiatis ingressus, et sub jure Dei, non diaboli, fru- conlumeiiam(Id. ix, 21); a te commemorari omnino
cius fecuiidilatis, et naturalis innocentia claruerunt. non dcbuil: quia ut a nobis consequenter exponilur,
AUG.Ergoet Ambrosius, qui dixit, « In primordia8 ita tibi tolum repugnat : nam cimi alii in honoreni,
naiiiroc suoe, qui bapiizati fuerint parviili, a malitia alii in conlumeliam fieri dicuntur, juvalur sensus
rcformanliir > (Lib. 1in Luc. i, 17, n. 37), Manicbseus, Caliiolicorum, quo secundum diversilatem voluntalis
aul Maiiichscopejor ostendilur, sicut conviciaris, aut humanx, diversus eliam vasorum exitns prsedicalur.
furis. AUG.Ambrosium audi, qui dicit, < Omnes homi-
CXXIV.JUL.Hoc igitur consignato, quid processum nes sub peccato nascimur, quorum ipse ortus in vitio
luum coiiseqiialiirattendc. Prophetas, et Patriarchas, est > (De Pmniteniia, lib. 1, cap. 2 vel 3). Sic quippe
omiiosque sanclos Yeleris Tcstamenii constat Bapti- inlellexit cum cseteris condiscipulisel condoctpribus
smalis espertes fuisse, sed a Deo condiios propriis suis, sine ulla dubilatione catholicis, quod scriptum
deinceps fulsisse virtutibus : sub diaboli ergo regno, est dc peccato el morle, quod per unum intraverit,
contra tesiimoniumlegis, esse credenlur oeternissup- et in omnes homines perlransieril (Rom. v, 12). Et
pliciis maiicipandi; quia ex Adam omnes prondntian- iniellige hanc esse m.issam de qua flunt vasa, sive
lur a le in condemiialioneni4 creati. illa, sive ista. Nam si inscrutabilis quoestionis bujus
Auc. Et.ipsos anliquos justos eadem gralia libe- ista esset solutio , quam lu sapis , secundummerila
ravit, cui vos belluin indixistis : quamvis diversi.s volunlalum ; tam raanilesla esset,ul nulla ejus diffi-
usi fuerint pro lempore sacramentis. Quoniam quod cullate compellerelur Apostolus dicere, 0 liomo, lu
de Christo crcdimus, hoc credebant. Unus enim quis es qui respondeasDeo (Id. ix, 20) ? De nondum
Deus, uiius et MediatorDei et hominum homo Chri- nalis eiiim agebatur, quorum non ex operibus, sed
1yignierius: Jliusautem,, similiterut vos vanus, alius secundum proposituin suum Dcusunum dilexit, alte-
dicere. M.
' Edilioanni1655,meritorumexpiorator.veriusvignierii rum odio liabuil: unde ad hsecverba pervenluni esl,
posset
ediiio et Mss.Mar.clar. Port., meritorumexpunctor.sic ul de eadein massa el diversis vasis, et de potesla'.e
supfa', Mss. 57, expunclrix uniuscujusquemerilorum;id figuli dicerelur.
est, meritisdebitaex aequitatlsrationereddens.Namquia CXXVII.JUL. Tu aulem qui supra dixeras, omnes
personarumnominaseu debitaerat perscriptain tabulis,sole-
bant puncloquibussalisfactum notari, hincdataocca- ire in condemnalionem, qua teslimonium fronle po-
sio, ut meritorumexpunctor,qui paria meritisrependit, suisti, quo prouuntiatur ire alius in honorem, alius '
vocaretur.sic Tertullianus,lib. de Coronamilitis,cap. 1:
« Expungebanturin castrisnriliieslaureati, » de donativo in contumeliam?
niililibuspersolutodicere intelligitur. AUG.Sed gralia liberal a tolius massoodamnatione
a Editi, in primordio. MS.Port., in primordia : ut
apudAmbrosium, necnon supra, in lib. 1 contraJulianurn,
^
n. 10. 1 Editi, ire alios in honorem, alios. At manuscripti
4 sicMss.At editi,in condamnatione. cpnstaaterhabent, alius
-.-—
1129 LlBER PRIMUS. ^
J
quos liberal; quani Vos hegarido ,' estis lisereiicil boni a Deo conditi suapte voliiritate peccarunt, ac
Quantum enim periinet ad origiiiis meritum , ex uno miscricordiic subsidia respuerunt. Hanc igitur misc-
omnesin condemnationem(Rom. v, 1'6): quanluiri aii- rieordiam, el hoc judicium cantat EcclesiaCalholico-
tem ad gratiam, qua: non secundum mcriia datur, runi: coelerum in vestra nihil polesl tale resonaie,
quicumque ab ista condemnalione liberantor, dicun- quoedicil sine justilia, sine judicio, sine misericor-
lur vasa misericordise: qui vero noii liberantur, ira dia , Dcum conditorem malorum , formare quos pu-
Dei manet siiper eos (Joan. m, 36), veniens de jtislo niat; atque ob hoc punire, quod eos ex Adam ipse
judicio Dci; quod non ideo vituperabile, quia ihscru- forniaverit.
tabile esl : el propterea vasa iroe nuncupantur, quia AUG.Jam quidem libi superius ad omnia ista re-
et his bene ulitur Deus, ut notas faciat divitias glorioe sponsum est: tamen et bic breviter audi. Non abslinet
suse, in vasa misericordise (Rom. ix,23). Quod enim Deus bonum formalionissuoeetiarn ab stirpe damna-
Deo judicame a caUeris exigilur, hoc istis eo mise- ta : sed si tibi displicet, Deum creare quos damnet;
ranle * donatur : quas investigabiles vias Domini si contradic ei, si potes, ne creet eos, quos malos fuiu-
oestimasimprobandas, audi, 0 homo, tu quis es qui ros, ct in malignitate usque in finem perseveraluros,
respondeasDeo 2 ? . et ob hoc sine dubiiatione damnaiidos*esseproescivit:
CXXVIIl.JUL.Nihil enim iia piignat, quam dicere, aiii ei suggere, si videlur, ut tot millia parvulorum
onines, et imn omnes. Tu dicis, a flgulo Deo omries non baptizatorum, quos novit perdite esse victuros,
fieri in corideinnationem: Apostolusdicil, non onines et in anernum ignem, damnanle ipso, cum diabolo
in condeinnationem, nec omnes in honorem ; quod ituros, rapiat ex hac vita, dum sunt innocentes et
in loco suo , quid babeat dignitatis absolvam. In ipsa boni; ut si non in regno ejus, certe in loco aliquo
tamen pronunliatione senlentiae, cbnstat inler vos secundoe felicitalis, quem talibus oedificavithseresis
magnani esse discordiam, nec enmdem esse figulum veslra, vitaui teneant sempiternam. Habes adbuc
iu condernnaiionemcuncla fihgenlem, quem Paulns quod suggeras consiliarius Dei, pro filiis ejus quos
dicat in honorem alios fabricantem : nec le illi cre- regeneravit, quos adoplavit, et tamen roalos atque
dere, qui a niagislro admirabili proedicalur; quoniam damnandos futuros esse praevidit : ut antequam ve-
tuus figulus omnes in condemnationem firigit; Apo- niant in ream vitam, vitae ipsius produclione priven-
sloli (igulusplurimos fingil in gloriam. tur, el ad regiuim ejus, non ad supplicia aUerna
AUG.Cum dicuiiiur omnes ex uno in corideirina- perlineant. Cum enim te invidiose dicere pulaveris,
lionem, ipsa massa significatur, ex qua fiufit a figulo Deum creare quos damnet; cogita quanto iuvidio-
alia vasa in lioiiorein, id est, quae assumufitiir in sius possit dicere alius similiter vanus, Deum regene-
gratiam, alia in conlumeliam, id est, quse ad luen- rare quos damnet : cum sit in ejus omnipoieiuise
dum debilum relinquunltir ; ul filii gratioe id sibi potestate 2, anlequam damnabiles fiant, eos de lenta-
donari sciant, qtiod si exigeretur, non esset inju- tionibus morlalis vitae hujus auferre. Si autem non
sium ; acsic non in se ipsis, sed iri Domino glorien- potes isia dicere, nec Deo contradicere, nec illius
lur (I Cor. i, 51). sapientise luum prsebere consilium; quis enim cogno-
CXXIX. JUL. El hsec quidem dixefim, ut slatirti vit sensum Domini, aut quis conSiliarius ejus fuit
appareret, te esse aut imperitiae aul imptidentise (Rom. xi, 54) ? desine nobis introdiicere alterum
singularis, qui tuorum vice, conlrariis utereris : cse- figulum, qui non facit vasa in contimieliam ; et ab
terum pielas explanabit et ratio, Deum meum nemi- islo qui ea facit reprehendendo cohibe te : etagnosce
nem in c»nlumeliam formare. le 3; quia ut non te implices hoc sacrilegio, ideo tibi
AUG.Si Deus luus in conlumeliam neminem for- dicit Apostolus, 0 homo, tu quis es qui respondeas
roat, non est ipse Pauli aposloli Deus : ille quippe Deo?
de Deo vero dicebat, 0 homo, tu quis es qui respon- CXXXI. JCL. Sed jam apostolicsesenlehtise digni-
deas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, tas asseratur, ne putetur vel de aliquibns hoc sen-
Quid me fecisti sic ? Annon habet potestatemfigulus sisse, quod tu de omnibus seslimasti. Apostolus ita-
luti, ex eadem massa facere aliud vas in honorem, que Paulus disputans cum quaestionibus4 Judaeorum,
aliud in conlumeliam ( Rom. IX, 20, 21) ? Sed tu qui generis sui dignitate turgentes, dedignabantur
videlicet artifex magnus profers ex officina Pela- cooequari sibi ex Genlibus fideles, et justitiam Dei
"
giana meliorem deum, qui nullum vas facit iu con- commendal et gratiam, disputans ad earum muni-
tumeliam. licenliam perlinere, quod et primo Judseos nobilita-
CXXX. JUL. Sed imaginem suam, id est, omnes verat legis agnitio, et quod deinceps etiam Gentes
homines bonos condere, qui eliam a demolitos stu- adsciverat Christi proediCatio.Unus enim utriusque
diorum pravitate, reformare remediorum desiderat populi conditor judicaturus et illos per legem, et
largitate. Ipsi quidem'cantat Ecclesia misericordiam
ei judicium (Psal. c, 1); quia et illis est benignus 1 MSS.Mar.port. et Clar., suadentevoluntale.
3 MS.Port., omnipotentipotestate.
qui nihil deliquerunt, et justo punit judicio eos qui 3 in editishic omissum,te. Restituiturex MSS.
4 Yignieriuspro, cnm qumslionibtts;frustra correxit,
1 Sic manuscnpti.Editi, hocistiscommiseranle. cumquibusdam.Kamrespicit .lulianusinquaestiones,quae
* Ia Marianensicodicereperilur, o homo, tu quises? tu ab Apostolodiluunturin EpisLola ad Romanos.
quis es qui respondeasDeo? 0Editi,eonim.At Mss.,earum; juslitiaescilicetel gratiae
3 codexMar.,eljum. Dei,
SANCT. AUGUST.X. (Trente-six.j.
1131 ;£ OPERIS IMPERFECTI CONTRA JULIANUM,S. AUGUSTlNI H52
istos in lege* (Rom. m,29); quia non erat Judseorum origo virtutibus. Hoc ergo totum agens conflictuillo
Deus tantum, sed etiam Gentium, reddens suum uni- Apostotus; in quibusdain taroen locis, ad inciirvan-
cuique sine fraude, sine gratia, id est sine cujusquara dam circumcisorum arrogantiam, sub nomine gratise
acceptione personoe (quod exprimit nomeu graliae in de sola Dei prsejudical potestate.
definitione justilioe), ita de semine venienles Abra- ACG.Ergo ad' incufvandam circumcisorum arro
ham, cum nequiter vivunt, jure condemnat, ac de sua gantiam, sub nomine gratise mentitur Aposiolus:
haireditate prolurbat, sicut etiam Genliles in simili nam Deus ex operibus eligit1, non ex gratia. Quis ita
operatione deprehensos ; et e regione, ulriusque sapiat, nisi haereticus Sniraicusgratise, amicus super-
populi bonas volunlates et verain fidem probilatem- bise? Clamat vas electionis, et gratise, qua talis factus
que actionura donat gaudiis sempiiernis. Comprimit est, prsedicator, non ex operibus dileclum esse Jacob:
igitur Gentium Magister Judajorum tumorem , et et tu coinmemoras opera Jacob, ex quibus eum di-
ostendit non in seminibus humani generis, sed in iecturo esse contendis; et hoc faciens, mihi te existi-
moribus esse distantiam ; ut se illi agnoscerent, nisi mas conlradicere, cum sis novus Anlichristus, eique
fideles esse curassent, nulla prserogaliva circumcisi apertissime contradicas in quo loculus est Chrislus
generis vindicandos : siquidem Jacob et Esau una (II Cor. xili, 3).
seminis exceptione concepti, et una vi parientis CXXXIII.JUL. Ut illis in cerimoniarum el hoslia-
eflusi, diversos nimium exilus pro mefilofuhi diver- rum observatione gloriantibns, perque hoc aestiman-
sitale perlulerint. libus alias nationes nullis legis ritibus consecratas ad
AUG.Si secundum Apostolum sapftres, non com- consortium sui nec posse admitli subito, nec debere,
memorares hoc loco merila Jacob, ubi eurii dicit ille diceret, quia etsi in illis observalionibus fuisset
noii ex operibus fuisse dilectiim; ut graiiam com- summa justitise, haberet tamen in potestale sua Deus,
mendet, quse non secundum taeriia nostra daiur: quamdam facere popuiorum commulationero, ut re-
alioquin merces non imputalur, sicul ipse dicit, secun- jiceret quos vellet, el quos vellet assumerel. Cui
dum grdliam, sed secundumdebitum (Rohi. iv, 4). sensui resporidel subs persona Judacorura , nihil
Quibus verbis quid Pslendit, nisi gratiam riPriesse debere jam exigi ab hominis voluntate; quandoqui-
debilam, sed gratuitam? Hanc iiaque commeridabat, dem Deus, cujus vuli mtserelur, et quem vull obdurat.
ubi dicebat : Cum entm nondum nali essenl, heque Ad quod refert Apostolus, Ohomo, tuquis es quire-
egissenlatiquid boni attt mali, ut secundumeleciionem spondeasDeo? itt infert lestimonium prophetae Isaiac,
propbsilum Dei manerel, non ex operibus,sed ex vocahte Nvmquiddicil, inquit, figmenlumeiqui sefinxit, Vlquid
dicium esl, Quia major servielminori (Id. IX, 11-13). me fecisli sic? Additque de suo : Aut non' habet po-
Ciara suniquse obscurare conaris: fumos tolle2, Scri- teslatem figulus htti * ex eadem massa facere aliud vas
pturaruih liimeii aitende. Gralia quippe liominetii inhonorem, aliud in conlumeliam(Rom. ix, 18, 20,
proevenit, ul diligai Deum, qua dilectione opereiur 21) ? Et est sensus ejusmodi: Quia ego commendavi
bona. Quod et Joannes aposiolus aperlissiine osten- volunlatem Dei, aucloritatcmque gratioeejus exposui,
dit, ubi ait: Nos diligamus, quoniam prior dilexitnos dicens quod misericordiam proestaret, cujuscumque
(Uban. iv, 19).Non ergo diligimur, quia dileximus; miserlus fuisset; tu mihi, o Judaee, calumniam con-
sed quia dilecti sumus, diligamus3. citasli, quasi comroendalio prolata a me voluntalis
CXXXII. JUL. Esau enim profanus et fornicator, ct potesialis divinse ad excidium juslitiae illius per-
propter unam escam vendens primiliva sua (Hebr. tineret: el quia dixi, Facil quod vult; argumenlalus
xn, 16), qusesivit bencdiclionem quam spreverat*, es nihil jam reposci ab hominis volunlale debere, si
nec adeptus est, -juanquam eam cum Iacrymis popo- Deus totum prp sua facerel voluntale; cum personoe
scisset: jacob autem quietus et mitis, obediens pa- dignilas locum excluserit qusestionis. Nam si dixis-
reritum praeceptis, et sanctificaiionum appeientissi- serii, Facit Dpus quod debet secundum jusliliae suse
mus, ad hoc usque proVectusest", ul sicut Abrahse leges, quscBde meritis judical singulorum; nihil quale
ei tsaac, ita etiamet jacob Deus in sanclo populo nunc objicis, utique relulisses : nunc vero quia dixi,
dicerelur. Cumigitur omnibus constaret exemplis, Facit Deus quod vuit; putasti me,aliquid furalum
Peum justo judicio bonis menlibus in quacumque esse de juslitiae dignitate. Uirumque igitur idem est.
gente suara misericordiam non negare, malas vero Nam cum de Deo dico, Facit quod vult; nihil aliud
meiites nulla sinere stirpis nobilitate defendi; intelli- dico, quam, Facit quod debet: quia scio eum niliil
gerent Judsei, Genlium fidem a se despici non debere: aliud velle quam debet. Ubi ergo inseparabiliter vp-
quia sicut non pairocinaiur Israelitarum 816011113*luntas cohseret ocquilati quarocumque de iliis nomi-
criminibus, ila etiam nulio impedimentd esl*Genlium navero, utramque signavi.
AUG.Quomodolibet dicas Deumfacere quod debet;
1 Hicex Mss.adjicimus,et islosinlege. gratiam nemini debet, multisque non reddit suppli-
2 Editi,fumostuostolle.Manuscripti prsetereuntjtuos.
3 sic Mss.Clar.et Mar.At edili, hon ergodiligtmus,quia 1 sic.Mss.Mar.et ciaf. Editivero, elegit.
dikximus;sedquiadiiecii sumus, diligtmus. ' Particula,sub$abest a Ms.Mar.
'<Editi,speraverat.Castiganlurex Mss, 3Menarduslegit etiam, attl non. vignierius,annon; sic
»Ita in MSS. Atin editis,profectusesl. etiam vulgata. M.
4 Edili, fignlus ex eadem massa, omisso, luti, quod
• CodexM.ar.,stegma.sic supra, cap. 5, pro, stemmate,
prseferebat, stegmaie. verbumex Mss.adjecimus.
' codexMar., ita etiamnullumimpedimeniumest. 1Ms.Mar.,qui.
1153 LIBER PRIMUS. 1134
ttium, qtiod malis eorum operibus debet, et largitur ex operibus, sedex vocantedictunfest, Quia major ser-
gratiam, quam nullis eoriim bonis operibtt& debet. Vietthinori (Rom. ix, 11-13), Contra istam veritaiis
,Quid enini debebat eidem ipsi Paulo, cum adhuc lubam reclamas, et dicis:«Ad incurvandam circum-
'Saulus persequeretur Ecclesiam? nonne stipplicium? cisorurn arroganliam, sub nomine gratiooPauliis apo-
^@uedergo eum emissa voce de ccelo prostrnvil, quod slolus de sola Dei proejudicat polestate. > Ubi quid
iexcaecavit,quod ad fidem percipiendam quarii vasta- dicisaliud, nisi, Ad inciirvandam circumcisoruro ar-
. feat, lam violenleratlraxit (Act.ix), procul dubiosecim- rogantiam mentilur Apostolus, dicens non ex operi-
dum, gratiam noii secundum debilumfecil.ulineis es- bus dilectum esse Jacob; cum ex operibus sit dile
•setreliquiis populi Israel, de quibus dicit: Sicergoeli» ctus, quia eral' « quietus, et mitis, obediens paren-
hoc lemporereliquimper eleclionemgralimfactmsunl': tiiin prxceptis, et sanclifiealionum appetentissimus >
si aulem gratia , jam non ex operibus; qlioquingralia (Supra, cap. 132)? Nec intelligis, non ideo quia
§am nonesi gratia (Rom. xi, 5, 6). Quid debebat etiam talis eral, vels talis fulurus erat, fuisse dilectum : sed
illis nisi supplicium, quibus dicit, Non propler vos a talem, quia dileclus est, factum. Erube.sce: non men-
ego facio, domus Iirael, sed propler uomenmeum san- titur Apostolus; non ex Pperibus Jacob dileclus esl;
ctitm, quod profanastis in gentibus? Facere ergo se si enim gratia, jam non ex operibus : sed gratia di-
dicit bona eorum in ipsis ; sed propler nomen suum leclus, eadem gralia faciente bonis oportuit ut pol-
iquodprofanaverunt, nori pfopler ipsos qui profana- leret operibus. Parce animae tuoe, noli esse inimicus
verunl: nam propter ipsos Si facere veliet, suppli- huic gratioe.
cium illis debitum redderet, non gratiam donaret in- CXXXIV.JUL.Ergo superbia illaquaevolebatoliari,
debilam. Quod enim se facturum dicit, ad hoc perlinet et desidiam suam ob id colore necessitatis obnubere,
ut bona facianl3, non quia boni erant qui profanave- ut in susceptione Genlium reclamaret Evangelio; au-
runl nomert sanctum ejus. Dcnique aperlissime dicit dit quoniam 3 etsi sic essel quomodo lu cominenlaris,
eos bona esse facturos; sed se faciente ul ea facianl: tnmen supplicare Deo, noii sedilionem excitare de-
ail quippe inter caetera, Et faciam ui in juslificationi- beres : quibus verbis nequiliam retundit hoiniriis, qui
bus meis ambulelis,el judicia mea observelisel faciatis diversitatem meriloruin ex volunlatis qualiiate ve-
{Ezech. xxxvi, 22, 27). His ccrle operibus hierces nieiilem, aucupans eloculionis ambiguum, ideo ne-
impulatur secundum debitum : debetur enira merces, cessilati divinae conabatur adscribere, ut assereret
si iiant; sed gralia quse non debetur, pfaecedit ut necesse esse alterum de duobus, id est, aut Gentes
fiant. Debetur, inquam, bona irierces operibus homi- ad promissionis non venire consorlium , aul si hoc
num bonis : sed non debetur gratia , quoe ipsos ho- licerel Deo, cxsiingui officia liberoevoluntatis. Verum
niines bonos operaturex malis. Poslremo \ qui facere quia id lion sulficiebat negotio; neque enim a lali
Deum dixisti quod debet, et alia cervice liumana nie- magisiro , sicut comniendabatur auctorilas Dei, ila
rita ventilasti, dic quseso, quibus meriiis parvuloruin erat indefensa relinquenda justitia : subdil consequen-
debeat regnum ccelorum. Dicturus es forte , debere tissime , vasa quoein conlumelia et quae in honore
hoc eum gratiae sttse, qna opitulanle renati sunt. Pro- fiunl, habere hoc de proprioe slipendio volunlalis. Si
pler hanc enim acceptam jam venire in ejus regnum enim Deus volensoslendere iram, el nolam facere po-
merenlur : sed ipsam graliam, quam regenerandis lenliam suam in muha paiienlia, in vasis irm, consiwt-
exhibet, nullis eorumomnino merilisdebel. Propter- maiis in perdilionem: et nt notas faceret, inquit, divi-
ea Pelagius vesler in episcopali judicio Palsesiino, tias gloriw sum in vasis misericordiw,qum prwparavit
eos qui dicunt graliam Dei secundum nierita nostfa in gloriam, c/uoset vocavitnos, non solmn ex Judwis,
dari, ne ipse damnarelur, damnare compulsus est (a): sed eliam ex Genlibus(Rom. IX, 22-2i), Certe hic ab-
ubi et te ipsum, et se ipsum, qui lioc dicere non de- solvil, quod superior confliclus operuerat, lion inferri
sistitis 5, sine dubilaiione damnavit. Islam gratiaro, a Deo iram nisi his vasis quae ad perdiiionem eon-
vere gratiara, id est, gratuilara, nullisque meritis prae- suinroala Itterint; gloriamaulem dari his qrioead hoc
cedentibus debitam, commendabat Apostolus, qqando ftierinl praparata. A quo aulem vasa hujusmodi in
dicebat: Cum enim nohdum nali essenl, nec aliquid Susceptionemhoruni quoediximus praeparenlur, ipsius
egissentboniaut mali, ttt secundumeleclionemproposi- Aposloli sermo patefecit. In magna , inquit, domo,
tum DA tmneret. Hoecest eleclio , de qua et illud di- non sunt lantummodovasa aurea et argentea, sed el ti-
cilur: Retiquimper electionemgratim factmsunl: si au- cjneaet ftclitia; alia quidemin honorem, alia in coniu-
tem gratia, jam non exoperibus; alioquin gratia jam meliam.Si ergo mundaverit quis semelipsum ab his,
non est gratia. Unde et hic, cum dixisset, ttt per ele- erit vas in honorem sanctifiealum, ulile Domino, ad
clionempropostlumDei maneret; cpntinuosubdidit, Non omne opus bonum paralum (II Tim. n, 20, 21).
AUG.Ergo ipsa vasa ita se praeparant, ut fruslra de
1 Vignierius,et tres Mss., salvmfactm sunl. Menardus Deo dictum
prseterit,salvm, j uxtagraecum. sit, qumprwparavit in gloriam ? Hoc enim
' Hieex manuscriptisrestituimus, non proptervos. aperlissime dicis : nec inlelligis ita dictum esse, Si
3 SicMss.iuar.Clar.Port. At editi, ut bonijianl.
k Editi,el postremo.Abest,et, a Mss.
» Yignierius,ubi et le ipsumel ipsum,qui Inr.dicerenon 1 sicMss.Editivero, qtti erat.
desistitis.Menardus,ubiet te ipsumquiItocdicerenondesi- *CodexMar.praeterit,lalis erat, vel.
stis. Emendalisunt ex MSS. clar. Port.et Mar. 3 sic Mss. At editi, reclamare Evangelioauderel, quo-
(a) Lib.de GestisFelagii,nn, 50, C0. niam.
1135 OPERIS IMPERFECTICONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINl 1136
quis mundaverit semelipsum,ul osienderelur et opus quod ille, qui non solum de condemnalis liberari'
hominis per voluntatem : sed, ingrate homo, prwpa- prsedicat,verum non bmnes in condemnationemhngi,
ratur volunlasa Domino(Prov. vni, sec. LXX); ideo sed alios in contumeliam, alios in honorem.
ulrumque verum est, et quia Deus proeparat vasa in AUG.Ubi dixitAposlolus, Exunoomnes in conde-
gloriam, et quia ipsa se pr&parant. Ut enim facialho- mnatiohem(Rom.\,l6); ipsammassam demonstravit,
mo, Deus facit; quia ut diligat homo, Deus prior di- qusetota viiiala ex Adam fluxit: ubi aulera dicit, ex
'
ligit. Lege Ezechielem prophetam, unde quod satis illa fierj vasa in honorem, gratiam commendat, qua
visum est supra commemoravi (Supra, cap. 133) : homines quos creat, eliam liberal; ubi vcro, ex illa
ista etiam verbaa reperies, id est, Deum facere ut fieri vasa in conlumeliam, judicium ostendit, quo lio-
prsecepta ejus hornines faciant, quorum miserelur, mines, quamvis creet, non tainen liberal. Quodetiam
non propter merita eornm, quoemala ibi essc com- vos de parvulis cogimini confileri, quoruin cerie om-
memorat, sed propter nomen sutini; ul Deosine me- nium miaraesse massamnon potestisnegare,qualem-
rilis corum facicnte ut facianl praecepta ejus, in- libet eam putetis : ex qua tamen alios in Dei regnum
cipiantmerilabonorum haberefactorum. Haecestgratia adoptari faiemini, quos proculdubio vasa in honorem
quam negatis, non ex operibus quseflunl,sed ut fiant. facta concedilis; alios vero non adoptari, quos facta
CXXXV. JUL.Eccc ofliciumliberaevolunlatis: Si, vasa in contumeliam, nisi inlelligenler consentiatis,
inquit, mundaverit quis semelipsuma societate vaso- impudenler negatis. Neque enim, si non est ista*
rum vilium (quo nomine viiia denotanlur), erit vasin pcenadanmationis, sicul vultis, non eril saltera con-
honorem sanclificatttm, utile Domino, ad omneopus lumelia imaginis Dei, separari a regno Dei. Sed vos
bonitmparatum.Haecigilur vasa, studiis propriis, aut si illam perseveranter 3 negabilis gratiam, ad hoc ju-
ad irain, aut ad gloriam prseparanlur : Deus aulem dicium vos perlinere monstrabitis : qnod ulique in
noiam facil polentiam suam i» utroque, vel severita- parvulis injustum esset, si peccatum originale non
lem in impios 3 exserendo, vel benediciionemfideli- esset.
bus largiendo. Apparuit ilaque banc senlentiam CXXXVIl.JUL.Quodut claruit Apostolum dixisse
egregii proeceploris,nec Manichseisopem sensibusat- demoribus, iia apparel quanla lesliinoiiiorum Legis
tulisse, cl e diverso nos consequeuterarmasse. inopia labores, quiab his senlentiis conira fulminara-
AUG-Quid calumniaris, quid falso criniiiiaris, nec tionis 4 opem petis, quae tibi dedignanlur, imo natura
quos et quales Ecclesioedoclorescrimineris aitendis? sui subvenircnon 5 possunt.
Non cujusquamManichsui,sed soncti Ambrosiiverbis AUG.Contra Aposlolumdicentem, exeademroassa
tibi respondeo : « Deu.squos digiiaturvocat, et quem aliud vas in honorem, aliud in contumeliamDenmfa-
Vultreligiosumfacit > (Lib. 7, in Luc. ix, 68). Hocin cere; nec dicentem,aliud nec in lionorem, nec in con-
veritate facit, hoc in veritate Scripturarum divinarum luineliam, quod utique dicerel, si hoc quod vos 6 de
intellexit Ambrosius : sed judicium, cum alios facit, parvulis crederel : contra hunc ergo divinitus in-
et alios non facil, occuliumest. Propier quod dicitur tonantem nonest fulminearatio vestra , sed fumea.
homini per bominem, sed * non ab homine: 0 ho- CXXXVIII.JUL.Et hoecquidem quaiitum spectat
mo, lu quis es, qui respondeas Deo? Ntimquid dicit ad tesliraonium Aposlolidispuial* sunt. Cicterum in
figmentumei qui se finxit, Quid me [ecislisic? Annon Isaia, unde ipsam sententiam Paulus assumpsit, in
habet poleslatemfigulusluli, exeademmassafacerealiud tantum non deterret Deus rationabilem crealuram a
vas in honorem,aliudin contumeliam(Rom.lx, 20, 21). sui consideralione judicii, ut sicut per eumdem pro-
Aufer tuas nebulas ab istorum serenitale verborum, phetam dixerat, Quiesciteagere perverse, discitebene
quibus Dei qnidem judicium significatur occullum ; facere, subveniteoppresso; el venite, argtiiletne, dicit
sed ipsa tam clara siint, ut se tua caligineobumbrari Dominus(Isai. i, 10-18) : ita eliam hic, nc quid po-
obscurarique non sinant. testaie sola, non justitia videretur fecisse, dispensa-
CXXXVI, JUL. Ac per hoc et tibi vehementerob- tionum suarum dignatur aperire rationem. Alfliclo
nixa est, dicens, noii omnes fingi in condeninatio- enim in captivilate populo Judoeorum redempiionis
nem, in quam tu omnesire pronuntias. Absurdissime appfopiare lempus, quo ad lerram suam reverteren-
aulem argumentari soles, ut dicas, Sedhi non flngun- lur,annuntiat;el caiisam vel prsecedeniiumangoruin
tur in condemnalionem, qui postea liherantur : cum reserat, vel insianliuni gaudiorum.Epulelur, inquit,
nec sic possit sermonis apostolici tibi vel superficies cwlttmdesuper, et nubesspargantjusliliam; orialurex
convenire. Nam cum dicis tu, Omnes in condemna- terra misericordia,el juslitia orialur simul. Ego sum
lionem creautur lege nascendi, sed aliqui inde, licet DominusDeus qui creavile , factensnteliorem, prmpa-
perexigui", mysleriis liberantur; non hoc asseris ravi le sicut lulum figuli.Numquidqui arat, arabil ler-
ram per omnemdiem ? Numquiddicil lulum figulo,
1 Menardus,lege milti Ezecltielem.Erratumprofectum Quid facis, quia non operaris,quia nonhabesmantts?
ex eo quod in veteribuslibris scribitur,liezecltielem.
vi-
gnieriusloco,mihi, posuit,diligenter. a 1 Mss.clar. eiww., Uberatis.
2Edili,ubi istaeliamverba.Abest,ubi, M?s. 2 Editiornittuni,is'.a; tametsierat in manuscriptis.
3 SicMss.Editi,in impiis- 3 Editi,perseveranlem. Mss.,perseveranter.
4 Hicvelerum librorumauclorilateaddimus,per homi- 4 Menard.,contra fulmina lenlationis.vignierius, con-
nem, secl. tra fulminatantaralionis.Abesl,tanla, a mamiscriptis.
6Editi,sed aliqvi videlket perexigui,Siss., sed aliqtd 6 SicMss.vignie.riusvero, tutturasua obvenire.
inde, licetperexigui. 6 Hicediliaddunt,dicitis.
1137 LIBER PRIMUS. im
Numquid dicit figmenlumei qui se finxit, Sapienter me sim aplare justitise. Deniqtie, iit intelligatis quanta
finxisli? vel qui dicil palri, Quid generabis? et mctiri, sequitate agam vobiscnm, possem mussitationes ve-
Quid parluries ? Quia sic dicit Dominus Deus lsrael slras pro poteslate despicere, ut sicut iigulo figmen-
sanclusqui fecitfutura: Interrogate ntepro fitiis meiset tum suum dicere non potest, Quid fecisti ' ? ita
filiabus, et pro operibusmanuttmmearummandatemilti. etiam vobis silentii pondus imponerem : tarrien con-
Ego feci lerram el hominemsuper eam; ego manu mea ,tra hsec exempla provoco vos, ut pro filiis meis et
firmavicceltim;ego omnibussideribusmandavi: egole- flliabus, id est, pro vobis et operilnis manuum mea-
vavi cum jusiilia regem , et omnesviw ejus reclw; hic rum me interrogetis, ct discatis, tolum me jusie, nec
mdificabilcivilalemmeam, el captivitatem populi inei quidquam unqiiam a fecisse crudeliler.
reducet,noncum prwmio, nec cum muneribus,dixil Do~ AUG.Quod vis dicis, non quod dixit Isaias: ille gra-
minus sabaolh(Isai. XLV,8-13). tiam loquitur, contra quam lu loqueris.
ACG.Si intelligeres verba Propheloe,intelligercs ibi CXL. JUL.Et a Propheta ergo, el ab Apostolo, in
regem, de quo dictum est, Ego levavicum justiiia re- exemplum adductus est figulus, nihil aliud praebilu-
gem, et omnesviw ejus reclm, hunc esse mediatorem rus, quam comparationis officium; non tamen ut
Dei et hominum hominem Christum Jesum : sed in- lam viles apud Deum esse homines indicentur, quar»
teiligeres ut intelligendus est. Neque enim audebis argilla est iu fornace et orbe (igulorum. Absoluta
eum dicere praeeedentibusoperum merilis Filium Dei hac cxposilione quain prsemisimus, admonemus se-
factum ab initio, id est, a virginis utero. Qua ergo cundnm interpretationem recentem in eodem loco
graiia bomo illeab inilio factusest bonus, eadem gra- aliud relucere. Rorate, inquit, cwli; desuper, et nubes
lia homines quisunt membraejus ex malisfluntboni. pluant juslum; aperiaitirlerra, et germinelSalvaiorem,
Qnid enim dicatis de Christo secundum hominem, et jttstitia oriatttr simul : ego Dominuscreavi eum. Vce
non invenilis, id est, secundum id quodYerbum caro qtti conlradicii faclori suo, tesla de samiislcrrw : num-
factum est: quod ille qui Deus erat, et Deusmansit et quid dicit lultini figulo suo , Quid (acis ? el opus lutini
bomo factus est; quod ipse horoo nunquam ita fuit absqttemanibtisesl (Isai. XLV , 8, 9) ? Quibus verbis
homo, ut non esset unigenitus Dei Filius, propler elsi secimdum hisloriam Cyrus rex , seeundum pro-
unigenitum Verbum. Nequeenim ut hoc essel, morum phetiam tanien incarnatio Salvaloris exprimitur;
suorum de propria voluntate venientium meritis com- qui quoniam eral de virgine nasciturus , Judaeorum
paravit: sed, sieut verum dixit Ambrosius, quasi de et omnium infidelium obstinatio convenitur, ne sint
Spiriln natus abstinuit a delicto (a). Aiioquin secun- signis lidelibus perduelles. Cum enim prsemisisset,
dum vos, multi essent tales, si esse voluissent; alque Aperitttur terra, el germinel Salvatorem, el justilia
ut ille talis l nonnisi unus esset, in potestate homi- orialur simttl. Ego Dominus,inquil, creavieum.
num fuit, quitales esse noluerunt: quse si altenditis AUG.Dic mihi quibus operibus hoc meruit homo
quanta impietate dicantur, vel tacita cogitalione cre- Christus Jesus;, et qua justitia Dei solus hoc merue-
dantur; sicut agnoscilis Unigeniti naiuram , quod in rit, aude 3 garrire : aut si non audes, tandem gra-
principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, liam sine meritis confitere, non solum remitienlem
el DeuseratVerburo; agnoscite et gratiam.quod Ver- peccala homini, verum etiam in nalura humana justi-
bum caro factum est, et habilavit in nobis (Joan. i, 1, tiam sanclo Spiritu facientem. Non enim el bomini
-
14). Ille igilur quos dignatur vocat, et quem vult ' Chrislo gralia peccata dimisit, aut non eum gratia la-
religiosum facit (Ambrosius,lib. 7 in Lttc. ix, 58), qui leiri fecit, ut ab initio semper esset bonus , sicut ab
hominem quem voluit, unum sine ullis humanoe vo- iniiio semper Dei Filius. Prorsus, sicut admoniti
lunlatis prsecedentibusmeritis mediatorem Dei et ho- sunt, qui in eremo serpentum morsihus letbaliter
niinum fecit. vexabantur, ut illum qui in signo exallatus fuerat, at-
CXXXIX.JUL.In hoc igitur locoliic sensus, quan- tendereni, ne perirent (Num. xxi, 6-9) : ita sunt ad-
lum speclat ad hisloriam, continetur, ut Deus loqua- monendi, qui vcstris dispuiationibus venenanluf, ut
lur ad populum : Quia nec odio vos in caplivitatem Christum atlendanl.elin illiusbominismediatoris ju-
tradidi, nec nunc oblivione judicii de vinculis Baby- slitia gratiam sine meritis videant, unde a so vestri
lonicsecaptivitatis exemi^ sed ego, quantum in me oris virus excludant. Denique in verbis Prophetoe ,
est, paratus ' jugi vos benevolentia confovere, justi- etiam secundum recenlem interpretationem quam
lise meaelamen debui, ut et delinquentes hostibus commemorasti ubi evidenlius propbetatus est Chri-
traderem, et rccrearem liberarenique vexatos. Sicut stus, iioninde assumpsisti unde disputares, nisi quod
enim rusticandi gnarus non semper uno imminet ex virgine nalus est, quia dictum est, Aperialur terra,
operi, ut solis findat arva dentalibus; sed diverso el germinetSalvalorem: de justitia vero ejus, quse hic
3
genere votivsefertililati rura componit : ila eliam pariter praenunliataest, nihil dicere voltiisli; cum tu
ego dispensationum vices vario, ut tum pressuris, verba ipsa prophetica proposueri», ubi ait, Rorate,
tum consolationibusvoluntalem vestram frugibuspos- cwli, desuper, et nubes plttantjuslmn; aperialur lerra ,
1 Menardas,atqueul illoslales.Yignierius,alque utique el germinelSalvatorem, et juslitia orialur simul. Dic
lales.Emendanturex manuscriptorum fide. 1 vignierius,quid me fecisti sic?
' Editi,paratussum. Abest,sum, a manuscriptis. cisli Manuscripti,Quidfe-
3 Edili,fertilitatis.Ms.Mar.,ferlilitati. ? nec,me, nec, sic, habent.
aMs.Mar.,necquidquamfecissetcrudetiter; omisso,uni
(a) vide supra, De Nuptiiset Concupiscentia,lib. 1, quam.
n. 40. 3sicMSS. Editivero, audes.
1159 OPERIS IMPERFECTl COSTRA JULIANUM,S. AUGUSTINI 1140
mihi * qiiem juslum nubes plueruiil, nisi quia 2 Pro- promisit Deus, polens est el faeere ; ubi inaxime gra-
phetce et Apostoli Christum praidicaverunt, qui ex lia coiiimendatur, cujus estis inimici : neque enim in
ipso virginis ulero cum justitia nnlus esl? Unde potestate hominum esl, ut Deus impleat quaepromi-
cum dictum esset, Aperialur lerra , el germinel Sal- sit, et noii in Ipsius qui promisit : volens ergo id
vatorem; mox additum esl, etjustilia orialur simul. Ac ostendere, Non polest, inquit, excidereverbumDei:.
3
per lioc, ea gratia fiuiil justi hoiuines qui renascun- non enitn omnes qui ex Israel, hi sunt lsrael; neque
tur in Christo, qua gratia justus homo natus esi Chri- quiai sttnl semen Abraham, omnes filii; sed in Isaac
stus. Sicut ergo exemplum csl vitao,iit euni imitando vocabiturlibi semen: hoc esl, non hi qui filii carnis, lit
jusle againus : ita est etiam exeiiiplimi gralioe, ul in filii Dei; sed filii promissionisdeputanlurin semen'.
eum credendo inde nos lieri speremus justos per Promissionisenim verbumhoc est, Ad hoc lempusve-
ipsnm *, unde factus est ipse, qui factus est nobis sa- niam, el eril Sarrm Filius. Tene in mente filios pro-
pientiaa Deo, el jusiitia, et sanctificalio,el redemptio; missionis, quoniaui qui promisit potens est et facere
ui, quemadmodumscriptum est, qtti glorialur, in Do- (Rotn.iv, 21). Non solum aulem, inquit, sed et Re-
mino glorielur[\ Cor. i, 30, 31). Quoscumqueitaque beccaex uno concubiluhabenslsaac, palris noslri.Cum
dente morlifero momordistis *, liunc justum intuean- enim nondum nati fuissent, aut atiquid egissentbonivel
tur, et sanabunlur : hoc est, inde se credant accipcre mali, ut secundumetectionemproposilumDei maneret,
justitiara, unde Christo est innata justilia; et ideo non ex operibus,sed ex vqcanlediclumesl, Quia major
noii in suo arbilrio, nec in suo rnerito, sed in Do- servielminori. Ei hic tene in mente electionemnon ex
mino glorienlur. operibus, quam quodam modo exposuit prophela po-
CXLI. JUL.Ante terra aperitur in germen, quam sterior; quod subjungens Apostolusait, Sicut scri-
opera colentis semen accipiat: quod in puerperio plum est, Jacob dilexi, Esau.aulem odio habui. Hic
virginis approbatur, quae iininere malris officium occurrit quoestio,quae perturbare posset non intelli-
praevenit et exclusit uxoris. Quod ergo in usu non gentes altiludinem gratise: camque sibi ipse propo-
erat, id facturum se Deus omnipotens pollicetur; et nens, ait, Quid ergo dicemus? numquid.iniquiias est
addit, prsevidens infidelinm miiliiludinem : Vm qtti apud Deum? Absit. Et iit doceret quod dixit, absit:
conlradicit ficlori suo, leslade samiis terrm. Id est, Yse Moyses3, enim, inquil, dicil, Miserebor cui misertus
his qui, Deo promillenle, fetam lieri virginem non ero, et misericordiamprwslabocui misericorsfuero.Igi-
potuisse conlendtint : cumque ipsi lolidem 6 licet de tur non volenlis,nequecurrentis, sed miserenlisest Dei.
seminibus a Deo instituiis, tamen iiitervenienle Dei Hoc si altenderes, non exlolleres conlra gratiam me-
potenlia, in visceribus finganlur malernis, obstipo stu- rita voluntatis; ubi audis, Non volentis,nequecurren-
dio afflrmant, nequivisse carncro sine ministerio viri tis, sed miserentisest Dei. Non ergo ideo misertns est
excarne virginis fabricari. Tale est igijur quod vos, Dpus, quia voluit el cucurrit Jacob; sed ideo voluit et
o pervicaces, non putatis me id facere poluisse, ac cucurrit Jacob, quia misertus est Deus. Paraturenim
mibi de rei difficultate prseseribilis 7, cum vos ipsos voluntas a Domino (Proti. vm, sec. LXX): et a Do-
manibus meis constel efleclos ; quale, si lulum figulo mino gressus homiuis dirigunlur, et viarn ejus volet
suo, cum ab eo traciatur, diceret, Non habes manus; (Psal. xxxvi,23). Deinde, quiapropter Jacobdicta est
quibus tunc in vas aliquod formabalur. Ila ergo et ista senteruia generalis, Nonvolentis, nequecurrenlis,
voS, qui inquiritis quis filiuni virgini dederit sine viri sed miserentisest Dei: dalur eliaro exeroplumde Pha-
semine, cognoscite eumdem esse qui vos fecit ex se- raone, propter id quod diclum est, Esau autemodio
mine. Sed jam quoniam Scripturis sanclis expositio habui; et subjicitur, Dicit enim Scriplura Pharaoni,
varia licet, ulraque tamen pia et religiosa concinuil, Quia ad lioc te excilavi, ut oslendam in te virlutem
primus terminetur liber : stio tamen Unecommonens, meam, el ttl anmintieturnomenmeumin universaterra.
ut opifex nasceiuium Deus credalur, innocentiumlu- Post hsec ad ulrumque concludilur, Ergo cujus vult
tor, Catholicorum remunerator , Manichaeorumque miseretur, et quem vult obdurat: sed miseretur ulique
damnator 8. secundum gratiam, quaegratis datur, non meritis red-
AUG.Ut sciant, qui intelligenter legunt, quemad- ditur; obdurat autem secundum judicium, quod me- '
;modum conatus fueris verba aposlolica obnubilare ritis redditur 4. De massa quippe damnala facere vas ,
clara, et rccta perverlere, luiic disputalioni luoc ex in honorem, manifesta est gratia : facere aulem inde
.eadem oporlel Apostoli dispulatione respondeam. vas in conlumeliam, justum judicium est. Hinc jam
Volens igitur beatus Paulus oslendere, quod ea quse subjiciens verba eorum, quibus hoc displicet, ait: Di-
cis itaqnemihi, Quidadhuc conquerilur? nam voluntati
1 Editi,dic quemniibesjustuni; omisso,milii.
2 vign., quem.Men.et Mss.,qitia. ejus quis resistil? Eosque cohibens: 0 homo, inquit,
3 Editi, ac per hoc a gralia. castiganturex manuscfi- tu quis es qui respondeasDeo? Numquiddicil figmen-
ptis.
4 SicMenardus.At vign. el Mss.Clar.Mar. rort., per
spiritum. 1 MSS. Mar.et clar., qui.
" Ms.Mar.,momordisti. 8 sic MSS.Editi,in semen.
6 Vign.,ilidem.Men.cl Mss.,iolidcm. sForie, Moysi,
' SicMss.Editi,ac mihi diijlciiltutem
prwscribitis. 4 Alterumhoc menibrumsenlenlise,obdurat autem$et
8 lioc loco in veiere codice Mar., aule Auguslini cundnmjtidiciiim, qttotl meritis reddilur, ex veteruro
responsionempnefigilur, F..rplicUliber Jv.limii;qua nota librorumfidercslituimtts.iil babent eliam Beda et Flo-
finissuoeriorisvoluminisindicarisolet. rus.
1111 LIBER SECUNDUS. 1142
tum ei qui se finxil, Quid me fecisti sic? Annon habet faciat babere justiliam. Deinde connexa sibimet serie
potestatemfigulus luli, ex eademmassa facere aliud disputationis, ad illud pervenit, ubi ait, Dico ergo,
quidemvasin honorem, aliud in contumeliam? Vide si Numquid repulit Deus plebem suam? Absit : nam et
non consonal superioribus suis, et dissentit a tuis : cgo Israelila sum, ex semineAbraham, er, Iribu Benja-
qni pntas hoc dictum secundum merila volunlatum, min: tton repulit Deus plebem suam, qttam prmscivit,
contra id quodipse ait, Cum enim nondum nali essent, An nescitisin Elia quid dictl Scriplura, quemadmodum
nec aliquid egissenlboni vel mali, ut secundumelectto^ inleipellat Deum adversus lsrael? Domine, prophelas
nem propositumDei maneret, non ex operibtts, sed ex tuos occiderunl,et attaria tua suffoderunt,el ego reliclus
vocanlediclumesl, Quia major serviet minori; et coii-' sum soltts, et quwrunl animam meam. Sed quid dicil
tra id quod ipse ait, Igilur non volentis, nequecurren* illi responsumdivinum? Reliqui mihi septemmillia vi-
tis;sed miserenlisesl Dei. Nec solum contra hoecquae rorum, qui non curvaverunlgenu ante Baal. Sic ergOet
1
prsecesserunt, verum eliam contra illa quoesubsc- ihhoc iempore reliqttim per electionem gralim factce
quuntur. Vasa quippe irse dicil, quoe sunt perfecta in sunt. Si aulem gratia, jam non ex operibus; alioquin
pefdilionem; quod injustum esset, nisi omnibus ex gratiajam noh est gralia. Delnde Videquid adjungat.
uno in condemnationcm venientibus jam damnala Quid ergo, inquit? Quod quwrebai Israel, Itocnon est
massa essel: et vasa dicit misericordise, quce praepa- conseculus:elecliodtttemconsecuta est. Sed superius
ravit in gloriamt ad misericordiam quippe gratuilam, respice qualis electio, ubi ait: Reliquiwper eleclienem
non debitam, pertinet de massadamnata vasa in glo- gratim (actmsunt:siaulemgralia,jam noh ex operibits.
ri,im prseparare; nonsolum ex Judmis, siculdicit; sed Et hoc refert ad illud, unde disputalio isla profecta
eiiamex Gentibus,propter quod ponil lcslimoniumde est: Cum enimnondum nati esseni, neqttealiquid egis-
Oseepropheta, Vocavinoh plebemmeam,plebemmeam; sent boniaut mali, ul secundumelectionempropositum
et de Isaia, Propler Israel reliquicesalvmfient. Ut au- Dei maneret; non ex operibus. Hsecest electio gratise,
tem essent isloereliquiae, gratia Dei factuih essc testi- non ex operibus, qua' fiunl vasa in honorem, utbona
moniosequentedocet, pereumdem prophetam dicen- opera faciant: quia bona Operasubsequunlur gratiam,
tem, iVisi Doniinus sabaolh reliquisset nobis semen. nori prsecedunl; quoniam gratia Dei facit ut ea facia-
Deinde oslendit Gentcs ex fide apprehendisse justi- roiis; nec coiislituamus justiiiam nostram, sed Dei
tiam: Isfael autem ideo non apprehendisse, quia non justitia sit in nobis, id est, quam donat Deus nobis.
ex fide, sed tanquam ex operibus. Fides enim habet, Cmteriveroexcmcatisuni (Rom. xi, 1,7): hoe esl judi-
quodaliquando post dicit: Quoniamomnis qui invoca- cium, quo fiunt vasa in contumeliam ; ex quo judicio
veritnomenDomini, salvuserit. Ad quam salutem per- dictum est, Esatt autem odiohabui. Ex quo judicio di-
linet, ul opera bona et justitia nobis ex Deo sint', Cttiinest eliam Pharaoni, Ad hoc le excilavi.Unde ap-
non cx nobis. Proplef quod, de illis qui non ex fide, parel vos sic intelligentes, vel polius non intelligentes
sed tanquam ex operibus oflenderunt in lapidem of- Apostolum, ex operibus conlra gratiam velle gloriari,
fensiohis, sequilur, et dicit : Fratres, bonavoluntas et veslram jusliliam volenles constituore, juslilise Dei
quidemcotdis mei, et deprecalioad Deum pro illis in non esse subjectos. Nos vero Deum quidem parvulo-
satutem: teslimoniumenim perhibeoillis quid zelumDei rum opificem proedicamus: sed ex eadem massa me-
habenl, sed non secundumscienliam. Ignoranles enim dium locum vasis, ubi nec in honorem fiant, nec in
Dei juslitiam et suam justitiam quwrenles constiluere, contumeliam, quem non dedil Aposlolus, non damus;
juslitim Dei non sunt subjecti (Rom. IX,6; x, 3, 13). quod vos faciendo evadereiis judicium Dei, si eum
Quod omnino et vos facitis: juslitiam quippe vestram taniunimodo Manichseorum,et non omnium lisereti-
vriltiscohsiiluere, cui Deussecundum merita relribuat corum damnalorem demonstrare possetis.
gratiam; nec vullis graliam Dei praecedere, quoevos 1 vignieriushic et infrain eo Pauliteslimoniocoiistanter
1 Editi, ut opera bona sinl, et justitia nobis ex Deo addit, salvm.
sU. Castiganlurex fide Ms.Port. * AoudBedam,quia.

LIBER SECUJTDUS.
P.cfelliturliber Julianiad Florumsecundus,qui de illis est Apostoliverbis, ad Romanosv, Per unumhominempeccatum
in luincmandttmintraiit,etper peccatummors;etila inomheshomines,eic. Mianuiihic rejectocatholicosenstt(secun-
dumquem Auguslinusin libro secundode Kuptiiset Concujiiscentia,capite vigesimoseptimo, ea verba tle Adae
peccatogeneralionein omnesipsiusposterostransmissoexposuil) frustra laborare,ut secundum1'elagianam hseresimde
exemplopeccati, nonin omnesposteros,sedin peccantestantum imitaiione transeuntis, intelligantur.

I. JULIANUS. Commode nobiseum ageretur, si anl nis, neque ignoraverint quid senserint etiam bujus
apud erudilos judices negotium veritatis tueri daretur mundi' philosophi, de tuis dictis judicare non pos-
facultas; aut quia boc interim negalur, vel nullo sint. Talis hic erat Ambrosius, quem judlcem si nOn
imperitorum obverberaremur tumultu. refugis, dubilare non debes, justissimc te essedamna-
AUGUSTLNUS. Tales certe eruditos judices quaeris, tum. Ilie enim dixit, « Omnes homiiies sub peccato
quj nisi fuerinl exculti et ornali liberallbus discipli^ 1 Mss.Mar.ct Port., modi.
