Vous êtes sur la page 1sur 637

Raban Maur (0780-0856?). Soeculum IX. B. Rabani Mauri,...

Opera omnia, juxta editionem Georgii Colvenerii anno 1617 Coloniae Agrippinae datam, mendis quibus scatebat
innumeris cura qua par erat expurgatam, novissime ad prelum revocata et novo ordi.... 1852.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


GURSUS" GQMPkETlB
''-' '."'. '.-;• -'" . , ''
!' ".'::'.-'.'.'SlVE'- ,:.-'..
BIIlLiqTHEGA DNIVERSALJS, INTEGRA, UNIFORMIS, GOMMODAj OECONOMICA,

OMNIUM SS. PATRUM, DOGTORUM SGMPTORUMQUi ECGLESIASTIGORUM


'. Qui.

AB..iEVg" APQStOLIGt) AD INNOCENTir HITEMPORA


"'.' FLQRUERONT; ':'::;-'<'.
::. RECUSIO. J0HRC)NOLOGieA
OMNIUMQUJE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLIC^ETRADITIONISPER DUODECIMPRIOUA
..-';' 'ECCLES^S^GULA^:,;-'
JUXTAEDlTiONF.S ACCURATJ^SIMAS, 1NTERSF,COMQUI! NONNUfiilS CODICIiiUSMANUSCRirTlS COLLATAS, -
:_.:;- PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA; ; :
DISSEUTA.TIONIBUS,COMMENTARHS LECTioNiBUSQVE; VARIANTIEUS CONtiNENTEIl ILLUSTRATA ;
OMNIBUS OPERIBUS POSTAMPLISSIMAS EDITIONES QU.£ TRIBUS N OVISSIMIS S.jECULlS DEBESTUR AIISOLUTAS
UETECTIS, AUCTA; ''",.'' '
INDICIBUS PARTICULARIBUS ANALVTICIS, SINGiJLOS SIVETOMOS, SJVEAUCTORES ALICUJUS MOMENTI
SUBSEQUENTIBUS, DONATA;
1NTRA R
CAPITULIS IPSIMTEXTUM DISPOSITIS,ITE NECNON ETTITULtS SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM
DIStiNGUENTIBUS SUEJECTAMQCE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ACORNATA;
OrEUIllUS CUSIDUBIIS TUMAPOCRYPIilS, ALIQUA VERO AUCTORITATE 1N ORDINE AllTllADITiONE
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA;
DUOIiUS INIMCIBUS GENERALIBUS LOCUPLETATA : ALTKRO SCII.ICET KERUM, QUOCONSULTOj QUJ
UNUSQUlSQllE PATRUM IN QCODLIBET THEMA SCRIPSIiRlT UNOINTUITU CONSPICUTUR J ALTBU(
''.SCIiIl'TURjE SACU^E,EX QUOLECTORI COMPERIBE sit OBVIUM QUINAM PATRES
1T IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCIS SINGULOS SINGLXOIIUjI LIBROUCM
SCRIPTURiE TEXIUSCOMMENTATJ SINT. '." .
EtllTIOACCUIIATISS1.UA,C/ETEIIISQUE OMNIBCS FACILEANTEPONENDA, SI PURPIiNliAMUR : CHAItACTERUM NITIDITAS,
CIIAIIT.1;
QIALITAS, INTEGRITAS TEXTUS, PEItFECTlOi CORRECTIONIS, OPERUM R ECUSORUM TUM VARIETAS ':
TCMNUMEIttS,"FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIIilQUE 1NTOTOOPERIS DECURSU CONSTANTER -^^"/Ni.
SIMILIS,PRETIlEXIGUITAS, PRSSERTIMQUEISTACOLLECTIO, UNA, METIiODiCA ETCllROtiOLOGlCA, / ^P\
SEXCENTORUM FRAGMENTORUM pPUSCULORUMQUE ITACTENUS IIIC ILLICSI'ARSORUM\,/ ^ /^.<^\^
PHIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX PPERIBUS AI>OMNES jETATES , '..".. /" ' :.-'/:W_;\^&
LOCOi,I.INGUAS, PORMASQUE PERTINENTIBUS , COADUNATO^UM- :• .'./ / CD_S3j)
'
SERIES - :"",' fe
SECUNDA, ' % j|
1
fN QUAPRODEUNTPATRES, DOeTORKSSCRIPTOKESyUE ECCLESl^ LATINiE t* "^ !c
AGllEGOEIp MAGNO AD INNOCENTIUU III.
' - \£^\ S^fd
"' AGCURA.NTE J.-P. MIGNE, : ' '. feV-^fc
BIB&IOtHBGS! GE.EaS ^KWERSS, \ .\rT1,^
• '
sivi . -; \^ ^^V
CURSOUa.COIUPLETOllUU IN SISGULOSSCIEKTI.12ECCLKSIASTICJS UAMOSEDltORE.

PATROLOGIABINA EDITIONETYPIS WAKDATA EST, ALIANEMPE LATINA,ALIAfiUJiCO-LATIKA.^


VENEDNTMILLEFRANCISDUCENTATOLUMINA ET
EDITIOSISLATINJE; OCTINGENTIS
— MEUELATINADNIVERSOS
MILLETRECENTAGRiECO-LATINiE. AUCTOUES TUMOCCIJJENTALES,
TUM
ORIENTALESEQUIDEMAMPLECTITUR ; HI AUTEM,IN EA, SOLAYERSIOSELATINADONANTURi

PATROLOGI^;.TOMUS OIX:
B. RA35AN1 MAURI
TOMUSTERTICS

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD Jv-P. MIGNE EDITOREM,


M VIADIGTAWAMBOISE, PROPE PORTAMLUTETLa;PARISIORUMYULGOJ)\ENFER NOMINATAL,
'.\ SEU^PETIT-MqNTROUGEi.
1852 ;
• SJifcULUM'IX.

FULDENSIS: ABBATIS ET- MOGUMTINrrpCIIIjEPISGOPI

JUXTA EDITIONEMGEORGII COLVENERIIANNO 1617 COLONI.E


. AGRIPPINiEDATAM, MENIHS
ATAM,
INNDMEUISCURAQUAPAR ERAt.'EX.PURG
. QUIIiUSSCATEBAT. - ;'
NOVISSIMEAB PRELUMREVOCATA ETNOVQORDINE,CHRONOLOGICO SCJLICET,DIGESTA;

/VARIIS^PRiETEREA MOOTMEWTIS:

:"- '' "


i QUM SUPPEDITARUjNT

;MABILLGM5MAMEMI ET
DAf5HERIIC0LLECTI0MES:MEM0MATIMM^
'
AUCTAET ILLUSTRATA. . -

"AGCURAJSTE J.-P. MIGiNE,.


BIBIiIOTHEOflB CliBUI UNIVERSffi,
SIVE
_ CURSUUM IN SINGILOSSCSENTI,*;
COMPLiCTORlJSI RAMOSEDITOltE.
ECCLESIASTIC.T5

TOMUS TERTIUS.

VENEUNT6 VOLUMINA
42 FRANCISGALLICIS.

EXCDPEBATUR ET VENIT APUD J.-P, MIGNE EDITOREM, -


«! VfADICTAF,i MBOISE, PROPE PORTAMLUTETI^ PARISIORUMVULGO&ENFER NOMINATA
M,
SEU PETIT-MONTHOUGE.
'
1852 "'.-" '
.:...; ELENCHUS

AUCTORUM ET GPERUM QUI IN HOC TOMO GIX COWTINEMTUR

RABANUS MAURUSrlFULDENSIS ABBAS ET MOGUNTINUS ARCHIEPISCOPUS.

Commentaria in libros quatuor Regum. Col. 9


Coniinentaria in libros duos Paralipornenon. .279
Expositio in libruni Judith. 539
Appendix ad Exposilionem in librum Judith. — Jacobi Pamelii
Comnientarium in eumdem librum. 593
Expositio in librum Eslher. 635
Commentariorum in librum Sapientise libri tres. 671
Commentariorum in Ecclesiasticum libridecem. . 763
. Gemmentaria in libros Macbabasorum. 1125

Ex typis MIGNE,au Peiit-Moulrouge.


-BEATI UAMM.NI I&MI

FULDENSIS ABBATISET MOGUNTINIARCHIEPISCOPI

COMMENTARIA IN. LIBROS IV REG-UM.

(ANNO 834.)

PR^FATIO.

; Domino reverendissiino et hi menibris Christi A breviando "explanavi.


Prsenotavique in inarginibus
plurimum verierando atque eoleridp, Palri HILCUINOpaginaruni aliquorum eorum ndmina, ubi sua pro-
abbali, et sacri palatii arcliicapellano, RABANUS,exi- pria verba sunl (o); ubivero eorurii sehsuiri meis ver-
guus servoruni D.ei servus, in Dominoaeterno per- bis Cxpressi, aut ubi juita sensus ebrurii simililudi-
petiiam salutem. nem, prout divina gratia mihi coneedere dignata
Gumveneratiortem tuairi, sancle Pater, ubique ex- est, de novo dictavi, Mjitteram MAURInomen ex-
cellentem sentiamus, et pluribus profecluosam esse: primentem, quod magister meus bealas memorise
compertum habeaniiis, id ipsum ut divina cleriierttia" Albinus mihi indidit, praenolare ciiravi. ut diligens
dtutius fieri permittat,et novissime seterna mercede lector sciat quid quisqiie de suo proferat, quidve in
remuneret, assiduis precibus inslanter deposchrius." singulis sentiendum sit, deceriiat. Preeterea Hebraji
De caeiero. qupque quia vestra sanclilas per quem- cujusdam inodernis temporibus in legis scientia
dani fratrem nestrum, quem ad palatium praelerite capilulis traditionem Hebrseoi-umhaberexon paucis
aniio direximus nostrse parvitati suggereredignata locis [Praeterea ex capitulis Hebraei cujiisdam, ino-
est quatenus aliquod vplumen vobis ulile mittere- dernis temporibus in legis scientia perili, traditio--
mus: nos lisec suggestio non parum sollicitosreddi- riem Hebrajorum non paucis locis, elc.], simul curii
dit, qriod vobis, qui divites estis in omnibus, in B nota nominis ejus inserui, non quasi ingerens alicui
omni scientia et docirjna, et apud quem librorum auctoritatem ipsius, sed simplieiter potius, quod
inaxiuia copia est, placitum et condignum accom- scriptum reperi, ejus. probatiprierii lecloris judicio
«.odare possenius. Et quia vos aliquem librum quem dereliriqiio. Ante^omnia' autem~aepiecor ut:prae-
vobis milterem nominalim non expressislis, cogitavi siimptionl meaeveriiam tribuas, qiiod tain imperitus,
mecum in expositionem librorum Regum quoddam non soluin sermone, sed etiam scientia, tantum
opusculum eonficere, et nomini vestro illud conse- opus subire prajsumpsi.Kon enim de mea, sed de
crare, vestraequepriidentiai approbandum humiliter diviria confidebam potentia, de qua sbriptum est:
boc dirigere. Quod. deprecor eo animo suscipiatis, « Quia sapientia aperit os mutorum, et linguas in-
quo vobis-illud transmisi. ..Non enim arbilror illud fanlium facit disertas (Sap. x)..»: Qui et humanam
esse vobis condignum, sed ex devoto corde, quale- fecit linguam; peCudisresonare loquelam .(Num.
cunque sit, tamen prolatum. ^Eslimo enim, si illud ; xxii). Legebam enim euni per Propheiam dixisse :
relegere volueritis, per omnia vobis non displicere, f Aperi os tuum, et.ego adimpleboillud (Psal. LXXX).J
cuni cognoverilis nie ad boc laborare velle ut san^ Etalibi: «Quoniam, inquit, in ;me speravil, libe-
clorum Patrum dicta, quaj de praediclo libro expO- rabo eum, et.protegameum, quoniamcognovit no-
sita in pluribus exemplaribusdispersa sunt, in uriuan C men meum (PsaL xcx). J Nec enim diffido aliquos
ob commoditatem legenlis colligerem, qualenus esse qui suam volentes pstentare peritiaiii,- nostram
quid quisque eorum in.sententiis diversis historise reprehensuri sint inerliam. Quibus non meis , sed
Regum per singula loca senserit, pariter et secun- beati Hieronymi respondebo sermonibus : i Legant
dum ordinem a nobis dispositum reperiret. Ibi enim qiiivoiunt; qui autem nolunt, abjiciant, et venti-
inveniet quid Pater Augustinus, quidve insignis in-. lent apices, lilteras calumnientur.» Magis vestra
terpres divinorum iibrorum Hieronymus senserint: charilate provocabor ad studium, quam illorumde-
quid papa beatus. ac suavissimus doctor Gregorius, tractione et odio deterrebor. Si enim hsec parva a
quidve Isidorus Hispalensis episcopus, et quid vestra grate suscepta fuerint pietate, Dpmino opitu-
Beda, magistei nobilis, ac ceeteri Patres, quorum Iante, adhuc aliquod utile elaborare et vestrai san-.
longuui est nomina recensere, rile intellexerint. Quo- D ctitati prsasentare conabor. Beatitudinem vestram ;
rum oniniuin sententias, aut sicuti ab ipsis con- majestas divina felici successu poilentem perpelua-
scriptse sunt posui, aut serisum eorum meis verbis •liier conservare digrietur.

(a) Nomina haeenos parenthesi distincta in textn inseruimus. EDIT.


PATROLiCIX.
U B. RABAM MAURI ARCHIEP. MOGUNT.OPERUMPARS I. 12

INCIPIUNT ".

GOMMENTMIA^ M tlBBQS;;1Y;'RE6BM.

'..-' T-7 mlilBRUM' PttlMUM. -; -::y- .-

CAPUT PKLMUM. ^estintribu Epbraim, in quo loco arca lestameriti


«niansit ac tabernaculum Domini a temporibus Josue
De Elcana et duabus uxoribus ejus, Iwc est Anmet' fllii Nurijpostquam viceral gentes quae terram pro-
Phenenna.
de niissionis possederant, usque ad tempora Samuelis.
(CAP.I.) « Fuit vir unus de Ramatba Sophihi,
« moiite Epbraim, et.nomen ejus Elcana,» etc. Di- "HNarralur enim in libro Jesu Nave quod praedicius
camus primuiri de generatibne prophelae secundum dux sorte: ibi missa cbram Dominb terram repro-
hisloriani, ut postea continuatim allegoriam ejus missionisin singulis tribubusdistribuerit.Estiau-i".
inseramus. Elcana quippe, pater Samuelis proplietae, tem Silo in nonagesimo milliario Neapoleos, in re^
de stirpe Levi fuit, sed non de generatione Aaron gione Acrabitena. Sed et ludae patriarchae filiuin
sacerdotis : fuit enim, ut Verba dierum narrant, Seloh appellatum legimus. Ad hanc ei^go urbem
idem «Elcana filius Jeroboani, filii Eliel, filii Thahu, asceridit Elcana cum domo sua statutis diebus se-
filii Sriph, filii Elcana, filii Mahalh, filii Ama- cunduln legem, ut adoraret et saerificarei. Domino
sai, filii Azoel, filii Hariae , filii Sophoniae, filii exercituum. (Ex Hebrmo.) Qupd aulemdicit, e sla-
Thahatb, filii Asir, filii Abiasaph, filii Corae, filii tutis diebus t hoc est tribus fesliyitatibus, Pascba
Saar, filii Gaath, filii Levi, filii Israel. »(Ex scriptore videlicel, Pentecoste et solemnitate Tabernaculoriiin.
Juda g UndeDominus in Exodoprsecepitj dicCns: <iTribus'
quodam Hebrwo.) Mater quoque ejus de tribu
exstitisse moristratur in eo quod Ephralhaeus. Ephra- vicibus per singulos annos mihi festa celebrabitis
thaeus ab Ephralha, iixore Caleb, quani• coiistat (Exod. xxiu).»Ei item: s Ter, inquit, in anno appare-
fuisse de tribu Juda, dictus est. Et si quem movet bit omne masculinum tuum coram Domino Deo in
vo- loco quem elegii Dominus Deustuus (Ibid,),t Ergo in
quod ab Ephraim non ab Ephratha Ephralhaeus
cetur, videat in subscquentibus qualiter David filius Silo cum esset eo lempore arcaDomini, ibi hic Et-
viri Ephrathaei vocetur, cumiiquido pateat eumdeni cana, cum esset ipse Levita, post ohlaias vi-
Isai non de Ephraim, sed de .trlbu Juda exslilisse, Ctimas cum uxoribus et filiis atque filiabus pariler
ab vescebatur. '
etprobet emndem Elcanani Ephfalhaeum Ephra-
tha, non abEphraim dici. Hic inter medios eives t Deditque Phenennae uxori suse, et cunctis filiis
Ephraim fortis existens, Ramatba Sophim civita- e<ejuset filiabus partes : Annae auterii dedit parteiii
tem inhabitabat. (Ex Rieronymo.) Est enim ipsa c unam tristis, quia Annam diligebat. Domirius au-
civitasin regione Thaniniticajuxta Diospolim, unde i tem concluserat vulvani ejus. Affligebat iiiioque
fuit Josepb, qui in Evangeliis de Arhiiathia esse t eani aemula ejus, el veheirienler angebat in tan-
scribitur (Matth< xxvn; Murc. xv; Luc. xxm; «tum, ut exprobraret quod conclusisset Domirius
Joan. xix). C £ vulvam ejus, » etc. Nola quod sicut Saiam sle-
<iEthabuit duas uxpres, nomeft uni Ahna, et ne- rilem Agar concipiens despexit {€en. xvi), ita
«men secundae Phenenna; fuerunlque Pheneitnse et Annairi slerilem Phenenna prole fecunda aemu-
« filii, Annaeautem non erant liberi.» Convenienter labatur. Malorum est eriim solatium boiios car-
igitur Annae sterilitas ccmmenibratur, eujus parlus pere.
celebrior fuliirus erat, instar priorum Patrum, ut «Pprrp illa flebat et nbrt capiebat Cibun'1,i elc.
niajus gaiidiuni post lorigum nMeroremde percepta Irritala quippe ab asmula sua, npn capiebat cibuni
fecunditate pareritum insiriuelur. Sicut ehim Abi-a- lseta corpoj-eum.Sed, secundum Prophetam, fuerunt
ham palriarchae legitima uxbr; quam primitus duxit* illi lacrymoeejus panes die ac nocte, et pbtum suurn
Sara videlicet, primum slerilis fiiit, Agar jEgyplia cum flelu temperabat (Psal. xti).
generante filium (Gen. xvi); et sicut, Jacob servienle «Surrexit autem Anna, postquarii ederat iri Silo
socero suo pro Rachel uxore (Gen. xxix), ipsa Ra- i et biberat, et Heli sacerdole sedeflte super sellam
chel sterilis fuit5 sorore ejus Lia liberos gigiierile : <iaiite posles lempli Domiiii, i etc. Heli isle sum-
ilact Elcansemelior uxor,- ^quaeprophetam genuit, mus sacefdos erat, et post Samson populum Israel
sterilis primiim ftiit, pbst aiitem per Doriiiriigratiam regebat, iit in Hebraeorumlibrd iriyenitur, annis qua-
fecurida. v
draginla, secundurii Septuaginla autem Iiiterpreies,
«Et ascendebat vir ille de civitaie sua statritis arinis viginti
« diebus, ut adoraret et saerificaret Domino exer- ( Cuni essel;Anna amarp aniinp^ pravit Dpminum
« cituum in Silo,» etc.:(E«-BMro%mo.);:;SiIb:civitas i?ilens: lafgiler, et votum vovit, dicens : Doinine;
i%:' ; COMMENf. IN LIBROS IY REGUM. — IN LIB. I. 1*
t exercituum, si respiciens videris afllictionem fa- A gabundiis, vel mpbilis atque instabilis ferejiatur, sed
t mulae tuae, et recordatus iriei fueris, nec oblitus firmus atque inconcussus persistens vir unus Crat.
« ancillae tuas, dederisque servaJ tuae sexum viri- Et non solum ille vir urius dicitur,:"sed pmnes cOm-
s lem, dabo euni Dpminp pmrtes dies vitae ejus,»etc. petenter urtus dicuntuf, uriam sapieritiain omnes
Reccrdabatu.r fefsah verbpruni beati Jeb, quibus; habentes, qui uriuin Chrisluhi Jesum "confitenturi in
dixit: t Qui deridetuf ab amicp sun sicul egp, In-. uno Spiritu Dei feplenlur. Inde dicit Apostolus:
vocabit Domiriuni, et exaudiet eum (Job. xn).» Quia &iOmnes quiderii eurrunt, sed unus accipit palmam
ipse laboreni et dolorem cbnsiderat. De quo scrl-- (I Oor. ix).» Unusqiiisqueinsipientiuni iibti est unus,
ptum est :'t Tibi, Domiiie,. derelictus esl paupCr,;; sed multi. Unde pef: Scripluram dicituf:«Irisipiens
pupille tu eris adjulof, crii 'vbla juslorum sunt pla- sicut liina iriutatur.(£ccK. xvn). t.Luna, ciim videtiir
cabilia (Psal. x), » et oculi ejus ad preces eofurii una esse pef substantiam, per niutatibnem dierum
(Prov. xv). ... semper a senietipsa alia est et diyersa ; sicet pcc-
(Factum estefgo, cuin illa mulliplicarel preces catores, qui mutantur semper scientia et Cupiunt
t cpram Dpriiirip, ut Heli observaret os ejus. Porrp diversa, instabiles suril in omnibus viis suis. Unus
c Ahna Ioquebatur in Cbfde suo, tantumque labia .:. autem dieitur Deus, tion de nuinero ; sed quia nun-
t Illius movebantur, et vox penitus non audiebalur, Bquam a semetipso alter efficitur, ideo nunquam hiu^
s jEstimabat ergo earii Heli teriiulefttairi, dixitque tatur, tit est illud. « Tii auterii idem ipse Cs, et ahni
i ei, Usquequb ebria erisl digere paulisper vinum, tui non deficient (Psal. ci).» «Friit, ipquit, vir unus
t qub inades. Resppndilque Anna: Nequaquam, in- de Ramatha Sophim, de monte Ephfaiiri. i (Ex
t quit, dbmirie. Nam rinilier infelix nimis ego sum. Hieronymo.) Ramatha, sive Armatba, ut irt aliqui-
t Tiriumque et omne quod inebriare polest noribibi. bus exemplafibus habetur, allitudo eorum inter-
<Sed effudi ariiriiam meani iri conspectu Domini. pretalur; Sophim, specula sive scopulus : Ephraim,
« Ne rejputes aricillam tuain quasi unam de filiabus ' fruclijicatio. Qui iti monte Ephraim et in Ramatha
t Belial, quia ex mullitudine dplpris mei locula sum Sophim commorasse dicitur, irt alta scilicet conteni-
«iisque iri pfaeseris,» et reliqua. Belial iritefpretatur plalione viriutum, ut a nullis subjacerttibus et cir-
absquejugo, Npta qupd hi ijui ebrietatem sectantur cumlatrantibus vitioruni cogitatibnibus mentis ejus
filii Belial vecilentur; hpc locp impletur illud quod sublimitas dejiceretur vel unilas scinderetuf; et io>
scriptmri est: «Homo videt in facie, Deus autem circo non de vallibus, neque de Campis, nbri de col-
intuelur cpr (I Reg. xvi).» Quia Heli tanluni os de- libus, sed de nionte Ephraim esse dicituf, hbc cst,
pre.caiiiis Annae intuebatur, et voeem ejus penitus de mente frugiferp, in qup nobilitas omnium virtu-
iiPn audiebat, nec motum labiorum cernebat, aesli- C tuni fruetificare digrioscitur. Habuit vir ille duas
mabat ebriam esse. Illa autem quia sursum elevabat ilxores. Quarum priiria, ut praediximus, nobiliof,
cor,etcpniitebalurDeminp in tptp corde sub, respexit Anna, sterilis erat, ut fuit prinia tixbf AbfahaBSara
Dominus ad orationem ejus, et non spfevit preces iiobilior (Gen. xvi), secunda quidein, hoc "est| Phe-
illius. Nobisque oplimus modus prandi ad exemplum fienna, fecunda fuit, siCut Abrahae secunda uxor,
datus est, ut non in multiloquio formemus preces id est, Agar iEgyptia, sed ignobilior. Et effeclusest.
noslras ad Dbminum, sed in compunctione cordis et Abraham primum pater de ignobili) ppstea deno-
eiTusiorielacrymarum nos exaudiri ab eo credamus, bili cbnjugio. Ita Eieana, qui possessk\ Dei est, pri-
quia « sacrificium Deo spiritus conlribulatus, cor tiium de secunda uxpfe efficitur pater, quiaebnclu-
cbntritum et humiliatum Deus non sperrtit (Psal. i).i serat Dominus vulvam Annce, ut primurti Yiilvani
Quod lune digne fit, si, ofatione completa, nos eo- Sarae, post partum Phenennae aperuit VulvamAnnae.
dem tenore justitiae permanebimus. Unde et se- Phenenna interpretatur conversio ; Anna gratia
quitur :. interpretatur. Qui vult effici possessio Dei, ducat
t Et abiit mulier in viam suam et cbmedit, 'vu'1- has duas uxores, et jungat sibi primum eam qiix.
t tusque ejus non sunt amplius in diversa iriutati. nobilior est, hoc est, gratiani. Haecenini prima per
t El factum est post cirtulum dieruni concepit Anria D fldem corijurigitur homini, ut Appslolus ait: tGra-
t et peperit filium, vocavitque nomen ejus Samuel, tia enim pei salvati esiis per; fidem (Eplies.ii). »
« eo qiiod a Domino posluiasset euni,» et reliqua. Secundo conjungatur Phenennae, id est, coriver-
Post circulum ergo dierum, id est, post anni red- sioni, quia ppst gratiarti credulitatis, moi^iimemen-
ilum, peperit Anna filium, vocavitque nomen ejus datio sequi debet. Prima filios riobis generat Phe-
Samuel, qui interpretalur pMtulatio Dei, sive nomen nerina, quia primos nobis fruCtuS proferirnus per
ejus Deus, quia auclor nalivitatis ejus Deus erat, conversienem. Nisi enim coriveflamtir a malo, tion
qui ab slerili exoratus, cpjlcessil habere filiuni, qui poierimus effici patres de Anna. Phetietina iilibs ha-
dignus habereturin lemplo. Dei curictis diebus a'S- bet, sed qui noti assistutit altari sempBf, riecTanieri
sistere ad servitium ejus. Mystice autem Elcana, lnan.es fiunt, nam de sacrificiis divinis eclurit. Utitis-
pater venerabilis Samuelis, qui erat t possessio Dei» quisque ergo qui converlitur a peccato, ei coiiver-
(Elcana quippe in possessionem Dei transfertur) sione generat opera justitiae, et postea excitata
aniini viflute "yir dicitur. Et non solum yjr, verum Anna, id est, anima fidelis, per zelum bonam pre-
"etiairivir unus appellalur. Nbft enim itt diversa Va cem fundit Domino, ut ipsa filios generet qui assi-
IS B. RABANI MAURIARGHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS I. ESL> 16
stant Dep, hoc est;, filios graliae. Qui enini Deo va- A - CAPUTII. .
cat, et semper «legem Dotnini die ac nccte medita- Canticum Annm, quod cantavlt post nativitalem
tur (Psal. i),»,hic est filius graliae. In Eyangelio ': . - Samuelis.
iujus histbriae fprma.ostenditur, unde« Martha sat- (CAP.H.) t Exsultavitcor meum iriDomino,jel
agit circa frequens ministerium (Luc. x),» explet exallatum est cornu meum inDeomepi» etc. Ncn
opera justitiae, et per hasc velut filios conyersionis invenitur orare in hec cantico, nisi per due verba
generat; et Maria.sedens secus pedes Domiui, au- tantuin, ut dicit: « Laetata sum in salutari tuc; » et
dieus.verbum illius, optimam partem dicilur ele- aliud est: « Quia nen est Deus "praeterte.» ApestP-
gisse, etiritelligitur velutgratiae sobplem procreare, lus autem dicit: t Orate sine intermissicne (I Thess.
quae semper dicat: « Mihi auteni. adhaerere Dee v).» Illi enini qui in divine versatur officic, omnia
benuni est (Psal. LXXII).» Anna generat filiiim Sa- gesta ejus dictaque pre oratipne repulantur, quia
muel, de quo dicitur:'« Moyses et Aaron in, sacer- jusius sine intermissiene quae jusla sunt agit. Et pb
dotibus ejus, et Samuel iiiter.eos qui itivbcant no- hpe sine ititermissiene justus -orabit. E.t in psalmis
men ejus (Psal. xcvm).» Qui dicilur ubi ipse Deus; dicit: « Elevatic manuum mearuni sacfificium ve-
ubi enim Spiritus gratiae, ibi dicitur Deus! Unde spertinum (Psa/. CXL).» Elevat manusillequi elevat
Paulus dicit: «Et cadens in faciem, adorabit Deum, jj actus suosi Aliter: t Moyse elevanle manus, vincebai
dicens : vere Deus in vobis est (I Cor. xiv.). > Israel; dimittente vero vincebal Amalec (Exod, vn).>
Sic ergo nisi pfaecedant opera conversionis, non Quia donec famulus Dei elevat actus suos ad Domi-
possumus dona diyini Spiritus generare. , num, vincit plebs Dei; cum aulem dimiserit actus stios,
« Mansit ergomulier, et lactavit filium suum do- vincit Amalec, inimicus Dei : « Exsultavit, » inquit
f nec':ariioveret eum, a lacte. Et adduxit eiim §e- Aiina, «^cormeum,» et necessarie addidit, «in Dp-
« cuui, ppstquam ablactaverat, in yilulis tribus, et mino, » ut Paulus dixit: « GaudeteiuDoriiino sem-
e tribus modiis faiinae, et amphora vini;.» In He- per, » quia polest quis gaudere in Carnalibus. Cum
braeo non, t tribus modiis farinae, » sed «modio fa- me homines laudant, non in Domino gaudeo, sed
rinae,» legitur. Quem locum apud Latinos scripto- gaudeo in vanitate. Hinc. compungar propter ver-
rum vitio, constat esse depravatum. Si enim cuni bum Dei, cum dicit: « Exsullavit cor meum in.Do-
tribus vituiis tres modios fariuae oblulit, eonira le- mino,» Dkat ergo Ecclesia Christi,- civitas regis
gis praeceptum fecit, In lege itaque itai praeeipitur : magni, gratia plena, prole fecunda, dicat, quod
«MensiS:seplinii prima dies venefabilis et;sancta tanto ante de se prophetatum per os hujus.pite ma-
efitvobis.Omne opus seryile iibii facietis, dies. clati- tris agnbseit,: « Exsultavit cor meum in Domino,' et
goris est et tubarum. Offeretisque,holocaustum in C exallatumest cornu meum in Deo meo. » "Vere
odbrem suavissimum Doinino vitulum de armento exsultavit cor, quia in Domino ; et vere exaltatum
unuin, arielem unum, agnos anrticulos immacula- cornu, quia non ex se, sed in Domino Deo suo exal-
tos septeni et in sacrificiis eorum similae oleo con- tatum est. Et in alio loeo dicit: t Exaltabuntur cor-
spersae treS decimas per singulos vitulos, duas de- nua justi -(Psal. LXXIV),» quia de crucis Christi
cimas per arieleni, unam decimam per aguum apicibus justis conferuntur haec cbrnua. In his ven-
(iVMm.xxix). Baec vero decima decima pars ephi tilabimus atque destruemus adversarias potestates,
eraty rinde datuf: lntelligi quod Elcana noti obliilerit ariimaenbstrae insidiantes. «Dilataturii est es nietim
tres modios faririae cum tribus vitulis, sed novem super iiiimicos meos, » quia et in angustiis pressu-
iecimas, qiiibus secundum Hebraicam mensuram rarum sermb Dei- non est alligatus, nec in praeco-
mus efficitur eplii. Quod autem Anna, nato puero., nibus alligatus. « Quia laetata sum in salutari tuo.»
iioluit illum dueere ad domum Dei anlequam ablac- Salutaris iste'Domiuus est Jesus Ghristus, quem
taretiir, significat Ecclesiam matrein quemlibet Simeon, sicut in Evangelio legitur, senex ample-
filiorum suorum non ante ad sacerdbtium prove- ctens parvutii, agnoscens magnum : t Kunc dimittis,
hefe quam illuni a lacte infantiae et parvitate sensus inquit, Domine, servum tuum in pace, quoniam vi-
educatuni effecerit Capacein spiritalis doctrinae: •"devunt eeulimei salutare luum (Luc. 11). ». Silaeta-
« Omriis etiim, ait" ApostoluSi qui lactis est parti- . tus fuere m salutafi Doriiini, tunedilataium est os
ceps,- expers est sermonum jusliliae (Eebr. v). » ... meum. Per meditatienem utique vefbi Dei ad ele-
Offert eum in vitulis tribus; et tribus modiis farinae yationem ccrdis veniemus. Unde Appstolus" dicit:
sive nibdio farinas, et amphora vini, hoc est, in « Os nestrtim ad VPSpatet, P Corinlhii, cornostrum
sacrificio piae cotifessionis, in exereitio bonae ope- dilalatum est (II Cor. vij. » Ex lalitudine enim cbr- .
rationis, et gratla sacrae eruditionis, et -fldesanctae dis ori sapientia ministratur. « Non est sanctus, ut
Trinitatis pleniter instructum, qui possit dicere cum est Dominus. » Dislinctione utitur. Non dixit, t nisi
propheta : « Reddeirius Domino vitulos /labiorum Dominus , » sed, : « Nullus est ..sicu.t Dominus,
nostrbrurii (Ose.xiy)^» et jugiler in dompDei per- sanetus et sanctificans, justus et, justificans. «Ne-
ltianens offerat digne sacramenlum corporis et sau- que enim est alius extra te, et non est fortis sicut
guinis Doniini. Deus npsler. » Non est, inquit, sanctus prajter te,
Domiue, quia nemo iit, nisiabs te. «Et si suntqui di-
cuntur dii mulii (/ Cor. vni)»el doniinimulti, nullus
17 COMMENT.IN LIBROS IV- REGUM. — IN LIB. I. 18
tamen naturaliler esl id quod Deus est, quia ipse.A factuni sit: « donec sterilis, ait, peperit plurimos,
solus est qui dixil ad Mbysenservum suuin : «Ego et quae "multoshabebat filios, infirmata est.,» (Ex
sum qui sum (Exod. 111).»Naim umbra ad compara- Eebmo.) In Hebraio etin Septuaginttt translatione
tioneni eorporis non esl,~e.tfumus ad comparationem non « plurimi, » sed « septem » leguntur, Judsei
iignis non est. - hunc Iocumila intelligunt quod, natp Samuele, mor,-
.« Nolitemultiplicare loqui sublimia, glpriantes, » tuus sit filius priniogenitus Phenennae, et singulis
elc. Et Salomon dieit: t Altiora te ne quaesieris Annae filiis nasceiitibus singuli Phenennai; merlui
(Eccl. iii). » Et ahbi .: t Dominus in coelo, et .'tu sint filii. Sed quaerendum est quemodo hpc stafe
superterram;idePsintpaucisermonestui (Eccl.v). » possit, CumPhenenna septem, Aniia autem npn plus
t Recedant vetera de ore vestro. » Hoc est, ina- quani quinque filies habuerit. Quani quaestipnerii
niloquium tioti exeat de pre vestro. t Omnis sermo Hebraei solventes, dues filios Samuelis cum filiis Ari-
malus, dicit Apostolus, ex ore vestro non procedat nse aimumerant. « Quia sterilis, inquit, peperit
(Ephes.iy). » septeni, et multa in filiis irtfirmata.est. i>,(Ex Au-
« Quia Deus scientiarum Dominus est, et ipsi guslino.).Hic totum quod prophetabatur eiuxit agnp-
praeparantur cogitationes. » Ipse vos scit, el ubi seentibus numerum septenarium. Prepter quod et
nemo scit. t Spiritus enim Omnia scrutatur, etiam B ' Joannesapostolus ad septemscribit Ecclesias (Apoc.i),
profunda Dei » (I Coi: n). « Unde quiputat se ali- eo niodo se ostendens ad unius plenitudinerii. scri-
quid esse cum nihil sit, seipsum seducit (Gal. vi). » bere. Et in Proverbiis Salomonis hoc antea praefi-
Haecdicuntur adversariis civitalis Dei ad Babyloniam gurans : t Sapientia aedificavitsibi domum,.et suf-
perlinentibus, de sua virtute praesumentibus, in se, fulsit columnas septeni (Prov. ix). » Sierilis enim
non in Domino glorianlibtis. Ex quibus sunt eliam erat iu omnibus gentibus Dei ciyitas, antequam iste
Carnales Israelitaeterreriaa Jerusalem, cives lerrige- fetus, qriem cernimus, oriretur. Cernimus ietiairi,
nae,t qui i, ut dicit Apostblus, t ignbrantes Dei justi- quae multa in filiis, nunc infirmatam Hieriisalem
tiam, »id est, quam dat liomiui Deus, qui solus est terrenam, quoniamquicunque filii liberaein ea crant,
justus alque juslificans, i! et suant volentes consti- virtutis ejus erant: nunc vero quoniam ibi litlera
tuere, » id est, velut a se sibi paratam, non ab illo est,'et Spirilus nen.est, amissa". virlute infirmala
imperlitam, t justitias Dei non sunt subjecti (Rom. est. . ,;
x), » utique quia superbi de suo putantes, non de « Dominus mortificat et vivificat. sMortificat il-
Dei posse placere. Sed qui est Deus scientiarum, lam quae niulla erat-in filiis, et vivificat hanc ste-
ipse t videt cogilationes hominum quoniam vanae rilem quaepeperit septem, quamvis cenimpdius ppssit
sunt (Psal, xcm). » Unde vanaesunt, nisi quia pro- ^ intelligi epsdem vivificare ques, mprtificaverit.. Id
priae hominum sunt, et ab illo tion suilt. a quo ipsi CJiimvehit repelivil addendo :
homines sunt? . c Deducit ad inferes, ,et reducit. » Quibtis enini
t Arcus fortium superatus est et infirmi accincti dicit Aposlplus : « Si mprtui estis cum Christc,,quae
« suiit robore.»Infirmatus est arcus, id est, inten- sursuin sunt, quaerite, ubi Cbristus est, in dextera
tio eorum qui tam; polentes sibi videntur esse, ut Dei sedens (CoLoss..ni), » salubriter mortificaniur
sine Dei dono alque adjutorio, humana sufficientia, utique a Dominp, qyibus adjungit: « Quae sursum
divina possint implefe mandata. «Et infirmi accin- sutit, sapite, nen quae super terram (Ibid,), »iut
« cti sunt robpre. » Qui tanlum in Dei pietate ccti- ipsi sint illi.qui esurientes transierunt.teiTain.
fidunt, et ab illc splalia quaerunt, diceutes cum t Mprtui eiiim estis (Ibid.), » inquit; qupniam sa-
Prcphela : e Miserere mei, Dbmine, queniam infir- iubritermprlificat Deus. Deinde sequitur : « Et vita
mus sum (Psal. vi). » Infirmus erat pppulus gentilis,' vestra absceridita est cum Christo in Deo. » Ecce
quande alienus a testatiientp Dei fuerat. Nunc erge quomodo eosdem ipsos vivifical Deus. Sed nunquid
praecinclus est rcbpre, cum indutus est scute fidei, eosdem deduxit ad inferos et reduxil? Iloc ulrum-
el galea salutis, et gladip Spirilus hestis antiqui tela ,n que sine controversia fidelium, in illo poiius videmus
igneapreterit.(£p/jes. vi).: impletuni, capite scilicct nostvo, cum quo vilam
i « Saturati prius pre parie se lbcaverunt , et fame- nostram in Deo Apostolus dixit absconditam. Narn
t lici saturati sunt, » etc. Qui sunt intelligendi« sa- t qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omni-
turati panibus, » nisiiidem ipsi quasi potentes, id iras tradidit etim (Rom. viii), » islo modo itaque
est, IsraelitaB,quibus credila sunt eloquia Domini? mortificavit, et quia resuscitaAit a morluis, eum-
Sed in eb pbpnlo ancillae illii minorati sunt (Rom. dem rursus yivificavit. Et quia in Propheta vox
in), cuiti se subtraxerunt ne crederent in Salvato- ejus agnoscitur : « Non derelinques animam meam
rem et in ipsis panibus, id est, divinis eloquiis quae in inferno (Psal. xv), > eumdem deduxit ad infe-
illi soli tunc ex oninibus geritibus acceperunt, terrena ros et reduxil. Hac ejus paupertate ditati sumus.
tantum sapiunt. Gentes autem, quibus lex illa non « Domlnus enim pauperes facit et dilal. » Nam
erat data, posteaquam per Novum Testamentum ad quidboc sit ut seiamus, quod sequitur audia-
eloquia illa venerunt, multum esuriendo terram mus.'.:
. transieruut, quia in eis non lerrena, sed coelestia «Humiliatetexaltat. » Utique superbos humiliat
sapueruiit. Et hoc, velrit qusereretur causa"cur et bumiles exaltat Quod enim alibi legitur : « Deus
-
19 B: RABANIMAURIARCHIEP. MOGUNT.OPERUMPARS I. 20
superbis resistit, humiiibus aulem dat gratiam (I. At.muni terrae, quia justus est. »:Prorsus orditiem
Peif. v); » iioe totus Mbet seftiib, cujus ncmen iri- tenuit confessidtiis.fideliumhaeepfopbetissa. Ascen-
terpfetatur gfalid ejus. Janivefb adjtitigiltir : t Stis- dit in eoelutii Dpniinus Christus, et iride venluitis
eilat a teffa patipefetii, » de nullo melius quani de est ad judicandum vivps et itibituos. t Narti qttis
illo intelligb « qui prbpler tios paupsr factus est, . ascefidit, sicut dicit ApostblUs,riisiet qui desceridit
cuitt divbs esset, iitejuspaupefiate (sicut paulo atite in inferiores paftes terrae: qui,descendit, ipse est qui
dietum est) dilareitiur (II Cor. VIII); » Ipsum enim asceitdit super oinriCscoelos, ut adirtipleret omnia
de tefra suscitavit.tatii eito, tit caro ejus noti videret (Eplies. iv). c Pef iitibes efgo suas tontiit, quas Spi-
Cbffuptionem. Nec illtid ab illo alienabc quod di- fitusanclb, Ctim asceridisset, irtiplevit. De quibus
cttini est : i ." cariiaii Jerusaleni, hcc est, ingralae Vinea3,ceinmi-
« Et destercore erigitlnopeiri.i inops quippe idem tiatus est apudJsaianiprcpheiatii, t he pltiatit super
: qtii paupeiv Stefetis vefo, unde ereclus est, fectis- ':.cairi .inibreni, (Istil vi).:»: SiC: atiteni dictuiri est":
sime intelligutittif peiseculcfes Judaei, in qucrum f Doitiinugjudicabit fities terrae, » ac si diceretuf :
ntimefe ctini se dixisset Apcstplus Ecclesiam pef- Dpmirtus judicabit exlrema heminis, qUeniam nbn
sectitutii : " Qtiae.iriiiii fuerunt, itiqtiit, iucra, haec judicaburitur qttoBMmelius Vel ih deterifis medie
propter Cliristtiitidaitina esse dtixi : ftec sblum de- B J tempore ccnimutantur, sed ifi qtiibUsextfeitiis iriven-
irimetita, verutii etiam stefccra existimavi esse,,ut ttis fuerit qui judicabilur. « Eldabit imperium regi
"
Chfisturii lUcfifac6reni(Pkiiipp. in). i De terfa ergb sue, hpe est, popiilo ChristiahO; dat eis virttitem
suseitatus est ille,,supfa bflmes divites pauper ere- qua cartiem, sieut reges. regant, et iri iild qtii pfo-
ctus est, et de lllo stefcjorCstipfa biiines ppaleritps pter eps fudit sanguinem suutii mufidutti vincatit.
ille ineps, tit sedeat cum pbtentibus poptili, quibuS Sequitur : « Et sublitiiabit cornti Ghristi stii. » Qito-
ait: i Sedebitis supCf juodecitii SedeS(Mallli.xm). i titpdb exaltabit Chrislus ccfnu Christi SUi? Ohiites
e"tsedetfl glbriaehaefeditatem daiiS eis. quippe unctos ejus chrismate recte chfistos possti-
« Dbtiiiriieiiini surit cafdines teffae, el pbsuit super mus dicere, qtibd tanien totuin cum stib capite cor-
60s brbeni. » Quia ipse c doiriiriatiif a mafi usque ptis unus estChfiStus. Haec Anna pfophetavit, nia-
ad iBafe,. Ct a fluniine usqtie ad teriiiirios ofbis ter Saniuel.saticti viri, multunique laudati, iti qiiO
tefrae (Psdl. Lxxn). » « Dbniini, iriqiiit, suiit cafdi- qtiidem tuftc figurata est mutatio veieris sacerdotii,
nes terrae, » hcc est, quatuof plagaemundi, in qrii- el tiuiic impleta, quando irtfirniala est qusS niulta
bus diiatavit efbetii Eeclesiae stia', quae a sblis1 eftu erat iri filiis^ut novtim habefet in Christb sace^rdb-
tisque ad cccasuiti laudat riemeii ejus. « Pedes sah- tiuni sterilis quae peperit septem. Interea Samuei
etbfuhi sUefiint sefvabit, » libCest, eleClefiim sUC-'C erat miriistrans in leriiplo Dotiiini, accitictus ephdd
fuiti Operaiu Viamjiistitiae difiget. « El iiripii iii te- raf, hbc est, sUpefhtitiierali lineo, qttod dislat ab
ne))ris ccnticescent, quia mittetitUf iritenebfas exle- illo ephod qtio induebatur pontifex, quia isltid lart-
riores, ibi crii fletris et slfidof dentiutii \Malth. tummodo lineum fuit, et concessum mitibfibtis gra-
xxii); » uW Cotilieesceiil,id est, ab affbgaiitia sti- dibus ad ulendiim; illud autem qtibd vesiiebat
perbiffi stiae Cessabiitit. « Quia Kbriin fbrtitiidiae ponlificem, ex qtiatuOf coloribus, id est", hyaciti-
sua robpfabituf yif, » hoe est, nbh fbiiitudiiie pro- thoj byssoj .cpcco,:purpltfa, et ex auro habebatuf
pria, sed iti Virtute diviria polens est Sir, id est, cotttexlum.-
poptilus cfederitium. « Et tunicani parvam faciebat ei mater Stia, quam
-.-€ Dominuin formidabunt advefsarii ejus, qtiia « aflefebat statulis diebus, aseetidens cum vifp suo,
:« Domiiius infifmum faciet adversafium ejus. » Po- t tit iminolarel hostiam solemriemDomino. s Tutiica
test ex ambiguo Graecolntelligi, « et adversarirint hase parva, qiiani Anna mater, hoc est, gratia for-
Sutim. » Ctini enim Dbniintis possidere nos coepefit, mavit et puero tradidit, significat doclrinani facilem
profecte adVefsaritis, qui tiester fuefat ipsius fit, et qua imbuendi sutit rudes animi credenlium, quali-
vincetur a ticbis, tiblivifibus ttcstris, quia nen iri vif-.." busi Paulus dicit i e LaR Vobispotutn dedi, nbn
fute prepria pPtens est vir. DOriiinusefgo irifirriiurii" esCatii, rionduril eftim poteratis '(/ Cor. m). » Pei>
faciet adversariuni suutii. DOiriiriussanctus ut vin- fectpfitm autem cibus est solidus. Nee non et sttper-
caluf a sattclis, qtios Doniiriris sanctus sanclorurii bumerale lirieurii siguificat castitalem et eontinen-
eflicit sanctos (?). Ac pet hbe : « Noii glorietuf po- tiam curti bbnis operibtis. Qtiia quisquis divino
tetis ift sua pbtetitia, et nbn glorietur prudens in miiiislefio futigi appetit, necesse est tit pfimtiiti Ca-
stia pfudenlia, tiec dives in divitiis stiis; sed inhbc sle cotitinenterque vivat, ac sie in botiis opefibtis
giorieluf, qtii glpfiatur, intelligefe et scire Dcmi- semetipsum exerceat. Porro filii Heli divina sacfa
nuni, el facere judiciunret justitiam in niedio terrse' lemerantes peccabant coram Doiitino. Urtde scri-
(Jer. ix). » Non parva ex parte intelligit et scit De-' plum est: « Filii Heli, filii Belial, neseienies Db-
minutn, qtii inlelligil, et scit etiani bcc sibi a Db- c mintim, tieque bfficium sacerdoluni ad popultiiti. »
mine dafi, ut inielligat et sciat Demininti. Sed qttia Et patilo post: « Erat, ergo, inquit, peecatum pue-
relribUliejUsta in die judiCii futui^a est a Demiiio « rorum grande nimis cpram Doniinp, quia detra-
, super filios Adas, inde sequitur ; « Deminus aSceti- « hebant homiries a sacrilicio Domini. » Josephiis,
« dit, iiiquit, C03lbset tbnuit; ipse.judicab.it extfe- liistbficus Jtidajorum, de his duobus filjis ita fefert:
21 GOMMENT,;LNLIBROS IV REGUM.— IN LIB. I. -22
c Heli sacerdcti erant filii dup, Ophtii et Pbinees, A « "Venitautem vir Dei ad Heb et ait ad euni. Haec
cifca hcmines iiijuriosi, et cifca pivinilatem im- « dicit Dpminus ; Nuiiquid noii apef te f evelatus sum
pii, riullique iniquitali parcebanti et alia quidem , t domtii patfis ttii, ctini essetit iti ^gypto iti dotiio
muriera ab pblaturisprppter honpfem sibiinet seque- « Pharapnis; et elegi etini ex biiirilbus ifibubtis
strabant,;alia yerb rapinae mede. toliebanU.-Mulieri- -' * Israel inihi iti saeerdbtetri; tit asceiiderei ad; altare
bus reljgionis causa yetiieritibus:contunielias irifere- « irieums et aaplefet iiiihi iticensUin, fei portafet
batit: aliis quldem violentias facientbs; "aliis vero-' i Epltod cbrafti hie; et dedi dbiriui patfis tui otnriia
perstiadentes dotiis; nihilque eoruni vita a tyran- .« de sacrifieiisiilibfuriilsfael? Quafe calbe abjiciiis
mde pessima diffefebat.: Unde et Heli sacerdos pro c Victiinain nieam; et mtinera fflea qtise pfae-
eorum iniqultaie damriatiis est, quod eos peccarttes « cepi ut bffeffeniuf in tettiplo;
etniagis libiibrasti
minus severa animadversiotie pleclebati Et qtiidem « filios ttips qtiatii irie, tit cbinederetis pfimiiias Oiii'-
coefcuit, et qtiideni corripuit, sed ienilate etniansue- t iiis saciificii Isfael poptili tiiei? Pfbpterea ait Db-
tudihepatfis, nonseyeritateetauetoritatepbntificis.» c miritig Detis Isf ael : Lbqtiens Ibctittis |uni; tit db-
Qua senteritia discant sacerdbtes quomodbvpfbpier t mtis tua et dbmtis palris ttij itiinistf aret iti ebtisbe-
peccata filiofum,. ld est, propter scelera pppuii pti- « etti iriebrisqti&iriseitipIteftiUni: NUticauieiti dicit
niantur-, Quiqtie eliam, quamvis saftcti sititVctilpa B c DbiniriUsi Absit liee a inii; Sed qUicufitJtieglbfi-
: lamen stibditoftim eisdetii, si non coereeatitsfepula- « ficaverit irie; glbriftcabp eutn: Qtii auteiri Cbnteni-
'tufj Extrarteiis"quippe aDeo est, qurnoii tetiet disci- « ntitit itiei efttnt igiipbiles: Ecce dies veniiitit, et
piin&ai>et filios nOtiCbfrigil ut bene etfusie vivatii. « pfaecidarii brachiurii.tutiiti, et bfachiuin deiriiis
Qiii autem non ccrripit filios suoss-tit etiieridetitqiiae « patris; tit tibh Mt ssetiexin detiib ttia: Et Videbis
_ prave gesserutitsittipie est piuss quia itiduiget vitiis « Ktiitilum ttitlm ih tettijilp iti uriiVefsis pfbspefis
el cotisenstim pfaebet itiiqtiis iti itialutii suuiri. Ophiii « israel; et hpti efit seriex ifl dbtiib ttia pnltiibus
quideni inlefpreiaitif insania cdnvefsionis; et itie- c diebusi Yertiitilatiiefi tibii atifefatri petiitiifeylftiiri
i iib ila itiifitetipatuf•,qtiia differt COhyCftiiti nielitiS, '?.'cx te ab altari iheo : Sed tit deficiaiU oetillttii, H
et longe effieituf a fera eoiiyefsibne ad Dotiiintiih i tabescat ariiiria tua: et pafs riiagriadbtiius ttia3
ijtis emeridat hbtiiihem a vitiis et pecc&tb;Phinees, t mbfietuf; etibi ad Virilehi setaterit veiiCfit: Hoc
Qfis ebtufMid; sive ori parcehsi iiitefpfetatuf: Dtibs ..« atiterriefit libi sigtium qtibd vetituftiiti est dubkis
Phitiees sacefdetes Ie|iifiusin Scfiptura (Exod-.yi; t filiis tuis, Oplttii et Phitiees : iit die utib mofien-
iViJtitixxv): illuin justutri; filiiith Eleazaf; et itijif- t ttif ambp; i etCi t Ecce; » iriqiiit; c difis ve^
sitirit; filiutii Heii. Stitit auleni iti sacerdelibtis hodie; . riiunt, etpf0eidaitibfachiumiuum; et bfachiriiii db-
qut utfiusque tyjjuiri tenent.- Sacefdbtes igittiff qui' G flius patris ttii; S PCf bfachiutii dignitaierii et febiif
custodiiint os suuiii et cpmpeseunt a ihalo Ci pfayo sUttitriiexpfiriiit sacefdetii: t Ut fiori sit, ii jiiqtiit,
eloquibi;.sSeufidiini Apostbltitil; qtibd bmtijs seflttb « senex. iii aoriib;,itil; -».-.Pef serietii Sacei-apterii
malus ex bre 66ftini tiPrt prbcedai {Efliesi iy); lii magntim bsietidit; t Et videMi feinuluM;ttiiini ih
PhiiteaSfilio Efeafcafi cbmptiiatitur; lili atiietii qiti tempip in -:.toiverfis.-i»fds:pilJris':.isfJi6L. J j^ttitiitis
obtufattito OShabetit; sive imperitia; siveVyitie, sive dottitis Heli Sadpc" sacefdos' eistiiit, qui, abjectc
conseieiitia peccalorum; ul proximis suis verbtitti Abiathar, a Salomcne sacerdotium suscepit, sicut
saltilis rilS non impendaiit, ipsi Phinea:, filio in Malachini legitur (111 Reg. n) : c Projecilquc
Heli. comparaitiur. Quod autem sequitur in \crbis Salpinoti Abiathar, ne esset sacerdos Domini, ut
Heli : implereliir \ erhitm Domiui qubd locutus esl super
« Si peccaverlt vir in virura, placari potciit Deus. donniin neli. i c Verumtainen non aufeiam peniius
Si in Domino poccaverit vir, quis orabiipro eo? » c •urum ex le ab altari theo; ut deficiant oculi tui,
Non igitur eb modo in virum quo in Dcuin pecea-. c et labescat suima tua. » ldeo Dominus sc non
tur, quia in viruiii pcccaie, peccatum qualecunqpe pciiitiis ablaturum ex domo Heli viruni ab altari
esl, conlia piminium faclum, levisque est ejtis re-. suo dicit, ut semper de doinp Iieli esset in dcmp
missio. ln Dcuiu vero peccare, td esl, ab ejus ctillu ' Domini vir qui in dignitatem saCerdelii alium
recedere, impietatis pecclitum est, difliciliorque ejus siibstiiutuin vidoret , et se eadem dignitate pri-
rentissia: El iptoniam cuin in virum qiiis pcccat, vat.tni \ideiis, eculi ejtis deficereiil et aniina tabe-
placato sibi Vivo facil Deum sibi placabilem; in Seeret.
Deum auleiii cum quis peccal, quis orabit pro eo? (Ex Augustino.) Mystice aulein ltaec prcphetia
Ac si dicatur : Per qtiem sibi Deum, in qitem pec- de mutaiione sacerdeiii non est in Samuele com-
cavit, propitium facere poterit? Tanien no;t iia pleta, seti in Doi.iinoJesti Christo exstitit aduinbra-
iiitelligendumesl, qued nulla venia speranda sit his ta. Nam posl Samuclein prophetam poslca sacerdo-
qui in dhiue pfficioaliquid deliqueriut, eliamsi digne lesfueruntde gcnere Aaion, sicut Sadoc ct Abialhar,
pognitctiliamgeianl, sed qubd difticilier feit venia, regnanle David; el ahi deinceps, antequam tempus
et majer ageuda poBiiitentia his , qui in rebus veniret quo ista qusc do sacertlbtio mulaiido tahto
Dee sacratis ciTcnderiiil, qtiam si quis proxitnum ante prsedicta suni, pcr Cltrislum effici opoiiebat.
suuin in ^erbo, ^el in facto aliquid laescril. Quia Nam cum diceret:« Loqucns loculus sum, ut domus
quattto uiajor gloria, lanto gra\ior fit olleusa. tua, et dotnus patris ttti ministraret iu conspectu
25 B. RABANI.MAURIARCHIEP. MOGUNT. OPERUMPARS L "24
m.eeusque in sempiternum. Nunc atitenv dicit Do- Anibus cpriscius. arcanoruin, jtixta quod de se ipse
minus :,Absit hnc a me. Sed quicurique glbrifica- manifestetestattirdicens : « Et a me ipsp facio riihil,
Verit me,y-glorificabo euni; qtii autem centemnunt : sed sicut docuit-me Pater, haec loquor,"et qui :me
me, efuiit igncbiles. Ecce dies , veniunt, dicit, De- misit mecum est, tibn reliquit me solum, quia ego
fiiinus.;» Ecce isti sunt dies qui prommtiati. suttt.. - quae.piacita sunt ei facio seitiper (Joan. xiii). » Gtii
Jamieiiim nullus sacerdos est secundum erdinem '.- domuin fidelem aedifieatPater; c Quaedonius sunius
Aarpn, Quod enim nominat' domum patris ejus, nen rios,;si flduciamiet gloriam spei tisque iti finem fir-
eum deprexinip patre dicere, sed deillc Aaron qui - niam fetineamus (Eebr. m). » Alioquin, quomodp
primus sacerdes est institutus, de cujus pregenie de Samucle petest accipi qued sediftcatasit ei demus
cssleri sequcrentur, superiera demonslrant, ubi ait: fidelis, qttae coram Christo Domini, id esl, ipso Sa-
t Revelalus sum ad dcmum palris lui, cum essent muele, cunctis diebus incederel, cum legamus in
in terra ^Egypti servi in dump Pharapnis : et elegi sequentibus quod filii illius aversi de viis ejus post
dcmum patris lui ex omnibus sceptris Israel niihi ayantiam declinavcrint, et perverlerint judiciuni ?
sacerdeiip fungi. » Quis patrum fuit hujus in illa nisi forte domum ejus hoc Ioco«plebem Israeliticam
/Egypti servitute, unde cum liberati essent electus intelligamus, quia cunclis diebus sacerdolii ejus
esl ad sacerdotium, nisi Aaron? De hujus ergo stirpe iB Domino servierit, de quo scriptum est: «Et requie-
islo loco dixit fulurum fuisse ul non esscnt ulterius vit omnis domusIsrael pest Dpminum (/ Reg. vu); »
sacerdoles, quod jam videmus impletum. Nullus sa- cl paulc post : t Abstuleruut ergo filii Isiael Baa-
ccrdos esl sccundum ordinem Aaron. El qtticunque lim, et Astaroth,el servierunl Domino soli (Ibid.). >
6x ejus .geriere est homp, cum videt sticrifieiumChri- Quod verp subditur: : : -:
stianorum;fbto: ofbe pollere, sibi autem bonorem « Futurum est autem ut quidquid remanserit in
ilhim .magnuni esse stibtractum, deficiunt oculi ejtis. « domP tua, veniat, ul preturprp ee,et efferat num-
et defiuitanima ejus praenimietate moeroris. Propfie itiuni argenteum et lortam panis, » Noft prpprie de
autem ad bujus dontum.Heli, cui haec dicebanlur, dpmo dlcitur hujus Heli, sed illius Aaron, de qup
qubd Seqtiitur pertinet-: c Et emnis qui supererit genere etiam hucusque non desunt qui veniant et
domuitua? decidet in gladio vlroruni, Et hpc tibi cpnvertantur. De quibus alius propheta dixit: « Re-
signtim, qucd yenturum est dupbus filiis;tuis, Ophni liqtiiae: salya? fient;'..{Isa. xn). » Unde Appstplus i
et Phinecs die une mpricntur ambe. » Hpc ergp t Sic etgc, inquit, et in hec lempere reliquise se-
signum factum est mutandi sacerdetii de demo cundum clecticnem graiiae salvcefaclaj sunl {Rom.
hujiis : quo signn significatum est mutandum sa- xi). » De lalibus eniin reliquiis bene iulelligitur
cerdelium dpmus Aaron. Mors quippe filiortim signi- qucd dietttm cst: « Qui remanserit in dcmp tua,
ficavil moiiem, non ltominum, sed ipsius sacerdotii venict ut crelur prp eo. t Prefeelo qui credit in
de filiis Aaren. Qund aulem sequilur ad illum Chrislo, sicut temporibus aposlolorum ex ipsa gente
jam pertinet sacerdolem cujus figuram gessit huic plurimi venerunl et crediderunt. Neque nunc desunt
succedendo Santuel. Proinde quae sequuiitur, de qui, licet rarissimi, tamen credant, ut impleatur in
Christo Jesu, Novi Testamenti vero sacerdolc, his quod hic honio Dei locutus est. Quod vero cou-
dicunlur : linuo seculus adjungil : c Offcret nummum argen-
« Et suscitabo mihi sacerdotem fidelem qui omnia leum, et tortam panis (Rom. x), i quid per nummum
i 'quoain corde meo et quoein anima mea faciat, et argenteum, nisi oris confessio designatur, quaj fit cre-
« sedtficaboci domuin fidelem. » Ipsa aeterna et su- dentibus ad salulem? Argentuni enim pro eloquio
perna est Jerusalem. t El transibit, inquit, coram poni solet, Psalmista tcstante, ubi canitur : c Elo-
« Christo meo omnibus diebus. t c Transibit, » dixit, quia Domini, cloquia casla, argentum igtie exami-
conversabitur, sicut superius dixeral de domo natum (Psal. xn). » Offerat etpanem sacrificii alta-
Aaron : c Dixi, domus tua et domus patris tui trans- ris, abjectis carnalibus legaliuin yiclimarum, dicat>
ibunt coram me in aeternum. » Quod aulem ail, D?ue :
f cum Cbristo meo transibit, » de ipsa domo utique « Dimitte me, obsecro, ad unam parteitt sacerdo-
intelligendum esl, non de illo sacerdole qui est Ciiri- talem, »id est, ad ipsam plebem Christp saeerdpte -.
stus ipse Medialor atque Salvator. Domus ejus co- prseclaram. Cui Pctrtts ail: « Yes autem genus elef
ram illo transibit. Polest ct « transibit t intelligi de ctum, rcgale sacerdotium (IPeln: u),;»iQuia iauterii
morte ad vitam, omnibtts diebus quibus peragilur addit : « Ut comcdam buccellani; paiiis,;:;;.»jetiani
usque in finem sseculi hujus isla mortalitas. Quod ipsum sacrificii geims eleganler expressii,;De; quo
ait Deus : « Qui omnia, quae in corde meo el quaj in dicit Sacerdos ipse : c Panis quem ego. dabo, caro
anima meafaciai, « non arbitremur haberc aiiimam mea esl pro mundi vita (Joon. vi). » Qiiia enim di-
Dettm, cum sit condilor animae, sed ita hoc de Deo xerat superius dedisse se cibbs domui Aafon de vi-
tropice, non proprie, dicitur, sicut manus clpes ct climis Yeteris Testamenti, quae fuerant sacrificia
alia corporis membra. De Samuele quidem recte po- Judaeorum, ideo hic dixit postulandam ad comeden-
test accipi, quod in omnibus ejus voluntati, sicul ditm buccellam panis, quod est in Noyo Testameuto
liomo.Deo paruerit. De Dominb aulem SalValore, saerificiuni Christianorum ut pabulum"fidelium ani-r
quod, SictitFilius unigenitus, paternorum sit in oiti- tiiafum. Sequitur :
2S ;\ GOMMiENjriNLIBROS IV- REGUM. — IN LIB. I, - 26
: CAPUT MI.>; :- h. Quod diclum est de Samuele, postquam vcrba divini
De ministerio Samuelis in templo, et deexfiessu filio- oraeuli, quae noctu acceperal, manc Heli relulil,
runi Heli sacerdotis-QuodincrepfiturHelipervirum « et non cecidit ex omnibus verbis ejus in terram, t
Dei pro sceiere fdiorumsuormn,quos noil rile pater significat quia nihil ex his quK loculus est irritum
... corripuit.: fuit, sed omnia sunl rebus completa quae dixit. Ca-
(GAP.III). c Puer autem; Sainuel ministrabat Do- .dunl namque in terram vcrba supervacua, quac pro
c mino coram Heli, et; sermo Domini erat pretio- nihilo habenda et unhersortmt sunt calcanda despc-
« stts, » hoc est, rarus, quod in sequetitibus matti- Ctu; sicul et beatus Job dixit : « El lux \ullus niei
festatur, cum dicit': « In diebus ilhs ribti eratvisio tibti cadebal in terram (Job. xxtx). t Quia nimiruin
niaiiifesta. » Propter piecCataetiiin populi ei epfum intanta gravitate vultitmtenere censueverat,itt nun-
qui prajfueruntpoptilo, Doniititis:jam:rion;njanifeste quam coiitempiibili laelitia rcsolverelur, sed quo-
per visiones atit pef angelicas fesporisibries plebi tiescunquc hilariorein se praesenlibus exhiberel,
Israel apparuil, sicut patribus epfutii 'fe.cit.-Et idee eefta semper hoc causa utililatis eorum faccrcl.
dicit scriptor historiae sermonemDbmitii in ijlctein- « El cognovit universus Israel a Dan usque Ber-
"pofeesse pretiosum. c sabec, quod fidelis Samucl propheta esset Do-
- •{ Facluni est
ergb in die quadam, Heh jaCebat in B « mini, » elc. (Ex IJieronymo.) Pei- tcrminos terrae
t leco suo, et oculi ejus caligaverant, tiec pbterat Judceaedcscriplos universitatcin plebis pariter com-
c videre lucernam Dei, antequanVexstingueretur, » prehendit. Dan viculus est in quarto a Paneade mil-
etc. Prae nimla enini senCetute Heli oeuli caligave- liario eunlibus Tyrum, qui usquc hodie sic vocatur,
rant, ttecpoterat videre luCerflam Doniitii, eum ar- Terminus Judeeaaprovinciae contra scptentrioncm.
deret in tabernaculo, antequam lux diurnafieret, De quo et Jordanis flumeri erumperts, a loco sorli-
qtiando eadem exstinguenda erat lucefija. Sic eiiim tus est nomcn : or quippe fluvium sive rivum Hebraei
a DominP per Mpysen jusstim estut eadem lueerna vocant. Dan intei'prctalur judicium, sive judicans.
liiceretusque mane,-sictit. esl illud in libro Exodi : Bersabee in Iribu Jttda sive Simeonis estusque ltodie
iPraecipe, » ait Domitius, «filiislsfael ut afferant vicus grandis in vicesimo a Cebron milliario vcrgcns
tibi oleum de arboribus olivarum purissimum, pilb- ad austrum, in quo et Romanorunt militum praesi-
que contusum, ut ardeat lueerna Semper iti laberna- dium posituni est. A quo loco tcrmini Juciaeaetcrraj
eulo Domini, et collbcabtint eam Aaron et filii ejus, incipienles, tcndebanlur usque ad Dan, quoe jttxta
ut usque hiane iuceat coratii Dpminp (Exod. xxvn). Paneadem cernilur. Inlerpretatur vero Bersabee
Sive hoc significat quod iri ^aecitate; sua ipse Heli puleus salietads, vcl puteus viri, siva jiiramenli, eo
permariefet donec funditus cuni prble sua exstin- C quod ibi Abraham et Isaac foedus cum Abimelech
gueretur, hoC est, vita careret corpbrali. Mystice au- sociaverc jurantes (Gen. xxi et xx\i). Nec movere
tetit csecitas Heli significat caecitatem cordis Judaeo- debel quempiam, si interdum civilates Judaeeasdem
rurti, quipraesenlem Salvatorem agrioscere ttOnpo- in uibu Simeonis sive Benjamin reperiat. Tribiis
terant, neC miraculortim fulgorem, qtiiaeab eo iie- enim Juda viris bellicosissimis pollens, et crebro
battt, itttelligere, nee doctrinatiiejtis corde intenlo adversarios superans, in omnibus tribubus tenuit
capere, doriec ipsumsacerdotiumsinitil cum templo principatuni. Et idcii'COetiam aliarum tribuum Sor-
et populo funditus evefteretur. Intefea Saitiuel dor- tes in ejus interdum funiculo mmcupanlur. Alioquin
miebatin templo Domini, ubi ertit area Domini, in medio tribiis Judaehabitasse Simeonem Scriptura
et aDomino ter vocatus, nbyissime, qualiter Deli manifestissitne docel.
propter filiorum peccata simtilctimipsis interiturus CAPUT IY.
esset, yoce Domini instfuctus est.:Potest hac tertia
vocatione praefigurari qupd ipse puer futUfuseral De mutatione sacerdolii veteris legis. Prcelium Phili-
prephela, dux et saeerdcs. Qubd autem, scriptum slhiim conlra Israel, in quo arca Dci capta est, et
duo jiiii Eeli occisi,el populus Israeliticus fugalus,
est:« Pcrrb Samuel nec dum sciebat Dcminum, t el lieii dcfunctus.
nescire Doiriinurii dicitur, qniapef.pfbphetiae myste- D
rium riecduih ei reveiatus-fuerat seritib Detiiini. Et Igitur posleaquam haficin figura mulationis Vcte-
" ris Testamenti a propheta illo prsenunliata sunt ad
rqriod sequitur : ..
c Dixit Dominus ad Saniuelem : ECce: egp facip Ileli oflendenlem Dominum Israel, inslruxerunt
c yerbtim in Israel, qued quicunque audierit, linnienl aciem Philisthaei, hoc esl, Palaestini, contra eos in
« ambasaures ejus, » et caelera. Hoc in lccc cpmtiii- Aphec, qui locus est juxla vicum Endor Ezechielis
natio Dei est super Heli, et siiper domuni ejus,. eo civitalis, ubi dimicavjl Saul in sorte Aser, in qtta
au-
quod in peccafp filiorum Hdi. area Dei caperetur, habitatores pristini permanserunt. Inlerpretatur
et Israel rueret, et ejus filii iuterifent,, ct domus tem Aphec furor novus, sive apprehendens. Quod
Ilfelisaeerdblio domtis Domini privafetur, ct pb id bene convenit rebus gestis. Qui enim iram Domini
factuni audientium aures tinniretil stupore vehe- meruerunl, ab hostibus apprehensi sunt. Tolluiil au-
iKeriti. -•••' tem Israelitae arcam ad tuitionem suam. Capta est
« Crevit autem Samuel et Doniintis erat cttm eo, ab hostibus arca, ipsiquc non solum vicli sttnt et in
:« et iton cecidit ex omnibus verbisejusinterraiti. » fiigain \crsi, irno cliam magna strages factaesloc-
27 B. RABANIMABRl ARCHIEP. MOGUNT;OPERUM PARS I. 28
ciserum. Nentiihil laiiieri fulurortim significat res __\.rum. Dagbn inlerpretatur piscis trislilim, signifi.cans
' haec
gesta prOphetiaj.Arca eriim illa ab alienigenis hestem anliquum, qui in mare istius mundi positus,
capta, indicabat testamentum Dei transiturum ad devefat piscatores. Quem liber Jpb Leviathan et Be-
gentes. Qttattdbeni.ui tiuntiatum est Heli sacerdoti : hemotii (Job. ni et xxx) nuiicupat. (Ex Isidoro.) Sed
captam fuisse arcam Dei, cecidit de sellaretrorsum, quid est qticd dum posuissent arcam Domini Phi-
etmoiiuus est. Et merito. Quia quisquis retrorsum ltsthiim in tenipluiii Dagonis. dei sui, introierunt
cOrtveiiilur a fide et veiitale, necesse est ul cadal el templum,^et invenerunt Dagonem prostratuni, atque
continuo ntoriatur. Mystice autem, transeunte arca confractum capulejus,duaeque nianus abscisai sunt?
Domini ad gcntes, periit alque inleriil sacerdotium i Statim ut testameritum Domini pefvenit in genlibUs,
Judaeorum. Drto qtioque filii Ileli corruerunl, quo- i confestimidola, quae deceptum possidebant orbem,
rum unius uxor viduata, et mox in parlu mortua destructa sttnt, omnisque error simulacrorum cof-
Cst propter eamdem perturbationem. De quo Jose- ruit, praesentiam i3omini ferre. non sustinens.' Nam
phusita refert: « Cum vir Heli eliamarcani audis- iin manibuSDagon praeseisis pptts idplplatriae ampu-
set ab hostibtis caplam, dblcre turbatus, ePquod ei iatur, et in capite ejus superbia diaboli abscisaisi-
praeter speni tanttim onus accesseral, ruens de sede gnificalur, a qup initium peccati fuit. Quod vero in
defunetus est, dutii vm et xc vixisset annos, quo- D limine";tit certttm scilicet praefinitumque sui idolo-
ruiri XLicnuerat priricipatuni. Ea siquidem die de- latria finem agnosceret. Limes enim fineni itineris
functa est et cbnjuxPliinees ejus filii, dum per oc- sigiiificat, Eliam et iflud ad magnam pertinet signifi-
casum maiili nequaquani vivere tolerasset, euipras- cationeni, iri ipsa rtiina Dagon dei sui alque fractura,
gnanli quidem nunliatus est lucius viri, peperit qttod dorsum illius splum inveniretur, fractis ejus
atiteni filiitm septem mensiuni; quem pb IIPCappel- omnibus niembriSi Dorstiin quippe fugam significal.
laverunt Ichabod, qucd npnien desigrtat ingierium, Quicunque eniin fugiurilj.persequentibus dant dor-
ee qued illp lempore exercitui hujusmodi deformitas sum. Unde et scripluni est de hostibtis : « Quoniam
accessissei. » :pones eos dorsum (Psal.xz). t Uhi sunt enim idola?
Habuit auterii principalum primuS Heli ex dOmo Perieruntj etsi aliqtta remanenlia ab aliquibus abs-
f hamar, qui fuii tiiius filioruiii Aaron, Nani primiltis cottduntuf, fugiunti Quod atitetn perctissi sunt in
de domo Eleazari sacerdotes erartt: ex quo hono- postefioribus hi qui arcam Dei caplivaverunl, haec
retii filius a palre percipiebat, et Eieazar Phinees pcena sigtium videttir, quia si qUisusceperint testa-
suo ftlio tradidit. Post qtiem Abiezer ejus filiusbunc tiientum Dei, et posteriora dilexerint; et ipsis juslis-
iionprem accepit, quem Ozi sup filio dereliqiiit.Gtti . simecfUciabuntur, qui, sicut Apostplus (Phtt.m),
rursum Ozi fiiius siiccessit suus. Et posl huitc Heli ^ aestimare debent eadem sicuti stercora. Qui euim sic
tenuit sacerdotiiim, de quo imnc sermo nobis est assumutit divinum Testameiilum ut posteriora respi-
iiabitus. Cujus getius usque ad tempora Salomonis cientes, veteri se vanitate non exuant, siniiles sunt
iibG habuerat. Tunc enini sacerdotium ex domo hostibus illis qui arcam testamentt captivam juxta
Eleazari denub recepertint. (Ex Isidoro.) Unde evi- idcla sua posuer.unt; Et illa quidem velera etiam
denti signp praefigtiratumest, pest exslinctum sacer- iiolentibus Cadunt : quia « omnis caro fenuin, et cia-
deiium Judaeprum carnalem interiisse. Synagegam, ritas hominis utflos feni. Ar.uit fenuin, flos ejus de-
ilit carnaliter adhaereniem. Prostratoque Heli de .cidit (Isa. XL), » arcai Domini "manet iti aeternum,
sella, pontificesJudasorum sedem habuere vacuam, Secreltlm scilicet lestamentuni regni ccelorum, ubi
el gloriam sacerdotii regnique exstinctam. est verbuni Dei.
CAPUT V. -...'.:: CAPUT YL_'.."
. De eo quodPhilistliiim impo.suerunt arcarii Dei con- :Q_u6d'pliilUllidiijaciMtes-pltiwtrutfiHiibipn' vaccis fe-
tra simuiacfumDagon, prbplef quod!.piircussil:Do- iis irahmtibus remisef.unlarcam Belhsames;.el' de
/^.:..mitm's,.omnes_JPMlisP!imps.Jn:posteHoribusvb insul- ejus:.r.eimyslic.a.significaiione, .
tdtionem,
j): (CAP.:vl.)« Ftiit ergo arca Domittiin fegiotie Phi-
(CAP.V.),-«". Pbilisthiim autem tulerunt arcam Dei, _,.«.listhitiortim septenitiieiisibus,-» etc.- Septerii riien-
, t et asporiayeftint eani & lapide adjutolii in Azo- ises, qtiibtis a,fca Dei ititer geiites fuit. figtiraliter
i lum; » Ct feli.qiia,, (Ex. Hiefonymo;) Lapis adju- ; exprimunl universitatem temporum,
qtiaeseptenario
tefii dicittif locus ille in qtio posult Saitttiel lapidem ; numefodieftim discurrit, et significal Testahientum
unutii inifif Masphat et iittef Setii; sicttl in seqiieiili- - Doitiini usqtie ad cbnsummalibtietii saectili in gCtiti-
biis deitibrtStfattlr.Azottis, qitae el Aslro dicitUi', est . btiS peririatiSurtitti. .
ttsque lictlie ricbile ifiuiiicipium Palestinseprovinciae, t Et conyocavertint Philistliiim sacerdotes et di-
: et uiia de quinqtie civitaiibus Ailophjioruiri, decreta c Vinos, dicehtes : Quid facietiius de afca Dei? Indi-
quidem tribiii JtidaB;fioii retenta tanten ab eit, quia . c cate nobis quptiiodo remitieilius eam in lbcum
nequaquam veteres pptuit accclas expellefe. littef- c stitiffl?Qui dixerunt:.Sireifiittitis afcain DeiIsrael,
pretatur atiteiii ignis palris :.-i».ef,vel incendium. Et « nolite dimittere eam vacuam, sed qttod debetis red-
bene incendiuni paifis Ibctis ille diCituf, ubi idolUrii' t dite ei pro peccato, et tunc curabimini, et scielis
. Dagon cbtisistebat: qtiia adveiittis afcas Dei in Azo- c qtiare fibti recpdat marius ejtis a vobis. Qui dixe-
tum, inccndium efat diaboli, patris omnium itiiquo^- ;«runt: Qtiid cst qubd pfb delicfb feddere debea-
29 GOMMENT.IN LIBROS IV REGUM. — IN LIB. I. 50
« tiius ei? Respbnderuntque eis : Jtixta numeftim A « Inlerca Palaebtinifacicntcs plauslrum novum, in
k provinciaruni Philisthiim qtiinque afioSatireos fa- s quo posueritnt arcain, etjuxta eain capscllam ha-
t. cietis, et quiftque niures atireos, qtiia plaga tina c Ijcntein anos et mures attreos, quos exsolvebaiit
t fuit omnibus vobls et satrapis vestfis. Facielisique c pro delicto, coHocaverunt, adjungcntes duas yac-
i similitudines anortim vestfbruni, et siiiiilitudities c cas fctas, quibus non erat imposilum jugum, et
« nitirium qtii denioliti sunt terram, el dabilis Deo t vitulos earum concluseiunt donti, » ut probarent
t Israel glbriahi si forte elevet tnanuni i sttam a vO- unde cis plaga vcnissel, elc. (Ex Isidoro.) Vaccai au-
t bis, et a diis vesfris, et a terra vestfa..» etc. tem illceAllopbyloriim arcam geslnnles figuram san-
Quinque ani aurei et qiiinque niures similiter.atirej. ctoritm rcjiunlianlimn socculo designavenint, qui
quos fecerunt Pbilislhaei post plagam quam perpessi nullum delicti jugum traxerunl. Nam sicut illin pi-
sunt, et atluierunt ad arcam Domini, .stguificant gnoi'um aiTectibus a recte itinere minimc digressae
quod quidani cafnales quitique corpbiis setlsibus de- siint, ila sancli lntindo rcrrtintiantcs parenlali ob-
diti, ef iliecebras: voluptattim seqtienteis, .ctini ccr- tentu r.on rlcbenl a bono proppcdiri proposito, sicut
repti foerint a Domirio, scelera stia cogrioseentes. Movses ait : c Qui dictmt patii suo et malri : Ncscio
ipsas plagas juste se pefpeli a Dontino cbnfitentuf, vos, el fratribus suis : Ignoro vos, et ncscierunt fi-
el licel coacti, sfudium vilae stiae melibraridi iitipen- B lios suos', hi cuslodierunt testamentum Dei, el prsc-
duni. Quod bene sigriificant quinque civitates PM- cepta ejus scrvaverunt : Judicia (tta, Jacob, et le-
iislhinorutn, id est, Azottis, Gaza, Ascalori, Geth, gem tuam, Israel (Deul. xxxm). » Ille enim scire
Accaron, ilipsvidelicet exprimentes qui exierioris Deum familiaiins appctil, qui pree amorc pietalis nc-
hominis aclus sequtinlur. (Ex Eieronijnio.) Gaza ci- scirc desidCTatqiiodcunque carnaliter sciunt.
Vitas est Evaeortim, in qiia liabltavere CappadOces, «Ibanl autem, iiiquif, in directnm vaccaeper viam
pristinis ciiltofibus interfectis. Apud veteres erat c quse ducit Bethsames , » etc. (Ex Eieronymo.)
terminus Chananaeorumjuxta J^gyptum,i ceciditqtie Belhsamis civitas est sacerdolalis in fiibu Benjaniin,
in sorteni tribus Jtidae, sed eam ieuere riott pbtriit, quae usqtic hodic (iemonslratur de Eleulheropolt
quia Ertacltim, id est, gigantes Allophylorimi, fbr- peigentibtis Nicopolim, in decimo milliario contra
tissime resliterurit. E_test usque; hbdie insignis ciyi- orienlalem plagam. Belhsamis altera in tribu Nepb-
. tas PalDsstinae.Quaeriltirauiem qtfembde inqubdam thalim, in qua ct ipsi cultoi'es prisfiui pennan-
propheta (Sopli; 11)dicalur Gaza futura iti tumulum sere.
.senipiternuni? Quod solvitur ila, antiquae civitatis t Et ilincrc uno gradiebantur pergentes et niu-
locum vix fundamenlorum praebere Vestigia; liaec c gienles. ct non declinabanl neque ad dexterain nc-
^1
atttem, quae nunc cernittif, in alio loco prb illa aedi- « que ad sinislram, i etc. Bene dicit quod ilinere
ficata. AscalPn atitent tirbs est riobilis Palaestinae, uiio gradicbantur Bethsamis, hoc est, viam regiaut
Quseet ipsa antiquitus urta fuit de qtiinqtiesatrapiis incedentes in riomum solis, in Ipcum vidoliceljusii-
Ailophyiorum, separata quidem et per Sortem tribui tiae cl verilatis. Bethsamis cniin inlcrprctalur do-
Judae decreta, nec tamen retenta ab ea, quia babita- mus solis, el significal ecelcslem Jerusalem. ubi Sol
tores ejus superare nen pptuit. Geth, ad qtietii lP- justitiss semper litcet. «Ibant autem in directum
cum transtuieftitil arcain testamenti de Azoto, ntinc vaccae, et non dcclinabant neque ad dexteram neqite
Victis grandis, VbCatur Gechlbam inter Atitipatri- ad sinistram, » etc. Id esl, noii cxtollcbantur pro-
idem et Jamniairi. Sed et alia viila appeilattir GeChitii. speris, neque frangcbaiifur adversis. Undc dicit Apo-
Accaron in tribti est Dan, siye (tit ego, afbitrbr) in slolus : « Per arma jusliliae a dcxtiis et a sinislris,
tribu Jtidae ad iasyam-ChananasbfUm,;uilis una de pergloriani ei jgnoaililalcm,pcr infamiain ct bonam
quinque olim Satfapiis Paiaesfitiae,et decreta est qui- • i'amam,uf seductorcs et vcraccs, i elc. (7/ Cor. vi.)
dem tribui JudaSjtiec tamen tentaab ea, qtiiababita- (Ex Gregorio.) Si igitur ad rclerni Solis habitalionem
tcres pristinos nequivit expellere. Sed. et usque ho 1 lendinitis, dignum profeclo esl ul de Dei iiinerepro
die grandis vicus civium Judaeorum AccarOiidicifetir carnalibus affectibus non declinemus. Tola enint
inlcr Azofum ef Jamniani ad ofientetii respicieBS. virtute jiensandum est quod vaccaeDei plaustro sup-
Quidam putant Accarbn turrem Stratbnls, postea posilaepergunt et geinunl, dant abinliniis mugitus,
Csesareani nunctipatam. Azotus (ut superius dixi- et tarnen de itinere non reflectunt gressus. Amo-
mus) inlerpretalur ignispalris mei telincehcliuni. rem quidcm per ccmpassipncm scnliunl, sed cclla
Gaza iritefpfetatuf fdflitudo. Ascalbti; ipnsnifamis, ppsldrius npn deflectuiil. Sic iiimirum pracd.calorcs
aut igriis igiwbilis.&elli; tofcutdf. ACcarbn qtipque Dei, sicfideles quique esse intra sanctan; Ecclesiam
mtcrpfelatuT.,er«3"tHd„'..£m^ Oifinis debent, ut et conipaiiaiitur proximis per cbaritatein,
eiiim ccticupisCehtia iiifatiiis alque ignbbilis pef dia- et famen de via Dei non exorbitcnt pcr rompassio-
bolum inflaiiiniata; atque per cbntrarias fOflitUdiiies nem. Arcam quippe superpositam Bethsamis pergcre,
iitstigata, et quasi pef tbfctilaf nequitiae expfessa, est cum superna scicnlia ad inlernae lucis habitacu-
vitium pfofutiait aniafitudinis ih doctfiria praVa luiti propinquare. Sed lunc vere Bethsamis tendi-
eliti opefatibfte pefvefsa. Uflde iiecesse est tit tefi- mus, cunivia rcctitudinisgradientes ad \iciuacrro-
dat admbftein,ubiesttfistitia vefa etsteiiiitas pef- ris lafera pro affcclu pignorum non declinattms. Sic
•peltia.. .-.:;:.:,.. ..;...:;:-: .::.,: namque nmic hecesse est ut incedcre debeant, qui
31 B. RABANI MAURIARCHIEP. MOGUNT.OPERUMPARS I, '"32
.sacrae legis jtago suppositi jam per inlefnam scien- A significare melius potest quam translationem Tesla-
liam Dominiarcam portant, quatentis per hoc pro- ' menli Domini a populo Judaieo ad genles.?Quia cum
piriquorum necessitatibus" condolentes, a coepto re- illi a patrtim orbita deviantes, carnali observantia,
etiludinis itinere nbn declinent. Quorurn nimiruni et Pharisaicis supersiilionibus legem foedarent, Sal-
gratia irienteirinostfatii teriere debet, sed feflectere yatoris dicta spernebant, et per ministros Novi Te-
; non debet, ne haec eadein mens aut si affectu nOfl stamenti verbuni salulis illis praedicaripenitus recu-
langitur, dui'a sit: aut pltis tacta, si infleclittir, re- sabant. Unde dicunt ad eps appslpli ppst resurre-
iriissa. Ppst revefsibrieiri arcae de teri-a Phiiistliiim ctienem Demiui: c Vnbis, inquiunt, ppprtebat pri-
sequilur Scripiuia dicensi fflum praedicarc verbum Dei :sed quia ncluistis, et
- : t Hi sunt auteni ani aurei,
quos reddiderunt Phi- saidigiiosvos judicastis aeternae vitaj, ecce converti-
« listhiihi pfo delicto bomiiio. Azotus unum, Gaza muradgentes(Act.xin).» (ExHieronymo.)Cariathia-
«inium, Ascalon uiiurii, Geth tinuni, Accaron unum, "rim, quaeet Cariadbal dicilur,-''civitas esl salluuni,
t etc. i (E%Hebroeo.)Quinque anos et quinque mu- una de urbibus Gabaonitarum, peninens ad tiibuin
reS hae quinque civitates dederunt. Reliquae autem Judae, euiilibus ad Heiiopolim in milliario nono. De
eivilales prbvinciafrim et villae quae eraiit absque... hacfuit Urias pi'opheta, queni interfecit Joachim in
-iiiiirb,inures tantum dederunt. Idclrco dicilur : « ab & Jerusalem, sicut Jeremias scribit. (Jer. xxyi.) Sed in
urbe murata usque ad villam quse erat absque' PafalipomenOn libro filius Sbbal appellatur Caria-
;muro. -» ' ' .;:.'. - ;
j thiarim (I Par. xi). Et inlerpretatur ipsa Cariathia-
Qtiod autem sequilur : « Et usquc ad Abel ma-.! rim civitasvelvillasilvarum. De quaicivitate mystice
t gnum, siiper quem pcsuerunt arcam Dei. » Abel . in psalmo scriptum est: «Tnveniamloeum Domino,
•magnuin civilasest in lermine Israel. Abel magrium tabernaculum Deo Jacob, Ecce audivimus eam iu
idcircc vpdatur," cum antea Bethsamis vocitata sit, Ephrata, invenimus e.am in campis silvae (Psal.
sive propter luctiim super vifis Bethsamitibus ibi cxxxi). » Locus eniiii Domini est tabernaculum
factuni, si\'e pfopter distinctionem civitatis Aljel pecloris Cbrisliani populi, et atria Ecclesiaecalholi-
Bethmatha, de qua exclamavit mulier sapiens ad cae, quae ille tanquam ccelum semper iiihabilat. Ci-
Joad, dicetis : « Qui interrogant interrogent in Abela vitas enim silvarum, id est, ccnveritus gentium, ef-
(// Reg. xx)."» Sic itaque intelligendum est quod abi ficilur lecus aptus ad susCipiendam arcam Demini
urbe murata usque ad villam quaeerat absquemurc, in domum yidelicet Abinadab, qui interpretatur Pa-
et usque ad Abel iiiagnum, dedeiint ltiures. Super ter meus spontaneus, qui cum Psalmista dicierepes-
queni, id est, stipef Itictum, pbsuerunt arcam De- r sit : t Voluntarie saciificabe iibi, et confiteber no-
itiiiii quae erat usque in illam diem in agro Jbsue.! mini tue, Dpmine, qucniani bonum est (Psai. LII). »
Betbsamitis. Fuit igiiu.r in agro illius donec in Ca- Gabaa interpretatur collisvel sublimitas. Ibi Eleazar
fialliiarim ducta est; Quod diclum est de eis qui vi- filius Abinabad cpustituitur sacerdes, ul custodiat
dere afcam; Domiiii, reversam de lerra Philisthino- arcam Domini. Eleazar quippe Dei adjulorium inter-
rum, ausi stint, cuni non essent de stirpe Levitica : pretalur. Et bCne qui custodit arcam Domini, Dei
« Et percussit de populo septuaginla viros, et quin- adjutorium dicitur; quia sarteti viri quidquid boni
quaginta niillia plebis. » Pppulus et plebs prp una... habent, non ad se, sed ad Detim referunt. Unde di-
ead.emq.ue''ife indifferenter accipitur : nam ex unoi cit Apostolus : c Fiducianitalemhabemusper Chri-
Graecb, qubd est'-Img, solet ulfumque transferri. stum ad Dominum, lioti quod stifficientes simus cc-
Sed rtiihi videttir esse distaniia qupd in pripre com- i gitare aliquid a npbis, quasi ex nebis, sed sufficien-
fiiaie versicuii:iadditum esi, « viros septuaginta. » lia ribslra ex Dee est, qui et idenebs nos fecit
Viros enim riiajofes iiatu signifiCat,ut sit seiisris, miiiistros Novi Teslamenti, non littera, sed spiritu
quia de optimatibris pOpuli septuaginta sunt per- (II Cor. m). »
ctissi; de ipsa autem turba vulgari homines quiriqua- CAPUT YH.
ginta millia. Quod ne pateretur, iri Exodo (Cap. xx), j) De eo quod Samuel allocutus esl Israelem ut relin-
populus a longe stabat et orabat, solus Mpysesascen- queret Baalim et Astaroih et sermrent Domino; et
dit ad Domitium; - - quod illo orante liberali. suiit Israelitai a Philisr
thaiis nec ultra prwvaluerunt illis in diebus Sa-
« Et dixerunt viri Bethsamilae: Quis poterit stare muelis. .
c in conspectu Domini Dei saneti bujus, et ad queni t Etfactum est, exqua die mansit area Domini in
t aseeridet a ribliis? Miserunlque nuntios ad habita- i ! « Carialhiarim,multiplicatisurttdies(eratquippejam
« tofes Carialhiarim,;dicenles : Reduxerurit Phili- I c annus yicesimus), et requieyit pmnis donius Israel
« slhiiin afcaiti"Dbriiirii;Descendile et duCite eani c
pest Dpminurii,» etc. (Ex. Beda.) Qucd dictum est,
c ad vos. (CAP;vii.) Venerunt ergb viri Cariatbia- ! t
quiaex qua diemansitarcainCarialhiarim, multi-
tfini, et duxCrurtt arcam Domitti, el inlulerunt eam plicati sunt dies (eratquippejani afinus vicesimus), et
«-iii domuni Abiriadab in Gabaa :.Eleazarum autcm
requievit omnis domus lsrael post Dominum; » non
t iilium ejus sanctificaverunt,: ut custodiret arcam "' ita mtelligendum estquasi viginti anni,quibus arca
r Domini, i etc, Qucd atitem ppstquam percussi ; maneret in Cariathiariin, ad octavum usque aimum
stint yiri Bethsamitse^ec qupd indigne viderent ar- regni David, quando eam congregata ptipuli frequen-
cam ibomini, miseruht eam ad Carialhiarim; quid tia m Jcrusalem adduxit, sint computandi. Iuyeiii
33: . COMMENT.IN LIBROS IV REGUM. — IN Lffi. I. . 54
tur namque in sequentibtis quod temporibus: Saulis A « rati sunt, et percusserunt eos usque ao -ocum qui
ftterit elata de. Iiac civitate, et allata m castra, pu- « erat subter Bethcar. » Bethcar -interprctatur do-
gnanle cc adverSum Phiiisliiaeos. Sic etenim scri- mus agnitionis veldontus agni. Cvia per praedicato-
pium est:".« Et ait Saul ad Acliiam : Applica arcam res Evangelii Dominusstiper hostes spiritales into-
Dei. Erat enim ibi arca Dei in die illo cum filiis nuit, in fugam vCrsi corruerunt coram Israel, id est,
Israel (1 Reg. xiv). i Et quia ecnstat qupd David coram populo Dei. Et persecuti sunt eos usqtie in
eam in Jerusalem: adduxerit, ablatam de dcnie Abi- domum agniiionis, hoc est, quousque oninis efrpr
nabad, in quani nunc. illata esse perhibetur, restat expugnetur, et vere Deus agnoscatur.
intelligi quod in diebus Saulis relata de eastris, et in c Tttnc assumpsit Samuel lapidem unum, et sta-
praefatamisit illata civitatem, unde denuo, l-egnante c luit lllum inter Masphat et inter. Sen (vel, ut alia
Bayid, afferetur in Jerusalem. Est ergo sensus me- editio habet, «inter Masphat nbvum etvetefem). »
moratas senteritiaj: Quia ex; qub mansit arcaiii Ca- « Et vocayit nomen ejus Abenneger, quod est,-.La-
riathiarim, erat annus viceshnus Cum eam inde « tine, lapis adjutorii. Et dixit: Usqtieliuc adjuyit
traftsferri tempbribus Saul causa belli cpntigerit. Yel «_noS Dominus, » etc, Masphat (ut supra diximus)
cerle/vtcesimus erat annus cum adhuc omnis domus interpretatur intentio.(Exlsidoro.) Lapis ille adju-.
Israel requievit post Dominum, abjectis videlicet'.B torii medietas est Salvatoris, per quem iranseundum
idolis, illi soli serviens. Quod eam feeisse toto tem- est a Masphatvetere ad rtcvam, id est, ab intentiene
pbre praesulatus Samuelis,:qui (Josepho teste) quin- qua exspectabatur in carnali regne beatitudp falsa
deciin annis completus est, et primo tempore regni carnalis, ad irttentienem, qua per Npvum Testa-
Saul, quod (eodem historico affirmante) viginti an-. menium exspectatur iri regrio ccelerum beatitudc ye-
nis tenuit, nullus sanctae historiae curiosus ignorat:- rissima spiritalis. Qua qucniam nihil eslmelitis, liuc
namquepostmodumcumrecessisseta Saulo Spiri- usque adjuvat Deus. c Erafque pax inler Israelet
lus Dbmini ,et agitarel eum spiritus iiequam, maxi- :« Amerrlueum, » Amcrrhaeus interpfeiattir amarus,:
me ad persequenduni; David innoxium et justum, yeUoquens.Et Apestplus ad Ephesios ita dicit. c Vos,.
necesse erat partem militise vel plebis ejus nonnul- qui aliquando eratislonge, facti eslisprppe in san-^
lam mabtiaeillius exslilisse complicem. guine Chrisli. Ipse enim est pax nostra, qui fecit
« Abstulerunt ergo filii Israel Baalimel.Astaroth, utraque unum. Et medium parietem maceriae sol-
'.« et servierunt Domino soli. » Astarbth interpreta-, vens, inimicitias in carne sua legem mandalorum
tur factura exploratorum." Baalim interpretatur decretis evacuans, utdues condatin semetipsum in
ascendenlesSive superiores, Qui ergo yerus Israelita unum novum.hominem faciens pacem, ut reconciliet
' ambos in uno corpore Dep per crucem, interficiens
est; id est, vir videns Dominum, sive mens videns C
Dominum, aufert a se omnem facturani malignorum inimicitias in semelipsP, et veniens evangelizavit pa-
spirituum, aufert jactantiam atque superbiam, ac cemvobis, qui icnge fuistis, etpacemhis qui prepe:
sic serviet Domino soli, quia « nulla societas estlu- queniam per ipsumhabemus accessum ambein unp
cis ad tenebras, nec ulla convenlio Christi ad Belial Spifitu ad pacem. » Hactenus Apestplus.
(II Cor. vi). J . c Judicabat qucque Samuel Israel cunctis diebus
« Judicavitque Samuel filios Israel in Masphat, » c yitae suae. Et ibat per singulos annps -.circuiens.
etc. (Ex Bieronymo.) Masphat est civitas in iribu «,Bethel, et Galgala et Masphat, et judicavit Isfaelem
Juda',apud (tiiamhabitayit Jepbte, juxta Cariatbiarim « itt supradiclis lccis,» etc. Bethel est civitas in
urbem, de qua supra diximus. Irtlerpretaturque Mas- ducdecimc ab Hiercsolyma lapide, a dextjis eunti-
phat speculalio, vel contemplatio, sive intentio, vel bus Neapolim, quae prius Luza, id est, amigdalpn
Aocus -judicii. - Saphat ..criim judicdre est. Et bene vccabattir, et cecidit in seftem tribus Benjamin. Yo-
cenvenit iste; locus tam sancto viro, qui plebem sibi cabatur autem prius Luza Bethel, tit diximus, Nam
commissaniinjuslitiaetveritate judicavit etsumma ethec quod Bethauen alitid pppidum suspicanttir,
prudentia guberna\it. ncn ilaest, sed ex ee tempore qtio ibi a Jerpbpam,
« Tulit aulem Samuel agnum Iactantem unum, ^0 filip Nabalh, vituli aurei fabiicali sunt et a decem
t et obtulit illum holocausluHaDomino. Et "clamavit , tribubus adprati (III Reg. xu), yocalum esse Be-
c Samuel ad Dominum pro Israel, et exaudivit tbauen, id est, damus idoli, quae antea vocabatur
c eum, » etc. c Exclamavit, inquit, Samuel "ad Do-. DomusDei. Galgala haec est, quam supra posuimus,
minumpro Israel, »et exaudivit etim : c Quia oculi Galgol, ad oiienlalem plagani antiquse Jericho cis
Domiiiisuper jusfos, et aures ejus ad preces eortim Jordauem, ubi Jesus secundo populunicifcumcidit,
(Psal. xxin). » Et cum offerret agnum jactantem in et pascha celebravit, ac, deficiente, manna, tfiticeis
holocaustum, hoc est, innocentem vitam, per con-. panibus usus est Israel (JQS.y). In ipso lpcp lapides
tinentiam. salularem bostiam Domino fiiacfiavit,ac qucque quos de alyeo Joi'danis tulerant,:stattierunt,
jgne. charitatis in odorem suavitatis totam concre- ubi et tabernaculum testimbnii fixuni multq tempore
mayit. , : :: :- ._, _, , . ,'. fuit (Jos.iv), Cecidil aulem in sortem tribus Juda, "et
. c Accedentes alienigenas ad pugnam contra popu-. ostenditur usque liodie locus desertus in secundp.a
t lum Domini, intonuit DOminus super eos, ;et con-, Jericbp milliario, ab illius regioriis mortalibus miro
ifusi sunt, et offenderunt cotttfa Israel alque supe- cultti habitus. Sed etjuxtaBetllel quitlairi aliain Gal-
5S; B. RABANIMAURIARCHIEP, MOGUNT.OPERUMPARS I. 56
ct
gaiam; suspicarttur, Galgaia interpretatur .volutaiio,A-,iioniit irichoatajuslitia permanserunt, paternita-
sivd revetatio. Apie Igituf pfbpbeta Dei in Bethel,. lem Domitii servare neglexefunt, fuit Beixdpaier
Galgala et Masphatjudicayit Israel. Sicque reverteiis fuit, nominantur, ut significetuf patefiiitale Deieos
in Ramalha, ubi erat domus ejus, ibi judicavil Isfael, . esse indignos qui, justitia relicta, in inlqtiitatem cor-
aedificavitque ibi altare Dpniinp :,nobis exemplttm ruerunt. Sed quia filii Samuel (sicutsupieriusdiclum
tribuens, ciim Cpnsislit hobis faciendum judicium in esl) declinaverunt post avariliam, cl acceperuiit mu-
domo Dei, hoii, proterve yel hiepnsiderate, vel ma- tiera, et tam Iniqui judices exstitertint, ut populus
livola mente, sed juxta id quod nobis revelal sa- nequaquam eos ferens, regem sibi in siinililtidinem
cra Scriptura, .et intentibnebbna,: et amore fra- caslerarum genlium posttilafet, his pelitiotiibtis
terno judicemus prpximPs noslrbs. Sicque in Rama- Detis irritalus ad dolenlem pfbphetam ita locu
tha domum noslram reveiiamur : hoc est, ad in- , ttis est :
terna pectbribus nostris redeanius,ulcontemplationi t Audi vocem populi iri omnibus quaeloquunttif
Dei vacemus, et Vitam nostram in riobismetipsis di- t 'tibi. Nbn ejiiin le abjecertmt, sed nie, rie fegnem
jtidicemus, qualenus in altari fidei gfatas hpsliasbp- e: super eos. Juxta omnia opera sua quae fecerunt a
iiorurii acltium et beiiae volutitatis bomiiiio immole- t die qua eduxi eos de jEgj'pto usque ad diem hanc,
nius. R c isieul derefiquerunt me, et servierunt diis alienis,
".""... .... CAPUT YIH, «':.sic faciunt etiam (ibi : nunc Crgo audi vccem
duos Israeli c",ecruin : verumlamen contestare eos, et praedic
QuodSamuei filiojssuos
judices conslituit,
_qui excessertint; quapropter petierunt regem, ipse- t eis jus regis qui regnaturus est super eos; i etc.
que Saut requirens asinas-adprophetam pervenit, a Saul ergo, qui, offenso Deo; constitutus est super
"tjv-o in regem unctus est. Jsraelitas rex, typum tenet populi Judaeorum. Nam
{CAP.VIII.) «Facluiti estatiteni,cuiii senuisset Sa- sicut ipse in regale ctilmen sublevatus jtixta conve^
t muel,posuitfilios suosjudicesIsrael. Fuitquenomeii nienfes mores eorum qui petierunt super se esse re-
•<'filii ejus primogeniti Joel, et itomeii secundi Abia, gem et inansuetudinem Domini spernebant, durus
«jtldicum in Bersabee. Et non ambulaverunt filii acrigidusac superbus effectus esl, ita uteosservili
«illius iri viis ejus, sed declinaverunt post avari- onere magis premeret, quam libertati donaret : sic
« liani,» etc. De hoc Josephus ita refert: t Igitur et populus Jttdaicus, licet unctus in sacerdbtibus
illo tempore iuter Israelitas et reliquos Chananseos et regibtis ferel, tamep quia filius ancillse erat; qttoe
propheta Samuel ila decrevit, ut deposito pcpulb ift servilutem generabat, nunquam libertatem per-
Chatianaebruni,Judaeisquereddita civitate, in ea ees fectasiiper ipsam unctionem consequi potuit: ma-
convenire praecepit, et diversis artibus ad invicem k xhlie quia ilium ad se venierttem, qui vere rex Crat,
operam dare. Ipse vero secundb in annb circumiens et nsansuelus ad ebs venerat, recipere noluerunt,
civilates judicabat, et multb tenipere sub aequitate per cujus dominationem liberi, si lnallent, fieri po-
omnia explevit. Deinde senectute.grayatus, et agere iJaissent.
solemnia praepeditus, -filiissuis tribuit principatum, CAPUT IX.
quorum senior quidem dicebatur Joel, junior autem Sequilur ul supra.
Abia. Praeposuit autem alitim qtiidem iti Bethlehem Saul ergo petilio Inlerpretatur, qui fuil de stirpe
civitate, ut illic sederet et iudicaret; alium vero in Beirjamirt, et filius Cis t filiiAiuel, filii Sefpr, filii
Bersabea. Sed ut bbni quidem etmoderati exmaiis, Bechoralh, filii Aphia. » Et haec nomina bene ex-
ita et pravi producuntur ex bonis. Nartiel patris primunt ,ypum Judaeorum. Benjamin quidem inler-
sui sludiumnon recordanles, elyiam ccntrariamani- prelatur films dextrai. Cis, durus vel vomitus viri,
bulantes, et muneribus lurpibusque luctis jusliliam yel vomensvir. Abiel, Pater meus Deus. Serov, par-
cpinpr-imebant, et judicia non vera, sed secundum vuliis sive turbulenlus. El Beehorath interpretatttf
praeiniaprcfercbani, ad epulas et pretiesa cenvivia primogenilustiius. Qui ergo fuit piiniogenitus Dei,
declinantes. Piinium quidem, quae erant ininiica n secundumid qubd in prpphela scriplum esl: « Fiiius
Dee gerebant; secundo etiam patri i'eddebaiitur ad- primogenilus meus Israel (Jer: xxxi), » et paterejus
versi, qui mtilto studio ac providentia gesserat ut Deus; filiusfuit dexlrae, quia saepeper auxiliunt Do-
etiam plebs sciret servare jtistitiam. Popultisilaque, mini confoiiatus hostibus suis praevaluit, Sed; quia
dum contumeliam priori conversationi prophetaefilii semper ingralus exstitit beneficiorum Dei, el durus
fecerunt, graviter hoeferens, adpatrem denuo re- cervice in blaspbemiam erupit, de magno parvuius,
meavit, qui in Ramatha civitale commorabatur, ei- etdeplacido turbulentus effeclus est. Quod autem
que injustilias filiorum omnes exposuit. Et quia unctus est in regem, imaginem Christiporiavit. Cnde
ctim senex essel, et tempore jam defeclus, rebus el beatus David, et ipse Cbristus nuncupatus; ail ad
praaessenon poterat: supplicabant etim atque roga- eumquise finxerat Saul oecidisse : t Quomodo
bant, ut aliquem corum regem cUgeret, qui et con- fiofiiimuisti injicere manum tuam ih ChristumDo-
tra principatum gentis haberel, el Palaestinosafftige- mini ? (II Reg. i.)» Hinc et quod et ab bumero stir-
ret"qui eis erant prioris injustitiae debitores. i> Joel sum Satil supereminebat omtiibus, significatquia ca-
interpretatur incifAens,Ydftiit Dei. Abia interpre- pul nostrum Christus sursum super Iios est, quem
tatur paler Dominus, xdpater fuit. Recte ergo qui Pater superoninem potestatem, et oflinemprincipa-
5? €OMMENT.'IN LIBROS IV REGUM. *- IN LIB. I. '.-''<*&_
ttini, et super omne nonieriquod nominatur, exalta- Aest. . Quod autem signa quaepraedixeratSamuel Sauii,'-*"
tum consedere secum fecit; in^oelestibus (Eph. xi), cuncta ita everiefuiit, et ipse Saul, peftmfisita qtier-
Kec iiou et hpc quod de Saul dicltur: qued electus et cu Thabor. qui motis est in tiiedib GaliiaeEe,catiipp;
botius esset, et filiis Israel non esset eo ntelior, ma- riiifae returiditatis subiiifiis, et iiilefpfelatuf veniens:
gis ad Chfistum peftinet qtiain ad ipsuni Satil. De lumen, ad cbllem DpitiiiiipervCnietis (ila ipse vbca-
qub propheta dicit ex pefsona Domirii : « Ecce puer tur Ibcus cb aliqupd ccllatuni a pnniinpbeiieficiuiii),
irietis electtis, qtiemelegi,poiiani super etim Spiri- prephetavit iiiinedip pfpphctaruin ibi.cpnsistentiuni,
ttitii meum , et judicium genlibuS nuntiabit (Isa.' sigrtificatqupd Judaeis bmnia quaede eis legislatbr et
xLn).» Et Jeremias ita dicit: «0 rex gentiuni, tuum prephelae pf3Bdixerartt,ita :everterurit,siye :in prospe-
, est enini decus inter cunctos "sapientfesgeniium, et ris, sive iri adversis. Attamenipsi libros legis tenen-
iri titiiversis regtiis IHoruni liitllus est similistui(Jei'. tes et prophetaruni, quasi diyinasse videntur;; cuiii
x). » Et in psalmo : « Quoliiam quis in nubibus futufa inystefia de Ciiiistp et Ecclesia in eis con-
ffiqiiabitur Domiiio, tiut quis. similis erit Deo inler scripia legendo et proriuntiando pi'pferre nbsctintur.
filios Dei ? (Psal, LXXXVIII.) » Qupd autem Saui asi- (Ex Hebraio.) Qued atitem de ipsb Saul scfiptuni est
ltaspatris sui Cis perditas quaesivit,etin iiinere quo qtiod videntes euni omnes qui euni novefattt heii-et'
perrextt ad propiielatiivenit. qui eumin regeni tinxit, B i nudiuslertius qucd esset ctini prcplietis et propheta-
significat qtipd Judaji stultitiam carnalis serisus se- ret, dixerunt ad inviceiri :
quentes, pef erreris devia Itixtim isllus mundi per- «' Quaejianires accidit filie Cis ? Ntun et..Sajilih-
quiiebarit. (Asinus enini-brutuni et luxuriostim cst < prpphetis ? Respeiidit alius ad alterum dicetis : Et
atiiitial.) Qui ad prbphetanl venientes, hec est, ad .«'•qnispaterecruin? Prcpterea verauni estin prbyer-
Moysen, invefitas esse asinas ab eo audierant, bpc . t- biuiti : Num etSaul inter prophetas ? »etc, Illud
est, bofia terfae comestiros esse didieeratit, a quo eis qubdilicilur: « quis pater eertitii ?;» talitef prbla-?
unclionis oleum infusum,et regni gubernacula futura lunj estacsi diceret: Quls majorilloindigjiitate et
praedicta sunt, in quibtis fraireS suos ad lempus de in sapieritia ? Optime eniitt potesi intef pfoplielas
manibus hoslium suprum efiperet. Quod auleni versaii et pater eoruni, id est magister, vocari, qui
Saniuel Saul in excelsum ducit, et ibi j'efectionem tam doclus Ct sapiens est. Pater etiim aliquandoma^
pfaeparat, signiftcat Moyseti et bmnes prophelas gister in Scripturis vceatuf : siCutEitseus Eliam pa-
dectririis suis populum Hebraeorum semper ad altiora treni, id est, magistrumvoeati, dicens: «Pater mi,
prOvocasse, ut scienlia spiWtali refeeli, in culmine pater mi, currus Israel et auiiga ejus (III Reg,n),i
viiiutum consisterent, nec relaberefitur in foveaifi Et in libro Job Eliu ipsum Job patrem, hoe est,;riia-
vjtioftim. Quod autem Saniuel Satili Yidetitem qua> iG gistrutn vocat, hoc mp.dp : Pafef nii, pfpbettir Jbb'
renli apparens loeulus est, diceiis ': usquead finem (Job. xxxiv). -.'.-,•
:-'{GIP»IX.) '* Ego stimYidens, asCCndeanle nie in \.CAPUT;H.. ,
c excelsutii, ul comedatis riieCum Iiodie, et diniit- . BeUuniNaasAmmonim
advefsumJaKe&Gaimd.;t/nem
t tani te niaue, et oninia quae stint lii cbrde tuo Saulcumlsmeiitis-pugnansprpUruviL'
« indicabo tibi, el de asinis quas pefdidisti ntidius- (CAP.XI.) cPost hajc asteiiditNaas Anwnotiites,,'
.-« fefiiusfic soljicitus sis, quia inventae stint,». etc. « et pugnare coepit adVerstim Jabes Galaad, » etc.
(ExHebr.) Erat iti cordeSatil;sieui Hebffei tradunt; Quidsignificat hoc.facium quod Naas Ammoinitesiin
qtiod rex futurus esset, quia viderat per yisum se iri hoC.ferire.citm JabesGalaadvoluit foeiitia;iut erueret
veflice arboris paltiiaecpllpcaii. Qtiae visib signtim oiriniiiiiioculcs dextrbs; qiiatenus flercnt pppfbbrium
fegale erat. in uiiiverso Israel, nisi.belluriibsfelicojurii-cbntra
' CAPUT X.,.- :
•Ecelesiam?Naasquippeinterpfeiatt.ir serpens.• Am-
Sequiliir utsupra. moti, compfimens vcl Coangustdns,yehpop;ulusmoiro*
c Cumqtie abieris inde, e.t ultra transieris, ,el ye- ris. Jabes iijterpretatur exsiccatci:; Galaad, dcervui
«':neris ad qtiercum Thabor, invenient te ibi tres lestimonii.. Ergo Naas ,sei'peii'san.tiquus Ct priticeps
t vjriascendentes adDotiiinuminBelhel. > Ubi ily- ** Ammonilaruni, hbc est, haereticortiiii, qui bene po-
biri [ hi viri] causa oratipnis ibant iu Beiiiel, Jacob pulus moeroris dicitur, quoniam gaudium iSpiriius
Iapidem erexerat. sancti npii liabent,' disppnil foedus cunl pbptiloEccle-
t Post baecyenies ad cbllem Dei. » Collis DeilO- siae, ut eruat bmtiium oculos dextros, hpcest, yistirii
cus erat ubi pi'pphetaebabitabant. sanae el crlhpdpxae fidei ariferat. " Sic enim vnjt eps
«: Et insiliet in le Spiritus Domini, et prophetaibis habere foederalps, ut sinistrum bcultitii habentes, ea
t cunieis; » ete..Propheiasse eumibi Jtidaeidicunt tantum quae prava sunt, sentiant. Sed exsiccata
de .futUfpssculb," de Geg et Magog, et de .praeniiis mens fidelium ab einnibus sordibus yitioriiJii: acer-
justbf uttiet poetia inipibrtim. vtirii lestiriioiiii, 'ho.cest, sententias^SaiictarumScfi-
« Quandp ergo venefint signaiia.c pmnia iibi, |ae pturaruin congerit, quatertus. hasli nefandissimo
c Oflaecunqueinvenerit niantis ttia, qiua Deus teciitm earum protectione muniti viriliter resistcre Valeant.
t est, » etc. Ac si diceret : His slgnis ilosse pbte- Mittuntque in universcs tevmines Israel, hoc est, ad
ris quia Deus te regem fbre_ ypluit, et idcircp omnia doclores Ecclesiae qui ptaesttnt populis, qualenus Sibi
qiiaetibi agenda sunt, fegaliter age, etDcus tecuin bpero ferant, et scutrmi fidei contra hosles cx ad-
59 B. RABANIiMAURI ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS I. 40
iVersoopponant. MbxqueSaul, ,Spifitti . Domini in- A CAPUT XIII.
-stinctus, siniulcum Samuele propheta et sacerdole, De eo qv.od Saui rex constilvtns ordinavit exerciivm
recensuit populum,'.. t et iinvenit ;de filiis Israel tre- suum, et quod ipse Saul in offerendohotocaustum