1U3 OPERIS IMPERFECTICONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI {{&
nascimur, quorum ipse ortus in vilio esl > (De Pmni- Id isti, sicrit omnia, more perverso l, ad sapieiuiae'
tentia, lib. \, cap. 2 vel 3) : ut his verbis suis, Chri- putant leslimoniuui perliuere.
stum Salvatorem, hoc est, Jesum ostenderet parvulis AUG.Sed Tullium vicil atque convicit 2 in hac sen
'necessarium : cui tu cum conlradicis, fatendum tibi lenlia ille qui dicit, Laudule Dominum, omnesgenles;
est, ila te habere velle judices erudilos, ul nolis ha- laudale eum, omnes populi (Psal. cxvi, 1). Quos tu
bere judices caiholicos chrislianos. quseris, non veraciter d.icere, sed subtiliter fallere
II. JUL. Et quia obtollendi' m Ecclesiarum salu- aliquos eorum, el veslroeaddere | aucilali, sublilita
tem tropaei damna perpetimur, quod bonse causoe tem paucorum pliilosophoruro ssecularium proedi-
prudentia cognitorum miris erat delatura suffragiis; cando, el nos reprebendendo quod non dicautur no-
vel nihil aliud ad * contumelias nosiras vulgi valeret slra subliliter, et ideo cujusceniodi homines passim
assensio. De his ergo, quas dixi, lioininum parlibus sibi ea profiteantur placere. Melamen aliquoties dixi-
una nobis prodesset, altera nihil noceret, si aut illa sti, iiihil magis agere, qiiain ut non intelligar (a) :
potestatem obtineret, aut ista verecundiam. Verum quomodo ergo id quod defendo, mullitudiui placet,
quia rerum est magna confusio, et stolidorum maxima nisi quia multitudo ista calholica est, cui merito
multitudo; eripiunlur Ecclesiae gubernacula rati.onis, veslra hsercsis displicet?
ut erecto cornu veliflcet dogma populare. V. JUL Delectat enim prorsus subantes animas,
ACG,Si boc quod asserimus, dogma populare est; infamare quidquid unquam ctusquam sanclorum ftiit,
non est ergo dogma Manicliseorumhoc, quod in popu- ne clarorum operum castigentur cxemplis.
lis clirislianis menle perdila oppugnas. Manichoeorum AUG.Subantes ergo animoepost te potius currunt,
quippe dementiam iri paucis merito conlemnis : sed qui lihidinem laudas : nam cast;e animse vituperando
habes et tuam, qua nomine Manichocorum,cos po- arguuiU, quod expugnando laudantur.
pulos quos judices refugis, reddere nobis conaris in- VI. JUL.Deleclal prorsuset peniius afficit, causari
feslos; quasi possint populi lua loquacilate decepli imbecillilatem naturoe, dicere earnem congeniiis ob-
Manichseumdicere Ambrosiuro, Manichceumdiccre noxiam esse peccatis, nec in voluntale bominis emen-
Cyprianum, qui propter salutem etiam parvulorum dationis eflectnm locare, sed studioruro crimina oifi-
docuerunt esse originale peccatum. Tales antcm.po- cia vocarc memhrorum : calholicam hanc fidem esse,
pulos non fecit, sed invenit Ambrosius; non fecit, ut Iiberum confilcaiur arbilrimn, sed per quod homo
sed invenit etiam ipse Cyprianus : tales populos in malum facere cogatur, bonum velle non possit.
Ecclesia irivcnit eiiam pater luus, quando baplizatus AcG. Quid nobis irasceris, qui emendationis effe-
es 3, ul dicitur, parvulus ; tales poslremo populos clmii tanlo certius appelimus, quando fidelius eum'a
catholicos invenistis el vos. Compescile vos ; fatemiir. Domino pelimus? Frustra inflatam Iinguam voce su-
dogma noslrum esse populare : quia populus cjus perbienlc dilatas : nolumus prorsus, nolimius eis an-
sumus, qui proplerea esl appellatus Jesus, quia sal- numerari qui confidunt in virtiilc sua ( Psnl. XLVIII,
vum facit populum suum a peccatis eorum (Matlh. i, 7 ). Anima nostra Deo sitit 3 (Psal. LXII,2), cui dicit,
21) : a quo populo cum separare parvulos vullis, vos Diligam te, Domine, virlus tnea (Psat. xvn, 2). Polesl,
ipsos polius separalis. eniin homo bonum velle ; sed prseparalur volunias a
III. JUL. Ila cum prudenlibus parum licet, vilibus Domino ( Prov. vm, sec. LXX ) : in malum vero
autem quodlibet etiam licet 4; sedilionum decreto libcns vergit vitiala, propter quod est sananda
exclusa esl de Ecclesiis censnra virtulum : nobisque iiatura.
VII. JUL. Vanos vero hominum lioerelicosqueser-
hocapud homines vulgi officit, quod accessio erroris
esse renuimus; vulgi, inquam, qui sententise meri- mones, qui asserant Deum jiistum ad bonum opus
lum dc prosperilatibus ponderans, eam veriorem liberum honiinem condidisse, ct esse in uniuscujus-
sesiimal, quam pluribus placere conspexerit. que poleslaie recedere a malo, ac studiis splendere
ACG.Numquid Manichscus pluribus placel? nonne virtulis, ut bis qui fl;igitia in iieccessitatem carnis
sicut parricidoe,et pauci, et pessimi sunt? Nolite ergo refundunt, solliciludinum el timorum aculeus in-
de panciiate gloriari; et, quod est vanius, dicere figatur.
quod pluribus placeal dogma noslrum, et objicere AUG.Non dicirrius bominum vanos h.irelicosque
nobis detestabilium dogmapaucorum. sermones, qui asserunl Deum juslum ad bonum opns
IV. JUL. Quodque ait in Epicurum Tullius, mani- liberum hominem condidisse. Talem qtiippe Adam
festo argumenlo non dici illa subtililer, quod cujus- condidit, in quo fuimus omnes : sed peccando perdi-
cemodi" homines passim sibi ea profuentur placere. dil se, et omnes in se. Cnde nunc non est in potestale
1 SicMss.At vignierius, Et qtti allollendi. iiliorum bominis a malo liberari, nisi gralia Dei det
' Menardus,si nihilad. vignierius,niltilad. Concmmus polestatem filios Dei fieri (Joan. i, 12). Propler hoc,
MSS.,velnihilaliudad : id esl, nihilaliudincommodi affer-
ret, praeterdamna IropEei,quod judicumsententiis erigi 1 Editi, sicutomniaperversa. Emendanlurex manuscri-
causaenostraedebuisset.
3 vetus codex Mar., baptizatusest. At in priore opere ptis.
contraJulianum,lib. 1, n. 14, ipsi Jufianodicitur, ..mdivi- sEditi,sed Tulliumvincit atque conmncit. Mss.,vtat
muste infantulumbaptizatum. atque convicil.
4 sic MSS.Edilivero, decet. 3 Editi, neum sitit. At Mss., Deo sitit. Alludit ad
8 Editi, quodhujuscemodi;et infra, in responsione PsaltnumLXH,2, ubi legere solet, SitivU tibi aninta
Augustini,et ideo httjuscemodi.AtMss.ulroqueloco,cujus mea. Videlib. 1 de
cemodi. (a) Kuptiisel concupiscentia,n. 21.
IU5 LIBER SECUNDUS. . 1U6
non bis qui flagilia, sicutdicis, in nccpssilatem.car- XI. JUL.At nnnc postqnam pro medicamine ccepit
nis reliiiidunt; se<ihis ([iii ul in lentationes flagitio- offeiri, et delectationi accessit auctorilas, ut con-
ruin non i; feianmr, preces Deo fundunt, figitur sensu ' pene mundi, membripotens regina mentium,
acuieiis solliciiudinis cttimoris, ne consentiant su- expugnatrix honestatis, et invicla animorum omniura
peibissimisel Deoiiigralissimisdispulalionibusveslris„. caplivatrix lurpitudo baccharelur: nobis quanlo lio-
VIII. JLJ,. Postremo, in Ecclesiis qu.e niagnum ho- ncslior, lanto durior tuendseveritatis causa facla est.
noreui l et niagnum populum possideanl, proedicari Qtiia contra prsecipiles populos et suis remediis in-
taiitam vim esse peccali, ul anle membrorum for- fensos, non mullum valet rarilas oratione medican-
mam, anle iniiium advenlunique aninioe,jaclis semi- lium. Quid igitur? horumne intuitu, receplui canere
nibus snpervolans, in secrctum malris invadat, et debebimus, el contumelias noslras ultum ire silentio',
reos faeht nasciluros , ortuque ipso antiquior exspe- ac de conscieiilioe portu aliorum ridere naufragia?
clet cnlpa substantiam; quoelex peccali habitansdein- Yerum contradicit huic, odio, primo benignitas quam
ceps in niembris, caplrvum homineni cogal servire gcncri debemus humano; deinceps spes, fldes, quam
criminibus, non castigatione in turpiliidinibus, sed habemus in Deum, qui extra id qupd frequenlcr de-
misericordia digniorem : quandoquidem quod nos vi- spcratas temporum levavit ruinns; constantiam lamcn
lia pravae voluntatis csse diciiiius, id in Ecclesia a qiiam usque ad mortis horam exerceri voluil, eliamsi
viris et feminis magnisque poniificibusoriginalispas- niillus in procsentiarum sequerelur effectus seterna
sio nuiicupatur. renmneralione donavit.
Auc. Respondet libi Ambrosius pontifex magnus, AUG.Quomodo Ievat Deus ruinas malarum VOIUB-
hoeresiarcbaevestri excellenler ore laudatus, ct dicit: lalum (perquas utique lempora viluperantur, quando
i MaleEva parturivil, ut partus relinqueret mulieri- rccle vituperanlur), nisi bonas volunlates operando
bus hseredilatem, atque unusquisque concupiscentioe in cordibus lioniinum? Aut si possunt, ipsse se le-
voluptate concretus, et genilalib'usvisceribus infusus, venl, sicul dementissimesentiendo, magna ruina facti
et coagulalus in sanguine, in pannis involutus, prius cslis. Unde pro vobis ipsum rogamus : atque utinam
snbiret deliclorum contaginm , quam vilalis spirilus sic etiam de le, quemadmodum de fralre Turban-
munushauriret J (Lib. de Sacr. regen. seude Philos.). lio (n), nos exaudire dignetur.
Sanandaest ilaque, Juliane, humana, Deo miserante, XII. JUL. Hac igitur fidei consolatione gaudentes
natura: non, le inaniter declamante, tanquam sana immineamus cceptooperi, el dispulationum promissa
laudanda. reddamus : non ambigentes boc ipsum maximam
IX. JUL.Ilsec ergo Manichoeorumscorla dogmatum esse proemiiparlem, quia in ejusdogmalis arce con-
rmpurissimorumlenocinantur auribus'. stiiimus, quod cum lam muliorum livor, sed plurium
ACG.Ambrosium,si audes,-criminare Manichsenm. eiTor oppugnet; tamen ila supra casus evasit ancipi-
Altende in quem dicas, quod vis videri tanquam in les, ul invincibiliscluat possessione victoriae.
me dicere : cl si ullus tibi vel Dei limor, vel bumanus AUG.Ipse tihi das palmam conlra tot anlisiites Dei,
pudor est, conticesce. Me oporlet cum talibus lua qui anle nos, ea quaeoppnguas, in Ecelesia Chrisli
convicia, non solum patienler, verum etiam gratu- didicerunt, alque docuerunt, bibentes et minislran-
lanter audire : sed tu debes in lalibus lacerandis et tcs de 3 fonlibus Israel (Psal. LXVII,27). Hoc ergo
humana erubescere et divina judicia formidare. quod facis, non esl victorioepossessione cluere, sed
X. JCL. Hoec in utroque sexu posilos inimicos in odiosoe arrogantioe cloacam . deformiler fluere.
nostros urtica commovit, quae olini quidem vi- Clucre quippe, pollere est : quomodo aulem potcs
lio malaeconsuetudinis mordax 3, lamen exhorta- viclorioe possessione pollere, qui conaris calholica
lionum salutarium velut quibusdam cnrabatur un- dogmata, antiqua, et invicia polluere?
guenlis. XIII. JUL.Nam si, ut et superior serroo patefecit,
AUG.Urtica pungenle prurit, sed qui libidinem et seculiirus docebil, quidquid ratio est, quidquid
laudai. Si autem propter malam consueludinem, sicut eruditio, quidquid justitia, quidquid pietas, quidquid
sapis 4 clamat homo, ATonqttod volo, facio bonum; sed teslimoniorum sacrorum, huic quod tuemur dogmali
qttodnolo malum, hoc ago (Rom. vn, 19) : certe vel suffragalur : nihil aliud inimici nostri lolo adipiscun-
in islo fateir.ini humanam volunlalcm vires bonorum lur conatu, quam ut doctis quibusque imprudentis-
operum perdidisse, cui nisi divinse gratioe subveniat simi 4, sanclis contumacissiroi, in Deum profanissiini
adjutorium, qnid ei prodest copiosum ct ornaium cu- coroprobenlur.
juslibet exhortamis eloquium? AUG.Sed falsa loqueris : nam neque ralio, neque
1 Menardusprimoediderat,magnumbonorum.vignierius sana erndilio, neque jusiitia, neque pietas, neque sa-
correxit,magnam bonorumcopiam.l.ibrivero !\'ss.Clar. cra lcsti; onia veslro dogmati suffragantur; imo, lisec
Ilar. etPorl.uabenl, magnumhonorem.In edilioneanni
i648ad oramcodicisnolatumest: « Forte, msgnumbono- omnia, sicut hi qui recte inielligunt judicant, vestrum
« rum ei malorumpopulumpossidcant.» subvertuni. Ratio quippe ceruit vix ad aliquid
! Editi, scoria dogmatumimpurusimorumlenocinatur dogma
auribtts.OmnesMss.,scorladoqmatumiinpurissimorum le-
hocinantur auribus. 1 SicMss.Editi,concessu.
3 Menardus,qumdtim qttidamviliomalm consueludinis ' sic vss. Ecliti,nostrasulciscisilentio.
mordet.vignieriusqum dumqttosdamritiiotnalmconsuetu- 3 Editi,in. \ ss., de.
•ibtismordet.Castiganlurex manuscriplis. 4 Mss.5!ar.et clar., impudenlissmu,
* SicMss.Editi,sapilis. (a) supra, lib. {, cap. 1.
1147 OPERIS IMPERFECTICONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINl 1148
veri se posse pervenire tarditate impediente natu- XVI.JUL.Verum irabecillumcsecseopinionispatro-
rae: eruditio pcenam laboris habet in eadem tardi- cinium multiplicat peccata, nori minuit. Hic igilur
tale naturae : justitia clamat non ad se pertinere, ut miserorum pruritus et sponte segrescentium*, nirllum
Adam fllii gravi jugo premantur a die exitus de ven- contra ipsam rationem valebit pondus afferre : sed
tre malris suse, sine ullo twerito peccatorum : pietas quia norinullisScriplurarum locis, el maxime apostoli
adversus hoc malum, divinum poscit auxilium : sa- Pauli sermonibus confirmari asserunt nalurale pec-
cra testimonia, ut hoc fiat, humanum admonenl ani- catum , quorum exposilionem in secundum volumen
mum. disluli, ejusquereddendsetempiis est%; breviterprius
XIV. JCL. Et quidem quam nihil babeant Tradu- (ul fial lector inslruclior), et quae sint acta, et quae
ciani, quod vi qua proteruntur, ralionis opponant, ut sint agenda disliiiguam. Ostensum est ergo, niliil
alia eorum scripta* ita hi contra quos agimus testari- posse per sanclas Scripluras probari, quod juslitia
lur libelli, qui direcli ad mililarem virum (a) (quod non possit tueri : quia si in lege Dei est perfecla
eliamipseprofiteri potest), aliis magis ncr^iiis quam forma jusliliae, nillil per eam adversaria ejus, id est,
litteris occupatum, impotentiaecontra nos precantur injustitia sinitur virtutis acquirere : ac per hoc, quod
auxilium, ac pro se Sursumdeorsum plebecularum, ratio arguit, non polest aiictoritas vindicare. Deinde
aut ruralium, aut theatralium scita commendant, qune probatuni est, Deum nobis riotum esse virlutibus :
quo sint proinulgata cOnsiliO,historia nulla comme- liujus efgo jtist'uiariiut bmnipoieiUiamconfitendam;
morat. cujus si admittaiur excidium , majestas incipiet lola
AUG.Non impotentise contra vos pfecamur auxi- nutafe; quia ila Deus juslus est, ut si probaretur ju-
lium : sed pro vobis polius, ut ab ansu saCrilegoco- stus rion esse, convinceretur Deus non esse : con-
hibeamini, christianae potentioe Iaudamus officium. clusumque est, nos Deum aequissimumin Trinitale
Vide sane quemadmodtimrurales et theatrales dicas, venerari; et irrefutabiliter apparuit, non posse ab
Cyprianum, et Ambrosium, et tot erudilos in regno eo peccalum alienum parvulis imputari.
Dei scribas socios eorum. AUG.Quare non faterisab omnipoientejuslograve
XV. JUL.Ulud tamen nequaquam inflciari possu- jugum snper filios Adam a dic exitus de venlre ma-
mus, quod plurimum, ut dixi, turbis placeat, Iuleis tris eorum, sine uljo peccati merilo"nonpotuisse con-
tamen l delicla volunlatis imputare naturae, et infa- stitui.
Bialioneseminum morum petulantiani vindicare : ut • XVII. JiiL. Sed ut de definitione justitise, ila
nunquam quis emendare conelur, quod sperats in se etiam de peccali condilionedisserlum est, quod pec-
ipso alterum perpetrafe. caluro apparuii nihil esse aliud quam malam volunla-
AUG.Quis tibi dixit", quod alter perpetret pecta- tem, cui psset liberum ab eo quod prave appeiiverat
lum cujusquam? Quandoquidem etiam ille qui dicit, abstinere.
Jam non egooperor illud, sed id quod in me Itabitat ACG.Hoc est omnino peccatum primi hominis,
peccaium: conlihuo subjiciens, Seioenim quia nonha- unde in horoipes mali origo descendit. Ei quippe
biial ih me, hoc eitin carhe mea, bonum(Rom. vii, valde liberum fuit, ab eo quodprave appetiverat abs-
17; 18); ostendit suum esse quidquid illiid esi : quia tinere : quia nondum erat vilium, quo caro concu-
et ipsa caro ad eum pertinet, qui ex carne conslal et pisceret adversus spirilum : nondum dicebal, Non
spiritu. Et taraen non vis curo Ambrosiosapere, quod quod volo, qgo : nondum positus in carne peccati ul-
hoc malum, quo caro concupiscit adversus spiritum, lum necessarium habebat auxiliumde simililudine
proevaricatione4 primi hominis in naiuram vcrlerit carnis peccati.
(Ambrds.ylib. 7 inLuc. xn, 52). Sedet lu cum dicere XVIII. JUL. Ac per boc illustrissimo testimo-
soleas in his apOstolicisverbis violentiammalsccon- nio perdocmm est, in nasceniibus non esse pec-
sueludinis exprimi, quid est, quod modo dicere vo- catuiri, quod in his usus volunlatis non poterat in-
luistij « Ut nunquam quis emendare conetur, quod veniri.
scit in se alterum perpelrare ? J Cnm velis " ulique se AUG.Et unde grave jugum, nisi quia ita non habent
ipsum eniendare eum qui dicit, Non ego operor illud: voltmlatis usum, uf obnoxioe3 taroen habeant originis
et hoc velis fieri viribus pfoprieevoluntatis; cum vi- vinculum.
deas quam Sit volunlas ejus infirma qui dicil, Non XIX. JUL.Liberum aulem arbitrium negari ab bis
quod volo, ago. Isium saltem, quaeso,permillite divi- qui dicunt peccata esse naturalia, lncida est disputa-
num poscere auxilium, in quo defecissecernitis suae lione monstratum. Quod quidem Pcenus, non suo
volunlalis arbilfium. sermone, ne minus ponderis haberet, sed Evangelii
testiraonio, quasi auctoratius, denegavil, quod nos
* Menardus,turbis placet, Judmis lamen. Vienierius, exponendo, evangelicae reddidimus dignitsli. Apo-
turbisplacct,videris lamen.Et paulopost iidemferebant, stoli
el infamationesel Iwminummorumpelulantiamvindicare. quoque Pauli lestimonium laqueis calummatoris
Castigantur ex Mss.
2 Forte,sciat. exemimus, et bonorum vasorum figulum Deum no-
3 SieMss.Editivero, qttodtibidixi.
4 Edili, per prwiwicationem.MSS., 1 Editi,crescentium.5!ss.,wgrescentium.
8 Editi,velit; refragantibusMss. prwvaricalione. 2 Editi,disluli,quwrendi ex ma-
teihpusest,Effleudantuf
(a) Libride Kuptiiset Concupiscentia,
ad comitemVau> nuscriptis.
rium. 8 sicMss.Atediti,obnoxium.
1149 LIBER SECUNDUS. nso
strum esse omnium conditorem, propheta teste mon- in illo capite diclorura suorum, quod usque ad figu-
siraviriius. lum peccatorum ' Deum suum adduxerat, conlra
AUG.1'lic libi responsum est, et quantum aberra- quod libro superiore confliximus, tenuitcr di:-:it,per
veris a verilate monstratum. unum bominem peccatum intrasse in mundum : non
« XX. JUL.His igilur maximc actis in primo libro, esl autem in expositione loci ipsius immoralus. Post- •
quorum unum aliqttod abunde sufflcit ad victofiara quam vero mttllis verbis contra illa excerpla, quai ad
feritatis; ex abundahti qnidem , superest tameii, ttt se conflrmat missa, disscruit, pervenit ad aliqucm
Magistri Genlium, qua pef unum hominem peccatuni dictofum meorum locum, quera sibi quasi oppugna-
dixil inlrasse in mundum (Rom. v, 12), sententiam lurus objecit; sed nihil secundum id quod fuerat pul-
dispulemus : et definitionibus,qtias proemisimtis,cum salus referens , ad hanc Aposloli sciiteniiam convo-
necesse fuerit, adjuvandi; etpfobaturi nihil rationem lavit, in qtta dicit,per unimi liomihcmpeccaliiin
fuisse nieiititam ; sed injristitiae esse cfiroen, aliOrum intrasse in mundiim; el secundum dogma suum ,
studia aliorum ortibus imputare; hocque ipsum qtiod corilextum loci ipsius exponcre molilus esl: proplcr
iniquura est, quaravis nenio hinc dubitare debuerit, quod ego, pfoctermissisaliis, ad eam propcravi par-
tamen Deo displicere, et ab eodem pfohiberi, testi- tem , ut quia me promiscram hanc csse qu.vsiio-
moniis Iegis, vel in hoc Iibro, vel in seqnenti doce- nem irt secundo vohimiiie soliitiiruni, ct lidcm pro-
bimus. Ex quibus necessafio conflcitur, et rtos re- missionis implerem, et argumcntalio illitis quoecssct
ctissime defendere, nemiriem cuin peccato nasci, et osienderem, he ptitafcr fecisse fraiidcni, si illius
Detim reOs non posse judicare nascentes : ac per expositione suppressa, carii qiiam calholicam falomiir
hoc, lam integrum esse liberum arbitrium, quam inferrem.
ante volunlatis prppriseusum innoxiam in onoquoque AUG.Pclagi.inani illaiufuS es, hori caiholic.ini. Cn-
naturam. tholica illa Osl, qitoe oslciidil justlini Dcum in tol
AUG.Dic, videamus quod ' de Apostoli testimo- ac tantis peenis ct cfuciaiibus parvulorum; quos in
nio dicturus ies, tam inaniier , quam superiora di- paradiso ullus corum nulla oequitatcScnlircl, si na-
xisti. tufa buiiiaria vitiata peccalo, ct hicrito danmaia non
XXI. JUL. Manichaeosaulem et pietati et faliorii essct.
rebelles, qui pulent * el arite fempus voluntatis esse XXIII. JUL; Relractans igittir in primo opefe
peccalum , quod rerum nalufa non sinit; ct Deum meo senlcnliam ejus, qua dixeral : « Nam sicut
csse, quem arguroentanlur injuslum; et infamafe peccaiuiii, sive hinc ,•sivc iiide irahalur a parvulis,
sanclas paginas, quarurii monumerilis probari alle- optis cst diaboli; sic homo, sive liinc, sivc indo
gant crimen divinilatis : quod oum ex tribus riihil nascatur, opuseSt-Dci» (DeNnpiiis el Concupiscenlia,

queat ratione monstrari, id est, nec sitie voluntate lib, 1,». 1) ita autem a me nunc bic rcfertuf, sicut in
peccalum , nec in Deo iniquitas, nec iri lege pervef- meo opere contihetuiv lirideriiaximam parlcm fuerat
sitas; soli illi stulti, iropudenles et impii dempri- iste furatus.
strentur 3. AUG.Sic vera * disputas , quPmodo vCrum est
AUG.Erubesce : non fuit Ambrosius Manichseus, quod ego illa furatus sum : cuiii potius illc cu-
curn diceret hominem prius snbire delictorum corita- jus charlula hiihi iriissd cst, quod voluit alquc ut
gium, quam vilalis spiritus munus haurire (Lib. de voluit, ex opere luo , arbiifio suo judicioque trans-
Phitos.). Sed nec is.a delicta, nisi ex voluntate exsti- tulerit.
terunt, nnde priginem Iraliunt: et ideo nec in Detf XXIV. JUL.Respohdi ergo ibi:« Tu qitidctn (pace
est iniquilas, qui propler hoc posuit npscentibusgravc roagislerii tui dixcfim 3) lcrgiversaris : sed iiiteliige
jugum : nec in lege perversitas, in qtia hoc discilur * quod ademerit tibi veritas liccriliam pefvagandi. Ecce
esse verissimum; quod el ipsi viderelis, nisi vos po- enim et nos acquiescimus qriia peccatmn opus est
tius pcrversos oculos liaberetis. malsc voiuntalis, vel opus cst diaboli: scd per quit!
XXII. JUL. Hoereat igitur hoc maxime prudentis hoc pecCatum iiivenilur in parvulo? Per volunlateiii?
animo lectoris, omnibus Scripturis sacris solum illud, At nulla in co fuil. Per formam corporis? Sed banc
quod in honorem Dei Calholici sapiunt, contineri, Deus tribuit. Pcr ingressum animoe?Sed nihil dehet
sicul frequentiuni sententiarum luce illustratur: et semini corporali, quae nova a Deo conditur. Per nu-
1sicubi durior elocutio moverit quaesiioneih,. certum ptias? Sed hoe perlinent ad optts parenlum, quos in
qnidem esse, non ibi id quod injustum est, loci illius hoc aclu non peccasse pfoemiseras : quod si non vere
auclorem sapuisse; secunduraid autem debere intel- id concesseras, sicut processus tui scrnionis indicat,
ligi, quod ct r.Hioperspicua, et aliorum Iocorum, in ipsoe sunt exsecrandse, quse causam fecerunt mali.
quibus non est ambiguitas, splendor aperuerits. Jam Verum illoe substantiam propriam non habent; sed
Jigilur ejus ciim quo agimus verba ponamus. Equidem 1 Editi, peccatorem: mala ac repugnantibus
" ' nianu-
scriptis. -
* Editi,si vera.At Mss.,sicvera. ,
1 Editi,quid.Mss.,quod. s Editi,Kespondeergo ibi tu quidem,partemmagisterii
'* sic Mss.Editi,putaiit.
"' sicMss.Clar.et Port. Editivero, imprudenteset impii tui dixerim. Castiganiurex Mss. port. Mar. Clar.Rc
sponsionemhuc suam Julianustfansfert ex primo fibro
demonstrahtur. priorisoperisad Turbantium,quoejam ab Auguslinorefu-
4 SicMss.Edili, dicitur.
* Mss.,aperuit. tala ost snpra, hvlib. prirno de Nupfiiset Concupiscentia,
i;::. ''., '',' i:i libro3 contraJulianuw,n. S4sqq.
1151 OPERIS IMPERFECTI CONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI 1152
nomine suo personarum opus indicant: parenles igi- me collegisse, argumentandi inopia confessus, dicit
lur, qui conventu suo causain fecere peccalo, jure mihi ad haic omnia Apostolumrespondere ', qui pro-
damnabiles. Ambigi ergo jam non potest, conjuges nuntiet, per unum hominem peccatum intra.sse in
aelcrno supplicio mancipari, quorum labore, actum hunc mundum. ln quo loco, quis eurn erudilus sa-
est ut ad dominaium exercendum in homines diabo- lium habuisse caput scstiniet, qui non intellexerit aut
lus pervenirel. Quodsi concesseris ; illudtotum quod proetereunda sibi esse contra quae nihil poleral inve-
antea tenuisse videbaris amittes, id est, quod hominem nire, aut quaecuinqueexcogilanda quse referrel ob-
Dei opusdixeras, Necessario quippe sequitur, quia jectis, ad qiioruin confirmalionem Aposloli verba
per commixiionem corporum origo progenitis est, si conjungeret.
per originem malum in hominibus, per Jmalum jus ACG.Sed melius verbis apostolicis refelleris quam
diaboli iri homines, diabolum esse auctorem homi- meis: nec tamen et aposlolicis cedis: sed mavisetiam
Htim, a quo est qrigo nascentium. i Post quae ipsius ipsa pervertere, qoam le corrigere.
denuo verba repelivi: «Nam sicul peccatum,sive hinc, XXYIl. JUL. Quoesiviergo CPnsequentissirae, ut
sive inde Irahatur, opus estdiaboli; sic bomo, sive omnis mecuin eruditio recpgnoscat', peccatum quod
liinc, sive inde nascatur, opusest Dei. > Acprotinus opus esl malsevolnntatis, et opus diabolidicitur, per
insurrexi lioc modo : « Cum illam vocem timoris tui quid invenirelur in parvulo : si per voluntatem; at
cogilo, qua dicis nuplias malum non esse, istos alios nullam in eo fuisse, etiam hic, cum quo agimus, con-
sermones tuossine risu considerare non possum. Si filetur : si per nuplias; sed has pertinere ad opus pa-
enitri credis a Deohomines fieri, et esse conjuges in- rentuni, nemo qui dubitet, quos in bac commixtione
nocentes; vide quam slare non possit, trahi exhis ori- nori peccasse proemiserat : aut si concessionis hujus
ginale peccatum. Cerle non peccat iste qui nascitur, poaniteret disputatorem, sicut processus operis indi-
non peccat ille qui genuit, non peccat ille qui condi- cabal; profiteretur esse reos parentes , quorum con-
dit : per quas rimas inter lot prsesidia innocenlise, vcotu regnum in imaginem Dei diabolo pararetur :
peccalum fingisingressum ? » et addidi, necessariis disputationum gradibus, per
AUG.Jam his verbis tuis, etiam cum ipsos libros originale peccatum auctorem corporum diabolum de-
tuos legissem, respondisse me sufficil (Supra, conlra finiri : quia si per originem malum in hominibus, per
Julianum, lib. 3, n. 54-57). Verum et hic admoneo, maliim jus diaboli in bomines; diabolus est auclor
Aposlolum polius audiendum esse, quam te, qui non hominum, a quoestorigp nascenlium. Quocquoniam
occultam rimam, sed apertissimam januam demon- in antro ManichseorumTraducianos esse clusura de-
stravit, qua peccaium inlravil in mundttm,el per pec- prelienderat 3 : verti clavem, ut pr;cberem captis
calttmmors; et ila i» omnes hominesperlransiil, in quo effugium; admonuique; ut si vere a Deocrederet ho-
omnespeccaverunt(Rom. v, 12) : quse vefba ejus, cum mines lieri, pureque conflteretur esse coujuges inno-
secundum vos, non secunduni ipsum, exponere cce- cenles, intelligeret trahi non posse ex his originale
peris, lunc apparebit cui rectitudini veritatis lpquaci- pcccalum. < Cerle non peccat, i inquam, « iste qui
tate torluosissima relucleris. nascitur, non peccat ille qni genuit, non peccat isle
XXV. JUL. Hunc ergo de opere meo priore con- qui condidit : per quas rimas, inter lot prsesidia in-
textum , in hoc secundo libro suo sibi, licel cum in- nocentioe,peccatum fingis ingressum? > Quid poluil,
terpolatione S proposuit (De Nttpliis et Concupiscen- rogo, sanctius, quid verius, quid lucidius, quid bre-
tia, lib. 2, n. 44-49). Nam et commemoratam a me vins. iirniiusquecomponi, quam post tria sumpta quse
formationem corporis, et ingressum aninioe, quam inimico concedente susceperam, inferrem quartum,
novam in unoquoqne a Deo condilam, lam ratio, in quo eral summa conclusio? Nam cum uno non-
quam legis sacrse Ecclesiseque calholicae confirmat niinquam, aul duobus sumptis, terlium necessario
auclorilas, utspero, arteprseleriit 2. colligatur, qua lege mihi post tria concessa, quartum
AUG.Qui legit sex libros meos, quibus refutavi quod his adboeret, non liceret inferre? Et hoc qui-
qualuor luos, de quprum primo quse voluil, et sicut dem in secunda dispulatione : caeterum in priore,
voluit, ille decerpsit, cui respondi in libro islo quinque mihi aut amplius concedunlur, post quse fit
quem nunc frustra redarguere loquacissinia vani- legitima invictaque conclusio.
tate conaris; sic me libi in terlio meo respondisse AUG.Vide quam per mulla vageris, limens ne
reperiet, ut videat, non me arle prseteriisse qtiod Apostoli verba sine luis prsejudiciis audita le da-
dicis; sed illum potms, cujus chartuloe responde- mnenl, sicut jam Ecclesia catholicajudicante damna-
bam , hoc de opere tuo noluisse transferre, sive runt. Sed excurre quo volueris, remorare quantum
sludio brevitalis, sive quia pertinere non puiavit ad volueris, multiplica gyros luos quaquaversum volue-
causam. ris : quandocuinque ad eadem verba verilatis navis
XXVI. JUL. Jam reliqua, licet aliquibus sermoni-
1 Editi,responderedebere.Abest,debere,a manuscriplis.
bus variata, contexuit. Contra has ergo objectioncs 2 sic Mss.AtMenardus,recognosceret;vignierius, reco-
m'eas nihil quo reperculerer excogiiayit : sed veruni gnoscit.
3 Menardus,Tradtteianasesse clusuras deprehenderat.
1 Editi,scUicetcum mlerpellalione,At MSS.,sibi, licet \ ignierius, rraducianosessenl (vel, esselclusura)clusura
cuminterpolatione. Traducianosesse ctusurade-
deprelienderat.omnes Mss.,hocloco
2 Edili,ut spero, iste prwteriit.Mss.,ut spero,arte prw- prelienderal.Porro,clusura, idem qnodclausula,
teriit. seu conclusiodisputationis.
1153 LIBER SECUNDUS. 1154
fallaeiarum tuarum pervenerit, sine dubio naufra- beatitudo mansisset, nullo modo in paradiso habere
gabis. poluissent), cuin lua lola loquaciiatevinceris.
XXVIII.JUL.Jam igitur ad eum converlamur. De- XXIX. JUL. Quatuor hic personarum causa verii-
deras mihi, peccatum opus esse voluntatis : polui tur; Dei opificis, duorum parentum de quibus mate-
stalim dicere consequenler , Volunlas autera qusc ria praeslaluroperanti, el parvuli qui nascitur. Dicis
peccet, in parvulis nulla est; peccatumigitur in par- lu in hoc clioro babilare peccalum: interrogo ego, a
vutis' non est. Verum ut pluribus premereris lesli- quo fiat, ulrum a Deo; negas : a patre; tolidem ne-
bus, inierrogavi sensim, per quid hoc peccatuiriin- gas : a matre; idem negas : a parvulo; negas : et ad-
veniieliir in parrulo; ne forte per volunlalem ' ? buc non pulas fuisse conclusum, quia non possil
Posl qnod, te connivente, suscepi nullamin eo fuisse esse inter hos quatuor, quod ab his quatuor liullus
coiicientiamvoluutaiis : adjunxi, ne per primam cul- admillit.
pam membroriim linearoenta traxisset. Sed haeca AUG.Quidquidvis dicas : ad verba Apostoli ali-
Deo informari, et per hoc bona esse concesseras. quando1 veniurus es; et quisquis ea per islarum
Pclivi lciiiuni, ulrum per ingressumanimse, reatum arguineiilatioiniii! tuarum loca singula recordatur,
advectum putares. Sed hanc esse novam, ne qnid- qu;c nos assidue propter lecloris faslidium repelere
quam seminibus debere constabal. Intuli deinceps, iiolunius, ipsa sua libi rccordalionerespondet.
ne 3 (quia nihil libi de his remanseral arguendum) XXX. JUL. Ad quid ergo persuadendum ant Scri-
nuptias, id est coinmixlionem corporura , diaboli pluras releges, aut conscios nominabis, qui adhuc
opus vocares? Sed Iias perlinere ad parentum ope- quod sentis non potes definire? Qttid te juvai, ut
ram , te quoque annuenle, monslravi. Illis igilur om- Adam doceas deliquisse,quod ego penilus non re-
nilius qusesupra diximusabsolulis, conjugesqui fue- fello? Quaerimus,Adam ante tol sseculamorluo, pec-
ranl causa peccati, tradux tua diabolo mancipabat. catum, quo in diaboli jus Dei imagotranscribilur, per
Posl quse omnia, quod libi propinquabat impegi 4, quid invenialur in parvulo.
ut diceremcredere te diabolumauctorem corporum, AUG.Cur nec lu admittis in regnnm Dei, millum
cui cpmmixiionisoperam, sine qua origo corporum babenlem secundum tc meritum peccali, imaginem
esse non polerat, depulasses. Et hsecquidem dispu- Dei? Cur ministralur sanguis, qui de siraililudine
lalio, quo morbo oppressusesses, ostendit : illa au- carnis peccati in remissionemfusus est peccalorum,
tem secunda, el le miserabilemcum ejusmodi sensi- quem bibat parvulus, ut babere possit viiam, si de
bus, et Catholicoseliam timoris tui suffragio invi- nullius* peccati origine venit in morlem? Si lioc libi
ctos probavil.Te enim danle, a Deofieri homines, et displicet, aperte nega parvulum Christum3, aperle
esse conjuges innocenies, ac parvulos per se nihil nega pro parvulis mortuum, qui unus pro omnibus
operari : his tribus sumptis, irrefutabiliter illatum morluusest: unde colligitur4 quod dicit Aposlolus,
cst, cum non peccat ille qui nascitur, non peccat ille Ergo omnesmorlui sunt, et pro omnibus morluusest
qui genuit, non peccat isle qui condidit, nullam re- (II Cor.\, 14, 15). Dic aperle, Morlui parvuli non
mansisse riniam, per quam peccatum doceatur in- sunt, qui peccatum liullum liabent; mortc pro se
gressum. Tlbi ergo si 5 displicelquod collectum esl; Christi, in qua baptizentur, non opus babent. Jam
abnue quod dedisti, et dic aut illum peccasse qui ge- dic evidenter, quod latenter senlis, quoniam satis
nuil, aut illuni qui condidit, aut islum qui natus est: prodis tua disputalionc quod seiitis : dic, inquam,
ex quibus unum insanufflest, aliud Manichseum,ler- parvulos frustra fieri cbristianos: sed vide, utrum te
tium supra Manichseos: insanum, si dixeris delin- ipsum debeas" dicere christianum.
quere parvulos; Manichaeum,si accusaveris conju- XXXI. JUL. Si per commixlionem parentum :
ges; supra Manichseos,si peccati Deumsestimarisau- damna 6 nuptias professione, quas argumentalione
ctorcm. Quod si hsec omnia lam aliena sunl a vero, condemnas; et deme nobis laborem, quo te couvici-
ut adhuc ea meluaslibere conGtcri; qua impudenlia, mus esse Manichaeum.Sin autem lu non id audes
honio omniuro amentissiroe, hoc quod a nobis illa- dicere, ac ratione7 contumax concumbenlibusincli-
tuui est, persistis negare? naris 8, ut per arguroenlorumhactenus inaudita por-
ACG.Cum ad verba Apostoli veneris, ibi non ri- lenta, dicas libidinem diabolicam esse, eamque in
maro invenies, sed apertissimamjanuam, qua pccca- sensu coeuiitium positaro, ad voluptatem parentum,
tuiu inlravit in mmidum : quam conaberis quidem ad reatum pertinere nascentium; tuam quidem amen-
claudere; sed ex ore infanlium atque lactentium, liam et turpitudinem prodis : sed precor ne libi tan-
salvatorem potius Cbrisium, quam te laudaloreui tuin arroges, ut putes nobis liberum non esse cum
quscrenlium,el non anfractnosis disputaiionibus, sed
mulis fletibus miseriarasuaro niullo cerlius conte- 1 SicMss.Editi,qitando.
slanlium (quamprofeclo,si primi hominisreclitudoet ' sicMss.Editivero,si de nulla.
3 Hicverba illa, aperlenegaparvulumChristum,resli-
1 a parvulis.Emendantuia Mss. tuunturex Mss.Mar.Clar.port.
2 Edili,
Editi,an per volumaiem? Atmanuscriptiloco,an, con- * sicMss.clar. et Mar.Ms.Port.,collegU.[colUgU.]
stanter habent, ne. B vignierius,debeamus.
3 vign.,an ne. M. e Editi,damnas.AptiusMSS.,damna.
*•Editi,induxi.omnesMss.,impegi. i Forte,raiioni.
" Edi.i,tibiergodisplicet,omisso'si, quodex Ms.Porl. 8 Editi,cumcadenlibusinclinaris.Mss., concttmbentibus
adjcciiiius. inciinaris;id esl, quinuptiiset libidiuivacant.
1155 OPERIS JMPERFECT! CONTRA JUUANUM, S. AUGUSTINI H?6
honore Dei nascentium innocenliam conlueri; cum XXXIV, JUL. Lege ei de hoc quartum pperis mei
tibi liceat et libeat, cum accusatione Dei, a reatu librwii : et quanlum diabolo, quem patrem luum di-
querodicis libidiriis, libidinaiitium membra purgare. cis, ac libidini matri (uae1, sub criniinaodi «pecic
Auri. Quolibct' prttfitu libidirieih, id est, concupi- blandiaris, intelliges.
scentlam carnis laiides, dicit eam Joaniics appstolus AuG, Legi etiam qnartiim tuum, el meo sexlo ad
a Patfe nbn esSe,Sed ex iniindo esse'|I 4oqn. IJ, 10): ejus libi cuucla respondi; quis aulem noslrum vice-
propler quahi recte dicitor diabolus princeps mundi rit, judicet pias lectpr amboruro.
esse (Joaii. xu, 31). Nam scinius quod mundum Deus XXXV. JUL.Verum jain Aposloli verba videamus,
fecefit. floc efgo malo concupispeniise carnis bene quem mihi ad omnia, quem supra posui, respondere
utitur pudicitia corijiigalis; ejusque mali reatum a dixisli: Ad omnia isla huic respondil Aposlolus,qui
iiasccrttibusiractum solvit regeheratlo spirituaJis. flpc neque volunialem argttil parvuti, qttce propria in illo
quamdiu non sapis, non calholicus, sed Pclagianus nondum esl ad peccandum; neque nupiias, in quan-
futiirus es; et Slcripturis sahctis, quariiumlibet eas tum nuplim sunt, qum habcnt a Deo non solum in-
-defertdcfe tibi videafis, contradictiirus es. Rie aulem Slitulionem,verttmeliam benedictionem;neque paren-
quolies prppief boc crii contradicis, Manicliaeumdi- les, in quantum parenlessunl, invicemiicite alque tegi-
cisjpfofccto et illurti dicis, qui liominom membris lime qd procreandos filios conjugali:sed,« Perunum,»
genitalibus irifttsuhi,et concupisceniiaBvpluptate con- htquit, « hominempeccaluminlravil in mundum, et per
Cfetuni, arite dicit excipefe delicloriim conlagium, « peccalumnwrs; et iia in omnes hominesperlransiit,
quarti viialis spiriius munus haurire, Ari>brosiusest « in quo omnes peccaverunt > (Rom. v, 12). Quod isti
isle (Libro deSacramehio regenefationis,seu dePhi- si culholicisauribtts menlibusqneperciperenl,adversum
losophia), Juiiane : Ambfpsiuni ManichiEumdicis, fidemgruliamqtieChrisli rebellesanimos non haberenl,
' '
irisane.. . ., neque conqrenlur ihaniter, ad suum proprium ei liwre-
XXXII. JUL. Nam cum prpnuniias, conCupiscen- licum sensum luec apostolica verba tam dilucida et
tiam carnis a principe teiiebrarum in homine fuisse tqm mqnifestaeonvertere, asserenles hoc ideo dictuin
plaritatam, eanique essp djabpii fruticpm, e.x se hu- esse^quod Adam peccaverit primum, in quo de catero,
mahuhi geniis quasi ppma propria proferenleni; quisquispeccarevoluit, peccandiinvenil exeniplum; ut
absolute quidem pfodefis, quod non Deum, sed dia- peccatumscilicetnon generalione ab illo uno iriohir.es,
boium dicas liominuni conditorem : qup dogmale jm- sed illius unius imitatione tfansiret. Cum prbfeclb, si
piissiiho, el conjugiorum negotiuin, idest, genitalitini Aposlolus hic imitationem inielligi voluisset, hon pcr
admixiio, el caro cuncta damnatur. * unum hominem,sed per diabolumpolius, in hunc mun-
AUG.Non damnatur : sed non a le quasi sana lau- dum. peccalum intrasse, et per omnes homincs per-
detiir 1, ut ctiam te confilente, a suo Conditore ac Irqnsissedmsset. De diaboloquippescriptnmesl,« Imi-
Salvatore sanelur. Nam hpc in quibus npn fit, sine t lantur eum^ qui sunl ex parle ipsitts t (Sap. u,
uila dttbitaiiorie daninabitur. ....-'. 25). Sed ideo, « per unum hominem > dixil, a quo
XXXHI, JUL. Cpm verp ppst hoc sacrilegium ad- generalio utique hominum cwpii, ul per generalionem
jurigis, et dicis, profileri le diabolicam quidem esse docereliisse per omnes originale peccatum (De Nupliis
gignenlium conjuguin volupiatcm, diabolicam 'gciii- el Concupiscentia,lib.% n- 45).
lalium conimctionem; sed tamen. et ipsa meiribra: ACG.Dixisli verba libri mei, dic jam quemadmo-
quse moveritur, et conjuges qui voluptate afflciunlur, dum accipienda sint qusc ibi posui verba Apostoli:
reos non esse ; verum pro his omnibus noybs homi- ut hiagis magisque manifesteris hsnreticus, laudaio-
nes, id est, rude opus in nascentibus deitatis accu- rem le supponendo, ut auferas parvulis Salvalorem.
sas : nibil quidem deManichseorum impielate depo- XXXVI. JUL. Abuli le imperitia faveniium libi, et
nis; sed lam immanerompti capitis pstendis furorem, delitescere sub ainbigttiiale verborum, quicumque ille
ut cousequentius fovendum, quam amputandum judi- fuerit operum nosifofum eriiditus leclor, inlelligii.
carelur, nisi volunlatem ac studium in liac re tuum, ReliquUm vero vii.Igus, de quo prophela loquitur
et nittitprum eversio, et tua obstinatio, et Scriptura* ad Deum, jEstimaslihomines sicul pisccsmaris (Ha-
rum multiplicatio loqueretur, bacuci) 14); rnutua prsegfessione decipilur, ac salu-
AUG.jlas contumelias non indignaiiler audire de- tiferoediscfetionis ignarOm", tolum pulat conjungi
beo, cuni his Ecclesiae doctoribus, qui per unum posse rebus, quod viderit vocibus esse sociatum. Quid
boininem in mundupi introisse peccattim; sic intel- vero sit cbnseqiiens, qiiid repugnans, quibusque con-
liguiii, ut reclus Apostplus loquilurj.non ut Julianus cessis quid lex inexpiighabilis et veneranda oralionis
perversissimus opinalur. In his sunt,ut alios taceam, cogat iriferri, nisi doctissimus aitentissimusque non
Afer Cyprianus, Gallus Hilarius, Ilalus Ambrosius; judicat.
Graecus Gregorius : a qtiibus eruditissimis pfuden- AUG.Adhuc cifcuis quserendo dialeciicos, et vi-
tissiriiiSque jiidicibiis, qiiales te nbri irivenire vana tando ecclesiasticos judices. Dic jain quomodo acci-
prsesumptiohe conquereris, hseresis vesifa prius est piendum sit, Per unum hominem peccalum intravit in
damnala quam nata. 1 sic Mss. clar. Mar, Port. At
editi, a libidinematris
1 yigni, sed non, eelut a te, quasi sana tatldaliir: MttB.inendose.
2Ediii,progressionedecimlur, ac salutifera discreliane
minusbene. signatwn.Emendanturex Mss.
1157 LIBER SECUNDUS. 11S8
mundum: melius videlicet hoc inlclligens, quam ille AUG-Haec deflnitio peccali est ejus, quod non est
qui dixit, Omnesin Adam moriunlur, quia « per unum etiam poenapeccati. Nam ubi malaeconsuetudinis vo-
« hominempeccatumintravil in Imnc mundum, et per ces esse conlenditis *, atque ua voces vestri
dogma-
« peccaiummors; et ila in omneshomines perlransiit, lis suffocatisa, dic, si audes, quomodo voliintati ho-
« in quo omnespeccaverunt. > Illius igitur culpa mors minis liberum sit abslinere a malo, ubi audis, Non
omniumest (Ambrosius,lib. &in Luc. iv, 38). Et idem quod volo, ago : aul nega esse nialum, ubi audis, Non
ipse alibi: Fuit Adam, et in illo fuimus on\nes; periil quodvolo, facio bonum; sed quod nolo malum, hoc ago
Adam, et in illo omnes perierunt (Lib. 7 in Luc. xv, (Rom. VH, 15, 19). Sed utique agnoscimus, hoc pec-
24). Ambrosius est ille, non quicumque de vulgo, caium pcenam esse pedcati; el ideo diseernendum ab
cujus imperilara multititdineni non valenlem de tuis illa delinilione peccati, ubi vohinlas hpc conimittit 3 ,
disputationibus judicare, nimis alla cervice et pro- unde liberum est abstinere. Intellige quod dico; et dic
lerva fronte contemnis : Ambrosius est, inquanij cui jam quoeso,quomodo sitaccipienduro, Perunum homi-
nulla ex parte in ipsis lilleris ssecularibus, de qui- nem peccaluminlravil in mundum.
bus roullum infiaris, aequaris; in ccclesiasticis vero XXXIX. JUL.Ergo si Apostolus non arguit in illo
quis ille sit, audi vel iege Pelagium doctorem luum, propriam voluntalem, qttam inielligit nec esse potuis-
et noli aroare sensum a sensu lanli hujus docloris se; pronunliat ulique, nec signum iii eo criminis ap-
alienura. parere, ea maxime judicante justitia; quse non impu-
XXXVII. JUL, Ft hoc est propter quod maxime, tat peccatum, nisi a quo liberum est abstinere. Verum
miserantes Ecclesiarum1 ruinas, ad virorum priiden- non hoc solum tribuisse contenlus, addis, < Neque
tia illustnum provocamus examen, ut noti quid dica- nuplias arguit Apostolus, in quanlum nuplioesunt, quse
tur, sed qttid consequenter dicatur appareat. Si enim habent a Deo non solum insiituiioriem, verum etiam
sub taliconciliodisceplaretur; tibi utiquenon liceret, benedictionem > (De Nuptiis et Concupiscentia,lib. 2,
aut quod negaveras inferre, aul quod affirmaveras n. 45). Quod per se solum aeque possct ad expugnan-
denegare : in lihro vero tuo, quero nulla pndoris dum peccatum naturale sufflcere : quia si scit Aposlo-
censura castigat, et quod Cathplici dicunl, et quod lus, ut scit, non esse nuplias arguendas, ad quarum
Manichsei,confldenier agglomeras', hac sola opihione conciliationeni et ministerium et instruitienlum perti-
contenlus, si respondisse dicaris; quid autem habeat nel 4 a Deo instituta etbenedicta sexuum cum volu-
ponderis oratio lua, quid conslantise, cogitare eliam piate commixiio; non polest de his diabolica germi-
ineptum putas. nare possessio^necfructus earum reus est,apudeam
AUG.Rogo, dic jam quomodo intelligendum sit, Per maxime justitiam, quse peccalum non iropulat, nisi
unum hominempeccaiumintravil in mundum; quid ad- unde liberum est abstinere.
liuc cahimniaris, conviciaris, tergiversaris?Si in con- ACG.Noli, obsecro, cum lali voluptate commix-
cilio, cujus videris desiderare judicium, sedereni Cy- tionem conjugum in paradiso suspicari", qualem nurtc
prianus, Hiiarius, Ambrosius , Gregorius, Basilius , facit libido, quse non ad nulum voluntatis exsurgit,
Joannes Conslanlinopolitanus, ul alios taceam; nuin- quse mentes etiam sanctorum, cohibenda quideiri, sed
quid docliores, prudentiores, vcraciores judices quoe- tamen imporluna sollicitat. Absit ut a fidelibus et pru-
rere auderes? Ipsi contra dogmala veslra clamanl, ipsi dentibus talis voluptas paradisi, talis illa pax et felicitas
scripiis suis vestra scripta condemnant: quid quaeris cogitetur.
amplius? Hoc jani in primo et secundo librorum meo- XL. JUL,Consideremus et tertium, quo benigniias
rum satis docui, quos contra tuos qualuor ego sex edi- tua in acquiescendi facilitale cernalur. « Nequeparen-
di: sed ecce adlmc le audire paralus sum; dic jam que- tes, in quantum parentes sunt invicem licite atque le-
modo silaccipiendum, quod per unum hominempecca- gitirae ad procreandos fllios conjugali, Apostolus af-
tum intravitin mundum. guit > (lbid.). Expende quid dixeris, rton argui ab Apo-
XXXVHl.JCL. Denique sine cunclatione tribueiis slolo parenles, in quahtum parentes sunl. Ideo ergp
quoepoposci,quidque ex his confectumesset aspiciefls, eos, in quantum parentes sunt, non possediabolo ffu-
profiteris te ad hoc quodexstruximus, imbecillurnesse; ctificare, nec de his aliquid, in quaritum parentes sunt, [
aposlolum Paultimillis omnibusquoediximus, obviare; ad diabolum perlinere pronttnliat : filii autem in (an-
quem lamen inducis eadem quac tu dederas, conceden- tum perlinent ad parentes, in quanlum parentes sunt;
tenii Ais eniro, « Apostolus neque volunlatem arguit igitur nec rei, nec sub regno diaboli, nec arguendi a
parvulij qusepropria in illo iiondumest ad peccandum» diabolo comprobantur. Ut enim hoc qnod diximus, re-
(De Nuptiis et Concupisceniia,lib. 2, n. 45): quo dalo
jam convictum est, nec posse in illo quodpiam esse 1 Forte, concedUis.