cetitaiitillia beUatorun), viroruni autemJtida triginta ojfeadii Dominum, et quod Philhlluei prohibuerunl
millia. »: arma fabricari in omni lerra Isruel.
c Etrecerisuit.eoSjinquit,in Bezech.»" (Ex Hie- (G.u».xin.) c Filius eral, Saul ttnius anni cuni re-
t gnare coepisset. Duobus aulem annis reguavitsu-
ronymo.) Bezech urbs est regis Adonibezecb, hodie-
« per Israol. i Per anticipationcm dixit de Isboseth
que duae.villaesunt tiemine Bezech, vicinae sibi, in
filio Saul. De~quoet in sequentibus ifa scriptum est:
septitiio lapide a Neappli descendenlibus Scythcpp- «
lim. Besech mterpretattir'e_7estes, et significare (ni Qiiadraginta aimorum erat Isboseth cum regnare
faIlbr)"potest paticitatem ejectprtini.; unde ei. ipsa caBpissetsuper Israel, et duobus annis rcgnavil. » Si
Yeritasait: « Multi sunt vpcati,' pauci vero electi :ergoa.mofteHeli sim.ul omne.tempns concludatur
.(Matth. xxn). » Rex quoque nosler Ghristus, qui-est qttp Samuel et ppstea Saul Israel rexerat, invertiun-
SacefdoSetprophela, congredi adverjus hostes suos tur anni quadraginfa, secundumGhrcniebruin fideiti,
ad
parans, de utreque pepulp milites elegit Trinitatis :usque interfectienem Saul. Indepatet quodquatido
fide praeblaros, et bonorum actutini perfectiOne prae- R Saul (secundum hanc Computationem) fegnare ,coe-
cip.uos ; hpstes sups fugat/etpercutit ebs gladio Spi- pit, filium habuit unius anni, hoc est primi atini; qtii,
ritus, ainane illucescentis iidei usque dum ltimen posteaquam ille diemtiltimum elansit, regnuni Israel
scientiag,:et arddrem chaiilatis per totam urbeiri Ec- dtiobus annis tenuit, dpnpC,ee _ajatrpnibus pcciso,
, clesiae.diffundat. Unde et bene scriptum est quod illi totum regttum simitl ad David xcncessit. :Sutit qul
qui fesidui fuerant.de hae clade, dispersi sunt,.ita vplunt de ipsp Saul dictuni accipere,;ut iuuius anni;
ut non i-elinquefentur ex eis dubpariter, quia pra- fuisset, cum regnare CP3pisset, id estihumilis, et
yorum congregatio cum veiae dileclioriis copula et mansuetus, secundurn id qupd Psalnusta dicit: « Si
fideiunitate noti jungitur, ab inyicem per dissensip- non humiliter sentiebam, sicut ablactatus Super ma-
nem separantur, et iticerti et instabiles facti, per di- trerii suam (Psal. cxxx) ; » dtvobus auteni annis re-
vini examinis pblentiamj sicut in ahimo ita et in gnaverit, id est, rite regnuintentierit,>quod in princi-:
corpore sejuncti, ab invicem ubique dispergenttif. pioregni sui eutii fecisse constat.: Sed pbslqtiam per
Hinc PfophetaadDomiiium dixit:« Ecce inimici tui, litiobedietitiam a Deo deseiius est, et Spiritus ejus
Domine,'pe"ribtintet djspergenlur omnes quibperan- ab eo recess.it, licet potestateititenuefit, jatii tion re-
tur iuiqtiitatem (Psal. xci). » giriienimpendere, sedmagis tyrannicani vitam ducere
Glvisusest. t EterantcumSauldtiomilliainMachmas,
CAPUT XII. c ct ininonte Bethel, milleautem cum Jonatha in Ga-
Sequitur ul supra. c baa Bcnjaniin. »(Ex llicronymo.) Machmashucus-
Quod autein in verbis Samuel quae locutus est ad quc vicus grandis ostenditur in fiuibus iEliaa, anti-
-
populum, inciepans eos de iniqua electione rcgis quum nornen retincns, ocio ab ea millibus dislans,
teireni, ctim haberent ipsttm Dominum regeni, addi- jtixfa villainRama, et interprelatur humilHas. Ga-
tum esl: baath in tribu Benjamin, urbs ct Phinees, filii Elea-
zar, ubi sepultus ipse Eleazar. Est autem nunc Ga-
(C.u>.xn.) « Et misil, inquit, Domintts Jerobaal, baath villa in duodecimo
« ef Bedan, etBaracb, el Jephthe, et Samuel, et lapide Eleutlieropoleos,
ubi et sepulcrum prophctie Habacuc ostenditur.
t cruit vos dcmanu iiiiinicorum vestrorum per cir-
« ouitum, et habitaslis confidenter,» etc. Jerobaal Gabaalh inlerpretalur coitis patrueiis. Benc iria
millia Israelilarum electa sunl ad pugnandum contra
•ipsuiii nomiual, qui alio nomine in libro Judicum Ge-
deon csl nomiriatus, elBedan ipse esl Samson fortis- Pbilislhaeos, quia si solumraodo apti sunt ad spiri-
simus ; de quo in praedielo libro refertur quod lsrael faleminilitia;n,utpug)ient contra hostcs Ecelesiae,
contra Philistbiim dcfenderet. qui Trinilatis fidem perfectam habeni, in qua supe-
" riores hostibus suis resistere possunt.
« Et claniavit Samuel ad Dominum, et dedit Do- In hoc (Ex Uebrwo.)
ergo quod scriplor historiae, ubi de praclio
c minus voces etpluvias in die illa, » ete. Isfe Sa- Saul contra Philisthasos commemorat, subscquitur,
muel, quem, invocalononiineDomini, exaudiviibeus, dicens : t Quod cum vidissent viri Israel se in arcto
irt lempore messis pluviam impetravit. (Ex Isi- t posilos (afflictus cst enim populus), absconderunt
doro.) Pluvia enini in sacris Scripluris verba sunt « se in speluncis, et in ahditis, in petris quoque et
Evangelii sive legis, sicut Moysesdixit : t Exspecte- c antris, ct in cistcrnis. Hebraei autcm transierunl
lnr sicul pluvia eloquiuin meum, el descendant sicut « Joi-danem, in lerram Gad et Galaad, » quaeslio
ros verba mea (l)eul. xxxn). » Hanc igilur pluviam non indigna oboritur. Si se enim abscondit Israel in
dedit mundo Christus in tempore messis, id cst,
praefatis locis, quid est quod ait: « Hebrsei aulem
•quando gentcscolligiopoiiehat: utsicut frumentum transierunt Jordanem?» Quod ita solvitur. Abscon
iiiliorfeis, siC intfa Ecclesiaj sinum gentes congre- sis enim quibusdam Israelitis; qui Saul :.ei popultim
igareutur.:,;; qui cum eo erat reiiqtierant, quaedanipars illbrum,
quibic Hebraei vocantur, timibre perterf ili defece*
U COMMENT. IN LIBROS IV REGUM. — IN LIB. I. /i2
runt a Saul el a viris qui cum eo erant, et descen- A Dee Patri, verum ipsi queque Unigcnito ejus, qui
derunt in castra Philislhiim. Quem locum ad intel- venit quaerere quod perierat, usqueadeo jam eramus
gciidum clarius et manifestius sequentia demon- noti, ul in ipso esscmus electi ante coiistitulionem
strant in eo loco ubi ail: c Scd ct Hebraei qui iue- miindi. Quaeret sibi ergo, dixit, suum habebit. Unde
« rant cttm Philislhiim heri et nudiuslertius ascen- in Latina lingua hoc verbum accipit praepositionem,
c derantque cum eis in castris, revcrsi sunt ul es- et adquiril, dicilur; qttod satis apcrtum esl quid si-
c sent cum Israel, qui erant cumSaul et Jonathan. » gnificet, quanquam et sine additamento praeposilio-
Omnes ergo Israclilae qui se abscondcranl in monte nis, qvwrerc, intelligatur, acquirere, cx quo lucra
Ephraim, audientcs quod fecisseiit Philislhiim, so- vocanlur et quaestus.
ciaverunt se cuni suis in praclio. r Porro faber ferrarius non inveniebatur in omni
t Cumque adhuc esset Saul in Galgala, universns t terra Israel. Caverant enim Philisihiim ne forte
t populus perterritus est, iiui scquebatur eum, el ex- t facerent Ilebrais gladium el lanceam,» etc. Quod
c speetavit seplem diebus juxta .placiluni Samuelis, aulem Pliilisthaei, quo facilius Hebraeos posscnt su-
t et non venit Samuel in Galgala. Dilapsusqtie est perare, prohibuerunl ne faber ferrarius essel in
« populus ab eo. Ait ergo Saul: Afferte mihi holo- omni terralsrael, nc forte facerenl gladium aut lan-
t caustum, el paelfica, et obtulit bolocaustum,» etc. R ceam, significat quod diabolus paiiim per paganos,
Videtur quibusdam inculpabiliter Saul obtulisse ho- parlim pcr haerelicos, partinuper falsos Christianos
locauslum, cuin Samuel ab eo exspectalus juxla prohibere studel ne sint doctores in Ecclesia qui, spi-
placilum septem dierum non vcnerit. Quod qui hunc ritualia arma fabricantes, accommodenl puguantibus
locum bene distinxeril, inveniel eum non immerito Chrislianis. Pagani enini (ul in historiis legiiiius)
culpatum fuisse et inobedienliae redargutum. Locus prohibuerunt ne Christiani liberalibus studiis, quae
autem hic apud Ilebraeos ita distinguitur : c Et de- illi pro maximo ducebant, imbuerentur. Ilaereticos
scendes ante me in Galgala, ego quippe descendam similitcr legimus persuasisse principibus gentium ut
ad te.» Et postea hifertur : « Ad offerendas oblatio- catholicffiiidei defensores in exsilium truderenl, quo
c nes, el immolandas victimas pacificas septem die- facilius plebcm pastore destilulam a veritate a\cr-
c bus exspectabis, donec veniam ad te, et ostendam lere possent. Nunc ctiam idcm hoslis antiquus simili
t tibi qua3facias.» Non ergo Samuel suum prteslo- modo in pacc Ecclesiae eos qui populis pracsunt,
lari adventum Sauli seplem dierum tcmpore praece- quoscunque potest, ab instantia eruditionis avcrtere
pit, sed ad offerendas oblationes, et immolatidas salagit, ne subditis dogma veritatis impendant, qua-
victimas pacificas se ab co eisdem septem diebus tenus illos incaulos lenius decipere possit. t Per
voluit exspeclaii. Quod illc ncquaquani fecil; et ideo C imidiam enim diaboli mors introivit in tolum orbcm
merilo culpatur, et stultitiae elogio denotatur. (Ex terrarum (Sap. n). » Imilantur cum enim qui sunt
Augustino.) Quod autem Saul mandatum Domini ex parte ejus. Unde et duplici reatu diabolus con-
transgredicnli Samuel ita dixisse legitur: « Stultc slringitur, hoc est superbiae et invidiae: superbiae,
c egisti, nec custodisti mandata Doniini Dci tui quae qua ipsc cecidit; invidiae, qua alios dejiccre conlen-
c prascepit tibi. Quod si non f ^cisses, jam nunc prae- dit. Philisthiim enim interpretanlur duplex ruina,
« parasset Dominus regnum tuum super lsrael iu et Ilcbraei, transeuntes. «Non cnitn hic habemus do-
c sempiternum. Sed nequaquam regnum tuuin ullra mum niancntem, sed aDternamrcquirimus in coolts
c cousurget. QuassivilDominus sibi virum juxla cor (Hebr, xm).»
c suum, et praecepit ei Dominus ut esset dux super
CAPUT XIV.
c populum suum, eo quod non servaveris quaeprae-
"
c cepit Dbniinus;» non sic aceipiendum est ac si Quod Saui dimicaturus adversus Philisthiim universo
exerchui indixit jejunium, quod Jonathas ignorans
ipsum Saulem Deus in acternum paraverit regnatu- mellis fregil, et ob hoc vix preci-
et noluerit servare pcr gusiationcm
rum, hocpostea peccanti: neque bus popuii a ncce liberalus est.
sed praepara-
' cnim cum peccaturum essc ncsciebat,
verat regnuni ejus, in quo figura regni esset cetcrni. " Interea Saul, duni pergeret dimicaturus adversus
Ideo ergo addidil: c Et inuic regnum tuum non stabit Philisthiim, indixit cuncte excrcitui jejunium, quo-
libi. » Sletit ergo et stabit quod in illo significatum usque reverlerenlur a pi'oelio. Sed Jonathas fllius
est. Sed non hinc slabit, quia non iti aeternum ipse cjus, super faciem agri mel videns, « cxlcndit suni-
fuerat regnaturus, nccprogcnies ejus: ut saltem per ' niitatem virgaa, etintinxil in favum mellis, cl gusta-
posteros, alterum alteri succcdenles, videretur im- vit, et illuminati sunt oculi ejus, » etc. (Ex Isidoro.)
pleri, quod dictum esl, c in aeternum, i etc. Non ulique ad videndum illuminati, qui antc vide-
« El quaeril, inquit, Duminus"sibi hpminem,» elc. bat; sed ad discernendum, quia velita tetigerat.
Sive David, sive ipsum Mediaterem significans Te- Tutic enim casus ille, sicul et Adam, fecil illum at-
stamenli iNovi,qui figurabatur in chrismate etiam tenlum, jeddiditque confusum. Quo facto iuoiictur
in quo u.nclus est ipse David cl progenies ejtts; non omnes illecebras voluptatum in saeculo deberc con-
autem quasi nesciat ubi sil, ita sibi homineni Deus lcmnere is qui Deo nititur militare, et Spirilus ssn-
qttaerit: sed per homincm, morc hcminum loquitur, cti particeps jam faetus, spiritalibus castris se inserit
quia et sic loquendo nos quanit. Non solum enim pugnaturus. Quod bene Jonalhae noir.en cxprimil.
PATROL. CIXC 2
"
45 . B. RABANlMAURI ARCHIEP, MOGUNT, OPERUl PARS I, : P
[rtterpretatuf eriim, columbw donum, vel donum Do- A- UAPUT XY. - !: :_>"-
mini. Recte qnidem ille columbw vel Domini donum _). bello quod Satd prwcepio Domini contra Amalec
diciltir, qui, gratia Spiritus sancti accepta, mundi gessit, ubi Dominum offendh per inobedienliam, eo
illecelwas. Non enim contra quod non disperdidit totum Amatec cum omni sub-~
parat spernCfe potest slantid propler cnpidilalem; unde Dominus -eum
Allophylos spifitales, id cst adversus piihcipes tene- exprobfavil et per prophetamificreptmiu
brarum, virilibus animis inctirrere, qtii adhuchujus (CKP.XV.) c Et dixit Sartmel ad Saul: Me inisif
mundi iiegligit dulcedinem declinare:« Mel cnim c Domiriusiit ungerem lc in j'egem-stipef Israelpe-
dislillarit labia nieretricis (Prov. -v), J hoc est voiu^ c pultirii ejus. Nunc ergo aiidi vocem Domini. Hasc
ptas carnalis delectalionem ingerit illieilam, de qua t dicit Dohiiuus exercltuuhi': RccenStii quaeeunque
putatur (juxta mysficos intellectus) huric guslasse c fecit Amaleclsraelijquotiiodorestititeiin via,"cum
Jpnatham; et sprte deprehensuni vix populi precibus c ascenderet ile Jigyplb; nunc efgo vade«t percute
liberatum. Unde manifeste palet indigere illum qui « Amalec, ettiemolire universa ejtis: non pafcas ei,
vcluptatibus atque iUecebris mundi superaiur,, san- « sed inteffice a vlfo usque ad muliefeiri et par\;ulutii
clcrum suffragllselfratefnisoratipnibu_,quiaquanlo « atque iactantem, bovem ut pyeni, camelum Ct asi
majore protervia contra unanime consilium eccle- _ « fiuni. »Idee aulemjumCrita Amalee Dcmimis jube<
siasticae regute refragatus est, tanlo majore eget demeliri, ut tiec in iunientis ejus ineniPria fleret :
titixilio plurimofutii •:ut qui suo meritp salvarl iion Dpminus enim dixerat se deleHirumitietiieriam Ama
-pbtest, aliortiiti devotis precibus reconcilialus ab lec de sub coelo. tdcirco pfsecipitur Sauli utieiim
instanle peficulb liheretur. penitus ab iibmine-usque ad iuinenta delefet. Et qnia
{G_.r.xrv.)'« Defatigatusest populus nlriiis;-et ver- ejtis metiiofia, id est Amaiee,penitus deleta lioii iiiit,
« sus ad praedam, tulit ove"s,et bpves, et vitulps, et Saulis "ijeecatum et inbbediefitia elstilit ifi causa.
« mactaverutit in terra, comeditque pbpulus cum De qub Ahialec ila irt libfc DeUierbfioniii diciluf:
« satiguine. Ntititiaverunl atilcm Sattl, dicerites Jqtibd . Meuieuto quse fecerit libi Anialee iri via, quando-
«-populus peccasset Demifio, comedentes cum san- egrediebafls^dfe/Egypto, quotiibdb occtirfeiit libi, et
« guiiie. Qui ait : praevaficati estis, volvite ad nie extrbtiios 'agftimis itii, qUilassl fesiaebaiit, cecide-
«jam fiutio LSaxumgrande, >Etdixlt Satil: ©ishefgi- : rit (Deut. S:xy).» Lasscs lilc Hebfa_i11niiriuridos se-
t iiririiIn Wlgtts, et dicite eis tit adducat ad itie -untis- cuiidtim legeitt exlra castra r&anentes intelligtitii •
t quisque boverii suuni et/af ielem, et oecidite ;supef qtios cfecidisseAttialecitae dictifiitif, qtila (sicut ipsl
« islud, et vescitiiini, et nori -peccabitis Dpminocb- ifadtifit) ebrtiin cifcumcisiohem amp.utaveriitit ,etIii
« niedentes curii sariguine. AddtiXit ilaque oirinis .A stibsannationeniDel, in coelunipfoiecerutil. !
« populus, iinusquisque bovem Iii matiti sfia, tisqtie « Dixitque Satil Cinaab,Abite, recediie atque dc-
c ad noctcm, et Occidertitit ibi, i etc. Peccasse Do- c scendite, ne fefte itivolvam te Cum eo. Tu enim
mino et comedisse ctini sanguine diCuntur, qtiia ifia- t fecisti miseiicordiam cum omnibus Mis Isfael,
"
ctalis Victimistipn obtulertitit ad sanctuafium sacer- « cum iascettdereiit de JEgypto,» etc. "Cinaeusipse
doiibus, iuxla;Tegispraeceptum,:adipemef sanguinem, est Jetro, cognatus lloysi, de cujus genere erarit
ctifii videlicet sartcluafium seCumhaberetit. Quando Cina.i, qui descenderaiit ad Amalec et habitabarit
locus sanctuarii prOcul fuerat, iubebalur satiguis cuni eo, qui ulique eoruiii cpnsanguineus erat, et
vietimarum fufidi in tefratfi, de liis videlicet victlmis hajreditatem Sneius lerra habebat. Mtseiicbrdiam
quas ad subs esus praeparabant. Quando vero sari- vero Citiaeus cum filiis Israel fecisse. dlcitur, sive
ctuarium praesens efal, sanguis hosliarum super al- quia Moysen fovit in terra Madian, sive quia cpnsi-
tare Domini jubebatur fundi, sicut est illud in libro liuin dedit Moysi quallter lnitltitudinem popiili gu-
peUteronbmii: Saiiguiriem bbstiarum itiarum furides bernaret.
iti altari, cafnibus aulem ipse vesceris (Deut. xn); » Iiiiitex praecepio Doniini Saul praelium_idversum
qtied praefatus populus iion fecit, et idcirco dicitur Amalec; interfeclisque cunctis hostibus, pepercit
Dominopeccasse, et cum sanguine dicitur comedisse. D Agag regi, nec voluit disperdere omnia juxta manda-
Sequituf. : tum Domini. Ifascitufque pro hoc ei Doniintis; ct
« ./Edificayit autem Satil altare Dommo, V elc. venit Samuel post Iiaee ad Saul, et increpavit euin
runc primum ccepit aedificafealtare Domino. QUae- pro hoe facto dicens:
fendum itaque; cum antea legatur aediiicassealtafe, « Nontie cum parvulus esses in oculis luls, eaput
jtiando a Samttele increpatus est, cur liic dicatur : i,«in tribubus Israel factus es ? Unxitque fe Dominus
« Tunc pritiium; coeplt aedificare altare Dcmino? t ; « in regem super Israel ? » etb. Qtiiti per increpatio-
^Edihcasse itaque antea legitur altare, sed quia in- nem Doifiinicaevocis, nisi superbia elati regis abji-
bbedienter illud aediiicavit, non Deminp sedificasse citur? Quod ad correctionem suanl poterit salubriter
.intelligitur. Hic autem quia pbedienter et recte illud i quisque convertere qui praelatus est, Cum ergo Saul
sedificavit, Domino aeQificaSsepefliibetuf. parVulum^se in suis oculis aestimaret, caput in iri-'
bubus Isfael factus est; sed fulttis temppralipbten-
tia, jam se parvulum npn videbat, Caeterbrumnam-
•; quc ccmparationi se praeferens, craia plus cuuctis
4S COMMENT. IN LIBROS IY REGUM. — IN LIB. I. 46
poterat, magnttm se pra. omnibus aestimabal. Miro .A sed Patris voluntatem facit, eos qui ad se vcniunl,
aulem modo cum apud separvulus, apud Dominum foras non ejicil, quia dum exemplo suo nos ohcdien-
magnus: cum vero'apud se magnus apparuit, apud tiae suhjicit, viam nobis egressionis claudit. Hinc
Dominum parvulus fuit. Plerumque ergo dum ex rursum ail: c Non possum cgo a me facere quid-
subjectorum affluentia animus infialur, in luxum qnam; sed sicul audio, judico (Joan. v). t Nobis
superbiae, ipso potentiae fastigio lenocinante, cor- quippe obedienlia usque ad moiicm servanda prae-
rumpitur. Quam videlicet polentiam bene regit, qui cipitur. Ipse autem, si sicnt audil, judicat, tunc quo-
et tenere illam neverit el impugnare. Bene hanc que obediet, cum judex venerit. Ne igitur nobis
regil, qui tcit per illam super culpas erigi, scit in usque ad prai.entis \ilae lerminum obedientia labo-
illa cum caetcris aeqiialitalecomponi. Humana etenim riosa appareat, Redemptor noster judieat, qui hanc,
mens plerumquc extolliiur, eiiam cum nulla pole- ctiam cum judex veneril, servat. Quid ergo inirum
stale fulcilur; quanto rnagis in allum se erigit, cum si peccator bomo obedicntise in praesenlis vilce bre-
se ei etiam potestas adjungll? Quam tamen polcsta- vitate se subjicit, quando hanc Mediator Dci el ho-
tem certe dispensal, qni sollicite noverit sumere cx minum, et cum obedienles remuneraf, non relinquil ?
illa quod adjuvet, et expugnare quod tentat. et aeqtta- Sciendum vcro est nunquam per obedientiam malum
Iem secum caeleriscernere, et tamen se peccantibus; R fieri. Aliquando autem debet pcr ebedienliam benum
zelo ullicnis anteferre. Scriptum namque est: « Du- qupd agilur intermitti. Neqtie enim mala in para-
cem te constilucrunl, noli extolli, sed cslo in illis dise arbpr cxslitit, quarii Dcus homini, ne conlinge-
quasi unus ex illis (Eccli. xxxn). Illoquc cxcusanle rel, intcrdixit; scd ut per melius obcdientiae meri-
quod omnia servaveril. jttxta quod sibi praeceptunv tum homo bene conditus creseeret, dignumfuerat ut
fuerat, alque dicente: Iranc etiam a bonoprohiberel,<juatenus tanto verius
t Audhi vocem Domini, et ambulavi in via per boc quod agcret virtus essel, quanto el a boiio ces-
c quam me misit Dominus, el adduxi Agag rcgem sans auctori suo so subditum lmmilitas exhiberet.
c Amelec, el Amalec interieci. Tulit autetii populus Sed notandum quod illic dieitur : « Ex omni Iigno
t de prteda ovcs et boves, primitias eorum quae cacsa paradisi cdite, de ligno autem scientiae boni et mali
c sunt, ut immolet Domino Deo suo in Galgalis. Ait ne teligeritis (Gen. u). . Qui euim a bono quolibei
c Samuel: Nunquid vult Dominus holocausta el vi- stibjectos vetat, necesso cst ut mtilia concedat ne
c etimas, cl non potius ut obediatur voci Domini ? obedientis mens funditus intereal, si abonis oniniljus
t Melior esl enim obedientia quam victimae, et au- peititus repulsa jcjimat. Omnes auteni paradisi ar-
t scullare magis quam offerre adipem arietum. Quo- bores ad esum Dominus concessit, ciini ab una pro-
t niam quasi peccatum ariolandi est repugnarc, et C hibttit, ut crealuram suam, quam nolebat exstingui,
t quasi scelus idololatriae nolle acquiescerc. » (Ex sed provehi, lanto facilius ab una restringerei ,
Atigusiino.) Obcdicntia vietimis jure praeponitur, qtianlo ad cunctas lalius relaxaret. Sed qttia" non-
quia per victimas alieua caro, per obedientiam vcro nunquam nobis Iiujus nnindi prospera, nonnuiiquam
volunlas propria mactalur. Tanto igitur quisquc vero iubentur adversa, sciendum summopere est quod
Deum citius placat. qttanlo ante ejus oculos,repressa obcdientia aliquautlo si de suo aliquid liabeaf, nulla
arbitrii sui superbia, giadio praecepti se immolat. est; aliquaudo si de suo aliquid non babeal, minima.
Quoniam contra ariolandi peccalum inobedicntia Nam cum hujiis mundi successus p.a_cipitur, cum
dicitur, ul quanla sit virtus obedientia demonstrc- loctts superior imperafur, is qui ad pereipienda haec
tur, ex ad\erso crgo melius ostendititr quid de ejus obedit, obedientia. sibi virmiem evacttal si ad haec
iaude senlialur. Si enim quasi peccalum ariolandi etiam ex proprio desidcrio anhelat. Neque enim se
est repugnare, sola est quae fidei meritum possidet, sub obcdientia dirigit, qui ad percipicnda hujus vitae
sive qua .juisque infkielis convincitur, eliamsi fidelis prospera libidini propriae ambitionis servit. Rursum
esse \ideatur. Ilinc per Salomonem in ostensione cum miirtdi despectus pra_cipilur, cum probra adi-
o!.'edienlia_diGitur : t Vir obediens loquitur victorias pisci et contumclifciubentur, nisi haecet ex semclipso
(Prov. xxi). i Yir quippe obediens ioquilur victo- D animus appetal, obedientia. sibi meritum minuit, qui
lias, quia dum alicna. voci humililer -subdimur, nos- ad ea quae in hac vita despecta sunf invifus nolens-
mclipsos in corde superamus; hinc in Evangelio que descendil. Ad defrimeiitum quippe obedicntia
Yerilas dicit: c Eum qui venit ad me non ejiciam ducitur, cum meniem ad suscipienda probra hujus
foras. quia de coslo descendi, non ut faciam vo- sa_culi ncquaqttam ex parte aliqua etiam sua vota
liintatem meam, sed voluntatem ejus qui misit comitantur. Debet ergo obedientia et in adversis cx
mc (Joan. vi).» Quid enim , si suam facerct, suo aliquid Jiabere, el rursum in prosperis ex suo
eos qni ad se veniunf repulisset? Quis aulem aliquid omniitiodonon liabero : quatenus el in adver-
nesclat quod voluntas Filii a Palris volunlate nen sis tanto sil gloiiosior, quanto divino ordine etiam
discrepel? Sed queniam primus homo, qui suam ex desiderio jungitur; el in prosperis lanfo sit ve-
voluntatem facere voluit, a gaudio paradisi cxivit; rior, qtianlo apr__senli ipsa, quam divinilus pcrci-
sccundus ad redemplionem hominum veniens, dum pil, gloria funditus interea separatur.
voluntatem se Patris, ct non suam facere ostendit, c Dixitque Saul ad Samubl: Peccavi, quia pfce-
permanere nos inlus docuit. Cumigitur non suam, c varicatus sum sermonem Dotnini, et vefba tua.
B. RABANI JIAURI ARCHIEP. MOGUNT,OPERUMPARS I. '
..£.-;. 48
« timefis populum, et obediensvoci eorum. Sed nunc _4rat amissufus, Christo Jesu Domino nostro per No-
cporta, quaeso, peccatum irieum, et revertcre me- Vum Tesfamenlum non carnaliter, sed spiritaliter
c, ctim, ul adprem Dcminum. Et aitSamuel ad Saul: fegnaturo. De quo durii dicitur ':".c Et dabit illud
«.Nprtfeyertar tecum, quia prpjecisti sermonem Do- proximo luo, » ad carnis ccgnatipnem id referlur.
c mitiii; et projecit fie Dpmitius-ne sis rex super Ex Israel ienini Ghristus seciinclumcarriem, unde et
t. Israel. »Cerripit prpphetaregem prp inebedientia Saul. Qued verb additum est, c bonosuper te, » po-
qua Dcmini mandatuni explere non curavit, praedi- test ctuidemintelligi, « meliori te; » nam et quidam
citque ettm regnum amissurum, quia certitudinem sic sunt interpretati. Sedmelius sic accipitur, « bono
mandatorum Dei sequi noluit. Et meiito ille depo- super te, » ut quia ille bonus est, ideo sil super te,
lestatis culmine abiicitur, qui rite regnum tenere ne- iuxta illud aliud propheticum : « Dbnec ponam om-
scit. Ipse.enim regimen rite tenet, qui se superieri nes inimicos tuos sub pedibus tuis (Psal. cix), » in
'per_-hu.nili.atemad obediendum suLjicit, et inferiori quibus estetlsrael, cui suo perseculori regnum abs-
pef auctpritatem ad dpcendum antepenit. Si enini tulit iGbristus, quamvis fuerit illic et «Israelita, in
Saul Dei inaiidalis obedirel, rite populp praeesset. quo doius non erat (Joan. i), > quoddam frumentum
«Et ceiiYersus.est Samuei ut abiret, ille aulem quasi illartim palearum. Nam utiqtie inde erant apo-
« apprehendit sunimitatem pallii ejus, quae et scissa P stoli, inde tot martyres, quorum primus Stephanus
t. est. Et ait ,ad eum Samuel:. Scidk Dominus re- (Act. -vii).; inde tot Ecclesiae,.quas apostplus Patilus
«;gnum lsrael a te hodie, et tradidit illudproxinip Commemorat, iti conversione magnificanles Domi-
t luo meliori te, » Nola mysterium, quod sicut in num. De qua re non dubito intelligendum qupdse-
passipne Domini pontifex yestimentum scidit (Matth. quitur, «_Et diyidelur lsrael in duo, _ In Israel sci-
xxvi), ita ex rex Sattl veslem prophetae nunc scin- licet inirnicum Christb, et lsrael adhaereiitem Chrl-
dere;describitur. Per ulramque enini potesiatem, et sto; in Israel ad ancillam, et Isrtiel ad liberam
regalem videlicet ac sacerdotalem, scissib veslimen- pertinentem. Nam isla duo generaprimum simul
tprurii facta est : ut demonsirelur stabilitatem regni erant, velut Abraham adhtic adhaeretancilla., donec
seusaccfdblii.in populo Judaeorumfteri npn ppsse, sterilis per Chrisli gratiam fecundata clamaret :
qui verum regem et sacerdetem ad se yertientem, t Eiice ancillam et filium ejus (Gen.xxi); t Prbpter
Dominum videlicet Christum, recipere neluerunt. peccatum quidem Salomonis, regnante ifilioejus Ro-
: , « POITPtriumphalpr in IsraCl nen parcet et pceni- boam, scimtis Israel in duo fuisse diyisum, atqueila
c tudiiie ncn flectetur. Neque.enim homo est ul agat perseverasse, habentibus singulispartibus reges suos,
poenitentiam, etc.» Triurophator in Israel Dominus donec illa gens tola aCbaldaeis esset ingenti vasta-
est, cui omnis vicloria recte ascribitur, qtiia muta- tibne subversa atque translafa, Sed hoc quid ad
bilis. iioii est, sed secundum justiliam;et veritalein Saulerii, cum, si tale aliqued cemmiriandum esset,
uiiiversa dijudicat. Netandum;autem qued alia edilio ipsi David pclius fuerit cemminandum, cujus erat
habet • « Nen rieyertar, inquit Saniuel, tecum, quia filiits Saipmon? Poslremo i-uncinterseigens.Hebraea
«':_sprevistiverbum Dpmini,' et spernit te Doitiinus, .divisa non est, sed indifferenter iri ejusdem erroris
« nesis rex sup.erIsrael. Et cpnyertit Samttelfaciem societate dispersa per terras. Divisio vero illa, quani
c.suam utabiret, ettenuit Saul, pinnulam diploidis, Deus sub persona Saulis illius regni et pppuli figu-
c et disrupit eam. Et dixit ad eum :Saniuet; Disrupit ram gerentis eidem regnc pppulpque .minatus est,
t Dominus fegnuin Israel de manuiua hodie, et da- a_terna atque immutabilis significata est. Per hoc
c bit proximo luo bonP superle; Et dividetuf Tsi'ael adjunctum est: « Et non -eonvertetur, neque pceni-
«,in,due, et non conyertetur, neque pcenitehit eum, tebit etini, quoniam non est sicut homp, ut pceniieat
«:qucniani nonest sicut hbmo, ut poetiiteat eum; euiti : ipseminatur et permanet; »id est, hoitioifii-
i«;ipseiriinaluf, et riort permariet;;» (ExAugustino.) riatur, bt non pefmanet; nbn atitemDeus, quemnon
Iste cui diCitur : .« Spernit teDpniinus^ne sis rex pcenitet sicut hominem. Ubi enirn legilur quod poe-
super Israel, et disrupit: Demintis regnum. ab Israel ^. rtiteat eum,;mulalio rerum significatur, immutabili
de matiu; lua hodie, » quadraginta reguavit annis su- praescienlia manente d.iyina. Ubi ergo npn pamitere
per Jsrael, tarito.scihcet temporis spatio, quanlo et dicitur, non mutare intelligitur. Prorsus insolubilem
jpse Dayid, et audivit hoc primo temppre regni sui; \idemus per haec verba prolatam divinitus fuisse
intelligamus- ideo dictum quia nullus de ejus stirpe sententiam de ista divisione populi Israel et omnino
ftierat regnatufus, et respiciamus ad stirpem David, perpetuam. Quicunque eni.m ad Ctjristum transie-
uride exprtus est secundum carneni c MediatorDei runt, vel iranseunt, vel transibunt, ifide non erant,
Ct liomintim, ethpmp Christus Jeisus (J;T?m. n). » mde secundutii Dei prasscientiam, iion secundum ge-
.Noiiiautem in Scriptura, quod in plerisque Latinis neris humani unam eamdemque naturam. Prorsus
<.pdicibtis,;legitur:« DisrupilD.ominusregnum Israel quicunque ex Israelitis adhaerentes Christo perseve-
de manutua; » sed sicut a npbisppsitum est inven- rant in illo, nunquam erunt cum Israelitis qui ejus
-tum.in Graecis : « Disrupit DpminuSregnum ab Israel inimici usque in finem vitae bujus esse persistunt;
de manu tua,» et inlelligatur, «;demanu;tua, » qttod sed in divisione quaeliic pr_enuntiata
' est, perpeluo
esf,- «,ab Israel. »;Po"puli quoque. Israel personam pei'manebunt. , . , -:
^figuralegerebat honio iste. qni p.ppulusregnum fue- .:._. « Dixitque Samuel: Adducile ^d me Agag regem
:49 COMMENT.'INLIBROS:IV REGUM.;-—IN LIB. i. ; - _._
' c Amalec. Et oblalus est ei
Agag pinguissimus. Et..Ai maltis; si malus, cui.Hoiriittidicatur? Haecsehtehtia
« dixil Agag : Siccine "separat nos amara mors?_Et duobus verbisconiprehensa est,;et.in Deb potestas
_ ait Samuel : Sicut fecit absque liberis niulieres justa, et indiabolo potestas irijusla. Nani idemest
« gladius luus, sic absque liberis erit inter nmlieres spiiittis inaltisper riequissimaniyoluntate.in, et;iderii
c mater lua; Ifl frusta coricidi.t Samtiel Agag coram spiritus Doniini;per acceptani itistissiriiam pbtesta-
c Dominp in Galgalis, » etc. Quandolegunt quidam item.; Unde ergo spiritus Domini appellatur diabb-
in Scripluris qtiod.saneti nulli hostium parCant, effi- lus^.prbpterminlsleiiuifi;: quia omnibiis eliani spi-
'ciuntuf crtideles; et humanum sangttinem sitientes, ritibus riialis bene utitur Deus, vel ad damriaiibneih
dicunt: Quitiet-justilla pereussefuut hosles, utnon quorumdam, vel ad emendationem, vel ad prbbaiio-
relitiqeretufab eis qui "salvus fierel. El ribfi intelli- nem. Et quamvis nlalignltas a-Deo iibn sit, pbtestas
gunt in his verbis ebumbrari mysteria; et hoc tiobis tamen, nisi a Deb, non:_est(Ex Gregorio.) Sicut an-
magis-indicafi, ut ptignantes adversus Vilia,'ntillum tiquus liumani generis irtimicus, quia: licet aflliciio-
-penilus exliis relinquere debeaniuS, sed omnia inte- • nemjustorum semper:ap"petatj: tamen si ab auctore
rimere. Nam-si pepereerimus, scire debemus repu- nosfro potestalem non accipit, ad leiitationis articu-
: tari nobis iri culpa,sicut reputatum est Saul, qtti vi- ltim nullatenus convalescit. Unde et omnis voluntas
' vuni servaverat
regem Amalec. Qubmodoeniin quis- B.diaboliinjusla est; et tamen, permittente Deo, Omnis
que justus 'iianebit,. si adhuc aliquid peceati in potestas jusia. Ex seeriirii tentare quoslibetinjuste
semetipse servaverit-, sicut Saul? At vero sanctiin appetit, "sedeos qui tenlaiidi surit; el prout tentandi
figura Sainuelis ila sceviuntsuper hcstes sues, idest, sunt, non liisi tentare Detis juste peiinittit. Bene"efgo
super vitia peccatorum, ut non permittant relinqtii nunc dicitur :« Spifitus Domini"malusexagitat ie. »
aliqubd peccatum impunitum. Ecce unus.idemquespiritus et Domini appellatur et
' "' ' : maius : Dotiiini videlicet perlicentiam potestatis ju-
. CAPUTXVI."
malus auteni per desideriuifi volutitatis iHJusta..
Quod, Saule reprobaio, eleclus estper Samuelem Da- stae,
vid ih regem, et quod ipse David coram Saule fu- (Exlsidoro.) Sic ietalibi dictupi est efiam (IReg.
rente cilhara canebat. ; ; xx\i)": c Sopot Doinini,; » qui bccubayerat milites
-" (CAP.XVI')'« Dixitque Dominus ad Samuelem:: ejusdem Saul, cum David basfam et; scyp.humabstu-
i-« Usqueqiio tu luges Saul, cuin egb projecerim eum, lisset -a capite dor.iriientis; noriquia: sopbr tiinc a
c ne fegnet super Israel? Imple corfiu tuum oleo; et Dbmino erat nt ipse dormiret, sed qtiia ille sopor
_ veni etiiiiltam adIsaiBethleheniitein,providi enim qui tunc homines apprehenderat, nulu Dei erat iti-
« in filiis ejus mihi regem, » etc. Itaque Saule prb- . fusus, n"eDavid servl: ejusiri eo loeo-praesentia sen-
*-'
pterinobedientiam reprobato, misit Deus Samuelad .tiretuf. Dicituf ergo spiritus Dei nialus, lioc est, mi-
Isai, et sunipto cornu olei tinxit in regem David. nister Dei ad facienduniIri Saul quod eum patii Jtidex
Sed videatuuS eunidem DaVid, quombdo Christum oitiiiium potentissimus jttdicabat, qubtiiam spifitits
prophetice significaverit. DaVidenim interpretatur ille voluntate qua malus erat, npn erat Dei; creatura
manufortis, sive desiderabilis. Et quid foiiius leone .yerp quacpndilus Crat, el pbtestafe, quam tieii sua,
illo de tribu Juda (Apoc.v), qui vicit mundtim? (Joan. sed Domini omnium, aequitate aceeperat, Dei erat;
rxvi.) Et qttld desiderabilius illp de quc diciiur . fbrmidari igitur non deb.et, quia nihil, nisi permis-
-"«'Yenitdesideratus cimclisgenlibus? (Agg.ii). »Un- sus, valet. (Ex Gregorio,) Nam et in Evangelio ex-
gitur iste David in regem fultiriim, denuntians per pellendadehomitieLegibDpmitip dieebat: c Si ejicis
tinclieuem illam -Gbrislum. Christus enim a Chri- nos, mitte nos in gregem porcbrum (Mdith. vin). »
.--smate appellatur. Reprobatis seplehi filiis Isai majo- Sela erge;visilla timeiidaest, quae cumhcsteiri sae-
ribus, minimus aetate electtis est ad regnum.Qtiia vire permiserit, ei.ad usumiusti judicii et injusta
spreto Judaicb saceMclib et regno,prioris videlicet illius veltintasservit. (Ex jfsfc.oro.)Erat autetti Da-
poptili, qui;sabbaitismtimsecundum legem serVabat, . yid in canticis tiitisicis eruditus. Diversofum enim
Christus Dominus noster, caput minoris populi, sa- Tvsonorum ralionabilis modefatusqtieebnceutus, cen
cerdotio perpetuo funclus est, et in regeni unctiis, cordi varietate compacta, Prdinate Ecclesiae insinuat
ctijus fegnumnon habet fineni; et cui omties gentes, imitateni, quaevafiismpdis quptidiefesbnaf, etsiia-
linguae et tfibussefvient.David ab ofiicib pastorali vitate niysiiea mpdulatur. Iste adliuc pubf ifi cithara
pecorum ad hottiinuni regrium tfansfertur. Noster suaviter, ime. fprtiter canens,- malignuni spiritiuii
atilem David, ipse Jesus,'a bobus Judaicae plebis qui operabatur in Saule,:compescuit; noti quod ci-
: ablatus
est, et In regnum gentium trattslatus est. In. tharae illiiis tarita vis •efat; sed ipiod figtira cfticis
Judaea enim non est modo Christus, ablalus est inde, Ghiisti,;,quaa de lignoef.exfensibtie nefvbrutri my-
nune^enlium greges pascit. Igitur recedente a Satil stice gerebatur, ipsaque passio,qti_e catitabatuf, jam
Domino propler irtobedientiam, arreptuis est mali- tunc spiritus daembniacos.oppriniebat." Tfopologiee
gno spiritu, « et exagitabat eum spiritus nequam a autem,:Iioc factb David ad.coiiipatiertdriniprbxitiib
Domino. »' '-. insfruimur. Plertimque ietiirti superbus dives-exhbr-
«-Dixerutitqtie servi Saul aa eum : Ecce exagitat tationis bjandimento placatidusefet: quia ptpleftiin-
« te spifitus Domiiii tiialus, i etc.Inhoc libro quasfi qtie dura yulnera per lenia fomenta;mollescurit, et
gojet de spiritu <jui;agilab.at Saul; siDoiiiini, cuf furor irisanorum ssepe ad saltitem:, medico.blan-
51 B. RABANIIfiAURIARCHIEP. MOGUNT.OPERUMPARS I. §2
dienle, redticitur; Qtinrqueeisiii duleedinem conde-. V « et deseendat ad singulare certamen. Siquiverit
scenditur, languor insaniag mitigatur, Neque enim « pugnare mecum, et percusserit me, erirnus vpbis
negligenter intueiiduin es. quod cum Saulem spiri- « servi, Si aulem ego pr-evaluero, etpercussero eum,
„tus adyersus inyaderet, apprehensa Rayid cilhara c yos seryieritis, et serviefis nobis. Et aiebat PbiU-
; ejus yesaniam sedabat. Quidenim pef Saulem, nisi c slhseus : Ego exprobravi agmiuibus Israelis hpdie.
elatio pptentium? Et qujd per Dayidinnuifur, nisi « Da|e jiiihi virum qui ineat. mecuni singulare cer-
.Iiumilis sartclorum vita,? Cuni ergo Saul ab imniundo . lamcrt, f etc. (Ex Ifebrwo.) Spurius dicitur, quia
spiritu arfipitur, David canente, etus insania tenipe- patre giganfe, matre yero Gethca natus erat.
ratur; qtiia cum sensus potentium per elationem m < David autem erat filius viri Ephrathaei de Be-
furorem yertitur, djgnuni est ul ad salutem mentis, . thlehem Juda, cui nomenerat Esai, qui habebaf
quasi dulcedine cithafa/locutionis nostfae tranquil- '•« octp filibs. » Quaeritur cur hic oeto filios habere
litate, revoeetur. dicatur, cum in Paralipomenon (I, n) non _m
CAPUT XYR. plius quam sepfem leganttir ? Quod iia solyilur.
De pugna Bavid cqnlra Goiialh Philislhmnm, quem Nalhan ilaque pfephetam filium Semaa, fllii --siii.
jactii lapidis ipse occidit. in lecp filii educaverat et nulrivei'at. Nam coram
(CAP,XVII,)c Post liaee, Philisthiim agmina sua - Samuele septem ejiis filii lcgpntur adducti fuis-
« in piaelium conduxerunt iti Socho Jtidae; et castra- se, et octavus esse in pascuis, inter quos Na-
t m.etatisunt inter Soclio et Azecha, in finibusDom- than adductum fuisse manifestuni est, qui et Jo-
c niim. » (Ex Eieroiiyma.) Socho est oppidum in nalhan vocatur. De quoin extrenia parte Samuelis
tribu Juda- Sunt autem usque hodie viculi duo per- dicitur : t Percussit atilem euni lonathan, filius.
genlibus _Eliam de Eleuihefppoli in novo fiiilliario Sammaa, fratris David (// Reg. xxi). lEtnotandum
yiaepublicae : unus itimonte, el altef iii carnpo si- quod ubicunque propheta yocatur, Nathan scribi-
tns, qui Socho nuncupantui. Interpretatur vero-ra- tur, non Jonathan. « Pugna vero Philisthinoruni
ynus yel humilitas, Azecha ciyitas est Chanartaeorum contra Israel, » fipn inccnvenietiter nialigneriim Spi-
jn.parte tribus Judae, ad qtiatii usque persecutus est rituum praelium adversus Ecclesiain Dei accipi pc-
|esns. quinque reges (Jos. x). Sed et hodie vocatur fest. Inde egreditur, de castris scilicet Pliilislhifip-
vjila Azecha inter Eleutherepblim et _EIiam. Azecha rum, vir spuritis, npmine: Gelialh, nimi_e magnitu-
inlerpretatur fortitudo._ sivei decijiula. Duma sive dinis, qui benc pptesl significare diabeji supefbiam,
Doininim m tribti Juda yicus gfandis est in Darpma, quein David noster singulari certamine cengressus
Jiop est ad australem plagam, in finibus Eleuthero- n prcstrayit, acpcpulum Dei a tiinpre ej'useripuit, qui
jvoleos, aecem e.t septem ad ea inillihtis distans. iepneni et ursum necayit; urstim, videUcet diabe-
ISuonainterpretaiur sU.eniium.sive gaudiiim. luni;- lepnem, Atitichristum : alteruni nunc licntini-
t Pprro Saul et viri Israel congregati In valle Te- btiSlatenter insidianteffl; alterum inpcsterum niani-
< rebinthi. i; Terebinthus estin Sichimis, sub qua feslissime SBevientem.(Ex Isidoro.) Iste David in
afeseondit Jacob idola (Gen. xxxv) juxta Neapolim. praelip gigantem superavit, cuiti adversus populum
? Et direxerunt aciein ad pugnatidtiimcontra Phi- Dei alienigenaedimicarent, Prpvpcavit superbia hu-
« listljiini, t etc, Ilinc Jpsephtis : .«Post non multa niijitatem, prcypca,yit diabolus Christum, Accepit
sj.quidem leuippra Pajaesliui dejiup cpngregati, et artna bellica sanctus Da.vid,ut adversus Goliam pro-
iuqgnum stiper pmnes Israeli.ag exercituni cclligen- cederet. Haecarma per aetatem et parvara staturam
tes inter Spcbp et Azecba castrametati sunt. Cbntra cprppris pprtare non yaluit^ abjecit onerantia,:acce-
qubsdenup Saulpreduxit exereitum, et super quem- pit .quiiique lapides de flumine, et posuit m vase
dam inonlem castra ponens, cpegit Palaeslinpspripra pastoraji, His armatus processit et vicit, Hce qui-
qiiidcm castra reliiiqu.ere, .et _§x adversp mentis, ilem ijle David. Sed si mysteria perscrutamur, in
queiii Saul aprehenderat, atdvenire. Divisitque ep- David Christus intelligitur, qui teinpere reyelatie-
rum exercitHSfiiedius mons,-qui efat positus-inter nis Npvi Testanienti insinuand.ffief cemmendandae
eos, » " gratiae pfaeyiden.s, arma depcsuit, quinque lapides
« JEtegfessus estyir spurius de.castris Philislhi- lulit. Deppsuit ergp cprppralia s.acramenta legis,
t nOruni, npmine Goliath, dg Geth, altitudinis sex quae non sunt imposita gentibus. Deposuit quaerion
t cubitpruni cl palmc, et eassis aefea Super caput bbservamus- Quia enim in.ve.eri lege et legimus,
t ejus, et Iprica induebalur, Porro poftdus loric_e et non observamus, sedtamen aliquam significatio-
« eius quinque millia siclorum aeris; Et ocreas aereas nem praemissa et posila intelligimus, Denique haee
« habebat in crufibus, et clypeus aereus tegebat hu- arma deposuit, tanquam onera sacramentorum ve-
« nieroSiejus. Hastile autem hastae ej*userat quasi te.Fis legis, etipsam legem aecepil.. Quinque enim
« liciatoritim.texentium.Ipsumautemferrutii hastae lapides quinque libros Moysi significant. Tulit ergo
i ejussexcentpssieloshabebatfefri,etarmigerejus illos quinque lapides de fluifiine, id-est, de saeculQ.
« antecedebat eum. Stansqueclamabat adversus om- Labituf enim mbrtale saecultim,el praeterfluit qtiid-
« nes phalaiigas Israel, e.t diCebat eis : Qtiare veni- quidvenit in mundum. Erant enim in flumine, tau-
« stisparattadpraelium?Ntinquidego nonsum Phili- quam lapides in pepulb illo. Primo erant illic iiiuti-
i < slhaeus, et VPSservi Saul? Eligite ex vebis virum, les et vacabant, nihil: proderant, transibat supra
S3 ;COMME-NT.;.IN LIBRQS IV REGOM, ~ IiNLtB. h -"- -U"
iluVuis, Sed quid fecitDavid, uflex ipsautilis esset; A.tua,rex, si iioyi; ant: Yideani niortem tuam, si
accepit gratiam. Lex cnitn sine gratia impleri non novi. Aliler : quia si cenjunctic aliquandc ponilur
petest. c Plenitude legis charitas est (Rom. xm). » pro non adverbio, ut est illud Psalmist_3: c Si introi-
Quia crgc gratia facit legem impleii significatur bunt in recmiem meam i (Pal. xciv), id est, « nou
gralia lacle. Hoc est euim in carne gratuitum, ubi introibunt in requiem meam,» Si novi potcst pro
mater non quaerit accipere, sed satagit dare; hoc _non novi dicluni aecipi. Ulitur enim modo jui-andi
mater gralis dat, etcontrisfatur si tiesitqui accipiat. per vifam regis, et affii'matse non nosso unde David
Quomodo ergo osfendit Davidlegem skie gratia ope- sit. Iloc enim modo et in Genesi Joseph patriarcha
rari non posse, nisi cum illos lapides quinque ( qui- conlra fratres suos usus est, quando dixit : « Per
bus siguificabatur lex in libris quinque) coniungere salufcm Pharaonis non egredimini hinc, doncc ve-
volens gratiae,.pesuitin vasepastbiali, quo lac itiul- niat fratef yester-minimus (Gen. xitij).:»
geri consueyera.. His armatus processit adyersus ... -DAPUT.XYillv ,:'
Goliam supefbum, se. iactantem. et de ;se prcesu- ,Depacto Jonathw• ciini David et.desporisttiioneMichol
mentem.' Tulit timim lapidem et deiecit; diaboluifi. -':• :' filiw Saui. .: -
Jn fronte pefeussit, et cecidit in eo loeo cOrporis ubl •-Peracta .victoria qua David 'gigantem , interie-
S-gnuni.Christi non habuit. Hoc quoque iieet atten-r 8 cit, dicit iSciiptura quod c aninia Jbfiatliae conglu-
das, Quinque;lapides posuit, ufium misit. Quinque tinata est animae David, J et ita dilexisset euni Jo-
, libri elecli stitit, sed unitas vicit. ePlenitudo ergo Ie- nathan « quasi animam suam, :»,:ctc; Jbnalhas op
gis Charitas, utait.Appstplus : sufferentes inviceni tiirie typttin tenet cerum qui ex Judseis in Ghristum
iii dileciiPiie,,stiidenles servare unitateni spiritus in crediderunt, qtii, accepta •Spiritus:saiicti gratia, pfe:
vinculp: pacis (Ephes. iy). » Deinde, illo percusso Ghristi asnore relictisomnibus;qiiae in mundo Jia-
aique dejectp,:gladiutn ejus abstulit, et deinde caput bere poterant, ipstini Redeniptorein secuti suiit,
absCidit. Etfgcit hccnbster David,.dejeeit diabelum Unde:.et:Petrus apostblus. de;ise:et; s.b'piis:Stiis:dixit,
de stiis, fluandq credebant jnaligni ejus, quos ille in ad Jesum :«Domine, eecenes feliqtiitiijts eiiiiiia, et
njanu liabebat., etde quihus caeteras animas irucir secutisuitius.ie(Maiih.xix).j.Etiii.Aciibus apbstb-
dabat. Cotiyertunt linguas suas cbntfa ;diabolum, et lbrum ila scfiptum: est: «. Qubiqubt pbssesspres
sk Goliaede jgladib,suo caput inCiditur,; {,Ex Gregor agrofum erant, veniebarit et velrdebaril et affere-
j.0.) Item vif certa fide plenus, quaesanetis solet ad bantpretia eortim atite pedes apostblorum. Divide-
justiliam cpmptitari, ea ipsa Scriptur^ sacfae, quae batur a.utem Singulis, prout cuique-opus erat (Act:
haereticus-affert, testiiacnla COlligit;et erfpfis ejus iv), Sic.eniin;,Jonathas.dedit.yestinietita:su:a
pertiriaciam inde cbfivincil. Contra nOSnamque dum C nica iisque: ad balteum, cuni credeiifes quique quid-
sacrae legis testimonia adportant; seeum npbis affe- quid habBj^e;pblerant in boc mufido,. omiiia in lu-
rtmt unde yincarifpr. Unde^t David typilm Demini,: CKuniChristi Ccnferre salagebant, « Pbrrb cum re-
qui yidelicetforiis manu. interpretatur; Gelias vere, vyerteretur David, percusse Philisthaeo, Cgressse
revelatus siye tfansmgrans, haereticoritm superbiam «<sunt-ttulieres de tinivefsis urbibtis Isfael, cantan-
signans, hoc rebtis loetiti sunt quod nos: verbis ape^. «;tes chpfosqtie ducetites. Iti ;ocGursum Saul regis :
rimus. .Golias quippe cum gladio, Daivid verp currt c in tyifipanis,-la.titi_e, et in _istrls:; et'pfaeCi.-iebant
pera pasibrali venit ad pfcelium. Sed .efiiiideniGOT t muUefes:ludentes alque dicetit|s.};Pefcussit Saul
liatn David supetans, stib occidit gladib, Quod nps cj-oille;e^David deceminilUa. » Qubdfegis aiiiftitts
quoque agimus, qui promissa, Dayid membra ex indigtieiuUt. Hinc invidia Satilis, et semina odib-
ejus fieri dignatipne meruimus : nam superbientes r-uma&versumDavid ortasunt, (fe Isidoro.) Ita et
haerelieos et saciae Scriptufae sententias : defefentes Judaei atidientes Ghristum praedicari in Ecclesiis,
eisdem verbls atque sententiis quas prpfertint viti- quem ipsi ineci tradiderunt, et de victofia ejus, qub
cinius. ;,;--' . -.,- .,.;•. - hosteinantiquum tfiumphavit, credentes in laudi-
c Assumens atitem Dayld eaput .Philisthaei;attulit. bus ipsius cptigfatulari, graviter inde; offeflsi sunt;
« illud in Jertisalefii, arma vero ejus.:pbsuit in ta-: - Kam Saul, callidus simulatof,; tit slfib suis insidiis
« bernaculo stip.;t(Ex Hebrmo.) Quod dicit attulisse possit David piferrc discrimini ,::Sttiduit etim MicbPl
David caput PhiUsthaeiin Jerusalem, anticipatio est, fili^ suaeinuptiis alligare, sicentuni sibi Alibphylp-
quod pbstea fecit. Arnla Vero ejus, id est, Philisthaei, rum pra_putia victcr offerret. prb qtiibus centtim
nbn est iinlelligendum qticd in suo ppstierit tabertia- ducenta; dedit ille; et unde creditus est regio pefife
otilo,. sed in taberfiaculb Demini, de qub tabertia- voto,; inde aucttis est gloriosiore tfopaep : ita et
ctilopoSleahaee abAbimelech sacerdPteaccepit. Ep Jucigei,dtitii coiitra ypluntatem DM Chilstitiri inter-
iutem tempbre qub yidefat Satil Dayid egredietitem ficere nituhtur, per id saltttem geritium egerunl pef
jontfaPhiiisthaeumyait ad Abtier principefii militiae: '' qupd cfediderunt exstinguere.: Qnod Vero David
c De qua stifpe descendit bic adolescensyAblief ? prius aUeinigenaniriipfaeputia iat.tilit; et sic detiub
c Dixitque Abner :;Yivat anitiia tua; fexi. siiiovi. r- Saul iili-e.nuptiis haesil, signi_ieat qtiod Ghristus
secunduni illiid ipcutibnis gerius hoc diciuiti est qttb noii pritis Synagogam cbimubib suq: spbnderet.nisi
iictum est iilud : « Benedixit Naboth .Dep et regi anle gloiiibsusin gentibus _iefet.:P_iusi etiim in na-
{111:Reg. xxi).;.» Ac si diceret; Noii yivat anima lienibus feseeavit cafnis poliutionein, .t postea co-
S5 B. RABANIMAURl ARCHILP. MOOUNl. OPERUM PARS I. Hfi
pulattis est Sytiagogae.Scriptum est Cnim: c Ppst. Asionis, tanquam in slatuam, et haeduseis visus erai
quairi iiitraverit pletiitudo genlitim,: tunc omnis agnus : quia in quo peccatum non invenerunt, quasi
Israel salvtis crit. » Dupla auteiri, hoc est,' ducenla peccatorem perseculi sttnt.
praeputia obtulit, sive pfp Judaeis, et gentibus acqui- c Nuntiatum est autem Sauli a dicenlibus : Ecce
Sitis, sive quia iriajor-est numeruS acquisitionispo- « David in Naioth in Ramalha, » etc. (Ex Hiero-
puli gentium. quamcredehtiumi Jtidaeorum. Auxit, nymo.) Naiolh Ioctts est in Ramalha, ubi David se-
deinde: odium Satil iadversus David in tanttim, ut dit. Rama vero in tribu Benjamin civitas est Satilis
rex tib medelam stii spirittis David de more psallen-. in sexto milliario ab Helia, acl septentrionalem pla-
tem jactilo coiiaretur cpnfigere,- gam contra Bethel. Meminit hujus et Jeremias,' Alia
autemRama est in tribu Aser, Najoth, pulchrhudo
CAPUT.XIX. .
Quod Saul David psaliehtem cithara voluit lancea niunt ii.terpretatur; et Rama, excelsum.Bene ergo conve-
configere.De illusione Saul'_ quomodoper statuam haecnomina locoram rebusin his expletis,
in lectb positam el pellem pilosam caprarum U- cjtiia prophetarum dicta et celsitudinem habertt
lusus est, cum quwrebdt David occidere. scientiie ac venustateni -oeutionis. .
Sed quid est quod duiti Saulem spirilus adversus : (CAP.xx.) c Misit ergo Saul ilictores, ut caperent
invaderet, apprehensa David cithara, eitis vesanianl B «DaVid. Qtti cum vidissent cuneum' ptophetarutii
miligabat? Per Sauiem eniiriJudaeorum elatip,' pef c vaticiriantium, et Samuel stantem stiper eos, faclus
David autenihumilitas Chfisti sighificatur. Gum « estetiam spiritusDomini stipereos, et proplie-
ergo ab immundo spiritu Saul afripitur, David ca- « tafe cceperunt etiam ipsi; »:etc. (Ex Isidoro.)
nente ejus vesariia temperatur : quia ctim serisus ilgitur David regiae marius ictum devitans , ejusque
Judaeprum per blasphemiam in furerem vertitur, persecutjones declinans, fugit ;venitque ad Samue-
digrium est ut ad salutem mentes eortim, quasidul- Iem,:etmisit Satil nuntios, qui appfehenderent Da-
cedine citharae, loeutionis evangeliC_etranquillitate yid. Qui cuni vidissent Samuel inter.propheias, et
revocentur, Nisus est Saul David psallentem confi- coetumproplietarum qui in illo tempore prcpheta-
gere lancea in parietem, et deelitiavit David a facie: haiit,:nunlii qui missi sunt, acceplo eodem spiritu,
Saul. Lancea autem casso'yulnefe;iperlata est itt prophetayerunt. Missisque aliis hoc conligit, et ter-
paiietem. Sic et: pra.dicante Chtisto;.Evangelium,5 liis nihiloniinus, Postea vero cum el, ipse Saul ve-
JudaeiineditEifisuntei mbrtem ihferrb.:Seddumllle v.,.fiisset. factus est super eum Spiritus Domini, et
ah eis ad Salutemgefitium vivussecessit, selanidu- iambulabat ingrediens, et prophctabal.
ritiam nientis illbrummalitia eorumlaesit. ; (Ex Hebrwo.) Quaestiomagna hic oritur, cum in
CAP.xix.) c Misit ergo Saul satellites suos in do- Q praecedentibus legatur : «El rton vidit Samtiel Sau
« muin David,:itt custodirent eum, et irilerlicerent Iem usque in diem mertis suse, » quempdo bic prc-.
« manp. Abscessit aufem David nocte, et fugit, at- phetasse cpram Samuele.diCatur? Quam quaesticnem.
« que salvatus est; Cumqtie venissent nuntii Saul, JJebraei his duebus mpdis splvunt.. Aut npn vidi*
c inveneruftt statuam.in leetp ppsitam, et peUem eum; quia quandp junclus est Saul cuneo prophe-
c pilbsarii caprarum ad icaput ejus, » etc. Audiamus tarum, abscondit se Samuel ne yideretur ab ee; aut
ergo quidhoc significatqubdmiserit Sauladcusto- non.vidit' eumindulufii habitu regio quo indutus
diendam dbitium T>ayid, tit iuterficeretut ?. Hoc notii eftit quando dictum est: «Non vidit eum.usqubin
tid crticem Domini, sed tameri ad passionem ejtis diem moftis sua?; » stibauditur, eindutum habitu
pertinet. Grucifixus enim Ghfistus, et morftius est,; fegio. t Exspoliasse verb sefionomnibus.yestimen--
ac septiltus. Erat ergo jlla sepultura tanqtiam do-. tis,. sed regalibus intelligenduni est..(Ex:Tsidoro,.):
nitis, ad quam xustbdiendam misit regnum Judaeo- Item quaeritur quomodp et iUinuntii qui missi es-
rum, quando custodes adhibiti sunt sepulcro Ghrit sentad tenendum heminem etad nepem ducendum^
sli. Quomodo Crgo custodita est domus, si Dayid talis spiritus participes effici meruerint? Et.Saul,
figurabat Christum, ut Chfistus interficeretur, dttrii ipse, qui miserat, veniens, et ipse sanguinem inne-
Christus non in.sepultura, sed in cruce sit interfe- JD centem quaerens effundere, aceipere meruit spiri-
ctus ? Referttir hoc ad corpus"Ghristi, quia interfi- tum.illum et preplietare. Quantum enini ad litterafti
cefe Christum erat tbllerenomen Christi : neque: atliiiet, nen est fiiimm hominem repfobum ad mo-1
ettim credef ettir in Ghristtiin, simendaciuni praeva^i mentum tfahsitofie prephetasse,-dtimetiain gipiiles :
leret custodum qui cofrupti sunt, ut dicerent:, ititilti,propheti-e donum leguntur babtii6se,;Sicut et ,
« Quia, dormientibus riObiS, yenerunt disciprili et Balaam ille reprobus, quem npn tacet Scriptura-.-.
abstulerunt, etim (Matth. xxyiii).» Hoc est itaqtie. judieic diyine esse damnattim (Num. xxn, xxni et
veUe Christum irtterficere, nomen ejus resurreetio- xxiv) : sed tamen prophetianihabebant. Necilla
nis exstinguere, tit mendacium Evapgelio;praeferre- : yerba parum testantur huic sententi-e, queeinEyan_
tur. Sed sicut illud non ytiluit Saul ut interficeret gelip scripta sunt, multos dicttiros ia iUa die : c Do- ,
David, sic nec potuit regttuni JudaeOrumefficere, ut mine, Demine, in npmine tup, itianducayinius, et-
memoriam Chrisli deleret. Isti autem qui de Saul bibimus [prcphetavimus, et daemonia ejecimus] et
virtute, id est, de regtio Judaeorum, in Christum in nomineituo virtules multasfecimus (Matth.yn).* ,
iij-ac-svimefe,vpjuerpnt, .bffenderunt in lapidem .effen- Ouibiistaitien difturus est: cJSoii nqviybsunquam.;
'
57 COMMENT.IN LIBROS IV REGUM. — IN LIB. I. ":. 58
discedite a me, qui-operaniiniiniquitatem (Ibid.).t A , « David, unumqueniquede teri'a,j verumessecom''
Mysfice autem exemolum bujus Saul nuntiorumque probaret quia videlicet eraaicali sunt inimici David
ejus.in; bae' sententia figurat nonnullos haeretieos, de lerra, non ipsO;David se de adversariis: ulci-
qui aliquid boni de muneribus sancli :Spirilus ha- sceute, sed judicante Domino pro illo. Beneatitem
bent, sicut testatiienta Jegis et Evangelii, -baptismi subjungit: c Et addidit Jonailian dejerare"Dayid, ep
sacramenta. Qui cum ad Ecclesiam calholicam-ve- c qupd diligeret illum. Sicuteiiim animanisuam,
niunt, non est uUe.modb irteis yiolandum, aut, c.ita diligebal eumj» :' ut ille nimirtini quitani per-
quasi non habeant; tradendum. Sed tamen eos non fectojuxta Jegem Dei amore eomplectebalur David,
ideo debere salutieonfidere.quia non -improbamus aperditione iiiimicorum ejus ostenderetur immunis.:
quod iUos aceepisse credimus; sed oportet eos co- Qui etsi cito morte praereptus, regnurti cuni eo, ut
gnoscere unilatenj, et secietatem in vinculc pacis, sperabat, terrenum habefe nequivit coinmune,
sine qua omnino quidquid haberepptuerurtt, quam- absque ulla tamen cbritradictione regnt Coelestiscbn-
vis sit sanctum atque yenerandum:, ipsi tamen ni- sortium cum eo quem pro gloria yirltitum latitis-
hilominus sunt tanto indignipres effecti prasmip vit_e per dilexit, cuni esset et ipse vir viftiitum,; ac-
setern_e,quantc illis donis npn bene usi sunt, quaein cepit.-.; •'.'•:.: •,,',.: -.'. -.
hac viia , quae fransitcria est, acceperunt, Item B ] c Venit Jonathafi lit agrum juxta placitufii Dayid,
exemplum atque --dmago'hujus Saul nuntiorunique « et puer parvulus cutri eo, et ait ad puerum stiuni:
ejus in hoc lpcc, Judaeerum npn incpngruc gestat t..Yade et affer mihi sagittas quas egb jacio, » efc.
persenam, qui dum adversari cupiunt Christo,ba- Quid est quod Jonathan David servare volens, cum
bent in ore sacramenla legis et prephetarum' ad 5Ue lateret in agro juxta lapidem ad sigrium dtias
testiiiioiiium Christi, et cum Ecclesia, quasi cum jecit sagitfas, quas puer parvulus, ignerans
quid
prophetis, de Scripturis disoutant, .sicutTilIi,'cum fecerit, ccllegit,. et in cjvitalem retulit : iiisi quod
prophelis vaticinahantur Deus Pater Filitim stitim unigenitum, quem ad salu-
, >;i:-CAPUT,XX. -.-; terri humani generisinittendum decreverat; in Uttera
De eo quod.Saulmisit- nuntios ad qumrenaumDdvid, legis, Judaeis nescientibus abscenditiim habuefat?
qui venietit.esad cuneum prophetarum et ipsi pro- David ergp ahsccrtditus est in agfb, id est; Christus
phetabant;, nec non el Saul postea iltuc veniens relatus est iri miindo. De qub
tbta die ?mdus prophetavit. De verbis Johathm ad evangeiistai Jbannes
David et de signo sagiltw quod dedit ad ipsum dicit: tln mundo erat, et mundus per ipsitm facttis
David. est, et mundus eurti non cognovit (Joan.' i).'», Jtixta
Quod dicente Jonathan ad David, quem itiseciR- lapidem sedebat, quia in tabulis, legis conscriptuS
tionibus patris suinon juslis dolebat fatigari; « Si' G eraf, ut est iUud : t Audi, Israel, DbminusDeus ttttis,
t vixero, faciesmihi misericordiam Domini. Si vefo Deus unus est (Deut. vi),; t iet: c Non assumes notrien
t mortuus fuero, tionauferes misericordiam tuame Dei tui in vanum (Exod..ix). t Nam Saul odib ha-
« domo mea usque in sempiternum, quando erada- bensDavid., -iriler;epulas sedens, filium eum morlis
« caverit Dominus inimicos David, unuriiquemque esse iudicabat.Et Judaica perfidia; itipasehae epulis
t de terra. » Cum adjungeret. Scriptura :-t pepigit convivans, de neee-Cliristi tractabat. Cumefgpilla-
c ergb foedusJonathan cum doino David, » continuo xisset maiie, venit Jenaihas in agruni Juxta placi-
subintulit dicens : « Et fequisivitDoiriinus de matiu tumDavid, et puer parvUlus cuni eo: Jecit'unam
< ininiieorum David,» ete. Per anticipationem utiqtie sagittam, jecit et aliam. Et Deus Pater, illttcescente
fecit, prius histbriae intersererido quod multo post' niane credulitatis,: primum testiriionium legis ide
lempore faetum est, cum, inlerfecto Saule, regaum Ghrisip prptuIit.Deinde prpphetas misit,quide ad-
ad domum David translalum est, etqui innocenfem: ventu ejus testificarenlur. Unde scriptumest: c ln:
eum iniuste -persequebanlur; ijusta;sunt, divinitus lumine,jaeula ttta ibunt,: in spielidore; fujguris ar-,
ullione mulctali. Cum enim requisivit Domihus de morum tuofum (Zdch, ix). » Collegit atitefn-puer
manu inimicorum David.quare virum sanetum af- Jonathae sagittas, et altulit ad Dominum: stium, et
•P
flixerirtt, tuiiceogebantur rationemreddere odiortim quid ageretur pepitus ignorabat. Sic et.Jtidaicus
^uibits tanto tempore coritra illum saeviefant. Quod popujus, Ubrps legis et prephetarum pertans, quasi
el de Ahsaloa, et.de Siba filio Bochri, et de caeteris divinitus cpnscriptos honorabat, sed eum,' et quein
nostibus David asque:potest intelligi. Aliter :.:Si Moyses et prophetfe signaverant, praesentialitef in-
scire vis quid de niariu inimicorum David fequisiefit tef se manentem non cognoverat.
Dominus, potest (nisi fallor) in superibre sententia; : 'CAPUT XXL >
qua dictum est quod fcedus pepigerit Joiiatban cum De eo quod fugil Ddvid;ad sgcerdbtemAbirrielecli,q
domo David, a pbcynu [pcsteribri] intelligi; quod . ^: quo pasius est; pfopler quod ipsesdcerdos aSaule
hOcde matiu ininiicorum David requisierit, idest, . interfectus.esletlurba.sacerdbtum cumeo.Dc fuga
quare non et ipsi fcedus cum eo pacis itiire volue- David.adAchJd.regetnGeth. -,
rint, cum quo esse Dominum viderunt. Idcirco au- (CAP.XXI.) C SurfCxit itaque Dayid iterurii,: et
tem Seriptura.bic sentenliam banc praebccupando « fugit in die illa a facie"Saul: Venitque ad sacer-
interponefe videlur, tit testimonium Jofiathae, quo « dotem Abiuielech, a qub et gladium Goliaesustulit,
jlixerat: c Quando eradieayerit Doininus inimicbs < et panes uropositionis acceoit, ... Qu_erese't sa-
'
59 B. RABANlMAURIARCHIEP.MOGUNT.OPERUMPARS I. CO
t cei'dplimbiieni attulit, et animadversionem reli- /\. apud regem quemdam Geth, nomiiie Achis. Sed
giosaeintulit civitati. Primo videnduni est quid sit cum glcria ejus sic fuisset ccmmemerata, ne per li-
quod David interrcgantirespondit sacerdoti, et dixit. verem rex ad quem confugerat in eum aliquid mali
« Et quidem si de muUeribus agitur, continuimus niachinaretur, finxit insaniam, et, quasi furore cor-
< nps ab: heri et nudiustertius, quandc egredieba- reptus. c mulavit os suum, defluebantque salivae in
t mur, et fuerunt vasa puercrum saneta. i (Ex Ee- « barbam ejus, collahebaturque in manibiis eorum,
brwo.) Ilce quoque taliter accipi polest: Abimelech c et procidebat ad ostia pprtse. »
interrogat utrum David et pueri sui, quos in c Et dixit Achis : Quid huc mihi adduxistis
ilhnn et illum locum cofiduxisse se dixerat, inundi c istum? Nunquid deerant nbbis furiosi? Et sic
essent ? David vero aenigmaticepluraliter deseipso « eum dimisit. » (Ex Isidoro.) Achis interpretatur
fespendit, dicens ..« Et fuerunt yasa puerqrum san- quomodo est, per quod signifieatur; ignorantia, et
cta, > scilicet, a concubitu eorrjugali.Quod Veroait: verbum miranlis et agnoscentis, quod in gente Ju-
< Porro via haecpolltita est, » et in Hebraeolegitur: daeorumimpletum est. Qui dum Christum viderunt,
« Porro via hsec laica est, » sic est intelligendum: non agnoverunt, cofam qtiibus rtiutavit PS suuni et
t Yia h.ec Iaiea est; » ac si diceret: In lege pra.ce- abiit. Erant enim il.i praeeepta legis carnalia, erat
"
*
plum est ut exlraneus non comedat ex eis; et tu sacrificiuni seeundum Aarcn, et pcslea ipse d.eccr-
interrogas, utrum mundi sittt pueri, qui etiamsi pore et sanguine suo instituit sacrificium secundum
m.undi essent, nequaquam eis vesci deberent? Id- ; ordinem Melchisedech. Mutavit os suum in sacer-
circo via laiea est, quia tu laicaliler interrogas, dotio, mutavit- in praeceptis, dans aliud Testamen-
Quod vero sequitur : t Sed et ipsa hodie sanctifica- tum, evacuata carnali operalione, atque collapsus
bituf in vasis, » ipsa utiqtie in vasis, id est, mente est in manibus eorum quando ettm cOmprehenden-
sancfificari dicit;- quia nisi necessitate corporis, tes crucifixeruiit; Et procidebat ad ostium porfae,id
et peficulo vit_eurgente, nequaquam yesceretur eis, est humiliabat se. Hoc est enini proeidere usque
(Ex Isidoro.) Et haecitaque gestorum fides est. Sed ad oslium fidei nostrae : ostitim enim porlae, initiuni
quanlum ad .sacramerttuni propheiiae pertinet, in est fidei. Inde incipit Ecclesia, et pervenit usque ad
Christo Ppminp npstrp impletuni est, Qui pesitus in speciem. Et cum credit ea quae non videt, merebi-
carne, dum insectatibiieni declinarel judaicam, ad tur illortim perfrui, euro eum facie ad faciem videre
ipbstelbstransivit^cum.quibus et-desideralum sibi i-cceperit,. Quod vei*o in illo quasi ftiriosp salivae
Qibum sumpsit: c Desiderie enim desideravit man- decurrehant super barbani ejus, Apcslplus ha3c
ducare pascha (Luc. xxn), » Ex quibus Goliae, id aperit, dicens : « Judaei signa petunt, et Gr_eci sa-
4§l, arma diaboli, suStulit : fortis enim spolia ipse -.pientiam qiia.ru.nt; nos atitem pra_dieamus Cbri-
diripuit (Luct xi), His: ergp a^quibus feceptus est stum crueifixum, Judaeis quidem scandalum, gert-
Christus, tribulationes induxit diabolus et mortem. tibus aulem stultiliam : ipsis vero vocatis, Judaeis
t Omnes enim, ut ait Apostolus, qui in ChrislO pip et Graecis, Christum Dei: virtutem, et Dei sapien-
voliuit vivere, p.erseculiofieni paliuritur (II Tim. tiatii; quia qupd stultum est Dei, sapientia cst
in). > Et Dominus: » Si me, inquit, perseculi sunt, hominibus (I Cor. i). » Salivae enim significant
et vos persequentur (Joan. xv).» ififirmilatem, Sed quia stultum Dei fortius est homi-
t Erat autem ibi quidam yir de seryis Saul in fiibus : iiOtaquia salivaeostendant, sed atlende, quia
t die illa intus in tabernaculo, et nomen ejus Doeg super barbam decurrunt. Quornodoonim in salivis
« Idumaeus. » (Ex Eebrwo.) In Hebraeo habetur, infirmitas, sie in barba virlus oslenditur. Texit ergo
« bbligatus in conspeCfuDomini; » obligatus idem virtutem suatii coi^ore infifmitatis suce : et quia
Doog Idumaeus erat voto, quo se obligaverat ali- ' forinsecus infirmabatur, tanquam in saliva appare-
quot diebus in tabernaculo Domini immoraturum, bat; iiitus autem divina viiius, tanquam barba,
et orationi vacaturum. Doeg autem iste Idumaeus tegebatur.
(qui camelorum,id est iiifructuosi gregis et tortuosi, •D CAPUT XXII.
ctislos Crat, et interpfetatur, molus sive sollicilus. De eo quod David fiigit in speluncamOdollam, ubi
qui et percussit Abimeleeh sacerdotem magnum: eum fratres ejus et omnisdonms patris ejus visita-
(nam Abimelech iiitetpretatur frater meusrex) in verunt, et alii plurimi ad eum convehernnt,
nomine Judaeproditoris personam gestat, oer quem (CiP. xxii.)- c Pugit David in speluncam Odellam,
fraude contra Redetiiplorem nostrum, qui vere rex « ubi eum fratres ejus, et cmnis-dpmus palris ejus
est, operalus diabojus, ut, ejus proditione facta, « visilaverunt, et eonvenerunt ad eum omnes qni
etiam ppstea persecutionem Ecclesia pateretur, et « erant in angustia constiluti, et oppressi aere
occideretttur p^amplurimi discipuli Christi, el sa- c alieno, et aniaro animb, et factus est eorum
cerclbtes, et pre -nbmine ejus persecutiones grayis-' c princeps, i elc. Quid esl quod David manente in
simas perferrent. Sed in domo-Abimelech solus spelunca, venerunf ad eum fratres ejus, et omrtis
Ablalhar prmceps sacefdoium a; persecutore Saul domus patris ejus ? Hoc esl, illi qui ex Synagbga in
immunis est, quia nemo pofest npeere Cluiste eum credideruni, venefunt ad illum. Et cenvenerunt
prjncipi sacerdotum, qui victor ad coelos ascendit. ad euni omnes qtii erant in angustia - constituli et
Inierea Dayid, cum fugeret Saul, latere voluit appressi aei'ealieno. Hoc est quod ipse ad se venire
Gi -.mm^%^''\^%^'\^::Ms^w.^'W-Wi^\- :C2
jnyitaiis dixit: « Verilte tid ifie, omnes cjui laboraiis .A-unus de posleris Caleb dietus est Zipb, Lege Pa-
et onerati eslis, et ego reficiam vos (Malth. xi). » ralipenicncn (7, n). Quid cst ergo qttod Ziphrei
Omnes qttippe qui se agiioscunl in angusliis vitio- David apud se lalitanlem Saul prodiderunt, etcum
rum constitutos, nec habent latitudinem cbaritalis, co mortem ejus mcditati sunt nisi quod Jud.ci, quod
et oppressi sunt aerc alieno, hoe est, censu peccalo- Ziphsei merito significanl, et iiiterpretanttrr gerns.-
rtim quem exsolvebant diabolo quando cxliibuerunt - nantes, cum in terieno rcgno gcrminare appelcbant,
membra sua servire iniquilali ad iniquiiatem (liom. apud principes suos tractabant de ncce Salvaloris,
vi), necesse esl, ut amaro sinl animo, hoc cst, ut cpialiter eum per discipulum suum prodilum appre-
digne pcenitentiam gcrant de delictis suis praeteritis, henderenl, et prtesidi ad infcrficiendum fraderonl.
ct veniant ad David, ad desideratum videlicet no- CAPUT XXIY.
struin, quatenus fiaf eoiuni princeps; qcia ipse cst Qvod David in eremo Engaddi in spelunca latitans,
c a oram chlamydis Saul latenler abscidit, qui ingressiis
qui conslilutus cst Deo judex vivorum et mor- est in eamdem speluncam'ul purgaret venlrem.
tuorum. Deus fortis, Pater fttturi s_eculi, princeps
(C.p. xxiv.) c Asccndit ergo David inde, et habi-
pacis, cujus regni non erit fmis. Et domiitabilur a t lavit in locis tutissimis, Engaddi, » etc. (Ex Isi-
mari usque ad mare, el a flurr.ine usque ad terminos
doro.) ln ei'eme Engaddi, cum persequeudum David
orhis terrae. Cujus potestas est aeteina et regnum Saul
appeterel, ingressus esl David speluncam, et
cjus alteri non dabitur. » Dixitque c Gad propheta ibi lalitabat. Sed rex improvisis exceptus insidiis,
. ad David : Noli manere in praesidio, proficescerc innocup mpliebatur, incicierat. Scriptum est
quod
t et vade in terram 3uda, » etc. Miro modo hic in- enim : c Qui fodit foveam proximo suo, incidct in
troducitut' Gad propheta , cum in prccccdentibus eam
(Eccti. xxvn). i David bona pro malis relri-
hiijtis nulla facta fuerif mentio. Sic ilaque introdu- buens, inimicum non occidit, sed pro testimonio
citur, sicut Elias propheta in Joco ubi dicilur :« Et facti, oram regiae chlamydis amputaus abstulit.
dixit Elias Thesbites. de habitatoribus Galaad (III Cum ulique facilius essel exceptum insidiis adversa-
Reg. xvn). i Ex ore itaque Domini Gad propbefa rium perdere magis quam fallere. Quid ergo est quod
David dixit ut non morareiur inlcr gentes et iu iste fugicns a facie Saul in spelunca latuil? Quare
terra polluta, sed in lerram Judae redirel, ct ibi autem latuit, nisi, ul occullaretur et non inveni-
juxta voliiiitatciii Domini persecutionem inimicoruin rctur? Quid est contegi spelunca, nisi contegi
ferrel. lerra? Qui enim ftigit in speluncam terra tegilur,
CAPUT XXIII. nc videatur. Portabat Jesus terram, carnem, quam
Quod David in deserto Ziph in silva latuil, quem r acccperat de terra, et in ea 'se occultabal, ne ab
Ziphwi prodiderunt Saul. Judaeis invenirefur Deus. c Si enim cognovissent,
(CAP.xxm.j Porro eo tempore que fugeral Abia- nunquam Dominum gloriae cruciftxissent (I Cor. n).i
tltar filius Achimelech ad David, in die illa ephod Quai-eergo Dominum glcriae non invenerunt? Quia
secum habens, dcsccnderat. Ephod illud eral quod spclunca se texerat, id esl, carnis infirmitalem
Moyses, jubenleDomino (Exod. xxxix), fecerat, sic- oculis obiiciebaf, ct majestatem divinitatis in corpo-
ut et rationale, in quo eral doctrina et verilas, in ris tegminc, tanquam speluncae abdito, conlegebat.
quo eliam consulit David Dominum. Illi non cognoscenles Deum, perseculi sunl homi-
Et ait David ad Dominum : t Si tradent me viri nem, nec mori pofult, nisi in bomine, quia nec
« Ceilae in manus Saul, et si desceiidet ipse, sicut tcneri potuit, nisi in homine. Opposuit ergo male
c audivil servus tuus? DomineDeus Israel, indica qu_erenlibus tcrram, servavit bene quaerentibus vi-
- « servo tuo. Et ail Dominus: Descendet, » elc. Ac tam.
Fiigtt ergo secundum carnem in speluncam
si dicerel : Si hic steteris, descendet Saul, et tra- a facie Saul, quia passus est, usque adeo se occul-
dent te viri Ceilae in manus ejus. Eorum volunta- tans coram Judaeis, ut morerelur. Sed quare usque
tem ei indiecbat. El merilo viri Ceilae, qui iugrati ad mortem esse paticns voluit, ut fugeret a facie
beneficiis David exstilerant, cum eos ipse de mani- r» Saul in speluncam, quse inferior pars terrae potest
bus Philistbiim erucrit, significant infidelitatem accipi? Et certe manifestum ct nolum cst omnibus,
seu inconstantiam ludceorum, qui Redemploris 110- eum in monumcnto positum esse quod exeisum fuc-
stri semper pietati ingrali existcntes, apud saeculi rat in petra (Maith. xxvn). IIoc ergo nionumentum
potestates conlra cum insidiando meditabantur. ln- spelunca erat. Hluc fttgit noster David a facie Saul.
terprelatur autem Ccila ad fundamjacta, sive extol- Tandiu enim persccuti sunt illum Judaei, quousque
lenssibimet. Et inpsalmo scriptum est: c In circuitu poneretur in spelunca. Sed quid esl quod Saul per-
impii ambulant (Psal. xi); t el alibi : c Stultus seculor ad purgandum ventrem speluncam ingre-
utluna mutatur (Exod. xxvn). » dilur, nisi quod Judaei conceptam in Christum mali-
(CAP.XXIV.)c Porro David crat in deserto Ziph tiam mentis, quasi odorem fetidum emiserunt,
« in silva, » elc. (Ex Hiefonymo.) Ziph, mons squa- et eogitata apud se noxia factis detcrioribus, dum
lidus vel caligans, sive ncbulostts juxta Ziph, in quo Christum perimunt, ostcnderunl ? Sed tamen David
sedit David prope Chermelam, quae in Scripttuis Saulein occidere noluit. El cum eum in abdilo
Carmelus appellatur. Sic eniin appellatur vicus ho- occultalus aniro haberet in potestate, servare po-
die Judaeonim, unde fuil Nabal Carnielius. Sed et tius quam occiderc maluit. Ita et Cliristus dum
; 63 B. RABANI MAURI ARCHIEP. MOGUNT.OPERUM-PARS I. U
esset iii spelunea carnis, pefsecritorem populum in :A i_ « tiniversus Israel, et planxerun.teum, etsepelierunt
"
polestate habuit, et rionoccidit. Scriplum eniin c eum in domo sua in Ramatha. Cpnsurgensqtie
-; erat de eis per prbphetam-: t Ne bccideris. eos (Jer. •-« David descendit in desefium Pharan, » elc,
(__»'
xti).» DeniqueDavid tatittiriimodo summitatem ehla- . Hiefbnymo.) Pharan nuncest pppidum:trans Ara
mjdis: ejus silenter iabscidit, utostenderetpi'ophetia biam,. iunctum Saraicenis;i:qui itt sclitudineyagi
Chfislum Jtidaeps non bccidisse, sed eis tanttun fe-| " errant, Per hoc iteir fecefunt filii Israel, cum de
, gni-gloriam abstulisse, sicque eps pro pefsecutione • monfe Sittai castra mbvisserit; Est ergq(ut diximus)
sua vacuos sede vel imperib reliquisse. Cblamydis .' tfans Arabiam, cetitra australem plagam, et distat
etiim abscisio regni est ainputatic.; Hoc etiam alio ab Aila centra orienleni itinere tritim diefum, In
loco idem Saul cuniper Vinobedientiam peccasset, jdeserto autem pharan Seriptura commemorat ha-
osteudit. Nam cum veniam precaretur, rogaretqtie bitasse Istnaelem. (Gen. xxi). Unde et Isinaelitae, qui
Samueletii ut revertefetuf tium iUo ad placandum tiunc Saraeeni dicuntrtr.; Legimus Chodbrlabmbf
Deum, et noluisset, atqtie oonvertens faciem suam -regem percussisse ecs qui eraiitindesertc Pliarari.
abiret, tenmt Saul pinnulam, yes.timenti ejtis, et t Erat autem vir quispiam in solifudjne Maon,
disrupit earo, et dixit ad CumSamuel: « Disrupit « et possessio ejusrin Gafinelo; » etc, Ilis.toria qua.
Dbniinus regriuin Isfael de,mafiu ttia hodie, et dabitiii?.;de Nalial et; Abigail uxpre ;ejus nafrat, mysticuni
illud; proximb ttib, et .diyidetuf Israel in duos po-| .; ititellectum quaerit. Nabal ettim de quo dicltim est
pulos (I Reg. xv). » Ergb rex iste personam _igurate| . quod vir durus et pessimus ,et'maliliosus esset,
gerebat,Jud_eorum, significans,qtiod inde amissurus typtim tenet populiJudaeorum. Quofum aliqui uva
erat regnum dum persequitur Christum, Item mo- feUis, etbolro amarituditiis ittebriati, dura cervice,
raliter hujus rei gestum si quis qucesierit, ita acci- et ijieircumcisis cordibtis semper Spiritui saticto
pere potest, ut per Saul mali rectores designentur. resistebant ,i atquC carnalem sensum -i.n lege se-
,:(Ex Gregorip.) Saul igitur:ventrem purgare est quentes, stulti facti sunl. Qupflberie nbmen Nabal
prayPs praepositos coticeptam in corde malitiam exprimit. InterpretGtur enimihsipiens, veldemens.
usque ad ppera miseri pdpfis exlendere, et cegitata Unde.et Gliristum venientem, et per apestblbs.ab
. apud se noxia iactis exteiioribus exsequendo mon- : eis f efectibnetii ifidei et bonae;opefatibniS expeten-
strai'e. Quem laiiienDavid fefife nietuit;:quia piae iem, fespuerunt, dicCntes. « Htinc autein iescimujs,
subditorum mentes ab omni se peste obtrectatipnis unde sit? Nos Moysi discipuli sumtis (Joan. ix). »
abstinentes, praepositbrumvitam nullo linguae gladio Ahigail vero, de qua refert; Scriptura quod mulier
percutiunt, etiam cum de impeffecticne reprehen- prudentissima et speciosa fuerit,- typum tenet plebis
-dunt. Qui et si quande prepter infirmilatem sese V illius, qtii ex Judaeis ad fidem conveisi Dumino pla-
abstinere vix pessunt, ut extrema quaedam atque . Cere meruerunt. Quod bene nomenAhigail sonat, In-
exteriera praepositoriim mala,:^ed tamen humiUter fefpretatur.enimpafrismeiexsuilatio. Unde;et Domi-
loquantur, quasi oram chlamydis. sijenter incidunt; nusinEvangeliodicit..« Gaudiuni erjt in ccelp super
Quia yidelicet dum praelati•digfiitati saltem innoxie .uflp:peccalorepp3iiilenliain agertte (Luc.;xy)'.]» Haec
et lateritef )defog?tnt,quasiregis stiperppsiti: vesiem , s^pius iinprephetis et in apostolisprpsaltitppopuli;
- foedant. Sed tamen ad senietipsps redcunt,
seque ., Judaici deprecans., David nestrppblatipnerri acce-
: Vehementissime vel de tentiissima verbi laceratiene ; ptabilem bonorum openim, etpiae devotionisobtu-
reprehendunt, Unde et berie et illic seriptum est: , lit. Quam ille post mertem yifi sui, qui ;demens in
<Ppst haec David percussit cpr suum, ep quod stultitia sua periit, ascivit.in conjugiuni; ef«xhibuit
"« abscidisset oram chlamydis Saul. » Facta quippe sibi sponsam -non,;habenfem maculam avtt rugam
.; prsepositorum oris gladio iferienda npn sunt, etiam . (Eph. \). (Ex Be_da.)Quod Abigail interpellans pro
. cum reprehendenda certe judicaiitur., Si quande . se Ct pro domo sua ait ad David, quem yir.--ejus
vere eontra eos yel i.n minimis lingua labitur, I stultitia et ebrietate sopitus^b-Fen.derat. .,.; ..... ;
neceSse est ut affliclipne pceiiitenliae eomprimattir,}TJ < Si enim surrexerit aliquando homo persequetis
;:quatenus|;ad, semetipsam redeat:,. cum; pfaepbsitae1;, «te, et. qUaerens animam tuairi; eritanimapo^ittitii
pbtestati deliqtierlt, ejUsotte ,contfa se judicium, . «inei custedita, quasi in fascicuic yiyenliuin apud
qul sibi pra-latus est, perhorfescat. Nam cum prse- > « Doniinum Deum.tuum. ,Pbrrb; anitiia.initiiicpriim
positis delittquimus, ejus ordiiiationi qui eos nobis . < tubrum rptabitur quasi in impetu et circule fundae,
praetulit, obvianius. Unde Mpysesquoque cum cpn- - c etc.; jpulcherrima cpmparaticne statum justdrum
tra se et Aaren pppulum epnqueri cegnovisset, ait: a reprebprum.sprte discernit. Horum.quippe ani-
« Nbs eniiti quid sumus? Nec contra tios est mur- , mas appejlat viventes, ut illorum econtTario.spiri-
'
mtit vestfum, sed contra Domiilum (Exod. xvi).» tali fiiorte praeoccupatas insiriuef, jtixta illud pro-
CAPUT XXY, . ^: ; '; -phetae,:c Anima quae peccaverit , ipsa morielur
;i;De morteSgmwelis ei de: historid; Nabal etAbigdil .(Ezecli. xyiii). >.Hos.iasciculo, iUos;lapidi iiitidaeas-;,
: : uxbrisfijiiSftquombd.O ! .similat,« Fascictilus eiiiin. cpnstfingituf, .ut infegef ,i.
;_ Post haec sequituf Scrlpinra> narfans de tiiofte maneat et cpnservetur. Lapis. in funda ex[jeditus
Samuelis et de fuga David, ita dicens,: (CAP.XXV.) .pohitur. ut abjiciatur, SiC etenim, sic in hbc sae-
-| ^lbftuus est ftutem Samtiel, et congregatus est ctilp electi pressuris tribulatipnufii cpaiigustantur,
65 COMMENTIN LIBROS IV REGUM,—- IN LIB. I. 66
ut bis admoniti aretius se ad invicem niuttia charitatc A tur prae gaudip, ee qued Dpminus eum custcdisset,
, coiineetant, epadunatiad invicera manu sui Redem- ne eam langeret.
"" in perpetuum- conserventuf. At verb reprobi CAPUTXXYI.
' ptoris
quauto Jatius iftliac vita voluplaiibus propriis, veluf Quod Davidfugiensa fqcieSaulis, cum eum dormien-
liberi, diinitlunlur, tanto longius in ftituro a divinae tem reperisset, non occidit, sed sblam lanceamet
visiotiis gloria projiciuntur, ut de eis merito dicatur: scyphumdquw dbstulit.
c Ef qtiidem _ip.si.demanu tua expulsi sunt (Joan. (CAP.XXVI.)t Et venef unt Ziphei ad Saul in Ga-
x). jMireautemqmnipotenterii previdentiam descri- t baa,.dicentes; Ecce Dayid absccndilusest in colle
bit superni pectoris,- cum dicit animam viri sancti, c Hachila, quae ex advefso sblitudinis. Et sufrexit
quasi in fasciculo viventium, apud Doniinum esse c Saul? et descendil in desertum Ziph,» etc. Iterum
custcditam.^Sicut;enim faciUimuniest cuilibet fasci- item David fugietis a facie Saul in castra regis, ctim
culum herbae vel feni sua manu reteiitum cbnser- dormienteni offendisset, rion petcussit, non occidil';
vafe, ita virtus Domini et Salvalofis nostii briines sed sblam lariceam, quaead Caput eiuserat, et lenti-
per orbem electos ah inilio usque irifinem saeculi, culam sustuUt.': ; .^
ne qui ex eis ulla raiipne pereant, sine iabere ttietur, c Dormientibuscunctis egressusquee Castfis,trans-
juxla qucdipse,inEvangelip sub figura ovium deeis B c ivit in cacumine riiontis.» (kx Isidofo.) Quid ergo
loquefls : t Et sequentur me, inquit, et ego vitam hocest, nisi quOdpersequebantur Chiisttim Judaei?
Eeternamdo eis,. et non peribunt in aeternum, nec Sed persequendo dormiehant, quia nbn vigilabant
eapieteasquisquani de manu mea.» Sicut fasciculus_ ccrde. Duritia enim cordis obdofmitio est. Dor-
unus quu_uslibet vinculis alligatur, ita, omnis san- miunt in vita veteri : non vigilant iti nova. Yenit
ctorum costus, una eademque fide, spe et charitate Christus : non eosoccidit, sed ttilit ab eis scyphum
ad invicem constringituf, uno diyinae pfqtectionis aqu_e,id est, gratiani legis ; tulit et sceptfum fegale,
munimine circufiidatur. Ad litteram autem patet regtii scilicet potestatem, quam prio niagno habe^-
seusus : -.quia anima David, persequenlibus licet bant, et unde se protegebant lemperaliter, et quam
hostibus, cusfbdita semper fuit in sorte viyentium. advefsus Dcminum per incredulitatem gerebant.
Pofro inimici ejtts, insistenlibus sibi adyersitalibus, Deinde victer David nesler de castris eerum re-
sicut lapis funda circumactus, si.c instabili motti gressus transcendit in altiltidinem mentis -Oeiortim.
peflurbandi et suis essent expeUenditle finibus, vel - •
eti_un humanis rebus auferendi, }-:: CAPUTXXyil.
Sequitur de geslis David.
t Dilticulb autem cum digessisset yinum Nabai, G (CAP.xxvu.i) «Et ascenditD.avidj-et ylriiejus; et
t itidicavit et tixbr sua verba ha_c, t etc. (Ex Gre- t agebant praedasde Gessuri, et de Gefzi, et de Ama-
gorio.) Qttid nobis Abigail per renuntiationis suae .'« lecilis. Hi enim pagi habitabanturin terra anti-
dispensatibnem innuit, nisi quod iracundos melius c quitus. » Hi pagi non eiant sub po.tesfate AGhiSi
cerrigimuSjSi in ipsa irae suae commotibne declina- Hahitati in terra antiquitus dicuntur, quia quieti et
nius ? Perturbati quippe, quid audiant ignorant. Sed securi habilati fuerant, et nullitis hostis depraeda-
cum ad,"se redeunt, taiito libetitius exhortationis tiones perpessi.
VCrba recipjtint, quanto se tfanquijlius toleratos CAPUTXXYRI.^
eruhesctint. Menti aulem furore.ebriaj oriine certunt Iierunide morte Sdmuelis.
videtur. - Unde et certe
(quod dicilur) perversum
Nabal ebiio Culpanisuam Abigailiatidabliilefiacuit: - (CAP,^xyiiii) t Samuel autem mortuus est; fle-
omnis Israel, et sepeliefupt eum in
quam, digesto vino, laudabiliter dixit, Idcirco enini civitque-eum;
malum quod fecerat cognoscere poterat, qtiia hpc t.Rania urbe sua,» efc. Supra namque dicitur se-
ebrius nen audivit. : pultus fuisse in dpmo sua in Rama. Jn domo sua, in
familia videlicet et cognatione sua, Quaerifiurnam-
e Saul autem dedit Michol filiam suam, uxorem. . que cutti superius; iam mOftuus legatur, cur hic
c Davld.Phalfhi filio Lais, qui erat de GaUim,> etc. repetaturmortuus? Morttius hic (ut Hebraeivolunt)
(Ex Beda.) Ut Hebraei, npn cognovit: eam idem resuscitatiohis suaeeausa repetitur:; et tit damttatio
Phal.hi, qupniam si ccgnpyisset, eam , nuttquam Saulis, qui inpeccatis mortuus erat, et felicfo Dep,
David sibi eam postea sbciasset, quia in legepenitus contra legem, Pythonem consulebat,justa esse mani-
liujusinpdi prohibetur ccitus. Idem namque Phalthi festaretur. s , ,
de Gallim, bbc est, de inundaticne erat, Inundatib L "' CAPUTXXIX. .-'•'
haeclex inteUigitur. Legis enim docter erat de Bau-
rim, id est, de eleclis. Quando autem a Saule Michol De pythonissa quw ob rogalum Saulis Samuelemsus-
.citavit,:qui.eidevicina.mofteintintavit.
ei datur,-P/ia/f/i!,idest, evadens,interpretatur. Quan-
dpvere ab ec; eadem; Michel aufertur, Phalthiel, id «Post morterii autetn Samuelis congfegati sunt
esi, evadensa Deo,interpretatur. Evddensa Deo di- «Philisthiirii coritra Israel, consuluitque Saul Do-
citur, quia:custediviteum, ne tan^eret eam, ne fieret .«miiium'.;; et non fbspondit ei, tieque per somrtia,
transgresscf legis.c Secutusqueesteamivir suusplp- c tiequepef saeerdotes,1»etc. (Ex Hebrwoqubdam.)
rans usque Bannim (II Reg.x\xi).t Plorassc dici- Hebrteus habet: Nequeper doctrinam; nequeper pr<h-
67 B. RABANI MAURI ARCHIEP, MOGUNT.OPERUM PARS I. 68
phelas. Respondebat Dpminus per spmnia, sicut idem A vocitabantur (Exod. xxv). Itemque dum quisque
Hebraei asserunt, CP qtiod i^unando et orando, pe- Videtsomnium, non dicil, Yidj imaginetii Augustini,
scebant eraculuiti sibi fieri.diyinum, et Domintisillis sed, Yidi AugUslintim, ctitn eo temppfe qtio aliquid

per semnia revelabat ea_quaefutura eranl qucd in tale aliquis Vidit, ignofaret hbc Augustinus. Usque
hbclocb iriiriimeSauiifecisSe l^gitur; Per rfof.rifto))., ; adeb manifestuni est ribtiIpsOshomines, sed imagi-
per ephod scilicel; qtibd sacefdos iti pectpre gesttiibat. neseefutn videri; Et Pharac spicasse dixil vidiSSe
Nequeperprophetas, 'quia.,iilis:ccnsulentibus Dbmi in scinriis et bbves; nbti; spicarum aut bouin dinagi-
nus nequaquam respendiebat. Hi prephelae dicunttir :. pBs(Gen. XLI). Si igittif cbnStat liquide noriiinibus
fulsse. discipuli SamueUs: qtiibus prephettintibtis etiruriireriiin quartitiiiiriagiiiessunt;easdem imagtnes
1
junxit se Saui et proplielaylt, Qu&sivitque Saul appeiiari,tion niirum-estqubdScriplufadicit Samue-
pythonissanij quae stiscittiret iUi Stiniueiem. Sfatim- letii yistlm, etiamsi forte itnage Sanitielis apparuit
que-.uscitatus, ait ad euni: per ficfa machirtametita-ejtis ijtii tfansfigurat =sein
c Quare;inquietasli me, ut suscitarer?»elc. Qtiae- angeltimlucis, etniinistros subs subofnat Velut-mi^
rilur,secuudumbisteriairi, utrtim pylhbnisSa ipsum nistfos juslitise (I Cor. xi). Jatn vefo si ilitid, iriquit,-
prophetanide inferno eypcayerit, an aliain aiiquani movel, ijuofiiodo a malignospifituiSatili vera prae-
iiiiagiiiariam iilusioiiem faliacia d_emotitinifactatii ? B dicta sint, pbtest et illud yldefi iiiirutii, qtiptiiodo
Dj_;;hacqusestipne beatae ;meniori_eAuguslinus epi- :cl-_mones agnoveftint Chfisttiin, quem Jud_el «btt
scopus Siinpliciano Medioianetisi episcppo ita scri- agtibscebant (Luc. Vm, AcU_xix), feum cnini ytilt
psit: c Inquiris, inquam, titrutii pbtuefit riiaiigtius IDeusetiatn per infimos SpifittiSaUquem vefa agrie-
spiritus excitare animam justi, et tanquaiil de ab- scefe, lelnppfaiia dtintaxat afl Istam merlalitateni
ditis mortuorum repagulis evccare, ut vldefeturet peftiiientia, facile esi, et nbn inCcngftiiitif,nl omni-
lequefetiir cum Saul. Nptine magls mifahdutii slt pbtehs et justus ad ebftim pq6nam,quibtis ista pfae-
quia Satanas ipsum Dpminum assumpsit, et cbnsli- dictihttir, tit itiaitiinqtiod eis ititmiriet, atite.qiiani
tuit super pinnani tempU?(Matih. v.) Qublibet etiim : veniat praenoscendo patiantuf, occulto apparaiu
modb feceiit, ille etjam fiiodus quo Saiiitieli faclurtr iriystefibrutii stiottirii etiam spiritibtis talibtis aliquid
est ita ut Saniuel exciiaf etuf, .simiiitef latet; riisi divihatiPriisimpertiat, ut qtied atiditint ab angelis,
forte quis dixerit faciliorem diabblb fuisse licentiairi . pfseniintient beminibus. ^afitum atileiii audiutit,
ad Dominum vivum uride voluitasstimertdum, et tibi ;.'' quatitum ohuiiuiii Dominus atque nipdefatbr vel
voluit constiluendtim, quam tid SamueUs defuncli iubetvel sinit. Unde etiam SpifitUs pylhonis ift Ac-
spiritum e suis sedibus excitandtim. Quod siilludin ^_ tibus apostolorum attelslatur-Paulo apostolo, et evath
Evatigelio toos idep npn conturbet, quia Dominus gelista esse conatur (Act. xvi). Miscent tamen isti
voluit atque permisit nulla diminu.tione suae pote- ; fallacias, et quod verum nosse potueruut, non do-
statis et divinitatis id fieri, sicut ab ipsis Judaeis, cendi magis qtiani decipiendi fine praaitintiant. Et -
quanqtiam perversis atque immundis, et facta diabeli forle hoe est, iquia cum iUa imago Samuelis Saulem
facietitibtiSsCt tenerise, et vinciri, et illudi, et cfu- praedicat moriturum, dixit etiarii secrim futuruni:
cifigi;«tque interfici fpassus est;, noii est absurdum quod utique falsum est. Magno quippe iutefvallo,
credere ex aliqua dispefisatipne veluntatis divitia. ; separari bonos a malis post vftiortem;in Evangelio
permissunt fuisse,;ut rieti inyitus, nec dominante i legimus, cum inter superbum illum diyitem, qui jam
magica potenlia, sed volens atque cbtemperans ec- apud inferos tormenta pateretur, et ilium qui ad
cult_edispensalicrii Dei, qtiae pytiibiiissam illam et ejus januam ulcerosUsjacebatj jam in requie consti-
Saulefri latebat, spifitus pfbphetae saiieti se osteti- tutum, magnum ehaos interiectum esseteslatur(Lwc.
deffetaspectibus fegis, divina euni senleritia pefetis- XVi).Atit si prppterea Samuel.ei dixlt, Mecum eris,
stifus. Quafiquani in Iioc faetb petest aidesse alius uf non ad a_qualitatemfelicitatis sediad pafem cbn-
faciliof lnteUectus, iit non vefe Spirituni Samtielis . ditionemmorlis referatur, quod uterque bomo fuerit,
excjtatuifi a fcquie Sua cfedaitius, sed aliqubdphan- -; etuterque mori pctuerit, iamque merluus mprteni
tasma, et Imtigiiiatlarii iUtisibri_mdiabpli mabhinE.- ,ivb pfaBnuntiabat; seCundtitiiiitftittique-Igittifinlel-
libiiibus fafctam,tjutim 'pfbptefea ScriplUfa iibtiiine l6_-um, iiabefe exituiri hancleetibneifi, qui non sil
Saifltielis appellat, tjuiafebleiititnagines earum f erum cotitfafldem iiianifesluni est: ijisi forte pfofuiidibri
neiriinibus appeUafi, ^tiaftim imagines stint. Sictit itiquisitiOne invetiiattif ad liqtiiduiti; vel posse vel
ottlfiia qtiaepingutituf titqtie fitigutitut, «aftiiti rerum iibn ppsse animam, ctifii ex iiac vila migraverit,
quarum imagines sunt, nominibus appellantur: sicut inagicis carminlbus eyecari, et vivcrum apparei'e
hominis piclura ctitii pingiitif, proprium quodque aspeciibtis. etiam cbrporis lineaitieuta ^eslantem, ut
•npmenifictinclaHteradh-bctuiYetdieitur:: IUeCicero ntiii solum videfi valeat, sed et-agnesci. Et si pelesl,
est, ille Saltislius, ille Achilles, isteHecter, Iipcflu- titftiiti etitim atiirnaiusti;:nofi quidemcogalur magicis
•men Simois, illa Roma, cum aliud niliil sint, quam sacris, Sed digiiettir ostendi occtiltioribus mysteriis
picta? imagines; Unde cherubijri cuiri siflt coele_tes %M., imperiis] sunimae legi i)btempefans, ut si fieri
virtutes, facli tunc ex metaUo, quo Impefavit Deus iibri posse clafuerit, iibn ulefque settsus In hujus
• -super arcam testamenti, jfiagriai rei
significafld_e SCfipturaetractatioiie admitttittif, sed -illo excluso
^ratiajiiojialiud quam chefubim illa qtioquefigmeiita Iniaginatione similitudb SamuClisdiabOlicoritu facfa
69 COMMENT.IN LIBROS IV REGUM. — IN LIB. I. 70
CAPUT XXXI.
intelUgatur. Sed qubniam sive illud fieri possil, siv.e
non possit, tamcn fallacia Satana., atque imaginum PugnaPhilislhiim conlra Jerusalem, elde morle Saulis
simulandarum callidi operatio decipiendis sensibus el filiorumejus.
humanis multiformis invigilat, pcdelentim quidem, (CAP.XXXI.)c Igitur exorlo praelio percussenmt
ne inquisifionibus diligentioribus pr_escribamus, sed c Philislhiim Isracl plaga magna, corrueruntqtie in
potius existimemus lale aliquid factum in mtiligno « praelioSaul ct Jonalhan. Arripuitquc Saul gladium
spiritu, pythoi.iss_eiUius minislerio,* quandiu nobis t suum, et irruit supcr eum. Quod cum vidisselaj--
aliquid amplius excogifare atque explieare non da- i miger ejus, vidclicet quod morluus essel Sattl,
tur. J Ha_esunl quae lunc de pythonissa elSamuele c irruil eliam ipse super gladitim suum, et mortuus
scripsit beatissimus Augustinus. t est cum eo,» ctc.
CAPUT XXX. (Ev Hebrwo quodam.) Armigerum istum Hebraei
Doeg Idumaeumdieuntiuisse, qui cernens Saul mor-
QuodDavid Amalccitassuperavit ei prmdam quam abs- tuum, seipsum ob metum David inleremerit.
tulemnt, in Sicelech eripuit. t Moriuus est ergo Saul, et tres filii ejus, ct ar-
{CAF.xxx.) Interea dum pergeret David cum Achis c miger illius. el universi viri cjus, efc. t Yiri isti,
rcgc •Philisthinorum in praelium adversus Israel, in- ' pueri domeslici cjus inlelligendi sunt. Hi tres filii
surgentcs Amalecilce irruerunt in Sicelech, et suc- Saul cum eo inlerfecli sunl, Jonathan, Abinadab, qui
cendentes eam, captivavertmt omnia-qu_e erant Da- ei-Jesui, et Mclcisua. Isbosed auteni.domi erat. Qui
vid et puerorum ejus. Re\ersuscrgoDavid'ad per- anno quod Saul rex conslilutus est, natus fuisse
sequendos Amalecitas, invenit ___/gypliumpuerum dicitur, qui ctiam quadraginta annorum -fuisse Icgi-
lassescentem, quem Amalecitac aegrotum in itinere tur-, cum regnare coepisset. Unde colligitur Saul
reliquerunt. Hunc David inventum cibo reficit, du- quadraginta annos regnasse. Quaerendum cur alibi
cemque sui itineris fecit, sicque Amalecitas pcrse- legatur Jesui, et alibi Abinadab? Jesui enim intcr-
quiiur, cpulantes rcperit, et funditus exslinguit. _pretatur aqualis. ./Equalis ideo dicilur, quia ocqualis
(Ex Augustino.) Considerandum est crgo, quid sil nieriti fuissc filius cum patre memoratui_ Abinadab
quod Amalecitae, absente David, Sicelech invadunl intcrpretatur pater meus sponte. Sponte etenim sua
ef proedamcapiunt. Amalecitse cjuippepopulus lam- •pater ejus Saul male agendo acquisivit, iit taliter
bens, vocatur. El qttid per lambenleni populum nisi una cum filiis perimerctur. Dcnique prius propheta
menles sa.cularium designantur, quae terrena cuncta David figuraliter deflet Saul el Jonathan, qui cum
ainbiendo quasi lambunt, <lum sblis temporaiibus , pofentes cssent, el semper hostibus prajvalevent,
deleclantur? Quasi enim populus lambens prscdam u sauciati illico ac vttlnerali in mcdio praelio corrue-
facitjdum terrena diligentes, Iucra de alienis daumis runt.
exaggeranl. Et hoc absente David agunt: quia Re- -t Quomodo, inquit, ceciderunt potenles in medio
demplorem ante oculos cordis habere negligunl. t pugnae? » Hoc etiam modo pium Christianorum
Quid est enim quod /Egyplius Amalecitae puerin geims, nunc deflet eos qui repugnantes da.raonibus
ilinere lassatur, nisi quod amator .prassentis saeculi, labuntur in saeculo, quod esl lubricum, (Gelboe
peecati sui nigredine opcrtus, sacpe^abeodem saeculo cnim montes ivbrici inlerpretanturs) -el spem Tecu-
infirmus despeclusquc rclinquitur, ut cuui £o nequa- perationis suaeomitlenles, proprio mucrone, dcspe-
quam currere valeat, sed fractus advcrsitate lor- ralione videlicet perniciosa evadcndi liostem iinti-
pescat? Sed huuc David imcnil: quia Redemptor quum, semetipsos interficiunt, sicut ,Saul irrttens
noster, veraciter manu fortis, nonnunqiiam quos super gladium suuni morluus est. Cujus rei Phili-
despectos a mundi gloria rcperit, in suum amorem slhaei, hoc est, maligni spiritus de inlerfeclis .spolia
convertit. Cibo pascit: quia scicntia verbi reficit. virtutum fortitudini ascribunt
auferenles, proprioe
Ducem itineris eligit: quia suum etiam pracdicato- Dei in talibus
victoriam, quse iusta permissione
rem facit. El quia Amalecitam sequi non valuit, Sed David noster in membris suis, hoc cst,
p-evenit.
dux David eflicitur; quia is queni indignum mundus -in electis et sanctis viris, corruenlium casuni gemii;
deserit, non solum conversus in suam mentem Do- nec loetatur in perditione morientiiim, sed contra-
niinuni recipit, sed pracdieando hunc etiam usque dicit, ne in urbibus AUopliyiornmtalis fama praedi-
ad aliena -corda perducit. Quod videlicel duce David cetur, hoc .est, praccipit fidelibus ut caute se custo-
Amalecitam convivanteni invenit, exslinguit: quia diant, el .sciito fidei undique se muniant, induti lo
ipsis Christum preedicanlibus mundi laetitiam de- rica justitios, habentes galeam salulis, et gladio spi-
struit, quos ccmltes mundus babere despexit. Ple- ritus, hoc cst, verbo Dei adversariis suis resistant,
rumque ergo ipsi praedicando mentes saecularium ne forte ulterius ignominiose superati gaudium ini-
superanl, qui prius cum saecularibus in hoc mundc niicis suis faciant.
currere non valebant.
11 B. RABANI MAURI ARCHIEP. MOGUNT.OPERUM PARS I. 72