' Morel,Elem.Crit., pgg. 511,
peccatum, ciijus rtulla alia coridilio est, secundrim cesvestridogmatis 512, legit: alque ita fcm,
defiiiitionem quoque tuam, quam voluntas admit- sujfocatis. M.
3 Mss., hwc committit.
4 Et infra, mtellige qum dico,
tendi quod juslitia vetat, et unde liberum est absti- slrumento o
Yignerius, quarumconcilialioneet mihisterioet in-
'oerlinel.verius Mss.,ad quarumconcitiationem,
neie. el ministeriumet instruinentumpertinel.
8 Sic Mss. Editi,de his diabolicam
nem. gerttAnaHpbssessio-
1 sicMSS. Editi,Ecctetue. 6 SicomnesMss. Editiautem
* DuoMss. Mar.et Clar., et quod ManictueieonfUentur, conjugiumin feEBiit,cumlali voluptaie
agglomeras. mtxtionem.
paradiso suspicari; et prasiereunt, cbm*
1159 OPERIS IMPERFECTI CONTilA JULIANUM,S. AUGUSTINI HCO
petilionc clarescal: In tanturo sexuum conjiinctioso- fllii nascendofilii sunt: nec gignere aulem, nec nasci
boli participat, in quuiuum qui conjuges sunl, flunt niaium esl, quod pertinel ad inslilulioneni Dei, et
parentes ; si autem aliquid inter se voluerinl age- ulrumque sine pudenda libidine posset in paradiso fie-
re petulanlius, vel per illicitos adulierioruni ober- ri, si nemo peccassel. Pudenda enim iibido nisi aut
rare concubitus , hoc ad filios non polest altinere , peccato exorta, aut peccato viiiata esset, pudenda non
qui de vi seminuro , non de vitiorum obscenilate na- essel; et aut nulla esset omnino, et sine illa ita ser-
scuntur. virenl genilalia membra gignenlibus, ut nianus ser-
ACG.Jamne conflleris etiam inter conjuges esse pos- viunt operantibus; aut ita esset subsequensvoluntalem,
se petulanliam commixlionis?Ecce quod facit tua illa utnunquam posset sollicitare nolenlem; qualem nunc
pukhra suscepla l: boc enim nisi cum ei cedilur noii eam non esse, castilas docet, quoetales molus ejus ex-
iil, quando ad pelulantiani, quam lu quoque repre- pugnat, et in conjugatis, ne vel inter se indecenler la-
hendis, eliam conjuges liberorum procreandorum cau- sciviant, vel in adulteria prolabanlur, et in quibusque
sa copulalos, nulla necessilate 2 serendse prolis iro- contineiitibus, ne huic consentiendo,dejiciantur. Ecce
pellit : cujus lanlus laudalor esse voluisti, ut nenio de qua irahitur originale peccatum : ecce per quam
credal quod etiam oppugnator esse audeas; quippe nasci noluit, qui venit, non suuni ferre, sed nostrum
quam sic laudare non erubuisii, ut eam te libe- auferre peccatum.
ret ,-nec puderei, eliam in paradisi bealitudine col- XLIII. JCL. Eant nunc, et omnia quidquid possunt
locare. Manichoeae rationis molianlur ingenia*, quam volunt
XLl. JUL.Igilur ad nascentes generantium , non longas patianlur cogilationuraaerumnas: non arrogan-
flagilia, sed semina pervehirotur : vim autem se- ler, sed religiose polliceor, nunquam hanc instruclu-
minuro Deus insliluit, et sicut conliteri cogeris, be- ram 2 posse quassari.
ncdixit. AUG.Quam iustrucluram vocas, tibi 3 ruina est, quoe
AUG.Semina Deus instituil: sed qui possunt in na- le ila pressit, ut laudare cogeret quod expugnas: si ta-
tura vitiata bonum ejus a malo ejus ita discernere , men esl in te qualiscumquecaslilas, quaele faciatex-
ut neque 3 puteni naturam malum esse, neque vilium pugnare quod laudas,
naturam esse,ipsipossunt disceriierequid horumdtio- XLIV.JUL.Qua igitur fronte subjungis : « Sed, Per
rum ad Deum creare perlineat, quid sanare. Sed hoc unum hominempeccalumin munduminlravil, et per pee-
vos non potestis, quamdiu Pelagiani, non Catholici calum mors; el ila in omneshominespertransiil, in quo
estis. Dicjam, rogo, dic jani, quomodo sit accipien- onmespeccaverunl> (De Nuptiis el Concupiscentia,lib.
dum, quod per unum hominempeccalum intravit in 1, n. 45)? quod interprelaris hoc modo, ut peccalum
mundum. ab illo dicat Apostolus generalionc in posteros fuisse
XLII. JUL.Filii igitur nec tunc rei sunt, quando in transmissum. Supra concesseras Magislrum Gentium
eorum generatione peccant parentes : quia in lantum nuptias, quibus Deus benedixerat, nihil accusare; vo-
ad liberossuos pertinent, in quantum parentessunt: luniaiem adpeccandum in nascentenon esse; pareai-
4
igitur et tantum filii ad parentes perlinenl, in quan- tes aulem, in quanlum pareutes suni, liciie sibi le-
lum filii sunt. Naturse8 quippe generanliuin constat gitimeque ad procreandos fllios conjugari : et addis
germina coramunicare, non culpse.Quod si, ut ratio illico , quasi dormiens priora dixisses, crimen ad po-
denionsiral, ita etiam Apostolum confirmare pronun- sieros geueratione Iransmitli. Si enim in lanium ge-
tias; nicrito ncs, en docente, defendinuispeccata pa- iicrant, inquanlum parenles sunt; in quanlum autem
renlura ad fllios perlinere non posse : quandoquidem parentes sunt, licite sibiel legilimejungunlur; et haec
et Apostolus Spiritu sancto clarus, et nos inslructi conjunctioab Aposlolonon iniprohaliir, quia a Deonon
luce rationis, et lu pondere impugnatoea te verilatis solum inslitula, verum etiam benedicta est; quo ore,
oppressus, Lommuniler vereque faleamur, parcnles qua lege, qua fronle, hanc generationem reatus cau-
in quanluro parenles sunt 6, reos non esse; in lantum sam , radicem crimiiium , servam diaboli, esse con-
autem ad filios pertinere, in quanlum parentes sunt; firnias'?
igitur filios in quanturo filii sunl, id est, antequam AUG.Jam nescio quoiies haecdicla sunl, eisquere-
aliquid per voluntatem propriam operenlur, reos esse sponsum est. Multiloquiolibi excitas caliginem, quae
non posse. te non permittit malitiam vitiorum a naturse bonitale
Auc Parentes quidem gignendo parentes sunt, et discernere: et usque ad odiosum fastidium eadem
per eadem repetens, nondum dicis quomodo sit acci-
1 Vignierius,Ecce quodfacitlibi ad illa pulchra susce- piendum, quod per unum Iwminempeccatum intruvit
pla responsio. At MSS.,tua ilia, omisso,ad. vox quoque, in mundum.
responsio,ab iisdemcodicibus et a primaMenardieditione
abest. Susceptatua, Julianofrequenlissimedicit Augusti- XLV-JUL.Non ergo argui meretur ab Apostolo, et a
ille
nus, de concupiscentialoquens,cujus pairocinium sus-
diabolo possidelur; a Deo instituitur, elcriminum fons
cepit.
' vignierius,necessitas.
3 Editi, ut nequequi; et paulopost, ipst possint.Abest, 1 Morellegendumcenset, Eanlnunc, el omniaquidquid
qui, a Mss.et habent, tpsi possunl. possunliianichww nalionismolianturingenia.VideElemem.
* Forte,in tantum. Critic, i ag. 156. M.
8 Menardus,Naturam; et infra, non culpam. vignie- 2 Editi, structuram; et infra,in responsioueAugustini,
rius, Natura: et inlfa, non cttlpa. At Mss.,Nalurw ; oyaiiisiructuramvocas.At Mss.ulroque Ioco, instructu-
twn culpw. ram,
3 Menardusel MSS.,
* Hicex Mss.adjicimus,in quantumparentesstmt. ibi.
1161 LIBER SECUNDUS. 1162
est; a Deo postremo, ut conflteris, benedicitur, et a dicitis ad exemplum, cum exemplum pcccati, quod
le ffutex diabolicus accusatur. posteriores iroilarentur, non intrarit in mundiira,
AUG.Nuptiasbenedixit Deus, non resistentem spi- nisi per cum qui iiullum imitando pccc.ayit? Pri-
ritui concupiscentiamcarnis, quaenon fuit antepec- mus namque perxavit. Hunc aiiteni :IIOII Ailani ,
catum : peccatum autem, sicut nec illam concupi- sed diabolum esse, quis chrisiianus ignociU?Quid
scentiam quse resistit spiritui, non benedixit Deus. est ergo quod te libet, nisi et non tacere,, ct nihil
Nupliaeporro, quas benedixit, si peccatum non fuisset dicere? ... , . .,.
adihissum, quo nalura vitiata est, aut sic uterentur XLVHI. JUL-Deniqueid quod ipsa verba np,pindi-
genilalibus membris, quemadmodum aliis mimur, caverant, tu colligere .irgumentatipnecoii.uus, sub-
sine ulla libidine obedientibusvoluntati; aut pudenda dis, quia si de imitalipne loqueretiir, diaboluni.com-
ibi' libido non esset, quoniam nunquam resisteret memoraredebucr.it; sedqiiiadegeiieratioiievoluissct
voluntati, qualis nunc utique non est: quod profeclo intelligi, hominemdicere maliiisse, quam doenionem.
etiam tu sentis, quando ab ea sollicitante atque 1111—Inlerrogo ergo, quae fuerit tibi hujiis opiniouis occa-
ciente dissentis. Nuptioetamen, eliam nunc laudabiles sio : quid enim? ncgas lu homiiiumimitaiione delin-
sunt: quia neque instituunt hoc malumin hominibus, qui ? Et licel res absoluta Scripturarum attcstatioiie
sed inveniunt; et eo malo bene utuntur intentione non egoat, tamen audi David: Noli wmulariinler nta-
generandi, quamvis trahant inde qui generantur, lignantes, neque zetatus fueris facienlesiniquilalem;
originale peccatum, propter quod sunt regene- ne cemulalus fueris eum qui prosperalur in via sua
randi. (Psal. xxxvi, 1, 7). Deinde omnes scriptursc Veteris
XLVI. JUL. Quam mecum nihil egeris, lilterarum Testamenti commonentIsraelem, ne :ritum profanse
omnium teslalur erudilio : quam vero conlra Aposto- gentis imilelur. Quscigitur necessitas id cogebat, ut
lum nitaris, et contra Deum insanias, sententiarum Apostolus, si imitalionemvellet inlelligi, diabolum
tuarum pugna demonstrat'. Sed oslenso jam 3, non magis quaro liominem nominaret, cum el homiiium
posse haecconjungi, quaererum natura dissociat; in- et diaboli nossel imitaiipne delinqui? Aut crgo tu
terrogerous et Apostolum, ne illius puietur inesse . proba, non posse homiuum imitatione peccari, nec
sensibus, qux in tuis est sententiis probala bar- hoc in lege uspiam contineri, et sic assere l suspi-
baries. cioni tuse locum paralum; aut cerle si manifcstum
AUG.Dic jam nunc saltem, quod tahtis anfractibus . est, niilla magis re quam imitalione vitiorum inva-
diflierebas. luisse peccala, grandi imperitia collegistiAposlolum
XLVII.JUL.Audio ilaque Paulum pronuntiantem, de diabolo profeclo diclurum fuisse, si imilalionem
quia, Per unum hominempeccalum inlravil in mun- voluissel intelligi.
dum, et per peccalumtnors; et ita in omnes homihes Auc.Nonne anle dixi nihil te essc dicturtim, homo
pertransiit, in quo omnes peccaverunt(Rom. v, 12). nihil loquendo loquacissime? Sunl quidem peccata
Qriodtu, non pfopter exemplum peccati, sed propter . imilalionis in mundo, cum homines peccanlum ho-
generationem dictum esse confirnias : nosque hoere- minum exempla sectantur 2, non tamen per eos lio-
ticos vocas, qui id ad excropla refefamus; illoque te mines, quos quilibet imitanlur, peccalum quod pec-
juvari aestimas argumento : « Profecto si Apostolus canlcs imilarentur, intrayit in mundum; sed per eum
imitationem, > inquis, < intelligi voluisset, non per qui primus nulluni iroilando, peccavit: hic est dia-
unum homiriem,sed per diabolum peccatum intrasse, bolus, quem imilanlnromnes qui siinl ex parle ipsius.
ct per omnes homines pertransisse dixisset. De dia- Sic etpeccatum, quod non imilando committitur, sed
bolo quippe scriptum est, lmitantur autem eum, qui nascendo trahitur, per hunc inlravit in mundum, qui
sunt ex parle ipsius (Sap. n, 25). Sed ideo perunum primus hominem genuit. Nihil ergo dixisti, clnonnisi
hominemdixit, a quo generaiio ulique hominiini cce- ad quosdam decipiendos, quosdamfaligandos lecto-
pit, ut per generationem doceret iisse per onmes ori- res, tacere noluisli.
ginalepeccaium>(DeNuptiisel Concup.,tib. 2, n. 45). XLIX. JUL.Quia ergo claret, iraitalionemmalorum
At ego video Apostolum nihil quod ad infamationem hominum non solum consequenter, sed el necessario
generationisspectaret huriianse, nihil quod ad con- dici; hoc iiiterim argumenlum luum jacere perspi-
demnationem innocentise naturalis, nihil quod ad cuumest. Quod vero addis, de diabolo esse scripium,
crimendivini operis, protulisse. Imitanlur eum, qui sunt ex parte ipsius: et ego as-
AUG.Diu dicis Nihil, et ctim hoc verbum repetere sentior diclum esse prudenter ab eo, qiiicumque
destileris, dicturus es nihil. Quis eniirinon te rideat libri ipsius auctor. est; sed tibi non prpdest,
persuadere conantein, non perlinere ad generationem quod scribuntur quidaro diaboli imiiaiione pec-
quod ait Apostolus, Per uhumhominempeccatumin- care, nisi docueris, npn^possehpminum imitatione
iravitintmtndum; cum ipse homonon sit gcnitus 4 ab delinqui. ;i;!,;.-..:;.:,:..;,.:.!;..;,.;•,.:, ;
aliquo, de quo cseteri gignerentur; sed pertinefe AOG.Non hic quaeriturutruin hominum imilatione
1 Particulam,ibi, addidimusex Mss. : • peccetur : quis enim nesciat, ctiani hpminum imila-
2 Menardus 1 CodexMar.,et asseres.
' " et codexPort.,dejurat.Clar.,dejerat.mi., 2 Editi,sttnl quwdampeccataimilationisin mttndo,cum
degefai.
3 Editi,sedostendamnonposse.Mss.,sed ostensojam.
4 sicMssEdii\,cumipsesilhomonongenitits. Hominespeccatumhominumet exempla-sectanlur.Casli-
gantur ex lr.amiscriplis.
SAKCTAUGCST.X. (Trente-sept.J
1165 OPERIS IMPERFECTI CONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI 1164
iione peccari? Sed quaerilur, quale peccalunl jier tem sempef ahiirioruriiest. Hie ergo affeetus animi,
urium hominem intrarit in mundttm; ulrutti quod quod possibiliter voluefit iiriiiaritis, homiriehi pro di-
imitando comnriiteretiir, an quod riascendo Irahefe- Versilate ^riSaruhi arii acciisal, aut proveliit: ita fit
tur. Quia illud primum, id est, quod imitando coih- ui in borio el Deurii, et Angelos, et Apostolos dicatur
mitleretur, nonnisi per eum intravit in miinduiri, tjui ' iiiiitari: Deiirii, Estote.perfecli,sicul Pater vesler per-
primus neminem imitatus csetefis imitaturis peccandi fectus (Matih.
est v, 48) : Angelps, Fiat votuntaslua,
introduxit exemplum, lioc est, diabolus : hoc auiem sicut ih cwlo eihi terrd (Id. vi, 10) : Apostolos, Imi-
el Cor. xi, 1). In
alterum, id est, quod nascendo trahefetur, nonnisi talores mei edtbte,sicul ego Citrisli (1
vefp iroiiatuf diabolum, sicut diciltir, lmitaniur
per eum intravit in mundum, qui pfimus a riemine maio
suhl ex parte ipsitts (Sap. n, S5): iriiitautur
gerteratus, generandis cseteris originis ingessit ini- etiiri, qui exlermi-
tium; hic esl Adam. De imitatione igitur Angelorum hPriiines, Ntitite esse Irisles sicttt hypocritm,
et hominum intelligc te nihil ad causam perlinens di- nahles faciessuas (Mailh. vi, 16) : imitantur animalia,
cere; sed tantum lacere uoluisse. Disputamus enim, cum riiandalttr, Nblile fieri sictil equus et mulus, qui-
noii de quocumque peccatore, qui quaridocumqne bus hon esi intettectus (Psal. xxxi, 9). His ergo ver-
peccavit in mundo;-sed de illo per quem peccaium in- bis.iani adhofianlibus qriahideterrentibus, ostendilur
Iravitin mundum: ubi si quaeratur exemplum imila- imilalionis afleci.us,qiii ulique si esse non ppsset, non
tioriis, diabolus ihveniluf; si contagium generationis, irtdicefetur cayeridus.
Adam. Proiride, dicens Apostolus, Per unum hohii- AUG.Sed pecbaturriimilatioiiis, id est, quod imi-
nerii pecealuminlravit in mundum, peccatum genera- lalione fierel, non intravit in mundum, nisi per eum,
lionis iiitelligi voluit. Imitationis enim peccatum, nbn qui utlmitafione pecdaretur, sine imitatione peccavit:
per nnum liominem, sed per diabolum intravit in et non est Adam certe iste, sed diabolus. Qui enim
niundum. dixit, tniraiiii.tn.mundum, initium peccati hujus osten-
L. JUL.Nam cum utrumque ex mofe dicatur, ali- dit: quod initiuro nianifesluro est, non esse factum
ali- pef liominem , sed per diabolum ; si peccatum quod
quando quod diabolttm qttis imilatus, invideat-
quando qtiod lhomiriem semulatus, aut invidia, aut imitarentur peccanies, velimus altendere. Restat igi-
flagitiosoriiih sordibus oblinatur; lioc quoque imi- iur ut peccatum quod per unum hominem inlravit in
laiionis nomen utfiqiie possii convenife personae, id muiiduin, non imilalioni, sed generalioni recte possit
est, etcritn de homine, etcumde diabolo dicitur : tu aUribui. Agimus sane Deo gratias, quoniam contra
perfidicule inepiire voluisti, per imitationis inielle- vestrum locutus errorem, voluntatem bonam quaimi-
ctum Adam non potuisse monstfari. tamur borios, non viribus nostri liberi arbitrii, sed
AUG.Numquid per quemcumque hominem, qtiem auxilio Dei esse tribueridam, velut coruscante libi
peccandP alius imitalur, peccatum inlravit in mun- veritate confessus es : quandoquidem ut Angelos imi-
dum? Dic, sipotes, qtiid sit, Per unum hominempec- temur, non praesuriienduma nobis, sed a Domino dp-
calum inlravit in munduin, et per peCcutummors; et mpnstrasli esse.ppscenduin, sic exponens quod ora-
ila in omnes hominespertrdhsrit, sive mors, sive pec- mus et dicimus, Fiat votunlaslua, sicut in cwlo et in
catum, sive politis cum inorte peccatura. Nam pecca- terra.
tum, cujus imitalione peccatur, fioniiisi per diabolum LIII. JUL..Sed ut iroitalionis vocabulum rebus di-
inlravit in mundum, qui primus non iroilando fecit, yersis manifesturo est commuiiiter convenire; ita
facefent imitaiidP. vere 1 generantem substantiam
quod alii generatio ei.proprie
Ll. JUL. Ad rcliqua festinat oralio: sed premen- indicat: non pfopfieautem, sed abusive studiis ap-
dus adhuc locus est, ul divisiohibus quam possuriius piicatur. Et lamen quia hic est jam usus loqucndi, et
brevibus, lectori el iiiielligentia rei et memoria quod indicarit agnoscitur, et proprietatibus prsejudi-
suggeratur.ln omnibus quidem pene rebus horao- cium afferre non sini.luf'.Dicitur ergo diabolus gene-
nyraorum, quse sequivocaappellaihtis, conditio repe- rare peccantes, secundum qupd Dominus in Evange-
ritur. iio : Vos, ait, ex palre diabolo estis (Joan. vm, 44).
AcGi Promiseras te intelligeniiam suggesturum esse Quosermone, eum dixit criminosorum patrem, cujus
leciori, et loqueris de homonyinis ei sequivocis: quo- maiignilalem convincebanlur imilari: et tamen in ab-
modo ergo le ipsi sallem Pelagiani Intellecturi sunt, soluto est inlelligentia, quia per hoc nomen, videlicct
nisi prius ad scholas dialecticorum, ubicumque terfa- palris, nec diabolp sexus, nec hominibus illis aeria
ruro petuerint inveniri, proptef hscc dicenda ' mit- sit adscripta substanlia. Jam igilur quid conflci hinc
tanlur? An forle et categorias Aristolelis, anteqriam yoiuerirntiSappareat. Si proprie liunquam homincm
tuos libros legarit, eis expoiiens ipse lecturus es?Cur homojudicafelur iroitari, et Apostolus per Adam om-
non et hoc facias, homo ingeniosissiriius,quandoqui- nes peccasse dixisset : ego libere praescriberem usu
dem a deceptis miseris pasceris otiosus? Scripiurarum esse Aposlolum viudicandura, nt quo-
LH. JcLi Sed ut nunc hobis seririo de praesentibus modo Dominusdiabolumdixerat patrem, qui substan-
Sit, gerieratio proprie sexibus imputatur; imitatio au- lia generare non.poterat; ita Aposlolos hominem
*.Fprte, fiagUiorum. scfipsissei Imiiabilem, he quid docuissPcoriifa ratio-
* «orel legit, iiisce«da.vide Element.Critic, pag. 312.
M. 1 sic Mss,Ateoiti, veraet proprk.
1165 LTBERJ&euSBUS. ^
riehi perspicuam crederelur. nominarel? Verura apparel caulus angtistii serrao
ATJG.Numquid Adam prior in peccato imitabilis consilii, qiii revelante Spifilu sanclo, iemporum no-
fuit, ut merito per illum hoc peccati genus intfasse strofum pra^cavit el exarroaviierroresine in infa-
dicerelur in mundum? Nonne diabolus prior imiialii- mationera quippe aliquid iiislilulj a Deo conjugii vel
lis in peccato exstilit ? Per illum ergo intrasse in miin- benedictse fecunditatis dixisse putarelur; \eum causa
dum peccatum, Apostolus diceret, si peccatura quod posceret ut peccati replicaret exordia, per eum dixit
imitando alii facererit, eo loco vellet intelligi. numerum transisse.pecCatum, qui fetibus non poierat
LIV. Jui.. Nunc vero si colligam, qusesunt inEvan- convenire. Et certe primi homines ambo deliquerant,
gelio abusive prolata', non suslinent: mullo magis qui ambo merito yocanlur forma iposteris fuisse pec-
apostolus Paulus nullam errori occasionem proebuil, cati : cur uon igitur Apostolus per duos ait transisse
qui nihildixit improprium, si proriuntiavit, peccato- peccatum ; quod et ad fidem magis historise congrue-
rem primura hominem sequentibus peccanlibtis exem- bat? Verum nihil potuit ab eo prudentiiis sfieri: vidit
plum fuisse. enimsi duos nominasset, qui proevaricationiinitium
AUG.Noh ergouebuit istos duos proponere, unum exemplumque proestiterant, et per eos affirroasset
ad pecealum, alterum ad jusiitiam, Adam scilieet, et transisse peccatum, errori occasionem patene, ut pu-
Christufn. Si eriini primum peocatorem, propter pec- taretur per duorum nomina cenjunctionem fecundi-
catum qnod imitaii sunt caeteri, posuisset Adam; tatemque damnasse'. Idcoque pr.udentissime unum
profecto primnm justum, propter justitiam cseteris maluit nominare, qui non suffioiens ad generationis
imitahdum, non Christura ponerel, sed Abel: primus indicium, ad signum abundaret exempli; atque imi-
quippe Abel, nulltim hominum iroitans, sedcaeteris tationem accusatus gravaret, necfecundilatemnuiMe-
imitahdus, juslus fuit. Scierts autem quid loquereiur ratus argueret. Et utbreviter quod egimus colligatur,
Aposiolus, Adam posuit ad peccalum, Christum ad fecundilas in prirois hominibus instiluia,' nisiper duos
justitiam; quia illum noverat generationis, isturore- agi non potest: peccatum aulem Apostolus intrasso
gehefationis auclorem. pronunliat, sed per unum.
LV. JUL. ACper lipc bardissime argumenlatus es, AUG.Prsedixeram te nihil esse dicturum; et ita
qriPd si apostolus Paulus per imitationem Iransisse esse, cuivis tardissirao (Claruraest. Numquid enim
peccatum voluisset intelligi, diabolum roagis, quam Evam non imitantur peccarites, aut peccalum generis
Adam nommasset: ciim clareat, et homiriis et dia- humani non magis ex ipsa sumpsit initium ? A mu-
boli malum nPn nisi iinitatione transire poluisse.Ve- liere initium factumest peccati, et propler illam, sicut
rum disjectoquod tu exstf uxefas, non 'tanimeisquahi scriptum est, morimur omnes (Eccli. xXv,,35). Cur
ipsius rafionis manibus, quidnunc a ndbis afferatur ergo non vis attendere, propterea potius Apostolum
' ' j;
atteriae. urium dixisse hominem, per quem pcccatum intravit
AUG.Non te disjecisse quod Struxeram, nec sanae in mundum, quia nori imitationem, sed generalionem
rationis, sedTan* tuoe opinionis tnanus te ffustfa ih- volebai intelligi? Sieut enim a muliere initium peccati
tulisse struetufaelrbstfsfe,ritfiusque nosirum verba qui fuit, sic initium generaliohis a viro est.: prior enim
legerinl judicaburit. vir seminat, ut feroina pariai : ideo per unum homi-
LVI. JcL. Osteridit ApoStoIusnonasedicturii esse, nem peccatum ihtravit in mundum, atjuiaper semen
peccatum generatlPlle:, iransisse; qttaiido nominans genefationis intravit, qttod a viro excipiens concepii
hominem, adjeCitunam; rinus >erirriinttmeri prrnci- femina : quo more nasci noluit, qui solus sine pec-
pium est: et Mleexplicaiis per quem diceret intrasse cato est natus ex femina.
peccatum, non.sdlum eum nOniinavit, verum eiiafn LVII. JUL. Irrefutabiliter confecttim,est, peccatuns
numeravil •: Per urium, inquit, hominem peccaiuniih illud ostendi ab Aposlolo moribus ad posteros, non
hunc mundurhtransiit. Hic autem nnus praebendaeihii- semiriibus fuisse devectum. Qnanta ergo de ore iuo
tatiohi sufficit, generationi implendse non stifficit. effluxerit falsitas, intuere : « Sed ideo per unum ho-
Peccalum autem trainsiit; sed pef unurii.' MaiiifesiUhi tninem Apostoltts aixit, a quo generatio utique homi-
est, imitationemhic, nPn genefaiibnem^cPaTgui.quse mmiccepit, ut per generaiionem doceret iisse per
nisi per duos fieri non potest; Aut igiiur oslende, per oriineswiginale peccatum >(De Nuptiisit Concttpiscen-
Adam solum sine muliere ^eriefalionem exstitisse; tia, lib.%, »1. 45): cum ideo Apostolus per unum
nec hoc enim ab elegantia lui abliorret irigenii: aut hominemdixerit', ne putaretur isse per omnes origi-
certe quohiamvidesgenerationem nisi pef duoscon- nale peccatum. Ineplis ila, ut vixieneam cachinnum,
slare non posse, assentife vel sero i accusaiuminrori qui 4icis generationem ab uno homine ccepisse; cum
esse per unum numerum opus duorum. Per uniim, et diversitas sexuum,eilectio divina iestettir, gene-
inquit, hominempeccatum iritravil iri inuridum : -qui rationem nonesse potuisse, nisi ri"uoprius homines,
dixit piTuniim, inlelligiperduos noltiit. Quid, TOgb, id esi vir et miilier,^exititisseriti ; .
quxrebat inter hacc dogmata numerus, ut Apostolus AUG.Qui hoc legunt, legant ilerum superiorera
tanlacura, non solum hominem, «efl unumhomirieiri responsionefti meani; aui s'i e}us bene .meminerun^
deliramenla hujus irrideant. Quamvis posscm dicefes
'' EdtS,d calmtnim,qumsuntmEvcoigeUo abusiveprola-
la. ex Mss. . 1 Editi. per dmrurii nominumconjuncltonemfecundUa-
' * castigantur femdamnasse.
Jbe>.;mgerieraticme.
1167 OPERIS 1MPERFECTICONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI 1168
ideo non duos, sed unum bominem dixisse Aposto- diclum est, Ergo Abrdhcesetnen cstis; cum de illo
lum, per quein peccalum iiitravit in mundum, quia dictura sit.Abraham, Elsemini tttq, fjuod eslChrislus
scriptiim est j Erunl duo in carne una (Gen. n, 24): (Galat.m, 29,16), .'_..,,, .[. /,; •
unde Dominus ait, Igitur jam non sunt duo, sed una ,LX. ivii: Ac! perLhoc nibil.sibiyel de jucundiT
caro {Malth. xix, 6): maxitoe quando vir adhseret tate ejus, ve.l;de: veyccundia;potes.t diabolus,yin >
? .-;-.. ."'-y:[:. ,iU-:-
uxori, et Initur cwicubitus. De concubitu auteui pro- dicare. ., ,o,o.; ;; ,;..,:
les gignitur, traheris originale peccalum,'vitio pro- AcG..Quidestqtiodidicis,, «,de verccundia?,>;An
pagantevliium, Deocreante naiuraiii: quam naturam confusionemnomiiiare confunderis? Et tainen puden-
conjuges, eliam bene uleiiies yitio, rion possunt ta- dam libidinem , et anle peccalum fuisse dicis in eis
mert ita generare, ut possitesse siiie vitio : quod ille de qnibusdicil Scriptura, Nudieranl, el nqn confun-
qui sine ipso natus'; est vitio ; evacuat in parvulis, debaniur(Gen,n,^), l ..': .:' i
Cliamnolerite Juliano. LXl. Jut> Verumiarhen hic Aposlolus si quid lale
LVIIl. Jui. Atit si forte (quoniam aliler dogma sensissei, per unamcarnem, non per unum hominem
tuum siare non potest) Adam ex se concepisseet pe- peccatura intrasse dixisset. Per generationem vero
perisse responderis : Aposlolumqnidemnon hoc sen- substantia carnis soboli sola parlicipal : quia non
sisse ntilli dubium; tu vefo quid sexui tuo yolueris anima de anima, sed caro de carne trahilur : in no-
evenire monstrabis.' mine autem hominis, et animus proprje indicalur et
AuG. Non expavescis quod Scriptum cst, Neque corpus :,acper;hoC;Appstolus uniim hominem nomi-
malediciregnum Dei possidebunt(l'€of; vi, 10)? Ne- nando, nec negotiu.rofecunditatis; ostendit, in quo
que enim tam fcedaconvicia nihil te adjuvantia, nisi nihil praeter subslanliam fcarnis imperliri noyerat;
maledicendilibidine, loqueferis. nec duos intelligi voluit, qui unum inculcavit, ut
LIX. JUL.Vefurii liaec omissa faciamus ', et illud dpceret imitatione transisse,; non generalione pec-
quod a vobis apparet posse in hpc loco referri, ra- catum. -..; .. ;
lionis viribus detcramiis. Si ergo dixeris,, scriptum AUG.Quidest ergo, Jamnon suntduo, sedunacarp;
cssc de liac commixiiorie, quod fiant duo in carne nisi, Npn suntduohomines; propter unam carnem?
una, elsecundum huiicmodum, Apostolumper unum Cum et ipsa caro posset dici liomo, a parte tolum:
hominem dixisse, ut. adhserentia. sibi gencrantium sicut, Verbuni,cqro faclum est (Joan. 1, 14) ;• quia
mcmbra signafet: respondebo lioc quoque contra bomo factus est, de quo dictum est. Aposlolus etiam
vesiram ihipietatein valere. \Nonneniro diclttm est, qupd ait; Exteripr hqmpcorrumpilur(II Cor.ix., 16);
Erunt duo bomincs in uno liomine; sed, Erunt duo pulo quod carnem intelligi voluit. Propler quod recte
in carne tina ; quo unitionis 2 nomine voluplas illa loquimur, curo dicimus,: Hominis sepulcrum; quam-
coeuntium, ct libido quse sensuni afflciens membra vis caro ibi sola sepulta sit. Nec erravil qusedixit,
constcrnat, ac, sicut ille priidens intellexit, unam Tulerunt Dominum meum de monumento(Joan. xx,
carriem gestit efficere, a Deo instituta et corporibus 13)); quainvis so?a caro ibi, ppsita fuerit. Manente
arite peccatum doceretur * inserta.,: ergo de animo obscurissima quoestione, ppluit dici,
AUG. Si ut essent duo in carne una, facere nisi Per unum hominem peccalum intravit in mundum;
libido non possel (qtiam snsceptam luamtolem pror- etiamsi ad propaginem spla caro pertineat. Hsec ila-
sus, qualisnuncaleetlaudaturetexpugiialur, quam que atlende, et quara nibil dixerisvide.
pudendam confiteriset sine pudorc sic diligis , audes ;LXII. JUL.Hic jam, licet egerit parles suas veritas,
eiiam paradisi possessionedotare); nullomodoetiam tamen utsitintentuslector, admoneo. Pluriiinim jgi-
in Cbrislo et in Ecclesia possel intelligi, Erunt duo turin boc conflictude meo jure deposui, secutusque
in carne una./Neque enim tam longe exorbitas a veri- quo adyersarii temeritas provocaverat, adeo sanoe
tatis yia ,; ut etiam conjunctioni Cbrisli etEcclesise, fidei scita defendi, ut etiamsi Magistri Gcnlium verba
hanc audeas.impoftare;* libidinem. Porro, ;sippssunt esscnt, quibus illum usum Traducianus pulavit; liquc-
slne ista esse duo in carneuna Christuset Ecclesia; ret tamen eum nihil de naturali sensisse peccalo,
potuerurit etiam vir et uxor, sinemo peccasset, non qui nominando hominem, sed unum, non utiquegc-
pudehdft;libidine, de qua erubescit ;el qui earn lau- nerationem criminis, sed exempla culpasset.
dare non erubescit, sed merilo laudandaicharilate AUG.Exemplum dedisti, sed vanitalis in.le ipso :
cprijungi", et iilioruni procreaiidoruracausaesse duo quia si exemplumpeccaii a primo peccatorc liomine
in carrie «na. Unde DoniinttScum dicit, Igitur jam Apostolus poneret, id est, Adam; profecto exem-
non suntduoi seduria caro; ,npn ntiqu.edicit, Non plum juslitise a primo homine justo poneret, id est,
suntoduse, sed unacarp. Qujd ergO;non sunt duo, Abel., -,\-\ ,r.;:;v:'L •:,';
nisi:? hpmines ? sicutChristusel Ecclesia simulnon ; LXIII. JUL.Conslat autera non esse aposlolicorum
duo Christi, sed unus est Chrislus : unde et nobis verbprumreum prdiriem , quem inimicus noster puui-
1 vign.et Menard.,verumluvcmissafaciamus. M. vit. Argumentatur quippc hoc raodo : « Si Aposlolus
» Menard.,uriicmk. M. imitationem , > inquit, < voluisset intelligi, non per
3 sic Mss. diti,docelur.
* SicMss.E Editiautem,imputare.
unum hominem, sed per diabolum peccatumintrasse,
*. In Ms.Port., conjugii. et per omriesIiomines pertransisse dixisset. De dia-
* Editi,non nisi.Abest,non,a Mss. . , boloquippe scripium esf, Imitantur eum,qui tunl ex
1169 LIIiER SECUNDUS. 1170
parteejus i (Sap. h, 25).«Sed ideo per unum Hominem primo homine et peccatum et mortem fuisse, ad
! dixit, a quo generatio utique hominum coepitut pef posteros vero solam transisse niortem : tu conlra
generaiionem doceret iisse per omnes originalepec- asseris, et peccalum ad omnes et interitum cu-
catum > (De Nuptiis et Concupiscentia,lib. 2, n. 45). currisse '. -
In hoc ergo mentitur, quod affirmai beatum Paulum AUG.Jam responsum est: relegant qui volunt quae
pronurttiasse, quia per unum hominem peccatum in- supra diximus, ne superfluoeadem iterum iterumque
traverit in mundum, atque ita in omries homines repetamus.
pertransiefit: hoc, inquam, in Magislri Geiitiurii'Ser- LXV. JUL.Impudenter igitur sub urtibra ejus no-
monibus nori tenetur; ille quippe nori dixit pecca- riiinis delitescis, cum nimis diversa -conlrariaque
tum transisse, sed moftem. Est ergo ofdo verbofumi dicatis. Ille enim arguilppus horoinum, tu-opus Dei:
Sicut per unum hominempeccalumiii mundumintra- ille studia * delinqueiitium, lu innocentiamvitam-
vit, et per peccatttmmors; et ita in omnes homines que nascentium : ille voluntatem lioininuni, tu na-
!" ;
pertransiit,in quo omnespeccaverunl.Subliniis infor- turam.
malor Ecclesise, quid sibi dicendumessel expendit: AUG.Superius ad omnia ista resporisum est : unde
Per unum, inquit, hominempeccalumintravitin mun- jam te irridet qui meminil; qui vero non meminit,
dum, et per peccalummors; et iia in omnes homines si illa relegerit, profecto isla tua vana cuiri irrise-
''•
pertransiii. Jam nominaveratmorlem , alque pedca- rit, te dolebit.
tum; quid fuii necesse ut in eo quod pertransisse LXVl. JUL.Inlravit igitur, secundum Apostolum,
dicebat, mortcm a peccati communione separaretj per unum hominera peccatura in hunc riiunduni, et
ut' signanter ostenderet, in hunc quidem niondum per peccatum mors; quoniam illum et reutn, et da-
3
perurtum hOihinemintrasse peccatum, etper pecca- mnationi morlisperpetusedestinatum/mundusaspe-
tum morlem; in omriesvefo homines non peccaluni xil. In omnes autem homines mors pertransiil; quia
transisse, sedmortem, utiquejudicii illatam sevefU una forma judicii prsevaricatoresqtiOsqueeliam re-
tate ', prsevaricalionisullricem , non corporum se- liqiise comprehendit octatis : qtiae tamen mors, nec
mina, sed mortim vitia persequenlera ; nisi quia iu sanctos, nec in innocentes tillOssoevirepermiiti-
commendareet praemunirecuravit, ne vestfo dogmaii tur; sed in eos pervadit, quos proevaricationemvi-
8 ' ' '-'" ' ''•
opitulaius aliquid ptitaretur? derit semulalos.
AUG.In eo quidem loco, ubi dictum est, Per tiiiuin • AUG.Hoc loqueris, quodObjectumest hseresiarcbse
hominempeccaluminlravit inmundum, et per pecca- vestro Pelagio in episcopali judicio Palsestino, quod
tummors; et ila in omneshomihespertransiit; utrum ila faclus fuerit Adam, ut sive peccarct, sivenon pec-
peccalum , an mors, art utrumque pef oirineslioiiii- caret, moriturus esset (a). Hanc enirii niorlem qua
nes pertransisse dictum sit; videtur ambiguum': sed omnes morirour, de qua dictum est, A muliereini-
quid horum sit, res ipsa tam aperta 4 demoiistrat. tium factum esl peccati, el propter illam omnesmori-
Nam.si peccatum noripertfaiisisset, nori omnis homo mur (Eccli. xxv, 53) , non vis ex peccato in omnes
cum lege peccali, qtiae in hienibfis' est, nasceretuf : fecisse originalitef traiisitum ; ne cogaris faleri simul
si roors non pertransissct,' hon omnes bomines, etiara originaliier transisse peccatum. Sentis quippe,
quanlum ad istarii coriditionem mortalium peftinet, quam iniquum sit, sine merilo transisse supplicium.
morereriluf. QuodauteriidiciiAposiolus,'inqiio omries Verumlamen tam calholicumest quod expugnare co-
peccriverunt:in quo , non iritelligitur nisi in Adam, naris, ut hoc ille cui, sicutdixi, objeclum est, nisi
in quo eos dicit et mori; quia nori erat justum, sirie daranasset, profeeio ex illo judicio damnatus exiis-
crimine transire suppliciurn. Quacumque te verlas, set. Mors ergo et ista , qua spiritus a corpdre sepa-
nullo modo calholicsefidei fundamenla subveftes : ratur, et illa quse dicitur secunda, qua spiritus cum
praescrlimquia et tn ipse libi adversaris, qui niinc corpore cruciabitur, quantum atiinet ad meritura
dicis non peccatutritrarisisse', sed mortem ; cum su- generis humani, in omnes homines pertransiit : sed
perius dixefis,' AposlOluhiideo riori duos hoinines, gratia Dei, per eum qui veiiit, ut moriendo regmim
sed unum inculcasse, ut dpcefet imitatione transisse; inorlis auferret, ea resurrectlone cujus in illo pr;c-
non gerieratione peccaiiini:(Suprd, cdpp. 56 ei 61). cessil exempluro, mortem regnare non sivit. Hoc
Transiit ergo cum -morte peccaturii'•': quid est ijubd tenet calholica fldes, hoc teneritjudices quos Pelagius
nunc dicis, non peccatumtransisse, sed morteih ? formidavit; hoc non tenent hscretici quos Pelagius
LXIV.JUL:Quaiilum igitur iriler tb et Pauluni di^ semiriavit.
stet, intende. llle dicit",per unuiiiliominem: lu, Pef LXVII. JUL.Qusepraevaricatio, licet non sit facla
duos, idest, per generatipnem. llle pronuntiat,'iri naturalis ; fuit tamen forma peccati : atque ob hoc,
licet non aggravet nascentes, tamen accusal imi-
1 Editi,et. MSS.,ut. "
* Editi,sed morlem,morlemulique,judicn ilUilamse- tantes.
verUatem. Corriguntura d , AUG.Et si tu oblitus es grave jugum quodaggravat
manuscriiilos.
* Vignierius,opitulaloraliquis. iiss.vevo,bpituldtus nascentes; nos te non desistimus comroonerc.
aliquid.
4 Editi,jam aperle.At Mss.,tam aperla: necaliterBeda 1 SicMss.Edili,concurrisse.
et Florusin huncApostolilocum. * studium.AtMss.,studia.-
5 Hicveterunilibrorumauctofitate resiituimiis,Trcmsiit 3 Editi,
SicMss.Mar.clar. et Port.Atediti, dominatiani.
ergo cummorte peccattm. (a) Lib.de GcslisPelagii,nn. 23, S7.
iiU OPERIS 1MPERFECTICONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI jlia
LXVHI. JUL. Mors aulem judicialis transiit in eo rat, vel nunc inlimet, expendenduraest. Vsque ad
qup ' peccaverunl omnes, sed libera volunlate : quo legem, inquit, peccalumin ihundo.Tu dicis quia hoc
verbo, id est, omnes, Scripturarum more roultiludp, peccatumApostolusnaiurale voluerit intelligi : quse-
non universiias indicatur. ro ergo, si usque ad legem fuit, cur desierit esse
AUG.Fruslra recta verba torquere , et clara obscu- post legem. Neque enim acquiesco, ut usquc ad le-
rare conaris. In eo peccaverunt omnes, in quo mo- gem, usque ad finem ejus, potius quara usque ad
riuntur omnes : ipse est Adam, in quo si parvuli exprtura intelligam. Mecum facit verbi proprietas ;
non moriuntur, profecto nec in Christo vivificabun- qupd dicit usque ad legem fuissc, osiendit npn esse
tur : se.dquoniam siculin Adamomnesmoriuntur, ila posl legera ; et quodcL.mquetempore ablatum est,
el m Christo omnes vivificabunlur(I Cor. xv , 21) ; naturale npn fuil. Quodergo infregit censura legis,
idep qui volunt hsecverba perverterc, ipsi eis ma- et infringendo ex rnulla parte restinxit ', jmilatione
nentibus eyeriuntur. apparct, non generatione susceptum.
LXIX. JUL. Sed jam pergamusad reliqua, ut cui AUG.0 intelleclum, quid aliud dicam , quaro hse-
dogmati Aposlolus concinat, sicut ex multa parte reticum ! Si ergo lex abstulit peccalum, quia sic vis
claruit, processibus' sacri sermonis oslendat.« Quid inlelligiusque ad legem; fuit ergo per legemjuslilia.
aiitem aliud indicani eliara sequenlia verba aposlo- Si per tegemjustitia ; ergo Christusgratis morluus est
lica ? Cum enim hoc dixisset, adjunxit, Usquegd le- ( Galqt.ii, 21). Si autero peccatum lex non abstulit
gempeccatumin mundofuit > (Rom. v, 13): «id est, ut non esset, quodpriiis eam fecisse dixeras, et mox
quia nec lex potuit auferre peccalum. Peccatum au- te pcenituit; sed lamen peccatum lex infregit, ut
temnon deputabqtur, cumlex non esset. Erat ergo, poslea correxisli, et ex multa parte restinxit: men-
sed non deputabalur, quia non ostendebatur quod tilus est qpi ail, Lex subintraviiut abundaretdelictum
deputaretur : sicut enim alibi dicit, Per legemcogni- (Rom.v, 20). Sed quia ille verum dixit, tu nihil dU
tiopeccati > (ld. m, 20). < Sedregnavii, inquit, mors cis ; el tamcii nihil dicendo, haeretica pertinacia
ab Adamusquead Moysen; hoc cst quod supra dixe- contradicis.
rat, usquead legem: non usque ad Moysen, ut dein- LXXI.JUL.Verum ne videar hic nimis tecum agere
ceps non csset peccalum ; sed quia nec lex per Moy- tenaciter, acquiescamus,quod usque ad legem,usque
sen data regnum potuit raorlis auferre, quse non re- ad Chrislum possit intelligi: concedisergo peccalum
gnat utique nisi per peccatum. Regnum porro ejus hoc quod dicis originale, non esse post Christum?
est, ut homiuemmortalem iu secundam etiam, quae Et qupmodo, el in Apostolorummembris, et in pm-
sempiterna est, praecipitetroortem. Regnavitautem. nibus baptizatis, et usque hodie post tot soeculaad •
In quibus ? Etiqm in his, inquit, qui non peccaverunt, venlus Curisli, opus diaboli, fruticem adversariae
in simililudinemprwvaricationisAdw, qui est forma poleslatis, legeniquepeccati manere, vigere, vivere
futuri » (Id. v, 14). «Cujusfuluri, nisi Chrisii? et qua- dicis?
lis forma, nisi a contrario ? Qupd alibi etiam dicit: AUG.Non hoc dico : nihil dicis. Aliud est pecca-
Sicut in Adam omnesmoriunlur, itq in Christoomnes tum, aliud concupiscpnliapeccati, cui non consen-
vivificabuhlur> (1 Cor. xv, 22), «Sicul in illp illud, ila tit qui per graliam Dei non peccat : quamviset ipsa
in isto istud : ipsa est forroa. Sed haecforma non concupiscenliapeccati vocelur peccalum, quia pec-
omni ex parle conformisest: unde hic Apostolusse- cato facta est. Sicut scriptura quaelibet, manus ejus
cutus adjunxit, Sed non sicut deliciiim, itq el donalio. dicitur cujus manu facta esl. De quo autem dictum
Si enimobuniusdeliclummullimortuisunl, multoma- es.t, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollil peccala mundi
gis gratia Dei et donvm in gralia unius.hominisJesu (Jqan. i, 29); ipse reatum peccati, quod genera-
Christiin tnullosgbundavit (Rom. v, 15). Quidest, tione trahitur, regenerationedissolvit; ipse spiritnm
mullomagisabundavil? Quiaomnes qui per Christum donans facit non regnare peccatum in noslro morlali
liberantur, temporaliter propter Adam mpriunlur, corpore ad obediendum concupiscenliisejus ( Rom.
propter ipsum autcmChristumsine finevicturi sunt > vi, 12) ; ipse quptidiana indulgeritia, propler quam
(De Nuptiis el Concupiscentia , lib. 2,n>46). NihiJ quotidiedicimus, Dimiltenobisdebilanqstra(Matth.
aliud coiisequentibus Apostoli sermonibus indicari vi, 12), si quid concupiscentia peccali cliam be-
professuses quamoriginalepeccatum : quod nos apt ne resistendo cerlarilibus male persuaserii, mise-
probavimus ipso sui exordio non ab eo pstensum ricors delet; ipse grayi ruina elisps erigit pceniten-
fuisse,quia pcr unum, non per duos, peccatumirans- les ; ipse ubi non possit oronino peccari, perducet
isse signaverat. coiistituetque regnanles', quando dicitur, Vbi est,
AUG.Jam responsumest, et adhuc lu vana loque- mors, contentiotua ? ubi est, mors , aculeusluus? Acu-
ris : neque enim 3 hoc mirum est; adhuc enim quid leus autem mortis est peccatum(I Cor. xv, 55 et 56).
responderim nescis : tunc cris impudentior quando Ecce quomodopeccatum mundi Agnus ille Deis tol-
scieris, si vanis relictis vera tencre nelueris. lit, quod iex auferre non potuit. i
LXX. JUL. Verunitamenulrum id quodproeterie- LXXII. JUL. Verum videamus et reliqua. Pecca-
* Edili,in eo,in quo.
' sicMss.Editi,ex muUaparte clarisprocessjbus. 1 SicMss.Atediti,reslrinxit.
3 Editi,nequeItocmirumesUomisso,enim.Sedin omni- ' Mss.,perducitcpnstUuitqueregiutntes.
bus manuscripus exstat. . 3 Editi,Detts.AttamenMss.port.Mar. clar., Det.
H75 LIREIVSECUNDUS. 1114
tum autem non deputabatur, ait Apostplus, cum lex mpnstrari, pracceptocircmncisionispstendi. Qtiod si
nonesset (Rom. v, 13) : post qupd lu subdis, « Erat negas tu , doce quo peccalo proprio, si non circiun-
ergo, sed non depulabatur, sicut alibi dicit, Per cidereiur, inleribal anima parvulidepppulosuo (Gen.
legemcogniiiopeccati > (ld. ni, 20). Si ergo per le- xvn, 14). Scio, non doces:sed vplensnos fatigare,
gem peccati estfacla cognilio, et peccatum traducis nec laces.
ante legem non imputabatur ; oslende hpc imputa- LXXV. JUL.Caeterumquod;fingitis, priginale pec-
tum fuisse,$ub Iege. Nain si per legem peccati cogni- calum, necperunum IransroiUi potest, quoniam ge
tio, ante legem ignoratio peccati; ambigi non po.lest iicratio per duosagitur.. >..'
hanc fuisse causam maximam promulgandae Jegis, AUG.Jam responsuro est: lege,quoehinea me dicta
ut proderelur et caveretur , quod prius latebat. sunt, et invenies te vana dixisse. ,; , :
AUG. Ut proderelur, verum dicis ; hocet nos di- LXXVI. JUL.Nec potuit aliquandp essev, si polest
cimus : ut autem caveretur, non lex, sed gratia; aliquando non esse: quia naturalia ab itiitio sttbstan-
non litlera, sed spiritus fecit. Lex enim subintravit, tiae usque ad terminum illius perseverant.
non ul caveretur, scd ut abundaret peccatum, et AUG.Hoc et de morleposses dicere; nam eliam
superabundaret gratia, qua peccalum et deleretur cum ipsa nascimur : Corpus enim morlmmest propler
faclum, el ne fieret caveretur. peccatum(Rom. yni, 10): sed et si non propler pecca
LXXIII. JUL. Hic sit ergo summa cerlaminis : aut tum, sicut desipilis; nascimur tamcnsine dubilatione
pslende iroprilatum sub lege fuisse cuiquara originale morlales : et lamen mors atquc mortalitas non erit
peccatum, oslende fuisse monstratum ; et consen- immorlaliter viventibus nobis.Sicut ergo mors origi-
tiam de hoc peccato Apostplum locutum fuisse. nalis est, et tamen potuil esse , potcst non cssc, me-
AUG.Ostendo quidem, quod provocas ut osten- lius noslra manente hatura : sic el originale pecca-
dam : sed si oculos operialis ad ea quse videre non turo, et potnit esse, generalione traclum; etpolest
vullis ', et neab aliis videantur, nebulas contenlio- non esse, regeneratione detracturo '.
nis offunditis. Circumcisio carnis ', lege prsecepta LXXVII. JUL.Necalege osiensuni est, vel ostendi
est (Gen. xvn, 12),; qua non posset melius signifi- potuit; quia nuiiquam legislator usque ad hanc veni-
cari, per Christum regenerationis auctorem lolli ori- relamentiam, utprseciperetcuiquam.Noli ita, vel ita
ginale peccatum. Cum proepulio quippe omnis hpmo nasci: et quod admoneri non decuit utcorrigatur, jus •
nascilur , queroadropdum cum originali peccalo : el turo esse non potest ut puniatur 2.
octavo die lex circumcidicarnem prsecepit,quia Chri- AUG.Non praecipitur homini quo modo nascalur :
stas die dominico resurrexit, qui post seplimum sab- sed pracceptumestquo modo illc viveret, praeceplum-
bati oclavus esl: el circumcisus praeputiatumgignit, que violavit; a quo parenle peccatum originalededu-
trajiciens in illum quo ipse jam caruit ; sicut bapti- cilur. Praecipitur eliam ut infans circumcidatur,
zalus in filium quero generat carne, realum tamen damnandus nisi circumcidalur : cui lamen non solum
trajicit priginis, quo absolulus est ipse. Postremo in aliquid aliud, sed nec saltem circumcisio ipsa proeci-
lege scriptus est Psalmus : Ego in iniquitatibttscon- pilur. Ac per hoc, non quidem prxcipilur hominiquo
ceptus sum , et in peccatis maler mea in ulero me aluit modo nascatur : niundus tamen non est a sorde pec-
(Psal. L, 7). Quod yiderelis profectp, nec auderer cali, nec infqns cujus esl unius diei vita super, lerram
tis aliquid contradicere, si Cypriano, et Ambrosio, (Job xiv, 4, sec. LXX). Lege verba sancti Job, el in-
cocterisquelalibus Ecclesise docloribus, fidei oculos venies te esse mendacem , loquenle iUo qucm Deus
similes haberetis. dixit esse veracem.