'IN LIBRUM II.

CAPUT PRIMUM. . .Amodo quo ille perierat, perirent. Quodvero sequitur:


,« Sicut scriptum est m/libro Justorum, » etc
Quod Davidnuntium sceleris Amalecitemjussit ante
se percuti promorle Saulis. Deluctu David quo Ipsum librum hodie nunquam nequeapud ipsos He
plangebat interfectos Saul et Jonalhan, ei quod braeos inveniri posse asseverartt, sicut nec libruni
prwcepit filiios Juda doceri arcum. Bellorum Domhii, cujus inlibfo Numerorum men-
lio est (Num. xxi), neque carniina Salomonis, ne-
(CiP. i.) c Factum est autem, postquam mortuus
c est Stiul, ut David reverteretur a caedeAmalec, et que disputationes ejus sapientissimas de lignorum
t manCret in Siceleg dies duos. In die autem tertia natura, herbarumque omnium, itemque jumento-
« apparuit homo veniens de caslris Saul, veste rum, volucrum, reptilium,.et piscium. Vel quod in
libro Yerhorum Dierum dicitur : t Reliqua vero
« couscissa, et pulvere aspersus caput; etutvenit-
"_ c
«' ad DaVid, cecidit super faeiem sutim, et adoravit. t opera Salomonis priorum et novissimorum, scri-
t Dixitque ad eura David : Unde venis? Qui ait ad pta sunt in verbis Nathan prophetae, et in libris
c AhiaeSilonilis, in visione qupque Adde videntis,
« eum : De caslris Israel fugi. Dixit ad eumDavid: t conlra Jeroboam filium Nabat (II Par. ix); » et
« Quod est verbtim, qtiod factum est? indica mihi.
« Qui alt i: Ftigit populus de pfaelio, et multi cor- multa hujtismodi voluminti, quae Scriptura quidem
fuisse probat scripta, sed hodie constat non esse.
« ruentes de populo mortui sunt. Sed et Saul et' JJ
« Jonathan filius ejus interierunt, etc. » (Ex Hc- Yastata namque a Clialdaeis Judaea, et biblioibeca
brwo qubdam.) pcrainem istum Amalecitetii Hebraei antiquitus congregata inter alias provinclaeopes ho-
stili est igne consumpta; ex qua pauci, qui nurtc in
iilium Doeg fuisse dicunt, Ainalecites enim et Idu-
maeustitium est, "quiafilius primogenitus Esau, Eli- sancta Scriptura conlinenturiibri, postmodum Ezrae
faz fuit, et hujus filius Amalec. Diadema aulem et pontificis est proplietae sunt industria restaurali. Unde
scriplum deeo : c Ascendit Ezras de Babylone,
armillam qiiae David a
delulit, patre Doeg commen-
et ipse scriba velox in legeMoysi (IEsdr. i).» Yelox
data sibi ftiisse Hebreei perhibent. Quid est autem
se finxit David videlicet, quia prpmptipres Iilterartim figuras, quam
qtibd ille Amalecites,-qui coram eatenus Jlebraei habebant, reperif. Et in epistcla
Saul regem interfecisse, ab eo justai ultionis poenam
a illud regis Persarum ita scriptum est : c Aftaperses,
, superripiudice recipiet? juxta quod scriptum rex regtim, Ezrie sacerdcti scribae
est: « Omnis enim, qui fodit foveam, ihcidet in coeli dpctissimp salutem legis Demini
"_ (Ibid.). » Sunt tamen qui
:team(EccL xvn.) »Et:«QuipercuSserintgladioper- dicunt hunc librum JusteruminteUigi debereipsum
ibunt (Maitlt. xx). Et item : « Os quod mentitur, libruni ubi ccntinetitur prcphet_e justi, Sa-
|
occidit animam, miilctaius accepit, nisi qtibd oninis ri muel Regum,
suo machinalur Velde ' videlicet, Gad et Nathati. In querum libro scri-
qui proximo malum, ejus.gau- ptum est qualiter Saul, recedens a
timbre Domini1,
detinteritu, justae retribulionis poenam(Sap. i). » inobedienliam suam periit.
« Appreheridetts autem David vestimenta sua per
t scidit, omnesque viri qui erant cum eo. Et planxe- t Inclyti tui, Israel, super montes tuos interfecti
< runt et fleveruut et jejunaverunt usque ad vespe- sunt, » etc. (Ex Hebrmo). In HebraeOhabetur super
c ram super Saul, supef Jenathan filium ejus;."et'su- excelsa lua. Et est sensus :; 0 Saul, gioriosi Israel
« perpepulum Domini, et superdomumIsrael,-> etc. super excelsa tua interfecti surtt, quia in peccata in-
obedientioe luae una tectim perierunt. Inbbedienlia
(Ex eadem.)Populum Dominisacerdotes et douium tua pre idolis, id est, excelsis reputata est,
omnem Israel dicit. namque
Israeljgeneraliter populum
< Planxit autem David planctum hujuscemodi sicut est illud in libro Samtielis : « Meliorcst enim
c superSaul, et super Jonalhan filium ej'us, et obedientia, qtiairi viclimae; et auscultare magis
:
« praescepit .ut docerent filios Juda arcuni;, sicttt qttam offerre adlpeni afietum : quoniam quasi
« scripttini estin libro Justorum, » etc. Quod scri- jpeccalum ariolandi est repugnare, et qiiasi scelus
idololatriae nolle acquiescere (/ Reg. xv). »
plum Cst de David, quando plangebat inteffectos
Saul et Jonalhan, quia praeceperit ut docerenfrfilios t Quomodo ceciderunt fortes? Nolite. annuiiliare
Juda arcutii, ideo fecit,: ut quia Philisthaeos sagit- " t in Geth, neque annuntietis in compitis Ascalonis,
• lariis abundare jani noverat, unde et Satil maxime c ne forte laetentur filiae Philisthiim, ne exsultent
" « filiaeincircumcisorum, » etc. Obstupescens pro-
Ubrum ictibus pefierat, eanidem bellandiartem et
sui milites ad revincendos eos discerent. Aliter (Ex pheta gemit subitaneum casum principum.populi
Hebraso): Praecepit David ut docerent fiUosJuda sui, et prohibet ne ullus Iaetetur in tali casu, neque
arcum, boc est, ut reges Judadocerentforlitudinem, fama hoc divulget in ciyitales inimicorum. Geth
scilicet ut fortes et intehli essent in timore Domini enim et Ascalon civitates sunt Allophylorum.
et in proeceptis Dei, ne per inobedientiam afortitu- c Montes Gelboe, nec ros, nec pluvia veniantsu-
dine et timore Domini sicut Saul recederent, et eo t per vos, neque sint agii primitiarum; quia ibi
'
"5 - COMMENT.IN LIBROS IV REGUM. — IN LIB. II. U
t abiectus est clypeus Saul, qtiasi tion esset unctuSjA . : CAPUT II.
t clee, » etc, Prcpter casum fertium et ruinam Quod David in
regem unctus super domum Juda,vi-
populi sui, quasi indignans lequitur ad ipsum lp- ris Jabes Galaad per nuniiqs gralias referebat, pro
cum interfecticnis, abeminans factum qued in eb . sepultura Saul et filiorum ejus. De eo quod Abner,
fuerat gestum; tamen npn sine grandi mysterib sie- fiiius Nef, Iskoselh, filium Saul, regem constiluil
ut paulo post pstendittir '.. ' super Israel, David' fegnanteih Eebfori super so-
-'. '.'' lam tribum Juda. Dereo quod Abnei• et .pueri
t Sagitta Jntiathan nUnquam rediit retrcrsum, et ; Isboseth conlra Joab et pueros David iri Gabaon
< gladius Saul nen est reyersus inanis, » etc. Hpc certavefunl, et de interfectipheAsaet,ffdiris Abner,
Vult insimlare quod. Jonalhas et -Saul temporibus (CAP.ii.) c Ascendit ergo David, et duae uxores
suis beUicosissimiet fortissimi fuerunt in praeliis. « ejus, Achhiom Jezraelitis, et Abigail uxof Nabal
< Saul et Jonathan amaluies et decori Jn vita _« Carmeli. Sed et viros qui erant curn eo, duxit
c sua, in morte qubque non sunt divisi. Aquilis c Dayid singulos cum domo sua, et manserunl in
« velociores, leonibus fprtiores, ete. » Latidat de- « oppidis Hebron.» Ascensus iste Dayidcum duabus
corem formae, laudat-et constantiam artimi, adjun- uxoribus suis in Hebron significat convoealioiies
"gens, per byperbolis troptim, simiUtudinem aquilae duarum plebium in Ecclesiam catholicam, Hebron
alque leonis. B enim intefpretatur conjugium. Et bene sola sancla
.-'
< FUiaeIsrael, super Saul flete, qui vestiebal vbs Ecclesia conjugium ;nofliifiatur:: sola et bona'est
'« coccinoin deUciis,qui praebebat ornamenta aufea . sponsa videlicet coelestis fegis, de qua in Canticis
< cultui vestfo, » etc.(Ex Hebrwo.) Yestiebat eas canticcrum dicitur : t Sexaginta sunt reginas, el
coccino, et praebebat ornamenta aurea cultui earum cctcginla ccncubinee, et adolescentularum quarum
depraedis hostium quas agebat. « Quoniodo cecide- -nonest numerus. Una est columba mea perfecta
runt fortes in praelip: » subaudilur inpeccato tuo : _mea : una est matri suse, . electa genitrici suoe
« Jpnaibanin excelsistuis eccisus est. » InHebraec (Cant. vi). » Illuc duxit David singulps virbs cum
non habetur est. Est enim sensus: 0 Saul, Jonathan, dcmn sua : qttia unusquisque fidelium in illam so-
in excelsis tuis, id est, in peccato inobedieritiaetuae, cietatem per pr-edicatioriem Evangelii cpnvpcatur.
occisus; subauditur, est. Ecce rex et prbpheia Da- ; c Nee est ibi distinclie Judaeiet Greeci, Barbari et
vid, qui retribuentibtis mala nen reddidit,: ctim Satil .Scythee, servi et liberi : sed omttia et in omnibus
et lonathas beUo occumbereht, in lamentalione sua - Christus (Rom. x; Galat, in). J
Gelboe montibus maledicit, dicens : ". : c Yeneruntque viri Juda, et unxerunt ibi
David,
c Monles Gelboe, necros,-necpIuviaveriiaiit,ne- utregnai-et super domum Jtida. » Ungunt viri Juda
c que sint agri priinitiarum, quia ibi abjeetus est C * Dayid in regem, ut
regnet super domum Juda; quia
« clypeus Saul, quasi non esset unctus oleo, J etc. superbis accontemptOribusspernetitibusgraliamDei,
Quid ergo montes Gelboe, Saul moriente, deli- electi quique bona fama sacree praedicationis et vir-
querunt, quatenus in eis nec ros, nec pluyia cade- tutum studio rite contttenlur Christum esse regem
i'et, et ab omni eos viriditalis germine sententia. in universo populo suo, aC ipsum esse, cui c omnis
sermo siccaret? sed quia Gettioe interpretatiif decur- potestas a Patre data est in coelo et in terra,;ut
sus, per Saul autem unctumi et mortutim morsno- in nomine Jesu omne genu flectatur; ca.lesfium,
stri mediatoris exprimitur, npn immeritp per Gel- - terrestrium et infernorum (Philip. n). » :
boe montes superba Judaeorum corda designantur: t Et nuntiatuin est Dayid quod yiri Jabes Ga-
quae dum in hiujus niiindi desideriis defluunt, in t laad sepelissent Saul, » etc. Hoc;plenius in Pa-
Christi; id est uncti, se morte miscuerunt. Et quia raUpomenon libro, quombdo gestum sit, nafratur :
in eis unctus rex corpof aUter moritur, ipsiab omni < Gum audissent,;inquit, viri Jahes Galaad omnia,
gratia_ rore siccantur. De quibus et bene diciturr scilicet quae Philisthiim feceruntsuper Saul, con-
« Ut agri primitiafum esse non possent (tsa. x). » junxerunt singuli virorum fortium, ettulerunt. ca-
Superbae quippe Hebraeprum menles primitivi ffu-j n davera Saul et filiorum ejus , attuleruntque ea
ctus ncn ftierunt, qui in Redempieris adventu ex in Jabes, et sepelierunt ossa eortim subter quer-
parte maxima in perfidiaremanentes, pfimordialldei cutn quae erat in Jabes, et jejunaverunt septem die-
sequi noluerunt. Sancta namque EcClesia in primi- bus. Mortuus estergoSaulprbpteriniquitatessuas;
tiis suis multitudine gentium fecundata, vixin mundf eo quod pr_evaricalus sit mandatum Dpmiui iqupd
iine Judaeos, qups irivenerit, suscipit; et extrema praeceperat, et nen custedierit illud. Sed eliam in-
colUgCns, eos quasi reliqiiias frugum pofiit. De qui- - super pythenissam consuluerit, nec speraverif iii
bus nifiiirum reUquus IsaiasTdieit : t Si fuerit nti- Domino, prop.ter quod et interfecit eum, et transtu-
merus filiorum Israel quasi arena maris, reUquiae lit regrtum ejus ad Dayidfilium Isai (/ Par.x). Quid
salvaefient.»PossunttamenidcircoGelboe montes ex . est quod viris Jabes GalaadDavid gralias refert eo
ore prophelae irialedici, ut dum fructus exarescetite , quod sepelierunt ossa Saul M filiorum ejus ,
terra non oritur,possessores terfae sterilitatis damfio nisi quod Redemptori npstro multum placet, quando
feriantur, quatenus ipsimalediclionis sententiarii ac- . quispravaopera malorum,qui inpeccatissuis mor-
ciperent, quia apud se mbrtem regis c suscipere, tui sunt, oblivioni damnattdo tradit, nec ea aclione
- iniquitate sua exigente, meruissent. » iinitatur, quaescil Domino displicuisse„sed ea luagis
PATROL.-CIX. ;-'."3
% ^v^^^^M&m^imQ^m^w^^t^'^ 76
eUgit facienda, quae recbrdaluf Dominum in manda- t\ ltirirest. Lege"Yerba Dierirro.(I Pan ir)v Gonditaest
tisdedisse. autetii atite septeriv a_mos, quam ea. urbs jEgypti
« Abnef atitem filius Ner, princeps exercitus Saul, conderelur.
« tulii Isbosclh filium Saul, et cireumduxit eum per « Egressusqne Abner fiHus Ner, el pueri Isbo-
c castra, regemque constiluit snper Galaad et super c seth fiih Saul de castris in Gabaon. Porro Joab
t Gessuri, et super _ezrael, et super Ephraim, et t filius Sar\ioe, et pueri David cgressi sunt, et
t super Benjamin, et supef lsrael unhcrsum,» el c oceuiTerufit efe juxta piscinam Gabaon. Et cum
coetera. . in unum convenissent, e regione sederunt. bi ex
(Ex Hebrmo.) In Henraeo habeltir :J« Transduxit c una parte piscinae, et iili ex aiiera. Dixitque Abner
eum iii Manaim : » qu_einterpretatui easin. Trans- c ad Joab : Surgarit ptieii, el ludant coram nohis.
duxit etiin, iritelligendum est ulira .ofdanem, et in c Et respondil Joab : Surgant. Surrexeruul ergo et
Manaiin regem eum coustituisse super Galaad et t tiansierunt numero duodecim de Benjamin cx
super Gessuri. Hcbraeus liabet Astuii,- id est, super _ parte Isboseth filii Saul, et duodecim de pueiis
tnbum Aser. c Da\id. Apprchensoque unusquisque capite com-
. Sola autetii domus Juda sequebatur David. » c paris sui, defixit gladium in latus contrarii, et ce-
Quid esl autem quod filitis Saul Isboscth, qui inter- B t ciderunt simul, » etc. Hunc locum Josephus ita
pretafur vir confusionis, Abner auiilieiiite, qui iritef- exponit : c Abncr autcm promo\it eleclum nimis
p1e.a_ur7-8f.-SlUcenia, regna\it supef Isracl uuiver- exercitum, ut cGngrederetur cum Uibu Juda. Iras-
suin, et domtis Juda sola sequebatur David,- nisi cebatur enini' advcrsus eos, a quibus rex Davidlue-
quod solis credentibiis el vere Domnium coiifitertti- rat ordinatus. Huic autcm occurrit missus a David
bus, ex priori pbpulo David nostruni Doininum vi- Joab, filtus Sanke sorons ejus, depalre Sar natus.
delice'1 Salvatoreni soquentibus, in ceteris adhuc Ilic aufcm erat cenira' Abncr censtitutus mililij.
__ror confusionis regnat, diabolo insfigante,' qui princeps. Gum quc etiam iuerunl el sui iratres Abis-
stcpe transfiguratur in angelum lucis'. sai, Asacl ct omnes aimali David. Itaque \eniens
« Et fuit nuti.erus diertmt, ques commoratus est ad quemdam fontem in chilaie Sabaa, aciem coii-
c Davitf, imperans in Ilebion super domum Juda, stituit ad pugnanduin. Dicente \cro Abner ad eum
< sepfeiri aunoiurti el sex mensiuni, » efc. Et bene veUe se probare quis eoruin robustioicm exercitum
Da\id sepfem annis et sex mensibus rcguavii in Ue- haberet, con\ enit inter ulrosque ut duodecim \iros
bron, quse iiiteiprelalur conjugium, ai supra dixi- pugnaturos mittereui et procedentes inler medias
nnis, aut visio sempilerna, quia Sahalor nosler in acies qui ex utraque parte jocum feGeiant a certa-
Ecclesia catholica, quae-etsponsa cjus esl. perom.e G Kaine,relictisque gladiis viri David, et leneiites ca-
tempus istius vitae, quod septeiiario tiierum namero pita hoslium eorum, lumbes et latera suis gladtis
decurrit, regnat sceundum illud : c Ecce ego, iu- perferarunt, donec omnes quasi ex uno con&tituto
quit, vobisGUii-Siim omnibus diebus usque ad con- perimereiit. His aulem cadentibus, etiam reliquiis
suminalioneni saeeuh(-_<.?;/(.xxvni).» Etpost exple- direptus exercitus. Et dimicatione foi tissima proce
tionent senarii numeri, hoc est,. perfeclionem boni denle, Abner populus\iclus,fugientcsque loab perse-
operis, onines eleetos suos ad sabbafttm \erum, id qtti non cessabat, praecipiens atmatis, ut post eo-
cst, ad requiem senipiternam peruucet, ubi et per- rum vesligia festinaieiit, el nequaquam oecidendo
frueriiiir D'el \isione perpetua 1(lsai. IA\I). (EX liie- deficeient. Cujus eliam fratres decertati suntproiiis-
ronymo.) Est autCm liebion ci\itas in tribu Jiida , sime, iuter quos clarior iuit praecipuejunior Asael.
quae quondam yocabatur Arbe, licet male i« Graeeis Qui tanlam gloriam habuit in pedum \elocitate, ut
codicibus Aibor. Corrupte igiiur iu nostris coiiici- non solum homines, sed etiam equos ad curren-
bus Arbor scribitur, cur-i in. lEebfaeislegafur Arbe, dum certamine superaret. Is igitur persequebatur
i_ est, ivi, ex eo quod ibi tres patiiarchoe, Abraham, principem Abner, reclo gressu in neutra parle de-
Isaac et Jacob, sepulli sunt, et Adam magnus, ut in ciiuans. Gumque respexisset Abner, et consideias-
Jesu libto sciiptum cst, liccl cuni quidatn eondituni set impetum sequeuii_, el dixisset ut unius miluis
in loco Calvaria. suspiceutur. H_ecesl autem eadem arma sumcns ab ejus persecuuone quiescerct, el
Hebron, olim metropolis Pliilisthiiiorum, et babita- ille rursus nequaquam a suo conamine penitus absti-
culum gigautum, regnumque postea David 111tribu neret, monente illo denuo ut lecederel, ne cosctus
3uda, e.vit_.s saeerdotalis et iugitivoruni, distal ad eum percuteret, et antc ejus fratrem ulterius Jidu-
meridianam plagatii ab _Esia nnllibus circiter vi- ciam non habcret, vcrba ejus iUo despicienlc fugiens
ginti duobus. Ubi et quercusAbrahain, quas et Mam- post lergum lanceain emisii coactus, eumque IC-
bre, usque ad Conslantii regis imperium monstra- pente mortali vulnere peuetra\it. »
baiur, ei mausoleum ejus impreesentiarum cernitur. c Loeutus est eigo Abner ad Asael, diceus : Rc-
Cuiiique a nostris ibidem Ecclesia jam construeta c cedc.- noli me sequi, ne compellar confodere te in
sit, in circuitu a cunclis genlibus terebinthi locus . lerra. Qui contempsit et noluit declinare. Percus-
stiperstittone colitur, et sub ea Abraham angelos _ sit ergo cum Abner aversa hasta in inguine, et
cpiciidambospiliosusceperit. Haeccrgoprimum Arbe, c trausfodil eum, ei liiorluus est,» elc. CujusAsael
pjstca Hebron ab uno filiorum Caleb sortita vocabu- lypum tenuil, nisi eofutrt quosvehementer arripieus
77 COMMENT.IN LIBROS IV REGUM. — IN LIB. II. ?8
furer in praeceps ducil? Qui in eodem furoris impetu A . scla Egla uxor dicatur David? Eglaenim ipsa est
tanto cautius declinandi sunt, quanlo insane rapiun- Micliol. Qttae ideo uxor ejus hic sola .vocatuf, eo
lur. Unde cl Abner, qui sermone nostro patris lu- quod in adolescenlia primum ipsarif softitus fucrit
ceina dicitur, fugit, quia doctorum Ungua, quae su- ih uxoreni,- quae efiam partu bccubuisse dicilur.
peiurii Dei luinen judicat, cum pie-abrupta fttroris Unde et in sequentibus scriplurir est: < Igitur Mi-
menlem. cuiuspiam ferri conspicit, cumque contra chol filieeSaiil. non csf natus' fiUus, usque ad diem
irascentem dissimulat verborum Jaeula reddere, mortis suae, quia in ipso parlu occubuit. »Et quid
quasi persequentem non ".ult ferire. Sed cum ira- sex filii qui ei nati sufif in Hebfon, liisi perfeclio-
cuudi nulla consideratione se mitigant, quasi Asael.. nem sanctorum in fidc, sermone e"topere signiflcant,
persequi el insanire non cessant, necesse esl ut hi quaeab Ecclesia fnalre sponso suo, Salvalbri videiicet
qui furentes rcpiimcre conantur, nequaquam se in nostro, quotidie generatur. Ex cdnjugio ergo spiri-
furore erigant,sedquidquid est tranquillitatis, osten- tuali per Spiritus sancti gratiam in aeternam vitam
dant; quaedamvero subtiliter proferant, in quibus" quotidie filii lucis dfiuntur.
ex obliquo furenlis animum purgent. Unde et Abner c Sermonem quoque intulit Abner ad seniores'
cum contia persequentem substitit, non eum recta c Israel, dicens : Tam heri quam nudiusfertius
sed aversa hasla transforavit. Ex mucrone quippe B '. < quaerebatis David, ut regnaret super vos. Nunc
percutcre esl impetu apertae increpationis obviare. « ergo facite, quoniam Dominus locutus est ad Da-
Aversa vero hasta persequenlem ferire, estfurentem « vid, dicens : In manu servi mei David, salvabo
trariquifle ex quibusdam tangere, et quasi parcendo « populum meum Israel de manu Philisthiim, et
siiperare. Asael autem protinus occumbit, quia com- « omnium inimicorum ejus, » etc. Quid est ergo
mofae mentes dum et parci sibi sentiunt, et tamen quod Abner populum universum Israel exhortatur,
responsorttm ratipne in inlimis sub tranquillitale ut, relicto Isboseth filio Saul, ad David promplo ac
tanguntur, ab ep qupd se erexerant, statim cadunt. devoto animo conveniat, nisi quod docfores sancti,
Qui ergo a fenoris sui impelu sub lenitatis percus- qui palris lucema merito dicuntur, Iumine fidei et
sione resiliunt, quasi sine ferro moriuntur. scienliae plenissimi, in universis gentibus nomen Do-
CAPUT III. mini preedicant el exherfantur, qualenus, spreta
Longa concerlaiio inler domum David et Saut, s__/et idelprum cullura, et relictc errere confusionis cum
nomina sex filiomm David, qui nati sunt ei in He- auctore suo diabolo, ad David noslrum, qui vere
btbn. Quod Abner exhottatusest populum ut, re- manuforlis et desiderabilis
licto Isboseth ftho Saut, se tratisferrel ad David, est, qui < desideratus
cunctis gcntibus (Agg. n),» esse a propliela descri-
quem Joab dolo interfecil, el ob hoc a David male- '
diclionis sententia pcr prophctiam percutitur. C bitur, sine mora feslinent venire, et suh ejus impc-
(CAP.III.) c Facta est ergo longa conceiialio inter rio perpettio studeant permanere? Nam et Joab,
f domilm Saul et inter domum David. David profi- quem Abner dolo loquens et percutiens in inguiue,
t Ciens el semper seipso robustior. Domus autem interfecit, non alium quam hostem antiquum signi-
< Saul decrescens' quotidie. » Bomus ergo David, ficat, qui ficlis suasionibus quotidie fideles subver-
quae est alia quam civitas Dei, Jerusalem videlicet terc satagit, et per Iibidinis noxiae contagionem in-
caelcstis, qu_e partim adhue peregrinatur in terris, lerficere molitur. Joab enim inimicus, vel idem
parlini jam cum Domino regnat in ccelis? Et quae paler interprefafuf. Omnium enim iniquorum dia-
est lomus Saul, superbi e( impii regis, nisi Babylon bolus caput. Unde ct Salvator talibus in Evangelio
illa cotifusioiiis plena, quae seducit et fornicari fa- dicit : « Yos ex palre diabolo estis, et desideria
cit omnes gentes iri prostitutione sua ? (Apoc. xvn et patris vestri vultis facere (Joan. vm). »Ab hacergo
xvin). Longa ergo conccrtatio inter domum Saul el percussione Davicfnoster immunis est, quia « Deus
domum David est, quia persequilur illa quae secun- neminem ten.at (Jac. i). Ipse atitem intentator ma-
dum carnem est, ea quae secuudum spirilum (Ga- lorum esl, qui vult omnes horaines salvos esse, et
lat. iv). Sed domus David eo magis profectu filiorum, _ ad agnilionem veritatis pervenire (/ _'.m. n). Per
suorum gaudebit, quo domus Saul perseculionibus' D invidiam enim diaboli mors introivit in totum or-
contra eum s__.il. Illa autem .quotidie defieiens in bem terrarum (Sap* n).»Imitantun autem eum, qui
iniquitate sua tabescet, et ad extremum secundum sunt ex parte ejus. Potesl nomen et persona Joab
inerita sua simul cuin capile suo in> profundum non inconvenienter ad populum Judaicum per si-
ahyssi mergetur. gniftcaticnem transferri, qui inimici semper pra_di-
c Natique sunt filii David in Hebron : fuitque pri- catorum Evangelii exstiterunt, etfidem Christi ubi-
< mogenitus ejus Ammon de Achinoam Jezraelilide, cunque potuej-unt persequebantur. De quibus Paulus
« et post eum Cheleab de Abigail, uxore Nabal Car- Thessalonicensibus scribens ait: « Yos enim imita-
t meli. Porro tertius Absalon, filius Maacha filiae tores facti estis fratres Ecclesiarum
Deir quae sunt
« Telmai regis Gcssur. Quartus autem Adonias filius in Judaea, in Christo Jesu.
Quia eadem passi estis
< Haggith, el quintus Saphalia filius Abital. Sextus et vos a contribulibus vestris sicut
el ipsi a Judaeis,
«' quoqueJethiaanideEgIau\oreDavid,i elc,(ExHe- qui et Dominum occiderunt Jesum, et prophetas, et
btwo.) i Quaerilur,cum aliee uxores David supra no- nos persecuti sunt, et Deo,nou placent, el omnibus
latee sint, et hon dicantur uxores David, cur ltic hominibus
adversantur, prohibentes nos gentibus
79 B. RABANIMAURI ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS I. 80
loqui ut salvae fiant, ul impleant peccata sua sem- .V retur. (Ex Gregorio.) Mystice autem ostiaria trili-
per. Preevcnit enim ira Dei super illos usque in fi- cum purgat, cum mcntis custodia disceruendo
nem (I Thess. n). virtules a vitiisseparat. Queesi obdoriiiierit,inmor-
Quod autcm David se excusans de nece insonlis tcm proprii domini insidiatores admittit: quia cum
dixit: « Mundiis ego sum, et regnum meum apud discrelionis sollicitudo cessaverit, ad interficiendum
< Deum usque in sempiternum a sanguine Abncr animum malignis spiritibus iler pandit. Qui in-
< filii Ner, ct veniat super caput Joab, et super gressi spicas tollunt, quia mox bonarum cogitatio-
t omnem domum patris ejus, nec deficiat de domo num germiua auferunt, atque in inguine feiiunt,
t Joab iluxum seminis suslinens, cl leprosus tenens quia virtuiem cordis dclectatione carnis occidunt.
« fusum, et cadens gladio, ct indigens panc. » Ju- ln inguine quippe fcrire, esl vilam menlis carnis
dceorum denotat perfldiam atque miseriam. Super delectatione perforare. Nequaquam vero lsboseth
caput enim Joab, id cst, super principcs el super isle inopinata moite succumberef, si non ad in-
saccrdotes ipsius populi, et super omnem domum gressum domus mulierem, id est, ad memis aditum,
patrisejus, synagogam videlicet Salanae, alque con- nioUem custodiam depulasset. Fortis namque vi-
venlum malignanlium veniet iniquitas impiorum, gilque scnsus praeponi cordis foribus debet: quem
« ut requiratur ab eis omnis sanguis justus, qui ef- B uegligenliee somnus iion opprimat, nec ignorantiae
fusus est super lerram, a sanguine Abel justi, usque errorfallat. Undcbcne et Isbeseth appellatus est, qui,
ad sanguinem Zachariae filii Barachia. (Matth. custede femina, hostilibus gladiis nudaiur : Isboseth
xxni). > Nec deficiat de domo istius Joab, fluxum quippe vir confusionis dicitur. Yir aulem confusipnis
scminis sustincns, id est, vaiiis desideriis dillluens, esl, qui ferti mentis custedia munitus ncn esl, quia
quia in voluptalibus islius vitae talcs totam spem duin virlules se agcre aestimaf, subintrantia vitia
suam ponunt, ubi et leprosi sunt tcnentes fusum, nescientem necaul. Tcta namque virtute munieri-
id est, variis erroribus maculali, inslabililatem hee- dus est aditus mentis, nc quande eam insidiantes
resis ac mundani lttxus sequentes.. c Qui juxta desi- hosles penetrent feramine neglecta. cegilalipnis.
deria cordis sui coacervabunl sibi magistros, pru- CAPUT Y.
rienlcs quidem auribus, et a veritate auditum Quod universm tribus Israel el senes de Israel vene-
runl ad David in Hebron, qui triginta annorum
avertenl. » Ibi etiaiu non deficiet cadens gladio, ct regnare incipiens quadraginta annos regnando
indigens panc, quia cum pane illo qui de ccelode- complevit. De eo quod David conlra Jcbusmum
scendit semper egent, et 11011 refici ab eo merentur, dimicans cepit arcem civitalis, quam appellavil civi-
tatem David. De uxoribus et concubinisDavid, quas
futurae ultionis gladium non evadenl. habuit in Jcrvsalem, el fiiiis, et filiabus ejus. De
CAPUT IV. " pugnaDavid conlraPlulisthmos.
Quod Rechab el Banaias Isboseth, filium Saul, inier- (C,u>. v.) « El veneruni universac tribus Israel ad
fecerunt. t David in Hebron, dicentes : Ecce nos os luum
« Vcuieiites filii Remmon Berolhitae, Rechab et t et caro lua sumus, elc. » Quid convenlus istc tri-
t Baanoe, ingrcssi sunl terventi die domum Isbo- buum Israel ad David significat, nisi cotiventum
t seth, qui dormicbat super stratum suum mcridie. omnium gentium ad Chrislum, quee illi quasi blan-
'
« Ingressi sunt autem domum. Et osliaria donius, diendo dicunt: « Ecce nos os iuum et cai'o tua sti-
< purgans triticum, obdormivit. Assumenlcs spicas mus, i cum in illo incarnalionem, quam ex nostra
«"tritici, latenter ingressi sunt, et percusserunl natura in Yirginis ulero suscepit, diligunt atque ve-
t eum in inguine, i el reliqua. (Ex Hebrmo.) Duo nerantur, ejusque ditioni subderc sc appelunt, eique
viri isli principes erant super expeditiones Isboseth. servive onini temporc desiderant. Unde Psalmisla
Morluo vero Abner, ul Hebraei tradunt, consiliati dicil: « Reminiscentur cl converleniur ad Domiuum
&unt cuni Miphiboselh, ul una interficerentlsboseth, univcrsaefines lcrrae, et adorabunt in conspectu ejus
et eumdem Miphiboseth constiluerent regem, et omnes patrise gentium. Quoniam Domini est regnuiu,
ejusdem consilii delatorem eumdem Miphiboseth cx- " ct ipsc dominabilur gentium (Psal. xxi). » « Yene-
stilisse; et idcirco hic idem Miphiboseth subintro- runt quoque el scnesdclsraelad regem in Hebron, _
ducitur hoc modo. cum prophetae et apostoli una fide, et pari devolione
(CAP.IV.) t Erat aulem Jonathae, filio Saul, filius ad medialorcm nostrum concurrunt. De quibus
« debilis pedibus. Quinquennis vcro fuit, quando scriptum est. t Principcs populi convenerunl in
t yenil nuntius de Saul et Jonatha ex Jezrael, » elc. unum cum Deo Abraham (Psal. XLVI).t Et aUbi :
Yidentes vcro Baana el Rachab a Miphiboseth suum t In conspectu senum suorum gloriabitur (Psal. cvi). i
«.roditum consilium esse, timore perterriti fuga « Filitis triginta annorum erat David, cum regnare
t ccepisset; et quadraginta annis regnavit. In He-
lapsi sunt in Gelhaim, fuerunlque ibi advenaeusque
ad tempus illud. Tempus illud intelligendum est, c bron regnavit super Judani septem annis et
quando inde reversi domum Isboseth ferventi die c sex mensibus. In jerusalem aulem regnavit tri-
« ginta tribus annis super omnem Israel el Judam, i
ingressi sunt, assumentes spicas tiitiei et percu-
tientes eum in inguine. Spicas trilici quasi causa et caetera. (Ex Eebrwo.) Quecritur cur non in
primitiarum tulerunl, ul ltonorcm regi deferre vi- summa quadraginta anni et sex menses annume-
fierentur, el eorum dolus nequaquam deprehende- rcntur? Quod ab Hebrceis duobus solvitur modis.
81 •'""" COMMENT.IN LlBROS IV REGUM. — IN LIB. II. 82
Dicunt enim quia David sex mensibus Absalon filium JLMystice
; atitem David Jebus_euni.habitatbrem terrae
suum fugerit: merito eosdem sex mettses a summa de Jerusaleni ejiciens significat Redemptoremiio-r
• struin contrarias pbtestates., de cordibus fidelium
regtii illius esse exclusos. Dicunt etiam aliler quod ,:
isex mensibus in Hebron David quadam infirmitate '-' expeUere,"sic ibidem suani mansipniem constituere.
corporis labpravefit, et Idcirce ecsdehi sex roenses Jtibusaetisettim interpretatur calcatus; Jerusalem,
lion supputari in regno ejus. Ex eo namque lempore visio pacis:: nph solum enim Dominus: noster per
i-luui regnasse dicunt in Hebron, ex quo, deviciis niysterium crticis omnem principatum diaboli -de-
Amalecitis, de spoliis eorum misit dona senioribus struendo sibimet tropaeum glcriae acquisivit, imo
Jada, bis quiefant.in Hebron. et hisqtii efantin iidelibus suis siiper cmnerti virtutem diabeli pp-
BelheV et reliqtils qui eratit in his locis in quibus , lestalem tribuif. Unde in Evangelio, discipulis .suis
cbinmoratusfueratDavid ipse et Viri ejus. Mystice ait: tEcCe dedi vobis pptestatcln calpandi superiser-
autem qubd David triginta amibrum fegnare coepit, , peiites, et super scorpiones, elsuper omneiri virluteni
praefigurabat quod Dbminus nbster trigirita annertim iiiimici (Luc. x). » Bene.ergodictiJmesiquOdiDayid,
•'venit ad baptismum, et incipiebat Evangelium regni ciectis caecisel claudis, qui odiebant aniriiairi Dayid,
jiraedicare, cujusTegnurii, regniim.sempiternum, et ceperit arcemSion, suamque eivilatem eara yocave-
polestas ejus alteri non dabituf. Quadragenarius B rit, quiacum Salvator npsler maligncs spiritus cum
enim nuinertis, qui ex quater detiis constat, plcnitti- . ttifba vi.ierum de anima qualibel expulerit, sibique
dinem temporum et ferum perfectionem sigtiificat. eam pef illuniirialicnem sapi.entWusurpiavc.rjt, nie-
« Et abiit rex et omnes viri qui efatit cum eb in rilb arx Sion, id est, speculationis, et visiopacis
< Jerusalem ad Jebus_eum habitatorem terrae. Di- ipsa tutic vccabitur, atque de ea tunc recte per
< ctumque est ad David ab eis : Nbn ingredieris Psalmistam dicetur •:t Netus in JudaeaD.eus,irt Israel
t hiic ttisi abstttleiis caecoSet claudos, dicentes : magmim nbmen ejus, et factusesliu.pace lccus ejus,
< Nofi egredietur David hitc. Gepit atifem David et habilatio ejus in Sion. Ibi confregit cornua ar-
-«"•arcem Sion. Haecest auleni CivitaSDavid. PrbpO- cuum, scutum, gladitim et bellum. »
< suerat enimDaviditi die illapra.mitihi, qtiipereus- t Cognoyil David quoriiani cbnfirmasset eum Do-
< sisset "Jebuseetiin, et letigisset domatnm fistulas "«'minus regem stiper Israel, et.qubtiiam exaltasset
t etabstulisSetelaudos el ccecosodieniesaiiimamDa- « reghumieius supef pepuluni -suum Israel. "Accepit
t vid. IdCircodicitur in proverbio : Caecuset clau- « ergo adhue concubinas et tixores de Jertisalem,
t dus non intfabunt iri templum. Habitavit autem « pbstqiiain venerat de Hebfon, haiique stint iiavid
t Dayid in arce, et vocavit eam civitatem David. t et alii fiUiet filiee, » elc. Sedfortasse quis dicat:
c Et oedificaviiper.gyrtim aMello et irttflnsecus. Et C Si David itiiaginemChrisli gerebat, quomodb niultas
: ""«ingrediebatur proficiensatque succrescens, et Do- uxores et concubinas habuisse scfibituf, ctim has
t minus Deus exercitutim erat curti eo, » etc. Heec rex Christus et horrescat et damtiet? Respondeo1:
• Josephus ille narrat: « Exsurgens David cum onini- Hoc' per figiiram flebat. Multaeenim:uxores David
bus venit in Jerosotymaiti Jubusaeishabitantibus ci- muitarum genlium et natipnuni imagiiiehi indica-
vilatem, qui erant ex genere Chatian-eOriiin, et baht, quaeper fidem Chfisti "cphsbrtio junguntiif.
claudentihuseipbrtas, et c_3C0saspectu, et claudos. Coriciiblrioevefoejiis significanthoereticprurrieccle-
-omnesque leprosos ad derisiOnemregis cbfistituenti- sias, qiiaesub Christi noniinis titulo.se
manereiglo-
bus supef miirum, et dicentibus : qtiia prohibererit riantur; sed quia pfopler carnalia lticfa Christtim
eum caeci ingfedi civitateiri. Quae tameri agebant 'sectanttir, Iion coniuges, sed concubirtaevoearitut.
despicientes eum proxima murtitione rnuforum. Denique ntinc reges sii-plui.eshabeaiit uxores vel
Iratus rex Jerosolymam obsidefe ccepit, et niulto conciibinas, Crinien est, qtiia jam traiisieftiht ii-
'
studio et labore cOriari,ut eam capefet, quatenus iti guroe,piro quibus tixorum yelcbricubinafum veriia

ipso prineipatus itiitic suam fcftittidinem demeni- concedebatur. Atnunc auiafigurae tfansierunt,:,veriia
slrtifet. Interminatus itaque et ipsis et aliis, si qui nulla dattir,
icrte habefent adversus eum resisteridi conatum, D « Audleftint verb Philisihiim, qiiod unxissent
inferiorem civitalem magna virtule cepff. Gumque t David in regem stipef israel;,et ascenderunt uni-
adliricarceiri obtinere non posset, coepit henpfes et < versi, lit queeferetit David.' Qtiod:euriiitiudiiset
lnurtera premittende rex prcnus ad opus bellicum < David, ascendit in praesiditirti.Phillsthiimatilem
iuilites provocare, Ut quicunque per Subjectcs cblles < venietites diftiisisunt in valle Rapiiaim. Etcorisu-
iri tircem cbnscenderet, eamque caperet, principa- < luit David Dbmimim, dicensi:':SI; ascendatii^ad
. tum militieetotius populi possideret. Cunctis itaque «' Philisthii-ti, etsi dabis eesiti hianu mea?'Etdixit
conscendere festinantibus, et nullo Iabore pro mu- t Dominiis ad David : Ascetidevquiatradeiisdaho
neris promissi retribtitione tardantibus, Saf yieefilitis «' Pliilisthiifti in irianu tua,"' Yeiiit_'ergb David' in
Joab preevenit univefsos, et ascetideris in -eactiniitie t Baal Pharasim, eVpercussit eesibivEtdixit: Di-
clamavit ad regem, exigens militiae principatum. i visit Dominus inimicos meos coram me,: siciit^di-
Expulsis itaquerex de summa arce Jebusaeis, et < viclunlur aquae.Propterea vocatum*estnohierilbci
reaedificans civitatem, eafii Jerosolymamnuneupa- c illius Baal Pharasini. Et reliquertirit:ibi sciilptilia
vit, et omni tempore in ea sui habitayitimperii. i < sua,'quee tulit Dayid et yiri ejus.'> '-(£spBeorwo.)
83 B. RABANI MAURl ARCHIEP, MOGUNT.OPERUM PARS I. 84
rTulit ea David, et ignijusslt exuri, sicut liber Parali- Aiium filiis Israel, suoe videlicet
^enti .praedicavit;
"jomMien-iletSflTat.^ta^iceiis . '. De.eliqueruntque « sed coecitasex jiarte configit In IsraeT, donec ple-
u1H)iifl!.QSOTos,'quosl_ tividijussit exuri \I 'Par. xiv). » riitudo .genliuni "intraret, et sic omnis Israel salyus
«SGonsiiluit^autem^Davii-Dominum. Qtti respon- &ereV(Rom.xi). » Sed jit b§c «nucl.eatius pateant,
'* flit .Uoh 'ascenflas,-seB
_|yra post iergumillorum, jier singula yiaeamus. Cbngfegayif;-David onmes
•"»fet •venles aifl'eos ;ex ^aiiversojpirorum. j '(Ea. H_- electosex Israel, tfiginta niilli^ quia,Doininus ,Ec-
i>rc-0,jTri Hebf-3onon-pH'0)'M)ii, sed _.«...».»;iqgitur. -jlesiam .pfimitivam Iii ^srael ;nsfituit.j iion qjiitlem
iEx adverso itaque Betitium eum veriife 'iuJjet, -hoc oifinem "Israel ,,sed electos quosgtievsibi
conso.cians.
ex
aesty adverso IMorum suoruni, tilii scilicet 'idbja .«TSIoti enim pmnesqui exlsroieJ/-hi-SUflj: Isfaelit,qe,5ed
«orum-eranl, in qtiibus cqfifid|J).ant.'Queeidtila id- jfjliijrqniissjpnis deputanlur iii seniine (Bom. jx). »
«ifco jlenfium 'voeantui', quiajttelu djgna sunt_, et ^iUriginta millia fui.sse referjjnfjif, id ,esf, fid,ei
eOs-qui ea cblunt, adfletum niisefiarum perducunt. .cperis et spei flrmitate perfeofi. Tmq enim ,p,rc-
Mentium Itaque ecrum Itibla ob Tjlasphemiam bic _pter cptifessipnem sanctse jrinitatis ad lidemip.ef-
^ernm aivlnus vocat, ^ictit ,aUbj vpcatur idplum ..linent; fiecem -pr.ppter Decalopm legis ad opeiia;
-Mosib,xpntaminatip }Ipab. , .IHlle _prppler sui _p.erfectipn.eni,ad spem _v.Ijtse
:t llt.icum auaiefis spnltum jjradientis In acuniine;3} a-ternee., quasup.erius ali(quidIjo» ,es,, $icut nume-
^entiuni, etc. » vHepest, cuin audieris a.pptestati- rasjnillenarip majpr nuUuscs.t. flf-.inei)mimillia,,Ji
Ms -angeliciseerumidbla^ In .quibus b.innis.eornin i trjginta, si etiam .mille .niiljia Uix.efis,_non ipsum
|bf titudp est, conteri .et .cqnculcari, Tun.c inibis prae- jmijle niimei'ando transcendis.,sed y,elp,er-se, yelper
lium, quia tunc egredietur Dpniiniis an.te iaciein roinpfAsjnumer.ossaepius .dticepdo multiphcas. -Tria
jtiiam:, iit percufiat castra .1?Mlisthiim. Jn .eorum ergo pcr decem niultiplica,, jie jfldessine operibtis-
namque 'ideiis Dbminusjuoicia fecit, „sicujtet ,in :mprtu,a sit, Ilem trigintaper ffiiUe muUIpliea, nt
fgns^gyjitiprum. " ' vfidesqiiKji.er jdUectioneni.pperMtur,ncn alibi ^guam
'.'"">' "C#TJT ¥J, > m iC.pelisre.tributiofieiu.speret..Electi igiljir-ex Israel,
:Jfe._&g_[iQdJtol_m4..m&<m jippjilos. recte cresdenfes, operantes, iSperanlesinsi-
jfxwni,'id .est?::per.cussib!ieni
- team Bggi _Lei).i.tw._, div,ertit ^nuejit. ^iri atitem Jtida,, ,gui ^rafit.cumiDa^id, ipsos
M dbmum 'Qbededpm, ihkeque eam irqnstulit et de.cjLbreS:,
pntdonmm<suam. ^umquemomiilesset:,pjjferens !ho- ._tipps.tplci3 .gjuilateri ,Ghrisii>quasi.faini-
Upfiqustji;Glmcifica, :_pa_rtMmJest .'cib.um-unvjersm jiarius adhoerpbant,,indicent; Que stit_.wi|i,ie stipalps
:_m$$udinilsmet. _Qupd]D_widmllcm$xpmmjqrca iCxercituDpminus,, arcam a4ducer,e, ;id jest.-,,Eccle-
Woniini[aMMtdl_^ia^.a^''irnsf_^ est/ siam 4U.atare,,;et in .eoiuimjg,uijnen £redideraiit :,coi'-
"_p!AP..-5_._^ ..<.Gpngre^ayiJ^autem ,f#J5S.uni .pnines'1C,cMbu_> jnsererejgaijiclet. Inippnitur^aiite.m arca plau-
a ^leptpjsIsrafli;, Jrigjnta ffliUia?ut^fecefet,arcam S.tfoJio.yQ,nt-Jjioyi Testameiiti ^ratia renovatis in
.«|Q.eijj^ppnenle,s -^aminjplaugaami npyum, .Ppst- .baptisjnp mentibus ,iiUunda.tur-jyinum.que Jipvum
if jpam .autem :yen,eipit a| ^aifi.Kaiben., ^exteijt- npvi,S;Uiribus.^^s.er>yaMummancjettir..Erat ^uidem
i§ft jnanumJ)za &$ ^cam^D.ei, =etAen;uitrftajjja _pjiustar,ca in 4onio,iAhinadab, gui^efat in .Gabaa :
f ^uoijiam ^i^J^i^l^p^s^^eclingy^^ jjquia.eadeni gueeiiunc j)roedicatur JEccIesioe.Mes st
4;|ra.tu_;c[£^ ^fltte :3,ncariiatipnisDpminicaeJtempusfi_OT_e]0 in-bis
1
| .0 ^}j.jfu?si.t..!ejii|i35gp^ |t«mret)?i;|aIte. ^ui ^ojrtjias :__jijip^triar_diaEu.mj)r>^
:| ^fij)i|u^a|ii5t^^i,^s^.^(JEiCJBeiia.) iQdiislo- ^eetijU.^^ad.ab£nim?:gui jnferpBetat^r maifirmetis
fejjieiati regis rSit^H|Bh.citpDayjila^f^camJ^ei.ad- ^ppntaneuSf,&t Abraham ^atuein fid.ei,?£$,Mcjysen,le-
ifluiisse narr^ittirs, i^iftiUlas a^»rtobata„ stjpei.bi!a gis]ato;r.eni #ignjficat. ;Qui iiterque ,in fiabaa .cu-
,aainnja.fa_, .et:teinejj|asff^dlc.a,,ta*mi)nstratur,.tQuia.et ^todit .arcjEtin^qui.a ^.ublimi yirfutis Texempla.cre-
?s.al_;are ,|lefit_um^pectpra .munit. Xlncle e. £-aba,ax.oli_is In-
pseDayid, ^ui .coriini.iMca|Qj?,mini^.uinilite_r
^pii ^.er,ubuit.?anos iP.fPipi^onem EiUi J)gi iex .sua terjircitatur, qui-est lpcusin clyitatc 'jQ.tiriatbiarim.
stirpe nasciluri suscipere promeruit; et conjux^.quse Elata eijgeferis arca, ljfdebat-Pavjd «ei^bfiipis Jsrael
^jpjd^m^umi^temdeipBK^ jD ,c,b-timTJcmin.O#v,brsis.musicprtim genejfibus;-qmai
iiipnimOTit^jpe^etua. ^gUtays ^m.iias luit. (;S,a,eerr ^mo,x.jnciipante moy^ gratiaejPfiBeQnipaDpniinusad
^gs {0.^93^ ^uiiaraamiacoijsMer^ ^temeritate te- jexbibeiidas^DeoPa.trilau^S-Jiuinjlitjatis ^pnines in-
ft!Si.ts>5ausijis_5Himei4uiftS_TOiMti^^ purgayit. i ?vijat-ijjcens :: « Qui:TOihi;ministr(at.?,jsiesegjiatuj.
<
iUJji4n>,uari;ffleces.si3rest, .quantum delinquat, :qui ad $$aq,xu);, talii .dan.do,per gpirltuifi .serm.enem sa-
; sreus saecesserit, isicdevolus ille_sa- ^pienjise,alii .serjnonein scienjioe,,,alii,gen,eralingua-
icorpus ^EJftniirti
.jsesdostmoisle-mulotatur.,-aiii,;a-_cam aUam, D.ominici ^uma rtiliijgratiapi .^anatiomim, J_.etc,.(I -Cor, J_.II.)
fiileUestt{coq?ofis flguramj anindricquam .debuit ive- §c3 bis atque hujiismpdi ^cliarifpa.tum ,gejaeribus
^BrMionj.;eftiiripiiit.7Veruni,!Jus.taaliegoi^^iam.-David|ir£gEedieni-3^rca, id .esf, ^escente pcclesja jpri-
aCatriston.,:ajea_Ecelesiam_jigo._fi.cat. tQueesivitTauiem aniti.ya, yentumNes,t.ad .afean)JSachpn, id -.est,tifeaiii
•Dayid sarcam -an icivitatem a.uain adducere. '4>ed, jifoip.aratainj genljum yideUcetEeclesiam, .fidei ve-
ait ..;>«,Quia
scausa iiitter.venientec<__ntetif_a_,iaa .tempus eam «SHM fi.tate -consecrajidainvj.dequa Jpannes
iaream.suani ^MqUk.^n). »-JJbi sacer-
iillveftit, m sic ifleincBps,, aquodimultum tielectayerai :p,eriiiundabit
sdbsauiiarpain "'- inpaujiius
4';- ,'nflasu^rigendp fetigit,
... - .
sejfpfevlt.;|gtHa!©_ra_a.is%»«arrieapp-rrens,f;v!ange- '";• •'''' --;' '-;'.--' -,
' '
85 COMMENT._1NMBROS IV REGUM. --IN I.IB. II. . ." 85
inox a Deminp percussus oocubuit. Quia Judeeorum ^mundi fine Judceis, 'erunitiqnnulli, gui Clnisttini
populus dum gentibus invidet, salutis ge munere larttum prPfessieiie, sed epere seguentur Anticlm-
privat; dum}egem=vtili'Evangelic•miScere, utrius- stum. Quibus merito congruit, guod eadem liicbol,
"quesiMgra.iaihiioUit. quee PbJBgufahdam instabiiitateni carnaliuni, qqua
t •Eltentiit, inqtiit, eam, qupriiam caleilrafaarit iomnisirtterpretatur, npn uxor Davi__,sed 'filia Saui
« boves. i Boves quippe calcitrare est prsedica.Or •appellatur, quia^Chfistofid.eierius servitint, nbti il-
,res EvangeUiiilierius circa fidem agere, neque se- lius regno coronandi, Sed pefsecutorani ejus, quos
curtdum i.onsuetudinem legis iingfedi, sed sabbata, imitavere, suilt anathemate damnandi. 'Yeruni praVi
neomenias, circtinicisicnem, victimasque splfituali- succenseant, liuniilitatem "E.cclesioeconteninant :
ter interpretari. Quos velut erfantes cofrigere ten- nihiloniinus arca Domiriisuum iPcumlngreditur,
tafaant, qui descetidenlesdCJudcea dbcebant.fratres: s Poriituf in medio taberiiacuii, qucil tetenderat
quia < nisi Cifcumdidaminisecunauni m.oreinM.oysi, ,eiDavid.»ld est ,'fides'EccIesi_e pr-edicatut,profiCit,in- -
non ppteslis salvi fiefi {Acf. xy). » Et.de qujbusJa- seri tur cprdibus omnium gups Dominus ad vitam proe-
ccbus ad Patilum : « Vides, inquit., frater, que.t prdinaverat fcteftiam '(Act.xni). OfTertDayid .hplp-
millia sunt in Judeeis, qtii crediderunt, et omnes hi causta et pacifica coram Domiiip,"i"d.est, Jfldeiu, de-
_einulatofessutit Iegis(_l-.. xxi). » Ob causam ergo B v.etipnemque rEcclesioe cpmmetidat Pairi Chfistus,
sacerdotis occisi, David noltiit divertere ad se arcaih » qui_est ad dejleram Dei, qui etiam iuterpellat pro
Donimiin civitatem David, sed diyertit eam itt dc- nbbis, » gtii in exemplum David fideles liuniilesque
tiium ObededotifGethoei: qtiia respuentibus vefbum beiiedieens salufafis.mysterii pascit alimentis.
Judoeis,ne amplius audita et non suscepta preediCa- < Partitussingtilis cpUyfidam.pariisurt.aifi,»jUius
lionoceret, apostbUabeis abiali et _tdgentes im- uiicjjie,guide ccelodescendit, et dat yitamhuic mundo.
ituendas sunt niissi. Unde et loeus areee Nachpfi, ,«'Et assaijirairi btibuloe.carnis unam, » illius. sci-
qu_egentium fidem, demum gralise, prceparatam de- ilicet Vituli saginati, qui pro revertente ad p.atfem
nienstrat,-;perctissio Oza tiuticupatuf : yidelicet, UliOjuriiore niaClalus, etigrte pas|iptiis assatus est,
« quia iilerjim delictb salus contigit gentihus (Rom. dicens : « Exaruit, velut j,es.ta, vir_,n.smPa (Psal.
xi). » Obededemnamque, qui interpfetatur serviens xxi);. ».'.;.
liomo, hemp est tiiique de qup Dpmintis adfairem. «_Et siniilam ffixam bleb : » cartiem videlicet a
« Censtitues, inquit, mein caputgentitim.*Pcpulus, peccati iabe. mtindissimam,, .sed ,ob humanes salutis
quem npn cpgnpvi, serViyitmihi (Psal. xvii): » tifai causas ubeiTiniam Mectatioriibtis^criicis [Al Ob hu
et Judseorum a].jeetipnem, quasi Ozee niortein .pro- manee .saliitis ulierrimam .dilectionem crucis, etc.J
niiflens, ait: ;.<.Eripies fne de contradjclioriifatispb- C Siartaginetpstam. Etmerite una panisjpUyiiaa, uua
ptili (Ibid:). » Nomen queqtie urbis coiJgfiiit. _Ge./. carnis ^assatura clatur : guia '«' unus pbuiitius, tiria
enim interprelatur torcuiar : sigriificans erueem, in fides, unum baptisma.,.unus DeuSj el Pater pniniutii
qua « vitis vera (Joan. xy) ._ «calcari et exprimi (Ephes. iv). .» Aliter hoecmunera fldeles ;aceip.iuni:
dignala-est; & .gna eunctus gentium pppulus afierito quando « unus pani.s,.et unum eofpus multi suinus
Gelhmus app.ellaripotest, cum dicit •:;,. Mihi autem (1,Coi;._x)» in:'Ctoisto_>,gt'ju'-e^ca_rnis sinjijlj lasci-
absit gloriafi, fiisi in cruee Domini .npstii iJeSu vigjn iCastiganJes.ac seryi.tjj.li s.u^jicientes, ^sanCti
Ghristi (Galat. yi), » Tres autem .menses, guibus ,Spj;fit.us.igne _ij_e,c
..Uecp.gtiun.t.; jjop ejt._fr.uctus
_qp,e,furii
ibidem atca demOratur, fides, spes et chafitas est. bpnor.um .;misericp.tdiS!pin.guis_sjinbs_cpmpa_ssjpJl.e
Sicut enim diebus iadiniipjetur meiisis, Ita sliigiila_ psejfiinLfery^
yirtutes suis ijueeguejpassibus ad p.erfectionenl per- "nnljps cpnc^pti aeiniljis
V.eg\s:i)jjgi..(is.sa,,
cjtj_bic)Lj_Gi_m
^enhtnt. Hi menseSj, qupusque plenltuclo gentiuni ffuctus ,dat; ..quiaqui ^jiiujii fiei, ajir_ Jenus ,p _r.ci-
intret, currere npn.ce^sant. Tandemijedieris^yid piunt, abs.que.bpni.opefh?pjrple djem jp.erpefueeinpr-
arcam in cijitatem Dayjd inducet, gtiia Dofiiinus, tis.eJtsp.ectaiit.._(Ex$.te_g_.orri.Q.) .jSoepe^
,guia .intplljgi
Enoeh et Elia pfeedicantibus, conwrtet cordapa- non yjalentj;dete.ripril)ui5^ifpUcent xpl-.fagj.a , ,yel
trum in filios;(iicc_.i). ™..di.ctaijielipj;um.Sed .ep^ab.eisnpn.tejnere rep.relieii- ,
< Bpves ,et arietps immpjans. . Hp.:iest, .eps qui denda sunt;, ,qup apprehendi .yei'aclter negtiaquafii
areajn Dpjnini.tfitufan.t,,eJ,,p\iuni ejus ducaiiiiji,ge- ppssjint. .Soepealiguid a majpribus dispenisatpfieagi-
rujU.jnM.tyrij^angume^prpnsins,,et ipse^guoqtipsuae tur, .qupd a minprlb.us^rrpr putatur. "Sypemtilia a
incafnationis.,._,&.^assionis ,ex,emplum,, eatpnjjs Jur fprtihus djctifitur, .qua. iUc^co jnfirmi dijridicarit,
da.is.non credituni;, p.alajn nianifestMis. Bp.cenim guia ignprant. ,Qup;dljene bbbuscalcta
significat.gupd .et dpse Dayid accinctus er.at ep.li,ed iiata jlla testaiftenti arca s.ignificai. Quam quja
lineo. Kam.Iinum, .gup.d-de.terra prpcteatum multiT casnram_cred,ej^,L,eyiteserigere yoluit, mpx senten=-
yestis J>,ervenit,.yerUate^i tiaiji morfis ,acc|pi,t. ,Quid.namque est jnens j"usli,
plici labore,a'd".cajiderejm
Iiuman_3,cartiis;iijierfla^elja.triuinphptis cstenitht. nisi,arca:itestam.nfi fl.ua.ge^tataJ-pUp.calcitfantibus
yerum <cunctisexsultantibus, ..et,ad arcep ^coelestis ini.Uijatur.?Quia npnnunquam etiam qui l)|ne J?>roer
inirpitus hymiies resbnantifajis,, spla Miclicl. fllia .est, jdujn.stibjectorumpbpiilofum_confessionecoticu-
S_aularjcamrducefitibusabest.„Quin etiam e speculis litur, .adtdiispensationiscpndescpn.sipnemiexsola de-
Dayid Uumiliattiin despicit,, guia credeftttljus in jectaljone ,perjnpyet»r. Sed in Jhpe _quoddispeusar
87 B. RABANlMAURIARCHIEP. MOGUNT.OPERUMPARS I. 88
tione agitur, inclinatio ipsa fortiludinis Casusputa- A < quasi si nudetur unus de scurris : » pretinus au-.
turimperitis. divit: « Ludam ante Domintim, qui elegit me pu-
Unde et nonnulli subditi eontfa hane manum re- t tiuS, quam patrem tuum. » Ac paulc pcst: « Lu-
prehensionis mittunt, sed a vita prbtirius ipsa sua « dam etviliof fiam plusquam factus sum, eroque
lemeritate deficiunt. Levites ergp, quasi adjuyans, ; «huniiIisinoculismeis.il Ac si apeirtedicat :¥i-
nianum tetendit, sed delmquens vitam perdidit : lescere cofam hominibus appeto, quia servai'e niihi
guia dum infirmi quique fortium facfa corripiunt, coram Domino ingenuum per htimilitatem queefo.
ipsi; a viveiJlium sorle reprebanttir. Aliquando eliam Sunt vero nptinulli, qui de semetipsis humilia sCn-
sancli viri queedamminimis eondescendentes dicunt, tiunt, qui in henpribus positi niliil se esse, nisi pul-
quoedam vero. summa coritemplantes, proferunt. yerem favillamque perpendunt, sed taroen eorani
Dumqiie vim vel eondescensionis,vel altitudinis ne^ hominibus viles apparere refugiunt, et conlra boc
sciunt, atidaciter hajc stuiti reprehendunt. Et quid qupd de se interius eogilant, quasi rigida exterius
estjustuni de sua condescensicne velle cbrrigere, venustate palliantur. Et «unt nennulli qui viles vi-
jiisi ii.clinatam arcatn superba reprehensionis nianu deri ab heminibus appetunt, afque emne qupd sunt,
relevare? Quid esl justuhi deincognita leculiene re- dejeCtes se exhibende ceritemnunt, sed tamen apua*
preliendere, iiisi molus ejus foftitudinem, erroris B se iritrorsus, qutisi ex ipsomerito ostensa3utilitatis,
lapsum putare? Sed perdit vitam qui arcam Dei tu- intumescunt, et tanfo magis in corde elati srint,
mide sublevat; quia nequaquam quis Sanetorum cof- quanto amplius in specie elationem premunt. Quee
rigere recta proesumeret, nisi de se prius meliora utraque unius elationis bella, magna David circtim-
sensisset. Unde et Levites idem recte Oza dicitur : speetione deprehendit, mira Virtute superavit. Quia
quod videlicet robustus Domihi intCrpretatur. Quia ertitii de semetipsp intus humiUa sefiliens, henprem
pi^oesuitiptoresquique, uisi atidaci mente robustos exterius non quosrit, insinuat diceiis : c Ludam et
se iii Doraino crederent, nequaquam meliorum facla Vilior fiani. s Etquia per boc', quod vilem se exte-
vej dicta, velut infirma, judicarent. ; rius preebuit, nequaquaniinteriusintumescit, adjun-
« Ingressa Micholfilia Saulin occursum David, ait: git :,'«.Eroque buniilis in oculis nieis. » Ac si aperte
e Quam gloriosus fuithodiefexlsrael, discooperiens dicat: Qualem me exterius despieiens exhibec, talem
< se ante ancillas servorum suorum, » etc. Qtiod me interius attendo. Quid ergo actufi sunl quos do-
David dum arcam Domini Jefusalem saltande redu- ctrina elevat, si David ex carne sua venturum Re-
xeret, a Michcl, filia Saul, uxtire sua irfisus est, in- demptorem moverat, ejusque gaudia prophetando
•tueri libet quanta virtutum munera David ipse per- fiuntial)at? et lamen in semetipso cervicem cOrdis
ceperat, atque in his cinnibris quam fprtem se bumi- G yalida despectionis calce deprimebat dicens : « Ero-
litate sefvabat. Quem enimfien exteUeret, era lee- i que humilis in oculis meis. »
num ffarigere, urserum braChia djssipare, despectis ' "
CAPUT ¥11. |,
pluribus fratribus eligi, reprobate rege ad regni gu-
bernacula titigi^ tiitiendum. ctinctis, uno lapide Gb- ::"- Quod DavidDeo domum wdificarevolens, a prophela
Nathan Dbmini sermone prohibitus- est, eb quod
liath sternere, a rege propcsita exlinClis Allophylis fitius ejus hoc cpmplelurus esset, Dei providentia
'ntimeresa preeputia reperlafe, preifiissutii tandem : disponente.
f egnumpef cipere,;CunctumqtieIsraeliticum pbpulum (CAE.vji.) « Factum est autem cum sedisset rex
sine ulia cbntradictinne possidere? Et tamen cum t in domosua, et Dominus dedissefei requiemun-
arcam Dei Jerusalein fevocat, quasl oblitus preela- « dique ab universis inimicis suis, dixit ad Nathan
tum se omnibus, adjutictuspepulis ante arcam sal- « prophetam : Videsne quod ego hahitem in domo
tat. Et quia ceram arca saltare, ut creditur, vulgi «i cedrina, et arca Dei posita sit in mediopelliuin?
mes fuerat, rex se in divitip obsequio per saltatum « Dixjtque Natlian ad.regem : Omne quod est in
fotat. Ecce quem Domintiscunctis singularilef pr_3- i~ corde tuo, vade, fac, quiaDpminus tecum est. Fa-
lulit, se quoque subDomirto, et exosquartdomittimis, F_ « ctuni - -' ecce
est autem in necte iUa, " sermb Dbftiitii
et abjecle exhiberide eontemrtit. NOnpotestas regni . « ad Nathan, dicens : Yade et loquere ad servum
ad memofiam redueitur, non subjectbrum octilis < meum David. Hoec dicit Dominus : NunqUidtu
saltando vilescere mettiit, lion se honore pfeelatum « eedificabismihi domum ad habitandum ? Neque
coeterisanle ejus arcam, qul hohorem dederat, reco- « enim habitavi in domoex:die qua eduxi filieslsrael
gnoscit. Corani Dbo egit debilia vel extrema, ut illa « de terra _Egypti, usque in diem hane, sed ambu-
ex humilitate solidaret, quaeeoram homiriibusgesse- « labain in tabernacule et in tetiterip per cuticia
,rat fortia: Qtiid de ejus factis ah aliis sentiatur, « loca, quoe transivi ctim pmnibus filiis Israel, »
ignbrb. iEgb David saltantCm pltis stupeo quam pu- etc. Quod Propheta interrogtilus a rege respon-
gnanteni. Pugnando qtiippe hostem subdidit, sal- dit: « Omne, quod esl in cerde tue, yade, fac; » et
fandp autem coram Domino seitietipsuni vicit. Quem postea a Deminp admenitus Cadem prehibuit qtiaj
Micholfilia Saul adhuc ex tumore regii generisi in- ante cencessit^ patet profecterqUbdproplietiiBspi-
sana, cum humilitatem despicetet dicens-: « Quam fitusprophetafum mentes non semper irfadiat, quia,
- «'gloriosus fuit licdie rex Israel discooperiens' se sicut de Spirilusancte scriptum est:« ubi vult,spi-
« ante ancillas sefvorum subrtmi, et liudatus est, rat (Joah, iii). » Hinc est enim cmod Elisosus cum
89 COMMENT.IN LIBRQSIY REGUM. — IN LIB. II. 90
muliereni flentem cerneret eausamque nescisset, ad A . aflligendiet opprimendi, siCuttempore Judicum fue-
probibenlem hanc puerum dixit: « Dimitte eam, fant oppressi et afllicti.
quia anima ejus in amaritudine est, et Domiuusce- « Qui si inique aliquid gesserit, arguam eum iri
iavit a me, et non indictivit roihi (IV U-3.1v),» « virga virorum, et inplagis ftliorumhominum,» et
QupdpmnipptensDetis ex magna pietatis dispensa- coetera. Yirgam Virorum gladium vpcat inimicc-
lione disponit: qtiia dutil propheliee spiritum ali- rum. Plagoevero flliorum hpniinum sunt inccnimo-:
quando dat, et. aliquande stibtrahil, prephetanlium ditates corporum humanorum, quibus pro peccatis
mentes et elevat in celsitudine, et custodit in bumi- suis a Dominomer-itoJhbmiriesflagejlantur. Hoecse-
litale, ut et accipientes spiritum, inveniant quod cundum hisloriam dicta, ita serttiri possunt. Coete-
deDeo sint, et rursuni prophetiae spiritum nen ha- rum quid secundum allegoriam insinuent, altius
bentes ccgnpscant quid sint de semetipsis.. Quod perscrutandum. est. (Ex Augiislino.)Cum ergoregi
autem David prohibitus est demum Dei ajdificafe, David multa pi'osperaprovenissent, cogitavit faCere
quia vlr sanguimmi esset, innuitur mpraliter- qued Dominodomum : lempltini illud scilicel excelletitis-
mundus in se esse a'vitiis debet, qui curat aliena sime di-famatum, quocj a rege Saloitioiie fllio ejus
cerrigere. Ut lerrena non cegitet, ut desideriis itifi- postea fabricatum est. Hoc eo cogitante factum est
mis non succumbat, quatenusin tanto perspicacius B i verbum Dominiad Nathaii prophetam, quod perfer-
aliis fugiendavideat, quantp hsecipse per scientiam ret ad regem. Ubi cum dixisset Deus, guod fion
et vitam verius declinat. Nequaquam ptire roaculain ,ab ipso David sibi ecdificaretur domus, neque
in membrc considerat oculus, quem pulvis grayat. per taintum tempus remandasset cuiqijam in po-
Et superjeetas sofdes tergere non valent manus, pulo suo ut sibi faeeret domum cedrinani :
quoe lutum tenenf. Quoad antiquse translationis se- < Et nunc, inquil, ba_cdices servo meo David :
fiem, faenead David erga exteriora beUalabOrantem c Hoec dicit Dominus omnipotens : Accepi te""de.
per signiflcalionem diyina vex innuit cum dicit : « ovili ovium, ut esses in ducem super pcpulum
« Non tu oedificabismihi templum : quia vir san^- « meum lsrael; et eram tecum in omrtibus qtii-
guinum"es. »Dei templum eediiicat, qui ccrrigen- «' bus ingrediebaris; et exterminavi omnes ininiicos
;'dis institulis pfcximprum mentibus vacat. Templum « tubs' a facie tria, et feci te nominaltim securidum
Dei quippe nos sumus, quia ad veram vitam ex ejus « nomen magnprurtr qui stint super tefram. Et
« ppnanilpcumpepulomeolsraei, etplanlabo illutij,
' inhahitatione construimur, Paulo attestante qui ait:
t TemplumDei sanctum est, quod estis vos (I Cor. « et inhabitabit seorsum; etiion sollicitus eritultra
111).» Sed vir sanguitium templum Dei eedifieare « et non apponet filius iniquitatis humiiiare etim
prohibetur, quia qui adhuc actibus carnalibus incu- C < sicut ab initic a diebtis, quibus conslitui judices
bat, necesseest ut instituere spirilualiter proximo- < superpopuiummetijjilsrael; etrequiemdabotibiab
Tumnientes eiubescat, « omnibus inimicis tuis, et nuntiabit tibi Doiriinus,
< Per cuncta, inquitloca, quaetransiyicumonini- "«quoniam domumoedificabisipsi. Et erit, curiire-
« bus filiislsrael. »H_ecloca,perqueesetransisse Do- :'« pleti fuerint dies tui, et dormies cum palribus
mintis dicit, ifiteUigeridasunt Sylo,'Galgalo etMpbe, < tuis, suscitaho semen tuum post te,; qrii erit de
el casteraloca, ufai tabernacultim et arca Domini '« verttre tub, et proeparaboregtium ejus. Hic :_edi-
. CoUocatasiint. « ficabit domum nomini meo, et diiigam thronum
« Nunquid Ibquens locutus sum aliCui judici de « illius usciuein oeternum. Ego ero illi in patrem,
< tribubus Israel, eui proecCpiutpasceret populum « et ille erit mihi in filiuni. Et cum venerit iniqui-
< meum Israel, dicens : Quare non oedifleastiriiihi « tas ejus, redarguani iiltim in virga virorum, et in
« domum Cedrinam? »_Idcirco a nullo judicuni sibi « plagis filiorum hominum. Misericordiam autem
aedificari dpmum cedrinani jussit, quia afa onihibus t meam non amOveboab eo, sictit moVia quibus-
contra hostes pugtiatrim ftiit, et omneseffusores fue- « darii,. quos amovi.a facie mea. Et fideliserit do-
runt sanguinum. Filiusianieniuus cui noti instabunt . « mus ejus, etfegnum ejus tisquein eeternumeo^
beUahosliumet qtii non erit vir sanguinum,ipse oedi- « ram me: et throrius ejus erit erecttis iti eeter-
ficabit mihi doffium. « ntim. » Hanc tam grandem promissionem qui
< Et nunc h*c dices servo meo David : Hoecdicit putat in SalbmOnefuisse completam, multumef-
« Dominus exerCituum: Ego luli te de pascuis se- fat. Attendit enim quod dictum est :« Hic eedifiea-
< quentem greges.» Et post pauca : < Feciqtie tibi bit mihi domum : _» quoriiam Salombn lemplum
< nemen grande Juxta nenien magnorum, qui sunt illud nobile struxlt; et non atlendit qtiod dicit :
< in terra. » « Eeci, inquit, tifai Dominus nomen « Fidelis erit dbmus ejus etregnum ejus usque in
grande, » id est, sicut feci Abraham, Isaac, et Ja- eeternum ceram me. » Attendat ergb et aspiciat
cob, etMoysi, et Josue quorum nomina famosissima Salemonis domu.mpletiam mulieribus alienigenis
sunt in terra. cOlerttibusdCosfalsPs, et ipsum ab eis regem aii-
< Etpoiiam locumpopujo meo Israel, et platitabp quandc sapientem in eamdem idelplatriam seductum
t cum, et habilabit sub ec. » Hoc in loco teitipus atquc dejectumet neii atideat existiniafe Deutii, vel
Salompnissernip deseribit divinus; quo filii Isracl hoc promisisse mendaciter, yel talem Salomonis
pacem essent hahituri per circuittim, et non essent domum euni futuram non potuissc preescire. Noh
91 . B. RABANIMAURIAR.CIIIEP.MQGUNT..OPERUMPARS I. 92
Irinc debeinus amplius ambigere, cum in Chrisfe __. ^. oeternumsperanda est, in guti eertissinia spe diei-
JCtpniiiiP nbstro, « qui factus est ,ex semine David tur, « Fiaf, fiat, j sicut in psEilmooctogesimoocta-
secundumcarnem (Rom.:i),'» jam yiijerimus ista vo scriptum "in fine est : « Benedjctus,Inquit, Do-
compleri, nevane atqlte Inaniter bicaliuni aliquem minusin ietermim. Fiat, fiat. .»Illius enim spei est
requifamus slcut inartes judosi. Nam et jpsi usque confirmatio, verbi hujus itefatio. Hoc ergo intelli- -
adeo filium, quem ioco isio regi David prc.roissum gens David ait in secundo Regum libro : c Et locu-
legaiil, intelliguiit non ftiisse Saloiaonem, ut eb qui tusesprpdomo servi lui inlotiginquum. J Ideo au-
prbmissus est tanta jatii inanife.statione de.clarato, lem post paululum ait: « Nunc incipe, e.t benedic
adhu.c mirabili coecitate aiium sperare se dicant. doinum servi tul usqiie in a_tej'nura, etc. » Quia
Faeta est quidein nonnulla imago fei futurseetiam iunc geniturus erat filium, ex quo;prpgenies ^ejus
in iSalofiiorte,in cb quod tenipliim eedifieavitet pa- duceretur ad Christuni,"per quem futurti efat dpmus
cem habtiit .secundum liomen suum."SaIoinbrt.quip- ejus oetefna, eadetiique dpnius Dei. Donijjs enini
pe pacificus est iLatine. Et iij exbrdio regtji sui itii- David prppter genus bayid ; QPmusrautem D_ei.ea-
"rahiliterlaudabilis-fuit. Sed eadem stia persona per dem ipsa prppter templuni Del, de heminibus fa-
jimbram futufa prsentinliabat, etiam ipse Christum e.tini, ncn de lapidibus, tifaihabitel in ffiternuni
Doniinuninonexhjbebat. Undequ.ajdanidellloilas.cfi-J[} populus cumDee, et InDep suo, et Deus cum populp,
pla sunt, quasl .delpsoisla preedicta sint, cum Scri- el In populosuo : ita ;ut Deus sit jmplens .populuni
pltira saticta etiani de rehus gestis prophetans, quo* stium et peptilus plenus Deb S.UP,« El Deus erit
dammodp in ep figuram delineat fjiturorum. Nam cninialn .prtinibus(II Cor. xy). iJp.se iiipaceproe-
proeter .lifarosdjvineeiiistoriee, ui)i regnasse narra- niiuni, qtii virtus in bello. Idep c.umsecunduiii S.e-
tur, jjsalmus etiam septuagesimus, prijnus iittilo ptuaginta in vefbis .'JNJa.th.an dictuni sit:.«JEt" ntin-
npminis ejus inscriplus est, in qup fam niultadi- tiabit tibi Dprninus, guotiiam donjuni ae,dificabirs
citnlur gu_epinninp ei convenire non ppssunt, Do- ipsj: . postea dictum est yerbis Dayid ; t Qiipniam
inino autem Chrislp aptissima.perspicuitale cpnve- tu Doininuspmnipotens Deus Israel, ..reyelastiautefii
njuiit.ruteyidenter appar.eatguod in illp qualiscun- servo tuo, dicens :Dcmum eedifl,cabptibi- »Haiic
gue adumbratasit : iriisfp iauteniipsa yerttas pros- ieriiiridpmuriiet nos'^diffcajjini.us J),pneyiy<3ii(dp, ;et
sentaiia. Nptuni est en.im.guibus..terjni.nis.regpum Dee, ut bene yiyeimus, ppitulando: guja « iiisiDp-
cp.nclusumfuerat Saiipnionis,;et tameti in ,ep psalnip iiii.nus aidilicayerit domum, in yaijuni labpfant asdi-
i.egi.lur ut aiia taoeam : «Domitiabi.ur a inarius- "ficajiieseam,'(JPsa(.cxxyj). »,Cujus ,dpmus,cuinye-
usque a.dterniiii.QSQfbis ijeiit .ultima,desjicatip,tunefiet illud, .gupd'hic per
ijjje ad niare, ,et ,aifl,u,ii)j,n,e
jfprroe;:;»gup.din .CbrisiPvidemusimpl.eri.A flu.mine.G:Nathan i locutusest.De.us,dicens,: i
fltijppe .deniirtandi.suinpsit exordiuin, ubi faaptizatus « Et penajii ipcuii) pcpulp .meo Isj;ael, el planta-
a .Joanpe.,eodepi jnpn.stranle, coepitagnpsci,a flisci- «l)0"illum,et inhabitabit seorsum; et npn sollicitus
pjilis,,.gui.npn ,-solummagistfiini,vefjjiii ,eliani Db- « erit ultra, .et npn appqnej filius iniguitatis liunii-
jDJinum a.ppellay.erunt.Nec ob ..aliud yiyente adhuc « liare ,eum, §jcut afainitip.a,djebusguibu.s.constitui
^alr.e suoDavjd, fegn^iie Salpiiipncpspit (guod lnilli t judices .-superp,pT)jiltim jfieuin Jsrael. :».-Hpciam
iReguroillorum cpntigit), ..nlsiut .hujc guogue satis magnu-m^onuni.-oji^s^iisinjioc.^soecujp et ,in ,hac
jejucpat, fion,ess.eiipsuin..gjipm1prpphe,tia_.ista pree- terrasperat, insipienter sapit. Ante gu.ispiamjp.uta-
,sigiia^ giiee.ad.ejusp,atreni .l.pguitur,.d.icens: 4;Et bjt in pape .Salonipijisjd ,ess.e .cofiipletunj. Pacem
erit^ mm xeplefi ^uerint d.ies iui .et.dpi'in.iescum ;guinpe illani Scriptura in .uniibrajituri ,ex£,ellenfi
nalribus iuis, fit.suScitab,p.seni,ejiItitiinPQS.t-te,.gtii ;%eejiicatipnecommendat.,Cu.i^uspioipni-Vjigjlanler
^rit ,de ^yprttrc5ttj,o;,.^tpfoeparaboi_rpgnumiUius. p p,ccursum est, . cum ppsleaguam dicttiro ,es,t:,« ,E.t
QupinpdovprgQpropter jd qupd,segijitti.r,« Hjc «di- lipn apponet lil.iusinjgtiitatisJiunjjlj.af.e .eii.m.:,»cpnr
#pabit iii.ihiidoinuni,i isteBalpflioti pujaJjiturpro.- lifiup suijjunctjijn _est: « Sicut ab Jnitjp a xUelius
pJjelatuS;,et npn pp.tius prppter id quod.pfoecedit: guibus .ppnstitui judices super :pppjijijmjneum ,Is-
«.,Ctjjnr:ep;letj_fu,erjntt d.icstui., _e.tidorniies cujn,pa- r. raei.,».Judices namgpe prius ..guam.reges ,i_bix,sse
tuis, sus,ci_tabp,sejnen.tunm,ppstte
,tf;ifaus :» aliuspa- cceperunt, super illtim populum.iuerant .constitutj,
oijicusintelligiturfisse|prp_niissus,.quinpn ante, sicr ex:guo terr^ni prpmissjonjs accepit. Et utigue ihu-
u.t jsle, -Sed -ppst mprj,em Dtividproenuntiatus est miliabat epni Ijlius iniquitatis.,.hoc^est, hostis jjlie-
siispitaiiLdus.?
^QuamUbeJjeniin lengpi)j.tej;ppsitptem- nigena per intervalla.tenjporuni, guifausJegunlur,pa-
ppre .ChristtiS;j<5susyep.ifet, prccul dubip ppst mbr- ces alternasse .cuniJjeUis,,e,tinyenijuiitur.Jlli.c pa,cis
tem j^egisDayip^,cui _sices,t prom.issus, ,eumv.enjre tenrop.rap.rpUxjpra.fmam Salpinpn habuit,„guigua-
p.por,tei)at,gui,ajdificaret,doinumJ3ep,,i),pnde.ligpis di-aginta regnayit.;annps. Nam sub eo judice, giti
et .Iapidi^.iis,.s.e,d,d,elieminijjus, gualepi illunj oedi.r est -app.eljatusAfepd,QCtQgintaanni pacjs fuerunt
Jlcaregaudeinus. H,ujcenim dpmui.djcitAppstplijs,, (J<ud.III). Absit efgo ut Salomonis tempora in liac
Jipc .est, 4UeUj)flS:CijfJs;ti,,:,« T^enjpjjim.eniin .Dei. PfOjnissioneprQjnissa.esse-ci:edanlur:.multo initius
^.an,ctum',^it1..gjio^testis::XPSv(jT..4(^6?;J _us)..:i.Bejiedir itaque.cujuslibetregis allerius. .Npnejiiuiquisguam
ctjo,D,0fniniguiupein semifieD,ayi,d,.npjjad.ajiqubd eoruni in ianta, .guanta ille, pace x.egnavil; nee
lenipu^, .giialis .dii.ebus .Salpmbnis apparuit, ,se.d,hi unquam .pmijinp.getisilla ita regtjum tpiiuit, uispl-
;S3 : .CQMMENT.1N MBROS IV REGIJM. — IN LIR. .IL M
.Ucita cnon-fuerit me :hpstibus subderetur, guia in j^ et i.ulit -Geth el-filias ejus ,deinanu ;epruni (J ;t?ar.
ianta anutahiUtate iferum, aiuUi aliguando populo - -xvm).--»
JCOnGessa _esttanta.se:curilas,-it_iuic Vitse_-.stU.es -n Et rpercussit.Mbab, .ct:'niensjjs est.jeps funi.CtiJo,
ifipniormidaretiinctirsus. Locus ,ergo.qui promitti- a:cc-eguans terree. Meiisusiestiaut,ein.duos fcujicu-
!turitampacat-eac«eGur-ehabitationis, a_tennis_est, « los.: unum ,ad occideiidum, iCtunjjm^ad yiyi.fican-
ceterrtisque>debetur, in ^matre Jerusalemiibera, .tibi i« dum. Factusque est.MoabjDavjdfiersiens sufajtri-
-erit yeraciter poptilusisrael.'Hecienini nomeiiinter- •<itbuto, J ,etc. Quod Bcriptum ifis't/4eD.ayjd, -t Et
pretatur videns Deum. iCujus preemii idesiderio-pia ipercussit iloab, et .mensus testieos ifujijculp, m>-
lierfidem vitainiiae eefumnosa peregrinalione du- oeguansterree,-»hyperbpUcedebet-aojiipi.,N.pijifinijn
*enda. •-.:.. -..'- ieri ipoterat, te thominesifi 'ierra^siyeniesjin itan-
« Tngressus^stitague-rex David, ^etsedit coram tum humiliarentur, donec ipsiusTterr_edorgo,,iuni-
« Domino, el idixit _ Qiiis ege sutii, Domine Deus, -culo stiperextenso coiiiproban.te, -apparerentaiqua-
- < et quee donius mea, gtiia adduxisti me liuc iiS- sles-jised immensam;hufiiiIiationem.eaj)/,Be ettexpres-
-t gue. Sed etiiocpafum est visum in conspeetu -see gentis voluit;Scriptufa Jioc-vefbo laccumuiare,
•«-tuo, DoniineDeuS, nisi loguereris eliam de donio •tit cliceret coaeguatoseos terra. : quasi--adeo cssent
-« servi tuiin Qongiriqutim.Jsta^est eriim lex Adaiu,;JB evirati alque contempli,;tit iti^nullo amplius Jiomi-
« DoiriineDeus. ^(ExEebrwb.) Ista est lex Atiairt, -nes ifi terra •degentes,-guam -ierra -ea .quffinullos
-DoniineDeus^hocestyiexihoniiriis-est, DomineDetis, "Mberet Itomines, possent veilere.«Ctilusmbdiibcu-
(UtiibiinsimpUcilatecordis,et'puritateserviat, ettu iictiis piura liabesexeriiplaifl^cripturis/tqualeijilud
.'aciasei juxtaniiseficordiamtuaifi, sictitniihi digna- "Evangelii : « Sunt ^autem et alia mtiliaiqufeifecit
H.uses faeere servOiuo.Sequitur: Jesus, quoe siscfifaantur per-singula, 'iiec ipsumar-
-« Quidergo^ddefepbteritadhucDavid/iilloqua- bitrof muiidum'capere eos -qtii scpibendi «unt libros
< tur adie? Tueriim ^scisservum tuum, Domine ' :(joan. xxi).: i'Quomodo enim caperet smundus :li-
« Detis. 'Propter-verbum tuum, et sectiiiduin"cor itros, qtii scfibi poluissent in -mutido;?Sed *a'dinsi-
;<?luum fecistiomriiamagualiaiioec. » Propter vef- iiuaiidam . niagnitudinem ae jfiiultitudineni «pertim
'bHriituum,;quodprOmisisti Abrabam, Isaac et Jacbb, Dofiiifii,iali vefbo vbltiit .tifi'Scriptura.. Et in plati-
Tecisti -opinia^iieecmihi •sefvoitio. Quod dicit,' « se- "ctu David:" -t Aquilis velociofcs, iebriibus -lortibfcs
cundumcdriutim »intelligitur," secundum miSeri- (tlReg. -1). »tSui similliniurii^est Iliud 'Ctisa_cula-
ccrdiam tuam. -fium'litterarum :
« Qojianon est sitiiilis ttii, neque eriim est Deus Quicandorenives anteiretit,cursibusauras.
« «xlfa le Tn pintiibus quee audivimus auribus-jQ.'•• •'. tfVirg.Mieid.T&ii,) '.
V "Bostris. » T.011;;est, inquit, Deus similis ttii, "Quodautem meiisos eosTunietilb dixit, fuiiicrilum
qui feceritraagnalia gueeatidivinitis atirlbus tibsifis. aUegorice pro sorte'posuit,;-ex:quod funiculoso-
« A-faeie populiiiii, cjuem f edemisti tibi ex JEgy- leant agrorum spatia metifi. TJjiclescriptum esl:
« plo gentemetDeum ejus.» Hebreeus habet: Gehii- « Et sorte divisit eisJeiyajji in funiculo distributio-
"bus eljiiis eafum."Et esj senstis : A facie poptilltui, njs (Psal.. j,xxyji),..»Sigtiificat autem quod lani. Ji-
quem jjedemistitibi exJEgj'pto, de jnartu sciiicet J)era dispesitione D^yid: r,egion|s f ioaliitafum lieere-
;_£gyp.ioriim, gtios 'in ifiafiRubro pereniisti; et de . dibus quibus vellet dividefet, quam si possessor
diis eorarii, ;in guibtis; judi.cia.Tecisti. ^qtiliibetagros•propfios Mvntituriitsuuhi 'duotbhinc
« jjuia Ju, Ppmitie exer.cltuum,Deus"Israel, reye- ^ndeifuniculo dirimeret.n ifilensus «st«utem >duos
..<Jasti aiiremiervi fui, clicehs : DOmtim Eedififcab©:ftinictilOs, Jttnurii'-afl 'Occidenaum,*et>tinum'ad^'ivi-
< tibi. 'Propter liOc inyeriit servjis tutis. cpf sutim, •Ttcanduin.» Et"5lio'callegQfice dletum 4igtiificaiis,
< ut oraret te oratione, » etc. Aurem ejusDotiiinus '-iqubairi -suaDavid 'potestate'habuefit, >nulo-utique
"
per prophetam reyelayefat,_sj.]illi domum sedificatu- conlradieente, quos :ebrtim 'neci idaret coniuinaces,
jjim :.idciiv_oD,ayid4n^enisse,se .dicjjxor.s.uum, rid,^qtiibus parGerel^sulJjeetis.iQubd-autemDavidlleab,
*est,:invenit auHaciam an tcorde .suo.,dit oraret :eum q.ul•iiiterpretatur -depaire, «t 'Syfiaiii Damasci et
©ralionehac. cfletefas-regiciies-dilieiii^sueei.tibjugans,!fecittribu-
-... -CAPUT 5M. -tarias-esse, -mystieesigiiificat qubd Ghristtis omne.s
iDsspugnaiDavidsMta P-hilisth&bs,et quod Moabi- ^gentes sub -sua dominatione ienens,*faCitpensum
Xqs^.eyfiutiens.mensiis.e_stfutiiculo, cpwqyansterrw. ffiervitulis reddere, -dum nationes -in
. Necnpnjqupd 'Syros.percussiiinvdlle Salinarum,- -singtil_e-qu-eque
- '' nominis ejus confessioiie^aiiiitiatoe,devote senstim
:etde'filiis'DavidsMeftidiibus.
|G__p.viri>) « ^actpmesfautempostlieec,pefcus- :'bonofurii operum illi: ex-sblvutit. TDamasetis'eiiim
:sitDavia'Philisthnm,'etihumiliavlteos:-et-tuIitsDa- iibbiI-S'esi urbs'Phceriieis -eodem voeabtilb, -quoet
vid frenumiribufi :de"*ihanu:Philistliiim,» etcFre-- llasec -anciUa. Abfaliani ftliris appeilatus est; et
uuuiifibiiti grilngue erant crvitatesJhiUsthinPrum: '" Damascus inlerpretatur 'sanguihispoctilum 7 'Syfia
'
•quee^frequenter'Israel sibi ifibulafium iaciebarit, vere intefpretatur subliihis, i.ive humectd. Efiiene
"quas-eis tulit^Dayidji-et^humiliaviteos, fecilqrie sibi quoepfius liumeeta libidiiie, supCrba splritu, san-
"tfthutafios. SUnde et in "Paralipemenen legitur : ' guinem liuitianum iuexplictibiliter sitiebat, nuiic
i Tercussit David ^PiiUisthiim,et Jiumiliavit eos; -mifndata baptismate Christi, suUUmisproKctutir'.
{.(. n. R-ARANT MAT.RIAROfflEP.MOGUNT. OPERTlMPARS I. flfi
tutura, sanguinis ejus poeuium desiderat percipere. __A;cersiri jussit, cum preedestinatieef preescientia.Dei
Quid autem sigrtificafquod David vasa aurea et ar- eum, quem ad soeeuliministefia elmtindana negp-
:
genlea algue oerea queettilerat de universis gen- tia exercenda sermone et actione debilem conspicil,
tibus sanclificavit DOmino, nisi guod Chrislus -ad divinum ministerium elegit : quia queni mundus
omnes guos de universis gentibus convocat ad .perfastum elationis spernit; hunc Deus propler
ifidem suam, alios auri locp, ho.c est, sensu spiri- : devotionem humililatis acquirit. Infefpretaturenim
luali preeclaros, alios argenli, hoc est, eloquentiee -Miphiboseth depre ignpminiq.Js ergp cujus Ipque-
nitore splendentes, alios vero preedicatiotie divina lam et preesenliam superbia mqndi desplcit, .Dei do- "i
sbnoros significat Domino,ut in tabernaculo fide- -iioutilis ad spirituale ministeriumiinEcclesia appa-
liter deservientes7, ipsius ministeiio in eeternumde- refait. Quid est ergo quod David Sibani, servum
cetilissime perfungantur. Saul, de stirpeSaul gusesitans,ep revelante, Miphi-
« Fecit qubgue sibi David nemen, cum reVerte- beseth invenit, nisi guod Redemptor noster electc-
«"retur, capta Syria in vaHeSalinarum caesisdecein rum numerum discutiendo inter eps gui ccntempli
« elccto millibus, » et ceetera. (Ex Hebrmo.) Fe- mundum religuerunt,;ad se venire fecit ? Siba enijn
cisse sibi nomen dicitur, guiain valle Salinarum, egressusvenil iriterpretatur. Interrogatus ergo Siba
coesis decem etocto millibus, erexil sibi fortiicem JBarege, Miphibeseth filium Jenalhee ;in domb Ma-
triumphalem. Fecit etiarii sibi homen, guia victa chir fllii Ammiel in Lodabar esse .respondit. Qnai
Syf ia Damasci, et Syria Sbba, erexisse sibi dicitur jres proeSenti exposilioni bfeiieccnvenit. Inlerpreta-
alteram fcrnicem iririmplialem. E-t si guem jnovet, tur enim Machir vendens,vel deinfirmitate; Ammiel,
guod in plerisgue Latinorum codicibus invenitur . populusejus Deus ; Lodabar, ipseverbum, Denigue
David non decem et octo millia in valle Salinarum, David noster contemptibiles hujus mundi, et ea
sed duodecim millia cecidisse, noverit hoc vitio O"0enon sunt eligens , ut ea guse sunt destruat (/
Scriptcrum in eisdem codicibus molitum esse. Ve- Cor, i), eos vendibiles mundb et irt infirmitate cnn-
raciter tamen David in eadem valle Salinarum de- stitutos, rcperiendo poptilo suo dignos, verbe pree-
cem et octo millia cecidit, Jbab verc duodecim mil- dicalienis ascivit, eisgue regium hpnprem inter fi-
lia, sicut in tittilo qumguagesimi octavipsalmi scri- lies habere ccncessit. Unde; et David agros Saul et
bitur. Qtiid in percussa a David multitudine in valle iservitia Miphihoseth denans, jpsunii Miphibpseth
Salinarum designatur, nisl guia Redemplor noster ccnviyam suum super mensam suam simul cum fi-
sui examinis districtioiie, in his ;gui de illo prava liis esse proecepit. , !
sentiunt, stultitiam immoderati soporis exstinguit ? Quia mediatoris nostri gratia, guse secundum
Unde et per. quemdam sapientem dicitur : « Cor G I Marisevocem,.« depestiil pctentes de sede, etexal-
durum maie habebit in novissimo, et gui amatperi- tavit huhiiles (Luc. i), > et, juxta prcphetiam
ctilum. irilUo peribit (Eccl, III). » Annse, < suscilans de pulvere egenum, et de ster-
'€ Filii autem. David sacefdotes erant. » cpre erigit pauperem, ut sedeat cmn principibus,
et sblium glbriee leneal{J.'Jlej..n)1-,j cpntemptibiles
CAPUT IX.
personas de mundo auferens, possessores virtulum
Quantum pietafis exhibuerit David;Miphibqselh, fdio - eflicit, ct scientia spiri luali super iti.ensam Scriptu-
Joiidthm claudo. rartim sanctarum guotidie secum reiicit. Unde eve-
ut tales sbbolem gignant, guse interpretalur
(CAP.Ix.) « Et dixit David : Putasne est aliquis tiit,
« qui f emanserit de domo Saul, ut faciam cum eo Micha. Micha enim quis est iste Laline resonat:
«.miseficordiam propter Jonalban ? Erat autem de quia frequenter in admirationem populi tales ve-
« domo Saul serVus nomirie Siba. Quem eum-vo- niufit, qui nupef de despectu mundi ablali gloriosi
« casset rex ad se, dixit ei: Tune es Siba ? Et ille in Eeclesia Dei dono apparebunt.
« respondit: Ego jsum sefvus tuus. Et ait rex : CAPUTX.
« Nunguid superest aliguis de domo Saul, ut faciam -
David conlra Ammon regem filium: Am-
< cum eo misericordiam Dei ? Dixitgue Siba regi; D Defugna mon, eo quod dehonestavissethunlios David missos
« Superest filius Jonathan, debilis pedibus. > ad se.
. EcceDavid ripri pblitus juramenli ac fcederis sui, (CAP.x.) « Factuin est atitem posthoec, ut mo-
guod cum Jonatha olim pepigerat (I Reg. xx): sed -'« refetur rex Ammon, et regnaref:Ammon filius
misericordiarii, guam patfi pfomisefat, Iroplevit in « ejris prp ee. Dixitque David : Faciam misericcr- !
filio. Queeres et fidelitatem probavit secundumhi- « diameum Ammbn filioNaas, sicut fecit-paterejus
storiam in viro, et sacraitienta juxta allegoriam « mecuifi miserieordiam, > etc. QuoindofugifDavid
oslendit in facto. Seepe enirii dictum est David per- a faeie Achis regis Geht, venit ad Naas regem Am-
sbfiam Christi figurare, nec non et in superipribu.s . mon, qui fecitcum eo misericordiam muliam, im-
coinmemorattim est Jotialhan, guiinterpretatur co- pertierts ei-bona (I Reg. xxn). De Naas itaque ve-
lumbw donum, vel Dbmini donum,- lypuifi tenere nit in speluncam Odollam, ubi venerunt ad eum pa-
gratiee Spiritus sancli. Habuit ergo Jonathan filium ter ejtis, et mater, et omnis domus ejus. Inde per-
parvuluin nomine Miphibeseth, utregue pede clau- venit ad Moab, et dimisit aptid etim patrem et ma-
dumf ut Scriplura testatur. -Quem David ad se ac- trem, et pmiiem domum suam. Qtitid yero dixit
9. COMMENT.IN LIBROSIV RECUM.—INLI3. II. 98,
Achis rex Gelh : « Hiccine ingredietur domum A. A GAPUT XI.
meam (I Reg. xxi), » abiit inde David, et fugit in De delicto David quod cpmmiserat in Belhsavee,
uxore UriwEthwi.
speluncam Odollam,etc. Abiit inde, subaudietidiim,
« dedomo Naas, » et inde fugisse illtim in spelun- « Cum h_ecagerentur, accidit ut surgerel David
cam Odollani.Si vero qtiseritur cur ad eum, id est, . «destratti suo ppst meridiem, ef deambtilaret in
ad Achis Dayidredierit, ante eujtis faciem fugefat, « splarip dpmus regiee. yiditque mulierem se la-
in.elligendusest isle Actiis filius fuisse illius Achis, <-vantemex adverse, super seiarium stium.. Erat
a guo fugit David. Unde et in sequentibus Achis, < autem mulier pulchra vaide. Misit ergo rex, et
cum guo David inprselium contra Saul descende- < requisivit quee esset mulier? Nuntiatumque est:
bat, filius fuisse dicitur Maoch. Non enim a patre < ei que.d ipsa esset Bersahee, filia Eliam, uxer
hoc nomen patrotiymictim, sed a malre sumpsit, « Uria. Etheei. Missisque David nuntiis, tulit eani.
gueeMaaclia vocabatur, el idcirco non a patrti hoe < Queecum ingressa esset ad iUum, dcrmivit cum
stimpsit nomen, eo gtiod David a se abjeeerit. Igitur < ea. Stalimgue sanctificata est ab immunditiasua :
Ammon rex AmmbnitaruniDavid nuntios male tra- <. et reversa est demum suam, cenceplp fetu, »
ctans, < rasit dimidiam paiiem barbee eerutrt, et etc. (Ex Isidoro.) Nunc et peccatum David,-
« preesciditvestes medias tisque ad nates, et diunisitB I guid in prpphetia sigfnaverlt,guanta ppssum brevi-
'« eos. Quod cuni nutitiatum esset David, misit in tate-perstringam. Ncmiria guippe ipsa interpre.ta.ta,;
« occursum eorum. Eranl enim viri confusi turpiler satis eslendunt, qued etiam hec factuni proefigura-
i valde, et mandavit eis David dicens : ManeteJe- verit. David, ut diximus, interprelatur manufortis
« richo, dbnec crescat barba vestra, et tunc rcver- sive desiderabilis. Bersabee interpretatur puteus sa-
« timini, » etc. Qtiod autem significant, nisibelr tietatis, sive puteus septimus. QuamUbetautemha-
ium diaholi adversus Ecclesiam ? Ammon enlm, qui runj npminis ejus interpfetalicnem in id quod dicere
interpretatur dolor edrum, quis. melius intelligi po- intendimus, assumamus, salis cohgrHit. Namin
test quam diabolus ? Quia Ammonilarum spiritua- Cantico canticorum sponsa, quee illius Ecclesia
lium, id est, maiignorum spirituum, rector vide- est, vocatur puleus aqum vivm (Cant. iv); et
tur esse, populi VideUcetinceroris et semper in huic puteo s.eptenarii.numefi nomen, in Spiriijis
angustia constituti,qui comprimere vel coangustare sancti. significatione conjungilur pfopter ratipnem
liomines desiderat. Radit ergo Ammonfaarfaamdi- Pentecpstes,:qup die de.eo.lo: missus Spiritus san-
inidiam nuntiorum David, cum anliquus hosfis quor ctus yenit (Acl. 11).Ad, qtiadraginla aulem novem,
rumdam proedicatorumverbi Dei sermonem velcon- quod est septies septen), unum additur, quo imitas
Versationem corrumpendo maculat ac dehonestat. G *- commendalur. In hac ratipne vivit apostoUcailla
Pfoecidit vero tunicas usque ad inguina, cuiti tur- sentenlia. < Sufferentes invicem ad dilectionem,
pia facla,; quoeipSCpersuaserat, in oculis hominum studentes servare unitatem Spiritus in vinculopa-
revelal. Sed necesseest talibus quos diabplus ita cis (Ephes. iv). » Dono itaque spirituali, hocjest,
confundil, ut sedeant in Jericho, donec: crescant seplenario facta esl Ecclesia puteus • satietatis :
;barbee eorum, id est, sirtt opprobrium et igiiominia quia factus est in ea « fons aquoevivae salientis in
. meliorum, atqtie efflciantur anathema omnium, do- vitam eeternam,: quem qui. habuerit, noii siiietih
-nec:p6r studium faonum barbarum >species, /hoc -eternum (Joan. iv), » Jam vero qui fuerit niari-.
est, virtutum incrementa in eis nascantur, et digoi tus ejus,: quid aliud quam cliabolumnominis ejus
-habeantur proesentiaregis sui. Nec credendum est interpretatio significat ? Htijus erant pessiino
:ulique, quod-Dayid noster milites suos multos esse cpnjugip deligati omnes, quos gratia Dei liberat,
.palialur, qtiin ; hostessuos exercitu congregato su- ut Ecclesia < sme macula et ruga (Ephes. v) » Sal-
-perat ac vindicat injuriam . suorum, cum non so- vatoriprimo cppuletur. Urias epim inlerpfetatuf
'
lum adversarios suos nunc per sanctoriim suorum lux mea Dei; Ethseus autem _abscissus est, sivp
victoriam confundit, sed eliam in extremo judicio quia « in veritate non stelit (Joan. 11); » sed a luce
per justam sententiam perpetuis.ignibus cruciandos •? sua superna, quam de DbP;habebat, superhiee me-
.tradet. .-'-... rito abscissus est; siye quia cadendo, veris vifibtis
(CAP.XI.) « Factum est ergo, vertente anno eo perditis, « transfigurat se in angelum lucis (I Cpr.
".« tempore quo soletit reges ad bella procedere, xi), » audens Deo djcere : Lux mea Dei esl. ___rgo
« misit David Jpab, et servos suos cuni eo,» et cee- iste quidem David graviter scelerateque peccavit.
tera. (Ex. Hebrmo.) In Hebreeo ita legi.tur : « Eo Quod scelus ejus eliam perprophetam Deus ar-
tempore, quo feges ad bella processefant, misit guit increpando, et ipse abluit pcenilendo. Yerum-
.David Joab, etc. »,Hos reges dixit, qui processe- tamen ille « desiderabilis pmnibus gentibusi (Agg.
.runt contra Dayid in pugnam, sciljcet regeti)"Roob n), » quasi in selarip deambulans, quia « in sple
etlstob et Soba, ct Maacha, qui utique reges Sy- ppsuit lahernaculum suum (Psal. xviij), j.adama-
rise ftiefunt et pugnare voluerunt : conducti mer- vit Ecciesiam super tecttim se layantem, id est,
cede a rege Moab ccntra David, a quo.triumphati ; inundantem se a sordibus sseeuli, et demumluteain
esse leguntuf. spifiluali contemplatione transcendentem aique
calcantem: et incboata cuin illa primee couventio-
99: B. RABANIMAURI ARCHIEP, M06UNT., OPERUM PARS I. 100
nis notilia, poslea ab.eo penitus separatum diabo- .A dicamentum? Et guid est vitium,- nisi vulnus? Quia
lufij occidit, eamque sibi perpetuo connubio copu- ergo nos de medicainento vtilrius facinltis, facit ille
lavit. Oderimus ergO; peceaturt., sed propbetiam 1de yulrieremedicamentum, uf gtii viftute percutiitiur,
UQ__exstinguaoius.: Aniemus illum Dayid, quanlum vitio curemur. Nbs namgue yiftutuifi dbria fetpfgtie-
amandasest:. quines. ti diabolo per misericordiam mus iri usum vitipruni : ilie Yitiefutii illecebfas as-
libefavit.iAmetrins etpO-nlteiite'mvisttim;David;:qjii "! suniit ini arcem: virtuttiiri et saltitls stafurii pefeufif^
ta'n_ grave irs se vti.nus iniqjjit-atis ex humilitatiS: ut servet;, ut gui iiumilitaterii. ctifantis fugihius, ei
confessione sanayj.. (ExGregbno;) A-dhocergo in. salieM'eadenles Jioereamus.Sedinter licecscieiidum
Scriplura sacra vifbrtiim talium,: id; est,. David. et. est quod plerique hominum quia in multisCorruunt,
Petri peGGata-siint indij%.tit cautcla sit mliioruni, arctius ligaiilur, Gumque eos aniigpus tiostis exunb
ruina; majoruffi., Ad.hocvero titrbruifiqjie illie Ct vitio percutit ut concidant,.ex alio quoque ligat ne
poenitefitia insinuatur etveniay lifcspes..pereuiiiitiin-. surganty Consideret ilaque homo cum quo adyersa-
Sit recuperatio" perditorum. De^statu. ergo stio Pa- rio bellum gerat. Et si jam se in aljquo deliquisse
vid cadentte. nenio superbiat,, de lapsu etiam ;suo, perpendit, saltem ad culpam, pertrahi ex.culpa per-
David;gurgentenemo desperct. Ecee quam. mirabi1- timescat, ut studiose vitentur vulnera, quibusfrc-
liter: Scripfupa siicra ebclem;veirboJiuniJIeS:Jeyatv B; qtieiiter. intei-ficiet: quia.;yajde;rarunj esy .qudd ho-
Utitifiinaniqueretii gestamrefulit, et diy.ersompdOi stis-fiostcr eleclorum.saluti.etiam yulneribns serviat.
superb6s:quidem>ad lium.Iifa-isi'oiiniidi-iem.liumiles Ad; cradiendum enim, sicritvdiximus^.electos suos
vefo>adisjjel fiduciani;revoeavitv 0 ineestiniafailenovi Dominus soepetenlatori subjicit; Sicut post paradisi
generis medicanientuin, qupduno eoifetiique oidine c!austra,;post terlU coelisecrela ne revekttionis ina-
propositumv ef premendoitnriientia eisicea., et;sub- gnitudine Paulus extolli potulsset, ei Satanee angelus
leyaado arcriiia ififundit'.;De: majofuiri rios-fapsti datus est (II Gpr. xn). Sed, ut ,pr«fati isumus,jpsa
tefruif.;; sed" de repafaiione roboravit. Sic.guippe hac lentatione disponitur, ul, qui elati perirepote-
S§_ap'e'_.- sic'.-ifds^flifin-e'dispensationis misericordia rafit, humiliati a perdiiione.serveiitur. Secretb ergo
eiJ-stipefliientcg reprimit;; et uc ad;.despera.ienen_. dispensationis prdine, unde ssevife permittitur iui-
coffutiriius, fpyctv Sed' qtiia,' exigenie causa, Da-: qtiitas diaboli, mde pie perfiGitur benignitas I)ei.
viUi-atJ meditini dedUGt»;::ianti! faciribris iriemo* Quia adyersarius noster iiide obtemperat firitibus
ritiifi fecimtis, leetoris> fbftasse atiimus: - fiibVea^ supernee gratiesi unde exercet irafii iiequissimseve-
~Uiv_-_ttr c'iti'n.p_ieri_Detife'eos qflps ift perpetuum luntatis suee.Pptest autem. et aliter secundum mysti-
elfegit; (jtios- tid donoftim qtioque spifitalitim cul- cosstinsus hsec:eadem; res accipi,' si qua eam puro
nieti tissiihii.,-illtestis a ebrporalibus1vitiis rioneusto- ^ in_ellecltirimare voluerit. Gujus auteni Dayid in so-
difoUridfcqilia1 satis fieri eilius credimuSj brevitef larium! deamhulans typum tenet, nisi ejus de quo
reSpbtideaiiiui.:Nbnriuliietiiiif pef tiCeeptadeiia.!vii* scriptumi.est:.«Ift sole ppsuit tabernaeulum suum
tuirimv {Jer iriJ^erisaifigfatia_ti!bonoruni opeftim in (Psai. xyrii) ? » Et guid'est Bersabee ad se perdu-
supe-biaVViliufircaduii.; §e*tifcameiiqtio ceciderint, Cere, nisi legem littefoe carhali pepulp cpiijunclam
acti agfipseun.j PrPinUe coriiracoshbstis antiquus,' spifitali;sibi intellectu.soeiare ? Bersabee enim puteus
qril'jattf interiuS1 dorifinaturj exteritis etiarii stibirb septimus. dioitufy guia Kimiturii: per Gognilionem
permittituf. ui1gui in cogitatione elati surit, pgf car- legis,.iliftisione Spiritalis gratiee,-pef.fectanobissa-
riis:lu__-ufit--_f pfbsl_frtan_tifvScifflriStiti-em-qfiiaali- i>i-irtie:mifii_l_aii_-.Quid;vero; Irias nisl Judaicum
guafi'd_:mititisest in cbrpbris cbff tiptiotiemCadefe; populum'.sigiiat? Gtijus iibmen' interpretatum dici-
qtiaiti cogitaliOnetacita ex delifaerata. elatioriepec- ttif Iwx mei Dei. JtidaiCtiS'poptilas gui* de accepta
cafe. Sed criinriJifius tufpis Supefbia Credituf, mi- legis-sciehlia extollitui',-gtiasi deDei Itice glofiatuf.
hiis vitatrif. Luxtiriairi verb '_eoiiiagis efubescririf Seflhuic DaVidtixofem aJjstulit, Sibigtte conjungit:
Kbiriines:,gtiia Sliriul Pfiinestufpein ribverufit. Utide gtiia- yidelicet manufortis; gtibd; David. diciluf. In
fif plefulrique uf libniitiHipbst stipefbiairi^in ltixuriatii -. carne Redemptor apparCns; dum^dese spififaliter
cbffti_iifJ3'i-ex. a{)efti. casit-nSsiltiiri':cul|)-e:lHicti.is Ibqiiri_gen_. iriiibtuif,-p _i; Hbe-cftibtl-jiixla' litfef elrii
etui.'6s'caiii.,-ef- ftihS' etiairi inajcfa-cbfflgtint,- ctini tenebatur, hanc Judaieo populo exlrtineam deinPn-
pf-StfatP iii- -fiiiiiftii-igfavms cbnfutidtintufi RCes straHit sibip&clnjtiiixitjiltiia §e'per illaifiprsedicare
" eriiiri stf intef ifiihbro-
cbrispiciurit, qui seJiberos iri- deciafafif. Ufiatii tameri addbfliuiriifeDavidadino-
t-f" gfdfibfa fcfedidefitnf;;Pia ergb Dbmirii disperi^ netpedes laviife : cjtiia iriCarri"attis Domititisvenietis
saiiene' laxeitus nbfiniitigtiain maligrius spifilus de jtidaice poptilb pteecipit tit ad cbriscientiaftired_eat,
cu1p'siad ctilpatii tfahitv Et dtim plus pefciitit, irtde et scTdesbperririi fletibus tefgat,- ui sjSirltaliterriiari-
etM" gtiein ac_epefait aiuitfit; atgtie unde vicisse data.iegis intelligat; ef pbst taritam dtiritiam pffece-
1
cefiitiif, iride "sfjpfefattifvCbJiSid-fare iibet intra ptbfrim fbritei-ib'apiismatis:invefiiens ad aqueirii;{ib-it
ffiiftiittfhi gtatioe sinfifri, gu_ntbJD_tis rtiisefidbfdise lafapfeiiifectifftit. Sed Urias, quf afcaiti Dbminiesse
fayofe",f.b"_ .fcpfiiihe..Mile'qffi :<£eyifttitese ,e_iplli., sub peilibtis riieminif, fespbiidit' gtibd dbriiririisjiarii
__/_!.fiiltirii ad! htiiniiitatem fedit. Qiii verb acceptis intfare tibn pbsset. Ac si Judaictis populiis dicat :
tlftuiibtis feitpJlittif, fibn gladib,;sed, tit ita dixefiin, Ego mandata Dei in sacrificiis carnalibus vidbb, et
tfecticsimenfbviilneratuf. Quiij est vifttis, hisi' itie- redire ad conscientiam per spiritalem intelligentiam
*(i. GOMMENT-.iNLIBROS IV REGUM. — IN LIB. H. iM
rioti fequifo. Quasi etiini arcam esse sufa pellibus A . inquit,. honieri ejus, Amabilis Domino,eo quod dili-
dieit,quiapTseceptaDei nonnisi adhibendo:ministe- geret eum;DomiintS;(Ex IIebrmo,) In.Hebr.eoitale-
rium-sacrifiGUcarnalis, intelligit. Hunc.tamen Uriam gitur :'.«-Efyecayit ncmen ejjts Ididain, idi est, di-
etiam redireaddomumnolentemDayid. admensam leetus Dpmini, propter Dbminum. » DileGtus:Domini
vocaty guia guamvis Judaicus populus: ad conseien- propter Domjnum.di.citur,;propter suam.sGilicetmi-
tiam reverti coiiteninat, tamen Redemplor veniens seriGordiaingratuitam,- qjia; eum diligere dignattir,
mandata spifii_a_ia.p_a-dicat, dicens : «:SI crederctis cum utique ejfus.dilectio-ae et miserieordia,indignus
Moysi, crederetis forsitan-etniihi; De;nie' eiii_n;ill'e existeret, quem GPnetabat-m.anzerem..esse.
scripsit (Jbun. v)>.t Legeiti itaque Judaicus. pOpulus « Igittir pugnabat: Jeab' contra Rabatlr filicrum
tenet,.qu_eejus: divinitatem loquitur, Guridemipdpu- « Amfflpn, et expugnabat urbem. regiam;" misitque
Itis ercderei dedignatur. Unde'et . Urias ad Joab-cum «.Jeab huntios ad: David,- diceris :Dimieavi adver-
epistolisj;ex q&Lbiisoceidl debeaty. mittitur. vquia « suniRabaih; et capieiida"estWrJisaqitartimv i etc.
ideni! ipse Judalcuspoputas- legemportat, qua _oh- Netandumtquodin' Hebra_0'gtiarido cum; ad|oGtioiie
vincentemoricttuf,,dtim.eniin<mandats.legis retinens iK.-riihTim poriifur Rabbath, sieutest.e Rtibballi filio-
implere nilittiT, ipse riimirum.defert judicium utide rum' Artinion;: » tunc Rabfaath scrihitur; guando
damnetui'. Quid ergO'per factutiiirsluaDavid scele-iB verb' sine adjectiene nominumi fioftiRabbath, sed
stius, quid Uria rimndiusdici pbtesl? Sed rursum Rtibba"!scfibitur;
pef riiysterltim quid David sacfatius? Quid Ufia ifi- «•Nunciigitur' cengrega religu'am;paiitempeptili,
fidelius' invenitur, quoiiianf et ille per vitse;Gtilpam « et Pbsise eM_a-emi\el';Gape'eam;;nB:Guih a-.meva-
pfbphetise sig-iatiimoceiitiam, etiste pef vitoe-innb^ « _rt'ata:fueral/tif])s,.nomi'uimee)ascri!)atur victoria. »
CCtitiarii,in pfoptietia expfimit eulpam.?.'Virttisnaiii. Hinc Josephus : « PorrO, inquifc,>Joab'Aitinionitas
qtie sacrji eleqnii. sic-lransa'cte_n_.-_.at,-u. vehtura obsessibne fortiteraffligebat aguamifiis:aufefens. et
expiimal: sic in facto rem approbat.Vuteiin.mirti- .- BHII coetefaruin tiberlateni; muitumqtie eos coge^
sterio contradicat; sie gesta dafimat, ut hoecmystice btit cibi et poiusinopia; loibbfareVEx::modico'namq'ue
gefenda persuadeat. puteo!bibebarit oinnes.. Et licet.csset iUis;forte auxi-
CAPUT m. Jium', nevtamen cleficcfenlnbn eoilargius utebantur.
Gbnsilium Jotib ducis, dicetitisi adi Damd>: Adesto Qaofacto-, SGripsit'.ad David, hsec; significan^:, ro -
victorim belli, ne ppstmodnm,ascribaiur victoria gaas.euniuS veniretad'eivitatem quatefius viGtoriarii
milii, sed polius iibi. Quod.Ddvidperficiens, Am- ejus; npmini designaTet.
mmiitis cbiiifivit, ac siipef eqsferrtiiti cafpeiiia Gbngregavit itaque' David
cifciiriiegit' on.nempopulonivetprofectusiestaaversum Rabbatii.
Postqriari-.:eniniNathanpfdphelairicfepavefatfe-' G Cumque dimicasset; cepit eam; et tulit diadema
gem super malo, quod fecerat, [C__r.xn] « Diiit D'a- Tegjs eorum decapite ejuspondo auri talentum, ba-
«"'Vid;ad:Natlisn : Peocavi DbmitiO.Dixit Nathati ad beiisigfemmaspiiefiosissimas,'etimpositum esfisuper
c David : Dbminus quoque franstulit peccatum captit David1,^»etcv In Paralipomeftori-quoque ita
t tntim': nofi'__ioricfis,-»efe. (ExGregofio.) Si pec- SGripttim.est:':« Tiilit autem*David; cofbriam. Mel-
cafum David tam detestabile' Dominns transtrilt, chom de Gapiteejtis; eiiMVeiii.itiiea auri pondb ta-
quiri esfc.tpibdomnla quai de eodetfipeecatffpef pr®- lefituWj etpfef;iosi-siriias getiitiias1,'fecitquesibiihde
phetam ei a Domino dicta surit, posti-todum tolera- dicsdijSia (I Paf'.>x-x)v»(Ex -_.ctt'-c.o.)Melehofilqtiippe .
vil? Sedprbealduhio Doniiniisdelicturo^sirieultione non npm'c.npfopiium est regis,- Sed1- Mechoin ititer-
nou deserit.Aut enim ipse' hoino inise ptBniteriSpu- pfefatuf -'g._ebfiimi: Rexseofuih'vpcalur; ut Hebfffii
nif. aut Deus-eum hemitievindicaiis perCtiitit.Nequa- Volimt,'idolttmilloftiiti. qiibd hitfVbcattifMclchohi;
quani igitur peccatQpafcitur, qtiia tiuUaiCnusSirte cujusidiadematis atirumctgemmasconflasse et ptif-
viiidicta.laxatur. .SienimDavid' aadke:post. confeS- gassediGiturDavidsectiridtinilegerii; ef fecisse iride
sioriem' meruit : « DomitiuS:transttilit peccattina sibi diadeitia;. Puod hic pbsituni' sripef captit ejtis
tuum,-» et. tamen:mullis pbst' Grriciatibus afflictiiis,.: dieifcuf; "-•.:. ••;
ac fugiensTeatuf-.culprequamiperpetravera-exsolyit, "_ t Sed0* pi-sedamGivitatis-aispwttivit 1ihtiJfam'valdfe.
. slc-nosisairitisjuffdaiaculpapriai paretitis abSPlvi- «.Populumque ejus, addu_etfs_efffivit,<e'tCifCuifieglt
mrir. sed tamen reatufi)' ejusdem eulpa. diltietites, . « supCr eos fefrata' carpenfiai;diViSitqtieculttisv et
absbluti qubque' adbue' carnaliter Pbifiius, quis. de- «;tfansdtixic in. typo laterumj Sic fecit tiniyefsis Ci-
Uctanestra isive pef nes,' sive'1per senieiipSuniiD"e- «:vitatibusfiliotium AriiMbnv» eic'.'Hini.'YeffaaDie-
nlinus resecatj eliam; cum:felasai. Ab'elecfis Cnim ruffl;ita; narranK r « Manubias: qttbque' uffais tilttfi-
suisiniqtiilattimmaculasistudet tempefaliafflietipne masMit.- Pbpuluin.aufeniqtiiierat itieavedtixiti; et
tefgerc : qrias iri eisperpetuo tion' vtilt videri. . fecit super eps tribtilas et tfahas', & fefftita' bafpetita
«'Etcotisblatus est David uxbrerii spam Bersabee. tra'n'sife,.ifti'iif,dis-CCafgntufef cbntbfeteiituf. Sic
i Iti'gress^lS-__ffe,
ad caffl dbrmitit ctini;ea.-Qti£e-ge- fecit David'cunctis uffaibus.filibftii-i: AinifiPifj'W fe-
« tiuit. filium,- et vot_avit riohieri ejus Salomorijet vefStiS"; est ctttii oififil foptflbfiiiPJBfiusSlem'-^Ptir.
«'DoifiinrtsdiMit eum: Misitque in maijifKatlian xs);. »•Seffavit ehirif eb'sfeffatl.: cafpehtts,-et! divi-
« prophefsejetvoesyitfibmetiejuSjAmabilisDbmino, sit cultris, sicut lateres dividi solent, qui ei paleis
« eo' qutid diiigefef:etifr.Bomintisy» elc. Etr,vecayit, et luto' ebfi-iciuiifitivV-iCttffiSt* titftehilisecDavid in
105 . B. RABANIMAURIARCIIIEP. MOGUNT.OPERUM PARS I. 104
Ammenitis, quam dux suus bellando inchoavit, sed _! A « Airtiniud, regem Gessur, »~ele.(Ex Hebrmo.)Tol-
rex ipse perfecit, quid siguificat, fiisi regis nostri vi- mai pater fuil Maacha matris Absalon, quarii dicunl
cloriamin cunclis gehlibus? Duxenim Davidconlra Hebrsei a Daviditi preelio captam, et ceesarieet un-
hosles bellum agit, cum ordb sanefprum prsedicatc- guibus preescisis. secundum legem eam uxoremsibi
rum contra mundi pctenles scutum fidei opponit.; Dayid sociasse(Deit..xxi), et ex ea generasseThamsfr
Sed firiis certaminis et triumphus Mli tid fegefii etAbsalon.
Christum solum modo defertur, quia ipsi omnis « Cessavititaque Davidrex persequi Absaion. »In
potestas et potentia regni ascribitnr : «Deus est Hebrseo legitttr : « Gessavit itaque rex exire post
enim, secundum Apostolum, qui operatur in nobis Absalon. » Yolutsseidem Da\id exire perhibetur, ut.
ct veUe'et perficere (Phil. n); et ipse triumphat reduceret Absalon; sed pertractans in cerde suo
nos semper in Christb Jesu (II Cor. ii). » Coronam quod quptiens eum videret, toliens delorem mortis
ergoregis populi hOstilis David de capite tulit, et Ammon ei ad memoriam reduceret,;idcirco cessasse
sibimef diadema ihde formavit, cuin Redemptcr np- dicitur exire post Absalon, subauditur, ut eum ad
ster ex ccntraria pptestate regnum auferens, sibimet proprla revocaret. Quodvero ait,« eo qtiod cpnsola.
insigne decertim paravit. Quseautem melius corona, tusesset super Ammon interilu,»intelligendum est
veribavid inleUigitur, quaih coiivetitus populi ca-]B quia postquam voluit exire post Absalon ut reduce
tholiei, qute caput nostrum, regeftr videlicCt Chri- ret eum, et videretur ab eo, coepit consolari supei
stum, corde credujo nPbiliter ambit, et digne cen- mortem Ammon. Quandiu enim putabatur idem
versans decenter coronat? Qmnis. enim sanctorum Absalon reduci, ut viderelur ab eo, semper mors
labor et cerlamen atque victoria ad honprem coele- Ammonfilii sui animo ejus occurrefaal. Sive alilei
stis regis refertur, quia ipse est « cui omne genu consolatus fuisse super Ajnmon interitu dicitur, ec
cPBleslitimet terrestrium alque inferiicrum fleelilu.r, quod noyerat eum ffagitiosum et dignum morte, me
ut cmnis lingua ccnfitealur quia Dcminus Jesus in ritoque periisse.
gloria est Dei Patris (Phil: 11). » Jlabbath ergo civi- CAPUT XIY.
tas est regrii Ammon, quse nunc Philadelphia voca- Quod Joab per Thecuilemmulieremregemcum Ab-
tur, cujtis meminit et Jeremias propheta (Jer. XLIX). salon pacificare studuii.
Interpretatur ergo Rabbath multi. El Salvator in (GAP.XIV.)«InteUigens autem Joal), filius Sarvise,
Evangelio dicit : « Quia mtilti venient ab oriente « quodcor regisversum esset ad Absalon,» etc. Cor
et occidente, et recumbent cum Abrabam, Isaac et regis versum esse ad Absalon vidisse dicitur," eo
. Jacob in regno cceloruni (Matth. vm). > quod viderit eum idem Joab pro Absalon suspirare,
CAPUT XIII. ^ et in eb intejlexit, qued ccr ejus versum esset ad
Inceslus Ammonquem cum sorore sua Thamar com- Absalon.
misit, queni Absalon frater ejusob hoc occidit. « MisitThecuam, et tulit inde muliereni sapien-
(C-tp.xin.) « Factum est auteifi pbst heee, ut Ab- « tem. » Tliecua civitas est, de qua fuit Amos pro-
« salonfilii Dayid sorprem speciesissimam vecabule pheta. Putatur autem ab Hebreeis vidua avia fuisse
« Thamar adamaret Ammen filius David, et deperi- ejusdemAmos prophelee.
« ret pfepter eam valde, » etc. lncestnm ergo quod « Quee respondit: Heu! mulier vidua ego sum.
Ammon, David niajor filius, in sorore sua Thamar « Mortuus est enim yir metis, et anciUeetuee eranf
. confecit, et parricidium, quod Absalon in Ammon. c duo filii qui rixati sunt adversus se in.agro, nul-
fratre suo perpetravit, guid spiritaliter significare « lusque erat qui eos prohibere posset, et percussit
•possit nori invenio, nisi forte moraliier nos tale fa- ...« alter alterum, el interfecit eum. Etcece universa
. clum moneat, gijod semper caute :et prudenler aga- « cegnatip adversus ancillam tuam, dicit :Trade
mus, ne forte dominentur in iiebis vitia, etprinceps « eum, gui percussit fratrem suum » etc. In yeritate
peccati, qui falsajrt pacem periclitanlibus spondet, atitem, ut Hebraei tradunt, heec miriier Viduadues
ne nos imparalos inveniat atque ex improviso tru- filips habuit, guirixali sunt-in agrn super hoeredita
jj
cidet. Ahsalon ergo Paler pacis, sive Palris pax, lem patris sui, et allerab alterc interemptus; se-
'_interpretatur; Ammon donans, et Thamar amari- ipsam tamen eadem.vidua in persena David ppsuit,
: tudo, Latine pfonuntialur. Qui enim membra sua et dues filips SUPSin persena Ainmen et Absalpn.
. donat libidini, et «emelipsum tradtt servire iniqui- Cegnatipnem verc quseconsurrexit adversus friiun.
latiad iniquitatem, in peccati amaritudineni cadit, . suum, in persona cseterorumfiliorumDavid. :.
.licet inimicus se quasi patrempacis Pstentet, et « Dixitgue mulier Thecuites ad regem : ln me,
, prpspera provenire pro tafibus ;faCtisfalsp prpmit- « Domine roi rex, sit iniguitas, etin domp patris
tat; Neeesse est enihi cito ad poenitentiampost com- . « mei, rex aulem et throhus ejtis sitinnocens.; J etc.
missumscelus redeamus, ne forte diaboltis, si adhuc: Ac si diceret : Pro eo quod alter filius meus consur-
. ebrietati inservierimus, et in ltixum hujus sseculii . rexil adversus alterum, in me sit iniquitas, si tamert
resolyemur, per obtemperantes Sibi malignos spiri-• ; aliqua esse debet; in te autem, o rexDavid, nuUa
. tus in necem nostram conspiret ac morti perpetuse: sit Iniquitas, quia absque culpa esin eo quod illi
tradat. duo fratres inter se cenfUxerunt. Et sicut ege abs-
« Porfo Absafon fugiens, abiit ad Tolmai, filiumi que culpa sum, prp ee qued dup filii mei ecnsur-
iOS COMMENT.IN LIBROS IV REGUM. — IN LIB. II. 106
rexertint adversuni sc, ct iulerfectus est alter ab al- A « autem Sadoch et universi leviteccum eo poiianles
tero, ila.el tu absque culpa es, pro eo quod Absalom « arcam foederis Dei, et deposuerunt arcam Dei. Et
Amnion dignum morte interfecit. « ascendit Abiathar, donec cxpletus essel omnis po-
« Quse ait: Rccordctur rex Domini Dei sui, ut c pulus , qui cgrcssus fucrat de civitate. »Ideo ar-
« non.multiplicentur proximi sanguinis ad ulciscen- cam Dei deposuisse dicunlur, ut Dominusab Abiatbar
c dum, el nequaquam interficienl filium meum. » sacerdote consulerelur, quoversusDavidiredebercl.
Reeordatip hic pro juramento posila esl. Ac si dice- Ascendisse aulero Afaiathardicitur : itl est, orasse.
ret : Recordetur rex promissionis suee, imo jura- El quia oraculum divinum non ei i'esponsum est,
nienliquo mihi per Dominum Deum suum pollicitus idcirco in sufasequentibusdixil David ut i'eportaretur
est, ut non multiplicentur proximi sanguinis ad ul- arca Dei inurbem.
eiscendum. C/_PUT XYI.
« Dixifque mulier : Quare cogitasti istiusmodi Sequitur de conspiralione Absalom.
« rem contra populum Dei? Et locutus esl rcx ver-
(GAP.XVI.)« Et ail rex : Quid mihi ct vobis, filii
e bum istud , ut peccel et non reducat ejectum « Sarvice? Dimittite, ut maledicat, » secl tantum
suuin?» elc. Ex Itoc locp demenstratur illud qued maledicat. Abisai solus dixerat: « Vadam, el ampu-
..:«-.
paulo superius dictum cst : r Cessavil Daviu rcx irc " tabo caput ejus; » et David ad Abisai el ad Joafa
pest Absalpm, »id est, cessavit, ut nen exiretui ab respondit dicens : « Quidmihiet yobis,filiiSarvise?»
alique, et reduceretur Absalem. Inde aitmulier : c Et Ac si diceret: Nunquidvullis interficere istum,sicut
locutus est rex vefbum istud, ut peccet et nen re- interfecistis Abner? « Dominus emm prsecepit ei ut
ducat ejeclum suum. » Qued vere ait : « Quare eb- « maledieeret David. Et quis est qui dicat, quare
gitasti istiusmodi rem cofitra populumDei? > popti- « sicfecerit? i Subaudilur, quare sic feceril, non
lum Dei vocat eumdem Absalom, sive cos qui cum Dorainus, sed Semei. Semei, qui maledixit David,
iUoierant, qui quasi captivi etejecti erant, eo guod ipse est (ut Hebrsei dicunt) Nabaath , pater Jero-
non reducerentur acl hsereditalem Dci, ne forle boam, qui filius Gemini dicitur, et in zelo domus
coacti diis alienis in lerra aliena servirent. Nec Saul maledicebat David. Nomen vero avi cjus Gemi-
vult Deus peiire animam, sed retractat, cogitans ne ni fuit, et ipse Scmci cx liibtf Ephraim filii Joseph
pereat penitus, quia abjectus est. Ac si diceret : exslitit, unde ct idem Semei ad David : « Primus
Deus peccatores, gui a diabolo caplivi detinentur, ut quoque veni .liodie _de omni tribu Joseph (II Reg.
ad se comertantur, vbcat. Ettu, gui eum imilari de-
xix). » '. Cunraulem venisset ChusaiArachites,'anii
bes, cur non eo modo agis ? „ t cus David,ad Absalom, locutus est ad eum : Salve,
CAPUT XV. « rex, salve, rex. Adquem Absalom: ltee est, inquit,
De conjuratione Absalomcontra David. « gratia ad aniicum tuum. » In Hebreeo legilur :
., (GAJ..xv.) « Post quadraginla autem annos dixit « Hsec, inquit, misericordia tua ad amicum tuum ; »
« Absalom ad rcgcm : Vadam el rcddam vota mea, non aflirmando sed
, negando pronuntiandum ^st.Sf
« quse vo\i Domltio in Hebron, etc. » Quadragesi- Et est
sensus,: Miseiicordia est aut dici debet^qfit.ffif
mus agebalur annus ex eo tempore, guo Saul Nobe Davidamicum tuum dimisisti, etcum eo nbnSstif,, .;
civitatem cum sacerdbtibus octoginta gtiinque pro-
CAPUT XVII.
plerDavidinteremit(I Reg.xxn). Et idcirco hic idem |',"?/
ut
Sequitur supra. V\"S--'\,_ __.-.
quadragesimus annus ponitur, ul 'monslretur divi-
nam ultionem suscitari super David, eo quod Abi- « (CA.P. XVH.)« Dixit Acfaitophel ad AbsaloWjElirT^
melech sacerdolcm fefellit, et propter eum tot sa- gam mihi duodecim millia virorum, et consuj%e_!s==
« persequar David hac noete, et irruens super cum,
cerdptum coedcsfactoefuerint. Cave, lector, plerosque «
mendosos codices,in quibus soiptum invenitur : quippe qui lassus esl resolutts pedibus, percuiiam
c eiim. Cumqtte fugeril omnis populus , qui citm eo
Post quatuor ; non : posl quadraginta annos. In ve-
c est, percutiam regem desolatum, et leducain uni-"
racioribus vero codicifaus, et inHebraiea \eritate,
non quatuor , sed quadraginta scribuntur anni. Si D c versum populum, quomodo omnes reverti solcnt. »
astruere Scilicel sicut reverti solent lii qui, aniisso in preelio
quisvero coiilentiosuseosdeinqualuorartnos
revertuntur, sicut uniYersus populus Israel re-
voluerit, tib eo iempore quo Absalom Ammon fra- rege, ad le.
trem suum _nterfecit,iisqueadillud tempus quo pa- veiietur
« Etcumcccideritunusquilifaetinprincipio, audiet
iri dixil: c Vadam ct reddam vota mca, queevovi
Domhioin Ilebron, » perspicuese errare, si diligcn- « quieunque audierit, etdicet: Facta est plaga in po-
s pulo qui sequefaatur Absalom ; el foiiissinius
tet pefscrutatus fuerii, inveniel, cum uliqtie Absa-
« quique, cujus res est quasi leonis, pavore solve-
lom, inlerfeclo Ammon, in Gessur apudTolmairc-
« tur. »In Hefara.o ita habetur : c Et fortissimus ipse
gem trUtus annis, et in Jerusalem, inde revocatus
non viso palre, duobus moralus fuerit aunis, et sexto cujus cor cst quasi leonis pavere selvetur ; » qued
anno faciem patris videril, el contra eum perduel- uon aflirmando, scd negando pronuntiandum est.
Uonem preeparaveril. Votum namquc sc vovisse Fortissimus iste David intelligendus est, quod et se-
mentiendo dixit, id cst orationem faeiurum in loco, qucntia declarant:
c Scit cnim omnis Israel forfem csse patremluum,"
quo fequiescunt Abrabam, Isaac, et Jaeob. c Vcnit
PATHOL.CIX. k
10. B. RABANIMAURIARCHIEP. MOGUNT.QPERUMPARS 1. 108
« et fobustosomties qui cumeo sunt. Jonathas autem A sed cuni Davidfideliter permanseruni;. Interpfetatur
« et Aehimaas stabant juxta fontem Rogel. AbUt , autemChusaiMthiops; Afacbites, longiiudomea,Qinc
« ancilla, et nuntiavit eis; et illi pro_ecli sunt. » queque in Prephela scriplum est: « Yeftit iEtlnbps
Hsec iineilla, quasi Jayandi gratia, cum pannis ad pellem suam (Jer. xm). » Etin Psalfiip :«j-Ethibpia;
foirtem Rogel ierat. ut penitus res non deprehende-: Vinquit,fesliuet maijus ejus dare Deb (i^sa.. txvii).»
retur. Puer autem, qui rem indicavit Absalpro,filius VQuiagentilis pppujus; ppstqtiam se nigtedinepecca-
ejusdem ancilleeparvulus dicitur fuisse.David ^autem loriim exuit, iiunquam a tefgp Dpiiiihi fecessit.
vetiit in castra, gu-e: Manaim Hebraiee legurttur: Quod autem copcubinas Davld, quas ipse ad ctislp-
in guoloco obviam fuerunt angeli Dei Jaceb, sicut in diendamdomumdimisit, stuprando Cbrftipit,significat
Genesiscribifur : « Et vocavit Jacoi) nomen loei Ma- qupdapostataangelus quosdam, quividenturreigereet
naim, id estcastra (Gen. xxxn). » Heecvero, juxta euslodirepopuIumDei, heeretica pravilale seducendp
Hebreeisensuni, secundum historiaffldicta sufliciant. decipit. Ad qtias tameiiDayid ultra non iugreditur,
Ceelerumautem secundum allegoriaffl considerari sed in custodia positis aliinehta preebet.Ipssequogue
oportet guid iUud significet guod parricida filius Ab- in yiduitate. yiventes clausse sunt usqtie ad diero
salom patreminseqtiitur. Primo pater ejus declinans morlis suie. Quia cum hseretici, a yia vefitatis ober-
fngit ante faciem ejus, seeurus cle Victoria, quia;B rantes, denup ad eam redirb dissijnulatit, non sttiit
sciebat jmpiunj perife, guefii eliani. fleyit ill.eitiagno digni cpbabiiationeChristi, sedciausi,idest, sepafati
luctu, etdeploravit cxittim parricidoe. Seriblltif eliihi erunt, a corisorfioejus alieni. Ille.tamen,« qtii soiem
fugisse David a facie beljantis adversuiri se filii. Et -suuriibriii facit super betips Ctnialcs, et pltiit stipef
alibi scriptum est de populb Jefusalein, Domirio di- '-justos et iiij.uslos (Matth. v)', »non fenuit beneiiciis
cenle: « Filios eiititrivi et exaltavi; ipsi auteni suis pastum talibus in hoc muticlpprsebere, ul per
spreverunt me (Isai.i). » Filius ergo ejuS impitis collata benefieia occasionem tfjbuat converlendi.
tropice accipi potest Judaicus pbpulus, gui euti) tra- Quisquisfideliumdivirtsegratiseillustraiioue compun-
didit. Absalomauteiri ( sictit aute jani diclum est.) ctus sanctb desiderio de itiiis ad sunima Vehi su-
inteiligitur patris vax. Quod mirtim videtur in histo- pernse cpritemplationis periria Susiinet, sanciofum
ria, quemadmodum possit inieUigi patris pax, qtii prceeedentiuni. palrum gesta anle mentis pculps
- patrem beijo est persecuius? Sed qui diligenler alle- - puiiat , alque in eorum se_ imitatipne exereeude
goriam iiitendunt,.jiispiciuiit Absaloin esse, Jerusa- proiiciat, et qitpd iri pr__senii litillat ex vifip,.
.lem, quee etiam Ct ipsa .pax interpretaluf, a ctijus vei preeteritbrum lrialotiiiri nieihbria repfiniat,
facie Ciiristus fugit, quatidb patiendo eam desefens, r,:' vel donorum preecedentiuni cpiisblationeresfingtiat,
irt gentibus per fidem secessit. Alii Absalpm Judani''(2 vel eliain imitatione ( ut dietuin est) patruin" pree-
proditorem accipiunt, quem tapta et admiranda pa- cedentium pi-ovOcetur ad ineljus.: Quod necesse
tientia Ciiristus pertulit, tanguam ejtis Cogifationes est ut { sicut proposuirtitis) exeiriplis evideiitibfibms
ignoraret, ctjm adhibuit in cenviviuin, iti gtio cor- ; approbenius. Ut enim unum de rtiullis loquar, qua-
poris et sanguinissui figuram discipulis ebhimendavit tenus sludiosiis lector multa in tino iiitelligat, quig-
et tradidit. Quod denique in ipsa traditione et osCu- quis verborum contumeliis pressus, cum virtutem
luiii accepit, bene inteiligitur pacem Christum exhi- patientioe servare non sufficit,David facluro ad me-
buisse tradilori stio, quamvls ille iam sceleratseco- moriam reducat, quem cum Semei lol conviciisur-
giiatibftis iiiternb belle vastaretiif. Et ideo Absalom : -gerel, et armati proceres ulcisci conienderent, ail :
patris tiax dieilur, quia pater babuit pacem,;guam, _«Quid mibi el vobis, iilii Sarvise? Dimiltite eurii, ut
ille nonhabuit; Aehitophel igilur, gui recedcnsa nialedicat. DOminusenim proecepiteiut malediceret
David, ad Absalom transmigravil, heereticos signi- David.Et guis est gui audeat dicere, quare sic fe-
. ficat, gui, recedentes a tramile verilalis, se sociatit cerit?» Et paulo post:.« Ditiiittite euh), ul inaledical
hosti antigub, et subsequuntur errorem. Itilerpreta- juxta preeceptumDomini, si forterespiciat Doroinus
turautem Achilophel fraler meus cadens; Gilonites : afflictipnemmeam, et i'eddat raihi faonumpro male-
vero, transmigravii, cotitra quos Propheta increpans ^ diclione hac die liodierna. » Qttifausprofectb vei-bis
dicil: « InDomino cohfido, quomodo dicitis animee indicat, guia prp perpetrale Bersabecfiscelere, ex-
mece_ Transmigra in monlem, sicut passer (Psai.ii), surgenlem cpiUra se filium fugiens, reduxit ad ani-
etc. » El riierilo tales laqueo doli atque maliticesuee mummalum guod perpelravil, et sequanimiterper-
vilam propriam fiflitint, qui alienam pravis suasio- lulit, guod audivit,.et conturoeliesa verba npn lam
nifaus cofrumpere satagej)aiit, «icut Achitopbelin conyiciagusiin adjutbria credidit, guibus Se purgari,
propria dotiio suspendio inleriit, quiin aliena, yitee sibigue miseferi pesse judicavit. Tunc eniin illata
David iiisidiattiscstV Unde seripium est: « Qui fodit: . convicia bene ipleramtis, ctim in secrefo metitis ad
,foveam,irtcidit in cam{Ecc/). xxvn).»El: «In insidlis inale perpelrala recurrinius. Leve guippe yidebitur,
suis capientur ifiiqtii. » Chusai vero Arachites, an- guod injuria percutimur, dum in actiene nostra cen-
liqtius amicusDavid,S-gnificalcredentes ex gentibus, spicimus guia pejus est gupd meremur. Sicgtie fit
qui licet cum Absalom aliquando visi suut, tamen ut cpritunieliisgratia magis gtiamifa debeatur, qua
pravis ejus opefibus non communicantes, nec Achi- rumintervenlu, Deojudice, poena gravior decliriafi
lophel iniquis suggestioiiibus unquam cpnsenlientes,, posse cn Vfin.itur.Quod auteiti Jonathas , gui ititef-
409- vCOMMENTiIN UBROS IVREGUM. -INLIB. H. __6 j
et iiiullo pltires eraiit )
pretattir columbmdonum, et Acliimaas, gui inler-A t.« suptir facieitiomuis terrse, !
meus quis, gui ad explorandum fa- « quos saltus consumpserat de populo, qtiairihi qtios
prefattir fraier
ctum Absaiomet Davidrentintiandtim deereti.fugieiH « voraverat gladiti. iti bello , elc. » Salttini htitic,
tes Absaloni, deeliiiaverunt iti dbrtiufiicujtisdtitiivifi qtii pltires cohsutiipsisse quam giadius vorasse le-
in Bsihtirim,qui habebat puteum in yesiibulo SUP, gitur, bestias fefocissimas, qtiseiti saltu efant, He-
el descendertmt in eun),« Tulit autem nitilier etex- breei.autiiroant, a qtiibus plures consumpti quam a
« pandit velamen super os putei; fjiiasi siccans pti- gladio vorati fuerirtt.
« sanas, et sic res latuit,» hort sine myslerio esse « Accidit auteiti ut Occurreret Absalpm seryis Da-
credenduffl est. Quid sigiiificaht isti duo juvenes, tvid, sedens muio. Cunique ingresstiS fuisset inulus
Jonathan videlicel et Achifflaas,.iiisi ebs qtiipergra- « subter condensam qtiercutri et magnain^ adhoesit
tiam sancti Spiritus renali, et in ntitoefb fratrum « caput ejus cjuercui, et illo stispenso ititer cbeluniCt
ascriplisunt?qui fecedenles ab Absaloln fugiuht, « terraui, mulus, ctii insederat, pertransivit, etc. »
cum malignbsspirilus cvadere qti_eruiit.Hiergo sta- Quid significat, quod Absalom, mulo fugieris., in
bantjiixtafontemRogel, quiinterpretatur trislis Vel quercu per cossariemcapitis suspensus est, riisi quod
deorsum, cumluctum et despecltitiiin hoc mundo ap- . Judeeistultitise carnalis setisus incumbentes, propiter
petunt habere, propter coslestis regni desiderium. I3 superstiliOsitatemPharisaicam legem corrumperites,
« Declinatit ergo concitogradu fugientCs in domo peripsau), quam ad cOfrectioiiem yitse acceperant,
« cujusdamvifiinBahtirifii (qui lOcuSinterpretatur morlis oecasioiietiiliabuerunt? Unde et Salvator in;
eleclus, siye,jtt»-_M'$.,cumadolescentiee tempora in Evangelio dixit ad eps.: «Nplite, arbitfari quod ego
memoriani reducunl. « Descendunt in puteum, gui accusattii'uSsim vos ^aptid Patreni riieurii, Mpyses
« erant in vestihulo,» cum pajnitentise se humUiter etiim , in queiri vbs confidiiis, ille vos accusat
subjiciunt, queecunctis necessaria est in hoc tem- .; (Joan. v). J Joab ergo iricor Absalonitres lanceasin-
pore, anlefirtem scilicetprsesentisvitae-.« Et expan- figit; cum aniiqutis hostis superbiam , avaritiam et
« dit muUervelamen super osptitei,» ctim Ecclesia invidiam seti perfidiain in cof Judaici pppuli immi-
precum assiduitate delicta juventutis et ighorajitise sit, qtieeillis njaximecausa perditipnis eranf. Superbi
suofum filiorum abseondere certat. « Qtiasi siccans fiiertitit, qui iti cciitemptum Dei idcla faibricayerunt.
plisanas,» cumcainis Jasciviampef coniinehti_efigo- Cupidi fuertint, qtii festransitorias. yirtutuin delieiis
rem stringit.« Et sic res latet, »trartsgressionis vide- proeponebarit. Perfidi vero et inyidi fuerunt, quod
licet human_evitse, quia per assiduitatem precum in fiori solrimdicfis legis et prophetarum repjignabant,
compunctione; lacrymaruin , et pef castigationcm sed etiam ipsius Salvatmis prajsentianj speraebant,
corporis omnia delicia absconduntur, ac homines a ^ et beneficiis ejus ingrati exstiterant. Hinc in.passip-
persecutione antiqui hoslis protecti liberantur. . ne^sua bjaspheffla voce ad Pilatum dicebant; « Non
« Cufflque venissel David in castra Madian, Sobi babemtis regem, nisi Coesarein(Joan. XJX);-s el.:
« filiusNaas de Rabbatb filiorum Ammon, et Macliir « Si hunc dimittis, nones an)icus,Coesaris{I/iiii(,).»
« filius Amiel de Lodabar, el Berzelai Galaadites de Absaloffiquoque post irtlerittim, in foveam grandem
« RogeUra,obtulerunt ei stratoria, et tapelia, et vasa missus est, cum iniquus quisque ppst obitum carnis
« ficlijia,frumentumethordeiim,etfarinanipolenlam in lacum inferni mergetur. Super queni acervus Ja-
« etfabaffl, et lentem, frixum cicer, et mel, etbu- pidum congeritur, cuni duritia m.entissuoeilli appro-
« tyrum,ovesetpinguesyitulos, dederuntque David battif. David ergo exstinclufflAbsalom plorayit, cum
« et populoqui cuhi ec erat advescendunj. Suspicati intefitumpopuli JudaiciDominus.flevit,sicut inEy.an-
« enimsutii populum fame el siti faligari in deserfb, gelio legitur : quia «videns civitatem Jeru.salemj_fle-
«.etc.»Iste Spbi filitisfuit Naas regis, cum quo pugna- yitsuper illam (Luc. xix), » cujus miserieein tarttum
vil Saul. lpseetiam Naasfecilmisericordiam cumDa- coinpassus est, ut eliam usque ad inortem crueisin
vid.quandofugiebata facie Saul. Quo mortup, dixit eruditione ejtis et cura salutis sue?pennatiserit.
David: « Faciam misericordiam ctim Ammon, sicut CAPUT XIX.
fecit pater ejus mecum (II Reg. x). > Interertipto jj De
adventuMiphibosethinoccursumregts,et de reditu
vero a David Ammon,-qui ei in deealvandis servis totius Israel ad David; et conspirutione Sebafiiii
suis injuriam fecerat, constitutus est ab eodemDavid Bochri contfa David.
in loco fratris iste Sobi, quia ad David legifur cutn (CAP.XIX.)« Venitque uniyersus populus coram
coeteris venisse, et stratofia, et tapelia, et vasa « rege;, Israel autein fugit in tabernacuia sua, ete. »
fictilia, et coetera, queeseiquunlur ei obttilisse. Uuiversus populus, qui ceram rege venisse legitur,
CAPUT xvm. . hi Stiiitqui cum Davidpermanserant. Quodvero ait:
De pugna servoruniDavid conira Israel etnece Absa- < Israelfugitiiitafaeriiaculasua,»hiintelligendi sunt
lom, quem mortuum plahgebatDdvid. qui cum Absalpmperduellione rebelles exstiterant.
(CAP.xvm.) « Itaque egressus estpopultis in cam- « M-iphiboselhquoque filius Jonathan deseendit in
« pum conlra Isratil, etfactum est prseliumin saltu « occursum
regis illotispedibus. t Et notandufflquod
« Ephraim. Et csesusest ibi populus Israel ab exer- in HebrffiOnon illolis,.
sed, inflexis legilur pe</i(ws
« citu David, faclaque est plaga niagtia in die illa vi- Feeerat
namque sibi idem Mipliiboseth(ut Hebrsei
« Sintimillium. Fuit autem.ibi preelium dispersum tfadunt)
ligneos pedes, quibus uti quasi pro nalu-
ill B. RABAWMAURI ARCHIEP.-MOGUNT. OPERUM PARS I. *12
ralibus selebat, sicul selent facere claudi, qucmad- A \id, hoc esl, ab Ecclesia semetipsum separafaat,cum
modum et illc erat. ejus convenlum exsecrando spernebal. Hic ergo post-
« Ail autem rex ad Miphiboseth : Quid ultra lo- quamper mulieiis sapientis suggestionem. hoc est,
c queris? Fixum est, quod locutussum. Tu et Siba, spirilalis doctrin.e eruditionemcapulSiba absciderat,
r dividitepossessiones, elc. J In Ilebrseo italcgilui : hoc est, diaboluni a cordc suo abjecerat, mox ad
. Dixi, tu et Siba, dividite agrum. » Pro eo quod David reverlilur, cum Christum Filium Dei corde
in hociocti Davidimmembr fuit amicitiee et foederis, credulo veneratur.
imo juramenti, quod habuit cum Jonathan, ef fameii CAPUT XX.
crudele deditjudicium,c]icens : «Tu et Siba, dividitc De eo quod Joab Amasam dolo mterfrcii.
agrum , » idcirco Roboam el Jeroboam diviscriiiit (Cu.. xx.) « Dixit itaque Joab ad Amasam: Salye,
cjus rcgnum. Miphiboseth cnim in Samuelis libro « mi fraler, cl tcnuit manu dextera meiituro Aroas_c
legitur, ct iiilerprelatuv os verecundum. Jn Paralipo- c quasi osculans eura. Porro Amasa non observayit
menon vero (I Par. vm) idem Mipbiboselh Meri- c gladium quem habebal Joab. Qui percussit eum
baal legilur, el interprefatiir, litigqns cum Altissimo. t,in.Ja.lere, ct effudit inteslina ejus in teirani, et
Liligans enim cuni Altissimo, id est Deo, iuisse di- c morluus est, nec secunduinvulnus apposuit, etc. i
citur, eo quod David rcduxissel cum pace. Ei quod " Quid est, quod Joab Amasa. mentum dextera inanu
ait idem Miphiboselh rcgi: « Etfam cunctaaccipiat, tenuii, sed siuistram ad gladium lateuter mitfens,
« postquamreversus est dbminusmeus rex in doniiun ejus visceia clTudil,nisi hoc quod pateutcr datur in-
c meam pacifice, > non hoc aixisse suspicatur gra- telligi? Dextcra natnque nienlum tenere est, quasi
tulanli animo, sed insultanti, el gua_i conlra Dcum e\ beBignilatibus blandiri. Sed sinistram ad gladittm
murmuranli, eo quod David Dominus in pace redu- mitlit qui latenter ex malilia perculit.
xisset. CAPUT XXI.
« Et ait Berzellai ad regem : Qttot sunl dies anno- De fame ttium annorum quw contigeral in Israel ob
c rum viloe mese, ut aseendam cum rege Jerusalem ? inicifcclioncmGabaonilarum, quos Saul qvasi xelo
'« Est autem ser\us tuus Ghainaan, elc. i In Hcbieeo: interfecit, in cujus recompensalionestirps dclela est.
— Bellaqualuor-David contra Philisla'os, ubi reperli
« Ecce servus luus Chainaam, ipse.\adat lecum, do- sunl viri stutura proceri, in quibus unus eorum se-
« mine mi rex. » Chamaam intcrpretalur suspirans. nos digitos habuil in manibus site in pedibus.
Quandiu cum palre permansit, suspirans vocatus (C.\p. xxi.) c Facta est quoque fanies in diebus
est. Postquam vero in doctrinam David regis transiit, c David tribus aiinis jugiter. Et consuluit David ora-
non Chamaam, sed Chanaon (quod hilerprelatur e culum Domini. Di.vitque Dominus : Propter Saul
fidelis) appellatus esl. Sermo dicilur in vctcri pro- c et domum ejus sanguinum, quia occidif Gabaonitas,
vcrbio : « Qui interrogant, inlerrogenl in Afacla, et r etc. jFilii Saul, quicum DoegIduma_odum adhuc
sic proficient (II Reg. xx). »In Ilebreeonon habetur pucri essent, sacerdofes ct Gabaonitas in Nobe occi
proverbio. Iste sermo, serme legis est, in qua jubelur deiiint, hi sunf : Armoni ct Miphiboseth, quos pe-
a Deminp per Moysen (Deui. xx) ut quanuo ingres- perit ei Respha,filia Aia, ct quinque filii Micholfilise
suri essent terram Chanaan, et gentes deleluri, pri- Saul, quos genueral Adrieli filio Bcrzellai, qui fuil
nium pacem offeranl. Et si pax ab eis i'eeipcretur, de Molathi. Quseritur, cur filii Michol dicantur, cum
pacem recipientes tributarii eorttm efllcerentur. Et non Michol, sed ejus soi'or Merab uxor fuerit Adrieli
si pacem non reciperent, tuuc a filiis Israel dcleren- filioBerzellai ? Quod ita solvitur: Merab quippe eos
tur. Idcirco exclamasse mulier sapiens de civitate naturaliter genuit, et Micbol uxor David, quse ef
ierlur : « iNonneego suni, quoerespondeo veritatcm _Egla dicitur", eos in loco filiorum nulthit: et sibi
in Israel, el tuguceris subvcrlere civilaleni?» Quare in filios adoptavit; idcirco ejus filii dicunlur. c Filii
preecipitas liEereditalemDoniini? Ac si diceret: Gur e quippe Istael juraverant eis, el yoluit Saul percu-
vis destruere civilatem hanc, anleguam pacem in- t tere eos zelo quasi pro filiis Israel et Juda , J cii-
terrogando bfiefas, sicut in lege jubetur ? Cur etiairi n cens, Josue gratis eosdem Gabaonitas viyere permi-
ijon, eamdem legem in nPbisIsraelitjs servas, guse sisse, el filiislsrael et Juda preedam e"brunfinjriste
in aiiertis pliin seryata est? Reditus itague Israelitici abslulisse (Jos. ix); idcirco eos perimere jubet, quasi
. populi ad David post inteffectionem Absaloin, fibn pro zCloIsrael el Juda. Hujtis ultionis catisa in Ga-
Iiisireditum priorls pppuliiad Christum post iritef- baonitas AcbimeJech sacerdosexstjtit. Ilistof ia h_ec,
itunvpriaybrumjnagistrprumsig^ ergb ifi- quse fainerii factaiiti:ift:IsraeI:propt6f,_GabaCnit.asiipc-
Iiti,sDpchri,guiVpopuluni seducendp a David ayer- cisos figuraliter nstrrat, Significat slerilitatem bbtio-
tebat,_quem melius quanr errerem significat, qui in rum operum inplehifaus propter iiegligeritiariidocto-
Synagpga Juciteorum diutius domjnabatur, efa vefi- rum, qui non procufaht pastum verbi Dpmini impen-
tatis ariditupoptiluiri subvertebat ? Interpretatur au- dere subditis, dum ifisefviunt cupiditatibus terrenis.
teui Siba secta,' a secahdo,non:'a sectando. Bbcliri Unde et, secunduni Prophetam, « Non famem, iiec
atitem interpretatur, primqgenitus meus. Isfael, efgb sitim aqtisepaliuntur, sed fameift et sitim audiendi
dp que Scriplum.est:« Filius tiieus primogeiiitus vpfbtim Domifii(Mnosivin). »iNecantur'ergp Galiao-
Israel, guein eduxi.de.^gyptb;(fi*o_i:xx),V..Siba'm.; njtae, Cuiriistudiunicerta.. Conversatibi)is>:et festisiu-
id est,, eri'orem seeutus, se seguestfabat a _pfiioDa ratio pcenitentia.pbst lapsum ab incautis per bseie
H3 C0M5-ENT, IN LmOS I\ REGUM. •-IN LIB. I!.. 114
lieos siVeper malignos sjibtrahiturspiritus. Gabaon. A tem ipsum Adeodatum Ephan appellaveiit, yel aliuin
eiiiirt collis mwroris interpretatur. Et betie GabaoJiitse quenilibet hoc nomine notaverit, incertum est.
interfectr dicuntiir, cum desidiosi guiqtie pest per- « QtiartumbeUum fuit in Geth, in quo yir excel-
petrata scelera vana spe securitatis a diabolo delu- ;« stis, gui senos in niapibus pedibtisgue;hab.ebat dir
duiitur, guj dicutit:'..< Faciamus mala, ut veniant « gitos",id est, viginti et gtiatuof, eti^rat degehere
bona, qupiTiiridamnatip justaest (Rqm. iii). » «Sed, « Arapha, blasphemavit Israpl. Perctissit auteffleum
Respba, » qtieeititeipretatur nebstralqn, siye cursus, « Jonathart, filius Saniaa, fratrisDavid. Hi quatubr
«filia Achiaf» qui interpretatur frater ejy,s, «tollens « natiisunt de Arapha in Gelh, et cecidej'unt;in
« cilicium sufasifavit sibi super petraifi,: donec stiUa- « manu David et servorum iejus,-etc, » Quid autem
«'ret agua super eds de co-.lc.Et non dimisit avps quatuor belja ista Dayid et seryerum..;ejus;_centra
« lacerare eb. per dieffi,rteque besiiaspef neetem; J Palsestinps»significant, nisi belluni Gliristi, qubd
euifi ipia soUicitudosarictofuni laljbtis suceurrens, pmni iemppre istius yitse invimembris suis cpntra
figorejejuniiatgueinstantiee precum jticumfait,- do- perfidbs qupsqueistius seeculi, et cprttra spiritales
iiec misericprdiam Deiimpetret superisos de ccelo, neqtiitjas incessanter agit ? Licet eriinj fastiis niuii-
compescens yidelicet pravPs hcmines fiec npn et ma- dantis, yel proteryitas malignorurii:;spifituum;se efi-
lignos spifitus pravis stiggestioriibus etirum vitam JB gat conira Ecclesiam Christi, oronistamen princi-
ulterius corrumpere, patus advefsafiorum vero David, lioc est, Dege Chri-
«Factumest autem rursum preelium Philislinorum sto imperante, ac preelia servorum stiorum dispo-
« adVersum Israel, et descendit David et servi ejtis nente, cedit, et omnes adyersafii yincuntur, prosler^-
« cum eo, et pugnabant. Deficiente autetii Dayid, nuntur atquead nihilum redigutittir. Utide Psalfflista
« Jesbibeuob, qui fuit de genere Arapha, cujus hasta ex perSona ECGlesioe confidenterdielt: « Vana salus
t trecentas •incias appendebat, et accinclus erat ense hominis.In Deo facieriius viftutem, et ipse ad nihi-
«-rtovo, nisus est percutere David. Praisidibque fuit lum deducet tribuiantes nps (Psai;i.ixi)V » ; ;
« Abisai fiUjisSarvise, etpefcussuni Philisteeumin- -." CAPUT XXH." ;;"-'::':"-:" ;
« terfecit. Tunc juravertint viri David, dicenles': Canticum.Damd, quod cantavit'Domiho in die qua li-
« Nop egfedierisriei)iscum adbellum, neexstinguas beravit eum de manu omnium inimicorum ejus et
« lucernam IsraeL-Secundum guequeifuit bellum in de manu Squl.: ... : ,--..,.-
'« Gcb Cpfitra Philisteeps. Tutic peictissit Scbbchai (CAP. XXII.) « Lecutus est autem David Domino
<Ax.Husathi Saph de slirpeArapha. Teftitim guOque « vefba carminis hujus, in die, qna Uberayit etini
« fuit hellurti in Gob, contra Philistfleos::in quo perr Z «Dpmirius de manti omnium ihiiriicortim suoruffl,
« cussil Adepdatus filius Saltus, Polymitarius, Beth- « et de manu Satil, et ait: Doniititispetta ;jtiea,et
< leemites, Gpliat Gethseurii,cujushastilehastseerat « Tobtit'nieum, et salvator meus. Detis Doniinus fbf-
« quasi Iiciatprium tex.entium, etc. » Hebreeus ergp « tis meus : sperabo iii eum, etc. J Quseritur auterii
de Adeodatp ita exponit, dicens : Gob enim interpre- cur solus decimus septimus psalmus ex Ubris Regtim
tatur lacns, IdcirCoIacus, quia sicut in lacum leonum reperiatuf Cbnscriptus ?, Nec immeritp ipsalmus.i.ste
quis mittitur, ita semelipsum contra Golia_faDayid in Regneruni libris selus repefiturj ijtii.regnum illitis
misit. Adeodatus ipse est David. Idcifco dicitur Adeo- signifieat, ubi adversarium npn -babemus. Titulus
datus, quia a:Deo est electus in regnum.; Fitius sal- enim ejtis est: « In die, qua eripuit eum.Dominus
ius, qtiia de saltu, ubi oves pascebat, sst eductus. de maritj; omnium inimicofuni vejtis e_t de manu
PblymitaHus', quia de genefe DeSeleelVmatef ejus Saul- «ffluis enini figuratur irt vDayid, nisi; iHb:qui
fuit.:Bef/i;_emifes,quiaNeemi etRtitb tempereuber- vefiii secutidum Carnem ex sefflitie Dayid? Qui titi-
latis reversce sunt in Betbleem (Ruth. i). Et quia gue iti cPrpofe sup, gupd est Ecclesia, adhuc.-patiittr,-
panis causa Rutli Bcpz neta est (Ruth, n) Etpropter- inimicos ; imde et illud persecutOfi,qtiem vocema-
ea idem locus domus panis vocatus est. Quod vero ctavif etiii suum corpusirajiciens ajigtio nipdo man-.
Adeodatus ipse sit DaVid sequentja declaraiit, ubi ,p. ducavit, intonuit de co_!o: « Saule, Saule, qtiid jne
ait: « Hi quatttor iiati sunf deArapha in Geth; et persequeris (Acl. ix)? » Quandoauteni eripitur hoc ,
« ceeiderunt in inanu Dayid et servorum ejus. J corpus ejtis de manu pmnium inimicprjim ejus, njsi f-
Judsei qupqtie hanCArapham matrem gigantem, Or- cum et illa « noyissima inimica destftietuf: mofs (I .
pham ntirtirii Boeriii esse afbitrantur, Nbtahdiimati-. Cbr. xy),jut pefveniatuf adfeguuifiDei. « Doitiinus,
iem quod Jbsephus hislpriographus Jud_epfUm,ubi itiquit, petfa mea, ct rofauf metim. » Psalihus hic
islius loci iri libro Aritiquitatum septimo meminit, uiii tantuiri non potest convemre pefsense, sed qua-
iti dpobus prseUis contra Palsestinbs peraclis concor- tuer dmsibnibus subjacebit. Naiti pfinib crditie Pi*p-
datcum Scfiptura Regum. De tertio vefp pr_elip ita pheta lpquitur, gratias agens qubd eum de gravibus
dicit: _ Ppsfr hanc vero coftipresSiOnenjPalsestini pericuUs divhia pietas libefare dignata est.« Circum-
denuo pugriaverunt; super quos exercitum mittente dederunt: me gemitus mortis, > SeCtindp Ecclesia
David, vir fpf tis-apparuit Ephan Cognatusejus. Nam lequittir,. quse ante.adverttum Doniini' innuinefas
contra singulos-forlissimos Palsestinbrtjiri solus pu- pertuUt calamitates, posteaquam misertus eiiiiedici-;
'
gnando peretiiit eos, et alios cbnveftii in frigaro, quo- naiti sanctse ificarriatioriisindulslt, et baptisriiatis ber
rum etiam multi jn preelio ceciderunt.^V»Utrum au- neficib Christiarium populunt de orbis universitate
I.S B. RABANIMAUm ARCHIEP. MOPUNT. QPXRUMPARS I. 116
eellegit. « Deusfpii accitixit me virliute. » Tertie, in A roitur, et jaculis peccalorum suorum confoditur, ejus-
rere misericbrdi-e vox Glnisti Salvatoris illafaitur, que opera oeternisgelienna.ignifausdigna ad riihilum
ubi ptilcberriihis allusibnibus virfus ejus pbtestas- redigentur. ;.'._.' .'.,,.
quedescriJiitufi «Vivit Dommus,et beriedictus Deus Dehinc texitui' catalogus virofum fprtiuin in fi-
Tiieus. » iQuartb, iterum Ecclesise catholicse dicta gura sainctortim,qtii qti.atiiyisvirtulum sublimitatem
profefurittir. et cuiri niagna exstiliatibne divitiilatis perficiant, tatnen tisque ad excelietitiani flivineeTri-
concessa munera Iaudantui\ nitatis nequaquam allingunt. Inde est, qtiod scriplum
CAPUT XXUI. ''. est ifai': « Usque ad tres piimos.non pervenil.'»
De cqtqtogbviroruhi forlium David, et de insignibus « Qnis enim oeqtiabiturDoroino, atil quis similis erit
actibus eorum. Deo inter filiosDei (Psql, LXXXVIII)? » Igitur quod
(CAP. xxiii.) «Hsec autem sunt verba novissima, dicilur de prineipe fortium David (cujus quldem no-
guse dixit David filius Isai, etc. » Cur atitem verba hien in Regutii libro tacetur, at vero iri Jibro Pafa-
novissima, nisiquia ultimam cpnfessienemlaudis si- lipoinenon Jesbaamrioniinatur (I Par.xi),. et fuisse
gtiificant, quaffl superato hoste, et-peracta vicloria -ilius.Aehamom cotiiijiemoratui') : «Ipsti est tenerri-
mortis, laudeffi sancti in setefnum fieo earitabuni ? mus ligtii yefmictiitis, » viftus simjal bellica et nio-
« Dixil vir, cul constilulum estiide Christo Dei S desta viri designatur civilitas, qttia \idelicetsieut
•« Jacob -egregiuspsaltes Israel. » Nobilis videlicet vefmiculus ligni tener quidem et fragilis toto sup
Psalmista', qui prophela luculentissinie ae Christo cerppre, nepnen el perniodicus apparct,nibj!ominus
Filio Dei, et de incarnatione ejus ac redemplione hu- tamen fpriisslrounj Jigni robtif exedens cpnsuniit, et
mani gcjieris propbetavit. cayefnGsuni [Al., vej caripsum] reddit, unde et te-
« SpiritusDofflini locutus est per me, et sermo feridp ligna leredohisvomen liabet: sie jlle affabilis
ejtis per linguam nieain. DeusIsrael mibi loeutus cst, bmnibuS domi pt quiettis alqtie humilis yidebatur, at
fortis Isf ad, Uominatorhominum -jiistcis, ctc. » Spi- in certamirie publjco rpbusfum sc atque Infblerabi-
ritus eniiri Dbmini , gui est -Spiritiis sancttis , bt ierii hoslii)tis.exhii)c.baf.Secihuncpilncipbinfbr.liutii,
sermc Demini, qui.est Filius Bei, ea quse Propheta Hebrseus ipstim .SJispicatur esse Davidf de qup ita
vaticinaverat' pef" .gratiamsuamyeraciier• prpferre do- seriptum est: « Sedeiis in caljiedra sapletitissimus
naverat. . « princepS iriter tres, ipse est qutisi tenerrimus ligni
« Dominalor in limore Dei, sicut lux auroree, « yermicujus, guiGcliiigentosinterfecitimpetuuno.J
« oriente sole mane absqueiutfaibusrulilat, et sicut Dixi enim in his yerbis expresstim esse sapienliain '
pluviis germitiat herba de terra.»Qui ertini in tiinore David, huniiUtatero et fortiludinem, hOc est, sapien-
Dei dbminatibiiem in subdites exercet, lucis bpei'a tiam in sapientissimo, iii cxemplo yermiculi iitimili-
solem illuroitiala neciii eis ali- fortitudinem '
per _jtistitife profert:, tateni, in' interfectione oclingentoruin
quid remanebit obscururo, sed imfarecoelestisgratise ejus iriaximani. '','„.
irrlgatus. germina virtutum in carrie vivens frticli- « Post Iiimc E.eazar filius patrui ejus Abolhites
fictit. :'-'' « inler tres fortes gui eranl cum Davids guando et-
* Nec lantaestdomus mea apud Deum, ut paetum « probraveruntPhilislhiim, el congregatisuntillucin
« seternum inicet meCum, firitiumIn omnibus atque « pfseUum.CumqueascCndissentviii Israel, iose sfe-
« munitum. Curicta eriim salus mea, et offlnisvolun- « til et pereussit Philislseos, donec deficeret manus
« tas, nec est quidquam cx ea quod hon germinet. » « ejus,ei ohfigeseeret cum gladio, etc. Etpost hunc
I-inc idem Propfaeta in psalmis dicit, qtiod « Beatus « Semma, filius Age de Arari, et congregati sunt
yjf, qui in iege DomiiJi medilatur die ac nocte, sit « Philisfhiim in ^tatione. Erat quippe ager plenus
tdrtquamligntitii qtiodplantat«__iest secus decufsus « lenfe. Ctimque fugissetpopulus ti facieThilisihiim,
aquarum, qubd fructtini suum dabit in ietiipore suo, «'stelit ille iri inedio agi'I,:percussil(juePliiIistiiseos,et
et foliuiti ejus jibri decidet, et Qriuiia,queectinqtiefe- « fecil Dominus saiutem magnam, etc. J De istis ergo
cerit, presperabunlur (Psal. i). * n' fortibus Josepbus hoc loco ita narrat: « Primus ita-
« Proevaricatbres autem, qtiasi spinoe,eveJlentur que omriiumerat feisebius filius Achine_e,qui acieni
« univer-Si:-qusenon lolluniur manibus, et si -quis hostiuni frequenteriri'timpe_is,nequaqiiam pugnando
« tangere voluefit eas, iirmabitur ferro el ligtio lan- cessavit, donee ex eis nongentos pccideret. Pcst Jutnc
« ceato, igneqtie «uceensoe comburentur usque ad erat Eleazar filitis Dodi, qui cum regefuerat in 'Sai"-
«hibiium , etc. » Hitic InEvangelio SGriptum est: pha. Hic aliquando Israelitis formidantibus Palsesti-
.'«.Omiiis-arljor.jqusenon facit ffuctum boriuifi, exci- riorum exercitum, et ob lioc fugientibus, solus resti-
detur et In ignem mittelur (MaUh. ni,yn). » Et tit irruens supef liostes, pccidit eprum inujtos, itaut
ileffi : ;« filiuS liomiiiis , iriquit, mittet angelos , ef sanguine occiscrtim gladius ejus Ji-eretet in dextera.
colligent de regno-ejusomnia scandala, et eos gui Et cun) Israelitee Pala.stinos viderent iri fugam esse
faciunt iniquitatem, ct mitteiil eos in caminum ignis, conversos, descendenfes de montibus persecuti sunt
ibi erit fletus et stridor dentium (Matth. -XIII).» IUe eos; et mirabilis ac famosissima victbiia tunc per-
SSJUcet.quasi'tai)gens spinas, « armabitur ferro «t venit, cum Eleazar tantos interfecisset hostes, eosque
ligiieo iSBcealo,-» oui communicans -peccatis alienis Israelife pefsequerenlur, et sumerent spPUaperem-
propler cordi&Siu cMtiam iniquitatum ponderepre- Olofiun. Tertitis autem fuit "filius JJeli, nemine Se-
41? COMMEJHT.IN LIBRQS IV REGUM_--, INLIR. II. ;... - / 118
Uieias. Et hie enim in Patestinorum certaininibus, A spectare ,et,intrpspicere mysteritinj, sitlebat David
dum in locuro qui dicitur MaxUlaaciem po.suissent, npn aquaiii, qutc est B.ellileiiem,spd priijii.dumin ea-
et rursus Hefaroeieorujn mettientes exerciltim fefu- dem Belhlehem ex Virgine.fJhristan) jn spir-ifij .grae-
gerenl, splus. ebrum aciem exeroitunique ppftayit. videbal. Ergo yplebatb.iljpre.npn aqitaffl fluminis,
Quorutii alios quidem pfostrayit: alips autem non sed lavacrum ex latere Ghristi flueris: hoc esj;, npn
ferenles ejus yim et fortitudinem persecutus est cpn- .aquarum sifiebat Dayi^ ejementum,.scd sanguitjem
versos in fugaro- > ' Clirisli, Ufide non faibj! pfalatam:aquam, sed Do-_
« Nee non e.t ante descenderant tres..-qtii eranf prip- minp fudjt, significa^s.siljre ,se Cliristi sacrifici.uni,
c cipes infer iriginla, el venerant tenippre messis ad rion naturee flueiitppi ; jllud sacrifipiuni, in qup est
t Davidin speluncam OdpIIam. Castra autem Pliili- remissip peccaiprjiin; illum sifire fpntejii eeteriiuni,
c sthiim erant|posita in yaUegiganlum, et Davidieratiri qui npij. periculis guairituj' .alienis, sed perictija
« prsesidio.. HipcJpsephtis: «:Heec,ingiiit, pperaina- . ; aliena, clejerel. Gpgitandqni..,sunjmpp.erppst, -jjl qiii
nuum tuafuni ac prseUcriim tres isti deropnstfaye- se illicitsi. meininil cpmmisisse; :-a quib.usdainetiam
runt; guo tempore eumrex essefin Jerosolyniis, Palee- Ijcilis stttdeat abslinefe, quatenus per hpc cqnditpri
stiiiorum ad bellandumsupervenitexercitus. TuncDa- ..suo salisfaciaf, pt gttj co.miiijsitprohibitst, sibimet-
yidin arcem civittilis ascendit, sicut proedixirouS,ut Bipsi al)scidere debeaf eliaiii.cpiicessa, ut se repfe-
debello consulei-etDominum. Castraveroinimicofum .hendat in minimis, cjiieiji meniinit in maximis de-
eftitit iti yajje fixa, usque ad civitalejti BelJilebem, ligjiisse. Lex recle Veleiis Testainentialienam uxp-
guse ab JerosolyniisprQCtil est sjadiis yiginti. David reiti concupiscere proliifaet, a fege verp/.fortia juberi
itague spciis ait : Bonam aquam habefflus in regipne . miUtifausvel desiderari aquani npn ppartaliter vetat.
niea, et ptoecipue laudabat earti quse ertit juxta pu- Etcunctinovimusfluod Dayid coticitpiscentisemuer.one
teuin in porta. iiirabalur si esset qtii ex eo pocuium : transfixus alienam conjtigero et appetivit et afastulit:
eiproebefet, guod magis optaret guarii si gtiis"el .cujus culpam digna verfaera sunt secuta, etinalum
magnani pecuniam ad leinpus afferret. Et bsec cum quod peipetravit, per pa_niienlise latiienla coi'rexit.
audissent isti tres viri, mox pccurfentes, el per me- -Qtiicum lojigepost conttahbstium cutieos sederet,
diufflhostium iter facienles venerunt ad Bethieheni, aquam bibere ex eorufii cistefna ex desiderio voluit.
et haurientes aguatii, denuo ad feg-etiiper eorum Gujus electi milites, inter cateraas adyefsantiujn me-
castra reversi sunt, ita ut Palses.ini eorum fiduciaiu dias ertimpefites, aqiiara, quam d.esideraverat, illeesi
et magnanimitatem obstupescentes, gtiiaslcpaucieos -detulerunt. Sed vif flagellis erujlilus - semetipspm
cpntemnefent, a migraticne eessareritv» Tres istps prptinus cum pericuJo roilitum siquafti desiderasse
scilicet, qui aquam de Bethleheni afferebaht. illbs V reprehendit, eamque Domjno fuftdens iibayit, sicut'
tres veluit inlelligi, qui supra neminati sunt, boc illic scriptum est : « Lifaayit eam Domino, »: Iri sa-
esl Jesbaam filium Achambni, guem iUe' nunciipat cfificium quippe Domini effusa aqtia cpiiversa est,
-Etisebiumfilium Acbimee,et Eleazaftimlilium AeUai, ; qtiia culpam concupisceiitisemactayit per ppenjten-
gueffl dicit esse filium Dodi, atgue Setiitiiaa filium tiam reprehertsiehis suse.: Qui ergn quuiidam cpu.cu-
Ag'e, guem nuncupat Semegeni fiiiurii Heli. Sed piscere alienam cpnjugem nequaquaiti tifiiuit, pest
HebrseJisille, cujus in pluriniis locis istius libriseri- eliam, quia aqualn concupissef, expayit. Quiaenim
sufii expostii, tfes istos arbitfatus est fuisse Abisai . "seillicita perpetrasse meminerat, contra semelipsum
. filium Sarvios, et Subbechai, Usatbiten,-ct Jpiiathaii jam rigidusetiam alicitis abstinebat.
filium Semma ffattis David, qui supra cpmmemb- : f.Et Banaias filius Joadseviri fottissiriii magnorum
ralisunl in prseliis Pliilistirtefum, cujtis sensui fa- .« operumde Capsahel. J Rotaiijjumauteni qued, juxla
, yere mihi videtur Scripttira, quse ita cbncludit tiar- . Helireeumprsedictum, in flebrseo non habetur ma-
vralionemde proediGtistribus viris aquaffl David af- gnorum opefum, seimagister.ioperum. Gapsabelin-
-fefenlUius.; -terpretalur congfegatip Dei. Magister-etiiin erat de
« Abisai quoque, frater Joab, filius Sarvise, pfirt- _ -cOngrcgationeDei, id est,' Gerethi et Phelethi, qui
« ceps erat dei tribus Istis ; ipse est qtii elevavlt -Interpretantur occidenies etmvificanies, -.«Ipseper-
« hastam suam cefltfa trecenles, qubs ititeffeGitnb- rJ:cussil UtiPs leenes Meab..» QUPS Paralipbmenoii i
.-«minalus in tribus, elintertres nbbiliof, eratque duos Ariel Moab npmitiat (/ Par. xi). Viri ergo for- J.
* eorutn priiiGeps; sed usque ad tr-esVpri.mos^i-on ifissimi isti fuerunt in regnbMoal) : nnde Ariel vel
« pervenerat. » Hinc apparet quod AbisaT pr-in- lepnes nuneupantur. Ariel eniifi iiiterp_etanttirpr-_;-
ceps erat, et ncraifiatus inter tres sequentes. Sed us- UqDei. QucsBanaias, dum prevpcattis esset ab ilUs,
que ad tres priuios, qui supra npmiaati sunt, non superatesiiiterfecit. Qued atitein dicitur de Bariaia :
-pervenit, hoc est, Jesbaam, Eleazarum et Semma. « Etipse descendit etpercussit leonem in medio cis-
guorum actus fortissimos supfa narravit. Quod au- tlernoein diebus nivis, » quoinodo sit faclum, Jp-
teiii Dayid ojilatam sibi aquam bifaere-noluit, Sed sephus narrat apertius : quia videlicet jbisterna fue-
Donilno eam libayit, exemplum prsebuit roilitibus rit nimium profunda, quseiempore hieniis, cuffl «s-
«uis fortitudinis et constantiee. Vicitcfgo inalurani, seul orania nivifaus plena, Ipsa quogtie nimio ni-
nt sitiens non failjerct, t[uosuo exemplo omnis exet vium aggeslu fuerit cosequata> Qtiam cum leo su-
Citus tolerare..itjm disperet. .Quodsi aJtius velis ex- perveiiiens periculi nescius incidisset, ibidemgue
119 B. RARAM MAURIARCHIEP; MOGUNT.OPERUMPARS I. 120
canclustis gratidi rugitu clafflaret: accurrebarit ho- A Hi eliam tres erant super triginta. Et neguemiiip-
inines videre quid esset. Et dtim cum aUisad tale veat, gued in stimma npn triginta, sed triginta se-
speclaculum veniret Banalas, resiluit statim in cis- ptetn legantur; triginta enim et septem sunt hoc
ternam, etaggresstim mediis in hivibuS percussit, modo. Septem videlicet fortipres bi sunt: David,
et.interiecit leotiem. Nixitaque nunc innccentiseni- gui appellatur Adeodatus, Abisai, .Sibacbai, Jona-
tcf et gratice, nunc hiemis et frigus eharitatis intel- tlian, Eleazar, Semma filius Age de Arari,etBa-
iigipotesf. Quod autem legiinus in Regnoriim libris, naias. Ecce sepiem. Triginta auleiti bi sunt: Asael
Rahaiamqueindam de fortitms Israel descpndisse in i Eleanam, Semma, Safath, Elichaejes, Ira, Abiezer,
cisternatri, etpercussisse leoftem in tempore nivis, Mobonnai, Selmon, Maarai, Eled, Itai, Banaian,
indi-ferenter puto in locis illis positam nivem. Quia Eufronites , Abdas , Abialbon , Azmavet, Eliaba,
et Christi gratia, quse in boc mundo resplenduit, et : Semma de Arari, Aiam, Eliphelelh, Eliam, Esrai,
frigus cliaritatis Dei, quo infrixerunt homines, nivis ; Farai, Giga, Albani, Seletb, Naarai, Ira, Iareb, Uria
nomirie potuit Scripttira sacra slgnificari: Banaiam Elhseus. Ideo ergo Uria Ethseus ultimus ponilur pro-
vero figuraliter intelligimus Salvaforem, qui, juxta pter id guod seguitur.
vim nominis stii, ipse mdificatorDominus interpreta-
B CAPUT XXIV.
tur, de quo Propheta valicinaverat, guja per eum:
cedificatidaEcclesia esset, dicens : «__EdificansJeru- Demeralioneoffensa David qua offendit Dominum in dinu-
Israel, et de plaga ob hoc in Israel di-
salem Doniinus (Psal. CLXIV).»Ilemgue :« Dominus recta, — QuodDavid placabat Dominumofferendo
_edificavitSion (Psdl. ci). » Quod verbum infactura holocausla in area Areund Jebusmil
Evse, guee Ecclesieetypum babuit, Scriptura propria
dicens.:..« Et eedificayit Dbmi- ..;.. (CAP.xxiv). « Et addiditfuror Domini irasci cpn-
sigrtificatibiiepbsuit, « tra Israel,» Jam efiim tiltio facta fuerat in David
nus Detis cbstam, guam tulerat de Adam, in roulie-
et indomo ejus; in preelio vero gui noluit resistcre
rero (Gen. ii). » Et Paulus oonstrui eam yidens ait:
« Dei eedificatioestis (I Cor. m). » Nec prsotereun- David in pereimdo Uria, hsec nondtim ultio divina
facta fuerat. Idcirco hic ultimus ponilur, ut nltio
dum guod Hebroeus ille leonem hunc', guem Ba-
mortis ejus in praelio nionstrarelur.
naias interfecit, Joab iutelligi oportere putat, qui in
medio cisternse. id est, in domo Domini, ubi cornua « Commovitgue David in eis dicentein.: Vade,
altaris tenebat, occisiis est (III Reg. n). Ergo altare « ntimera Israel et Judam. Dixitque r6x ad Joan
eisterna dicitur , quia sicut aqua cislernee mundi- « principem exercitus sui : Perambula onines trifaus
tiain aifeft, ita eliam nibilominus bsec cisterna, id « Israel a Dan usque Bersabee. Et numefate popu-
estsancttiafium Doiriini, peccata expiabat. «In die- C « lum, ut sciam numefum ejus, etc.» Pro qualita-
bus nivis, » quia per' mortem expiavit peccatum, tibus subditoi'um disponuntur acta regentiuffl, ut
juxta illud Psalmislee : « Lavabis me,"» quod imple- ssepe pro malo gregis, efiam viri faoni deUnquat
tum est in lriedio cisternse, '« et super nivem dealba-'.i, vita pastoris. lUe enini^Denattestante, laudatus, ille
bpr (Psdl. i), » qupd implelttm est in eb qued ait: supernerum myslerierum ccnscius Dayid prophela,
'« diebus fiivis. » De ee autem, qupd subsequenter luroore repentino elationis inflatus, populum nume-
narralur: «lpsequequeinterfecitvirumjEgyplium, . rando peccavit, et tamen vindictam populus, David
« yifumdignum spectaculo, J vifum istura Semei, peccante,' suscepit. Cur hoc ? Quia videlicet se-
fiUum Gera esse arbitralur, qui maledixit David. . cundum meritum plebjum disponuntur corda reeto-
Sciendum qtiod idCm Semei de Bavicim fuerit, id rum. Justus vero judex ex ipsorum animadversione
est, electis. Ideo _-__gyplius dictus, quia Opera illius corripuit peccantes, rex quorum causa peccavit. Sed
; __-_gyptiiDeum falaspbemanlis,quem Moyses,jubente quia ipse, sua scilicet yoluntate superbiens, a culpa
-Doinino , interfecit in erenio, opera imitalus fuit. alienus non fuit, vindictam culpeeipse etiam susce-
llle enim blaspheirtavit Deum,: et iste maledixit pro- pit. Nam ira sseviens, quse corporaliter populuiu
phetam et regem, « Dignum speclaculo :;» specta- . perculit, rectorem quoque populi inlimo cordis do-
batur etiam, ut, si fegrederetuf Jertisalem; Irtterfi- 'P lore prostravit. T ,.
ceretur. « Habentem in nisiriu hastam, » id est, le- Gerte verum est, quod ita-sibi invieem et recto-
geriiDei,Vqriani si meditatus fuisset peririanendo in rum merita cbnnectantur etplebium, ut seepe ex
Jerusalem, non perimeretur. Quia ergo prseceptum culpa pastcrum deterior fiat vita plebium, et seepe
•regis irritum fecil, exeundo foras Jerusalem, idcirco ex merito plebium mutetur vita pastorum. Sed
quia
irt eurii aBanaia in vifga, id est, in rectittidine ju- certiores babent judicem suum, inagna cautela sub-
stitj-e descensrim est, et hasta, quam jam non re- dilorum est nbn temere yitam judicare regentiuni.
ctafii tenebat, vi afaeo exlortaest. : JNfeque enini frustra per semetipsum Dominus « oes
« Hseefecit Banaias, filitis Jbadee, bt ipse nomi- nummulariorum fudit, et cathedras, vendentium co-
« italur ifiter tres robustos, gui erant iuter triginta lumbas evertit (Joan. u): » nimirum significans qtiia
•« nbbiliores, verumtamen usgue ad tres non perve- per magistros quidem vitam judicat plebium, sed
-« jterat.»Jntelligitur, guia ipse hominari dignus es- per semelipsum facta examinat magistrorum, quam-
-set inter tres robustos, id est, Abisai et Sibachai et vis etiam subdilorum vitia, quse a; magistris modo
Jbijathan, guippe'gui viribus bis sequipafari ppsset. 1 dissiiriulantufvel judicari nequeunty ejus (pfocul du-
12i COMMENT.IN LIBROSIV REGUM.—INLIB.IT. . 122