LXXIV. JUL.Aut certe quia hoc in lege npn po- LXXVIH, Jci. Etquod usque adlegem esi, osten-
testinyeniri, acquiesce, impudentissime, deeppec- dilur non esse post legem, ostendilur poslremo non
cato loquiApostolum, quod imitatione trahKur, yo- esse post Christum.
luniale commiltilur, ratipne arguitur , lege osten- AUG.Ila rcalus hujus peccati ostenditur non esse
ditur, acquitatepunitur. ppst peccatofum abolitioncm, sicut mors post carnis
AUG.De omni peccato quod per Christuro tollitur, resurrectionem.
dictuni est, Vsque ad legem peccatum in. muntiofuit: LXXIX. JUL.AC perhoc,: secundum arguineiila-
quoniamlege non lollitur, sive priginale, sive addi- tionem quoque luam, olim non est: seeuridum 3lesti-
tum, sive quod erat et ante legeiii, sive quod etiam monium veritatis, riunquam fuil.
Icge subintrante ahundayit. Cuni autem ais, de eo AUG.0 si vos non essetis, qui; conlra testiriionium
peccatp loqui Apostolum , quod a?.quitatepunitur; veritalis falsiim testimonium vestrrim et dicitis, et
cxpergiscere, et vide ibi esse et originale peccatum. insuper scribilis,! .
Non enim aliler sequitas Dei grave jugum imponeret LXXX. JUL.Et uilquod egimus, iricuketur memo-
4 ipsisquoque exordiis parvulorum : quod jugum cura riae lectoris ; definisti quondam « peccatum, > et
' nostra saepecommemprat,. ut ceryicem tuam, si.non optime, « nihil esse aliud quam volunlatem adroit-
inflexerit, frangat. Nam boc peccalum etiam lege 1 Editi, generationedetraclum.Castiganturad Mss.Mar.
1 in B., sed si oculos aperiultsad ea Clar.Port.
* SicMss.At editi, et quod admonerinon poiestnt ca-
vidtis.Menard.et vigri. secutisumus. M.qum viderenon vealur, imputarinonpotestut puniatur.
s Mss.Clar.etMar,, carnalis. 3 Hic,sectmdum, resliiiiimusex nianuscriplis.
1175 OPERIS IMPERFECTI CONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI 1176
tendi quodjuslitia vetat, et unde liberum est absli- stoli per omnia scita conveniunt.
riere.> AcGiNihil te dicere, et quod respondimus mon-
AUG.Jam responsum est quod peccati sit ista Slrat; et lu ipse. Apostolus quod ait, Vsquead legem
definitio , non ejtts quod sit et poenapeccati ( Supra, peccatumin hiundb fuil; nori originale tantum , sed.
lib. 1, cap. 47). omnepeccatuni intelligi voluit: et ideo usquead le-
LXXXI. JCL. QuaVdefinitio ad intelligendam quo- gem fuit, quianeciex potuiiauferrepeccaturo: Vsque
que jusliliam Dei apefuit viam, ut censereraus sequi- ad legemquippe diclum est, ut etiam ipsam legem
tatem diyini neutiquam stare judicii, riisi illud impu- senlentia ista concluderet: quomodo dictum est in
tasset in peccalum, a quo nosset * liberum fulSseei Evangelio, Omnesergo ab Abrahamusque ad David ge •
qtii propter hoc affligilur, abstinere. nerationes qualuordecim ( Matlh. l, 17) : non enim
AUG.Propter quid ergo affliguiitur parvuli, si nul- excepto David, sed ipso etiam computato numerus
lum liabent omnino peccalum ? An omnipotens erju- iste completur;Sicut ergo cum andimus quatuordecim
stus Dei injusias pcenas a lot innocentibus prohibere generaliones usque ad David , non excipimus David,
non potuit ? sed ipsum etiain computamus: ila curo audimus,
LXXXII. JUL. Magistrum vcro Genlium rationeih Vsque cidlegempecCaiumirimundo fuit, non'excipere
privilegio auctorilatis armanlem, pfonunliasse, quia legem, sed etiam ipsam compuUiredebemus. Quia sic-
per uniim hominein in hunc mundiim culpa transie- ut David noii est extra numerum , qui diclus est
xit; quonomine separavit opera nupliarum, quoesine usque ad ipsum; sic lex non est extra permansionem
duorum negolio esse nonpossurit; coramendavimus: peccati, quod fuisse diclum est usque ad ipsam. Ac
2
atque ob hoc ab illo unum fuisse nomiiialum, ne per hoc, nemo tollit peccatum, quod nec lex, quam-
quis duos intelligereauderet. vis sancta et justa et bona, potuit auferfe, nisi ille de
AUG,Jam respousum est: assidue le delectat vana quo diclum est; Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata
garrire. mundi (Joan. i, 29). Tollit autem et dimiltendo quoe
LXXXIII.JucEtre vera multo ego consequentius, factasunt, ubietorigitialecompreheiidiliir; et adju-
unum quem Apostolus dicit, unum assero, ut doceam vando ne fiant, et perducendo ad vitam ubi fieri
vitiuni iriiitaiionis, iion generationis fuisSc, quamTra- omninonon possint.
ducianus unius nomine, qui dicitur peccaii fuisse ve- LXXXV. JUL.Sed videamus etreliqua. Postquam
slibulum, seminibus rem admovel 3 voliintatis , quod ergo dixisli, «Hsec forma non omni ex parte confor-
reruni nalura non recipit. mis est; > adjungis,«Unde bie Aposlolus secutus ad-
AUG.Desine quodjam refellimus itefare : quid nos junxit, Sednon sicut deliclum, ila et donatio : si enim
cogis adhuc eadem atque eadeto dicere contra tantam ob uiiiusdeliClumriiullimortui sunl, mullo magis gralia
sapienliam tuam, qua pulas ideo non signiflcari gene- Dei el donum in gratiaunius hominis JesuChrisli in
ralionem, ubidiclum est, Per tirium hominempecca- pltires abundavit i(Roml v, 12, 13,15). Quam senten-
tum intravil in mundum; quia per duos flt genefatio, tiamhoc modoexponis : « Quid esi, multo magis
non per urium : quasi peccatum illud, quod non vul- abundavit; nisi quia Pmnes qui per Chrislum liberan-
tis generalione, ;sed imitatione transisse, unus adriii- lur^ temporaliler propter Adam moriunlur, propter
serit ? Cura ergo et ipsum fuerit a duobus admissum, ipsttm autem Christum sine finevicturisunl t(De Nu-
cur per unum Itominemdictum est peccatuminlraviiin pliis et Concupiscenlia,lib. 2, n. 46)? Pronunliavit
mundum; nisi quia non a femina -concipienle atque certe.Apostoliis.decujus nobis est opinione cerla-
parienle, sed a viro seminante est generationis exor- men, efflcacius operari ad collalionem salutis et co-
diuro; aul quia jaro non sunt duo, quando per coilum piOsiusgraliarti Salvatoris, quam peccatum Adse; ut
una flt caro? ostenderet roulto vehenieniius profuisse Christum, et
LXXXIV. JUL.Poslea quoque ad legeiriventum est, pluribus'profuissc, cujus gratia (ut ipso ejus verbo
ad cujus usque tempus praescripsit Apostolus hon utar) abundavilinp/Mres,quamprsevaricaiioiiemprimi
oslensum viguisse peccatum. Quod tu leinpus.iisque hominis nocuisse, quem ' lu dicis seminibus illigasse
ad finem legis prolelare conalus es ,- non intelligeiis peccatum. '
nequidquam le argumentaluro; quandoquidem con- AuGiMullomagis abttndavit,dixit: iion , In magis
Stringendusa nobis esses, ut probares hoc ppccatum, nniltos; id est, non, Iu plures. Quis enim non videat
de quo menliris Paulum loculum, et quod asseris plures esse ingenere humano, in quos non abunda-
usque ad abplitionem regnasse Veteris Testamenti, vit; ut ex pluribus ostcndefetur quid universse mas-
vel iropulalum fuisse, vel lmpulari potuisse sub lege; saejuslo judicio deberelur, nisi ubi vellet Spiritus
vel certe acquiesceres, non regnare.post Chrisium, ut spiraret, et Deus quos dignaretur vocaret, el quem
sensibus tuis saltem inflexa violeiilerAposiolisen- vellet religiosum faceret (Ambrosius, lib. 7 in
ieiitia consonarel. Horum aulem nihil reddi ate po- Luc. IX)?
test. Fidei ergo nostrae insolido est puritas coUocata, LXXXYI. JUL.Proba igitur, hoc quod intellexit
. cui et rationis instituta, et justitisedignitas, et Apo- Aposlolus vestris cohaerere dogmatibus.
1 Hocitemlocoverba isla in editis exciderant, in pec- AUG.Leganlur verba ejus sine perversilale legen-
calum, a quonossel.inMss. exstant Mar.Port. clar. tium , qualis esl in vobis; et nulla alia probatio re-
a sic Mss.Atediti, commendavimusque ob hoc.
" Edili,amovet.VeriusMss.,admovel;vel, ammovet. 1 Edili,quam. Mss.,quem.
«77 LIRER SEGUNDUS. 1178
quiretur. bus, quoenihil quod his tot trabalibus malis medere-
LXXXVII.JCL.Si enim Adam, ut dicitis, peccato lur invenil: aut si invenit, affirma. Sihgula enim nunc
naturali generavit omnes in condemnalionem, tan- singulis conferamus. Si Adam proelervolunlatis opera,
tumque de suis visceribus in sobolem virus effudit, ipsius nalurie inslitula subvertit; riihil debuit magis
ut in namra iiominis cuncta Dei mslituta turbaret; Cliristus ', quam ea quse ab illo fueiantelisa , repa-
AUG.Quando pafvulum spirilus vexat immundus , rare, his videlicet vesligiis quibus ille siibruerat.
animamque ejus ct corpus alfiigit, sensus sanitatem- AUG.Hoc facit, scd non quoroodolu vis. Quis enim
que pervertit; nonne universa ejus, qtiam Deus iristU cognovit mentem Domini? aut quis consiliarius ejus
tuit, natura turbalur? nec invenilis omniriotanti hu- fuit (Isai. XL, 13; floiii. xi,34)?
jus mali merilum, neganles originale peccaturo. Ctir XCI. JIL. Id est, ut in nupliis baptizatorum neuti-
enim non hic attendis , iri natuva homiiiis per diaboli quam sentirelur libido; nec eodera modo, quo etiam
virus cuncta Dei instituta turbari? Dic causam par- caelerarumgenlium, genitalia rtiovefentur. '-
vuli, dic realiim ejuscui recens nato' ista contingunt, AUG.Non ergo debuerurit baptizatoecum gemitu pa-
qui non vis verba apostolicasic accipere, quemadmo- rere; quoniara lioc (quod negare non potes) poena est
dum accipitex quo est instiluta catholica Ecclesia, et femirtaepeccatricis.
quemadmpdum suis lam perspicuis malis confitetur XCII. JUL.Recederet poslrerao post dohum gratise
ipsa natura. Et tamen si bene consideremus, Dei nullo coeuntiuin pudor, nec iret per membra quietis imila-
modo instiluta lurbantur : quoniam prsescius futuro- tio, nec palerenlur sensus onera dulcedinis : liberum
rum cuncta constiluit: nec lolum quod meretur apo- postremo baptizalis redderetur arbitrium, ut per cor-
statica crealura, singulis reddit; sed in mensura, et rectionem naturoe-,expulsalege peccati, tam possibile
numero, et ponderedisponensomnia (Sap. xi,21), confitereris esse mortalibus, nilere splendore virtu-
neminem sinit raali aliquid perpeti, quod non mere- tum , quara sordibns horrere vitiorum : imo penitus
lur; quamvis non tantum, quantum massse debelur nec morlales, qui Sacramentis imbuuntur, esse debe-
universae, singulus quisque patiatur. rent.
LXXXVHI. JUL.Ut sine dono diaboli, ad quod * AUG.Et lamen, Juliane, lales nuptias in paradiso
dicis libidinemsexiium pertinere , nuptiaequas Deus constituere non te pudet, tibi coeuntium confiteris
creaverat, esse non possent; imo illis quas ordinave- pudorem. Ergone aliquid pudendum erat, ubi nihil
rat, inslilulionis suoehonore avolantibus, has quarnm nisi laudandum, qui supra cuncta laudandus cst, Con-
ordo permansit, cum motione geriilalium, cum pu- ditor institueral? Sed quis potest hoc sapere et di-
dore coeuntium, cura calore et conslernatioiie mem- cere, nisi quem non pudet id laudare quod pudet?
brorum , curii' jucunditale sensuum , cum iniquilate XCIII. JUL.Si enirn pugnat medicina cuiri vulnere,
nasceniium, diaboli, non Dei, opus esse cogerel atque et mors peccalo dicitur accidisse, ablalionem mortis
convinceret : amolio peccati debet operari.
Acc. Si malum vitiorum , quod riisl in aliquo bono AUG.Adhuc quidem dicitis, Adam sic fuisse fa-
esse iiPn potest, a rialurarum bonitate discerrias; nec ctum , ut sive peccaret, sive non peccaret, moriturus
excusabis diabolum, ncc accusabis Deum : nec excu- esset : sed ista dicentes jam vos magisler vesler in
sabis libidinis malum, ftec acciisabis niipliarum bo- episcopali judicio Paloeslino, nec sine se ipso, quia
rium. non se correxit, Pelagius ipse daronavit (a) : Deus
LXXXIX. JuL. Ipsam postremo arbiirii liberlatem aulem non in isto sseculo maligno beatifical.suos,
unius peccati impulsione subrueret 3; ut nemo deinr quibus hic peccata dimiltit, et spiritus graiise pignus
ceps in poleslatc haberet vetera crimina virtutis ele- impertit. Ideo eis qui eliam malis sscculi bujus vel
clione respuere, sed uno oriiries in condemnationem delectabilibus, vel ssevis alque aspcris, partim non
cversas humanitalis torrente raperentur. / ; uluntur, parlim bene utuntur, fulurum promisit soe-
ACG.Cur non potius miraris , universi generis hu- culum, in quo mala nulla palianlur; ubi lalcs essent
mani ab cxordio nativitalis tantam miseriam, ut nemfl et nuplise, quales in illo paradiso, si nemo peccasset,
bealus nisi ex misero fiat, neque nisi post hanc vilam csse potuissent, in quibus niliil puderidumesset: sed
malis omnibus careal, cui per Dei gratiam praesialur nec tales erurit, quoniam beatorura nuniero inipleto,
ut careat? Hoc rairando, tecorrigcs; et justum Dei cui sint nuptioenecessariae, generatio ipsa non eriti.
judicium (quOniamperuntim hominem peccatum in- XCIV. JUL.Verum cum nihil horuth quse diximiis ,
travit in mundum) in generis humani non injusta -4 baptizatPrum' constet eveiiire corporibus; non po-
afflictionecognosces. tuisse auiem aliler, id est, non debuisse, quam his
XC. JUL.Si lioec,ihqtiam, cimclain Dei imaginem medicinoemodistotum fleri, vcriias clariorsole mon-
primi hominis invexitiniqtiilas; manifeslum est ni- slraverit: confllendum tibi esi, aut illa quoeprius
mis esse imbecillam Christi graliam in suis mrineri- cnumeravimus , non accidisse peccaio , et ideo nec
vulnera fuisse naturae; ut constet ralio grali^, pcr
.l SicMss.Editivero, dic realum,et cur recensnato.
' Editi,quem.Mss.,quod. quam manifestum est, illa de suis ordinibus mola
3 Edili,subrueres.At MSS.,sttbrueret,AdAdamum refer- non esse : aut certe negandum , inniysicriis Clnisli
tur.
* sic MSS.AtMenarduset primavignieriieditio,ttonju- 1 codex Porlarum,>4hildecuitmaqischristumi
tta: male. (a) Lib.de GestisPelagii,nn. 23/b7;
1179 OPERIS IMPERFECTl CQNTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI 1180
quidquam esse medicinse, quae de tol secundum te etiam gratia, ul conlra concupiscentiamcarnis spiri-
morbis ' ne unum quidem sanare poluerint. tus concupiscat ; et si quando fidelis homo in boc
AUG.Imo vero liinc debereiis agnoscere, si mente certamine yeHialitervincitur, debita dimittit oranti;
sobria viveretis, quam magnum illud peccatum fuerit, el quando damnabiliter vincitur, dat humilioreni poe-
quod per unurn bpminem intravit in mundum, et nitentiam , cui tribuat indulgentiarti.Donat ppstremo
cum morte in omnes bomines pertransiit: quando- yitem qeternamet animse et corpori, ubi qualia et
quidem malis bujus soeculi, cum quibus homines quanta bona sinl cogilare quis possit ? Quompdpergo
moriuiUur', nec bapiizali, jam realu ablato, omnibus plus npcuit primi hominis iniquitas, quam prpfuitse-
eruuntur, nisi post hanc vilam ; in qua nos oportet, cundi hominis, hoc est Christi, bonilas; cum ilie tera-
eliaui promissis bonis, exerceri adhuc malis. Nam si poraliter nocuerit, Christus autem et temporalitcr
jnerces fidei cpntinuo reddefetur, jam nec fldes ipsa adjuvei, et liberet ac beatificet in seternum? Quae
essel; quse mala praesentia videns, ideo pie Iplerat,, cum ita sint, sentenlia nostra catbolica, non Mani-
quia bppa proniissa nou videns, fideliter et paiienler cha3*est; etideo nec Pelagiana est, quia catholica
exspectat. est.
XCV.JUL.Sic egi hactenus, quasi vim dpiiorum * XCVHI. JUL. Frivolam sane expositionem in hoc
Ct vulnerum, in contrariis licet cffectibus, sequalem loco tnam optimo jure despicerem, et irrepercussam
tamen Appstolus a?siimasset : crescit autem dubio prsetefirem, quasi riiroishumo cohaerenlem,nisi vere-
procu) sublimitas sanaeiidei, quam luemur; cum con- rcr, ne pellaciaemagis quam coustanliae crederelur.
gidcratiir Pauliis, non splum remediis gratiae Dsgrilu- Loqueris ergo hoc modo : « Quid cst, nwlio magis
dinem non praetuUsseculparum, veruro etiam cppip- abundavii; nisi quia omnes qni per Christum liberan-
sjpra bencficiajudicasse dispendiis. tur, lemporaliter propler Adaro moriuntur, propler
AUG.Yerum esl: temporalia quippe sunl dispendia ipsum aulem Christum sine fine vicluri sunl> (De
regeneralprum; heneflci.avero erunt sine dubio sem- Nuptiis et Concupiscentta,lib.%, n. 46)? Quo ser-
piterna : sed dispendia, quoenascentes flendo testan- mone, si quid consequenler dicerelur attenderes,
tur, dicite qup merilp sub justissimp el omiiipoten- omneni arcem tuam, id est iraduceni, cecidisse fate-
tissimo Judice eis, si imlluin peccatum altrahunt, rere. Dicis eniro, ideo nnillo magis abundasse Chri-
irrogeiitiir. sti gratiaro, quia per eam vila conferatur oelerna,
XCVL JCL. Qijid ergp eliam haecdispntaiio colle- cum per Adoepeccalurn subeunda sit corruptio lem-
gcrit, prudens lector atlendat. Apostolus dixit in plu- poralis. Si ergo nihil aliud inlulit Adam praeter-cor-
res abundasse donalioneni Christi ad saluteui, quam poris roortero. contra quem Chrislus copiosiore be-
Adoeculpa nocuisset. oeficio vitam cpiiluUt sine fine duraiucm; apparet
AUG.Npn hoc dixit : sed : Mutto magis abundavit non peccatuin Adsead posleros trarisisse, sed mor-
gratia in multos (Rom.v, 15); hoc est, magis abunda- tem.
yit, noii i.nmagis multos, id est, noii in plures, sicut AUG.Apparet le propterea irrisisse quod dixi,
jam responsum cst. vel potius le irridere finxisse, ut his qui te non inlel-
XCVII. JUL. Qua culpa tu illas clades, quas supra ligunl, videreris dicere aliquid , cum diceres nihil:
enumeravimus, dicis accidisse nalurx, ex quibus nec prinium quia eis dixi Adam tempprali morte nocuis-
unam iii his qui ad Christi pervcniuni Sacramenta %, se, quos Christi liberat gratia; quos enim occulti
conslat sanari; ac per hoc multo plus iniquitatem quidero, sed judicii justi veritate non liberat, etiamsi
primi hominis ad nocendum asseris habuisse virtulis, parvuli inoriantur, seternamorte plectuniur. Quomo-
quaro gratia Christi oblinet ad medendum : quo col- do ergo hinc apparet, non peccatum Adaead posteros
lecto, oslensuni est, quantam inler Catholicosel Ma- transisse, sed morlero; nisi quia hoc vis pulari, qupd
nichseos, taniaro inler le et ApostolumPaulttm esse perstrepunl verba lua, non quod sequitur verba mea?
discordiam. Nos enim dicimus ulrunique transisse, et a Cliristo
AUG.Tollit gratia Clirisli originalis peccati reatum, ulrumque ciamamus auferri, reatum scilicet peccali
sed rem invisibilem:invisibiliter tollit : diinittit etiam plenissima remissione peccatprum, mortem vero bea-
ciiucta pcccala, quoehomines raale viyendo insuper lissiina resurreclione sanctorum; quac proplerea non
addiderunt. Judicium quippe ex uno deliclo in cpn- .slalim regeneratjs datur, ut exerceatur fides, qua 1
demnaiionem; quia et unuin illud quod a nascenlibus id quod non videlur speratur : hoc enim et in sc
trahilur, trnliit ad eelernam condemnalionem, si non ipsis et in parvulis suis cum speranl fideles, ulique
remittatur : nec tamen hpc soluni gralia dimittil; sunt fideles. Ecce quod dicimus, ecce cui catliolicae
alioquin tanluro val.eret; sedcuni ipspdimillit etcoe- yeritaii contradicilis : sed magis -contra vos, qnam
tera; ergo plus valet: propler quoddictpm est, Judi- cpnlra illain dicitis, quidquid hserelicis disputationi-
cium quidem ex una in condemnalionem,graliq autem bus dicilis,
ex multis deliciis in juslificalionem(Ibid., 16), Donat XCIX. JCL. Constabit autem consequentissime,
* vignieriuset codexMar.,de totswc.ulimorbis. mortem perpcluam, id est puenara sempilernani, ad
' Mss.Clar.Mar.et Port., hominesmoriunlur. nos non fuissetransmissam, ac per hoc peccatuir;tra-
3 Editi,dolortim.AptiusveluscodexPort., donorttm.
4 sicMss.Port.Mar,Clar.At editi,necunamqttoad chri-
stttmverveniuntsacramenlo. 1 Edlti,qttia,Mss.Colb.et Port., qtta.
LIBER SECUNDUS. 11S2
1«I
ducis esse non posse. Ut enim brevlter, quid tenen- tum singulorum in eorum propria est voluntate.quo rot>
dum constet,appareal: ab Apostolo donaChrisli pec- rito Christiis regnum Dei parvulis confert, qui in neii-
calo primi liomini3 prseferuntur; tu. per hoc pecca- tram partem sua voluntate usi sunt? Postremo, quo-
tum tuum, id esl traducis, unara dicis an diias, trans- niam duos posuit Apostolus, unum ad peccatum, non
isse morles? Si unain, et corporalem, ut hic confes- diabolum, sed Adam; et unum ad justitiam, non Abel,
sus es; constat gratiam Christi anlecellere peccato sedChristum; ut non exemplisimitalio, sed generationi
primi hominis: et jam nascitur nemo peccalof; quia, regeneratio referretur ; si non trajicit peccatum in
si, ut' supra dixisli, regnum peccati est, ut in seciiri- homines generatos Adam, non donat Chrislus parvulis
dam homo mortem, id est, in poenatoperpetuam prse- regeneratis justitiam; quia nec gerierati, nec rege-
cipitetur, et per Adam mortem corporis solnm adve- nerali parvuli usi sunt pfopria liberlale. Ile nunc si
clam dicis; nec peccalum per Adaro ad posteros, nec vultis, et clamate si audetis, justitiam parvulis non
mors aetema transmiltilur. donari; nec eos habituros esse justitiam, quando ha-
ACG.Jam responsum est : nihil dicis. Regnurii bilabunt in illo regno, ubi erurit, sicttt scriptum est,
enim peccati etiam in aeternam prsecipitat mortem, cceli novi, et lerra liova, in quibus juslitia inhabilat
nisi per Christi graliam remittatur : verumtamen ista (II Petr. in, 13 / : aut ex vestro, quo iiiebriati estis,
quoque mors lemporalis nulla esset, nisi Adaro non meracissimodogmate, delirale, in illoregrto juslitiam
moriendi possibililatem peccati nierilo perdidisset: parvulos habiluros quidem , sed proprise volunlatis
hanc enim peccalori denuutiavit Deus dlcens, Terfa meritis, non divinaegraliselargitate. Quod si dicere
es, el in lerram ibis (Gen. 111, 19 ), Hanc sine merilo non audetis (hic enim merita comparari,- ibi autem
peccati suscipere dignatus est Christus, ut per illam prsemia reddi falemini), cur fateri dubitatis sive non
quidem moriendo iret in terraro, sed resurgendo ter- vullis, sic eos ex Adam potuisse habere peccalum
rara levaret in coelum : ac sic auerna morte destru- siue meritis proprioevolunlalis malse,quemadmodum
cta, lemporalem fidelibus ideo non auferret, ut adver- a Christo recepturi sunt jusliliam sine stiis raeritis
sus eam resurrectionis fides in hujus vitse agone cer- praecedentibus voluntatis bonse?
taret. CII. JUL. Ac per hoc, si quem in rebris adhuc hu-
C.JUL.Sin autem dixeris, per peccatum Adaenatu- manis locum verilas habet, ef nort strepitu ' iniquita-
ralem factam esse iniquitalem, duasque accidisse tis lolus omnino mundus obsurduit, ratiorie, disputa-
mortes, unam oeternam, alleram lemporalem; per tione, et Apostoli fide, atque ipsa ejus sentenlia lesle,
Christi autem gratiam unaro intcrim auferri a per- perdoctura esse fatebitur, iriter Traducianps et Calho-
sona, non a nalura, id est, perpetuam , lemporalem licos tantum esse discrimeri, quantum inter Paulum
vero remanere : Aposlolus coiivincilur falsitatis, qui et Manichseum, quantum inter sapientiam e( stulti-
dixil mullo magis profuisse gratiam, quam nocuisse liam, quantum inter ralionem et insariiam, quantum
peccatum: Apostolus autem argui non potest; tu inter constantiam dictorum', el eam fluctuationem
igitur jure reprobaris. quam nova fceditate perpeteris, ut in iisdem penc
AUG.Ego dixi, una resurrcctione beatorum ambas versibus quod dixeris neges, quod negayeris asse-
mortes lolli; el istaro, ne sit aniroa sine corpore suo; veres.
et illam, ne aggravelur, vel affligatur aniina eliam AUG.Jairi responsum est: rogo te, si aliquid di-
corpore suo. Sic autem isla fidelibus ad lempus re- cere non poles, lace si potes; sed qtiod pejtts est, nec
linquitur, ut habeal per illara fides adjiimentum; hoc potes.
quemadmodum poslpa reis lollitur, ut quod de suo CIII. JUL. « Elnon, inquit, sicut per unum peccan-
cprpore non recedunt, miserias sit irtcfementum. Ac tem, ila esl et dohum. Nam judicium ex uno in con-
per hoc eis qui regeneranlur in Chrisio:, et de islo demnationem; gratia autem ex mullis deliclisin juslifi-
saeculo maligno clecii exeunt, manifestum est plus calionem > (Rom. v, 16). Quibus Apostoli verbis ad-
-prodessegratiam, quam npcui.ssepeccaluni, qiiod per moves expositionem luam ila se habentem : « Ex
unum hominem in munduro intravit, ct cuni morle uno ergo, quid, > inquis,« nisi delicto? Qnia sequitur,
per omnes homines perlransiit. Aposlolus ilaque re- Gratia aiilem ex muttis delictis. Dicant isti, quomodo
dargui non pptest, quia veruro dixit: sed tu noh in- ex unodelicto in condemnationem, nisi quia sufficitad
telligis, aqt cpntra id quod intelligis, asserere quod condemnationem eliam unum originale peccatuni,
falsum est, hseretica conlenlione conafis, quod in oirtnes homines pertraiisiit. Gratia vero ideo
Cl. JUL. Apostplus dixil, magis gratiam Chrisli, ex multis delicfis in justiflcationem, quia noh soium"
quam Adaeabundasse culpam : non igitur natura ab unum illud solvit, quod originaliter trahiiur; sed
ep, non generatip, iipii fecundilas, sed volunlas, ele- etiam castera, qute in unoquoque hpmine niotu pro-
ctio mali, morum praviiasa accusatur. . priae voluntatis adduntur. Si enim ob unius delictum
ACG-Si uiliil nocuit generalip, nihil proeslatrege- mors regnavit per unum, multo magis qtti abundanliam
neralio: si non est nalura vitiata, 11011 habenl Chri- gratim el juslitim accipiunl, in vita regnqbunt per unum
stum parvuli salvatorcm : si malum 3 et bonum meri- JesumChrislum.Itaque siculper uniusdelictumin omnes
1 Editi,sicut. MeliusMss.,si, ut. homines ad condamndlionem,ita el per unitts justitian
' sic MSS. ' SicMss.Atediti, ob strepUum.
' Editi,sicAtomne
editi, sed voluntaiiselectio,morumpravUas.
malum. Abest,omne,a manuscriptis. aMss.Clar.et Mar.,doctorum.
1185 OPERIS IMPERFECTI CONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI 1184
in omneshominesad juslificationemv[tmt (Rom.x, 18 "|f, ACG.Numquidnon post Aposloliverba a me inter-
et 19). Post quseApostoliverba, quasi aliquid confece- posila nihil aliud quam tacere debuisti? Et lainen
ris, insullando de nobis loqueris: • Adhuc permaneant conlra illa nihil dicens, nec secundum illa aiiquid di-
in vanitate menlis suae, el dicant ununi horoinemnon cens , mihi non taces, et jaclas inter caetera,quod
propagincm trajecisse, jsed exemplum prsebuisse ego sim caput horum et catisa malorum : quasi
peccali. Quomodoergo perunius deliclumin omnes ego prior vel crediderim, vel esse disputaverim
hominesadcondemnalionem,einon potius per mulla originale peccatum. Tam quippe imperitos hsec lua.
sua cujusque delicla : nisi quia etiarasi illud unurnsit credis esse lecturos, qui nesciant quam mulli aule
tantum, idoneum est perdueere ad condemnationem, nos Ecclesise clarique doctores, sic ista Apostoli
ctia.rofiullis additis cseteris; sicut perducit parvulos verba iutellexerinl et exposuerinl, quemadroodum
morientes, qui ex Adam nascuntur, si in Chrislo non tota ex ipso initio sui calholica intelligit vcl credit
renascantur? Quid ergo a nobis quoeriiiste, quod non Ecclcsia: quse doctorum verba si mala sunt, sicut
vult ab Aposlolo audire, per quid peccatum invenia- vos dicere non timetis; quomodo ego sum, quac-
lur in parvuio; utrum per volunlatem, an per nu- so te, caput horum el causa malorum; nisi quia tues
plias, an per parenles? Ecce, audial per ;quid, au- caput haruro, quas mihi rabiosus ingeris, calumnia-
diat et taceat, per quid peccalum invenialur in par- rum? Nsimsi sanocerebro considerareshumanoevitoe
vulo : Apostolus, Per unius deliclum,inquit, in omnes miscrias, a primis fletibusinfauliuro usqiie ad exlre-
hominesad condemnalionem> (De Nupliis el Concupi- mos gemitusmorientiiim; videres profecto, quod nec
scehiia, lib. %,n. 46). Nihil le quidem inagis limere ego, nec tu, sedilleAdam fuefitcaput liorumet causa
quam interrogationem perscrutatricem animi lui et raalorum :quod nolens videre, clausis oculis clamas
dogmalis novimus : inde esl quippe , quod omnibus ei juslum Dei esse judiciuin,elnon esse originalepec-
opibus liegatipnem examinis a mundi poleslatibus calum. Quoeduo inter se quam sint conlraria, procul
comparalis; inlelligitis enim agendum vobis vi esse, dubio cerneres, nondico si horuni malorum caput non
cum deserimini rationis auxilio. csses, quia utique non es; sed si saiium caput habcres,
AUG.Vis non limere poteslsiiem?Bpnum fac (Rom. quod habere posses, si doctores sequendo calholicos
xm, 3). Non est aulem bonum , coulra apostolicum caput Pelagiumnon haberes.
sensum exserere et asserere hsereticumsensum.Quid CY. JCL.Exprimalur igitur vis argumenlorum tuo-
adiiucquoerisexamen, quod jam lacluni est apud apo - rum. Poslquam dixit Paulus, quia mullo inagis abun-
stolicam Sedem; quod denique jam factum est in dasset gralia Salvatoris ad medendum, quam proeva-
episcopali judicio Palseslino, ubi Pelagius, vesiri ricatio primi hominisad nocendum, sequilur : Et non
auclor erroris, procul dubio damnatus esset, nisi ista, sicul per unum peccantem,ila esl el donum: nam judi-
qusc tu defendis, dogmata vestra daronassel? Damna- ciumexunoin condemnationem,gratia aulemex multis
la' ergo hscresisab cpiscopis non adhuc examinanda, delictisin juslificationem.Qriodtu « deliclum unum ad
sed coercenda est a potestatibuschrislianis. condemnationerosufflciens, originale esse > conlen-
CIV.JUL.Sed non,tua opinio apud prudenles tan- dis , « in omnes > videiicet « homines pertransiens :
tuin valebit, ut cumiu sis caput horiim el causama- graliam autem ideo ex multis deliclis in jusliflcalio-
lorum, de confliclii medio Apostoli le objectioue nem dici, quia non solum illud unum solvit, quod
subducas; et pules illumpro te esse feriendum : quo originaliter trahilur, sed etiam csetera quae in uno-
potissimum conlra vos prseceplore armamur ac prin- quoque horoinemotu proprisevoluntatis adduntur. >
cipe. Ut ergo quid tibi dicendum sit, consequenter Ad quod confirmaodumpaulPposl arguirtentaris,quia
agnoscas : si mibi et libi super hoc esset nulla dis- sihoc tiiiiimdeliclum ad condemiiationemsufficicns
sensio, quod Apostolusnalurali peccatoManichseoruiti Apostolusdixisset iroilalione susceptum , addere de-
dogma firroaret, lunc tuum caput petenli, illum cpn- buisset, omnes homines ad condemnationemnon per
stanter opponeres : nunc vero cum inviolabilis apud unum ire delictum, sed per multa sua quieque volun-
me Magislri Genliuni dignilas perseveret, ejusque tate commissa. In quibus' qnoniam elaqueandus est
verba tua laedi expositione non patiar, quse, secun- AposlOlisermo a cassibusMaiiichseornrii;ut sit aiten-
dum regulam prplatam ralipnis, stulto, impuro, ct tus leclor, admonco. Ais crgo secundum nostrum
impio assero,dogmati repugnare 5, nihilque eum pro sensum, quo asseritur prima culpa formaro prsebuisse
peccalo naiurali dixisse convinco; qua tu impudenlia peccantibus, debuisse Apostolum, sicut graliam ex
ingeris, ut vel pro te mihi ille rcspondeat, qui npn multis delictisin * juslificationemdixit operari, ita cx
interrogatur, quoniam nec de ejus sapientia dubita- multis peccaiis dicere regnasse mortem. Porro hoc
tur; vel me vociferarisriplje audire ab Apostolo,quod argumerttocontra te omnino luclaris : convincoenini
iri te ab Aposiolonobis tradila inlelligentisesanilate secundum dogma tuum, inconsequenler Aposlolum
delestor? , , - ,. , ,, pronuntiare, Gratiaaulemex muttisdelictisinjusiifica-
i Hic vefbum', bamnaia , feslituitur ex mannscri- tionem,qui dixerat, Ex uno peccalojudicium in con
demnationem.Ut enini egredientes de noslris finibus,
ptis.
s Edili,qui secundumregulamprolatamrationis,slullo,
1
impuro, et impibiefyel, me) asserodbgmatirepugnare. cis.Editi, i» quibus locis. Manuscriptinon habent, lo-
MeliusMss.,qum, secundumregutamprolatam rationis, 2Parlicula,in, carebantediti; sed eam manuscripll
stulto, impuro, el impio assero dogmqiirepugnare.[qui, bent. ha-
secundumregulamprolatamrationis,elc*]
1185 LIBER SECUNDUS. 1186
in veslra regione versemur: si Ubertas arbitrii primo CVI. JUL.Ac per lioc, si est naturale peccatum
est eversa peccato, et in omni deinceps hominum ge- tantorum auclor malorum, graiia Chrisli nequaquam
nere mancaadeo remansit, ut non sit ei possibilenisi multa delicla donando jusiifiCationernoperatur : sed
tantumraodo malum facere, non aulem habeal»in uni peccalo indulgendo negotium benignitaiis exse-
facultate electionem partis alterius, id est, recedere quitur; quod ctim se spondet acturam ', fidem faciet
a malo et facere bonum; sed iniquitalis necessitate promissis, si haec quoedicuntur per peccali vulnus
depressa appetentioecriminum parere compellitur: si invecla curaverit: caelerum si et post remedia quoe
perrupla omni legejustitise, facta sunt naluralia quse detulit, cadem tamen diabolicorum morbormnserics
fuerant voluntaria; si lex peccati habitat in membris, perseverat; volP * ejus gfatificalio, praesiimplionive-
quoelyrannidem in imagioeraet optis Dei, nupliarum nia debelur, quia ad ctirandum innatas pesles virlus
verecundiaet jucunditate sorlita est; si frutex diaboli ei defuit, non voluntas.
in viscerlbus pangitur anle animarn, et ciim incre- AUG.Jam responsum est : intellige, et tace. Aliter
menlis naturalibus adolescit, frondescit, et pestifera gratia certantem facit, atque adjuvat; alitcr victorem
fruge ingravescit: si hsec, inquam, ut dicitis, uria sine hoste ullo, vel exierno, vel inlerno, in aeterna
primi hominis culpa progenuit; consequenliusdicilur pace conservat: ista laboriosa militia es't in pracsenti
ex uno delictoin condemnationem genus ire morta- sseculo, illa beata requies in fuluro. Sed si lucum vi-
lium, quam ex multis delictis gratiam liberare; ut tiis carnalibus in le ipso bellum non geris, erubesce :
magis proprie intelligaturdici posse hsecgratia ex uno si geris, obmntesce. •
deliclo liberare, quos liberat. Nulla enim alia motu GVII.JUL.Quid igilttf hac disputaliorie confectum
proprisevoluntatis adduntur, si onine' malum, fracta est?Sensui videlicet luo et Apostolo non convenife.
. arbitrii libertale, exclusahonestate desiderii, infectrix Apostolus enim ait, multa delicia gratiie liberalitale
seminum culpa primi genitoris operatur. donari: dogma vero luura asserit, Unum peccatum
ACG.Unde fieri polest ut homo qui conaris aposto- naturale, quod legcm peccati vocas, in curictishomi-
lica verba pervertere, possis loqui nisi perverse?Nam nibus desideria iniquilatis effingere. In absoluto ita-
utique, cum ad illud dcliclum, quod generatio trahit, que est, a te naturam quseest opus Dei, ab illo argui
usus voluntatis accesserit, quem hon habent parvuli, voluntalem. Non aulem aliter prorsus eloqui debuit,
in roultas et varias cupidilates arbor multorum pullu- quam elocutus est, idest, ex imo condcmnalioiiem
lat peccalorum: quod anlequam fieret, etiam ipsum fieri posse peccato : quia et pritous ille liomo per
unum trahebat ad damnalionem,' si ante voluntatis unum peccatum delinqucndi proebuit exemplum; et
usum parvulus finiret hanc vitam. Neque enim quia sicut illi ipsi ad condemnaiioriem una prsevaricatio
major damnatiodebetur jam magno et multiplicato abundavit, sic etiam cocteris ad reatum una polest
raalo, ideo nulla parvo et nondum multiplicato debe- culpa sufficere.Propter quod Ecclesiasles, Qui in uno
batur. Quomodocrgo regeneratio, quse niultiplicalum peccaverit,mulla bona perdit (Eccle. ix, 18); ct Jaco-
per usum yoluntatis malumtollit, non plus' prsestat, bus, Silotam legem observaveris,offendas " "'aulcm in
quaro nocuit generatio, quaehujus quamvis magni et uno, faclus es omniumreus (Jacobi'n, 10).
multiplicismali, noiidum tamen auctum, et nondum AUG.Ergo peccalum Adae ipsum solum laesit, non
mulliplicalum traxit initium, quod soluin sine ulla etgenus humanum. Non enim in tanlum eris absur-
pullulationerernaneret, si nullus voluntalis usus, quo dus, ut dicas, peccato ejus locsosesse vel Ixdi homi-
augeretur et raultiplicaretur, accederet? Voluntasau- nes nescientes, v;elnon credenles ulrum fuerit, et quid
tem, antequam bonae lihertati ad operandam veram egerit : quia etsi nescientes homines aliquid imiian-
justitiam gratia Dei subveniente reddatur, mullis aliis tur, eo tamen peccato laediet fieri peccaiores, quod
etiam causis, pneier originisvilium, movelur ad pec- ante annorum millia factuuiesse riesciuiit, niriiisinsi-
candum, vel non movetur; nnde fit ut ipsi impii qui- pienler dicis; nisi hoc peccatum ad omnesgeneraliones
bns vel nonduro subvenit, yel nunquam subvenlura transisse fatearis. Diccntes autcm quod Adoepecca-
est gralia, quaejusiiflcat impium, alii magis, alii mi- tum ipsura solum lsesefit, et non gerius luroianum,
nus peccent. Judicium ergo ex uno in condemnatio- nisi damnaret Pelagius, damharelur ab eis judicibus,
nem,quia damnantur et bi qui unum illud generatiOne qui Manichaeiulique non sunt.
traxerunl: gralia autem ex roullis deliclis in justifi- CVIH.JUL.Gralia vero Domini Jesu Cliristi non
cationem, quia non solum illud cum quo nascitur est ita data, utpersingula pcccata, quasi pcr singula
homo, sed quidquid aliud delictorum voluntatis usus vulnera, singula quoque indulgcriiioeremedia provi-
illi malo addidit, tollit. Haecest aposlolicorumverbo- deret, diversisque baptismatibus peccalis variis ve-
rum catholica veritas, quam nulla hsereticaloquaci- niairi proeberef: sed pro effieacissirascpotestale me-
tate depravas, quanlalibet nos prolixilate 3 vanilatis dicinse,qtise criminibus, id esl, maloevolunfatis ope-
et loquacitatis exerceas. - ribus admovetur, ila communifer sttbvenit, ut
diversas species reatuum unius vi consecrationis ab-
1 Editi, non hoc habeat. casliganlur ex manuscri- slergat.
ptis.
* EdittonesMasii AUG-Quomodocumqiiedicas datam gratiam Domini
el vignierii,plura.Mss,,ptus.—Menard.,
plures; sed in pltira. M. > Ms.Port., aucturam.
3 Mss.dar. etmargine,
Mar.,pcrptexitale. * SicMss.Atediti, volttnlali. "7
,|187 OPERIS IMPERFECTI CONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI Hgg
Jesu Cbrisii, separas ab ea parvulos, <quosea salvos propriae voluntatis: et illudergo unum de eodem ge-
fieri negas: ul scilicet vobis ipsa yocabula pro veslro nere est.
arbitrio dividentibus, Christus ad parvulos pertinere ACG.Simui cum i.llouno, dico esse roulta, non prse-
yidealur proplerregnum Dei, quo nonnisi baplizaios ter illud : potest autem. et hoc recte dici deeodem
posse pervenire conceditis; Jesus autem sjtabeis igenereesse, si ad Priginem referatur; quiaet ipsum
prorsus alienus, quoniam non in iUis operatur, unde ex primi horoiniS;voiuntale manavit, quando illius
hoc vocalur. Scriplum est enim, Vocabisnomen ejus peccatum intravit in niundum, et per orones homines
Jesum; continuoqueeausam subjiciens, quare Jesura : perlransiit.
lpse enimsalvum faciet, inquit, populum suum a pec- GXH. JCL. Ut itilelligatur ab mioqooque motu pro-
catis eorum (Matih. i. .21). Quod in parvulis fieri iie- priae voluntalis atiractum; «etjam non fecuhditas se-
gantes, et a nomine Jesu illos, el ab cjus populo se- minum, sediStudiorumpravites arguetur. Cseterumsi
paratis : et audelis indignari, quod vos poliiis ab eo- illud uniim originale voluisset inlelligi, nonutique in
dem populp separamini? Quantuin aulem attinet ad sequenlibus peccata multa dixisset, quse per gratiam
delicta yoluiUaria, sicut ex mullis judicium mitlit in dimissa leslatur.
condemnatioiiem, sic ex multis gralia in justificatio- AUG.Quare.non dixisset, nisi quia hoc volunt Pe-
ncm. Quare ergo dictum est, Judicium exuno in con- lagiani ? sed n.on vuli verilas, qua Pelagiana lredar-
demnalionem,gratia aulem ex multis deliclisin justj- guitur novitas,etyincituf vanitas. Multaenim delicia,
ficalionem; nisi quia boc ioco non est opposila vo- ex quibus gralia mittii in justificationem, simul cum
lunlati voluntas, aut imitalioni imitalio ; sed genera- •illo unOmulta snnt; ex qno uno judicium *, eliamsi
iipni regeneratio? Sicul enim generatio judicium ha- :aliation addantur, inittii in condemnaiiOnem.Sic efgo
bet ex uno, in condeirinationem; ita regeneralio gra- Adani tiiiam dcliclum poluit generatis dhserere, 'Chfi-
tiam ex multis deliclis in justificalionem. Clarum est sius autem regeneratis multa diraittere; quoniahi
quod yoluit intelligi Apostolus : vos si subditas aures plus isie profuisse, quam ille nocuisse monstratur.
aperiatis, contenliosa ora claudelis. CXHI. JUL.Etiquamvis quse acta sunt, ad defen-
CIX. JCL.Prudenter ergo, cum de Adam loquere- sionem veritalis exubererit: iaroen ad ea qnse inferi-
tur, nominavit untim peccalum, quod voluit inlelligi Bius, ut sit lector inientas, admoneo. Appafebitenim
forniam prsevaricationisfuisse : ideo, inquam, ununi irrefutabiliterj nihil in his locis apostolum Paulum de
el non mulla memoravit, quia sciebat unum lanlum naiura, sed de conversatione morlaiium dispntasse :
Adoe peccalum in legis historia conlineri. Graliarn viffl nempe ;gfaiiseGhrisii et peccaii prinii e feglone
yero ex inultis delictis in justiflcalionem, imbulos a Constituens, coinpafaiTsqiieefleclus ,'utriusquc, labo-
se laudavif emiltcre, ne beneficii pauperis suspicio >ravitostendefe, rnagis Ghrisii prbfuisse myslerium,
nasceretur : et si dixisset, Gralia ex uno in justiflca- quain primi hbminis riocttisse peccatum. Id aulem do-
tionem ; non lam omnia videretur abolere, quanisin- cuimus in sensu iraducis non posse conslare. Ut cfgo
gula. Qupderg-oprsemisit unum peccatum, fidemser- multa quaeenumeravitjitaliOc peculiariter ad laudem
vavit iiistorioe: quod subdidit, ex mullis gratia in jus- voluitgraliae pertinere, quod ait, Jttdicium ex uno in
tificationem, rounificentiam myslerii commendavit et condemnalionem,gralia autem ex mullis deliclis thju-
copiam. stificationemvitw. Quod hoc modo naturalismalis as-
ACG.Quid autero opus erat ut de Adam loqueretur, sertor exposuit:«Ideo, t inqnit, « ex uno in condem-
cum Chrisli gratiam commendarel; nisi quia per il- nationem,quiasufficiensestilludunuro peccalum, qttod
Itim gcneratio, perislum regeneratio est? originaliter irahitur, ad condeirinationemdtibere, sic-
CX. JUL.Quseexposilio, ut ralioni coucinit, iia vos ut dticit parvulos, qui ex Adam nasCuntur, si in
destruit : hoc enim ipso confitefi libi necesse est, in Christo non renascaritur; etiamsi alia peccata nttlla
omnibus superioribus verbis Apostolum de.peccato sint. Gratia aulem exmullis deliclis in justificalionem;
Manichseaetraducis non locutum, quando in comme- quia non solum iliud dimitlit, quod origmaliter tra-
riioraiione gratise multa absolvi peccala mouslravit. hitur, sed etiamcseteraquse abunoqiioque, molupro-
AUG.Manichseos" tu adjuvas, qtiibus inducendialiam priae voluntatis addumur > (DeNttptiis et Concupiscen-
naluram roalam das locum, negando iiioriginali malo lia;lib: 2, n. 46). Ecce professus es , licet impietaie
esse causam roiseriseparvuloruni: quaro miseriam in Manichoea, esse quidem naturale peccatum, veruiri-
paradiso utiquenon haberent, si perseverante ibi na- lamen unum, ob quod ais nascentcs debere da-
turae huroanae rectiludiiie ac bealiludine ' nasce- mnari.
rentur. ACG. Qui dixit, « Omnes sttb peccalo nascimur >
CXI. JUL. De istorum enim peccatorum genere, (Ainfci'05. lib. 2 de Pmnit., cap. 2 vet 5), Manichocus
qu.semulta esse, et dimilti omnia per gratlam com- noherat. Sed vos, responde quid sitis, qui tot imagi-
mendavit, ostendit se etiam illud unum superius di- nes Dei, sine ullius peccati merilo, scparatis a regno
xisse peccatum : tu aulcm hoec niulia ea consentis Dei, negalis damnari judicio Dei, ct facitis duas oeter-
esse, qitsecommittuntur ab unoquoque liomine motu nas felicitales, unam quoesit in rpgno Dci, alleram
1 Editi,CTquo unumjudicium.Emendantura manuscri-
' SicMss.Port. Mar.clar. Atediti, naturceac beaiitudinis ptis.
mmancetectitudm. *sie Mss,Editivero, maiiHce,
«89 WBER SEGjBNDUS. H90
qusesitextra regnnm Dei: dicite, obsecro, In ea feli- vulos, quibus nullum peccatum remiiti posse cpnten-
citatequse extra Dei regnum erit, ullusne regnabit, ditis: non autem nos, qui cum dicimus per unum
an nullus? Si nullus, liberior erit procul dubio sine peccantem missos pmnes In cpndemnatipnem, nul-
uUo rege illa felieitas : si vero ullus in ea regnabit, lam excipiraus setatem; quia hoc^elictum etiam ma-
quis critrex imaginumDei, qui non erit Deus?Porrp joris aetatis homines habent: itemque cum dicimus
si deus erii, vos introducitis aHeruui deurri; et me ex mullis delictis jusliflcare gratiani, nullaro nihilo-
dicitisManichoeum? Quod si Deus ipse ibi regnablt, niinus excipimus setatem; quoniam qui multa pcc-
cujns illse imagines suftt; etiam ipsaeimagines ejus cala dimitlit (quo mullorum homine utique omnia in-
in vf-ri Dei sui regno ' felices erunt. Et ttbi erit 2, telliguntur) , profectp ulla non prffitermittil, hoc est,
Nisi qttisrenalus fueril ex aqua et Spirilu, non pole?t nec pessimoruro plura , nec aliquorum pauciora, nec
introire in regnum Dei (Joan. in, 5)? An tandem ali- singula parvulorum. Hoc ergp ut videreiis, non prai
quando exlra regnum Dei in felices futuros fatcmini magnum, nisi inviderelis parvulis medicum Chri-
parvulos non renatos? Dicite ergo liujus infelieiialis stum, eumque illis Jesum prorsus esse nelletis, hor-
meritum, verbosi et contentiosi, qui negalis originale renda impietale, mira cseciiate*, blasphema loqua-
peccalum. cilate. Quid est autem insanius, quam velle gratiam
CXIV. JUL. Proba ergo, hoc ineis, quod gratioe Christi ad eos lanlummodo pertinere, quorum sunt
Cbristi aposlolus Paulus adscripsit, impieri, videlicet multa peccata? Hac quippe ratione, vel.potius raen-
ut ex multis deliciis justificationem operetur, id est, tis excoecatione, rion soios. huic graiise subducifcis
ut justitiam peccatorum plurium una semel remis- parvulos, quos nullurii ex origine reatiim trahere exi-
sioiie contribuat: aut ergo doce parvulos multis ob- stimalis, sed omnes omnino qui mulla peccala non
noxiosesse criminibus, ui eis quoqne illud persuadeas habent: quoniam sic pulaiis inlelligendum quod ait
convenire, in quo laudem munilicentiae Chrisli Apo- Apostolus, Gralia autem ex mullis delictis in juslifica-
stolus collocavit, ut ex multis eos constet liberatos iionem (Rom. y, 16), ut ad istam gratiam nemo per-
esse peccatis; aut confitere, Paulum nihil in his tineat, nisi cui dimitiit nuilta peccala. Ac per hoc,
locis de parvulis, nihil de liorniimni dispulasse na- quoniam iiullum peccaium, sicut opinamini, parvu-
tura, quando ea dimilti gratiae liberalitate testaius lus liabet, proieclo cum crevefit, et peccare jam
esl, quaete quoque annuente rieqiieunt in iiascentibus cceperit, non dico si pauca peccata, sed si adhuc
inveniri. unum forte cornmisefit, et ad Cliristi Raptismum ve-
AUG.Quidest quod loqueris 3, quid esl quod iibi pb- nerit, nullo mPdo ad istam gratiam periinebii; quia
slrepit loquacissima vanilas, ne intret in aures tuas iioriex multis deliclis ih justifieationeiri
' miltitur, sed
liianifestissimaverilas? Utiqtie Jesus, qui ex multis ex uno. Puto quod non ttsqtte adeo fcpfdisiii vpliis
deliclis salvum facit populum suum, non prsetermitlit praevalet surdilas, ut vos hsec tania erubescere noh
ctiam originalia singula parvuiorum; quia in eisdem "compellat absurditas. Pofro, sl peftiiiet ad Isiain
iniiltisctipsasiint. graliam eliam cui unum peceatum diriiiSefii; sic di-
CXV. JiJL. Gratia, inquit, ex mullis deticlisin jusli- xit Apostolus, Gratia ex muliis deliclis iri justificatio-
'fieaiioriem.Tii parvulos non pius quara uni obnoxios rtem, ut totius populi peccaia voluerit, qtti per illarii
«licis eissepeccato. Vides ergo iri eorum persrina lau- juslificatur, intelligi, aliis illic habenlibiis pliifa,
iflem gratiae claudicantem4; quia norii inveriii niulta aliis pauciora, aliis eiiam siiigula , quai uiique multa
peccaia, quorum remissione latidetur. Qriod dixit sunt omnia.
itaque aposiolus Parilus, Grdlia autem ex muliisdeiiclis CXVI. JUL. Verum tali cxpositione, qua quidem
iri justificdtionein,Mslssiamm essie In parvulorum nec pervertere serisum *, riec Subfugerevalebis, ta-
slatu proditur. Quo hinc tti igitiir' coriaberis exsilire"? men non solum proesligiasittas, sed etiam illius,
Pfocul dubio dicturus es (liuiic ertim sensum iuum quam in nOsinflamraabas , flgineritumirividisepefdi-
StipefiofsermopateTecit), hofe quOd ait Apostolus, disli. Graviter quippe nos in fidem coromisissejacta-
~Gratiaautemex muliis deliclisin justiftcalibnem; apud bas, qui dicimus gratiato quidern Christi uiiiibrmiier
hPmines perfectsBoelatis iiripleri , qui inultis delictis esse tradendam, nec debefe yerba ejus ei inslituta
per motnm propriae volunlatis cPiiYincanturobnoxii, conculi; sed sequalitef cimctis a se imbutis adoptio-
iri parvulis auterii rion ex rivullis,sed cx uno delicto nis et sarictilicationis et promoiioriis dona conferre :
flcri jusilflcalioriem. verum non omnes accedentes ih unis 3 featibus inve-
AUG.Non efat magnum ut inlelligeres ab hac ju- riire; sed eos quidem qui propria voluiitate peccave-
stificatione, quam Salvator ex muliorum deliclorum rint, siue cujtis opere nullum potesi esse peccatum,
dimissione suis cprifert, vos ppfius sublrahefe par- liberare dercatu, et de malis facere bonos; inno-
ceiiteSautem infucaia primseviiate felices , pro riullo
1 Editi, imaginesejus sine nei sui rcgno : corrupteac
dissentientibusMSS. opersc malaevoluntatis afguere, cujus apud eos novit
• Editi,El ubi erUevangelicawx, Kisi, etc. Abest,evan- 1 Editi,irw cwcitale,mendose.
geHcavox,a inanuscriplis. a Editi renitentibus veteribus libris, quamquidemnec
svetus codex Port., Quid est, quid esl quod toque- perverlere; omisso, sensutn. Sed Julianusde expositione
ris ? dicilallataex Augustino,quampervertefe ipse raolilur;
* ^c Mss.Ediii, ctaudicare. hinc ad 118el 119.
>sic Mss.At editi, Quid hinclu igitur conaberisexci- perge 3 Editi. in capp.
unius ; contra veterum manuscriptorui»
pere 7 fidem.
1191 OPERIS IMPERFECTI CONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI U92
experientiam nonfuisse? AOG.Evanuisii, sed tu, qui videre vel confiteri non
AUG.0 dementiam singolarem! Hoc disputare est, vis remissionem peccatorum eliaroad illos pertinere,
an insanire?Cum iniseria se natos esse parVuliflendo qui rinum habent: ad qu»m medicinalem gratiam non
leslantur, quos non vis Christum habere Jesum ; et pertinenl parvuli, si nullum habcnt: quos impie ne-
felices eos dicis, quos taroen ejus nori' admiltis in catis', quia eis salvatorem negatis. ,'
regnum : qtiod fegrium si chiistiana charitate dilige- CXIX. JUL.Nani cum Apostolus pronuntiat, Gratia
res, ahillo separari riiagtiaftiesse niiseriarii judica- autem ex muttis delictis in juslificalionem, et hoc tu
res. ; dicis in parvuiis quidem non posse consiare; in illis
CXVII. JUL. Sed de bono facere roelibres: atque aulem , qui jam perfectocsetaiis snnt, solis ideo im-;
ad unum quidem collem onines, qtits susccperit, pleri, quia ad unum illud alia quoque motu proprioe
sanctificationisevehere *, sed non Pmhes in eadem voluntalis addiderint; confiterissine dubio , diversam
vitiorum palude deprehendere; verum alios invenire esse operalionem gratioe pro diversitale venienlium.
in statu innocenlium , alios in studiis noxiorum. Hoc ln his quippe, qui motu proprise volunlatis utunlur,
ergo qtiia'dicimus , qttod fidei sanitate , praesidiora- suppetit ei maleria: glofiandi; quia ex multis crimini-
tioriis*, atque Intelligentise pictate munitur, per bus iu jusiiflcationem, quos adoptarit, educit: in par-
quod et Christi gratia jure laudalur, nec Deo appli- vulis autem , secundum te , jejunius, angustius, exi-
catur ullus realus; lu dicis aucloritatem nutare Sa- lius, nec virlute magna , nec medicina idonea, nec
cratoenti, atque acuriiiiie pistillo omni oblunsiore honestate salva, nec pudoresecuro , unum illud pec-
asseris, aufefri arictorilatem gratise, nisi ei calum- catum se promitlit aufefre, qubd nec debuit impu-
hiandi flagitium adscribatur, nisi justitiae instituta tare ; et ex hocuno , quos liberat, in justilicationera
pcrverteril, nisi his qui scientiam non habent, alie- conatur emiltefe.
iise conscientise cfimen impegeril; postremo nihil ACG.Jam responsum est : eadem mullumdicis,
eam efficere, sinonin omnibus uniformiter proedi- non inveniendoquid dicas. Cum dicitis nullum pecca-
cetur operari. tum parvulis imputandum , injuslum facitis Deum ,
AUG; Quid est quod acumen, non meum, sed qui eis grave jugum a die exitus de ventre mairis im-
omnium catholicofum disputalorum , cum quibus in- posuit (Eccli. XL, 1). Quod eisi Scriplura non dice-
conctissum terieo, quod frustra labefactare conamini, rct, quis lam csecusest mente, qui non videatmise-
pistillo comparandum pulasii ? An quod vos fragiles riam generis humani a fletibus incipere parvulofum ?
conterat, sentire ccepisti 4? Et tamen qui velut de- Injustam facitis eliam Dei legem , quseoctavo die non
fensione justiliae Dei niteris, ul cvertas quod de par- circumcisi animam damnai infamis (Gen. xvn , 14) :
vulorum non regenefalorum damnatione tota Christi vanum quoque judicalis esse prseceplum, ubi sacrifi-
sentit Ecclesia , nunquam diciurus cs grave jugum cium pro peccaiOi infanle nato, jubetur offerri (Le-
super paryulos unde sit justum, si non trahunt ori- vit. xii, 6 el 7). Si autem reatus isle originis, et Scri-
ginale peccalum. Nepadverlis, vos polius pervertere ptura sancla proditur, et ipse se prodit; eliaro hoc
hiSlitula juslitiac, et hoc omnipoleiitis Dei, a quo vel peccattim inler illa est niulta peccata , ex quibus ju-
sub qrio istam pcenam sine ullo merito innumerabili- stiiicat gratia, quoe parvulos quoque ex hac miseria
bus omriium hominum millibus, hoc cst, imaginura beatificat. Et hoc non in isto sseculo, quod universum
Dei, a die exitus de verilre malris eorum , dicilis ir- Deus hominibus voluit esse pcenale, ex quo primos
rogari. Poslremo , nunquam dicturus es, unde sit ju- honiines foras de paradisi felicitate dimisit; sed in fu-
stum ut parvuli nulla sua, nulla plcrunique etiam suo- turoseierno, undenunc Christus membrissuis sancti
ruin culpa, sine Daptismate mortui, a parentibus et Spiritus pignus imperlit.
propiiiquis fldelibusseparcntur, el ad Dei regnum non CXX. JUL.Confessuses ergo alitor operari gratiam
admittaniur, nec inler vasa facla in honorem , sicut in majoribus, aliter in minoribus. Nec quidquampu-
alii parvuli baptizati, sed ipter vasa facta in conlume- les * responsioni tuse relictuin loci, si inferas, ma-
liam (quia nullum est tertium genus vasoruni) , sine gnam quidem, sed in rcmissione peccatorum essedi-
nllis roalis meritis deputenlur. Displicetenim hsere- stantiam ; ut etsi unum peccatum , tamen invcniat
licsc' pruderitiae veslroe, quod catholicafides credit, quod remittat. Verum nihil hac argumentalionepro-
posteaquam ierunt omnes ex uno in condeiiinalioriem, moves : ncque eniirirefert in qua specic varios unius
in aliis lieri misericordiarn gralise, in aliis judicium gratioe fatearis cffectus, dummodovarios posse esse
veriiaiis manere, per iiivestigabilesDominivias, quse fateare.
universsesunt misericordia et veritas (Psal. xxiv, 10). AUG.Aliud est varios effectus gratioedicere, quia
CXVIII.JUL.Id ergo totum, per quod stullilia sor- et Scriptura saricla mulliformem dicit gratiam Dei
denles decipiebas animos, lua expositione cvanuisse (I Petr. iv, 10); et aliud est gratiam remissionis pec-
manifesluin csl. catorum parvulis denegare, eosque in Ecclesiave-
rilalis, si non eruunlur de potestaie tenebraruni,
1 Particulanegansbic omissain editis,tamelsiexstet in mendaciler exorcizari exsufflariqueeontendere, cura
mariuscriplis.
* In Mss.,vehere. magna injuria Greatoris, si non indigent auxilio
3 refragantibusMss. • sic Mss.At editi, negatis.
KEdili,orationis;
SicMss.Editi,ccepislis. * Editi,putas.AtMss.,putes.
1193 LIBER SECUNDtfS. 1194
Salvatoris, ut dc potestate deceptoris eruantur. in hominibus sanandum est bonilate divina, non hu-
CXXI.JCL. Ego enimhoc conlentus sum, quod mana vanitate laudandum.
mihi cs tu dare compulsus, quia quod proedicavit CXXIII.JUL.Quseautem ratio fuit, ut primo * in-
Apostolus in liberalitate gratioe, non possit cunctis nocentiamcriminesauciares alieno, dehinc rem stu-
oequaliterxtatibus convenire : tu si quid attuleris, diorum miscere seminibus conareris?
quod ' et in prima nascentium aetate remissionem AUG.Eadem per eademdicis : sed procul dubio
confirmes exsequi; illtid tamen non admovisti s, sunt vana "quoe dicis. Natura bona sunt semina, sed
quia non compleatur in parvulis unde Aposlolus vitiantur et semina, eisque vitiatis propaganlur et vi-
graliam Chrisli pronunliavit esse laudabilem. Nam tia. Saltem species le corporum doceat, quorum
cum medicinam mysterii, peccalo primi hominis, cum sit opifex summe bonus et nullo vitio deprava-
quem formams fuisse docebat, sequenlibus antefer- tus, vitiosa tamen multa nascuntur : et utique si ne-
ret, ait, Judiciumex uno delicloin condemnalionem, mo peccasset, nulla in paradiso talia nascerenlur.
gratia autem ex mullis deliclis in justificationem. CXXIV.JUL.UtBaptismali veritatem propriaeope-
lllud ergo per quod prsetulit gratiam, quia ex mul- ralionis auferres? ut Deo, qui totus oequitasest, qui
tis videiicet delictisjustificalionem operatur, nec se- sine justitia Deus esse non potest, perspicuae iniqui-
cundum te constat in parvulis; atque ad hoc, quam- latis crimen adscriberes ?
vis reluclareris, attractus es, ut non oequaliterin di- AUG.Vos hoc potius facitis : quoniam si parvuli
versis anatibus gratiam faterere versari. sineullius peccati merito premunlur gravi jugo, ini-
AUG.Jam responsumest: vana loqueris. Gloripsa quus est Deus : sed quia ille non est iniquus, tu es
est gratia Dei,etiam cum dimitlit singula quorum- calumniosuset csecus.
que peccala; quia et ipsa singula ad cam mullitudi- CXXV.JUL. Tam, inquam, perspicusey ut ipso
nempeninentpeccatorum, ex qua justificat homines hanc injuslitisespeciem, quam ejus mentiris adhoe-
qui salvum facit populum suum a peccatis" eorum rere.judiciis, legis suseauctoritate damnaverit.
( Mallh. i, 21) : ad quem populura dignissirae non AUG.In ejus lege scriptum est, animam parvuli, si
peftinetis, quia parvulos ad eiim perlinerc non vul- die octavo non circumcidatur, interituram de populo
tis. suo (Gen. xvn, 14): quo merito ? dic, si potes. Sed
CXXII.JUL.Quod cum receptum est a te, appa- omnino non potes; et tamen originale peccatum ne-
ruit nullamfuisse necessitatem nalurse humanseca- gando non taces.
lumniam concitandi, ob hoc solum , ne Baptismalis CXXVI.JUL.Qtise ergo tot * blasphemiarum ne-
magis gratia varios habere pro setatibus dicerelur cessilas fuit, si nec ista quam amplexabaris fuit?
effectus. Quo persuasionis colore sublato, si quid Quscquidem nihil liabensmomenti, tamen vclut quse-
nervorum habes, si quid ingenii, si quid virtulis, an<- dam tabula videbatur, quaiu in tanto naufragio con-
nitere probare naturale peccatum, quod vides ra- tineres, quam victis remisisli, sero licet, lacertis.
tione, aucloritale, oequilaiedestructum. Quo enim es Ut enim res repetitione clarescat: ideo ManichaeuB
deceplus inluilu, ut commixtionemcorporum, quam credebaris ab ineptis quibrisqUetolerandus , ne gra-
Deusinstiluit4, et conciliatricem ipsius commixlio- lioeChristi non in omnibusuna efficienliavideretur:
nis voluplalem sexuum, quae lam in hominibusquam adhoctu nunc, sine adactu nostro'\ expositionistuse
in pecoribus vigens, auctorem suum eum quem cor- prpcessibus intulisti, dicens Apostoli sententiam ,
porumindical condilorem , diaboli opus et frulicem quse ait, Graiia autemex mullisdelktis in justificalio-
vocares? nem, in horainibus qtiidem majoris selatis posse , in
AUG.Erubesce : lu es ille laudator libidinis. Eru- parvulis vero non possecompleri; sed esse in parvu-
besce, inquam : libido ista, quse tibi multum placet, lis aliud brevius, exilius, egenliiis; quod licet lu ex-
contra quam necesse est ul pugnet, qui non vult ei cogites, lamen nequaquam dixisse Apostolum confi-
sollicitaniiconsentiendo perpetrare peccatum , non teris.
eratin paradiso ante peccatum. Aut ergo nulla ibi AUG.Relegatur quod tibi responsum est, ut intellf-
erat, aut voluntatemmentis nec praecedebat, nec ex- gatur te nihildicere, et tamen lacere non posse, homo.
cedebat. Non est talis modo : hoc in se ipso sentit linguose. Gratia ex multis deliclis miltit in justifica-
omnis hemo; et tu homo es. Cohibe renitendi stu- lionem, cum salvum facit Jesus populum suum a pcc-
dium, et agnosce vilium" unde trahitur originale calis eorum. In eisdem mullis invenit eliam singula,
peccaium. Hoc in hominibus propagatis invenefurit parvulorum : queroadmodum etiamsi peccata origi-
nuptiae,non fecerunt: hoc 6 necessitate utiiiuur, ca- nalianulla essent, in eisdem multis inveniret" pec-
stitate bene utuntur, idcirco nulla ratione culpantur. care incipicntium etiam singula grandiorum , quibusr
Hoc in pecoribusideo non cst malum, quia non in adChristi Baplismavenientibus nullo modo dicere-
eis caro concupiscit adversus spiritum : quod maliira tur, Non potestis modo baplizari, quia nondum ba-
1Editi,quo.Mss.,quod. > Edili: OI«Bmaiumratwfuit, in prbno: male.
' lta Mss.Atediti,amovisti. ' Edili,una. Mss.,vana.
3in Mss.,tola.
'Menardus,qum formam.Vignierius,qui in formam. * EdilionesMenardiet Masii,sineadductunostro*
fj»stiganturex manuscriptis. " vignierius,nttllaessentin eisdem, multa ittveniret.
* Codexport., DeusinalituiU
quwinitium.
' SicMss.Atediti, Tumipse ac Menardus,peccalaincipientittm, EmctidaoUir
* Editi,hac.MeliusAiss.,hoc. ex Mss.
SANCT.AUGCST.X. (Trente-huit.J ,^
119S OPERIS IMPERFECTI GONTOAJULIANUM, S.AUGUSTINI 1195
betis multa delicta; gratia enim.ex mullis, delidjs struit, qui eis adhibetis inimicam defensionem, cum
mittit in justilicationem. Verissime quippe responde- destruit; inimicum et defensofem.
rent, In muUitudiiie delictorum, exquibus justificat GXXX. JUL.Inde graliam ostendit esse laudabi-
gratia, etiam npstra, delicta sunt singula,uhi habent lem, si ei per omnia conveniret quod dixit, Judichtm
aliqui plura, aliqui pauciora.quae simul cum singu- eXiuno in condemnaiionent,gfatia diUemex mnllhde-
lis nosii-ismulla suniomrna. liclisinjustificationem.Quai tli ergo licentia gratiam
CXXVII.JUL.Igitur et secundum te, in adopiione 1 Christi ea laudatione fraudabis , qua illam Apostolus
quidemper-pmnesaBtates grati> est sequalis effe- voluit praedicari; Utdejicias titulum dignitatis , per
clus : in remissione verp peccatprum non in omnihus quem solum honorem ejtis vas electionis voiuit agno-
est una taxatio. Sed egi haclenus parce nimis atque sci?
patienter : AUG.Haecad parvuios hon pervenit, si nullo deli-
AUG. Si tam multa: lpqueris parce. jpquens , ut cio, seciinduin vos, iObligatisunt : sed quia obligali
unummeum librum{«)j nec ipsum totum , tuis octo suht, profecto gfatia ei'multis delictis multitudinem
libris insecteris; niroium profusa etliixuriosaest par- fideliiiin suorum justificans, etiam ad unum delictttm
cimonia tua. Sed si hactenus parce egisti; quare m sariariduhi pervenit eorum, ut ex ore infantinm
tam multis contra veritatem clamaas, animsetusenon destniat bfa fallerituim itiimicorum et defenso-
pepercisti? rum. ;
CXXVllI. JUL. Prsemissa scilicet disputatione pro- CXXXI. JCL.Iile dixit, Gratiaex muliis deliciis In
bare contentus, te qiioque qui nobis; seditionemper jusiificationem : ille peccati efficientiee* medicinae
hoc maximam concitabas, dicere remissionis peeca- copiairi praetrilit; qul sensus Catholicorum dogmali
torum non in cunctis unam eonslare ralionem; ut cprigrtiit, inteUigentiuin in his remissiohem peccato-
etiamsi unum hoc naturale peccatum persuadere rumfieri, in quibus possunt muila deprehendi,. id
posses, tamcn liqueret necessario dici, nbn semper est, motu proprise Volrintalis allracta : in quibus aq-
accedenlium ad gratiam unum slatum esse; et hoc tem nbn sit hic motus proprise voluntatis, id est, in
Apostoli dictura, ex mvtlis delictis. i» justificationem, parvUlis, non minus hulla esse, quam mtdta.
in adulta solum, non autem etiam in prima oetate AUG.Nulla ergoad eos Salvaloris pertinet medici-
cpmpleri. na, et Ciiristus nbri est eis Jesus: et lu qui hoc di-
AUG.Secundum tua vaniloquia, necin adulta setate cis, audesvocari christianus,! Deinde , si, ut definis,
eompietur : quoniam multi adulti haberit singnla in his fit feni.issio peccatomm, in quibus possunt
(etiamsi secundum vos non hanent originalia), quibus multa deprehendi; qrioniara sic accipis quod ait Apo-
cpnligii venire ad Baptismum,quando pcccaro coepe- stonis,. Gratia exmttltis delictisin j.ustificalionem:non
runt; aliqui habent etiam paucissiroa, non lamen mul- peftirierit ailremissionem peccatorum, qui, secun-
ta: nonergpperiinebuntad h»nc gratianv Christt'; dtim yos, npn liabentcs origmale peccalum, ad lava-
quoniam ex multis delictis iUa justificat, quse non cfurii regeneralioriis crim singulis veniunt paucisve
habent isti : quod si quisquis sapit, incffabiliier desi- peec^tiS.Videtequae diciiis; et non erubescitis , non
pit. Agnosce Christum ex mulds delictis jttstifican- expaVescitis,riop taceiis? Siaulem homines peccarc
tem, salvumque facientem populum suum, et in iis- incipiehtes, et riondum habeiites multa delicta, per-
dem niultis iritelligens ppsse quorumlibet et pauca cipiunt tamen gratiam ex multis justificantem deli-
et singula computari, noli ab hoc populo sortem sub- ciis; cur irieisdem riraltiseiiam singula quorumlibet
trahere paryulorum;etiam ipsiscrede necessariurii' computare npn yultis, non pb aliud , nisi ut ab ea
esse Jesum, qui hoe noirvocatur, nisi quia salvihini pa,rvrilosimpieseparetis; vobisque pernicies pessi-
facit populum Lsuum,inqup utiquesurit et parvuli, a moeiniquitatis incurobaL,ut ahUla etiam grandiores
peccatis eprum* ?
primuni peccare incipientes ,. nondumque habentes
CXXIX. JUL.Nunc vero assero consequenler niiril' miilta, sed
singula, velpauca peccata , alienps esse,
Appstolum de Maiiichaeatraduce suspicalunv: risten- dica,tis? ,
dit quippe ad grayem injuriam periinere mystefio- , CXXXIL J.u^,.ApJosf.pltisergpubipr^etuiitgratiam.
1
rum, siconipararenturpef curtcta peePatis,-idest, si pcccato, nostrumdogisa.cpmmuiiit. -
non efficaciuspro.desset gratia ,";quato colpse fornuv , Acp, Jjgaoyestrijin 'dpgma sttbyertit: quia isla gra-
nocuisset. Maximam ergp: christiahac fldei dignitalerii! tia quam peccalo,;pr«iu4it, ex multis delictis juslifi-
in epMagister ;Gentitim collocavit; qiiod eam riffif-1 cat, et ideo pertinens ad pusiUos-cum magnis, nec
mavit antestare delictis : ob lioe; llll curae fuit, uV ullum proeterit pusiUorum , qni remiltit omnia om-
morbis yeteribusmedicwae prsefefreteffecttini. ni.um suorum,, id esl:, pusillorum atque magno-
AcG.flanc medicinamnegatis pafvulis, quos falsa riimi ,. .....'.,. ,,;,:,[ .; ;.;; •;:.:.'' >
et inimicadefensipne salvps; esse .contenditis;' Sed' CXXXIII. JUL.Nunc tu ede, ubi sequaverit peccs.-
Deus eoruro, qui ex; ore infantium; aique •lacteriiittrn to
graliara ; ut quoniam fides tua non capit feroedia
medicinse suoe perflcit laudem, prpfeCip;et yos de- pr3eIatavuInpribus,;saHem
capiat in anguslum non
• bic Mss.Editi,adopHonem. excedentia comparationem, redacla : quod si scri-
(a) Librum sciiicet secundumde isuptiis et Concnpi- 1 SicMenardus.At Yignieriuset Mss.,efficientice
fecah
itis.
1197 LIBER SECUNDUS. H98
*
ptum uspiam repereris; Paulum tamen ab hac coti- Ios : respondebitur libi, quia nec mortui sunt in illo
stabit abhorrere sententia: el ut compendio totus parvuli, ac per hoc non pro illis Christusmortuus est,
Apostolisensus eluceat, ait, Gratiaex multis' delictis quia nonnisi pro moriuis ille morluus est, sicut
in justificalionem: multa autem delicta nec secun- Apostolus clamat: atque ita, eteoiitra te ipsum ve-
dum te parvuli habent, qui secundum Aposlolum , nies, etagratiaChristipenitusparvulos separabis, pro
nullum' habent. quibus Christummortuumnon essediclurus es. Conse-
AUG.Mttlta delicta nec secundum le habent, qui quenter etiam baptizandos negabis in Christo. Qui-
primum peccare cceperunt: et tamen eos negafe non cttmqueenim baplizali *
sumusin Chrisio,sicuti ait idem
potes ad hanc ex multis delictis justiftcaiitem gra- apostolus , in morle ipsius baptizali suinns (Rom.vi,
tiam, cum ad Baptisma veniunt, pertinere. Multa- 3): illi autem baptizantur in morte Christi, pro qni-
- bus mortuus est Christus. Nullo modo igitur ab ori-
ergo delicta sunt totius populi, in quo sunt el par
vtili; ad queni populum civitalis Dei cum pervenit ginali peccato alienabis parvulos, nisi eos simul a
gratia ex multis delictis justificans;, invenit ibi et gratia Baptismatis Chrisli feceris alienos 3. In eo
mulia aliquorum, etpauca aliorum, et singula par- vero quod tibi videlur, duo ista inter se esse contra-
vulorum;quse simul utique mulla sunt omiiia, et ria, ul omnes eant in coiidemnationemper Adam, et
multitudine sua redargunnt mulla et inania verba omncsrursus in justificaiionem per Chrislum, omnino
tua. Si autem secundum Apostolum,sicut putas, nul- erras. Nullus enim hominum nisi per Adam irahitur
lum delictum habent parvuli; unde ergo secundum ad damnalionem, de qua per lavacrum regeneratio-
Apostolummortui sunt? Quia et secundum le, etiam nis homines liberantur; et nullus hominum nisi per
pro ipsis mortuus' est-Christus : t/nus enim pro om- Christum ab liac damnatione liberatur : ideo ex utra-
nibus morlnusesl ;ergo omnesmortni sttnl; et>pro om- que parle dicti sunt oranes; quia nemo ad damnatio-
nibusmortttusesl (II Cor. v, 14 eM6). Juliane, non hoc nem generationis nisl per istum, nemo ad vitam re-
Augustinus, sed Apostolus dixit; imo ipse per suum generationis nisi per illum. Ac per hocnon generali-
ApostolumClirislus: cobibete a vaniloquio, cedeDec. tas unius partis locum excludit alterius; quia ex his
CXXXTV.JUL.Conslat hic igitur MagistrumGen- ipsis qui generaliter moriuniur in Adam, quos vult vi-
tluuvnon de nascentibus disputasse, sed de his qtti vificatChristus. Non ergo tibi videbuntur inter se isla
jam motu proprisevoluntalis utuntur. contraria, si non sis tibi ipse contrarius.
AUG.Digerecrapulamcontentionis, et expergisce- CXXXVf. JUL. Verum ut liic quoque quantum
re, etihtelligedeUctuin, etunius, et unum, de quo muniamur advertas : a loco medicanlis locum inlel-
dictum est, St- enimobunius deticlum multi mortui ligevulnerantis 4. SiChristiissalvavituniversos,Adam
sunl (Rom. v, 15): multi quippe isti ipsi sunt omnes, quoque universis nocuisse fingatur.
de quibus alioloco dicit, Sicut ih Adam omnes mo- AUG.Numquid ideo non mitluntur omnes in dam-
riunlur (lCor. xv, 22): et ibi videbis ct parvulos, qtiia nationem per Adam, quoniam quos vult ab hac dam-
ef proipsis etiam, te confitente,mortuus estChristus: natione Iiberat Christus? Qui proplerea omnes liberare
utique cum dixisset AposlPlus, quia unus pro omni- dictus est etiam ipse, quoniam non liberat quemquam
busmorluus est, continuo quid necessario sequefetur, nisi ipse : sicutdictus est illuminare omneni homhiem
ostendit dicens, Ergoomnesmorlui sunt; et pro omni- (Joan. i,9), quia nemo quemquam illuminat, si
busmortuusest. non ipse.
CXXXV.JOL. Jam vero quod addidit Apostolus, CXXXVII.JUL.Si Christus mulavit officia geni-
Sicut per unius delictumih ornnesad condemnationem; talium, Adara ea pervertisse credatur : si Christus
ila et per unius justitiam<in omneshominesad justifi- aliquid correxil' in sensibus carnis, oestimetureos
cationem(Rom. v, 18), tantum opis impertit nobis, Adaeculpaturpasse6 : si Christus fecit medicinam ire
quanlum in dogma tuum movet fragoris. Ponens quip- per propaginem, dicatur Adampergenerationemtrans-
pe in contrariis partibus omnes, quibus Verbisnon po- misisse deliclum.
test uUaesse conjunctio, ad' Scripturarum riosmorem AUG.Jam ad ista responsum est : sed audi brevi-
remittit, ut intelligamusomnesdici Solere pro multis. ler ctiam nunc. Si Chrisliaiius catholicus esses, ap-
Nam in ipsa fronte verborum magna barbaries est: pareret tibi et Adamdeliclumgenerando transmittens,
qui enim omnes ad juslificationem veniunt, si perre- et Christus regenerando dimittens. Carnaliter autem
xerintomnes ad condemnationem? aut qtii omnesad generat Adam, spiritualiter regenerat Cbrislus. Noli
poenam, si omnes rapiuntur ad gloriam? Generalitas ergo quserere in utroque propaginem carnis; quam
unius partis, locum excludit altcrius. propaginem nonpertinere ad regeneralionemspiritua-
AUG.Ergo et ubi dictum cst, In quo omnespecca- lem , si non contendis , attendis. Contra infirmitatem
verunt(Ibid., 12); multi sunt intelligendi, non omnes: vero carnis nunc Christi gralia certamen inslituit,
1 Hocilemlocoin editisomissumerat, nec.
quod si ita est, cogeris dicere, non omnes peccatores * Ms.Port., in mortem.
unius illius horninis imitatione peccasse, sed mulios. 3 Post,fecerisalienos,Yignienusaddebat, ideo ex ulra-
Quod si dixeris, ideo non omnes, sed multos ejus qite parle dicti suntomnes, q uia nemoa damnalionegene-
rationisatienus.Hseceo loco non exstant in Mss.Mar.
imitatione.peccasse, quia raulli, non omnes peccave- Port.,sedtantuminfra,ubi ab ipsovignieriorepetuntur.et
runl; volens eos qui non peccaverunt,inlelligi parvu- 4 ItaMss.At edili,vulnerati.
5 MSS., correxerit.
1 Hic,nullum,ex Mss.restituimus. 6 Editi,tnrbasse,corrupte. ,
1199 OPERIS JMPERFECTICONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINl 1200
postea ejus pcrficiet sanitatem : cujus sanitatis fulu- sentis ct futuri sseculi loculi snmus (Supra, capp. 93,
rae atque perpcluaenunc pignus Spiritum sanctum de- 94, 106). Hic enim accipimus per pignus Spirilus, et
dil (II Cor. v, 5), per quem diffundilurin noslris cor- certandi et vincendi vires : ibi autem, sine hosle ullo
dibus charilas (Rom.y, 5), ut nos ad agonem interim externo; et interno, iiieffabili hac sempiterna pace
relicta carnis non vincal inflrmitas. perfruemur. Quisquis ergo omnia quse ibi habenda
CXXXVIII.JUL. Sin aulem bis omnibus in eo , sunt, hic vult habere, fldem se indicat non habere.
quem suscipiunt a natura, ordine permanentibus, ad- CXLI. JUL. Ostendit autera inler hsecveritas, quia
horialionibus, signis, exemplis, promissione vel mu- elsi prodesset effusa generaliter medicina motibus
nerum , vel pcenarum, ad fidem volunlas sine indu- alque 1 mortalibus.illis quoque qui eam nullo sludio
clione necessitatis allicitur, et iisecper institula, per nec ulla intentione meruissent; non lamen continuo
mysteria, per dona ; non oppressa , scd exspeclala , noceret culpa nascentibus, qui nihil ad eam assen-
scd libera, scd provocala curatur ; apparet, et si uno sionis admovere potuisseiit. Ac per hoc, etsi sequalis
spiritu loius mundusvel rugicns vel rabiens' refrage- esset gratiaepeccatique taxatio; clarebat tamen, ne
tur, voliinlalcro uniuscujusque , non nalivilatem , tum quidem ejusmodi appensionem eo usque con-
tinclam imilalione fuisse peccali. slare, ut quisquam nasci probarelur reus.
AUG.Quacumque te verlas , ab originali peccato AUG.In illo gravi jugo, quo eliam parvuli pre-
iion alienabis parvulos , nisi eos negaveris mortuos : muntur, quomodo est justus Deus, si nullus nascilur
quod si feccris, mortuum pro eis Christum simul ne- reus?
gabis: si autem, ne boc neges, mortuos parvulos con- CXLII. JUL.Nunc autem, cum Aposlolus non so-
fiteris ; profeclo in Adam mortuos non negabis s: aut lum non postposuerit culpse graliam, verum etiam
si non iiri, dic ubi. prseposuerit, dicens multo in plures abundassebene-
CXXXIX. JUL.Quamvis nimis mollitef egerim 3 : flcia, quam irrepsisse dispendia; per opinionemau-
ctsi eiiimChristus ex eo quo venit lempore, universis tem traducis, multo magis constet nocuisse peccata,
hominibus doceretur et iter interclusisse mortis, et quara profuisse graliam : irrefulabiliter a]>probatum
vitam donasse perpeluam, m nemo prorsus ex eo die, est, apostolum Paulum nihil sensisse de traduce, sed
quo Terbum caro factum est, aul in peccatum labe- ejus sentenlia Traducianos cum Manichaeismagistris
retur, aut pro peccalo pcenam timeret; non tamcn a suis pariter fuisse destructos.
conditiOne*primseiniquitalis,quseliberalitatisdocere- AUG.Non dixit apostolus Paulus, « multo in plu-
lur exlremse : quoniam subvenire non roerenlibus, res abundasse beneficia, quam irrepsisse dispen-
potesl et solet Deus, cum laude clementise; punire au- dia: > non hoc dixil; prorsus falleris, si ipse non
tem non peccantes non potest, sine eversionejustitise. fallis. Mullo magis enim abundasse gratiam dixit in
AUG.Quia ergo gravi jugo a die exilus de venlre multos, non in magis mullos; sed magis abundasse.
matris, punili sunt parvuli; agnosce judicemjustum, In coniparatione namque perettntium pauci sunt qui
et coiifiiere priginale peccatum. Punire enim nullius salvantur; sine comparationc autem pereunlium et
peccali meritum iiabentcs, siculetiam ipse confiteris, ipsi multi sunt. Sed quare sint illi plures, quam illi,
nori polest sine eversione jusliiise. consilium Dei yelle nosse mullorum est: nosse au-
CXL. JUL.Attende igitur quid disputaiio tola con- lem vel paucissimorumhominum, vel omninp nullo-
fecerit. Si gratia Christi et Adse culpa in diversis ef- rum. Ppsset aulem pmnipotens., non creare, quos
feclibus aequaliter censerenlur, ut vel numero opera- omnium rerum prsescius malos fuluros ignorare non
iionum psres essent, quse opcralionum genere dissi- posset, nisi uli etiam malis pluribus optime oplimus
debant; doceiidum erat, tantis profuisse gratiam, possel: unde nos aliquid Aposlolusdocuil, id est, ut
quantis culpa nocttisset : ut appensionis illius, qua iram suam potenliamque monslraret in eis, quoe at-
triitinabanlrir, aequitaset momenta consiarent. Sub- tulit in muita patientia v.asairse, et ut notas faceret
venire ergo debuit etiam illis omnino locis illisque divilias glorias suse in yasa misericordise (Rom. ix,
partibus medicina, quibns insederat aegritudo; id est, 22, 25). Sed nolupt credcre Pelagiani, quod in uno
si aliquid in motibus geniialium , in sensibus coeun- homine tota est massa vitiata, ct tota damnata: a
lium, in obscenitate merabrorum, in infelicitale na- quo vitio et damnatione sola sanat et Iiberat gratia.
scenlium, aritiquum crimen effecerat, immulatione Quare enim justus yix salvus erit (l Pelr. iv, 18) ?
horurii quse diximus , reraedia contulisset : alioquin Numquid liberare justum labor est Deo? Absit: sed
grande testimonium imbecillaeartis, nihilque prpfu- ut oslendatur, quos merito fuerit damnala natura,
turae, nec locum oegritudinisinvenisse, et languenti- non vrilt facile de tanlo oialo', nec ipse Omnipotens
btts eversisque natufalibus, inertia " fomenta volun- liberare; propler quod, et peccala proclivia sunt, et
tatibus admovisse. iaboriosa justitia, nisi amaiuibus : sed charitas, quse
AUG.Jam responsum est, cun de distantia prse- hos amantes facit, ex Deo est (I Joan. iv, 7).
1 SicMss.At editi, rapiens. CXLIII. JUL. Verum quia hic fui longior, perga-
2 Editi,si autemhocnonneges,etmorluosparvuloscon- ronsad reliqna.
fiteris; profectoin .-tdammorlttosnegabis.Emendanturex AUG.Ita hoc dicis, quasi alibi brevior sis futurus;
manuscriptorum fide.
3 Edili,egerit,mendose. > Editi,motibuswque.OmnestarnenMss.,molibusatqtte.
ea
' Mss.,merlice.conditio.
VMenardus, paludanuscorrexit, omnibusmque.
' Edili,quod.J.ss., quo.
1201 ;;-.,'• ; LIBER SECUNDUS. im
cum Ioquacissime inquiras quemadmodum Appstpli sed pro multis quae omnes non sunt, positas atque
manifestissimis verbis nebulas ingeras vanitatis, . inlelligendas doces.'Si autem possunt quidem, ubi
; CXLIV. JUL.« Orones autem dixit ad condemna- dicuntur multi, non omnes inlelligi; sed tamen ubi
lioriem per Adam, et omnes ad justiflcationem yitoe dicunlur omnes, vereque sunt omnes, recte dicuntur
per Jesum Christum; cum utique non omnes..eosjroi et raulti; ne ipsi omnes, pauci intelligantur ; sicut illi
Christiis ad yitam:
' moriuntur in Adam, transferat sancti, quos ignis ardensurere est vetitus (a), omnes
sed omnes dixit atque omnes, qttia sicut sine Adam inler innoxias flammas laudabant Deuin, et tamen
' nullus ad mortem, ita sine Chrislo nullus ad vitam. ipsi omnes pauci erant, quoniam tres erant (Dan. ni,
Sicut dicimus de litlerarum magistro, si in civitate 49-31) : quid habet virium argiimenialio lua, qua
solus est, Omnes iste.hic litteras docet: non quia proplerea omnes non yis omnes intelligi, quoniam
omnes discunt, sed quia nemo nisi ab ipso. Quos iidem ipsi dicti sunt multi? Quandoquidem qui vere
autem omnes dixerat, multos poslea dixit; eosdero sunt omnes, ideo nonnunquam dicunlur et mulli, ut
tamen omnes multosque signilicans. Sicut enim per discernanlur ab eis, quicumque ita sunt omnes, ut
unius inobedienliampeccatqres consliluti sunl mulli, sint tamen pauci. Capilli quippe hominis omnes,
ita et per unius obedientiamjusti consliluenlur mulli etiam multi sunt; digiti vero eiiam omnes, pauci
(Rom. v, 19). Adhuc quoerat per quid peccatum in- sunt.
venialur in parvulo.Kespondent ei paginse .sanctse, CXLVI. JCL. Totura denique quod egerat, enoda-
Per unum hominem peccalum in mundum inlrqvit J vit dicens, Sicul enim per inobedienliamunius Itotninis
(De Nuptiis et Cqncupiscentia,lib. 2, nn. 46, 47). peccatorcs conslituli sunt mulli; ila et per unius obe-•
Sanctas quidem Apostoli esse paginas coiifitemur, dienliam jusli consliluentur mttlli (Rotn.v, 19) : ut
non pb aliud, nisi quia rationi, pielali, fidei cpn- sicut nemo prsemia virtutis raeretur, nisi qui ad ca,
gruentes, erudiunt nes-et Deum credere inviolabilis post incarnalionem tamen Christi, sanctitalis cjus
sequitalis, et opera ejus bona honestaque defendere, imitatione conienderit; ita in Adam praevaricator
el prseceptisejus moderationem, prudentiam *, justi- nemo lenealur, nisi qui in transgressione legis primil
tiam vindicare. ,..,. hominis imitatione deliquerit.
AUG.Ipsa ^te convlncit in parvulis xquitas.Dei: AUG.Hocest occullumet horrenduro virus hocresis
quoniam 3 magna est iniquitas, si jugo gravi pre- vestrse, ut velitis graliam Christi in exemplo ejus
rounlur et parvuU sine ullo merito yinculoque pec- esse, non in dono ejus, dicentes, quia per ejus iml-
cati. . , . ',,. ,lr talionem fiunt justi, non per snbministralionem Spi-
CXLV. JUL. Ac per hoc, negare queraquam pro ritus sancti, ut eum imitentur adducti; quem Spiri-
allprius peccato posse damnari, negare ullum; pec- .lum supersups 2 dilissime effudit: et quasi vigjlanler
catum ad postercs naluroe condilipne transire: atque additis, « post incarnaiionem tameii ejus; » propter
credere, alque asserere, hpminem de.institutaapep antiquos videlicet, quos sine gratia ejus fuisse dicitis
•fecuudjtategenilum liber^arbilrii jusiis legibiis cpnr justps, eo quod non habuerint ejus excmplum. Quid
veniri 3, ut vitet omne quod malum est, exerceat £i ergo et post incarnalioiiem Chrisli, nondum audito
omne quod bonum esi, ,nec, secundum vos, aestimet Evangelio, proposuerint sibi aliqui homines superio-
amorem.et necessitatem criminuni subslanlioe suse rum exempla juslorum, juslcque vixerint? quid agi-
causis, id est, ipsis adhsesisse serainibus; nec recij- tis?ubi vos videtis? Itane verp isti virtulis praemia
piat tam stultam, tam insaiiam, tam impiam senten- nprt merentur? Si ergo ex juslorum imilatione ju-
tiam, in conlumeliarovidelicet naturse, raliohis, Dei^ slitia; Christus gralis roortuus est (Galat. n, 21) ;
Apostoli volumiiie conlineri, quia dixerit per unum quia fuerunt jusli et anle ipsum, quos imitari pos-
hpminem peccalum in hunc roundum intrasse, et in sent, qui justi esse voluissent. Quid est etiam quod
pmneshomines transisse niortem (Rom. y, 12); cum Apostolus non ait, Imilatores estole Chrisfi, sicut et
hoc diu caligare non siverit, addens eos quos omnes ego; sed ait, lmilalores mei estole, sicut et ego Chrir
dixerat, debere multos inlelligi, qui imitalionc, npn sti (I Cor. xi, 1)? Ergo se illis voluit esse pro Cbri-
generationepeccassent. ,.. ,, Sto? Videtisne quse mala vos consequantur, quando
ACG,Poles dicere, non omnes gentes semini Abra- Adam et Chrislum Apostolp proponente, vos imita-
hse fuisse promissas, ubi dictum est, In semine\tup tionem imitationi, non 3 regenerationem generationi.'
benedicenluromnesgentes (Gcn. xxn, 18); quia eas- vultis ppponere?
dem dixit et multas, ubi legitur, Palrem multarum CXLVIL JUL. Pervenire autem el ad innocentes
genlium posui te (Id. xvn, 5) ? potes,. inquam, hoc gratiam Christi, ad quos Adae culpa non pervenit:
dicere, et in eo quoque loco Scripturae praenunlianti propter quod, vigilanter inculcavit, Multo magis gra-
qnpd rebus ipsis videmus impleri luo vaniloquio con- lia Dei et donum unitts homtnisJesu Christi in plures
tradicere; et prphibere nos intelligere omnes gentes, abundavit (Rom. v, 1S): ut illa superior coaequatio
ubi promissse sunt, quid aliud quam omnes gentes ? 1 Editi, quasiprimi. Abest, quasi, a Mss.Clar. et Mar.
quia per tuam dialeclicara, omnes non pro omnibus, 2 Menardus,qumsuper
suumspiritum super eos.spiritumsupert>os.vignierius,
Corriguntur
qui
ex fide Port. Mar.
1 Editi, prudentiee. Clar.
* sic Mss.Editiyero, quam. 3 Particulanegans hpc,loco restituitur aucloritalema-
* sic Mss.Editi,convenire imscriptorum.
(o) forte, veritus. ..
*203 OPERIS IMPERFECTI CONTRA 1ULIANUM,S. AUGUSTM 120*
ejus setatis quse ratiorie utitur in conlrariis studiis tiam In multos, non in magis multos, hoc est, non in
Sndicet imitationem ; hcec autem in gratise largitate plures, sicut jam osteridimus : quoniam si plures
proelatio, consecratos et provectos approbet inno- dixissei, propler parvulos quos tenel graiia, cumpri-
«entes. Qusecum.ita sint, tibi, non milii, Apostolum mi hominis non teneat Imitatio; falsum dixisset, et
Pbviare senti, contra te eum arma ferre cognoscito, esset similis ^obis. Si enim omnes inntalores Christi
qui dogma tuum, prseceptorisque tui Fausti, a quo es post ejus incarnationem, regeneratis parvulis addilis,
velut pfima manu tinctus, hoc uno, si caelera dees- conferawturcum peccatoribus, quos omnesvultis pro-
sent, vehementer everlerei, quia dicit per unius in- ptef arbitfium iibertalis ad imitationera primi honii-
obedientiammultos.non omnes, peccatoreseonstitu- ais pertinere', ab ipso Adam usque in finem sseculi
ios fuisse, et per unius obedieniiam justos non voluntatepeccantes; qui eorum multo plures siiii evi-
omnes constitutos fuisse, sed multos. Ut enim dili- denter apparet, tit et vesira falsilate vincamini.
genter quam tibi sermo hic repngnet, lectoris intelli- CXLIX. JUL. Si enim quale tu, tale aliquid ille sen-
gentisesuggeratur : Apostolus pronuntiat, nonoranes sisset, debuit utique dicere, Per unius inobedientiaro
per Adam peceatores constitutos fuisse; tu dicis, tpeccatores constituti stintomnes, sed per obedientiam
•omnes omnino per Adam peccato naturali ad jus Christiex his aliqui ad justitiam reverterunt. Ita en?m
diaboli pertinere : ambigi non potest, inter te et prorsus ei loquendura fuerat, si hoc quPd iu flrtgis,
Apostolnm magnani esse pugnam. volnisset intelligi. Verumtamen cnm hac senlenkia
AUG.Oranes dicit, eosdemque multos; non multos lllud aliudnequivisselasserere, raulto magis pfpfuisse
dicerido negat oriities1, ne sibi sit ipse contrarius, <3hristi gratiam, quam Ause Isesisset iriiquitas. Etsi
sicut vestra ant fallit Improbitas, aut faHitur csecitas. ergo penilus nesciremus, qui mos esset, quol per in-
•Quia enim ulrumque dixit Aposlolus, et omnes, et obedieniiam unius bominis multi peccatores ccnsiitui
multos; ostendi ego non inter se duo istapugnare; dicerentur : tamen maneret in solido, non hoc per-
quia ipsi omiies, ideo eliam multi sunl dicti, quia tihere ad originale peccatum, quod Apostolus inctil-
omnes aliquando dicuiUuret pauci: iu autem dicendo caverat, multis, non pmriibus cohvenire.
non omnes, quos omnes dixil Apostolus, procul du- ACG.De rhultis et omnibus, jam responsum est.
l>io convinceris Apostoloesse contrarius. Wecsic locutum fuisse Apostolum, quemadmodqm di-
CXLVIH. JUL. Nam cum tu et Manichseusdicitis, ciseum loqni debuisse, si hoc diceret quod nos dici-
Omnes sunt naturaliier peccatores : Aposlolus atttem mus, quid mirurn esf? Quandoquidemetiamsi, secun-
dicit, Multi sunt, non omnes, peccatores; removet dum vos, Apostolus per unius delictum ita multos
^ccusalionem a semiuibus quoe armalur in mores, et peccateres censfitutos esse dixisset, ut iidem multi
destruit originale peccatum. Utque hoc ipsum quod uon possent omnes inftelligi,sed hi tantum qui eximi-
egimus, urgeamus : praescribit Aposiolus, multos de- ialione primi hominis propria voluiuate peccarunt;
iere intelligi per Adae inobedientiam peccatores; non dixlt per obediehtiamChfisti ex his aliquos justi-
mtiltos autem per Cbristi obedientiam justos; eos iicatos, qtiod iamen vefiim -est. Quid est ergo quod
ntique qui justi stint, ostendens ab illis qui criminosi •dicis, « Si iale aliquid quale nos sensisset Apostolus,
sunt, esse discretos : iu qua impudentia argumentari enm dicere debuisse, Per unius inobedientiam pec-
niteris, ut ex his sermonibus probes naturale pepca- catbres constituti stirit omnes, sed per obedientiam
ium ? Nam cum dicis omnes nasci criminosos per Chfistiexhis aliqiii adjustitiam reverlerunt? i Quasi
Adam, et propterhocad diaboluro pertinere, sed ali- vosnegetis, ex procvaficatoribns legis, quales tan-
quos irtde per Christuro postea liberari; non boc sen- tummodo peccatoresad similitudinem praevaricationis
tis quod Apostolns, qui dicit, non omnes per Adam Adse pertinere contenditis, aliquos per obedientiam
peccaiores constitutos esse, sed multos. Christi ad juslitiam 'fuisse conversos. Possumus ergo
AUG^Quoriiamnpn est contrarium, sjcut jam osten- et nos vobis dicere : Si tale aliquid quale vos sensis-
dimus, utiiderii sint mulfi, qui suntpmnes; ideoquos set Apostolus,debuit-utique flicere, Per unius inobe-
miiltos, eosdem omnes Apostolus dicit : nonpmnes dienliam-peccatoresconstituli snnt multi quidem, non
autcm, non Apostolus, sed tudicis; ac per hoc Apo^ omnes, sed eliam ex his per obedientiam Christi ali-
stolo conlradicis. Verum est autem quod Appstplus qttiad juslitiam reverlerttiii. Autetiam multo aperlius
dicit: falsum ergo qtiod tu dicis.' Et qiiod superius ita loquerelur, si aliquid tale sensisset, ut diceret:
dixisti, « vigilanler inculcasse ApostPluni, Mulio ma- Multi quidem Judseorumper inobedientiam unius ho-
gis gratia Dei el donum unitts honiinisJcsu Christi in niinis peccalores sunt eonsiituti, qui lege accepta,
plures abundavit» (Supra, cap. 147); volens inlelligi, simili prsevaricatione peecarunt, sed etiam ex his
ideo plures dictos, qiiia pervenit gratia ejus ad par- aliquos justiflcavit Ghristi obedientia. Quodsi tibi non
vulos, ad quos imitatio primi hominis non pertinet: prsejudicavit, non ita loquendo, sicut dixi eum loqui
aut mendosus codex tibi mentitus cst, aut ipse men- debuisse, si hoc sentiret quod lu : nec mihi utique
liris, aut ab aliqad falso, sive fallente, aul dilivione praejudicaredebet, quia non ita locutus est, quomodo
^eceptus es. Non enini ait Apostolus plures, sed mul- euro dicis loqui debuisse, si hoc sentiret quod ego.
ios. Grsecum altende codicem , et invenies stollobq, Cura ergo Apostolus ila sit locutus, sicut loquendum
Dixiiergo, raulto magis abundasse gra- esse arbitratus est; videndum est quis ei noslrum
•jioiiTtie^Teius.
1 Hiccx Mss.restituimus,omnes. in MSS, quod. . ..-vi,-.:.::,:
120g LIBER SECONDUS. I20S
consentiat, ulrum ego qui dico verum esse quod ait, AUG.Hanc medicinam parvulis vos negatis, quos
Per uuius delictumin omnes hominesud condemnalio- lex ipsa circumcidi octava die jussit, ejus gratiam
nem; et verum esse quod ait, Per unius inobedientiam prsefigurans, cujus resurrectionem dominicus, id est,
peccatoresconsliluti sunl multi {Rom.v, 18, 19); quc- post septimum Sabbati dies octavus ostendit : nec
niam non repugnat ut qui multi sunt omnes sinl, et valetis ac*'vuw^ttendere, ita parvulum roorientem
qui omnes sunl multi sint: an tu qui dicis, Ubi ait sine Christi gratia peritufum, quemadmodum dictum
multos, mnliisiint; ubiait omnes, non omnes sunt. est, iucircumcisi animam parvuli interire de populo
CL. JUL. Patefacla igitur vel imperitia vel impu- suo (Gen. xvii, 12, 14) : cujus interilus invenire me-
denlia lua, quce aut non curat aut non valet quid di- rilum non potestis, quamdiu non trahere peccatum
catur exponere, ostensoque veritatis ipsius, quaro se originis parvulos dicitis.