bio) judieic reservanlur. Igitur dum salva fide res A _ nmi, dabunt singuli pretium proaiihnabus suisDo-;
in cum fuerinf recensiti.
agitur, virtu.is est meritp, si quidquid prioris.est mino, el non eritplaga eis,
teleratur. Debtt tamen humiliter suggeri, si -foriasse. Hoc autenf dabit offlnis, quitransit aduomen, di-
valeat gucd . displicet emendare. Sed curandum midium sicli juxla mertsufam templi. Siclus vi-
summepere est ne in superbiam transeant justitise. ginti habet obolos, mediapars sicli offereturDoniirtOo
inordinatoedefensiones , dum reclitudo incaute di- Qui habeturin numero a viginli annis et supra, da-
iigiltir, ipsa magistra reclitudinis bumilitas amit- bitpretium. Dives non addet ad medium sicli, et
talur, ne eum sibi prseesse quisque despiciat,, paupef mihi minuet. Susceptamquepecuniam, qii_o
qiiein fortasse eontigit ut in aliqua aclione repre- collata a filiis Israel, trades in usus tabernaculi te-
hendat. stimonii, ul sit monumentum eorum cpram Domino,
Contra hunc tumorem superbise stibditorum mens etpropitietur animabus eoruin (Exod. xxx). »
ad custediatii humilitatis edomatur, Si iiifirniitas. « Hoc vefo oblitus David facere, idcifco offendit
propria incessanter attendittir. Has vires nostras Deum, et ob hoe plaga venit in Israel. Hujus ergo
veraciter. examinare' negligimus, et quia de nobls loci mentionem faciens Josephus ita refert, diceiis •.
fortiora' crediinus ,' idcirco eos qui nobis preelati « Prophetisilaque declarantibus David, quodeiDeus
sunt dislricte judicamus.Quo enim nosmelipsos mi- B J irasceretur, supplicare cpepit-, erinique rogare ut
nusagnoscinius, ee Ulps, quus reprehendere niti- propitius esset, et veniam peccati cbneederet. Tunc
niury plus videmus. Signa hsec mala sunt, queea ergo Gad prophetam misit ad eum Dominus, tres
- subditis ssepe in preelatis, seepe a prselalis in sub- supplicii condiiiones poiiantem, iut earumquam
ditis cpmmittunttir, quia et omnes subditos hi qui probarCt eligeret, ulrum vcllet famem in provincia
prsesunt minus quam ipsi sunt sapienles arbitran- generari annis septeffl, an tribus mensibus pugnando
tur; et rursum qui subjecti sunt, rectorum suorum vinceretur ab hostibus , an certe niorbus et languor
actiones judicant; et si ipsos regimen tenere con- accederet trifaus diebus Hebraeis. Ille verp in anxie-
tingeret, se pofuisse agere melius; putant. Unde tatem hujus electionis omniuni; rerum pessimarum
plerumque fit ut et rectores mjnus prudenter ea incurrens, tribulabattir et vehementer ajiimo yideba-.
quoeagenda sunt videant, quia eorum oculos ipsa tur esse confusus. Cumque propheta diceret, hoc
nebula elalibnis obscurat; et nonnunquam is qui • omniffiodoimminere, et responsum veloeiter exige-
subjectus est boc, cum proelatusfueiit, faciatguod ret, ut electam ab eo conditionem renuntiaret Deo,
dudum fieri subditus arguebat, et pro eo gubd illa ccgitans rex quia, si famem eligetet, ccntra alics
qnee |udicaVerat perpetrat, saltem quia judicavit, hoc facere videretur, quando ipse quidem habens
erubbscat. Igitur sicut proelatis cutandum est ne G niulta frumenta noupateretur inopiam, reliquis vero
eorum corda, asstimatipiie singularis sapientiee,le- esset angustia ; item si.ieligeret trium meiisiumyiT
cus superior extollat, ita subjectis providendum est ctoriam hostium, ipse quideni hsibens circa se viros'
nesibi rectorum facta despiciant. Si autem magi- fortissinios, et custodes, nihil: omnino metueret,
strbrum vita jure feprehenditur, oportet ut ejus neci Vero ejus exercitus subjaceret; inter hsecau-
subdili, etiam cum displicet, magistrum yenerentur. tem cpJnmunempptitis passionem et.regum et sub-
Sed hoc solerter intuendum, ne gtiem mutari conspi. jectorum eligit, in qua lirtior pmnibus est sequaUs,
cis, verierari contemnas. dicens;: Quiamulto melius ir. Dei magis quam iu
Sufatiiiseteniin via lenenda est rectitudinis et liu- hostium manus ipcidere. Heeeaudiens propheta re-
niililaiis, et sjc reprehensibilia magistrorum facla nuntiabat Doniino."Qui morbum et inleritum misit
displiceant, gualenus subditorum mens a servanda in exercitum Hebr-eorum. Moriebantur «nim non
magisterii reverentia nou recedat. : uno modo, et facile Ianguor potuisset agnosci; sed
« Dedit ergo Joab numerum descriptionis populi mors quidem in onmibus, multis verp Janguprum
« regi. Et inventa sunt de Israeloclingenta miUiavi- pccasicnibus, et. gUeenbii pbssenl cognosci facile,
« rprumfprtium, gui educerent gladium, et de Juda, peribant. AUtjs enim super alium jnoriebatur, e.t
c guinguagintamiUiapugnatcrum.» Notandumautem lalentef ifiiminens malum velocitef ferebat inter-
guediri Paralipemencn Iegitur, « mille millia cen- itujn. Alii siquidem perire cum vehemenfibjis dolori-
lummiUia de Israel, et de Juda guadringenta et se- bus et amaro gemitu animam rejinquebant. Alii vero
ptuaginta roillia (I' Par. xxi). » Qucd guidem intel- ipsis passionibusmarcescebahl, ita utneque curam
ligendum esta Jeab numerales esse, sed suitimam exbibei'e corporibus preevalerent, sed pro labore de-
ecrum npluisse estendere David, nisi tanlum, quan- ficerent, Alii autem repentinis tenebris eorum cona-
tum in Samuelis libre scrifaitur lus arripientibus suflbcati, prplinus exspirabant.
« Percussit autem ccr David eum ppstquaffl nu- Alii
super mortuos, quos sepeliehant, ipsi quoque
« meratus est pepulus, et dixit ad Deminum David: moriebantur, imperfeclas relinquentes
sepulturas.
« Peccavi valde in heefacte, sed precor, Doraine, Incipiente itaquepestiferp langubre ees abhera ma-
< ut transferas iniquitatem servi tui, quia stulle egi tutina periinere, usque ad hcram prandii consum-
« nimis, etc. » In Ufaroqubque Exodi ita scriptum inata stint niillia septuaginta.. Erat aulem angelus
est: « Loeutus est Dominus ad Moysen, diceps: Domini juxta Areuna Jebusoei. »„In Paralipomenon
Quaudotuleris summam filiorum Israel juxla nume- quoque ita scriptum est: « Porrb angelus Doniini
..123 B. RABANIMAURlARGHIEP, MOGUNT.OPERUM PARS I. 'm
slafaatjuxta aream Oraan Jebussei, levansque David _A„AreaAreuna vel area Ornoe, ipsa est yidelicet Jeru-
oculos suos, vidit angeium Doministanteminter ter- salem. Einif ergo David aream et faoves argeiiti sU
raitief coeluni, et eyaginatuni gladium.in.manu ejus, Clis quinquaginla,quod in Paraliportienpn ita Jegi.
eli yeisum contra Jesusalem ; et Ceciderutitfam ipse ttif :•' t Dedit 'e.g'0'.'DavidOrnamiprb Ibeb sielos.auri
quam majores natu yestiti ciliciis prcni in lerram i'ustissimi ponderis sexcenios (/ Pqr. xxi). » IrileU
'{/ Par. xxi). ligendum namcpie est, faovesargenti siclis quiiiqua-
« Dixitque David ad Dominum, cum vidissetan- ginta, areara vero sexeentis aureis emisse..
« gelum ccedentem populuin : Ego sum qui peccavi, « Et sediftcavifibi David alfare Domino, et obtulit
« egp inique egi. Isti, quieyes sunt, guid fecerunt? « holocausta el pacifica, el repropitialus est Domi-
« .Vertalur, ebsecre, nianus tua ccntrame, et cpn- « nus lercoe, et coliibita bst plaga ab Israel.» Hinc
« tra dos.-umpatris mei. Venit auleni Gad ad DavitJ queque Verba Dierum ita narranl: « Tabernacujum
« i.n die illa, :".'eldixit ei: Ascende, constitue Do^ atiteiti Demiiii,'qtiod fecerat Moysesin deser.lb, et
« fflinb altare in area Ornan Jebtissei, elc. » Deni- allare bolocaustorum ea tempesiate erat in exeelso
qtie.Aretina intefpretatur area, et GriiauIaliire re- Gabaon, etnon pr_evalu.itDavidiread altare, utifai
sonat lumen nobis. Bene erge David cum DGifiinum - obsecraret Deum, nimio enim fuerat timore perler^
pro pffensa, qua peccavit, placare vellet, altare ju- B ritus, yidens gladium angeli Doniini. Dixifque David :
betiir in.area Areuna vel Ornce construere, utiiide Hcecest donius Domini, clhoc allare in holooaustum
unusquisque conjiciat quia alilcr Divinitas ab ho- Israel. Etproecepit ut congregarentur' omfies pro-
itiineplacari non potest, nisi in area cordis per lu- "selyli de terra Israel, et Constiluit ex eis latomos
'rnencerla- fidei et vefse dilectionis:allare.illi devotse ad ceedendoSlapides et poliendos, ut _edi-icarel.urdo-
litimiUlatis constituat, in quo sacrificium pioeconfes- mus Dei (Ibid.). » In illo siquidem Joco (ut flebrsei
sioriis acTaudis Deo acceptabile oflerat. Quod certe aulumanl) aliquandb ccntigerat Abrahani offerre
per euindem prpphelam in Psalmis manifestatur, iilium suum Isaac, quando, cum jam paratus esset
ubi dicilur ex perscna Dpminl : « Sacrificiuni laudis pccidere filium suum, et in holocaustura exhibere,
faetibrilicabilme (Psal.xuz). » Etidem: « Sacrifi- irnproviso aries .apparuit, et allare circuinsletit,
cium, inquit, Dee spirittts Ccnlribulatus, cer con- quem Abraliani pro fiUo, sicul prsediximus, imnjo-'
triliim et liumiliaium Deus rion spernit (Psal.'t);» lavit.