.esse Christus apppllavit (Joan. xiv, 6), lumine, nihil CLn. JCL. Qui et crimina voluntatis ignpvit, a
de apostoli Pauli sermonibus Manichoeae,id esl veslrse, quibus Iiberum fueral abstinere ; et sui imitatione ,
I cohaereredemenlioe: nunc expositionioperara demus, qui erat virtutum forma et norma, correctis' gloriam
ut sicut ostensum esl qualiter non possit, ila clareat beatoeseternitatis indulsit. Cum ergo ulramque na-
qualiter etdebeat Paulus et possit intelligi. tionem pro voluminis sui tempore et jure conveniat:
ADG.Ita desererls veritate, et contra manifesta in his tamen locis, de quibus qusestioest, cumbrae-
Apostoli verba non poles invenire quid dicas, ut quod litis omnino manum conserit, qui audebant de prse-
in eis intellexerunt iot sancti clarique doctores, qui putlatorurastirpevenientes, eo usque despicere, u
hoc in Ecclesia catholica didicerunt atque docuerunt affirmarent eos, nec suffragio fidei ad consortium
(non enim sanum sensum habenles in tam manifestis suum transire potuisse : contra qnod supercilium re-
verbis aliud inlelligere poluerunt), jtu Manichseorum plicai Judsesegentis exordia, et in 2 ipsaradice cir-
esse dicas, quod illos non fuisse cogeris confiteri, cumcisionis, ostendit non tanti esse prseputium,
quantolibet veneno Pelagiansepestis insanias. ut aut injustos ejus relictio, aut justos faciat ejus
CLI. JUL, Scribens itaque ad Romanos, eo jam ablatio.
tempore, quo Gcnlium ccaperat esse permixtio, atque AUG. Quando ista dicebat Apostolus, non de cir-
ideo tam ex Judseis quam ex Gentibns complebantur cumcisione, vel prseputio ; sed de prseceptis legis in
Ecclesise, lumullus populi utriusque componit, incul- quibus est etiam, Nonconcupisces^Exod.^Xfllj et
cans quoniam nec gentes impietatem suam, qua mu- Deut. v, 21), agebat : quod et ipse comraemoravit
taverant gloriam Dei in similitudinem imaginis ho- {Rom. vu, 7). Quid tergiversamini ? Priores peritis,
minis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium, dum caliginem offunditis imperitis.
legis possint ignoratione diluere, quaeper vim ratio- CLIII. JUL.Non ergo per legem promissioAbrahw,
nis ingenitae, etsi non ritum ceremoniarum Judaica- ut hmres esset mundi, sed per justitiam fidei. Si enim
ruro, lamen Deum innolescentem operibus, sub- quisunt ex lege, hwredessunt; evacuata est fides, de-
stantiac vero profunditate secrelum, potuerint ex his structa est promissio.Lex enim iram operatur : ubi au-
ab eo quse sunt facta cognoscere. Legis autem nor- tem non est lex, nec prmvaricalio.Ideo ex fide, ul se-
mam, quanlum ad vitae probilalem respicit, proprins cundum gratiam firma sit promissioomni semini; non
itnicuiquc suggerebat affeclus; videlicet ut nihil tale ei tantum quod ex lege est, sed quod ex fideest Abrahm,
jnferret proximo, quale perpeti noluisset: atque ideo qui est pater omniumnostrum (sicut scriptumest, Quia
profauitatem Gentium jure oplimo argui posse con- jatrem multarum gentiumposui te), ante Deumcuicre-
vincit, elsi non per Jegem, per eam tamen juslitiam didit, qui vivificat morluos, et vocatea quce non sunt
quse condidit legem, et qua judicante, hi qui sine lege tanquam quw sunt. Qui prmter spem in spem credidit,
peccaverunt, sine lege et peribnnt. Judaeosvero, quo- ut fieret pater multarum gentium, secundum quod di-
ruin magis intererat, quia in despeclum Genlium ctum est, Sic erit sementuum. El noninfirmatus in fide
maxirae turoescebant, honorem sibi de legis purifica- consideravil" corpus suum jam emortuum, cum fere
tipnibus vindicantes, ac per hoc sestimanles non sibi centttm annorum esset, et emortuamvulvamSarrm: in
ita ul Gentibus profuisse Cliristi graliam peccala do- repromissioneautem Dei non hwsitavit diffidentia, sed
nantem, quandoquiderolegis ea inslitutione vitassent, confirmalus est fide, dans gloriam Deo; plenissime
magna disputationum virtute confringit, allegans, eis sciens quia qumcumquepromisit, potens est et facere :
taiito ampliiisper indulgenliam fuissecollatum, qiianlo propter quod et reputatum est illi ad justiliam {Id. IV,
ppst legis admonilionerasine ulla ignoratione peccas- 15-22).
sent; per quod approbateos reosfuisse, et vehemen- AUG.Hsecte commemorare non pudet, qui oppu-
ter potuisse damnari in ejus justitise examine, apud gnas gratiam qua ista promissa complentur? Contra
quem qui iu lege peccaverunt, per legem judicabun- Deumenim loquimini, dicendo, Nos facimus: quod
tur : Non enim audiiores legis jusli sunt apud Deum, ille se facturum esse promisit. In Isaac quippe, qui
ted factores legisjuslificabunlur (Rom, i-n, 13). Hoc Abraliaepromissus est filius, hi praefiguratisunt, non
ergo proposito, per tolum Ubrum dispulans, tum su- 1 Menarduset Vignierius, et normacorrectionis.Emen-
perbiaro reprimit Judseorum, tum excusationem vani- dantur ex Mss.
lalis Genlibus demit, ut doceat sequaliter ambobus 2 Manuscripti, el ipsa radice,omisso,in.
3 sic siss.At vignierius : Et non infirmatus est m /lrf«it
populis Chrisli profuisse medicinam. necconsideravii.
1207 OPERIS 1MPERFECTICQNTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI 1208
quise ipsos juslos, sed quos Deusfuerat ipse factu- ACG.Hos mores, qups procul dubio bonos vis in-'
rus? Unde uniY.crsaeper prophetam dicit Ecclesioe: telligi, si ut putatis, horiio sibi facit; prsedicereista
Ego emmsum Dominns, qtti facio le (Isai. XLV,8, sec, debuit Deus prsescius.non promittere; ut non de illo
LXX), Propter quod et fiiii proroissionis vocarilur , iri liiic causa diceretttr, Qucepromisit, potens est et
apertissime dicerite Appstolo : Nbnpotesiaulemex- facere (Roiri.iv, 21) -, sed, Quaeprajscivit, potensest
"
cidere verbumDei : nqn enim omnesqui ex.Israei, hi et proenuntiare, aut, potens est et ostendere. Quando
simi Israel; neqttcquia semeh Abrdhce., omhes filii; autem dicunt homines, Quod Deus promisit, nos fa-
. sedinlsddc iacdbitur libi seriienrhbpesi, riorihi qui cimus;se ipsps faciuht jaciantia» polentes, ijlum
f-lii'cctrnis, hi filii Det, sectfilii promissiqnis deputan- arrogantia mentientem.
1
iur'msemirie(Rom. IX, 6-8). Qripd. itaque Deiis pro- CLVII.JCL.Si enini qui sunt cx lege, hwredessunt;
misit, Deijs facit. Hoc ergo iolum sicut oediflcateos evacuataesl fides, deslrucla est repromissio(Ibid.,\4).
qupfiim spes iri Deo est, sic evertit eos qui confidunt Qui serrab, nisi iriielligatur, ingerit maximam quae-
iii wlrite sua (Psal. XLVHI , 7) : ac'per hoc , sicut slionem : dubio enirii procul, dicit eos esse ex lege,
catholicam fidemoedificat,sic Pelagianriiri evertit erro- qubs supra dixerat ex circumcisione, quos sibi tan-
'
rero/"' "'" \ ..']'[ .'.. • .,, - tum noverat arrogafe, ut putarenl praeter se neminem
' CLlV. Jui,.
Quiiocus quam sit.opinioiii yeslraeitptus assurai ad Abfahae serainis dignitatem : atqiie hoc
irifesius, et pririio opefe. dispulalum esi, et si quid disputaliOnecollegerat, utquia non solum hi qui ex
hiric fecpiioportuefit^ disseretur. Nrinc.auteriiadver- circumcisione, sed etilliquiex proeputio seclari vo-
tatuf ^ pfofnissliihero, qttse facta est ad Abraliarii,pb luissent vestigia fidei Abrahse, rion immerito Abrahae

Jemuriefatioriem ffldeiejris, iri qua dicitiif., quia pater filii censereniur.'
mriiiariim genliurii: cPiisiitueretur, osfehdisse, ripc ACG.Quid, si noluissent? evacuaretur prpmissio ?
uiiius iiltiropopuli gcnitorcni debefe defendi, qtii.mul- Admoneo ht intelligatis , cui gratise sitis inimici, ne-
lafum gentiuiri pater 1sit prpedicttts'; nec jta soiiini gando operari Deum voluntales i.n meniibus bomi-
iifedrilitalis recepisse merceaem, ut' alios' siiriililfer num : npri ut liolentes credant, quod absurdissime
credentes a proeniiiconsortio putelur excludere. Noii dicilur; sed ut voleritesex nolentibus fiant. Non sicut
est auiem scripiuih, iriquii, tqhluirimodopropteripsUm, facit doclor homo, docendo et hortando, minando
'quiarepuiaiuiri'estiUi;$edel prppter nps , quibusre- ef pfpmitiendoin serraone Dei: quod fruslra fit, nisi
piHdbitttr',credenlibusineitm qui suscitavitJesumChri- Deus inlus operetur etvelle per investigabiles vias
htum D^niinum'nosirumd'nipriiiis;qui traditus esi pro- suas. Cum eiiim verbis doctor plaiilal et rigat, pos-
pter dclictanostra ;et resurrexit prqpter'justificalionem srimus dicere , Forte credit, forte non credif * audi-
noslrarit (Rom. IV, 23-25). lof t cum vero dat incremenlum Deus (I Cor. m, 6),
- "A^G."Diipiteriobis, o vani, npn defensofes, sed sine dubio credit et proficit. Ecce quod inleresl inter
:iiifiatbres liberi arbitrii, qui ignorantes Dei justitiam, legem et pfomissioriero, roter lilleram et spirilum.
etvestfanvjusiiliam volenies cpnstituere',; juslitioeDei CLVIII.JUL.Ctim ergo superius id egisset, ut in-
rioh eslisStibjePti {td: x ,;3) ;'dicite,:iriquam, nobis : ielligeremus a Consorliojustilioe non potuisse excludi
siriPluisientgerites credere justeqne vivere', evacua- Gentes'',v[sed per eamdem fidem cum filiis circumci-
'retiir pfoihissio quas facta est a'd Abraham? Non ', sionis ih Abrahoeslirpe numerari; nunc intulit, ne-
•inquies. Ergo uiAbraham obsiipendium fideiconse- miriemde circumcisionead eam promissionem, quse
qrieretur dilatalionem seminis, praeparataesi geritium Abrahaedata 6sl, pertinere : hoc autem omnino, nisi
voluntasabommo; et ul vellent quod et nolle potttis- inlelligatur, repugnat. Quod ilaque ait, Si enim qtti
• seht,' abillo factuiriest, qui ea qusepforiiisit, poteris surit ex lege, hmredesSuhl; evacuata est fides, et de-
:' "' '"' slructa est promissio';noii hoc pronuntiavit, ut vide-
•esietfacefe.
- GLV: JuL. Cum
ergo ille adliuc iri prsepulio testis licetnemode Jhdaeis per fidem fieri credalur naeres
1sitfidei proiiuritiatus, et ob ejus stiperidium dilata- promissionis antiqtioe: sed deest sermo , cujus vicem
tionetft fuerii seminis consedtiius; qua, inquit, regula implet intelligentia , non solos hoeredesesse qui ex
iu i;Jtidaee,noripuiasad consofiitimjustiliaepertinefe legesunt; ut sihoc raododictum esset: Si enim qui
^eritiles ', qui fideni Abrahae, pafia de Dei virttitibris sunl ex lege, soli hseredes sunt, evacuata cst fides.
' cfedendo, resiitiiunt? . .;. Vere enim prseputiumviderelur excludi, si ad nullos
• 'AuG.Beriecontfavos loqueris : quia utiqtie si de praetereos qui ex circuincisione erant, benedictionis
- Dei'virlutibus Credunt, non sicutvos confiduritin vif- ' hsereditas perveniret. Intelligenda igilor consuetudo
lule sua, ul justificenlur, id est, ut justi fianl; sed in " Scripturarum est; quia non continuo quod non dici-
• fflliiis,^qui justificat impium. : " • tur, denegalur, ul inielligenliaeopere verborum dis-
rs-UsGJriVL-JcL.' Ciirputes, inquit, Sine consecfatiorii- pendia suppleanlur.
^'toustegis, atf Abrab.sestemma riaiioriesnon pOsseper- -: AUG.Sicintelligunl, qui non intelligant. Cur non
i duci; ciroi Constet promissionem, qnse facta est: ad , altcnditis,- rogo, ideo non esse haeredes ex lege ,
' Abrahara, anteriorem fuissequam legem, nec eam quia,lex iram operatur ? Vbi enith rion est lex, nee
ablutiouibus 9 tributamfuisse, sed moribus? ~prwvaricalio(Rom.vi; 15). Ideo autem ex promis-
1 Edili,quos.Mss.Mar.Ciar. Port.,quod. 1Menarduset Mss.,instantia.
_ v» sicfeiss,Editi,abluliom. 3 EXMSS. addidimus,fortenoncredU,
1209 LIBER SECUNDUS. 1210
sione, quia Deus quod promiltit, ipse facit. Qui eiiim AUG.Imo destrueretur promissio, si ex lege quis-
proeceplalegisimplere seputat perarbitrium proprise quam justusesset. Sienim qui ex lege, hwredessunl;
volunlatis sine spiritu graliae, suam justitiam vult exinanila esl fides, evacuata esl promissio; lex ettim
consiiluere, nonjustitiam Dei sumere. Nam unde iram operatur(Rom. IV, 14, 15) : ad hoc utique, ut
dicit idem apostolus , Vt inveniarin illo non habens ad iram evadendam, Dei gratia requiratur.
meamjusliliam, quwex lege est, sedjusliliam qum cst CLXI. JUL.Quod quia manifesto falsum est; et sub
ex fide, justitiam exDeo (Philipp. 111,9) ? Quare suam lege quippe peccatores pcenam merebantur, et anie
dicit justitiam, quse ex lege est, eamque justiliam Iegem justilia et fldes remuneralionis suse fructibus
reprobat;non autem suam, sed ex Deo juslitiam , privatoe non sunt; constat, nonad truncatas ferro
quse est ex flde? Numquid lex non esl ex Deo? Quis carries, sed ad illustres probitate mentes, promissio-
nisi infidelishoc dixerit? Sed ex lege dicit justiliam nis illius gloriam perlinere. Sequitur autem fulmi-
suam, in qua homo putat sufficere sibi legein ad fa- nea contra traducem sententia : Lex enim, inqttit,
cienda divina mandala, confidens in virtute sua. Ex iram operalur : ubiautem non est lex, nec prmvarica-
fide autem juslitiam, ideo dicit esse ex Deo, quia- tio. Persuade efgo legem datam esse conceptis, le-
Deus unicuique parlitur mensuram fldei (Rom. xu , gem posse dari nascentibus; ut eos praevaricaiionis
3) : et ad fidera pertinet credere quod in nobis Deus reos possit arguere. Coeterum nos cuni Apostolo cre-
operelur el velle (Philipp. H, 13); sicut operabatur dimus, quem nihil contra rationem sensisse defen-
in illa purpuraria, cujus aperuerat sensum, ut in- dimus, non esse in ea aatateprsevaricationem, in qtia
tenderet in ea quaeaPaulo dicebanlur (Act. xvi, 14). lex esse non potuit; qui&ubinon est lex,'nec prmva-
Ac perhoc, nec ipsi Judsei qui crediderunt in Chri- ricalio : quoe lex iram operalur, non vitio suo, sed
sium , in quibus et Paulus fuit, ex lege hserede6 om- eprum iniquitate, qui peccala virtutibus antepo-
nino dicendi sunll, sed polius ex promissione. Ideo nunt. ......
cnim dictum est, In Isaac vocabilur tibi semen, quia AUG.Non est ergo lex Chfisti, Nisi quis renatus
non qui filii carnis, hi filii Dei; sed filii promissionis fueril ex aqua el Spiritu,non potest intrare iri regnum
deputanturin semine(Rom. ix, 7 el 8). Dei (Joan. m, 5)? quam legem vides, etiam ad par-
CLIX. JUL.Collegit itaque Apostolus argumenlum vulos pertinere. Verum tu dic potius, parvulus cujus
hoc modo : Si nulli essent hseredes benediclionis, anima interibat de genere ejus, si die non circumci-
nisi qui ex lege sunt; ut prseputium constabat exclu- derelur octavo (Gen. xvii, 14), cnjus praevaricatio-
siim, ita consequens erat, neminem qui fuisset ex nis arguebalur, ut tali supplicio plecterelur? Nisi
lege, benedictione privari ; id est, si circumcisio quia ipse in se ipso nihil peccans, tenebalur reus
tanlum valerel, ut sine ea fides nihil valeret; sic- in simililudine prwvaricationis Adw, in quo omnes
ut Gentes liquebat repulsas, ita probabatur de Ju- peccaverunt(Rom. v, 14, 12). Quse verba apostolica,
dseis ad perditionem * nunquam quemquam ire po- tam clara obscurare, tam rccta curvare, ingenli
tuisse. quidem , sed inani labore conarls.
AUG.Quomodo erat consequeris, o grosse diale- CLXII. JUL. Approbavit ergo Apostolus, quia non
clice? quomodo erat consequens, si nulli essent bsc- - sit tantummodo scriptum proptcr Abraham, quod
redes benedictionis , nisi qui ex lege sunt, neminem reputatum esl illi ad justitiaih; sed et propter nos,
qui fuisset ex lege, benediclione privari ? Numquid quibus sine dubio reputatur, cum in Deum credi-
quia nemo est hseres, nisi baptizetur, propterea qui mus, qui Jesum Christum ex raortuis cxcitavit :
baptizanlur, omnes hseredes sunt ? Sed hoc dixerim, Qui traditus est, inquit, propter deticta nostra, et re-
non quia ibi est quae inter nos vertitur qusestio; ve- surrexit prOplerjusiificalionem noslram (Id. iv, 23-
rum ut ostenderem quam sis ipse acutus, qui nic 25).
obtunsiorem dicisesse pislillo (Supra, cap. 117). ACG.Ab hac gralia separalis parvulos, quos nul-
CLX. JUL. Nunc autem cum conflteamini prsevari- lum delictum ex origine tractum habere contenditis;
catores in lege non esse benediclionis hseredes, quia unde fit consequens, ut non ad eos pertineat bencfi-
talibus lex iram operatur; conslat 3 promissionem il- cium, quo propter delicta noslra est traditus Chri-
lam non circumcisioni convenire, sed fidei. Destrue- stus : et hoecsentientes et dogmatizantes christianos
retnr aulem promissio, si prseter legem rtemOjusttis catholicos vos dicere audetis!
esset : quandoquidempost quadringentos et (riginla CLXIII. JUL.Quam vehemenler inculcat, apud ju-
annos promissionis allala lex (Galat.m, 17), et stum judicem Deum aliena peccata aliis non nocere,
ipsum Abrahain, et Isaac, et Jacob, et omnes in riie- qui commendans inortem Christi vigilanter enuntiat,
dietatc * sanclos expertes benedictionis ostende- propler nostra illum delicla, quse et plura erant, ct
ret, quae non poluisset cuiquam sine lege con- nostra erant, et non propter unum et alienum, et
feiri. olim defuncti hominis, mortem oppetiisse ?
1In editis, omninonon dicendisnnt. particulanegans AUG.Inobedientia quidem unitis hominis non ab-
auctoritatemanuscriptoramexpungilur.
* Menardus,ad prwdtctkmem.vignierius, ad benediclio- surde utique delictum dicitur alienum, quia nondum
nem.Corrigunturex nianuscriptis. nali nondum egeramus aliquid proprium, sive bo-
3 Editi,elconstat.Expungendum,et,juxla manuscriptos. num, sive malum : sed
4 vianierius, immediate.Mss.,in medietate: forte pro, quia in illo qui hoc egit,
in mediamtate- quando id egit, omnes eramus, ttnlumque fuit ac
tm OPERIS IMPERFECTI CONTRAJULIANUM, S. AUGUSTINI 1212
taie deiictum, uteo natura universa vitiaretur huma- ,npn .potuit; et jit caihplica permaneret, Infirmila-
na; quoidsaiis iridi.cateliam ipsa generis humani larti lero parvulprum sttorum vestra damnatione mjiniyit.
mariifesta miseriaj hoc delictum alienum pbnoxia CLXV...JUL.Justificati ilaque ex fide, pacem ha-
successione fit npsirum.'.; propter qriod dictum est bcamusad Deum per Dominumnostrum Jesum Chri-
a doctore.ca.bpjicp, qui recte InteJlexit Apostplum, stum, per quem el dccessum hqbemus in gratiam
« Orqiies horoines sub peccato nascimur, qjjoruro islam, in qua slamus., el cjloriwnturin spe gtorke Dei
ipseorius in vitio est» (Ambrosius^d'e Pomitentia, .(Rom,y,.i el%).. Qui yphis videlis, inquit, justifica-
lib.. i,cap,% vet 3). Cujus inteilectum„ et aUprum tipnem per 'peccalor.um veniam fuisse collataro, Cr-
ejus in ealriolica veritate sociprum, sisequi voUieri- maro lenete concordiaro, et paribus animis Mediato-
tis., noii cpgemmi aUeiiareparvulos a;beneficiO;inQr- jis.dona Jaudate, cijjus munere coilatum nobis est
tis ejus, quiIraditus est propter delictamslra; ,ei unus _ut in,J|iaflc gfatiaro haberemus introitum; et eos
prp pmmpusjnorJ^us.est: ubi qupd .sequifurelamat quos justitia reps tenebai, quia reos nos npn na-
Aposlolus, Ergg qmnes mortui sunt; et pro omnibus iui-a feceral, sedvojunias, Ubertati reddidit, et
mpriuus.est(l\.CQr,y, 14e<15): etyosr.eclamatis,Non eripuit ultipiii; praisiititqtte, ut qui sperabamus
_suntmprtui paryiili.; clamate et quod sequititr, Ergo .ajlerna suppliqia,, modo gloriemur in sptj gloriaj
nOBprpipsis mprtuus est;et videte ujjum yps non uei,.." '."";,"",";"(". ". "''";;,,'.
jnprliii jacealis.' f qui mpr^uis, ne yiyificenlur, Chri- Acc. Non per spj^ampeccatorum dimissjpnem
siijriortero negaiis. Q.uianon eis, siciit pulatis., pec- justificatio ista, coiuertur, nisi auctorihus vobis. Ju-
fiatum debet uniuss et plim deJuneUJiominis imputa- slificat quippC;jropiuni Deus, non solum dimiiiendo
rj, flec altenditis, primurii hnniinera Adam sicolim quoe inaJa facii, sed eiiaro dpnando charitatem, ut
fiiisse defuncium, ut tairien pest illuin secundus decliiiet a jnalp,ei faciat bpnuro perSpiritum san-
*
hpnip sitChristus; cimi iot bomiiiuro roillia inler il- Ctum, cpjus subniinistrailoiiem jugem ppscebat
Jurii et htirie prta siiit :.el ideo manifestum est, ad Appstplus eis, qnibus dicebal, Oramus autem ad
iUum pertinere oroneijj qui ex lllo ' successioBeprp- Deum, ne quid faciatis mali (II Cor. xm, 7). Contra
paginis nasciljir, sicutad isturoperiinet pmnis ipii in jstani .graliam gerilis pejliim; tit liberum non sermo-
Ulb^gratiaejafgUate renasciiur, Unde fit ut totumge- ne .defendalis, sed pfseBumplionedecipiatis volunlatis
nus humaiiuro rjupdanj roodo sint homines duo, pri- arbiiritim.
mus et secundus.,: CLXVI,. JUL- Verum nt roagis exp.rimere.lur
CLXIV, JPL. Qjii er^p dicit niuJta deiicta, nilijl Virlus islius securitasque .dpctrinae, quid con-
4e uiio ManicKffiorum, id est, tradjjtcis suspica- ferat fi.delibus philpsppl.iiachfistiana persequitur :
t^ur. Jjfpn sp.ly.in mtem, sed et gloriqmur in pmsuris; scien-
. ACG. Sed uiique, Jionip coiU.entipse, ro.ulta de- t,es quqniamtrib^lqlip pqtienjiicfmopemlur, pnlieniia
licla essent, quae rojjl.ti,jiaberent, etiani singula SW" autem probationem, probatio autem spem; spes aulem
gttji, prppri:» yohniiaiis., si ,adiayaerum regeneralib- nonconfm0,,guiqcfiQrii§s De\Jiffusa .estjn cprdibus
;iiis yeni.rpnt, c.um pririiuro pcccare ccepissent; qups. nqstris per ^pinfuin jsqnctum, qiti dalus est nobis
ojn.he.ss.eciindunijstam , npn ratioriem,, sed distpr- {Roin. v, ,3-5). jd esj, Npn solum nobis hajciene-
lApne.ro ttiajn', ab l>ac grafia, quse .exniullis delictis ficia cpntttlerunt,; ji.t a,mplifijdiiieqijandpque mune-
jusfilicat, faciJis alieflos; mjpniaro npn vullis ejus ruiii gaudearous : sed jani jn prsesenUarum, in roe-
ps.se p.ar.tic.ip,esfluo.siipet horoines, jq,uor,umdeijcta diis angprurti ajstibiis cpn$iitufi^alacres sumus jpsjus
su-ttisjrigjija. Quaptp niagis ergo niulta supt, eis ad- ppssessipne yijrtulis, et de pprsequentium furere
diiis quoeliabent alii priira, alii pauciora ? a quibus ridemus, impiorum crudelitatem, eruditionem pa-
tanien pmni,b.us liberat isla gratia, de q«a dictum iienijae mrigis, quam pertiifbatipnem lsetitise judi-
es(.,, Exmuliis de.lictis.injustiftpqtionem{Rqm, v, 16). canles; utnpn splum prppter prsemia non peccemus,
i Fujt e,ni,mAdam,, e.t in illp fuimij$pmnes; periit sprl hpcipsum non p.eccar,e-praemium ceuseamus.
Adanij et jn jUp pmnfis perjepunt. l Ambrpsius hoe AP.G,, Si pr.aeniiumejjt npn peccare., quis dat hpc
dixjt {Ltjbt7 in Luc.. xy, %i) ; .c.alttmnipse,hpn erat prsemittm? Puip quia npji dictu.rus es, Ipse sibi
Manichceus.Parvulos Conta^iumjrapriis antiquie.prj- iipjnp: quamyis ^op te cpgat dicere perversitas Ijsere-
.ma nativitatp ,cpnlraheref.Cyprianjusdixit (Epist. 64, sjs v.estrae. Si er|p Deps dat hoc praemiiim, ul lipmo
qd Fi4u,m) : calujnnipse, poji erai .Manichseus,Qm- non peccef; dpniini potius yidep dicendiim esse,
nes iii unp ApAam.peccassp,HUarius •dixit : caluin- quam praemioro,ne aliqua merita prsecessissevidean-
niose, non ejrat Manichseus (o), In qua Ecclesia isia tur: cum eos qui dicunt gratiam Dei secundum me-
didicerriivt, cs|lujrnijips,e,npp erat Manichsea: etquia rita nostra dari, Pelagius quoque ipse damnaverit .(<?).
catholica erat, atque catliolica perseyerat, ideo Quomodoautem detur hoc donum, id est, non pec-
yps cprilfa is.ta senlientes ,et cpntendentes ferre care, et tupaulpantp dixjsti, Apostoli vcrba comme-
1 SicMss.At ed^ti,utrwn poselmmntortuijaceatis. morans : Quoniqm eharitas Dei diffusa esl in cordibus
' rvigriieriusofhiitit,"unius, quod ex manuscriptisresti- noslris
tuitur. per Spirilum sanctum, qui dalus est nobis. Ac
3 Editi,quiex illq. Etinfra, quiiniUa.Manuscriplivero 1 Mss.Mar. Port. Clar., cujus minislrationem: minus
constariter,illo. recte. namallodi'.adifiudPhiUpp.i, 19: per vestramora-
(a) videprimum opuscontra Julianum, lib. 1, n. 5-11, lionemel submimstrationem spiritus Jesuchristi
etlib. 2, n. 22,-31. (a) vide librumde GestisPelagii,nn. 50, 60.
1213 LIBER SECUNDUS. mi
per hoc, in philosophia christiana, ut gloriemur in srimus per eum ab ira. Si enim eum inimieietsemus ,
tribujationibus, non est nostrum, quia' et hoc acce- reconciliati sumus Deo per mortemFitii ejus; multo
pimus : alioquintanquam de suo a se sibi parto glo- magis reconciliati,sulvierimusin vita ejus. Non solum
rianti homini dicilur, Quid enimhabes quod nonacce- aulem hoc, sed et gloriantes in Deo per Dominum no-
pisti ? Si aulem et accepisli, quid gloriaris quasi non strum Jesum Christum, perquem nunc reconciltalionem
acceperis (1 Cor. iv, 7)? Et tamen gloriamur, non accepimus (Rom. v, 7, ete.). Aperuit quanta lotum
sic quasi non acceperimus *; sed gloriamur hi illo Christus pietate gessisset, qui mori dignatus est pro
qui hoc dedit, ut qui glorialur, in Domino glorie- nihil boni merentibns.
tur (Id. i, 31). Hoecest gratia, quam calholica fides ACG.Haecverba tua sic temperata sunl, ut etiam
prsedicat: ulquid eam, quoeso,vester error oppugnat, parvulos tangere videantur; quoniametipsosnib.il
cum etiam vestro vos ore convincal ? bpni. meruisse conceditis, quos nihil boni egisse
CLXVII. JUL. Deindecum in lestamentis agi ea , fatemini .-sed Aposlolusnon ila locutus est, quidixit,
qusesunt promissa, conspicimus ; praesentis vilcein- Christum pro impiis et peccaloribus mortunin fuisse.
ter ludicra omnino omnia bona malaque numeramus, Frustra ergo tu magnam Christi misericordiam exte-
fidempollicitaiioiiis Dei de magniiudine in nos chari- nuandam putasli : iUe enim pro male merenlibus
talis illius aeslimanles.Nequeenim confulabit 3 spem mortuus est: a quo tantp beneficio Salvatoris parvu-
noslram oeternorum fruslralio commodorum ; quan- los separalis, quoniam salvos eos dicitis : ille autem
doquidem vadem beatitudinis futurae Dei charitalem dicit, Nonest opus sanis medicus( Malth. ix, 12) :
tenemus, quseeflusaest in cordibus nostris per Spiri- non est ergo opus parvulis Chrisius, quibus uli-
tum sanctam, qui datus est nobis : id est, per dona que secundum vos non est Jesus : quibus autem opus
sancli Spiritus, amorem suum Deus circa genus pro- est, his procul dubio est Jesus. Sed discedite l, ma-
bavit htraianum. ligni : opus est parvulis. Et ipsos ergo a ppccalis
Acc. Nonvis esse inter hsec dona, etiaro non pec- eorum salvos facit, quoniam propterea tale nomen
care : sed confidens in virlute iua, hoc tibi iu ipse accepit: ubi angelusdixil, Vocabisnomenejus Jesum;
vis dare. Noli irasci obsecro : Maledictus omnis qni ipse enim salvum faciet populumsuum a peccqtis eo-
spem habet in homine (Jerem. xvn, 5). rum (Id. i, 21).
CLXVIII.JUL.Restiluet ej;goiotum Jideliter, quod CLXXI. JUL.Quippe qui rationem et legem crimi-
fidelibus repromisit. nnm araore calcaverant, euntes post desideria sua ,
AUG.Reslitiiet plane eliam hoc ipsum, ut fldeles quse ipsa conscienlia, cujus est maxima vis, castiga-
sint; quia fidemgentiumpromisit Abrahae; et quidam bat. Verum quia constabat, etiam Prophetas propter
magnus fidelisdicit, Misericordiamconseculussum, ut justitiam crebro mortis eniluisse conlemptu, et plu-
fidelisessem(I Cor. vn, 25 ). rimos pro magnisquibusque rebiisdignitatisque insitaj
CLXIX.JCL. Qui enim Filio suo non pepercit, sed fulgore rutUantibussecuro ad interitum animo cucur-
pro nobis omnibustradidil eum, per quem uos opera- risse, ne non 2 singularitas virfutis Christi dilucidior 3
tionevsancti Spirilus consecravit, procul dubio cum ejusmodi esset exemplis, intulit Apostolus, per quod
illo omnianObisdonavil* (Rom. vm, 32). Vtquid enim ostenderet charitalem et forliludinem illius unico
Christus, cum adhuc infirmi essemus,secundumtempus eminere fasiigio : Assentio et ego, licet raro, licet
pro impiis morluusest (Id. v, 6) ? vix, tamen pro rebus juslis et bonis mori elegisse
AUG.Teslimonia divinaeommemoras, quibus vesler nonnullos; sed illis negotiorumdignitas, id est, ipsa-
error evertitur. Non enimdictum est, Christus etiaro rum rerum pro quibus dimicaverant claritudo, peri-
pro iropiis; sed, pro impiis, inquit, morluusesl. Ut •culorum temperavit dolorem : Chrislus autem nihil
autem et ipse alibi confessus es (a), eliam pro parvu- habuit quod amaret in sludiis impiorum, et pro his
lismortuus est: et tamen, qua frontenescio, transiisse qui erant propria volunlatc deformes, non est asper-
in eos originaliler impietalem primi 6 bominis negas. nalus iropcndi: apparet autem illum oronium virtu-
Quomodoergo perlinent ad eum, qui pro impiis nwr- tibus anteccllere; qtiia elsi in toleranlia paucos , In
tuus est? causa tamennullos potest habere consprlgs.Nihiligitur
CLXX. JCL. Vixenim pro jusio quis moritur: nam de ejus muniflcentia desperemus :quia si pro nobis
pro bonoforsitan quis audeat mori. Commendalaulem mortuus est cum adhuc essemus peccatores; multo
Detts charitutemsuam in nobis: quoniam si cum adliuc magis jusliflcati nunc in sanguineipsius, salvierimus
peccaloresessemus, Chrisius pro nobismortuus esl; per eum ab ira.
multo magis justificati nunc in sanguine ipsius, salvi •AUG.Nolite ergo eximere parvulos de numero
1 Editi,qui. AtMss.,quia. peccatorum : quia et pro ipsis moriuum falemini
•Bic raanuscriptorumauctoritate verba illa restitui- Christum.
mus, Et tamen gloriamur, non sic quusi ium acceperi- CLXXII.JUL.Etpost recDnciliationero,quam cum
mus. Deo habere 4 videlicet
* sic Mss.AtEditi,confutavil. promeruimus, per operam
* SicJlss.At editi, in overationem. 1 SicMss.Editiaulem, discUe.
' in Mss.,donabil,juxta graecum,chariselai. 1 parliculamnegantem hic resliluimas ex M3».Mar.
6 Hicex veteribuslibris addimus,prtmi. Clar.
ln
(a) libro primoad Turbaatium.vide Iib.'3contraJu- 3 Masiuset Colb.Ms.,dilulior.
liauum,n. 58, et lib. 6, u. 8. 4 In Mss.,per opera.
1215 OPERIS IMPERFECTICONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI 1216
Mediatoris; debemus percipere animo sempitefha bant, prserogativaIegis sanctilatem suo generi vindi-
g;iudia, et non solum salutem sperare, sed eliam glo- cantes; in morbum humanae conversationis invadit,
riairii • et nniltiludinemdeiinquentium retro pelit: ut quan-
AUG.Rogote, attcnde quoddicit Aposlolus,propter tum dominationis iij hoc mundo iniquitas occupave-
quod factum est ut de primo homine loquefetur : de rit, antiquilaiis ipsius prodat auctofitas; quamque
reconciliatioiie agebat, quam tuquoque permediato- multa et veteniosa crimina, ab obscenitate praece-
remChristum ex inimicitiis, quas cumDeohabuimus, dentium per irianus multtse imitationis posteris tra-
factam esse concedis. Ecce vide verba Aposloli: dita, Christi gratia sustulisset, ostenderet. Atque ob
Justiftcati igitur ex fide, inquit, pacem hubeamusad hbc recordalionem: facit primi hominis; non a quo
Deum, per Dominum noslrum Jesum Chrislum. Et peccatum cceperat, constat enim prius mulierem de-
paulo post: Si enimChristus, cum infirmi esscmus, liquisse; sed qui per privilegiumsexus, magisterium
adhuc juxla tempus pro impiis morluus esi. Item occupasset delicti: per hunc ergo, iniravit peccatum,
paulo post : Commendalautem, itiquil, chariiatem et per peccatummors, sine dubio illa quse peccalori-
suam Deus in nobis, quoniam cum ddhuc peccatores bris, id est, scterna, promittitur : et ita, inquil, iu
. essemus, Cltristuspro nobis mortuus esl: multo magis omneshominesinors perlransiil, in quo omnespeccave-
. nuncjustiftcali in sanguineipsius , satvi erimus ab ira runt. Aperuit prorsus qualiter hoecmors transiissct
per ipsuin. Adhuc attende : Si enim cuminimici esse- ad posteros, ob imUationemscilicet, non genera-
: mus, inquit, reconciliatisumus Deo per morteriiFilii tiPnem.
: ejus; mullo magis reconciliali, salvi erinius in vila AUG.Jam quidem responsum esl libi, curnon ncu-
- ipsius. Hanc reconciliationem, quam toties commen- lierem nominaverit, ex qua fuit initium peccati, sed
; davit, cliam in novissimo posuit, dicens, Per quem unttm homiiiem; aut ut ipsa quoque in illo inlellige-
- et nuncreconcilialionem accepimus: ac deinde inlulit, retur propler unaro carnem, aut quod a viro incipit
Propter hoc, sicut per unum hominempeccatumintra- generalio, per quam volebat ostendcre in mundum
vilin mundum(Rom. v, 1-12). Sicut ergo pef hunc inlrasse peccalum. Sed homines, qui dicifis mortcm
- unuiri inimicilioe,sic per unum Chrislum reconcilia- quoe in peccalo est, ob imitaiionem, non genera-
• lio. Quisquis igilur a peccalo in quo inimicilisefactac tionem, ad posteros tfansiissc, cur non aperte dici-
sunt, liberos esse parvulos dicit, profeclo eos negat tis baplizari in Christo Jesu parvulos non debere? Si
. ad hanc reconcilialionem, proptef quairi Christus enim baptizandi sunt in Christo, quoniam quicumque
mediator factus est, perlinere : proinde separat eos baplizanlur in Clirkto, in morle ipsius baplizantur;
. et a justilicalione quaefit in Christi sanguine, cujus procul dubio peccaio et ipsi raoriunlur : hinc quippe
fundendi causa, quando eum bibendum commerida- probavil Aposlolus,peccato nos esse mortuos, quia
vil, nulla nisi in remissionem dicta est peccato- in morte Christi baptizali sumus. Cum enim dixisset,
rum (Malih. xxvi, 28). Unde fit consequens, ut Si morluisumus peccato,quomodpvivemusin eo? mox
parvulis peccala non habentibus mors Chrisli nihil nt ostenderet mortuos rios csse peccalo, An ignoratis,
prosit omrtino: per hanc enim rcconciliati sumus inqttit, quoniamquicuniquebaptizati sumtts in Clirislo
Deo, cuminiraici essemus; quod parvuli, secundrim Jesu, in mortettlius baplizati sumus? Quisquis igitur
vos, nonfuerunt. Ut enim propter lianc reconciliatio- peccatum non habet, non est cui' moriatur iu Bapti-
nem moreremur peccato, in quo inimicitisefuerunt; smo : quisquis autem, cum baplizalur, non peccalo
qukumqttebaptizati sumusin Christo, sicut idein dicit morilur, non baplizatur in morte Christi; acper hoc,
apostolus, in morteillius baplizaii sumus.Ad bnecau- non baplizatur in Christo. Quid tergiversamini?Libere
tem yerba ut perveniret: Si enim mortui sumus, in- aperite inferosveslros : liberead vos intieni, qui no-
quil, peixalo , quomodovivemusin eo? Stalimque ut lunt in delicto roorluos, in Baplismovivificari parvu-
ostenderet morluos nos esse peccato : An ignordiis, los suos.
inquit, quoniamquicumquebaptizati sumusin Chrislo CLXXIV.JUL.Poslquam enim dixerat, in omnes
Jesu, in triorteipsiusbaplizalisumus (Rom. vi, 2, 5) ? hominesperlransiil; subdidit statim, in quo omnespec-
Ubi est liberlas et fortitudo [animi;veslri? Quare ti- caverunl: hoc, i» quo omnes peccaverurit,nibil aliud
metis dicere, quod credere non limetis, parvulos indicat, quara quia onines peccaverunt, secundum
, in Christo baplizari non oportere, qrios peccatum, illud Davidicum: In quo corrigit adolescentior viam
cui moriantur, dicitis non habere ? suam? id est, quomodocorrigit viam suam? In custo-
CLXXIII.JUL.Propterea sicut per unum hominem dienddsermonesluos (Psal. cxvni, 9). In eo ergo cor-
in hunc mundum peccalum intravit, et per peccatum rigi dicitur, per quod et corrigitur. Ita et Apostolus in
mors; ei ita in omneshominesmors l pertransiit, inquo eo dixit pertransiisse morlem, in quo omnes propria
omnes peccaverunt(ld. v, 12). Ad edomandam su- voluntate peccaverunt: non uthoc, in</uo,autAdam,
perbiam Judaeorum, qui sibi necessariam peccalorum aut pepcatum videatur ostendere; sed in quo omnes
veniam non tantum, quantum Gentilibus sestima- peccantes intelligatur exprimere.
AUG.Aperi oculos : iu Adam omnes moriunlur,
1 Manuscripti,et Uain oritnesIwminespertransiU,omisso, in quo si non sunt mortui parvuli, nec in Chrislo vi-
mors.Atpaulopost,in ejusdemsententiserepetitione,hana
vocembabeutraanuscriptiet omiUuntedili. . » Bwti,cur. MeliusMs.
Mar,,vui.
5217 LIBER SECUNDUS. 1218
vificantur,utquid cum eis ad Baptismumvivificatoris nec ipsum peccatum vel videruiit, vel audierunt, vel
et salvaloris simulalione damnabili curritis, quos vi- crediderunt? Sed non hoc dico : « Fuit enim Adam,
vos sanosque clamando f vivificari sanarique non et in illo fuimus omnes; periit Adam, etin illoomnes
vultis? perierunt' : propter quod in ilio omnes moriunlur »
CLXXV.— JUL.Omnes aulem pro multis poni, (Ambrosius,lib. 7 in Luc. xv, 24). Aposlolum audi-
innumeraScripturarum exempla teslantur, secundum apertissime loquentem, non te tortuosissiirie garrien-
illud, Omnesdeclinaverunt,simul inutites facti sunt: lem.
et post pauca, Qui devoranl,inquit, plebemmeam,sic- CLXXVH.JUL.Quod enim unus facit, et ad alios
ut cibumpanis(Psal. xm, 3, 4); ostendens, ab illis dirigit, non vere hoc omnes fecisse dicuntur : aut
omnibus,quos roalum pronunliaverat operari, hanc enim pertransiit ad eos, et ipsi non peccaverunt; aut
plebem fuisse discretam. In Evangelio referlur, Et ipsi peccaverunt, quo sermone negotium operationis
ctamabat omnis populus : Crucifige!crucifige(Matth. exprimitur, et ad eos non pertransiit nisi imitatione
xxvn, 23, et Luc. XXIII,21)! Et lamen generalitate sola.
verbihujus nequaquam aut Apostoli, aut Nicodemus, AUG.Si quis inlemperantia sibi podagram faciat,
aut sanctaemulieres includuntur. Hic ipse Apostolus, eamque transroiitat in filios, quod ssepe contingit';
quos nunc dixit oranes, paulo post multosnominat. nonne recte dicilur, in eos illud vitium de parenle
AUG.Ad hoc jam responsum est, non repugnare transiisse? Ipsosquoque hoc in parente fecisse, quo-
omnibus multos, quia ipsi omnes non pauci, sed niam quando ipse fecit, in illo fuerunt; ac sic ipsi
mulli sunt. Et quod de Psalmocommemorasti, Omnes atque ille adhuc unus fuerunt? fecerunt ergo, non
declinaverunl, simul inutiles facti sunt; prorsus actione hominum, sed ratione jam seminura. Quod
verum est: filios quippe hominum, qui declinave- ergo aliquoties invenitur in corporis raorbis, hoc in
runl omnes, discrevit a filiis Dei, quos non de- illo unius 3 primi geniloris antiquo magnoque pec-
clinantes devorabant; Deus eniro respexit super cato, quo natura humana universa vitiata est, factum
filios faominum: bi pmnes declinaverunt; ab eis esse noverat, qui lucidissima locutione, quam vos
quippe excepti sunt filiiDei. Ex his ergo declinantibus conamini lenebrare,dicebat, Per unum hominempec-
omnibus filiishominuro, eratetiamilleomnis populus caluminlravit 4 in mundttm,el per peccatum mors; et
qui clamabat: Crucifige! crucifige!Ad hunc quippe ita in oinneshominespelransiit, in quo omnes peccave-
populum nullo modo illi, quijam in Christum credi- runl (Rom. v, 12). Gratiam quippe Christi commen-
derant, pertinebant. Hinc te exue, si potes, quod dare inlenderat, a contrario formam consiiluens, et
unuspro omnibus mortuus esl; et aude dicere, non regenerationis principem principi generalionis op-
omnes mortuos, pro quibus mortuus est Christus; ponens. <
cum statim tibi Apostolus fauces preroal, et opprimat CLXXVIII.JUL.IHudautcm quod te opponere cre-
audacissimam vocem, quid sequeretur oslendens, didisti, vel in islo libro, cui nunc respondeo, vel in
et dicens, Ergo omnes morlui sunt. Noli sic laudare bis quos ad Marcellinumscripseras, tum transiisse
Apostolum; noli sic exponere, ut nolis audire, Si peccalum, « quando oranes bomines, > ut tuisver-
unus pro omnibus morluus esl, ergo omnes mortui bis utar, « ille unus fuerunt > (De Peccatorum Meri-
sunt (U Cor. v, 14,15). In hos omnes * cum peccato tis, et Remissione,lib. 1, n. 11); sine difflcultate ve-
mors pertransiit, per illum in qno omnes moriunlur : ritas deterit, et irrisioni cujusce " prudentis exponit.
lbisunt et parvuli, quia et pro.ipsis Christus mortnus Nam tali argumento prseter impietatem luam nihrl
est: qui proptcrea pro omnibus morluus est, quia aliud indicatur; impietatem, inquam, qua credis ila
omnes mortui sunt. Quidquidargumenlcris, quidquid esse ariimarum traducem, in TeVtulIianiolim et Ma-
lergiverserisa, quidquid apostolicorumverborum co-. iiichseiprofanilate damnatam, sicut est etiam corpo-
neris evertere sive perverlere, a morte qusein peccato rum iradux : quod tam nefarium est, ut cura a no-
est, parvulos non ostendis immunes : quia et pro eis bis in ea epistola, quam ad Orientem misiraus, vo-
Cbristum morluum negare non audes. bis fuisset objectum, tu in his libris, quos nupcr ad
CLXXVI. JCL. Quid ergo egerimus appareat; Bonifaciummisisti, negando a te propulsare coneris.
omnes,plurimos Apostolus dixit; quos ideo ait obno- Ais enim, < Dicunt aulem nos animarum traducem
xios morti, quoniam voluntate propria peccaverunt. conflteri; quod in cujus libris legerint nescio » (Con-
Non igituroriginale,'sedvoluiUariumcrimen accusat: tra duas EpistolasPelagianorum, lib. 5, n. 26) : ut
et revera nihil aliud indicant verba, si eornm fideset a te videlicetnihil dici tale dejeres 6. Porro, ul fal-
proprielas expendatur. Nam si peccaturocrederet ad sitas tua tuorumverborum collatione prodalur, quo-
poslerosgeneralione transiisse, id est, ad eos qui ibi modo traducem animarum, profanam revera opinio-
non fuerant, ab illo fuisse jaculatum, falsissime nem, luis dicis sensibns non teneri; cum profltea-
omnes peccasse pronuntiaret.
' Editi, veccavitAdam, et in ilk>omnespeccaverunt.At
ACG.Possem tibi dicere, Quomodosecuti sunt po- ut apudAmbrosium,periU..,.perierunt.
manuscripli,
sleri Adam peccantis exemplum, qui non ibi fuerunt, ' ita ex Menardo et in B.,contigit. M.
3 Edili,illius.Mss.,uYignierioi.
mtts.
1 sic Mss.Editiautem,damnando. * sic MSS.AtEditi,Per uniushominispeccatum,pecca-
' Hic in editisadditur,qui mortuisunt. Abesta manu- tttm inlravit.
' Editi,cttjusque.Mss.,cujusce.
scriptis.
s Ex mannscriptis 6 ln MSS.,dejures.
addidimus,quidquidtergivsrseris.
J219 OPERIS IMPERFECTI CONTRAJULIANUM, S. AUGUSTINI 1^0
ris, pmnes hpraines illum unum fuisse?,Si eniro non lum, qui genuit. Illa autem (qua coii}uncladuo fue-
(credispariem animce seiniiiibus iiugalani;. quo pre runt) quod excepit, eoncepit, peperilque posterior
scribis, omnes homines Adam splum ftusse, cum quamvispeccaveritprio». Undeetsancta Seripiura in
homp utique nisi anima et corpus simul esse npn lumbis patris Abraham dicit fuisse filios Levi, et
possii? in illo a sacerdote Melchisedech fuisse. deciniaios
AUG.Putas hpminem non posse dici solutn bominis (Hebr, yn, S-ltt): ad Hebraeos Epistplain lege, o*
corpus : cum scias ipsum Filium Dei unicum, Dorai- linguam corrigev
num nostrum JesumChrislunij sub Pontio Pilato cru- CLXXX. JLL. Denique Abeli' filio parentum pec-
cifixum, et sepultmn., sicut tota ejus Ecclesia conflle- caltim nihil nocuisse, sarictitas ejus Scripturis ontni-
tur, et .hoereses multce, in quibus et yestra est; et buscelebralatestaOir.
tamensolumcorpus Christi sepullum est. Debuilergo AUG.Gtir crgo non ipsum posuit Apostolus imitan-
secundum le Jesus Chrislus.FiUus.Deiunicus' Domi- diim, qui primusjuslus fuit; sed cum de duobiis lio-
nus noster non dici sepultus; quoniam non ex solo minibus ageret, quorura unus in condemnationcm
cprpore,, sed ex Verbo Dei et auima ratipiiali et cor- mitteret, alter in juslilicationem, Adamdixit et Chri-
pore est ChrislttS,Dei Filius unicus Dominus npster : stum?Si autem Abel legeni iioii habebat in merobris
sed.cum vcnisset adhaec verbaconfessio.Sub Pontip repugnantem legi mentis (Rom. vu, 23), qtramsicut
Pilato crueifixus est; subjicl debuit, et corpus ejus justu» debellabat iiiteriore certaniine, et si caro ejus
seuulluni. Nec de ipso,primo homine, de quoagitur, hon concupiscebat adversus spiriium (Galat. v, 11),
dicererScripluradebuit, Finxit,Deus hominempulve- liihil ei nocuerat peccatum parentum. Sed quisquis
re)H,!tyrp?(Gen.ii,17): quia solum hominis cprpus:ex talem dicil fuisse Abel, dicat eum carnem non lia-
terra, est. lpsum deiiique Deuro errasse clamate, qui buisse peccati: cura procul dubio Dominus Christus
nuirtem miuaiido, dixit liomini, Terraes, et in terram non habuisset similitudinem carnis peccati, nisi alio-
ibis (Id.m, 19) : eum pptius,ex tuadoctrina debuerit rum oninium hominum esset caro peccati.
dicere,, T.erraest corpus tuum, el in terram ibit. Quia CLXXXI. JUL. E regione Cain, invidlis, parricida,
ergo « fuii Adam, el in illo fuimus omnes* (Ambr..,, de eadem natura progenitus, non eadem voluntate
lib.l ,.in £«<vxv, 24),, quod anle nps catholici do- provectus, excarnificante animum treniore vastatur.
clpres secundum Scripturas sanctas in saneta Ecclesia Ergo in hunc mundura peccatum intrasse per unum ,
didiceruni, atque docuerunt; ideo dixi,« Orones ille Apostolusdixit, et per peccalum mortem , et ita in
unus fuerunt;» quiact illi duo, masculuset femina,, omnes homines mortem pertransisse qui poccave-
non jani duo erant ,;sed una caro (Malih. xix, 6). Et runt: quse sententia caiholicP dogmati conveniens,
ego de omnibus genitis dixi, quoniamqnando. peccar nihil vobis impertit auxilii.
tura<:esi,;omnesiile unus; fuefuht,: riondum quippe Acc. Mortem cum peccato pertransisse ostendit
inde fuerait uilus in roalrem seminatione tfansfusus; Aposlolus, dicendo, Et itain omneshomihetpertrant-
et tttique iilii a viris transfunduntur in feroinas, Et * itt. Propter hoc et jnfaiites cum baptizantur, eruun-
qualibet ergoj etquantalibet parte, omnes quiex illo tur de polestate lenebrarum: alioquin cum magna
nati sunt, ille unus fueruiit, sive secuttdum solum injuria Dei, sicut.jam dixiirius, et saepedicendum est,
corpus, sive secundum ulramquc bominis partem ; exorcizatur et exsufflatur itnago Dei, si non ibi ille
qftod me uescife coriflteor, nec nie pudet, ut vos, fai- exorcizatur et exsufflatur pfihceps mundi, qui mitti-
teri nescire quod nescio : nec ideo tamen nescio, de tur foras (Joan. xn, 31), ut sit illic habitatio Spiritus
omni bomine scriplum esse, Homovanitali similis fa- sahcti. Scelus autem quod fecit Gain, ad origims
clus est; dies ejus velui umbra prwtereunt(Ps.. CXLIH, eausam non perlinet, quoniam voluntale commissum
4); quia et alibi eademsancla Scriptura dicit, Verum-- est*: ''•.•'••"
tamen universavanilas omnis homovivens(Ps. xxxvm, GLXXXII. JGL. His eriim est prdinaia verbis, qui-
0); : quod justo ;Deocfeanle non fieret, si peccatum bus exemplum praecedens, et studium sequensimi-
originale non;essei.; tantis ostenditur.
. GLXXIX. iar,. Deinde etiamsi hoc solumad car- • AUG.Jam tibi dictum cst: Abel ergo ei- debuil
nemi referas:; nec sic potest hoec intelligentise tuse opponi a contraria parte, non Christus.
fetuiias"excusarivqua dicis, « Omnes ille unus fue- CLXXXHS.Juis. Goetefumsi generationem peccaio
riint ;•»cuift eo teriiporequc-peccavitAdam, jaro duot aut infectarii, aut obnoxiam voluisset ostendere; non
essent Iwnlines, non unus, id est, ipse et uxorejus; dixisset per unum hominem intrasse peccatum, sed
de qjiortim substanliri, rioh!culpa , gerius IVominuih, per duos.
secrindumqtiod Detis ihsiituerat, pullulavit. AUG.Jam responsuiri est. Nihil dicis, et tamen
AUG.Jam dixiy'"et ecCe iturunr dico': ego dehis dicis et dicis, quoniam rectum non potes invenire
dixi,« Omnes illeuiius fuerunt, » quos fuerat semi- quod dicas.
naturus.jdiest, generaturus Adam. Exillo ergouno GLXXXIY.JijL. Necdixisset, In eo transiitmors,
principalitereranl! tracluri riasceiitesoriginale pecca- 1
' Menarduset Vignierius,Abei. M.
Debuit \igmemis, quanquamvctwtateammtimmestnin-
Editi,
J Deiunicusetc. e ssesectmdum ejus divinateincltrislus ffa,cap. 185,,guanquamreclum. Etcap.186. qucmquam
filius Emendantur e x manuscriptis, negligentesrationem.Editivero aliiet manuscripuconstaa»
« sic MSS,At editi, ex. \svlusl(K'm,quom<mi.
1221 LIBER SECUNDUS. 1232
in qtto omnei.peccaverunt; sedj In eo in quo de primi prwvaricationisAdm, idest, et ineos qui peccaverunt
hoiuinis et de primse mulieris diabolica voluptate et quidem , sed non in sjmilitudinem prsevaficaiionis
carne fluxerunt: quod si pronuntiavisset, non ve- Adse peccaveraftt; iiemiiiem secuBduna,vos inveniiis,
strum. dogroa firmasset, sed omnes suas sentenlias quia omnes qui peccaverunt in siraiJitudijjem eius
subruisset Apostolus. Ergo peccanlium voluntafem et peccasse, id estvexeropljim ejusseculps;esseconieij-
peccati.accusat exemplum : acperhoc,vos eiratio dilis. Fovea igiiur vulpeeutaeex utraque parte con-
depraeliatur, et Paplus. clusa est : non est qua intrei, ul lateat; aut. si jam
AUG.Ergo in Ab.el primo jnsto ponere debuit ibi latpbat, non estqua;exeat„ut evadat;
juslificalionisexempluro, sicut in Adaro primo pecca- CLXXXVI. JCL,Ut quibus lexdata nonest, intel-
tore positum putatis esse peecati. Cur enim nos pigeat Ugantur non esse praeceplatrangressi;. rei autem con-
eadem tibi respondere, cum le non pudeat eadem vincantur, quoniam negligentes rationem, quara pro-
lolies frustra repetere ? prii in unoquoque proteslaniur afleeius, vel humanae
CLXXXV. JCL- Vsque ad legem enim peccatum in socielatis vel pudpris. jura temeraverint,; atque idpo
hoc mundo : peccalumaulcm non impulabalur, cuh>tex mulua quidem.imitatione, non tamen legis, quse nec-
non esset; sed regnavifmorsab Adam usquead Moysen, dum latacrat, dicuntur transgressione peccasse. Us-
etiam ta eos qui non peccaverunt, in simililudinem que ad legem ergo peccatum:fuit,, nPn praevaricatio.:
prwvaricationis Adm, qui est forma fuiuri,(Rpm. y, postlegem autem, non solum peccatum, sed;eliam
13 etii). Qualitalem peccali appellationum varietale prsevaricatio. Regnavit autem mors seterna, quam
discernit, ut aUud ostendal essc peccatum, aliud proe- Adae, si peccasset, adscripturura se; Deusspoponde-
varicalionem ; vultque in hoc dunlaxat loco, omnem rat. Igitur illa mors peccato debita, mors pcenaUs,
quidein prsevarieaiionempeccatum videri, npn omne regnavit et ante legem , ineos qui peccaverunt, sicut
autem peccalum prsevaricationem; ut per vocabulum in Sodomitis, et his quidiluvii leinporepropteriniqui-
prwvaricationispeccato crescat invidia, magisque.rei tatem, voluntariam tameiK,vel varia sunt setate con-
esse.videanlur, qui fuerint prseceptatransgressi, qjjam sumpti,regnavit: et post legem,in his quos;reosprae-
qui sine legis admoniiu ' rationis ingenitse 2 dissimu- .varicationis invenit. ,
latione deliquerint. Ante eam ei'go legem , q.uaeper AUGV Qttohiam moftera nisi.ueternam;noh vis esse
Moysendata est, et.cpnsignala lilteris, cujus sanctipne poeiialem; si mors pcenalis non est, quoi);a corpore
acluum forma pracscriptaest, quam ignorare populo animam separat, cur eam timet nalura, quam siclan-
sub ea degenli non licuit 3, medium illud teinpus inter das, ut neges esse vitiatam?Quid causseest ru itifans
Adaroet Moysen, mortales varia studiorum prayitate ubi paululuiri ab infaiitia progredi eoeperit, jam;fo*-
pollutos, peecali Apostolus, non prsevaricatipnis.ac- midetbccidi? Cur non ita utifi somnum, sensus
cusat. esl proclivis in mortem? ;Cuf: maghi habeotur qai
AcG-Quid,est ergo, Regnavit.mors,ab.Adam. use/ue mortem non metuunt, hique tarorari sunl? Cur
ad M.oysen,el in eos qui non peccaverunl.,,in,sirnifttur etlam ipse qui coneupisceuliam.'se dixit, habere
dinemprmvqricationisAdce?Quoroodplibetenim distia- dissolvi, et esse cum;Christo {Ptelip.p,:\r2&)„$m
gualis, contra vos dixisse Apostolus inveuitur. Narosi, vult tamert spoliari, ;sed supervestijri,, ut absot-
Regngvil mors et.in eosqui non peccaverunt,.dislinxe- bealur niortale a vita. (,U Got. y,.:4;)?-Utqjlid Peiiio
ritis v; quomodo sit juslum , nisi propler originale dicium est de ipso glQt'msoii[ic;MlerMeiiigei; clife-
peccatttm ? Et ideo tanquaro.qusererelur,quareregna- rel quo lu nonvis {'Joan. xxi', 18 )i?:Si';ergp;feustra
verit et.iji eos qui non peccaverunt: responsio reddita imors timetjir,; ipse tjmorejns.lesfc picejtftr;si autem
est, In similittidinem.prmvaricalionisAdce; id est, npn -anaMaseparari a corporehatucaliter uoayHlt, ip®
propter;Sua.propriapeccala, sed quoniam sui similes mors pceiia est, quamviseaiii; jn;usjnn bPwaivgjialia
genuit prseyaricalor Adam ; sicut exposuerunt hsec divina conveTtai. . . • .;,)'.
verba etiam qui ante uos calholiei dpctores fuerunt. . CLXXXVH. J»L. Qqoniamreaijiidicajite; justitia;,
Quamvisenim peccalum illud primum atque unum, quse non impulat peccatuni,>nisi; a quo. libcrum est
quod per unum liomiriem intravit. in mundum , cpm- abstinere, hi qui sine legepeecavenin^ siqe legeju-
mune sit omnium, prop.ler quod diptum est,./n quo dicabuntur, et ht qui inUege pecciivemnt, per legem
oinnespeccaverunl;tamen sua prppria parvulipeccala judieabuntur {Roiriii»,-12)1 Qiiod SftitemaitAposto-
non habent.Et ideo de illis etiam hoc verapitef dici lus, Sed r-egmvit mofs' ab Adatri usque ad Matjsen,
potuit, quod' non peccaverunt; sed regnavit in eps eliariiineosqiii hon peceaverunt,msmi&iudmemprm-
mors in simHiludinem,.\ildictumest, prmvaricniionis varieationis Adce; fecit tramslacere quo* sensefaf, Id
Adm. Slauiero , Reg>iavitmors ab Adam usqm ad est, Judseos sub lege peccantes similiter ut Adam
Moysen,et.in eos qui nqn peccqverwl, in sintiiiiudinem praevaricalos fuisse definiens, quia et illt pr&no hc*-
1 inMss., administralume: , , ..:. ' ' mini, lieet non libris, auribus tasaen eoninjendataleK
' iri editis, actionisingenUm.:mendose. . ." .
3 sicMss.Editiveropfb", 'nbnlicuit; ferebant, libenim fuerat abslinendi a gustu!arbPris} iniq«e>rPbediehtite
vonerat: et infi^, taies-;IopoVWOr^fltes. Forte legendum, exploratio fuit; <Je qua eontra pifaeceptumedendo ,
per4 mediumillud ternpus. incurrii. Ergo;et post datam
Edili, lieet dislvtxerilis,non invenietis.Atmanuscripti prav.aricaiionis,cririien
praetereunt,ticet,et, noninvenietis. Itaquepost,distmxeritis, legem i«inisterio.M«ysi;,pecca»s.potwlus*ift similitii-
subaodiendum, insimUUudinem
abistis-verbis, proAaricalio-
nis Adm.Acforte legendum ouomodoerit iustum, etc> dinem prsevaricationis Adifi «^iiqjtissij corivincituri;
tm OPERIS IMPERFECtl GONTRAJULIANUM, S. AUGUSTINI »224
quia, ita ut ille, legis transgressiono peccabat : in ab eo quoesilus invenialur, qui venit quoerere quod
media autem aetateduarum leguro, primse datse, non ' perierat (Luc. xix, 10).
scriptse, secundsevero et latse ct litteris traditae, qui CXC. JUL.Maximamaulem dico, non qriia diabo-
peccaverunt, non a peccalo ostenduntur alieni, sed lurii magis reuni fuisse dilfitear : sed quia ctim iristi-
non in similitudinemprsevaricationis Adae, quia le- tutionis ratio peteretur, accommodaiius Apostolus
gem non acceperant, perhibentur errasse. hominis, quem plurimum successio humanitalis
AUG.Ubi negas similitudineraprsevaricalionisAdae, aspexit, quam aerisc substantisc fecerit mentio-
te ipse convincis, qriod hi qui sine lege peccaverunt, iiem. Verum in ipsa humanitate primam mulierem
non primi hominis exemplo sunt rei: non est igitur deliquisse constabat; sed quia palrum in omnibus
imitatio, sed generatio, qua per peccatum mors in efficaciorest et major aucloritas, eum dixit formam
omnes homines pertransiit. Neque enim, si tam pro- fuisse peccati, non a quo cospit delictum, sed qui
lixa lempora quaeante legem fuerunt, transiluisset per potestatem sexus virilis , magis fuisse probalur
hsec mors, quoeper peccatum priroi hominis intravit imitabilis. Vides nempe, ut consequentia intellectus
in mundum, et a Judseis serpere inciperet, qui prse- veritatem sibi inesse icstelur.
varicalores legis effecti sunt, ut servaret similitudi- AUG.Non imitationem imitationi, sed regeneralio-
nem prajvaricationis Adse,diceretur de illa, Perunum nem gcnerationi opposuisse Apostolum, ipsa Chrisli
hominem intravit; et per omnes homines periransiit. fonria deirionstrat; qui' homini primo horao secundus
Cuienim, non dico stulto, sed fatuo, persuadebiiis, opponitur. Si ergo non pertinent ad jusliliamChrisli,
morlem per unum hominem intrasse, et per omnes qui renascuntur; non perlinentad peccatumAdse, qui
homines perlransisse; quam dicilis tot gentes et tot nascunlur; el non est Christus forma a conlrario :
saeculapraelermisisse', et ad eos qui legem accepe- sed quia forma est, procul dubio sicut renati ad ju-
rant, intaclis ceeteris, pervenisse, cum et in eos mor- stitiam Chrisfi transeunt, eliam parvuli, quamvis
tem regnasse dicatis, qui non in similitudine praeva- operari jusliliam non valentes; ita cum trarisitu pec-
ricalionis Adae, sed sine prsevaricatione, quia sine cati ex Adam nati sunl, sive nascuntur, quamvis nec
lege, peccaverunt? Prorsus non est unde vestrum peccatumadhuc valeant operari. Agnosceformam, et
corrigalis errorcm, nisi redeatis ad catholicamfidem, noli esse conlradictione deformis.

qusc homini primo principi generalionis hominem sc- CXCI. JUL. Ntinc inluere, quanlum a tua exposi-
cundum principem regeneralionis opponit. tione discordent, ttt csetera ejusdem loci, ita illa ver-
'
CLXXXVIH. JOL. Qui Adam forma dicitur futuri, ba, quibus Apostolus pronuntiat, etiam in eos re-
id est, Christi: verum forma a conlrario, ut sicut ille gnasse mortem, qui hon peccaveruntin similitudine
peccati, ita hic justitiae forma credatur. Sed sicut in- prmvaricationisAdw, qui est forma fuluri. Si enim de
carnatio Christi, justitioe fuit forma, non prima , sed ' naturali peccato ageret, de quo dixerat, ut videtur
maxima; quia et anlequam Verbumcaro fieret, ex ea tibi, ln quo omnes peccaverunt: qui essent hi, quos
fide quaein Deum erat, et in Prophetis et in multis statim pronuritiat, non solum in proevaricalione
aliis sanclis fulsefe virtutes; veniente autem tempo- Adae'? sed ne in similitudine quidem culpse illius
rum pleniludine, exacla in Christo justitiae norma obnoxiosdeprehendi ?
resplenduit, et qui prsedictus fuerat pater futuri sae- AUG.Sed lu sic inlelligis, qui non intelligis : Apo-
culi, lam prsecedenliumsanctorum, quara etiam se- stolus autem rationem reddidit, quare mors regna-
quentium remunerator eminuit': verit et iri eos qui non peccavcrunt, adderido et di-
AUG.Agnoscimusbrcresini vestrain: definivit enim cendo, in similitudinemprmvnricationisAdm; id esl,
Pelagius, quod non ex fide incarnationis Chrisli an- propterea regnasse oslendens mortem et in eos qui
tiqui vixerint justi; quia videlicet nondum in carne non peccaverunt, quoniam quamdam similitudinis
venerat Christus. Cum profecto id fulurum non prse- formam ex Adae prsevaricalione traxerunt. Adani
nuiitiassertt, nisi priores utique credidissent. Sed in quippe induunt qtii iiasctinlur, sicut Christum in-
.hanc absurdilatem cecidistis, dum defertdilis esse duttnt qui renascunlur.
poluisse pcr naturam legemquejustitiam : utrumlibet CXGH. JUL. Regnavil,inqu\t, mbrseliamineos qui
auteriisiyerum est, ergo Christus gratis mortuus est. non peccaveruntin siniilitudineprcevaricalionisAdm :
-i CLXXXIX. JUL; Ita etiam in parle contraria Adam vides eum distirictionenifecissc perspicuam, inter eos
Jicitur forma peccati, non prima, sed maxima. qtii siniiliter ui Adarii, et eos qui dissimiliter erra-
AUG.Unde ergo non prima , sed maxima? quan- yerant..
doquidem propter exordium generis humani, non ne- AUG.Si dissimiliter crraverant, ubi estergo imi-
gas primam, nec invenis cur dicas maximam, nisi fa- lalipriis exemplum? Regenerationem redde genera-
tearis tanto.gravius Adam peccasse, quanlo ibi major tiorii, nori imitaiionero imitationi; et invemes for-
non peccandi facilitas erat, ubi vitiata nalura nondiim mara, quam commeiidavit Apostolus verilatis, non
erat, iiec lex peccati in membris repugnabat legi quam finxit Peiagius vestri attctor erroris.
mentis: cum qua pcena omnis homo nascitur, perifu- • CXCIH.JUL. Qax divisio naturali peccato non
rus in oelernum, si non renascatur; et perdilus, nisi
1 Mss.ciar. et Mar.post, et totsmeulaprwtermisme;re- « Vignierius,quia.
et per omneshominespertramitse. ' sic MSS. At editi,non solum prmvaricationis
(vel, non
pelunt,
• SidMss.Editi,emicuit. ddw.
tolumnonprmvaricationi)
4225 UBER SEGUNDUS. 1226
potest convenire: quod si esset, omnes prorsus cequa- bavit se ilaque pravitatcm arguere, nec innocentisim
liter colligaret; nemo ergo esset cui roalum hoc non sauciare.
inesset, et nullus invenirelur de quo vere posset dici, ACG.In illo peccaverunt omnes, in quo moriuntur
quia in simililudinempeccati illius non deliquisset,in omncs: cujus a contrario forma est, in quo vivifi-
cujus omnes veritate peccassent. cantur omnes. Sicut aulemin Adam omnesmoriunlur,
AUG.Quod relinendo clamas, hoc verum est, et sic in Chrisloomnes vivificabuntur(1 Cor. xv , 22 ).
contra vos est: omnes prorsus originale peccalum Quod ideo dicturaesl, quia sicut nemo nisi per Adam
aequaliiercolligavit; nemo esset cui raalum hoc non vergit in mortem , ita nemonisi per Christum surgit
inesset, nisi per Christum gratia divina prodesset. In in vilam. 0 homo qui nihil potes dicere, posses sal-
eos enim qui non peccaverunt, id est, qui sua pec- tem lacere!
cata propria non fecerunt, nt mors regnaret, simUi- CXCVIII.JUL. Post hoc autem inlulit, usque ad
tudo meruit praevaricationisAdae,qui est forma fu- legem regnasse peccalum: ostendcns, regnum pec-
turi, id est, Christi. Sicut enim primo homine, qui cati lata lege cecidissc.
• ALG.Si lata lege cecilit
nascuntur; ila secundo homine, qui renascuntur, regnumpeccali, ergo per
induunlur. legemjustitia cst. Si per legemjustilia est, ergo Chri-
CXCIV.JUL. Colligitautem Apostolus,et pronun- stus gralis lnortuusesl(Galat.n, 21). Aposloli est vox
tiat, esse alios qui peccaverint, sicut Adam; alios isla , non mea. Jam erumpite in apertum , jiiimici
quos nec simililudoantiquseprsevaricationisasperse- crucis Christi. Quid limetis magnumpopulum Chri-
rit : absolute ergo claret, morum crimina esse, non sti, et Christi magnumjudicium non limetis? Aperle
serainum. Atque ut breviter, qnse sunl acta, repeta- dicile, Jusiiflcari natura , juslificari lcge possemus;
mus; ait Apostolus, per unum liominem inlrasse gralis morluus est Christus. Sed formidanlesmulti-
peccalum: hoc ratio ostendit imitalioni, non genera- tudiuem chrislianam, Pelagianum verbum supponi-
tioni congruere, quaeest opus duorum. lis, et quserenlibus a vobis, quare morluus sif Cliri-
AUG.Quam multum eadem dicis, et nihil dicis : stus, si nalura vel lex efflcit justos; respondelis, Ut
nec vides, quia si peccatum imitationisa genere hu- hoc ipsiim faciliusflcret: quasi posset, quamvisdif-
mano cceptum, isto signilicaretur loco; per unam ficilius lieri tamen , sivc per naturam, sive per Ic-
potius quam per unum in mundum dicerelur in- gem. Christe, responde, vince, atque convince ;
trasse; quse ila prima peccavit, ut eam vir quoque clama, Sine menihil poleslis facere (Joan. xv, 5) : ut
ipsius fuerit imitatus. Sed quia gencrationem, non tnceantqui clamant, Etsi difiicilius,lamen possemus
imilaiionem,volebat intelligi, Per unum, inquit, ho- el sine le facere : aut si lacere iion possunt, se ipsos
minem peccalumintravitin mundtim: aut ambossin- in latebras allquasducant, ut alios non scducant. Cur
gulari numero includens, propter quod diclum cst, ergo ait Apostolus,Vsqtteenimad legempeccalumin
Igitur jam non tunt duo (Matlh. xix, 6); aut eum mundofuil; nisi qtiia peccatum auferre nec lata lex
potissimumcommemorons,a quo est principiurnge- potuit,.sed ille de quo dictum est, Ecce AgnusDei,
nerandi, cum seminatiocxorditur, ut concepiiosub- eccequi lollil peccatamundi (Id. i, 29) ?
sequatur. Hsec sscpejam diximus : sed iterationibus CXCIX.JUL.Generatioautcm quoeccepitabAdaro,
tuis, noslras qnoque vel rarius, taraen ilerando, non et posllegem pcrmanet : quse si essct fons peccato-
cedimus. rum et frulcx diaboli, sicul tu argumcntaris, non
CXCV.JUL.Secutus est, Et ita in omneshomines ntique usque ad legem, sed et post legem, el post
tnorspertransiit. Chrislum hoc crimen vigeret. Peccatum ilaque de
AUG.Quid est, ita perlransiit; nisi quomodointra- quo Aposlolus pronuntiat,quia usque ad lcgem fue-
vit, id est, cum peccato, sive per peccatum? rit, ncc poluerit manere posl legem, actionis, non
CXCVl.JUL.Fecitdistinclionem, nequisita puta- nalivilalis csse convincilur.
ret transisse peccatum; ut mors quaepraccucurrit* AUG.Ecce aperle dicis , non ideo dixisse Aposto-
judicantejuslitia, secuta probarelurmalerias ullionis, lum, Vsquectdlcgempeccatumin mundofuit, quia nec
quas in unoquoquepeccatore de studio malscvolun- lex potuil auferre peccatum; sed quia peccatum non
talis invencrat'. Ostendit igilur, non naturam accu- pptuit manere post legem : riec expavescis voceni
sandam esse, sed studia. Dei, per liomincraDeiintendentcm in Clirislum, at-
AUG. Frustra te versas, et reversas. Adam respice, que dicentem, Ecce Agnns Dei, eccequi lollit pecca-
et Chrislum : ille forma est futuri; non est ergo a tummundi? Quid desipis? quid insanis?.Non natura,
contrario iste conformis,qui justitiam suam in rena- non lex ; scd eccequi lollil peccalummundi : ct au-
scenles parvulostrajicit, si peccalumin nascentes ille des diccre, peccali rcgnum lata lege cccidissc. et
non trajicit. posl lcgem non potuisse nianere pcccalum? cum di-
CXCVII.JUL.Subjunxil, in eo regnasse mortem, cal Aposiolus,Si per leyemjuslilia, ergo Christusgra-
in quoomnespeccaverunt:quo sermone, non nascen- tis mortuusest: cum dicat Apostolus, Quia in tege
tis ruina , sed opera agentis* expressa est. Appro- nemojustificalur (Galat. m, H) : cum dicat Aposto-
1 Ms.Mar.,percucurrit. lus, Lex subinlravit, ut abundareldellclum(Rom. v,
* Editi,quastnuncquoqnepeccatoresde studiomalmvo- Si dala esset lex qumpos-
luntatisinvenerit. 20) : cum dicat Apostolus,
Castiganturex manuscriptis.
* SicHss.Atediti,cogenlis. sct rivificare, omninoex lege esseljttstitiu : sedeonclu-
SANCT.ACGCST.X. (Trente-netif.J
4227 OPERIS IMPERFECTICONTRAJULIANUM, S. AUGUSTINl 1228
iit Scriptura omnia sub pcccato, ut promissioex fide . peccuto nascitmr, ^uor*» ipse orltts in vitioesl { Am-
Jesa Cliristidareiur credentibus(Galat. m, 21 et 22.). brotius, lib. 1 de Pwntieutia,cap. 2 vel 3), qui djxit,
Si aures habelis, ora jam claudite : si recte aperire Manichacusaon iuit; sed skui veslrj docloris (<i)ore
ora vultis , prius aures divinis vpcibus aperile. Sane laudatur;, jnter scriptpres ecclesiastieosHos quidam
memiiiertste dixisse, generationemcoepisseab Adam; speciosus enituit. Qupraodoautein «licis,«on omnes
qui soles dicere , generalionem nonnisi a duobus in- AdaepraevarkatipnepoUulos,et, quod peptt est, Apo-
eipere, et ideo non eam voluisse intelligi Appslolum ^toip imputas, quod tu insipienter sajas? com ille di-
in eo peccato, quod per unum hominem intrasse cat, Regnavitr»urs ab Adam, tisquead Moysen, el in
dixit irt mundum. Quis te ppsse crederet oblivisci, eosquinon peccaverunl,volens intelligi parvulos , qui
quod loties dixeras falsiim? Sed iamen oblitus cs.pl uulla propjua peocala jCecerunt: ei;addat^ in «i»ii/i-
aliqnando diceres verum. Expergiscere'; audi vel tudine prccyaricotioitisAdce.(Rom. v, 14), psiendens
ie ipsuni : al) Adam coepitgeneralio, ac per lioc, per cur m ,pos regnayeijit mors; quodjam superius salis
generalionem intravit peccalurii, quod per jinuai :e%\mus(Supraa cap. 191), Quomodoeiiim per unum
liominein inlravit in mundum *. Etcnioi tu dixisii, honwew-peccQlumiiUrqvitin^ et per peccatum
Genefalioauteni ijumcwpit ab Adant, el posl legemper- mors; si in aliquosiad hoc unius hominis peccalum
manel. Conveiiipriierigitur Apostolusunum homiiiem lion pei'UneiUesrcgnayit taineai mors? In quos eniro
posuit, a quo peccatum intravit in mundum, quodge- mors rpgiiavil, per,ti{ie.ut,ad peceatum.pei-quod in-
neratiOneIfaherelur; non diabolum, a quo illtid pep- travil: qui verp ad peccaturo., per <juod mors mtra-
catuin ihifavit in muridum, quod imilalio sequerelur. vit.non pertinent, fluo juslo jiidicio ad raortem
CG. JUL. Peccalum autem; inquit, »ionimputatur, peiiinenl? Non autempeitineiU ad peocaluiu , quod
eumlex nonest (Rom. v, 15): qua senteniia, sicut per jinura hominem intravit jn niundum, qui * non
et omiiibus dictis suis, opinionem traducis intcr.einil. in piaivaricalionis illius similitudine peccaverunt,
AUG.Plane cum lex non est, rion3 impulatur pec- sicul ipse dixisti ;,npn igitur in «os regnavit mors.
catum; sed ab hominibuS, qui inscruiabilia judicia Quid cst ergo, Regnavilmarseliaiiiin. eos qui nonpec-
Dei nesciunt. Nam si Deus peccalum non impulal, caveruntin similitudmepmvqricationusAdm; nisi quia
cum lex non est; qua landem justilia Dei qui sinc regnavitmors et iu cos qui npn peccayerunt,f|uoniam
lege peccaverunt, sine lege peribunl (Id. n, 12)? nulla peccala propria cornmiserunt? Regnavit autcro
• CCI. JUL.Nam si anle legem noii impuiala est pec- in siroilUudjneprseyaricatipnisAdoe; quia Hcct nulla
cali tradux , post legera 4 autcm non fuit, nuiiquam ipsi propria peccatii,cpiniiiiiseriiit, perlineri! tamen
omnino quo nccerel humano generi Yirus " obtinuil. ad peccalum per quod niprs iniravit iu mundum ,
Ante iegeni enim imputatuin non esl nalurale pecca- tralienles.siroililudinemprievaricalionis,iion prajva-
tum : sttb lege imputalum non est, quia in liullo ricaiionem peccato prpprio perpetfahdo, sed de pra-
imquam loco legis vel monslraium hoc vel impulalum varicatore, per quem natura humana lola est vitia-
docelur. Apparet ergo Apostolum, peccalum anle ta, nascendo.
legem liberoevoluiitalis., post legcm auicm prsevari- CCIII. JUL.Vide ergo utrum adhuc dubiiimvel tibi
calipnem totidemliberoe volunlatis arguere. debeat esse quod dicimus, innocentes videlicet ante
AUG.Si in lege nOnoslenditur originale peccatum, propriae volunlalis: usum, njde ppus Dei, non pec-
crir ergo in lege anima parvuli oclavo die non cjr- casse in Adam, quando, Apostolo leste, etiam de
cumcisi de genere suo dicia esl interire (Gen. xvn, iniquis, qui in siniiHtiidineproevaricaliojiisAdaftnon
14)? cur infanle nalo , olfercbatur sacrificium prp deliquerint,'pliirimi esse doceantur. .
peccato (Levit. xu, 6 ) ? Jam , quaeso, lace : allen- ACG.Jaro responsum cst -.opusiest ut taceas;uam
de infantcm, et imiiare non faiilcm 6. non potes jiisi perversa dicere., couando Apostoli
CCII. JUL.Acper hoc, eonsiat nihil ettm de pecca- yjerbaperveriere. Ule enini, ei in eos qui monpec-
to traducis elocntum : quaequaravis copiosa essent , caverunt, id est, paryulos peccaia prpprianon haben-
ad probandum'.riihil Apostolum de naturali ( quod tes, dixit lamen rcguassc niortem in aimilitudinem
esse non potesl, el a Manichaeisfingiiur) sensisse pec- procvaricafionisAdae, qui est forma fuluri;: quia ita
calo, cx abuiidaiitia lamen eliam dislinctionemincul- Christus trajicil in eos justitiam, SiculAdam pecca-
cavit, non omnes omriinoAdsciiraevaricalione pollu- tum; ifa Christus vitaro, sicu.t Adani inortem. Alio-
tos; quaiidoquidemetiam de his, in quibus pro ini- qujnaforma Cliristi alieni erunt, et cliristiani non
quitate regnaret interiiris, invenlrentur pluriini, qui erimt: quud quidem senlitis, sed aperte dicere lor-
a prxvaricalione Adaedocerenlur alieni. midatis.
AUG.Calumniose, linguose : Omnes homines sub , CCIV. JUL.Sed videamus etcaetera. Sednon sicnt
1 Menardus,diceresverum,et expergisceres.Yignierius, deliclum,ila gratia : si enimin uniusdeliclomulii mor-
diceresverum,et expergiscereris.At Mss.,diceresverum. tui sunt, inulto magis gratia Dei ct donum,in gratia
Eccpergiscere.
peccatummlrq- vniusliominisJetuChristi;in:plures abundavil(Ilom. v,
* Jiss.Mar.et Port,, per >generalionem
vitinmundtim: omissismediisvefbis.
* ilic negantem parliculamrestituimusauctoritateroa- 1.5). Superari dicil malum delicti copia gratioc; et
nuscfiptorum. eorum qui salvantur numerum illis, qups prxvarica-
* Editi,periegem.veriusMSS.
* veluscodexPort.,vires. , postlegem. 1 Editi,quia. MeliusMss.,qui.
*Hss.Har.el Porf.,nonmfantem. „(a)Peiagii.
|?29 LIBER SECUNDUS. lm
lione periisse asserit, anleponit, Multo magis auteni in pps abundat gratia; qnia leror
AUG.Jam soepe diximus : npn ail, Plurcs; sed, poraliter per Adani, misere alque mp^taliter vlvunt;
mullos': nec, Magis mullos, sed, tnqgis abundavil; per Crifistuin vero beatissime, et sine iinc victwj
quoniam in seternum vicluri sunt, in quos transiit sunt. Turbata est vestra jnveiujp : jai» tandem ia.-
vita Christi; quibus ad tempus nocuit mors in eos tenlio corrigatu!\
traiisiens per Adam : ecce quomodo multo magis iti CCVJ.JCL,Hpc n.empeqttOiddicilis, nuiltos et pau-
eos abundavit gratia, quam peccatum. cos, ad qiiantiiaiern iiifinilaro pertinet; quoniam in
CGV.JDL. Si veritatem Apostpli verbis yindicas ', comparatione mutua, aut mulliiudo invenilur, aut
nec eum impudenter putas fuisse menlilum; doce paucitas. Conferens itaque Deus muilitudini pereun-
quemadmodumde naturali peccalo dicenii boecsen- ljum eps qui salvandj simt, paueos eos vocavit : et
tenlia non inculiat publicae falsitalis pudprein, Najn Jiie Apostolus conferens his qui ita peccassenf ut
si esset originale peccaluro, qupd ovmveropmnjnp Adam, illos quos sa.lvatChristi gratia, multo plures
naluram hominum ad jus diaboli faceret pertiiiere, esse pronuntiat.
qui erat locus ad aequiparandumparii.um numer,uni, AUG-Noii .pronuntiai pjur.es, sed multos. Graeee
eorum videlicet qui salvantur, et illorum qui jpler- lpcutus est, noXXov;dixii, iipn vtibwjs: lege, el lace.
eunt ? In Evangelio Dominus cura bealpr.umpsten- CCVII.JUL.Assereergohocp.eecaloManicliocoruni,
dercl raritalem : Quamqrctqel angusla,inquit,,viaqum id est, traducis convenire.
ducit ad vitam, el pauci suni ,qui inv.eniunteam! quqm AUG.Doctores catholipi, non Manichaeidecepiores,
lata et spaliosa via qttw ducit ad perdiliqnem, e.tmulli dixerunl omnes iiiAdain peccasse : jlli hoc dixerunt
sunl qui intranl per eam (Matth. vn, 15 et 14)! qui intellexerunl Apostolum, quod vos negatis contra
AUG.Hoc est quo sensus iste vester evertilur, qu.o- Aptislolum.Ergo et vos deceptores estis : et vos enim
niam pauci sunt qui salvanlur, in eorum compara- sicut Manichoei,sed diverso inorbo, insauitis.
tipne qui pereunt: nam sine illprum cproparaliofle CCVIII. JUL. Nam si universitatem, quam fecundir
per se ipsos eliam ipsi multi sunt ; eornm quippe tas liumana protjtilit,regno diaboli peceatum naiurale
mul.tiludinem dicit Apocalypsis jiunierare nejninein transcripsit, et inde in cxlrema ontate rnundi aliqiii
ppsse (Apoc.yji, 9). Idep Paulus si eos npn multos, liberati per Christum puiantur; quoeveriias est, aut
sedplures dixisset, non ppssepiuseos dicere paucio- qiioeauctoritas ejus inagislri, qui coiura tain clariitn
res; yerbuni eroin coniparaiionis est, plures : qupd teslimonium totius mundi, dicit in plures justitiaui
verbum yps supponilis, npn Aposlplusponif. S.ednec abundasse quam culpam ? Quid ergo ei crediiur de
sic vpbis ratipconstabit : vestra quippe illa imilatip2, involutis dogmatibflsdisserenij, si de rebus lam per-
quam vobis vi^enimi yeliit acute inveiiisse;, cpntra spicuis mentiatur?,Qu,odquia sentire sacrilegum est,
verborum apostolicprum clarissimaro yeritatera, ut id autem dici dogma tuura eompiilit, honore Apostoli
ncn per generalionero, sed pcr iinilalioneii), pecca- Manichseorumviliiasconteratiir.
toresa praijes ad peccatura primi hominis perlinere Auc. Vos potius perspicua nubilare coniendiljs,
credantiir, multo plures unius delicto, yel pb unius, non solun) non inlelligendo quod Aposiolus dixit, ve-
deliciiim, perire affirmat, quam gra,tia uniiis homjnis rum eliam mulando et supponendo quod ille non
Jesu Christi liberari. Quis,eni,mnpn * yidpat, pecc.a- dixjt. Plures enim non dixit ille, sed multos : qui ta-
tores plures esse, quain juslps ? qupspeccatpres, non jjien mul.ti, pauci inveniunlur, quando pereuutibus
aliqups, sed omneSj npn quidem per generationero, coraparantur. Calumniose, frontose, vej=bose, hoc
sed lamen per jmitatipnem, ad unius delictum ^icitis djxit Apostolus, quod iniellexit Ambnosius, qui non
perfipere. Sed eisi npn pmnes peccatores, sed tan- erat Manichaeus: Omnes homines sub peccato nasci-
tum proevaricalpresiegis, jpeccaipprimi hominis per mur, quorttm ipse ortttsin vilio est (Ambrosius, lib. 1
imiiationis viiictilunidieatis astrictos; etiam sic, ex 4e Pce.ni.tenlia,cap. 2 vel 5). Audi (sicut eum lauda-
quo lex Dei per multas geiiles nrcedicatur; quam tgta vit magister tuus) florem speciosum; el de tuo corde
et spqtiosa via esl, quw ducit ad inleritum, et mulli istam spiiiarum deformitatem, hoc cst fceda acumina
prsevaricalores ingrediunlur ppr iltam! quam arcla et improbaecontenlionis, evelle.
angusta via est qum ducit ad vilam, el pquci sunl qui CCIX-JUL. Non mentiiur Apostolus : ergo in plu-
inveniunleam! in coroparalipne utique multoruni qui res abundavit Chrisii gratia, quam Adoeculpa, cujus
pereunt, etiamsi paucis qui liherantur, et parvuli quj imitatioae dicuiitiir peccasse qui sub iege peccave-
baplizati moriuntiir.addantur. Qupmpdo ergo Aposto- r;unt: sub iege autem usqiie ad Gbrislum Judaei tan-
ltts diceret, Mullo magis gralia Dei in plures abun- lummodo deliquerunl. Confer ergo Judaicam natio-
davit? quod vos dicitis, ille non dixit : sed ille llixit, nemsolaw, perfectseduntaxataetatis sub lege positaro,
Multqmagis abundavitin mutlos; quia etiam qtii sal- et per lioc in simiUludinempr;evaricationis Adoepec-
vantur, ut jam diclpm est, in coraparatione pereunr cantem, qui accepla lege peccavit, ac de niulljiudiiie
lijim pauci; sine cProparatione a;iiiem illprijm,, tam vpcatarum genlium per procdicaiion.eniEvangelii ,
multi sunt, ut eos quisquam numerare n.on ppssit. eorura millia quigratiae sujit liberalitate salyaii: junc-
1sieMss.AtMenardus,verbaindicanl. vignierius,verba que inlelliges apostolum Paulum vere pronuiUiasse,
vendicant. ad plures gratiam Dci e,t donum ' Jesu Ghrisli perve-
»in editis,indtcaione,mendose.
•sicMss. Edili,peccatorU. *Editi el Pominifcorrnpte.
* Particufaneganshie restitotaex Mss-
1231 OPERIS 1MPERFECTICONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI 1232
nisse, quamsocielatem praevaricationisantiqusc. Ideo ait, ex mtiltisdeliclisin justificationem: id est, ex
AUG.CumAppstolns invenilur non plures dixisse, mullis delictis liberalos homirtesad gloriam perducit
sed multos, tui * hujus argumenli.machina tola sub- justificationis indullse. Non ergo hic uuum Adaepec-
verlituf : quamvis non soli Judoei, sicut tibi placet, catum, ut suspicaris, intelligit; sed ad boc solum nii-
sed omnes proevaricatoresesse reperiantur, qui legem merum admovit unius et plurium, ulad laudem gra-
cum ipso Evangelio prsedicalarii1praevaricando da- tiae respiccret; qnia nori^quoties peccatum ab uno-
liinabiliores fiunt: qualibus prsevaricatoribus, simul quoque moftalium fuerai, loties eliam ffequenlaretur
cum Judscis,ita plenus est mtindus, ut in pmnium gratia, quasi baptismala:siftgulartisi peccatis singulis
comparatipne sint pauci,qni parvulis quoque baptiza- nori possint mederi.
tis additis liberantur; quod et responsiorie superiore AUG.Ita hoc loqueris, quasi dixerit Aposlolus,Gra-
compreheiidi. Evidenter contra vos clamat Doctor tia atttem semel ex multis delictis in juslificationem.
Genliuro, Siculin Adam omnesmoritmtur, ilain Chri- Non hoc dixil: attende quod dixit, el corrige quod
sto omnes vivificabunlur(l Cor. xv, 22) : qui oinncs dixisti. Gralia, inquil, ex mullis deliclisin juslificalio-
non pauci, sed multi suni. Ac per hoc, mulli ino- nem. Qttid huc pertinet, quod semel et simuLunicui-
riunturJn Adam, multi vivilicabunlur in Christo: sed que omnia dimiltunlur in Baptismo? Nonne et illa
plures moriuntur in Adam, quam in Christo vivifica- condemnatio, ad quam judiciurii perducit exiremum,
bunlur: plures itaque ad illius lnortem, ad lmjus vero proctil dubiosemel fit, omnium quaeremissa non fue-
vitam, comparatione illorum perlinent paueiores; sed rint peccatorum? Et raagis ipsa damnaiio serael,
etiam ipsorum per se ipsos ea est mullitudo, quam quam remissio pcccatorum per graiiain Cbrisli semel
numerare nemo possif (Apoc. vn, 9). Quid esl ergo, fit. Quoniam si post Baplismum quisque peccaverit,
Omnes in Chrislovivificabunlur,nisi qtiia neino vivi- non eadem sunt peccata;sed pcr eamdem gratiam
ficabilur, nisi in illo?Cujus rei similitudinem dema- peccantibns remltluntur; non~semei,nec septies, sed
gistro posui lillerarum; si unus sit in civitate, a quo etiam sepiuagies seplies (Matlh. xvm, 22). Eadem
ibi dicantur orones lilteras discere, non quia onaaes gratia quotidie dimiitit oramibus eliam quotidiana
disCunt, sed quia nemo nisi ab ipso (De Nupiiis et peccala, cum dicunt, Dimiitenobisdebilanostra; ve-
Concupiscentia, lib. 2, n. 45). Quam locutionem nec raciter addentes, sicut el nosdimitlimusdebiloribusno-
tentasti refellere, quia vidisti esse reciissimam, et stris (Id. vi, 12). Gralia ergo ex multis delictis, sive
omnibus nolam. singula in singulis, siye in quibusdam pauca, in qui-
CCX.JcL. Exposita liberalilate gratiae,in hominum busdam plurima invenerit, sive quaeanle Baptismum,
salvalorum cppia, comparat donsm atque peccalum : sive quac-posleacommittuntur, et pcenilendo,orando,
et eruditissime ad laudem doni, applicat quod multis eleemosynas dando sanantur, in juslificalioneni mit-
vulneribus una virlute medicetur, Et non sicut per tit, quos a damnalione liberat : hacc eniro omnia,
unum, inquit, peccatum,ila et donum. ipsa sunt roulta, ex quibus mnliis jnslificat gralia.
AUG.Per unum peccantem,dixit; non, Per unum Quaesi non subveniat, profecto eliam ex uno deliclo,
peccatum : tit quod deinde dicit, Judicium ex uno de- non quod pfoprium quisque commitlit, hoc enim loco
licto in condemnalionem,nonnisi illius unius peccan- non irtde loquebatur Apostolus, sed quod pcr unum
lis hoc deliclum possil inlelligi. Quod quidem vos peccantem intravit in mtindum, itur in daronationem;
non vultis : sed qnid facluri cslis; quaiidoqnidem hoc enim Aposlolus evidentissime expressit. Neque
lioc dixit Aposlolus, eliam nolentibusvobis? Corfigi- enim ait sicnt tu, Non sicut per unum peccalum;
miiii ergo : non enim habetis hic aliud, quod facere tanquam singulum cujusque volens inlelligi: sed ail,
debeatis. Non sicul per unum peccantem.Aperi oculos, ei lege;
CCXI. JCL.Nam judicium ex uno in condemnalio- etnoli lanquam caecisaliud pro alio velle supponere.
ttem; gralia aulem ex mullis delictisin justificationem CCXIII. JUL. Sed hoc curavit exprimere : Cum,
(Rom. v, 16) : id est;'peccata quidem qucc gravia inquit, peccata singula reos suos lethaiiter vulneras-
sunl, eliam singula.possunl suflicerc ad accusalionero senl, iimumerabiliter confossos homines hoec gratia
el damnationem»reoruro. singulari et semel tradita virlule salvavit.
AUG.Quarc dixisti gravia, quod non dixil Aposto- AUG.Per unum peccantem,dixil; ubi Adam intelli-
lus, nisi qiiia vidisti, si unum delictum leve sit, non gitur : non per untim peccatum, ubi tu !verbo mutalo
sufficere ad damnationera, dc qua loquebatur? Non alque supposiio, vis inlelligi singula singulorum.
ergo ex quocumque uno cujuscuhiqiie delicto estboc CCXIV.JUL.Si enimob uniusdelictummors regna-
judicium; sed ex uno illodeliclo, qupdfactumest per vilper unum; multo magis qui abundanliamgratiw el
unum peccantem, id cst, Adam, judicium eslin con- donttm justilimaccipiunt, in vita regnabunl pcr unum
demnalionem. El adhuc pervertere recta verba Apo- Jesum Chrislum(Rom.y, 17). Consequenterquod coa-
stoli vullis, ne vestfa quaeperversa sunt corrigalis? pit afflrmat: duas enim posuil seiitenlias, utrique vo-
CCXll. JUL.Gratia autein non eodem conferlur lens converiirequod in fine subjunxit. Per uniimenim
modo, ut"peccatis aeque admola singulis crcbro re- qui fuit forma peccali, el in cujus similitudinoprx-
pelatur:.sed infusa scmel uno viiiutis su;e impeluat- varicaritur sub lege piiccantes, pronunliai rcgnare
que eompendio diversa et plurima delet crimina. 1 Hicin edilis exciderat particula negans, quoeest ia
1Edili,lum. Mss.,tui. manuscriptis.
* veterescodicespraeiereunt,el damnationem 2 In Mss.,tuo.
1233 LIBER SECUNDUS. 1254
mortem; et per unum regnare in vita abundantiam hic de exorlu humaiiitaiis agitur, mores in diversis
quosquegratise consecutos, quse gratia viriutem imi- studiis publicantur : inobedientiaet obedientia siu-
tantibus prodest. Nonremansit ergo de uno qusestio, diorum operam, non generalionis, ostendit. Certe
quia hoc quod subdilum est: eos videlicet in vita re- ubi opporluniiis, si quid secundumte Saperet Apo-
gnare, qui abundantiam gralioe perceperirit, eliam stolus, pronunliaret omnes ad condemnaiionemire
primum illud absolvit, ut nemo videlicet cogalurin nascendo, paucos autem ad viiam credendo, quam in
mortem, nisi qui exemplumpeccantis adamaverit. hoc loco, ubi summa disputalioniscomplenda erat?
Acc. Cujus exemplumpeccantis adamaverit? Nem- Dcbuit enim dicere, Sicut per inobedieritiamunius
pe primi hominis : hunc enim formamdicis esse pcc- hominis peccatores constitiiii sunt omnes; imo non
cati, propter imitalionem, honpropler generationem; per inobedientiam, sed.sicut per generalionemprimi
proinde, sicul' dicis, « nemo in inortem cogilur, nisi hominis peccatores nati sunt omnes; ita et per unius
qui exemplum peccanlis hujus adamaverit: » non obedienliamjusti constiluenlur multi.
ergo coguntur in morlem, qui non in similitudine ACG.Imo debuit dicerc, Sicut per inobedientiam
prsevaricalionis ejus, sicut existiraas, peccaveruiit. suam peccatores conslituti sunt niulti; ita per obe-
Quomodoergo dicis, mortem regnasse et in eos qui dienliam suam justi consiiiuentur multi: aut, si imi-
peccaveruni quidem per liberum arbitrium, sed non talionem, quam vos in magnis angustiis constiluti et
in similitudine praevaricalionisAdoe,quia sine lege persequenle veritate coarctati, invenissevos putaiis,
peccaverunl?Non ilaque peccaverunt ejus exemplo: qua exire possetis, hoc loco ille commendarevoliiis-
quoniam non peccanles iu similitudineprarvaricatio- set, debuit dicere, Sicut pcr hnilaiionem inobedien-
nis ejus, non exemplura peccanlis adamaverunt : tise unius hominis peccatores constiluii sunt multi;
quanlum enim ab hac simililudinepeccantis* hujus, ila et per imitationemobedienlioeunius hominis justi
tanlum ab imitatione exempli hujus alieni surit. Cum conslituenlur multi. Ecce et ego dixi quomododebue-
igilur et in eos regnaverit mors, quid est quod dicis, rit Apostolusloqui, si hoc vellet diccre, quod vos di-
« ut nemo cogatur in mortem, nisi qui exemplum cilis : ne putes aliquidmagnuro esse, pro voluntate
peccantis adamaverit, » ejus vidclicet, quem propter nostra verba componere, non auctoris voluntatem in
iroitationem formam vis fuissepeccali? Ecce non ad- verbis ejus exponere. Dixit ergo, per inobedientiam
amaverunt peccantis exemplum, qui non in proevari- unius hominis, quem generationisprincipemnoveral,
calionis ejus simililudine peccaverunl; ct tamen peccatores constilulosesse multos; quoniam illa in-
eliam regnavit in eos mors. An vis redire ad calholi- obedienlia est nalura humana vitiata : ct per obe-
cam veritatem, ut in eos qtioque morlem regnasse dienliam unius hominis, qui regenerationis est prin-
fatearis, qui non peccaverunl, propria non faciendo ceps, jnslos consliiui mulios; quia illius obedientia
peccata, sed regnum moriis in simililudineproevari- natura humana sanatur, qui factusest obediens usque
calionis ejus, de cujus stirpe sunl nati, lanquam hoe- ad mortem crucis (Philipp. n, 8), ut justi constiiuan-
reditario miseriaejure subierunt? Sic quippe intelle- tur per ejus gratiam, eiiam qui non hic per suam
xerunt hsec apostolica verba doctores Ecclesiae,qui conversationemjusti esse potuerunt; sicut hi qui con-
viderunt ea non posse recle intelligi, nisi in eis iniel- linuo post lavacrum regenerationis exspirant, sive
ligatur obrioxioesuccessionis origo peccali; propter grandioris, siveinfanlilisoetatis.Uridemaluit verbum
quod dixerunt, parvulos sccunduni Adam carnaliter fuluri lemporis ponere, et conslituenlurdicere, non,
nalos, conlagium mortis &ntiquscprima' nativitale Constituti sunt, quoniam justi ilia juslitia, quie sine
conlrahere (Cyprian., Episl. 64, ad Fidum) : necMa- ullo peccato erit, in fuluri saeculi ociernitatevictiiri
nicboeifuerunl, sed vos Pelagianos, Dei spiritu, qui sunt. Cum autem de peccatoribus non dixit, Cottsli-
per eos locutus est, damnaverunt. tuentur, sed, constitutisunt, sceculumhoc quod prae-
CCXV.JUL.Vila aulem in qua regnaturi sunl san- feril, ubi jam vitiata est huinana nalura, verbo tem-
cli, scternamonslraiur : crgo ct mors qusciniquila- poris prseteriliexpressit. Jam vero de multis quia ipsi
tem voluntariam sequilur, octernacredatur. Ilaque, sunt omnes, salis tibi responsum est. Tu auiem quos
sicutper uniusdeliclumin omneshominesin condemna- Aposlolusdixit omnes, non poluisli nisi l cdniradi-
tionem; sicel per uniusjuslitiam in omneshominesin cendo exponere, et dicendo, Non sunt omnes; ad
juslificalioitem vitw.Sicut enimper uniitsinobedienliam quod te nulla necessitas cogeret, si catholicumquam
peccaloresconslilulisunl mulli; ita cl per uniusobe- Pelagianum sensum lenere maluisses. Omues enim
dientiamjusli constituenturmulti (Rom. v, 18 et 19). proplerea dicunlur et multi, ul discernanlur ab eis,
Omnis est soluta perplexilas, impudenter de univer- qui cum sint omnes, sunt lanien pauci.
silate calumniaconcilatur, ineptissimein scirpo nodus . CCXVI.JUL.Quod si ita intulisset, non minus do-
quserilur. Pronuntiat Apostolus, non omnes esse, sed cebatur impia esse, quam inepla senlenlia , qua et
multos 3, qui per inobedientiam primi hominis, pec- comparalioipsa in diverso proposito personarum slo-
cata didicissent; et multos esse, non omnes, qui per lidissima doceretur , cum res non similes ad collatio-
alterius obedienliam, justiliam essent adepti. Nihil nera venirent, natura videlicel et voluntas; ut in
1 Forte,si, ul. parte mali seminum necessiias ponerelur, in parle
* SicMss.Mar.et Port.Editiautem, peccati. vero borii sludii sola libertas; iino jam non libertas ,
3 MSS., ncm onmesesse qtti per inobedienliam,o missis
verbis,sedmultos. 1 Ex uianuscripiisrestiluinms,nisi.
1235 OPERIS IMPERFECTIGONTRAJULIAHUM,S. AUGUSTINI 115«
ante fegem fuenmt, eliam illud
quoniain non suppelebat facullas eligendi boni et ca- peCcatOrum, qux
vendi mali, si naturalis reatus fuisset. Dicit ergo accessit, quod praevaricatiommcupatur. Ubi cnim
Aposlolus sapiens et eruditus Ecclesise doclor >-psr lex non est, necprsevaricatio^R6m.n,?1S). Bbiergo
inobcdienliam exsiilisse transisseque peccalum % his onmitius generibus peccatorum abundavH pecea-
mulliplicariquejustitiam. tum , superabundavit gralia (Id. v, 20 ): qiria in liis
AIIG.Ubi-est quod dixeras, non peccatuffi trans- iqjuiad eatn pefiFrient, bmniuriiJstorum generom reat-
. isse, sed mortem ( Supra, capp. 63, 64 * 19fr)t? tum delet, et irisuper doriat ut delectaiio peccaii
Ecce nuflc dicis, per inobedientiam', qute unius justitise delectatione yincatur; atque ad eam-postea
liominis commemornta est, non solum «xstitisse, perveniatur vitaw, ubi nuiliim efit omnino peccatum.
verum etiam transisse peccatum. An quidprius dixe- Quombdoergo res non similes in collationem veriife
ris forlassis oblilus es? Gratulandum est oblivioni noh debent, sicut paulo afite dixisti; cum ex cowtfa-
tuse, qua verum compelleris dicere. Nam quod libi riis fial ista collatio , et ex uria parte geiiefaiiOpona-
videtur , in collalione conlrariarum partiuin non de- tuf, et cx altera fegenefatiO; eiuna regnum moftis,
bere ex una parte poni necessiiatem seminis, ct ex ex altefa fegmim yita); ex una abundantia , ex altera
allera studium yoluntatis , stolidum esse reperires, remissio pcccalorum; ex Una deleclatio peccati, per
si videres, sic in mala parte illos qui pertinent ad hatufse vilium usque |ad cOrisuetudinismalum l, ex
liominem primum, connexione geheralionis, sine altera prseliunvcontfa1coricupisceritiaihcafriis, pef
studio suse volunlalis, peccati traxisse corrtagiumj sancti Spirilus adjutofiuiri, usque ad viclorisepscem,
quemadmodum il|i parvuli, qui pertirient ad horm*- quse nullum iritrittsecus , nullum extrinsecus palietHf
«em secundum , sine studio proprise voluntatis , per inimicum? Ha;c tene, si vis sanus esse: et rioii cbri-
pacCm regenerationis jiistitinc participes fiunt. Si tra hxc, qiuc ad sanariidoctrinam pertinent, insanife.
aulem semen ex ulraque parte deposcis: sicut per GCXVIII. Jui. Cefle in his locis Apostolum de
Adam semen carriale vitiaturri est ^ sic Viget spirl- peccatOnaturali dissefuissecontendis. Ad * iioc supfa
luale per Christum. Quod semeri insinuavit nobis dixerat, usque ad legerii fuisse, ut intelligefeluf
Joannes apostolus, dicens, Et non poteil peceare, posl Iegeriiesse desiisse: ririncauteih de eodem dicit,
quiii semenejus in ipso manel (lJoan.m,9). Quod qiiod cceperitcrescere et abundafe post iegem. Catlio-
in iuturo sseculo bOno potius apparebit, ubi qnt licOintelleclui quem sequimur, ulniriiqtie hOCcoii-
enint, peccare non poterunt; ho'ri in hoc sceculo venire fnonslravimus': tuo vefo dogmiUiqua impu-
maligno , uhi et hi qui pertirient ad sseeulumpeccala dentia vindicattif, ttt krrium idemqiie peccatum lcge
nori habilufum , habent unde quotidie petanl a Patre lata, superius quidetndefecisse, nunc autem crevisse
veniam peccatOfurii; dicatur ? Quomodoefgd pqst legem aburidat nalufdle
CGXVII. JCL. Ac per hoc, destrnit opinionem pefccatum? Acfiushe cdeperuht geiritalia commovefi,
peccali natufalis, et docet alias esse causas substah- ut de augmenlis et novitate motuum pcccato luo vif-
tise , alias voluntatis. Ac ne intelligentia haec nostro (Usvideatuf adjuncta ? Ari lex data nascentibus est,
Magis imputetur ingenio, quam apostolicodogmali, ut qui de libidine, quam dicis diabolicam esse et
ea quachuic loco addidit, audiamus. Lex autem sub* fadicein frucliimque peccati *, geniti erant, admone-
intravit, inquit,'tU abundaret delictum: nbi autem rerituf emendare quod facti erant *, et gestom coffi-
abundavit peccalum, iuperabundavit gratia; ut sicut gefe quem habuefaril, cum eos generarent pafentes ?
regnavitpeccalumin mortem, ila et gratia reghet pet -Cogereiit pOslfemo cjiiaefatta eraril, infecta esse;
jwtitiam, in vitam wternam, per Jetum Christvmx quod illi aiidife videlicet reiuiCntes, inobedicniiae
Dominttmnbstrum (Rbm. v, 20 et 21 ). Assere igittif cfimeri iricurr6fent?Ath0ca riiiilosiuitorum, nedurri
quemadmodUrhpeccatum luum, id est, traducis, a lege quam Deus deiiit, pOleratimputari".
cosperit abundare post legem, quie post ministerium AUG.NuihqUidalicuhidiximus , peccatumoriginalc
Moysi' incremenia susceperit. cfevisse post legem? Aut hoc intelligi Volumusiii eo
Acc. Imo tu assere, quoiriodoj siciit superiuS quod ait Aposloius , Lex subintravit, ul abundarel
dixisti ( Supra , cap. 198 ), regtium pebcali lata lege delictum?Abundavit eriiffi, non quia iliud geriuscfC-
ceciderit; cum dicat Apostolus, lata lege abundasse Vit, quod ahte jarii fuorat; sed quia genus aliud pec-
peccaium. Ego autem quod dixi assero: quia etsi cati accessit, quod sine lege iion erat, id est,
non asseram, clarum est. Peccatutri quippe origiriiiiij pfscvaficatib, sicut paUlo ante niorislravimUs.Con-
fuit et ante legem: quia pef unum hoiniherii pectta» cupiscehtia esi auteni cafnis, et libido genilalium ,
tum intravit in munduin, et crirnillo mors pef omneS contra quam sarictojiim casiitas pugtiat. Haric libi
liomines pertransiit ( Rom. y, 12). Erat et volurita- riiuliuin placentefli, quoniatri ctirii ipsa s«a pugna,
rium : quoniam qui sine lege peccavefuht, siiie iegc ciii fepugriat eliam pudicitia corijugalis, nbhiiisi ad
pefibunt (Idi u, 12). Sribintrayit auterii lex.Ut 1¥M\,Hsattead conmeludimmmalam. MSS.,
abundaret peccatum (Id. v, 20) s quia his getiefibuS consuetudinis mque ad
malum, .
1Hocitem loco in editis Otuissum fuerat, transtssiiqiii * torte, al.
8 codex Mar.,diabolieamessetraducemfruclumquepec-
peccalum.
' Edili, non per inobedientiam.Abest, non, a manu- cali.
* SicMss.U ediii,oiioafacluritranl.
scriptis.
3 MS.Mar.,cceperitabundare per legem, vel per minU * Kdiii,el libcd nullbsiultorum,nedum legcqiiam Dcus
tteriumMoysi. dedit postera,imperari. castiganiuva Mss.'Mar.et Poft.
ra7 LIBER SEGUNDUS. 1238
iilios procfeandos ea bene ulens, aliis autem motibus usque ait profecisse studia peecantium, ttt non ob
ejus obsistens-; hanc ergo cum ista sua pugna quia aliud videretnr data lex esse, qiiam ut improbi ira-
eliaminparadisipacemconarisadmitlere vel(a) imrait- probiores fierent, et ad peccatum prajvaricatio-jun-
lere, ipse in paradisum non disponis intrare. Quan- gerelur.
talibet aulem abs te defensione muniatur, et laudibus AUG.Tu dicis ista, qui consilium Dei in danda
.idornetur, aut vitium est, aut viliata est: ncc im- lege non ipsurn sapis, quod apostolus Paulus osten-
merito, mililibusChristi, a quibus debellatur, odiosa dit; et ad eas blaspbemias ipse te impingis , ut dicas ,
est; com qua ipse concludis, ul eam et expugriafete t Opinionem divini consilii, quo daia lex fuerat, in-
dicas , el laudare non erubescas. Per hanc humaua juriam perlulisse :» lanquam aliud factum sit, quam
quae nascitur, caro peccati est: propter quod per Deus futurum fuerat opmatus; neque hoc provenerit
illam nasci noluit ille, qui nalus est in similitudine lala iege, quod lator legis intenderat. Deum igitur
camis peccati (Rom. vm , 3 ); ac per hoc, quamvis omnium proesciumfuturorum, secundumluam sapien-
in carne vera, non tainen in carne peccati. Ex liac tiam, sua fefellit intentio ? Non * altendis quod scrK
coneupiscentia, suscepta tua, tibi quidem pulchra ptum est, Mullm cogilationesin corde viri; consilium
nimis, sed fceda omnibus sanclis, generalione tra- aulem Domini manet in mternum( Prov. xix ,21 , sec.
hitur originalis peccaxivinculum , sola regeneratione LXX ). Si ergo vis nosse , quanlum homiiii fas est,
solvendum : iilad factum est per Adam, hoc fit per quo consilio Dei omnipotentis el omnia prsescienlis
Christtrm ; iilud per quem peccalum intravil iri mun^ lex data ftierit, intuerequod dicit Aposlolus: Si enim
dum,hocper eum qui ioilit peccatum mundi. Sic data essel lex qua}posset viviftcare, omnino ex lege
srgnoscitAdam et Ghristuffi, qui ex Adam transiit ad esseljusiitia. El lanquam diceremus , Cur ergo dala
Christum. est? Sed conclusit, inquit, Scriptura omnia sub pec^
CCXIX.JCL. Quid ergo addilum post legem est cato , ut promissio ex fide Jesu Chrislidaretur creden-
peccalo naturali, quod quidem rion solum prohibi- tibus (Galal. m, 21 , 22). Ecce quod est consilium
tum * aut condemnatum, vefum etiam nec levitef dalse legis. Quis autem nescit, non legis, sed homi-
vituperatum aut tenuiter osterisum probatur in lege ? num vilio lege subinlranle abundasse peccatum?
ACG.Ostenditur ct in lege, sed si vobis auferatuf Sed hoc vitium , quo prohibiia plus delectant, et lit
velameri (II Cor. iu, 46). Quid enim aliud ostendituf virtus peccaii lex (I Cor. xv, 56 ), non sanat nisi
damnalioneanimseiliius qui octavo die non circumcl- vivificans spiritus, non littera occidens : quaj tamea
ditur (Gen. xvii, ii)? quid aliud oslenditur, quando ad hoc utilis fuit, quia cum ipsa occideret, per prae-
infarite nato sacfiiicium pro peccato jubelur offerri varicaliOnem, crescente per prohibilionem cupiditate
(Letil. xn, 6)? quodjam supra memoravi. peccandi, viviflcantem Spiritum fecit inquiri, et
CCXX. JCL.Certe he tu qnidem adeo desipis , ut hominem de sua virtute lelhaliier conrideniem , ad-
dicas peccati traducem post circumcisionem factairi jutorium gratise Dei cOmpuIit poscere, sub lege,
esse majorem: quomodo ergO aburidavit post legem , quamvis sancta el justa et bona , tamen deficicnteni,
qrr* nec afgnilur in lege, nec proditiif ? At hoc vide», alque ad operanda quse sancta, qua; justa, quaj
qtiarii sanae intelligenliseconcinat, quse peccatiim in bona sunt, sibi subvenire propriis viribus iroa
soia delinquentis volantate cOnslituit. Usque ad legerit yalentem.
dicit Apostolus fuisse peccatum (Rom. v, 13 ), ut CCXXI.JUL.Jure igitur hoc genere dicilur abun-
post legem intelligatur fuisse prsevaricatio, prOmul- dasse delictum, quod et ante legem, et post lcgem,
commiltebat voluntas; scd anle legem
gata videlicet prsecepta transgrediens; atque hoc ge- uniuscujusque
nere abundavit legea subinlroeunle peccatum; quo- peccatrix, posllegem autem eliam prsevaricatrix. Tuuc
niam reatui ejus de proevaricatione crevit invidia ; et ergo crescit et abundal aliquid, cum in geuere suo col-
: sicut peccalo libera? volunlaiis post
opus malse voluntatis, sicut ante legem peccatum ligil incremenla
erat, ila posl legem ccepit esse tfansgressio : quam- Moysen cumulus transgressionis accessit : de eodem
vis non eo proposilo legem Deus tulerit, ut morlales enirn genere fuil, licet in tempore diverso, id est, de
lierent ejus sancliohe pejores. Neque cnim lex pecca- niala voluntate, quae et anle legem, et post legem,
lum aul causa peccati; sed mandalum sanctum , et non coactu insuperabili, sed studio vituperabili deli-
justuffi, et bonum (Id. vir, 7 et 12 ). Verum quia de- quil 3. Qusecum ita sint, libi nihil potesl dc apostoli-
linquenlium pravitas, eo se ferro, quOcurari debuit, «is convenire verbis. Neque enim subintroeunle lege
vulneravit, obstilitque consilio Dei, ut inde pericli- peccalum traducis aut copiosius factum docelur, aut
taretur unde debuerat sanari; dicit Apostolus, de grandius : nec pcccalis volunlalis illud abundare jure
effectu refum , opinionem divini consilii, quo data dicilur, quod ad nascentium voluntatem neiiuaquam
lex fuerat, injuriam perlulisse. Et quia non fuit is altinere monslralur. Non ergo abundavit post legem,
proventus emendalionis humanse , in quem latof legis quod lex nec prohibere potuit, nec punire. Ubi autem
intenderat, sed in plurimis evenere contraria : co xibundavilpeccatum,superabundavilgralia : ut sicul re-
1 Forte, non prohibitum. gnavit peccatumin mortem, ita gralia regnet per ju&li-
* Fditi,adfiocintende.Mss.,at hocvide.Fortelegendum, liam in vitam aXernam.
adliucvide. 1 MSS.
3 ExMSS. restituimushic, tege. , nonne.
(a) Fortedelendum,admitterevel. a Mss.Mar.et Port., delinqmt.
i
1239 OPERIS IMPERFECT) CONTRAJULIANUM, S. AUGUSTINl 1210
Aoo. Originale peccatum non quidem post legem Usque adeone surdus es, ut ista nori audias? usque
crevit: sed lamen lex etiam ipsum, cujus abolilionem adeo csecus,ut ista rionvideas? Confitereergo peccato
circumcisione infanlis significaret, invenit: sicut in- morltios parvulos baptizatos, confitere tandeni origi-
venit etiam peccata ignorantia;, qusenec ipsa data lege nale peccatum; rion.eniirialiud cui morerentur habue-
creverunt; quandoquiderh potius ipsa ignoranlia di- runt: aiil dic aperte, baplizari eos non oporlere; aut
minuta est, quia scienlia legis accessit. Sed peccatum, cuhi baptizantur, rion eos in Christo Jesu baptizari,
sine quo nemo nascitur, crevit volunlatis accessu, ori- aut non in morle ipsius baptizari : el dele si poles
ginali concupiscentia trahentc peccantis assensum'. Apostoli vcrba dicentis, Quicumquebdptizatisumusin
Abundavit antem peccalum, id est, nimis crevit.post- ChristbJesu, in nwrte ipsius baptizalisumus. Porro, si
eaquam per legem facta est cognitiopeccali (Rom. ni, hsec verba delere non poles, sicut non potes : cum
20), et coepil cliam prsevaricalione peccari. Quod si ergo audis, quicumque; noli velle inde parvulos sepa-
velitis adverierc, et acquiescere verilati; nulla neces- rare : permitte Christum etiam parvulis esse Jesum;
sitale cogeriiini, aperte Apostolo contradicere cla- quoriiamnon exceptisipsis, sed cura ipsis salvnm facit
manli, Pef wium hominem peccalumintravil in mun- populum suum a peccatis corum, propler quod dictum
dum, et per peccaturiimors; et ita in omnes homines est ab angelo, VocabisnqmenejusJesum (Matth. i, 21).
pertrqnsiit (ld. v, 12). Illo cnim dicenle, perlransiil CCXXIII.JUL. Dicit rios mortuos esse peccato, eo
per omnes, cum vos non per ornnes perlransisse di- jam tempore, quo ut acciperemus indulgentisedonum,
citis, quid aliud quam Aposlolo contradicitis? et si renunliare nos mundo omnibusque peccatis professi
Aposlolo, utique Christo. Quid ergo miramiiii, quod sumus : atque ideo murieris memores debere sic vi-
abominatur vos Ecclcsia Ghristi, qui sentenliis letha- vere; ut Christo consepulti esse doceamur; atque re-
libus veslris infirmos parvulos subtrahere conamini surrectioncm ejus conspicua sanctitate gestemus : et
medicamentis salubribus Chrisii? quomodo ille, poslquam resurrexit a mortuis, nullas
CCXXII. JUL. Aperit se Apostolus clarius in pro- infirmitales corporis, nulla flagella perpetilur; ila
cessu, et docet, in perditione salutis humanse, Deum etiam el nos esse invulnerabiles peccalis omnibus et
copia suse rniseralionis admonitum, desperatis rebus vitiis1adnitamur. Si enim complantali sumus similitu-
efficaciofem sblito ihedicinam lulissc; utquos praecc- dini morlis ejus, simulet resurrectibnis' erimus; hbc
plis non correxerat, beneficiis obligurel; et iia devo- scientes, quoniam velushomb noster simul confixusest
tionem exigerel in futurum, ul non impularet peracla; crucl, ut destrualur corpus peccati, ut ullra non servia-
sttiderentque deinceps cusiodire justiliam homines, mus peccato. Qui enim mortuus est, juslificatus est a
quam compendio credulilatis fuerant assecuti. Abun- peccatb(Rom. vr, 1-7). Clara fideles ratione cpnstrin-
dantiaergo.prsecedentium peccatorum, tam abundan- gil : Si vultis, ihquit, resurrectionis ejus fieri prtrtici-
tis misericordiseexcgit auxilium : quoniam nisi tanta pes, virtulem quoque morlis imitamini, ut mortui vi-
*
copia indulgemis fuissel, nulla alia disciplina morbis tiis in virtule vivalis: lunc enim eritis in illa felicitate
tam gravibus subveniret. Verura in hac divini com- consortes, si mortis ejus imaginem luleritis, moriendo
mendatione beneficii, yidit Apostolusobjectioni locum peccatis. Vetus enim hoffionosler debel cruci ejUsaf-
patere eorum qui dicere polerant, Si rite merita cau- iixus doceri, ut destruat cprpus peccati, forliludine vi-
sarum de effectibus asstimamus, et peccatorum copia, delicet passionis.Corpus aulem peccati, consucludine
ut misericordia Dei affluerel, impelravit; insistendiim sua Paulus, vitia, non substamiam carnis appellat.
peccatis est, ut graliae non desit ubertas. Occufrens Sic enim sequilur, Ul destrualur corpus peccati, ul ul-
itaque opinioni ejusmodi : Quid ergo dicemus, inquit? trq nbn serviamuspeccatb. Qui enim mortuus est, justi-
permanebimusin peccato, ul gralia abundet? Absit: qui ficatus est a peccato.
enim mortuisumits peccato,quemadmodumadhuc vive- , Acc. Quomodolibet interpreteris corpus peccati,
mus in eb? An ignoratis quoniam quicumquebaptizali non negabis parvulos in Christo Jesu baptizatos mor-
sumus iri ChristoJesu, in morle3iUiusbaptizati sumus? tuos esse peccato, ne aperlissime neges eos baptizatos
Consepitlti.ergosumus illi, per Baptismumin mortem, in mdrte Chrisli Jesu; ac per hoc neges bapiizatos in
ul quemadmodumsurrexit Chrislus i» gloria Patris, ila Christo Jesu. Quicumqueenim baplizali sumusin Chri-
el nos in riovitateviimambulemus. sto Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Dic ergo cui
Aco. Niimquidjideo iion vos apostolica ista verba peccalo moriunlur, cum parvuli baptizanlur inGliristo
surTocant,quia et vos ea commemofatis, ne oblivisca- Jesu? Sed quid dicas, penitus non babebis, nisi cum
mur quam firma conemini domus Dei fundamenta tota Ecclesia Cliristi intclligas, atque respondeas, Per
convellere? Insane, cum dixisset Aposlolus, Simor- unumhominempeccatumintravitinmundum, elperpec-
tuVsumuspeccato, quomodoadhuc vivemusin eo? ideo calum mors; et ita in omneshominespertransiil, in quo
subjecit, An ignoraiisquoniamquicumquebapiizali su- omnes peccaverunl.Ecce qui peccalo moriuntur, cum
tnus inChrislb Jesu,in morieipsius baplizatisumus? ut in morteChristi Jesu parvuli baptizantur. Rogo, nolite
baptizalos in Christo rnoriuos probaret esse peccato. esse sicul equus et iriulus, non habentes inteilectum
Audite : Si morluisumuspeccato,quo-
•Ediii, peccdntesa sensu. Erueiidanlurex manuscri- (Psal. xxxi, 9).
ptis. tnodo vivemusin eo? An ignbralis quoniamquicumque
* Forte, indulgentiaj.
8 velus codexportarumin eo locoApostoliconstanter, in ' Editi,in similitudinem;sed contrariismanuscriptis.
mertem. ' Editi,el resurreclionisejus.Abest,ejutj a manuscriptis.
1241. LIBER SECUNDUS. 1242
baplizatisumusin ChrisloJesu, in morle ipsius bapli- buit omnino peccalum, nec originale, nec proprium,
zati sumus?Quicumqueigitur baptizati sumus in Chri- nisi quia similitudo, cujus rei similimdo erat, nomen
sto Jcsu, peccato mortui sumus ; quia in morte ipsius accepil? Novimusenim Christum in similitudineve-
baplizati sumus. Audite, Quicumquebaplizalisumus: nisse carnis peccali (Rom.vni, 3); quoniam in vera
neque enim parvuli et non majores, aut vero majores carne venit, sed non sicut alii hominesin carne pec-
et non parvuli; sed, quicumque,id est, sive parvuli, cati : mortuus est ergo ille similitudini1 peccati,
sive majores, baplizalisumusin ChrisloJesu, in morle quam gerebat in carne morlali; ac sic myslerium
illius baptizatisumus, ac per hoc, sumus morlui pec- noslrse salutis implevit, ut nos peccato moreremur,
calo. Aut ergo aperle dicite non esse BaplismumChri- cnjus ille similitudinem gessit: ideo in morte ipsius
sti parvulis necessarium, aut peccalumcui moriuntur, baplizamur; quia sicut in illo vera mors facta cst,
quando in Christo baplizantur, dicile parvulorum '. ila in nobis vera fit remissio peccatorum. Sed hic
aut quia nullum poteslis aliud invenire, tandem ali- sunt ct parvuli : Quicumqueenim baptizali sumusin
quando agnoscile originalepcccatum. Christo Jesu, in morle ipsiut baptizati sumus. Non
CCXXIV.JCL. Nempe cum vivenlibus loquebalur, enini sic homines baplizantur in Cbrislo, ut aliqui in
et his dicebat justitiam per mysteria fuisse collataat. morle ipsius, aliqui non in morte ipsius baptizentur;
Quomodoergo ait eum justificaium esse, qucm mor- scd sicut ait, in quo Ioquebalur ipse Christus, -Qui-
tuum; nisi quia sine aliquo osiendit ambiguo, mortem cumque baplizantur in Chrislo Jesn, in morte ipsius
hic abrenuntialionern vocare; et ideo a se nomen baptizanlur: ac per hoc, quioumque baptizantur in
moriis assumi, ut oslendat ila fideles a peccalis, sicut Chrislo Jesu, peccato moriunlur. Si* quicumque;uli-
morluos ab aciibus debere cessare ? que et parvuli: sed cui peccalo parvuli moriuntur?
ACG.Homo contenliose, si hoc loco apostolicorum Jam tandem quseso confileatur3 generatio, ne men-
verborum mors abrenunlialio vocatur, ut qui peccato lialur rcgeneraiio ; confiiealur in parvulis caro pec-
abrenunliat, peccalo moriatur : recole quemadmo- cati, ni non negetur etiam pro parvulis morlua simi-
dum in Ecclesia Chrisli, in qua baplizatus es, Ba- liludo carnis peccati.
plismalis mysteria celebrentur; et invenies quod ab- CCXXVI.JUL.Ubi hic ergo accusatur natura? ubi
renuntientel parvuliper ora gestanlium,sicut credunt humanse substantise culpanlur exordia? ubi motus
per ora geslantiuml : quod apud vos jam forsitan gcnerantis arguitur? Luce clarius est, quod sola a
non fit. Sic enim profecistis in pejus, ipsi erranles, Magistro Gcnlium conveniatur voluntas, ut abdicet
et alios in errorem mittentes (II Tim. m, 17), qui occulia dedecoris (II Cor. rv, 2), et in meliorem vi-
vobis consenserinl, non debere abrenunliare parvu- lam actuum correctione proficiat. Sed jam accipiat
lum baplizaudum, quia non traxit originale pecca- expositio nostra compendium, hec interpretari in his
lum : aut si debet abrenuntiare peccalo, dicilc, cui; locis dicta Apostoli perseveret; ipsum de suis disse-
et errorem vcstrum aliquando corrigite. rentem scnsibus audiamus. In fine disputalionis ejus
CCXXV.JUL. Si enim morlui sumus cum Christo, apparebit, cujus dogmati fideique consenliat. Nos
credimusquia vivemuscum Chrislo; scienlesquia Chri- nempe dicimus, de peccato Apostolumvolunlalis hu-
stussuscitaiusa morluisjam non morilur, morsin eum manse, qusc in unoquoque peccante est, locutum
jam non dominabitur:quod enimmorluus esl peccato, fuisse : lu vcro, de eo quod Fausto credis, genera-
morluusest semel, quod aulem vivil, vivil Deo. lla et tione transmissum, et a cunciis sine voluntale susce-
vosdepulatevosmortuos' esse peccato,viventesautem plum. Concertationes ilaque noslrae, si placet, faces-
Deo, in ChristoJesu (Rom.vi, 8-11). QuomodoChri- sant; ct ul mediocriter agam, dissimulemus Apostoli
stus, inquit, qui pcccato mortuus est semel, id est, dignilatem, qua prsescribi posset, etiamsi vobis per
propler peccala nostra mortuus est semel, ultra noir omnia ejus verba concinereut, lamen illum pro officii
morilur, sed vivil in gloria Dci : ita el vos, de- sui splendore nihil tam deforme sensisse; ambigni-
pulate vos peccalo mortuos, solis vivere et servire tatem esse eloculionum, non sensuum pravitatem;
viriulibus. hoc solum ei in praesenli negolio concedatur, ut vir
AUG.0 mira exposilio! Apostolus dicit Chrislum non perlurbatse mentis, magis scripta sua quam lu
peccalo mortuum : et lu dicis, id est, propter peccata inlellexisse credalur. Non ergo regnel, inquit, pec-
noslra. Ergo quod dicil ille, Sic el vos existimatevos caiumin veslromortali corporead obediendumei (Rom.
morluosesse peccdlo: hoc putandus est dicere, Exi- vi, 12). Possem jam hic dicere, exhortationis testi-
stimatc vos morluos csse propler peccata vestra? monio probalum esse, de peccatis eum agere volun-
Non utique hoc dicil islo loco,; nec lu sic intelligis, taiis : quia mala si esscnt naturalia, per jusliliam
sed peccalo morluos, ne peccato viverent, confiteris. defeiidi possenl, per misericordiam postremo defleri;
Osteude ergo et Chrislum morluum fuisse peccato, nullo auiem pacio admonerenlur cavenda. Quovis
ne inconveniehterApostOlusdixerit, sic el vos. Pro- enim nalurali malo, si ullum esse posset, hoc malum
pler auferenda cnirn nostra peccala, sed lamen pec- 4 Editi,simililudine.VeriusMss.,similitvdini.
cato morluus est: el boc quomodo, qui nulliim ha- a Editi,peccalomoriunlur.Quicumque,ulique, cmisso,
, * veteriimlihrorumauctorilaterestituimusbsecverba, si;' quodex manuscriptis restituitur.
sicul creduntper ora gestantmm. , lta in manuscriptisverbo, confiteatur,illicpassivepo
1 Editi,deputatecommortuos. AtMss.,depulatevosmor- sito. Atin editis,confiteaturgeneratione,menliaiurregetii'
tuos. ralione: rnale.
1243 OPEMS IMPERFECTICONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINI 1244
eral majus insanise,qua tenebalur, quicumque devo- Ecclesia, quse clamat tota, quod didicit a Magisiro
.tionemin cavendis rebus naturalibus exigebat. Apo- bono : Nenos inferas in tentationem(Malth. vr, 13):
stolus autem nihil sanxit quod possitjure reprebendi. non hoc dicit, qui dicil, Oramusaulem ad Deum, ne
Peccatum itaque voluntatis ostendil, quod inculcat quid faciatis mali (II Cbr. xm, 7) : non hoc dicit qui
. debere vitari. dicit, Rogavipro te, Petre, ne deficiat fides tua (Luc.
ACG.Quis ignoral non loqui Aposlolumparvulis, xxii, 32). Islo enim modo gratia ut non peccemus
sed eis qui possuiil inleliigere verba dicenlis, et ad- facil, non qusepeccavimusdiluit. Utroque enim modo
juvanle Dei gralia- obedire prseceptis? Sed utique adjuvat gratia, et dimitlendo quse niale fecimus, et
agunl etiam cum fiiiis suis, ut quemadmodumcrescit opitulando ut declinemus a malis el bona faciamus.
in eis rationis usus, ita exseralur obedicntiscfructus; CCXXVIII.JCL. Vefum quia cjusdem, quam supra
ne in vacuumgratiam Dei sris.ceperint(II Cor. vi, 1), exposuerat,qusestionisincurrebatoccasio; utoppone-
quando regenerali sunt, nescientes. Verumlamen il- relur videlicet, liberalos a lege, quse iotenlabat iram,
lam pulcbram susceptam luam, qusc deformis est securos posse sub gratix Dei benignitate peccare,
omnibusdebellatoribus suis, concupiscentiamcarnis subdidit prolinus : Quid ergo? peccabimns,qnoniam
dico, per quam nasoitur, et cum qua nascitur liomo: nonsumussub iege, sedsub gralia ? Absil: an igwralis
hanc ergo concnpisceiitiamcarnis, cohiberi Apostolus quoniamcui exhibelistios tervosad obediendum,scrvi
prxcipit, nec reguare permiltit, -eamque peccali no- eslis ejus cui obedislis,sivepeccalij siveobeditionisj«-
roinc appellal; quia et de primo peccato originem stilim(Rom.vi, 1SetlG) ? Jamneei credimus, de cujus
ducit, et quisquisejus motibus ad illicila coiisense- disseruerit haclenus condilione peccali? Cni, inquit,
rit, pcccat: qusetunc nulla erit in nobis, quando im- exhibetisvosservosad pbedicndum,ejus servieslis,sive
jnortale corpus habebimus : ideoque cum posset di- peccdli, sivejustitim. Ubi hic ergo indicalur ab Apo-
.cere, Non regnel peccalumin veslro corpore, cur ad- slolo pcccalum illud, iquodante voluntatis tempora,
.didil vOrbum,et ajt, in iiestromorlalicorpore, nlsi ut anle obedientium studium, anle scieniiae ct con-
lunc speraremus istam, qiiam peccatum vocal, con- ^cientise sctatem, ipsis lingitur supervolasse semini-
cupisccntiaiii non fuluram, quando mortale non ba- bus? quod (iertenisi in Manichscorumlibris, inveniri
bebimus corpus? Nam lu dic nobis, cur non ait, Non non potest.
sit peceqlumin vestromorlali corpore; sed ail, Non ACG.Non sunt Jlanicbseornm libri, ubi legitur,
regnet: nisi quia ista concupisccntia,qusc non polcst Fuimus enim el nos1nalura filii irm, sicut et cmleri
nisi esse in carne morlali, in cisregnat, qui deside- (Ephes. n, 3): quod vos novo more, sed impuden-
riis ejus ad mala perpelranda couseniiunt; elabca .lissimo-ore, interpretamini ex grseco, ul Apostoius
quucumque illexerit,.victi pcrtraliuntur majore im- dixisse yideatur, "non Jioiura; sed prorsus; hoc est,
pciu; quia' lege prohibeihur, si gralia non juvanlurj fuimus prorsus filii irm. Et forle hoc emendarc aude-
in eis auiem, qui Deo dooanle faciunl quod praicer- bilis in codicibus vestris : non enim vullis acquie-
ptuni est, id csl, commotaealque inslanti nOn obe- scerc, quod nisi haec, quanto verior, lanto antiquior
.diunt, nec ei arma exhibenl membra, inesl quidem, fides esset, hoc oninesJatini codices non haberent.
sed non rcgnat. ;Probalur autem inessea, dum.concu- Nec ideo lamen Apostolus monere non dcbuit, obe-
piscuutur niala : el probatur non regnare, duni jUr diendum esse juslitiae, non peccato, quia onines ho-
slilisedbleclationevincente non fiunl. Quomodocnira mines sub pcccalo nascimur, quorum ipse orlus in
pra;cipimur ci non obedire, nisi jubenti, sivesuadenti? vilio est (Ambfosius* lib. 1 de Pmnitenlia, cap. 2
Quomodoautem facere hoc potest, si non inesl ? vel 3). Cum enhn generalionis reatus regenerationis
CCXXVII. JUL. Neque exhibeatismembra vestra indulgenlia fuerit absolutus, obediendumcst justilix
urma iniquilalispeccato: sed exhibetevos Deo,lanquam spiritui, cui consenlire, nec obediendumest concu-
cx morluis vivenles,et mehibra vestra arma justiiim piscenlisecarnis, contra quam cerlare debemus: ita
Deo. Peccalum enim in vobis non dominatur; non sane ut ipsam quoque obedientiam piam donum Dei
mim sub legeeslis, sed sub gralia (Rom. vi, 13et 14). esse meminerinius, quod promisil per propbetam,
Eo, inqnit, debetis scrvire Deo fidelius, quoeiiam li- dicens, Dabo eis cor cognoscendime, cl aures audien•
beialius. Peccatum qutppe dominabalur vobis, cum tes (Jerem. xxiv, 7): quod quid est aliud, quam,
rcaluum impendebatiillio; posleaaulem quam gratia obedientes?
Dei bencfieia3 consecuti 'eslis, etdeposilis reatuum CCXXiX.JcL. GselerumApostoiusostendit (si la •
poiideribus respirastis, ingenuo pudore commoniti Aien aliquam ab hominibiishac tempestate fidcm im
debelis graliam referre medicanli. pcirat), servos se non dicere peccati, nisi eos quns
AOG.Tu vestro more, qui de vestro descendit er- constat voluntate propria obedisse peccato,cujus mu-
rore, non agnoscis graliam nisi in dimissionepecca- tatione-4, id est, voluntatis, coeppruntservirc jus'.i-
torum; ul jam dc csetero per liberum arbitrium ipse tias. Obedientiamergo in medio collocavil; el ei im-
homo se ipsum fabricet justum. Sed non boc dicit putavit quod vel vitiis prius, vel posteastudueruut pa
rere virtutibus.
1 Menardus,cum. Vignierius,qui. Atmanuscripli,quia.
• Editi,probaturautemesse; et infra,si nonest.AtMss,, AUG.Qui confidunt in virlute sua (Psal. XLVIH ,
nesse, inesl, 1In Mss.,quos.
* sicMSS. Editivero,gralimbeneficia;omisso,Dei. * sic ia Mss.Editi,imitatione.
1245 LfBER SEGUNDUS. 1246
7J, vafii sunt, sicut vos; et deslruentur, sicrit hibeatis, quaie adliibuistis ante criminibus : cumquo
vos. injuria sit honeslarum rerum, si lali appetanlur pro-
CCXXX. JCL. Gralias aulem Deo, quod fnistis, posito, quale cst deformibus impensumfcbus; lamen
inquit, servi peccati; sed obedistis ex corde, in eam disciplinschuic, in qua estis, sufficit, si vel tali iuten-
formamdoctrinw, in quam tradili eslis : liberatil au- lione justitiam sectemini, quali iniquitatem eslis im-
tem a peccalo, servi estis facli juslitim (Rom. vi, 17 mundiiiamquesectati.
et 18). AOG.HOCtamen non facient, nisi illi formossesus-
Auc. Surde, audi Apostolumgratias agentem Deo, ceptaj tuae, concupiscentia) carnis repugnenl robore
quod ejus doclrinseex corde obedierunl: quandoqui- charitaiis : cum qua lege membrorum, fepugnalura
dem, non dixit, Gralias Deo, quia prsedicataest vO- legi mentis, omnis homo nascituf; ct cnjus obliga-
bis doctrina ejus; sed, quia obedistis.Non cnim oiii- tione reus esl 1, si non rehascatur; quam moitales
nes obaudiunl Evangelio(id. x, 16); sed quibus da- non vincnnt suo spiritu, si non agunlur Dei Spiritu :
tum est, ut obaudianl : sicul, Nosse mysteriumregni QuolquolenimSpiriluDei aguntur,hi fitii sunlDei(Rom.
cmlorumvobisdaium est, ait Dominus; iltis aulemnon viii, 14). Ile nunc, et contra istam christianam atque
estdatum (Matth. xni, 11). Non ergo ex corde, hoc aposlolicam veritatem extollendo prsccipitale liberum
est ex voluntate, obedissent, si non prsepararetur vo- arbilriuni, el in vestra virtute, non assurgendo , sed
luntasa Domino: alioquiu mendacitefei de hac re Apo- cadendo, confidile.
slolus gralias agil, si hoc ipse non feeit. CCXXXIV.JUL.Credamus itaque Magislro Gen-
CCXXXI.JUL.Ex cordc, inquit, obedienlise facia linm, et reddamus ei tesiimonium veritatis suse.
mulatio, liberavit vos a peccato, et sanclilati fecit ad- Vere enira , sicul dixit, humanum cst quod pracce-
haerere. pit, ut voluntatis correctio eniendarct vitia volun-
AOG.Sed hsecmulaiiodexterseExcelsicsl. Audiho- taiis.
minem Dei hanc in Psalmo gratiam confitcntem, et AUG.Sed correctio hsechumana non fit nisi opiiu-
disce quis mutet in meliushoniinis voluntalem. Et di- lalione divina. Quis enim lioniiniscorrigit voliinlatem,
xi, inqnit, Nunc cwpi; hmcestimmulaliodextermEx- nisi ille ctii dicilur, Deusvirlutum, converienos (Psal.
celsi(Psal. LXXVI, 11). LXXIX, 8); et, Deus, tu convertensvivificabisnos (Psal.
CCXXXII.JITL.Humanum est quod dico propter in- LXXXIV, 7)? A Dominoenini gressus homiuis dirigun-
firmilatemcamis vcslrm: sicul enimexhibuistismembra lur, cl viam cjus volet (Psal. xxxvi, i3).Si autein nou
veslraservireimmundilimet iniquitaliad iniquitatem,ita ab illo dirigantur, homo viam Dei non volet, etsi ju-
nuncexhibelemembraveslraservire justilimin sanctifi- beat lex ul velit.
calionem (Rom. vi, 19). 0 prseceptoremSpirilu Dei CCXXXV.JCL.Sedut hoc humanum, sic illud aliud*
plenum! vere vas aureum, et lubam non concisissiri- si pulasset, non solum inhumanum, DOIIsolum fe-
doribus, sed absolulis vocibus increpantem ! Aucto- rum, verum etiam injuslum ; non solum injuslum ,
ritatem sermoni suo de exhorlalionis humanitale con- vertimetiam insaiium; ut peccatunl si nossel innasci,
ciliat. exprobraret suseailatis hominibus viiia partus anti-
AOG.0 te deceptorem spiriiu h;rrelico plennin, lo- qui 3; et ab his prscciperetabstinendum, quaj innala
lum danteui homiuis volunlali, contra eum qui dicit, credebal; atque cum interminaiione prsescriberci, de-
Quidenimhabesquod non accepisli(I Cor. lv, 7)? Homo beremeeadeponere, quseantehabere ccepeiam, quam
Pelagiane, pluulando el rigando ista diccbat Aposto- anima in corpus meum,in hunc veromundum corpus
lus : sciens auiem quod nequequi plantal, est aliquid, iulraret.
nequequi rigat, sed qui increnientumdal Deus (Id. iii , AUG.Ergo carnis concupiscenlianonest innala; aut
7), non proecipiebatlanturn, sed etiamorabat ad iJeum, non ab ea praecipilabslinendum, qui dicit, Conlinete
ut malumnon facerent, quibusejuseloquiapra»dicabal: ipsum (Eccti. xxx, 24); et, Desideriajuvciiilia fuge(II
apcrteeniin alibidicil, Oramiisautemad Deum,ne quid Tim. n,22). Cur non dixil, Voluntaria desideria fuge?
faciatis mali (II Cor. xm, 7). Juventus ulique nomen sclatisest : aHatesautem na-
CCXXXIII.JUL.Ne quid enim arduum el inacces- tura, non voluntas habet, et ea concupiscentiade ju-
sum homini prsecipereviderelur, verbum de consue- venilisetale maximeaccenditur; cujus utique vis iu in-
tudinc usurpavit, ut hnmanumdiceret, id est, facile , faiite4sopila est, sicut rationis, sicut ipsius voluotatis.
tractabile, et quod causarum comparatione mitescat. Seddiscernit oculus christianus, non Pelagiaims,quid
Non a vobis, inquit, reposco parem augustis rebus de Crealoris instiiulione, quid de vitii contaminatione
inlenlionem , nec quam magnacsunt virtutum opes , vel sumat natura, velcontrahat, Conditoremsuo bono
|lara nova vobis, quibus eas capessatis, prseceptacon- prscdicans,eodemque propter malum, quo vitiata est,
slituo : nihil ferum ingero, nihil quod vix portari pos- indigens Salvatore : dc realu enim, eum quo bomo
sit indico;ne si pro splendorejuslitise tale aliquid im-
perarem, de carnis infirmitate coiiquesti allegarelis 1 Ms. Mar., et cujus obligationeusurusest. Port., usus
jugem vos laborem ferre non posse. Nunc ilaque hac est. a Mss.:Sedul hoc Immanumsit, illud aliud.
moderationc convenio, ut tale studium virtulibus ad- 3 Editi, partis antiqum.Castiganturex Mss.Mar.Port.
4 Ediii,non in infante. Particulanegante careni iidem
1 sic MSS.
Atediti, liberi manuscripti.
1247 OPERIS IMPERFECTICONTRAJULIANUM,S. AUGUSTINl 1248
nascitur, non est quod ei prsecipiatur, nisi ut rena- quacitatis egisse, ut eis qui non intelligunt, dixisse
scatur. aliquid videreris. Velitis nolitis, Per unum hominem
CCJS.XXVI. JUL.Juslius admonerelur ab his, quos peccatumintravitin mundum,et per peccalummors; el
emendare studebat, ut quantum imperaret, expen- ila in omneghoniinespcrtransiit (Rom. v, 12). Quid est
deret; et sciret primum esse consilii constantis gra- ila, nisi per peccalum, non sine peccato?Nequeenim
dum, imperii modum tenere. Exauclorata quippe do- perlransiret mors, nisi ducente peccato : mors enim
ctrina est, quara non tuelur ajquiias; el plena aucto- peccatumsequilnr, noh prsecedit. Hinc sunt * omnes
ritatis ', quam juslilise libra commendat. Ac per miseriaemorlaliuma die exitus de ventrematrise.orum,
hoc, conslat Aposlolum, revcrendum Ecclesiarum sicuf scriptum est (Eccli. XL, 1). Quas miserias vos
informatorem , rationem magisterii sui, consilio, cuni sinc ullo peccato accidere dicitis parvulis, inju-
oequitate, humanitate rcddentem, nihil de nalurali slum Deum vere voss facitis; Manichseosaulem hor-
sensisse peccato; sed inculcasse, ul reserat, et vitio- ribilileradjuvatis. Illiejiim.nefaeiantinjuslum Deum,
rum nos servos nonnisi per voluntatem fuisse, et ju- istas miserias a nativilate morlalium immutabili na-
siitiscnos cadem posse, si corrigatur, volunlate ser- turae mali et ab jalitfprineipio venicnii subsiantisetri-
vire. Verum quoniam in expositione loci hujus fui ha- buunt tenebrarum : quos impios simul et vos ipsos
clenus occupatus, ut osleuderem pcr aposloli Pauli vincil calholica fides, qiiseista omnia peccaloa,illi tri-
verba Manichscosnihil posse dcfendi; paluitquc con- buil, quoil ex primi bominisvoluntaleinlravit in mun-
textu oralionis ejus verilas J, quam per omne dicto- dum : quod secuta est mors eliam ista, quse fugans
rum suorum corpus exsequilur : hic sit secundifinis aniniam, corpus inleriinit; quam vos homini, eiiamsi
libelli; quo tamennecessariocommonemus,iiiliilTra- non pcccassel, dicilis naluraliter fuisseveiituram.Un-
ducianis prseler impudentiam remansisse, qnia cum de sequiiur, ut non solumiliani imperiosamlibidinem,
se confiterentur nullum in ratione iiabere prsesidium, qua nimium delectamini; verum cliam molestissimam
de Apostoli dictis, quse exposita sunt, tolum sibi 'febrem, ca;terosque innumerabiles morbos, quibus
solatium vindicabant : el quoniam claruil, iiihil videmusaffliclosparvulos emoritin paradiso fuluros
in his deforme , liihil non sanctitaii el rationi con- fuisse dicaiis, etiamsi ncmo peccasset; quiasine 4
sentiens fuisse prsescriptum; apparct cecidisscsen- ullius peccatimerito hscc perpeti parvulos dicilis. Co-
lenliam, quam el ralio cum multis auctoritatibus hibele vos, quaeso, curii falsis et noxiis laudibusvc-
Scriplurarum, et quse in Deo (a) est, religio Catlio- strjs; cohibelevos ab infanlibus el laclentibus, quos
iicorum proruit, et jain !oci istius opinio non luo- tanquam nihil mali habenlcs, crudeli errore Iauda-
lur 3. tis : ad Christumliberatorem venire liberandos par-'
AUG.Apparet omnibus qui sano capite atque intel- vulos sinile; miseram naturam , quam vitiavit homo
ligenter luec legunt, cum contra verba, non magis primus, ut sanet liomo secuudus, victi correctiquc
mea, qnam beali Aposloii, multa lua diccres, nihil permittite ".
te invcnisse quod diceres; el tortuoso strepitu 4 lo- 1 Editi,Bic nonsunt. AtMss.,Hinr-sunt; ahsqueneganls
1 Editi,el plena auctoritasest. Manuscripti, particula.
* Editi,versusvos.AptiiisMss.,verevos.
auclorilalis; 3 in editis,peccata.Exmanuscriplis
omisso, est, correximus,peccalo.
3 iia Mss.Editivero, 4 SicMss. A t
' puloquequodconlexluorationhejus BHic Meriardi odili,quasinec.
nunc Cotoerlinse,
veritasvatet.' exemplaf,)>ibliothecse
3 lta Mss.Atediti, religiocatholicorumpervicil;et jam desinit, finilosecundo libro subjiciens:Leginonasmartius
locuni o pinionon tuetur. EommcbiitraJuliamimhwreiicumPelagianwn.Explkit /i-
4 Editi,et tolovosstrepitu.Emendantura mauuscriptis. bersecundns.verba suntil.jjs lorsllancalamoscripta,qui
(a) Forte,in rseum. exeinplarilludipsumrecOgtovit.

LIBER TERTllTS
Exculilurlertiusliber Juliani:ac primumostenditureuin,ScripturarumtestimoniiSipeuteronomiiscilicetca]iitevige-
siirioqu..rlo,libri negumqnarli capiledecimoquavtoel Ezechielis
capitedocimooclavoperverse abuli, u{suaderecone-
tur, ) arenlumpeccalafiliisnon a neo ullaimputari.Ipsumdeindeincassumlaborare,ut eo se explicetlocoEpislolae
ab
ad riebra;os,capileundecimo,per quembvertenclaforetrijspontio,qua in superiore libfo tanlopere inculcavit,ideo ab j
Apostolo diclumesse unum,per quemtransivitpcccalum,ne generaliosinereturintelligi.Postea'reversumad dictaiibri
secuudide Kupliiset Concupiseenlia, iniqueagere cumAugustinoeumdemJulianum,quiab illoet hominisliberumarlii-
triumet Deumnascentiumcondiuiremnegari, denuoqueritur; quiqueinsupercumilliusdictishaBreLicam quamdam?.!a-
nichajiepistolamcomparans,noaaliaquaniquajapudManichaeum legunlur,argumentorum vice objectafia sanctoDoctore,
ab eoqueperindealqiiea Manichaonaturamhominummalarapfonuntiaricalummatur.

I. JULIANUS. Oportuerat quidem, apud humanum ac pcenitentise proesidium rediri. Oporluerat certe
genus reverentiam omniuirivigerc virtulum : opor- vel in hoc inviolabilemDei manere rcvercntiam , ut
tucrat resisli sapienti semper * mcnle crimiuibus, non nobis essei necesse divinam legem tanto vindi-
etdemercri bonis sludiis Condilorislavorem : dignum care certamine l-: veruni quia co usque peccanlium-
crat postremo, ut quia hic conlinuoedevotionis prior furore perventum est, ut summis laboribus Deuin
cl felicior gradus cuiii rarus, tum arduus eiiam nimis juslum esse doceamus, ipsius juslilioe, cujus causaa-
videlur, vel diu fota vilia respui, et ad emendalionis gkur prsesumenlesauxilium , quselibro promisimus
• vignierius,sapientimente;oinisso,semper. 4Mgn,erius,dissentientiliusmaauscriplis,crimine.
1249 '' LIBER TERTIUS. 1250
pnecedenle rcddamus. ; deret in se omnes; nisi quosvellet inde liberaret, qui
AOGUSTINCS. Auxilium Dei quscris ut impleantur venit qusererequodperierat ( Luc. xix, 10 ).
vani libri tui; el non quseriSjut corrigantur peTversi V. JUL.Nec aliena peccala aliis imputaret; ac pcr
scnsustui. Vellem lamen diceres, propter quid in hoc hoc, nec propler parentum iniquitates innocenteseo-
opere auxiljum Dei poscas, cum sit in luo libero ar- rum filios, qui per se nihil operati essent vel bonivel
bitrio sive facere hoc, sive non facere. An ut ca tibi mali, per quod parentum suorum crimina docerenlur
prseslo sint, qusein potestale lua non sunt, et sine imitati, seternis adjudicarel suppliciis. Quibus colle-
quibus hoc efficinon poiest; sicut sunt, ul alia omit- ctis, Deum etesse, cljusluinesseconstarel.quemcla-
tam, ipse victus atque otium ? At haec pene semper ruerat, sialiquid operelur injustum, lanlum subire in
Deus per voluntales riobis subministrat aliorura. Vi- divinitate, quantumpertulissetinxquitatedispendium.
des ergo id te poscere ab omnipotente Deo^ cum AUG.Verum dicis : ac pef hoc, nihil operalur in-
propter implcndos tuos librosjoscis auxilium, utin justum, cum gravijugo premil filiosAdama die exitus
voluntatibushominum, qund te adjuyet, el quod te de ventre matris eorum. Quodutique injustum esset,
non impediat, operelur. Nam si nolint homines tibi si pecealumoriginale non esset.
victum subministrare sumplusquecongruentes, si no- VI. JOL.Quanquam, o infelicitas erroris humani !
lint postremoa te iuquielandoimpediendoquecessare; nimio quippe, perpendcns ipsam couflictusnostri ra-
scribere, vel dictare isla non poteris. Speras ergo au- tioneni, dolore concutior, poluissenehocindubitatio-
xilio Dei sic agi liominumvoluntates inter quos vivis, nem vcnire, alque assertione hanc eguisse causam :
ut tibi necessarium nihil desit. Paratur enim (quod poluisse, inquam, in Ecclesiis, quaeChristose credere
non creditis ) voluntas a Domino( Prov. vrn, sec. faterentur, dubitari,vUtrumDeus juste, id est, rationa-
LXX ). Aut igitur tuum dogma jam corrige, aut ad biliter, judicaret!
hoc defendendum desine divinum auxilium postu- .Ao«. Quia hoc non dubitatur', ideo scripium est,
lare. gravejugura cssesuper filiosAdam a die exitus de
II. JOL. Cum in primo volumine perspicuis defini- venlre matris eorum ( Eccli. XL,1). Nequeenim me-
lionibus conslitisset, Deumita justura esse, ut si pro- lior est Pelagiana,quam ecclesiasticasapientia.
bari possel justus non esse, convincereiur Deus non VII. JUL.Sed nimis sum ipsa rerum reverenlia, ejus
esse ; cumquesuper boc remansisset nulla diibitatio, qua de agitur contentionis oblitus. Miror enim ambigi
tiaruit etiamjusliliam niliil esse aliud quam virtutem de Dei «quitate poluisse; cum constet in Traduciano-
nunquariiquidquam iniquejudicantem, nihil iniquefa- rum synagogisnihil de ejus iniquitale dubitari.
cienlem, sed reddentem sua nnicuique sinc fraude, AOG.Quia de Dei a:quiiate non ambigitur, ideo
sine gratia, id est, sine personarum acceptione. - gravejugumsuper parvulum, juslum esse creditur :
ACG.< Sine fraude, » verum dicis; iie punialur etquia hocjustum esse creditur, ideo parvulus sine
immeritus : < sine gralia » vero si juslilia Dei esset, originali peccaloesse non creditur. Proinde in Eccle-
tiunuuuni Ciiristus pro impiis, id est, pro nihil boni sia catholica, unde Pelagiani ex nobis exierunt, non
et inulluni mali merentibus morluus fuisset; nun- sicut dicis, nihil de iniquitate Dei, sed potius nihil de
quam posircmo parvulos, quorum nulla boria opera ejussequilatedubitatur; ubi nec infans,cujus est unius
volunlasque prsecessit,in suum regnum adoptasset, diei vita super terram sine sorde peccatiesse docetur
nec in eadcmcausa alios parvulosejusdemregni par- et dicitur (Job xiv, 4. sec. LXX.) ; et ideo in malis
licipalionc fraudasset, qui < nunquam iniquejudicat, quoepalitur, non injuslus Deus, sed justus agnosci-
nihil iniquefacit, eisua unicuique sine fraude reddit.» lur.
Agnosceergo parvulos vasa in honorem per gratiam, VIII. JCL. Quod certe tanlo pejus est, quanlo gra-
qui assumunlur in Dei regnum ; et alios parvulos, qui vius es