IN LIBRUM .111.

CAPUT PliniUM. iQ I^aac duplices David annos'habuit, et curti Rebecca


De senectuteDavid el frigidiiate , quem cafefaciebat jam vetula nunquam refrixit. Tacep de pripribus
AbisagSunamitis, ante diluvium viris, quipost annos jjpiigentos- npn
"
(CAP.i). « Et fex David setiuefat, habebatque dico senilibus, sed petie jam cariosis artubtis, :ne-
« -Btatisplufimps dies. Cumque operirelur vestibusi'. quaquani pueliares quaesiverecomplexus. Certe Moy-
« npn calefiebat. Dixerunt ergo eiservi sui: Quse- _ses,dux Isrnelitici populi, centum el vigintj arttips
« ramus doniino npstro regi adolescentulam virgi- hafaebal, et Sephoram"non mutavit. Quceest igitur
« nejn,,et stet cofaro rege, et foveat eum, doi'miat- ista Sunanjitis uxor, et virgo tam fervens, ut frigi-
« qne in sinu suo, et ealefaciat dominum nosfrum diim calefaceret, tam sancta, ut calentem_;ad Hfai-
> rege.ni. Qusesieruiit igitur adolescentulani specio- dineih nen prpvpcaret ? Exponat sapientissinius Sa-
. sajfi iii omnibus filiis Israel. Et invenerunt Abi- iomon palris sui delicias, et pacificus bellaiprjs viri
« sag Sunamitemi et addtixeftint iearii ad regem. narret amplexus.;«: Posside sapientiam,' pibsside-in-
« Efat autem puella ptilcbfa tiimis, dormiebatgue telligentiam, ne ObliyiScaris,et ne declinaveris a
« ciim rege, elminislrabat ei.Rexvero jion cogno- ye.rbis oris mei, Ne dereliqueris eam, et apprehen-
« vit eam, etc. » Dayid, annos nalus sepluaginta, det te; ama illam, et servabit ie. Princlpium sa-
beliicosus guotidam vir, setiectute frigeseente, non D pienlioeposside sapientiam , etiri omni pbssessipne
poterat calefieji. Qua-ritur ifaque ptiella de univer- ttta posside intelligenliam. Circumda illam, et exal-
sis filiis •Isra.elAbisagSunajiiltis, qusecum rege doi'- tafail te. Honora;illam, et amplexabituf fe, ut det
miret, et seniie corpus calefaceret. Nonrte tilJi yi- capiti tuo coronam. gratiarum, eorona qupqije deli-
detur, si pGcidentenisignaris Utte.rani,,vel figniehttuji ciaruni prolegetie . (Proii. iv), », Qmne-jpene virtii-
esse de rtiimo, vel arte lanartim ludjcra ?.Frigidus les corporis mutantur in senibus, et, crescente sola
senex ofavolviluryestimentis, etnisi complexuado- sapienfia, decrescunt csetei'a. Jejunia, chameunia.,
lescerilulse, non tepescit. Vivefaat adhuc Bersabee, huc ijlucque descensus , peegrinorum susceptip,
supei'ei'atAbigail e.t feliquseuxores et concubinse, defensip pauperum, i.nslantia.prationum, et perse-
quas Scriptura eommemorat, omnes quasi frigidee verantia, visitatio languentium, labor manuuni, unde
'repudjan.tur, el in unitisiantum graiidsevusealescit pi'a.])eanliir.e}eeQiosyn-e,el (jie sermenem Joiigius
aiiiplexibus.Abfaham vero mtillo David sertipf fuit: .ra.iaii)) curtcta, ;qu_eper.cofpus exerceutur, fraplo
(}ttamen yivente Sara, aliam non gueesivifuxoreni. corpore, minora fiunt. Nec libc dico, quod in juye-
m COMMENT.IN LIBROS IV REGUM. — IN LIB. m. 125
nifauset adbuc solidiqris setalis his duntaxat, qui la- k.dominator Dominus interpretatur, ejtts typum ex-
bofe et ardentissimo studio, vitee sanctimonia quo- pressit qui solum se dominari CumDoraitio afbitra--
que'et oralionis ad Domiftum frequentfa scienliatii tus est. Sed Ecclesiee populus cuni vefo Salpmpne,
cetiseeulr suiit, frlgeat sapientia, quse lii plerisque id est, pacifico hostrb (Ephes. i), cujuSiipse corpus
senibus a_tatemarcescit,sed quod adolescentia mujta est, per divinam ordinationem in regririm. substilui-
'
corporis sustinet bella, et inter Incentiva vitiortim tur: de quo merito perfidioe,majpr fijius, id est, pripr.
et carnis filiUatioijes,quasi ignis in lignis viridibus, popujus, preeCipitalusest. Hic ergb Adcnias, Bersa-
suffoceturuisuum non ppssit explere fulgerem. Se- 'b'ee inferveiiieftte, queeinterprCtatur fiiiq satiir.itaiis,
nectus vere eoruni, qui adolesceritiaiii suani hone - Abisag Sunamitidem corrumpere gestjvit; quia Ju-
stis aclibus instfuxerunt et in lege Dommi jneditati daicus pbpultis per observaritiapj ceeremoriiafuiiile-
stintdie ac tiocte (Psal. j), setate fit doetior, usu gis, qua saturus et plenissinius erat, veram sapien-
tritior, prpccssu teniporis sapientior, et veterum fiam spiritalis sensus, quse DaVid npstrp Conjuficta
studioruni dulcissimos ffuclus metet. Sed ipsius no- esl, stuprare volens, non rijertiit ejus consojiiurii
iniiiis Ahisag sacramenliim sapientiam sejiuiji jri'cli- Ctijus violare appelit in)mactilal,U_titoriim, ' Quod,
cat ampliprem ; interpreiatur -etjim ppter nicus su- tiutem David Salomoni filib suo preeeepit de justoj
perfiuus, yel patris:piei rugitus. Vcrbum superflui » retributipne eofuiii qui sibi spjatio fuerunt yel inju-
ambiguuin est, seclin prsesenti loco yirtulem-sonat, ste noeuerunt, licet ipse patientisslme eos regnans
quod amplior sjt 5Dsenibus, etredundans ac larga tpleraret, quid melius signifipa.fe pbtest qtiam fu-
sapieniia. It. alio aulcpi loco superfiuus, guasi, non turam relributipfieoi jtidicii futtirj, in qua iinpiipre
necessqrius, poriifur, Abisag aulem, id est, rugilus, mercede poenam perpetuam, justi aufem eeternam
proprie nuncupafur, quod niaris flue.tusivespnat, et beatitudinem percipient? In preesenji queque iem-
(utita dicam) de pelagp venierts fremitus auditur': ppre patientia Dei ssepe Jioribs trijjulafi atqtie angu-
ex quo ostenditur abundantissipitim et pltra faunia- sliarj permiltit, et e cQrttrario feprQbbSdeliciis tem-
nam yoceffi jp senibus jjjviiV)serpionis tipnitfuum poralijjus et prosperjtate terfeha ulj cpneedit: qui-
cpnimOj'ari. Porro Sunqmitis, in lingua nostr.a, cbc- bus tamen utiisqtie per Judicem viyoi'iim et moiiuo-
cinea, dicitur, ut sigriificet caJere sapientiaro, et di- ruin pfeemia-cefta itj futuj-o restifuet, gjiando «Ijis
yina leclipne feryefe, Quod lice.t Domiiiioi sarigtiitiis qiij ad dexteram ejus sunt, dictufus erjj; 'Vejjjte, Jjer
ipdicet sacramenfum, tanieij et feryoreni ostCndit nedicfi Patris mei, percipite reguunj guod vpbispa-
sapjentise. Hnde ef pfastetrixilla, in Gepesi (Gen, fatuiiiest ab pfiginp mundi. Illis aufejn qui ad sini-.
xxxviii), cPccinum ligat in manu Phares, gni ab eb, 'stj-ajn ejus erunt, djeet: Piscedite a me, rijaledi-
gitod parieleni diviserat dups populos anle separan- >!" cfi, iii ignem seternum, qui paratus est diabplp et
lem, Divisoris nonieii, id esl, Phares, sprtilus est, angeUs ejus. Et ij)unt hi ip stipplicitim eeterpuinv
EtRaab pjeretrix in typp JEcclesheresticujap. myste- itislj autppi hj vitam eetefnam (Malih, "xxivY,>
riuiii sanguinisppntijienteffijiit, Jerichpperguntg, dP: ..... .CAPUT IIJL
nius ejus salvarelur, appendii (Jos, n). Ujjde £. }am Judipiuni Salomonis de mulieribiisffuwdti mfqntibus
in alio loco de viris saneiis Sciiptura coinmpnmfat.: discepiabdht.
I Hi sunt, gui yetiernnt de calore domus Rechab (CAI>, JJI). « Tunc yerierijtili dtise ftiuliefes jnefe-
(l Par, n). » Et DomirtuS fioster in Evangelio: « trices ad regem , sleteruntqtie cpj'ariiCo, Quafu.m
'f Iguem, inquit, veni miltej'e super lerram, et quid t tina ait: Ofasecro,.ffli donjjne., egp et intilipr Jjeeg
volo, nisi-ut. ardeat (Lnc. xn) ? » Qui discipulprtim « habitabamus in dofiip "uria,et pepe.riapuil eaiu i.n
corde succensus, cpgebaf eps di.cere : e iNonnecor f eubicfilp, Tertia verp die ppsfquam egp peperj, pe-
nostrumerat ardens in npbis, dtim loqueretur in yia, f perit el bsec, etoranitis sitiijil, nulltisqrte alius jji.
et aperiret nobis Sciipttiras ? » (Luc. xxiy.) « dpmp iiojjiscujti,exeeplisijobis duabus. Moftuus est
GAPUTII. ? Eiu.tep)fiUtiS;mtiJiefis'hujusnpct:e, dpfmjens quippp
y, i pppressit euri). Et CQjistifgensjtitenipesta nocte
De Adonia, qui regnare appeteoat pro Davidpatre
suo, qui el Abisag Sunahiitem expetebat sibi fieri -.;.< silenlio tiilit .fiUti.mirieum de Jat.eie ifteo aneijloe
uxorcm ; quodqaeDqvid Satqmoni h\ mandaiis dqt , tuoe dbrmieniis, et cpllocayit in Siriu siib, Suuffl
de adversariisstiis. - . « auteni filium, qui efat moflutis,; ppsuit in sinu
(CAP.II), « Adpnias atitem filiiis Haggith eleyaba- « inep, Ctjniqne -surfexjssero inanp, ut darepi lac
< tur, dicens: Ego regnabo. Fecitque sibi currtijn « filio meo, apparujt jnortuus, queni diligerttius iti-;
< et equites, et cjuinquaginla yiros, qui ante etim «. tueos clara Juce, dep.feheridi npn esse jneum,
« currei'ent, ctc. » Quod.atitem A^lpriiasfiUusDavid «: quem genueraiii. Resppndilque ajtera ipjjlief:
njajor Jn regiiumprp patre succedere vpluit per fa- « Non esl ita, sed fiUtis tuijs mprtuus est, meus
sttitii superbioe, non per viffuteni idisciplinee,guicj « atitero vivit, E cPntrafjQ jU^ dJcejjat: Meijtiiris:"
significat nisi qtiod Judaicus pppulus, qui quasi ma- « filius qtiippe nieqs vivit, et filius tuus niprfuus
jnrfilius videtur esse, cum pripf legem susceperit, V esl, Atgue in hiinc njpduni cbnfeiiclejjant corani
gentileiii pcpuluui, qui per gratiam Dei poslefipr VP- « i'Cge, V»etc. (Ex Gregprio)..'Nbtanduiri gupdpost-
catus esl, spernens, spluni secuni Dominum Kstiroa- qUarti 'Ppmiiius' errer.is nostri leneJjfas luce suee
bat regnaturuiti ? Unde et bene tibmen Adpnise, gui cpgnitipnis illustrat, mpx tentatipijis iactjlep yj^
127 B. RABANIS-AURI ARCHIEP. MOGUNT.OPERDM PARSf. 128
sitaude prpfaat: quia accedendo corda nostra ad A bidas corigregaret. Haesunt dueevirgse gusejungunH
virtuies provehit, el recedendo concuti ietilalione tur in EzeChiel, et de gtiibus per Zachariam Donii.
permittit. Si enim post vir.utum muriera ntilla teu- nusrefert (Zach.n): t"%t assumpsimihi duas vir-
tattone eonculitur, hoc jani se animus habeie ex gas, titiam Vocavi decorem, et alteram yocavi funi-
seipsP glpriatui'. Utergo ea firmjtatis doria liabeat, :. eulum, et pavigregem. s.Mulier quoqueilla.meretrix
et ihfirriiitatem suam liumilitef agripscat,J)er acces- inEvangeliP (LMC.VU), quse «Jesupedeslacrymisla-
surii gialise ad alta sustollilur, et per fecessuffi, vit, criiie detersit, et cui peccata emnia dimittun-
qticd ex ipse sit, probatuf. Qupd bene nebis exhi- tur,» manifestesignificatEcclesiam.de gentibus con-
storia Sacreelectionis innuitur, qua Salomon et di- gregatam. Hoecidcirco in prima fronte replicavi, ne
vinitus accepisse sapienliam, et ianien, post eam- cui videatur incongruum si. meretrices dicanlur,
dem sapientiam, meretricum statim pulsatus quee- quartim una Salomonis judicio filii possessione do-
'
slione memoralur. Moxenim utgratiam laBleerevela- nata- est. Prudens quserat audilor quomodo lrierelrix
tionis accepit, certamen turpium mulierum pertulit. significet Ecclesiain , quse non hahet inaculain ne-
Quia nimirum ssepe ctini mert.em nostratn con- quefugam (Ephes. v). Non dicimus Eeclesiani per- :
cessis viftulibus respectus jnjiniee largitafis illuinir - mansissemerelricem, ised Iuisse.;:Nam eti SiiriPuis'
riat, hanc protinus etiatii lubricee cogitationes t.ur- B leprosi doiho Salvator scrifaitur iriisse conviyium
bant, ut quse sublevata immenso munere exalta tur, (Maith. xxvi), utique non quia leprosus erat eo tem-
etiam tetitatione pulsata, quid sit, inveniat. Sic Elias pore quo habebat hospiteni Salvatorem, sed quia
et yisitatus desupef sermone coelosapertiil (III Reg. leprosus ante fuerat. Matthseus quoque ihcalalogo
xvni), Ct lamefa probatus sufaito infirmus, per de- apostolorum publicanus dicitur (Matth. x), noit
serta fugiens, tinam mulierem expavit (III Reg. - quod permanserit publicanus posf apostplicam digni-
six). Sic Paulus ad tertium coeltim ducitur (II Cor. latem, sed guia prius fuerat pubUcantis, ut ubi abun-
xii), paradisi penetrans secreta considerat, et tamen daverat peccalum, superafauhdaret gratia (JSom.v).".
ad senfelipsurii rediens, contra earnis bellum labof Simulque considera guid dicat Ecciesia cpiitfa'.Syn-
iat: Jegeni aliam in rnembris susiiiiet (fiom.vii); agpgam daitimniatricem : « Ego et uiuiier heec lia-
cujus in rebellione fatigari Spiritus legefii dolet. faitabamusin domo una. »Post resurrectionem enim
Qtiod post donationem ergo muueris idcirco Deus Donjini Salvatoris una de utroque populpcongregala
homjtiem probat, quia collato mtinere suhlevat, etj Cst. Et quam eleganter Ecclesia, « peperi, » inquit,
abstracto paululum, ipsuffi sibi homineni demonstrat. « apud eam in cubiculo! » Ecclesia enitii de genti-
Quod eo usque procul dubio patimur, quo de terra bus, quoenon habefaaf prius legem.etprbphetas, pe-
funditus -labe peccati ad promissse incorruplionis C perit in domp Synagpgo.,iiec egressa est de cufaiculp^
substantiam reformemur. Quantitm ad simpUcenj sed ingressa. Unde dicit in Cantico canlicoruin:
historiairi pertihet, perspicua est, quod puer anno- « Intrnduxit me rex in cubiculum suum (Cant. n). »
riiro duodecim, Contra eefatis suEeiiiensuram, de in- Et iteruin !equidem nen spernentem assumens:
timo liunianseiiatufee judicaret affectu. Unde et ad- « Intreducam te in domum matrismeee, et in cubi-
niiratus est; et pertimuit ill«m bmnis Israel, quod culum ejus quee concepit me (Garit. vm)
scilicet eum manifesta nori fugerent, qullam pruJ « Tertia antem die, postquamego; ipeperi, peperit
dentet abscotidita depreheiidisset. Quantum ad ly- « et bcee. » Si consideres Pilalum lavantem manus
picos pertinet inteUeetus, dicertte -Apostolo (/ Cor. atque dicentem : « Mundus ego Sutria sanguine justi
x) : « Hcecomnia in figura conlingebant illis, scri- istius (Malth."xxvn); si centurionem ante patibuluni
pta sunt autem de nobis, in quos fines sseculoruai copfitentem : « Vere hic erat Filius Dei (Ibid.); »
devenerunt,» quidam Greecorum autumnnt super si eos qui anle passionem, per Philippum, Dominuni
Synagogam et Ecclesiam sentiendum, et ad illud videre desideranl (Joan: xn): haud. ambiges primanj
tenipus ceelera referenda.; guando post crucem el peperisse Ecclesiajn, et postea natum populum Ju-
fesurrectionem, tam in IsraeTguaffl in gentium po- dseorum, pro quo Dominus precabatur : « Paler, .
pulum, verus Salomon, id est paeifieus, regnai'e coe- ignosce illis, quid euim faciuntnesciunt(I,i(c.ixxiii). »
perit. Quod autem adiilteree et meretrices Synagoga UnaQ.ueUie crediderunt tria millia, et alia quinque
ct Ecclesia in Scfipturis dicantur, niilla dubitatio est. millia (Acl.u). « Eramus simul (Act. iv). Multitudi-
Et hoc prima frOnte videtur essti blasphemuni. Cee- liis autem credentium erat cor unum et anima una
terum si i'ecurramus ad prophetas, Osee videlicet, (Ibid.)i
gui accepit uxorent fornicariam, et generat filios « NuUus quoque alius in domo nobiscum, exceptis
fofnicationis et deinde adulteram (Ose. i); et ad «nobis duabus. » Non blasphemahtium Jud-eorum,
Ezechiel, giii Jerusalem guasi meretrieem arguit,' non gentilium idolis servientium. «iMortuus est au-
guod .ecula sit amatores suos, et divaricaverit.omnl «tem filius mulierishujus nocte.»Dum legis sequitur
franseunti pedes, lupanarguein Ipeo celebri exslru- observantiain, et gratiam Eyangeliijugo Mosaica)do-
xerii (Ezech. xyi); aniinadvertamus Christuiii id- ctrinee copulat,- tenebrafum errofe coopeiia esl.i.
cireo yenisse ut meretrices dpnaret matrimortio, ef « Oppressitque eum dormiens matef sua,» quee npn
de Juobus gregibus unum ovilefacerel, medioque potuit dicere : « Ego dormio, et cor meum vigilat
pafjete destruclo, in easdem caiilas oves prius inor- /Cant.y). t -' :
m GOMMENT,IN LIBROS IV REGUM. — IN LIB. III. 130
« Media nocte consurgerts tulit -filium delatere. » _, \. subditcruip yita mertiferajii tegant ne_Ugentiam.
Ecclesise dorjnieiitis.. « Et in sup cpllpeayit sinu. .». Unde etilla fiiulier, qusefilium exstinxitprpprium, quee-
Relege tetam Apostbli ad Galatas Epistplain, et anini- sivit aliertura. Sed tamen yeram matrero Salempnis
advertes quomodofilios Ecelesise suos facere festiriet. gladjris invenit, gttia videlicet cujus flucltis vivat, yel
Synagcga. Et dicit AppstOlus : «Filioli fflet quos ite-: cujus intereat, extreinc exanjme ifaUistficti judicis
rum parturjo, dohec formetur Christtis in vobis deinoustfat, Ibi et.illud est solerter jnluendum, qtiod
(Gal. iv).» Uuiini tulit, noft utpossidefet, sed ul oc- vivens filius prius diyidi prsecipitur ut spU ppstmpr
cideret; npn enim amore fecit boc filij, sCdoemulse dum fflatri reddatur : quia in hac yita quasi ipartiri
odio. Etsuummoftiiumperlegisceerempnias in sinu eonceditur yita disciptili, dtiitiex jlla noniiunquahi
Ecclesiee supposuit. Lpngum est, si velim per sin- alter aprid Deum meritum, altef yero apud Iipmines
gtija curfere gupmpdp per appstolum Paulum et ec- laudeni habere perjnittaturv iSed fsilsa lnater.etim
clesiasticos viros iuteilexerit Ecciesia nbn esse stirim quem npn genuit occidi npn[ raetmi ': quia arrpgaii-
filiuui qtii tetiefaatur in lege, et in luce cognpverit tesmagistri etcharitatis ignari, si.pienissimum.no-
qtiem in tetiefaris nen videbat. Inde. iurgium ertum men laudis ex alienis diScipulis consegui nequeunt,
est preesenle rege, altera dicetite • « Filius tuus mer- eorum vitam crudeliter inseguuntur. Invidice enim
tuus est, ffieus autcm vivit,» altera resppndente: B facibus succensi nolunt aliis vivere, guod se conspi-
« Meutiris, filius quippe meus vivit, filius tuus mer- ciunt non posse nossidere. Unde cl illic perversa
tuus. Atqtie in hunc modum contendebant coram mulier clamat :
rege_'-• ".;'.'..;":; ;'' - "..'_::; '. '.'. « Nec mcus sit, ncc istius. » Ut enim diximus,
Tuticrex Salpmon, quimaiiifeste Salvator acci- quos sibi obsequi non vidcnl ad gloriam temporalem,
pitur (secundum psalmum septuagesimum priffium, eos aliis invidem vivere per veritalem. Vera autem
quifre Salomoneminscrifaituf, ubi ntiUadubitatio est, mater satagit ut ejus filius saUem apud exlraneam
quiii csetera quse dicuntur , non Salompni mprtup, sit et vival: quia concedunt veracis magistri disci-
sed Christi coriveniant majeslati), simulat ignoran- puliul cx eorum discipulis alii quidem niagislerii lau-
tiani, et humanospro dispensatione cafnis mentitur dem hafacant, sed inlegritatem vitrc iidem discipuli
ai_ectus,;sicut jrialioloCP : « Ubi pbsuistis Lazarum non amiltant. Perque pietatis viscera hsec cadem
(Joan. n)J » Et ad mulierem fluenteifisaiiguiuem :i matT vera agnoscitur omniiio, quia magislerium in
« Quis tiie tetigit (Marc. y)? » Gladium pcstulat, de cxamine charitalis approfaatur. Et spla tptum reci-
que dixefat : « Nclite putafe qucd verierim pacem pcre meruil, quee quasi totum cessit: quia fideles
miltCre supef terraffi ; nPn veni paceni mittere, sed pi-seposiii pro eo quod ex faonis discipulis suis non
glacUum. Vem enini dividere lipmineiri centra pa- G solum aliis laudem 11011 invident, sed utilitatem eis
treffi suum, et filiam cbntra mairem suam, ef fiurum etiam profcctus exorant, ipsi integros et vivenlcs
cptitra sccrum suam, et inimici hbriiinis, dbmestici filios recipiunl, quando in supremo examine eorum
ejtis (Mattli. x), » Et lemperat nattifam naturse vitoe pcrfcctse retriJmlionis gaudia consequuntur.
Dominus,vultque secundum utriusque vpltintateni, vi-
vetilem filium iti legCmgratiamque divldefe, nen qup CAPUT IV.
De poleslate Salomonis qua imperabat universis, et de
bticpfobet, sedijuo adafguendam caltitiiniam Syn- sapieniia ejus, de diviliis alque deliciis, el depace
agpga) hcc VeUese dicat : IUa quse nblebat Ecclesise quam habebal in regno suo. — Quod Salomon tria
filium ingtatia yivere, tiCc per btiptismum liberari, millia parabolarum locutus esl, et quod fuerint
libenterhabet diyidipuerum, nen titpossideat, sed carmina ejus quinque millia ; quodqueipse disseruil
de jumenlis, volucribus, replilibus el piscibus. —
titinterficiat. Ecclesia, quem scit suuiri esse, lifaen- De wdificio domus Dei, el quod mdificatio taber-
ler concedit seinulse, ctam vivat saltemapiid adver- naculi unam eamdcmque Christi Ecclesiam dcsi-
sarium; ne ititer legem divisus etgratiaiti, Salvato- gnet.
ris mtiCrOneferiatur, unde diCit ApoStbltis : « Ecce (CA.P.IV). Eiiumeralis ergo principifaus Salomonis
ego Paultis dieb vbbis," quod si legCffl observetis, qui in rc.£Fiio ejus variis ofliciis deputati fucrant, scu
Christus vobis nihil prodest (Galat.-v). » Item alio diversis provinciis preeerant, sequilur Scriptura, ita
luodo. (Ex Gregorio.) Quid in hae serttertlia ffielius, dicens :
I per niatruin lactantiumnomina, nisi doctbrum PrdO? « Salomon autem eral in ditione sua faabensomnia
Qtiid vero per earum filios, riisi discipuiorum persoria « regna terroc Philisthiim : a flumine usque ad ter-
signatur? Nam fflagistri, nimirum yigilantes;quidem t minum -Egypti offerentium sibi munera, et ser-
seientia, sed vita dormientes, auditores subs, qtiOs « vientium ei cunclis diebus vitec cjus. i El quis in
per vigiUaspreSdiCationisuutriunt, cluirigttod dicunt hoc melius significatur quam Pacificus noster, quem
facefe negliguht, per soninum torppris occidtint et preefigurabal idem Salomon ? Ipse enim onmia
negligendo opprimtint, guos alere vei'borum lacte regna terree a solis ortu usque ad occasum in dilione
videbantur. Unde plerumgue duni ipsj fepTehertsibi- sua habet, Scriptura teste: «A mari usque ad mare,
Utervivunt, ethafaere discipulos vitse laudabilis et a flumine usque ad tcrminos orbis terrse, ipsi
jiGgueunt, alienos slbi allrahere cbnarituf, guatenus ser-vicnt onines populi, linguse et tiibus, offerenles
;dum bonps se habefe sequaces Pstenduirt, aptid judi'- ei munera (Psal. LXXI),J scilicet recteefidci et bonp-
Jciahumihum excusent inala qtise agutif, et quasi rum pperum. « Regcs, inquit, Tharsis ct iusulse
4Si B. RABANI MAURIARCHIEP. MOGUNT. OPERUMPARS. I. 152
niuiief-i offerent, regesAfafaura et Saba dena addu- A . et evartgelico, illi quatenus intelligentes fuerunt ad
ceiit, et aderaburtt etiiflenmes reges tefree, onines preesepia sanctarum Scriplurarum Invitantur, ut
gerites servieiit ei.» Qtiodautem sufaditur: « Cunctis pabulum ibi sacrse doctrinse acciperetit, quatenus
cdiefausvifiseejus,» lioc est, iti ssectiitimssectili,quia equitatui summi regis habiles fiererit. « Ntitriebant-
ipsC pernianebit seifiperr « ejusque potestas, po- _ que eos.supradiCtiregis prsefecti,» cum urtusquisque
teslas esl seterna, cujus auni non defieient, et regui doetorum sermone rectee fidei, ex,emplpboneeope-
ejtis non erit finis (Dan, vn, Psal. ci, Luc. i), » rationis, satagit pastum illis salufarem cOnferre.
< Eral auleni cibus Salomoijis per dies singulos "Unde subsequens Scriptura de eis dicit:
< Iriginla chori sihiilse, et scxagmta clibrifarinse; « Sed et necessaria menSseregis Salomonis Cuni
« decem bpves pihgiies, etvigiiiti faovespascttales, et «' higenli cura prsebebant tempore suo. Hordeum
« centum arietes, excepta venatione cervoruin, ca-j « quoque et paleas equofum e.tjumetitorum. » Quia
« prearum atqtic bubalprum et aviuffi altilium. >' ne qtiid desit his qui in dotiio regis riianent, toius
Qtiid ergo cifausisle Salottiotiis sigtiificat, nisi refe- ordo sanctorum prsedicatorum (scribendo scilicet et
ctionem regis noslri Jesu Chiisti, qui bene pascilur loquendo) labbrat, ut mensa Domini abundet in co-
recta fide et operibtis bonis qri_eilli quotidie Offe- pia lifarorum, et deceiitem pastum incie habeantqui-
i'unluf ab Ecclesia Cathoiica? « Tfigiula » ergo _B quefidelium.
« CliOri similee» possunt expfimcre lidem sanctee « Dedit quogueDeus sapientiam Salonioni, Ct pfu-
Triiulatis, juxta quod in lege Domini scriplum con- « dentiam multam nimis el lalitudiuem eordis, quasi
tiiiettir ; Ct« sexaginta cheri farince; »peifectionem « arenaffl quee est iji Jiltore inariS; Et: preecedefaat
boiitifuni operum : « decem boves pingues,» docto- « sapientia Salpmpnis sapienliam emnium Orienta-
resdecalogi; el« viginti "fapvespascuales, » preedi- c lium et _Egyptiorum: et efat sapientipr cunclis
catbreS Novi Testamenti, gui guasi geminatum deca- « hcmihibus, » etc. Dedit utique Deus Saloinopi
lcgum in se liabbnt, cum Ncvum et Vetus Testa- noslro S-ipientiamet prudentiam ultra oirinesbemi-
mentuir oequaliterprsedicanl, pleni dilectione Dei ef nes, et onjnem creaturam rationabilem. De quo
proximi. « Centum arietes, » quOsmelius significant Joanues dicit : « Quem enim fflisit Deus, verba Dei
quam eoS qui in grege Dpminibene deiriinaiites, si- loquiltir. Noft eniffl ad mensuram dat Deus Spiri-
mul cum sibi subditis oefefnsebeatituditiis glcriam tuin. Patef diliglt Filium, et bmija dedif inimariu
cpnseqtii festinant ? « Venatie queque diversorum ejus (Joflii. m). » Et alifaiVeritas ipsa dicit: « Sicut
« animalium » nOn jficonvenieiiler accipi potest ac- eiiim Pater liafaet vitam in senietipsp , sic dedit et.
quisitio hominum, qui ex diversis. gefflibusquotidie Filio vitam habere in semetipso, etpotesfaiem de-
retibus Evaiigelii, per « spirituales yenatores (Jer. C dit ei judicium facere, quia filius hominis est (Joan.
xvi) » capiunlur, et in pastum'
Salvatoris nostri redi- v). »"Hinc Paulus ait de jpso Domiiio Chrislb : « Qui
gutilur. ; . est imago Dei invisibiUs, priniogeiiitus omnis crea^
« Habebat qjtoqUe Salomon pacem ex omni parte turse, quia.iii ipso condita sunt uniybrsa in ccriliset
< in cifcuitu. Habitavit Jtidas et Israel absqueti- in terra, visibilia el invisibilia ; sive fhroni, sive do-
« more ullp, unusquisque.sub vile sua et sub ficu minationes, siye principatus, sive potestales : om-
« sua, a Dan usque Bersabee; cunctis diebus Sale- nia per ipsum et in ipso cfeata sunt. Et ipse est
« mpnis » etc. Isaias qubque de Redemptcfe ita di- anle onmes, et omnia iu ipso conslapt (Col.j). Et
cit: « Multiplicabitur ejus iniperiuin, et pacis ncn ipse caput Ecclesise, qui est principjum, primogeni-
erit fi.nis(Isa. ix). » Sub cujus defensione verus Ju- tus ex meiiuis, ul sit ipse in. emnifausprimatum te-
das el verus Israel absqtie tiinore ullo habilant cum nens : quia in ipse coiiiplactiit omnem pleniludiiiein
cordibtis efectis ad. Deuiri: csetera terrena despi- !j divmitatisirthabitaie corpbraliter. Etihipso suntoin-
ciunt, pec bostium piiuas pertimescupt, sediijlau- nesthesaurisapieniiseetscientiseabscotidiii(Co/.ii).»
dibus Dei jtigiter pefseveraint: dejectanles in gralia Omnibus.ergoyeri Salonionissapientia an tecellil, quia
Dei, et in dulcedine chafitalis, quam incessanter multuro distat jnter eos qui participalione sapientiee
habent ad Deum et adproxirilum. -D sapientes sunt> et illum qui est fops sapientise et
« Habebat Salomon quadraginta miUia prsesepla origo viiiuttim, Hinc esl illud quod sequilur : « Et
« equorum eurrulium et duodecimjnillia equestrium. erat neroiiiatus in tiniversis genlifausper cireuitum ;»
« Nrilriebantque ees supradicii fegis, pra_fecti. » quia nbmen ejus prsedicatur in uniyersp. mundp.
Quid per quadrageftarium numeftim nisi tempora le- « Nec est npmeti aliud . sufa coelodatum hcminibus,
gis priscse desigtianjur? Quisi et Moyses, illam ac- in quo oppfteal salvesileri (Act. jy),»
cepturus, quadraginta diebds jejuiiavit (Expd. «Locutus est quogue Salornon tria inillia para^
xxxtv); Ct poptiltis Israetiticus, quiper eam ipslfue- «bolaruni. et fuerunt carmina ejus quingue millia,
batuf, quadragiiita aimis Iti eremo niansit. Dftbde- « etc.»(Ex Isidoro.) Quid enim per tria millia para-
liaritis vero numerus prsesens tempus significat, in boiarum, nisl plefiitudo fidei inlege, etin Evangeliis
quo aposlolica doctrina Noyi Testamenti populum et Christo tradita designatur? Quia dum tota mulli-
:niitfIt. Bene guoqtie.per guadrageiiarlurii sive duo- pliciter per aUegoriarum seusus suljijnysterioiTriiii-
denarium primefiip) prsesepieiequcruin Salomoiiis talis;disSerilur, guasi tria millia parabelarum nuu-
uumeiarittit, quia in utroque populo, legali videlicet cupatilur. Carmina autem ejus guiiique millia per

133- '-; CiJMMENT.JN LIBROS IV REGUM: IN 'J__B.'lft.'"">' .. ..151
sui:
quinque sensuScojporjs intelliguntur, .quos qui di- i.itufus esf; guotioieper gratiam regis pacifici,
yefsis viftutibus bene regit, beatus est, et per eos videlieet Redemptoris,. 8edificatursguse paiiim ad-\
qutisi quinque ffiillia Doniino eai'mina cahit. buc peregrinatur ab illo in terris, partim evasispe-
in coelis,
«Disputavit autem Salbmbn a cedro usque adhy- regrinandi aerumnis, cum illo jani regnat
cum:
sopum. » Cedtinomine celsitudo glorise in electis ufai, peracto riltimo judicio, tota est regnatura.
accipitur. Unde prppheta lestatur dicens : «Justus illo. Ad banc dpifium periinent elecli angeli, quo-
ut palma florebit, et sicutcedrus guse in Libano rum tiofaissimilitudo in fulura vita proniittitur, di-
est, mulliplicabilur ( Psat. XGI).;» Hysppus autem cetite Domino:«Uli autem gui digni Jiabebtintur,
herba est humiIis,.saxoIicere;ns, qua signatur Jiumi- soeculoilio et resufrectioiie exVinonuis, neguenu-
i lilas Cbristi. Redeinptor guippe tioster a'cedro us- bunt negue ducjint iixores : .negtiCenim tiltra moFi;
gue ad hysopum disputavit rguia ab aUa excellentia poterunt. _EquaIes enim -angeiis sunt_ et filji sunt.
glorisecoeleslis usque ad earnishumilitatem descen- Dei, cuiu siiJt; filii resumclionis (Luc,. xx).» Ad
dendo pervenit. Siquidem et cedri noniine pravo- hanc pertinet ipse inediator Dei et hominum, hOmo
runi superba elatio designaltir, sicut et per David Chrislus Jesus, ipso atteslante cum aii. : «Splvite.
dicitur : «Vox Dopiiiii-confringeniis cedros (Psat. teirtplumhoc, efin tribus diebus excitabo illud (Joaii,
xxyin).» A cedro itaque Cbristus usque ad bysopuni S II).» Quod expoiieiis Evangelista suhjuiixil: «lioc
disputat, qtiia ipse supei'borum corda et humiliuni auteiu dicebat de lemplo corporis sui.» Dixit Apo-
judicat. Super ligna autepi disputavit, dum in cruce stolus de nobis; «Nesciiis quia templum Dei eslis,
pependit. Tunc enim in cedrp sseculi arrogantia in- et SpiiituS Dei habitatin VPbiS?»Si ergo iile teirt-
clinavit, quani etiam usque ad hysbpi huhiiliialem, pliitpDei per assumptam humanitateni factus est, „
id est, usque ad crucis stultitlam ac coniemplibilem eonslat utique qtiod figtiram omnium ljostrum et
sermonem deduxit fidei. Hinc Paulus ait: «Verbum ipsius Videlicet Doffliniet lnembrorum ejus quee jios
eniiti pefeuntibus quidejn sltiltilia est: his autetij, sumus, templum illud materiale tenuit. Sed ipsius,
qtii salvi fiurit, id est, ripbis viftus Dei est. Seriplutfi lanquam lapidis aiigularis singularitef elecli et pre-
est etiim : Pej-dam sapienliam sapientium, et pru- liosi in fundaniento fundati; nostri aufem, tanquam
dertliani prudentiuni reprPbabo. » Et post pauca : lapidum yivorum supersedificatorum super funda-
«Narii quia in Dei' sapientia non cognovit mundus mentum apostolorum et prophefarum : hoc est, su-
pef sapienliam Deum, placuit Deo per stultitiam prce- per ipstim Dominum. Designat eaindem dpmum
dicationis salvos facere credeirtes, » Dei spiri.tualem etiam tafaernaculuin quoiidani fa-
«Et disseiuit Salomoride jumeniis, et yolucribtis, ctum in ereriip per Meysen. Verumquia illa doiuus
el replilhius, et piscibusi » Disserit Salpmbn npster " in itinerequead terram fepromissibnis vehiefaatur,
de singulis speciebus aiiimalium, quia « otiinianuda ' bsec autem a_dificabaluf in ipsa terra repromissio-
ef apertasunt oculis ejus, nec est ulla crealura m- nis et in civitate Jetusalem;illa ut de loco ad lo-
visibilis iti conspectu ejus (JH_-r.iv). Ipse enim cum crebro Levilarum mjnisterio porlata, laiidem iji.
novit omnes cogitdtiones hbminum, ipse numerat terram promissoe hoereditalis iiiducerelur, hsec ut
muliiiudineni sfeilaruih {Psal;. OXLVI ), ipsi palet niox ih patiia ipsa ,et civilafe regia constructa, in-
afayssus,et iiifernus nori est ahscondilus coiani eo violabili semper fundamento coi)siSleret,,doiiec iu-
(Psal. cxxxviii).» Quasi epini disputare ipsius est, dituffi sibi figurarum coelesllum munus iinpleret :
,cuhi singulorum 1'atipnemrtpbis propOriit,et in Scri- potest iriillapraeseptis Ecclesicclafaoret.exsilium,iii
pturis Stiismanifesiat Sacranienfa, quse fuerant abs- hac futura requies et beatiludo figuraii. Vel ceite
condita a seeculis et generationibus, ut coiisidere- quiaillaa sblis filiis Israel, hoec:auiem a proselytis
mus beatitudinem angelprun), uiilitatem heminum, etiam et gentibus facla esl, possuut in illa princi-
et callidilaleni ffialighorum spirittitini; sicque quod paliter patres Veteris Testamenli el antiquus ille Dei
malum est reprobantes^ quod boiium esl eligainus; populus, m hac aulem cOjigfpgata de gentifaus Ec-
et ipsuin secieinur semperin invicem el in omiies. . clesia figuraliter expfimi. Quamvis sedificiumulrius-
«Et veniefaant de ctinctis pppulis ad audiendam que doffius eiiucleatius spirituali sensu excussum
«sapientiaru Salempnis, et vafalihivefsis- regipnibus est ut labores proesentis Ecclesice quotidianos, et
«terrce; el audiefaant sapienliaro ejus.» Hinc pre- preemiain ftittiro perennia, gaudiaque regni cosle-
pheta Isaias ait : «Erit in soyissimis diebus proe- stis, et Ecclesise prini-e de israel electloriem, et sa-
paraltis mpns dPjnus Domirtiin verlice mpntiun), et luiein omnium gehtium ip Christo mullimbdis .psleii-
Clevabitur super colles, et fluent ad euffi omues geri- datjirinsiritiare figuriSi
tes, et ibunt pbpull multi, e| dicent : Venite, ascen- CAPUTV.
damus ad monleni Doinini, et ad domumDei Jacpfa, QuoriiodoHiramrex
Salbmonenlinvpere ietnpli juv&-
et docefaitnos vias suas, et ambulafaimusin semitis ;' rit; quot operaribSSalonioninopereletnpli habucrit,
ejus, guia de Sipn exibit lex, et v.erbum Demini de el dequati lapidelemplumsitfaclum.
Jerusa-__fi(_sa..n).» (ExBeda..) DomusDeiquam Narrat autem Reguni historia ( CAI>. Vj. qtiod Sa^
sedificavit rex Salomop in Jertisaiem, iu figuram lomon oedificaturus.doinumDomiiio, quoesierit:auxi-
£icta est saneta) uiiiyersaUs Ecclesioe: quaa a priinb lium.abHiratti rege tyri, qui eral amiciiS:David
eiectp usgue aid ultimum, gui in fine mundi trans- iiriuii tempofe, et ctim ipso quoque ct Saloirioiie,
135 B. RABANI MAURI ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARSVl. 156
ppstquam regno pptitus'est,"pacem habuerit, prbm- '_4. raut ertiditiofiem, vefbo fidbi institui, ne si absipie
pturhque mex Salbmbn ad adjuvandtim se in pititii- magistris docere inciperent, magistri existerent
faus ejiis inveherit aninium : ila ul et artifiees ilU, erroiis. Idcirco etenim Salomort servos Hiram cne-
et ligna et aurum, proul opus habebat, dederit; ob dere sifaivoluil ligna de Libano, quiadoctiores erant
cujus beneficii graliam Salomon ei, annos singulos, servis suis ad ceedendum; sed idcirco eliam servos
plurimos tritici cl olei choros in cibum domui ejus suos simitl adesse voluit, ut ostenderent csedcntibus
dabat. Nulli autem dubium guod Salomon, qui intcr- ctijus mensui'_eligna fieri dcberent. Cujus i-ei figura
pretatur pacificus, et ipso iiomine, ef serenissinto iii promptu est, quiaiiimirumapostoliceiiiusyerbum
reghi sui slatu illum significet, de quo dixit Isaias : Evaugelii, quod a Domino audierc, noveiunt. Sed
« Mulfiplicafaiturejus imperium, et pacis iion erit genliles ab errore convcrsi atque ad verilatem Evaii-
finis (lsai. ix). > Hiram vero, qui Latine dicitur vi- gelii transformali, meliusipsos gentium errores no-
vensexcelse, credentcs ex gentifauset vila simul cum \erant, et quo cerliusnoeruiit, eo aftificiosius hoc
fide gloriosos figuralitcr exprimit. Neque aliquidpro- expugnare atque evactiarC didicerunt.
bibet quin Hlram, quia rex erat, regalique pOtentia «Legitque Salompii operarios de omni Isi*ael. Et
Sajoinptiem in sediflcibdpmus Dpmini juvabat. con- _ «erat indiclio triginta virPrum millia, mittebafque
veisos. aidfidem earum rerum aominos typice de-' 8 «ees in Libanum, decem niiUia per nlenses siugulos
iiuntiet,,quorum ope constat Ecclesiam 'seepius ad- «Vicissim, ita ut duofaus riipnsibus essefit in dbmi-
»
jutam acnobiliter atigmenlalam, et eontra hesreti- I«bussuis, etc, Ubi primo notandiiffi quod npn fru-
cos, schiSitiaticos et paganos priricipalifaus erectam ;stra SalPinpri opefarios de omni Israei elegit, neque
esse deefetisi Petilt ergo Salomori in bpefe templi erat ulla portip poptili, deqria nen digni fante ppere
auxilirini ab fliram, quia cuin veriiensifi; carne Do- yiri asstiinei-entur. Quia nimiruni fieri de una stirpe
mirfus dUectaln sifaiVdbmtifn, yidelicet Eccles.iani, , Aafon sacerdbtes eligehdi^seddebmniStintEcfcJesia
sadificare disponeret, non de Jtidseis tantuitiinbdo, queerendi, qui sedificare dpffiumDbmirii vel exenlplb
veftimetlam.de gerttifaus adjtitbres operis elegit :•- suoyel dicto sufficiant; et tibicungue iijyetiti fuerint,
llatiideutrbqfiepopulo ministros sermonis assjimpsit. inox in officium doclGrum absgue tiUa personarum
Misit fliram Salomoni pfoecisa de Libapoligffa ce- acceptione promovendi: tafesgue cum ad erudiendos
drina ef abiegpa quse in domum Domini pOnerentur: infideies, atque iti coUegiutiiEcclesise voeandos ordi-
quia cohversa gentilitas misit ad Domiiium virps, nantur, quasi ad csedendasin Libanp templi mate-
guppdam ad sseculum claros, sed securi Dominiese rias viri strenui alque elecli mittuntur, Et qtiidem
increpatioriis de mohte suse superbiee jam dejectos numerus triginta millium, que iidem lignerum coe-
:et humiliatos; gui ad normam evangelicse veritatis . sores recensefaanftir, petest ad eofum figuram apte
insfituti in _edificalione Ecclesiee pro suo guisque referri, quiin fide sanctoe Trinitalis sttnt perfecti:
nicrito vel tempere ccllpcarcntur. quod doctoribus maxinie congruit. Verum quia triginta
«Misit eliam arliiices.» Quia cenvcrses ad veram millia ita eranl ordinata, ut dcna millia per menses
sapientiaro pbilosophps, cpii gratia eruditionis po- singulos operi sancto instaienl, magis denarii nu-
pulis quoque regeiidis jttre prseponerentur, Domino meri sacramentum perpendere debemus. Dena nam-
gentilitas obtulit, qualis fuit ipsis aposlolbrum teni- que millia virorum de Israel ad csedenda ligna iii
poribus Dionysius Areopagita, qualis deinecps doctor opus domus Domini mittuntur : quia quicunque clo-
suavissirous ac foiiissimus martyr Cyprianus, alii- ctores atque insipientium eruditores sunt ordinandi,
que quam plurimi. decem preecepta legis per omnia et ipsi observare,"
; .Misit et aurunu;» Quod in eadem pene sigiiifi- et auditoribus suis debent observanda monstrare,
catione accipitur;:;quia nimitum virbs sapientia et sed etpreemia in coelis futtifa, qtise denario soletit
ingenio pr_eclai'os oslendit, pro quibus cunclis ob- figurari, el ipsi sperare, cl audiloribus suis spcranda
latioiiibus gcnl.lilas a Domino dona cxspeclat gratise defaent semper intimare. Terni autem menses, quo-
coelestis, tiiticum videlicet verbi Dei et olcum cha- . rum dislantia singulis erat lignorum csosoribus im-
ritatis alque unctionis et illumiiiationis Spirilus san- " pcsila, perfectionem trium virtutum cvangelicarum
cti. Convenit autem aptc refaus Ecclesia1, quod typice dcnuntiant: eleemosynoa videlicel, orationis
auxilium operis sancti flagilaiis, ait ad Hiram Salo- et jejunii. Per elcemosynam nainque comprehenduu-
nioii: «Preecipe igitur ut proecidant mihi servi tui tur omnia quse ad dileclionem proximi explendain
«cedros de Lifaano, et servi mei sint cum servis benevole in fratrcs opcramur. Per orationem onmia
«tuis.j Servi quippe Hiram qui preecidefaanl Salo- quifaus per inlernam ccmpunctionem nostrp Condi-
fiioni cedrcs de Lifaano, doctofcs sunt elecli de gen- tori conjungimur. Per jejunium omnia quibus nos
tifaus, qtiorum ofiicii cst eos gui in hoc mundo re- a contagione vitiorum et illecebris soeculi ofaserva-
btisetglorialeetabanttir, a supertiieefastu cdrrigendp mus, ut libera mente, et corpore casto dUectioni
sterriere, atgue ad obseguium sui Redemplpris eprum valeamus inh_erereSemper nbstri Conditoris el pro-
vota transferre, cum quibus videlicet servis erant ximi. Et isti sunt tres mertses cperarjerum leitipli.
et ser\i^^Salpfflbriis, ac pariter jnemcratb itislabant Nam quia mCnsis plepitudine dierum lunaris circuU
«jperi; griia primi deeteres ex gentibus iiecesse ha- pefficitur, recte per illuift plenitudp yirtutis cujus-
bebafit ipsorum apostblorum, quia Doiriirio didice- que spiritualis osteiiditur,, iri qtia mens fideJiunia
157 COMMENT. 1_NLIBROS IV REGUM.—IN LIB.Hl. .. m
Domico qudtidiana iUustratioue, quasi luna a sole,, A millia esse pethiberituf. Septuaginta yideUcet-prb-
sabfaatismurovanimarum;: septiffius enim dies
respicltur. _.',"-.-.' ' pter
iri sabfaattihi, id est, feqiliein consecrattis est. Oclo-
<EtAdoriirs-mefatsupernujuscemodiindictipriem,
«et ceetera.'.»Adenitam quippe, qui Latirie dicitur ginta proptet sperii TeStiffectibnis, qtise octava die,
Dominiis meus __.__.su.,'quem meUus quam ipsum id est, post safafaatumin Dpniino processit, et ini
libbis quoqtie oetayti di.e siuiul et octaya oetate fti-
ijuem Vnomine imitatur insiptiat? Dominum videli-
cet SalvatOrem. Et ttinc AdOnirti opertiriis templi tura speratiir. Pfsepositi; auteiri efatitifia millia tre-
prsepotiitur, utsuaprovisione rite ordinet, quifaus eenti,; proptef fidem nimirurti sanctse Trinitatis,
inehsibus singtiU adoperandum exeatit, quifausdenuo quam Sancta nobis eleqtiia pta_dieant. Quod vefo
ad curandam domutii suam fedeaiit, cuffl Dominus oro tribus miUibus trecentis rifeepbsitis in lifarb Pa-
et Salyalor noster mentes satictofum praidicatbrum ralipomenon fria miUia-sexcenti stint scripti, ad eani-
sua familiarius jllustratione informat ad discernen-; dem prbrsus sublimium virbrum perlectibneiri 're-
dhni, quando oporteat oedificanda. Ecclesise' opus spicit (II Pars n). Nam qtiia iti s.enarib jititiierp
inire prsedieandb, .veralia pietatis oflicia proestando; mundi ornatumcomplevit, recte in eo-peffecla; fao-
et quarido fufsrim conveniat ad suam ipsbrtini Cbii- tioruriibpera sojent figtirari. Efqtiiasacfa Serjpttifa
scientiam ; examinandam,; quasl ad" inspiciendam.] B cumfide veritatis bpera jtistitise docet-hajietida, re-
domum suani. reverti, ethanc oratiohibus ac jejuniis' cte prsepositi operuini teinpli tria miliia et sexcenti
supertio inspectore ac visitaforp digtiam reddere, ftiisse perbibentur. Nec proetereimdtim qupd lisec
; «Fuertint Itague SalOmotii septuaginta itiillia ep- septuagirita. et Octogihta inillia portaiitiutii Qnefa et
«rum, qui bnera pbrtabaiit, et octoginta miUia latp- latomOfutii cum preepcsitis suis non fuere de Israel,
«niortim iii mohte, absgtie prsepPsitis gtii preeeratit sed deproselytis, idest, advetiis guimorabahtuf' iti^
* singjiUs operinus, numero triuiri miUiitmvtrecerito- ter eos. Scfiotum naingueesfin libfp Paralipbmenpi):
<rum preeclpientium populb et his qui: faciebant «Nuroeravit igitur Salenipn omnesvires pfpselytesi,
«-tipiis, et csetefa.» Latomos; dicit lapiduiri-csesOres; qui eftitit in terralsraelippsfdeijuriieratiojiem qtiajn
idem autem lapidum csescres, cjiipd et lignorum coe- dentioieravit David pater ejus, el inventi suiit centum
sores figtirate designant: hoc est, secundum proe- quingtiagitita i_iillia;et tjia miUia ^sexcenti,: feeitgue
diCatiohes: gupd mefite.iirisipientium.dolabrO; verbi ex eis septuagjhta milUa gtti- humeris pnefa perta-
Pei exercent, epsgue afaea, in qua nati sutit, forti- rerit,etc. (Ibid.). iProSelytiauterovOcabatiturferoece
tudihe ac deformitate" transmutare cbntendtifit, ac gui ex aUis riatibnifatis progeniti,: in fidem et coji
regulariter institutos unitatilfidelium, oadificio'""yide.' sprtium pepuli Dei, accepta circiimcisicrie, fratisie-
Ueet domus Dei, aptos reddere curant, Quod autem G runt. Fuerurit jtaque pperarii dpiriiis Dpmini de fi-
et Ugtia et lapides in morite eseduiittir,; et csesa ac liis xSrael, fuefunt de prPselytis; fuertint de getitibus;
prceparata utraque materies: ad montem domus; Dor De filiis videlicet Israel illi triginta millia ad prce-
niini transfeftur, patet sensus qupd omnes in-moote cidendas deLibanocedros missi sunt; de proselytis
superfaioe riati sumtisv Qtiia deipreevaricatiope priffii isti suntj de qtiibus nunc loCuti suffius, lapiduni cse-
hominis, gtiam superfaia fecit, originem carnis traxi- sores; de gentibus Hirtim ipse et servi ejus, qtii
-iiusV.Quicungue .atiteui gratla Dei pr-eordiriati sti- cuni servis Salomonis ligtia eeedebatit de Libano.
rrius ad vitam, excidiinuf cateebizandej et sacra- Omne igitur hominuni geijus, per qried. oedifibahcJci
menta fidei percipiendo de moiife stiperbise, et in erat Eeciesia, in tedificatipne templi pi*-ecessit.:Judoei
- haEigue, prbselyti et genliles cofiversiVad veritaiem
trionteiri DOmihi transferimtir, quiti eratidepbtestate
tenebraruni, ad arcemvirtuttim, quseest in urtitate Eyangeliii'unam eamdemque Christi Ecclesiam sive
sanct_e Ecclesiae, pervetiimus. Nbiatidtim autem tpiod recte viverido, sive ietiapj docendo construurit.
iidem operarii ita erant distributi, utpars in monte «Preecepitgue rex, tit toilerent lapides grandes,
lapides csederetif, pars item onera portarent, Di- lapides pfetiOsos, in fundamentum tenipli, et qua-
yersanamque sunt doria.Spiritus, "quod quidam di-• r. drarent eos, ete.» Fundamenfum templi riulluni est
cetidi ac prOtervbs argueudi constajitiani habent, :
riiystice; ihtelligendum ', gtiam iUtid quod psfendit
quidam n)itibres ad consolandos pusilianimes, et ifi- Apestplus diceris :.«Fundamentuifi enipi alirid heftio
firmos sublevandps existunt, quidamiitriusqueyirtu- polest ponere, proeter id guod posituniest, quod est
tis muuere preeditiadoptisdomtisDomini cbnvenitint,;. Ghristus Jestis-(J Gbr. JII). » Qtii prOptefea fufida-
5
quales fieri vbluit ees, quibusiJpquitur" Appstolus,; mentuffi domus Domini- pptest fecte yocari ; ;quia,i
dicens :«Corripite inqtiietos, Gorisolamjiii pusillani'- sicut ait Petrtis : «Noti.est aliud sub icpelo dalum _
iries, suscipite infirmos, patierites estote ad offlnes nbmeti hommibus, in quo oppfitea.tsalvps fieii (Act.
(I Thess. v)..» Prsepbsiti autem qui preeeranf singu- iv).» in qtiodfutidaroentUiii lapides grandes etpre-
lis operibus, ipsi sunt sacrse eoiriditofes Scfipturee, tiosi toUuptur^ curti pracipui faeijs Vaic'•sarictj.ta.le':
gtiOrum magistefio in omnibus Cruditiiur, quoriiodP viri faffiiliari inentis:;sanctitate.Sup.adhflerent Gon-
mitiores docere et cojitemptores corripere, quo- ditofi, ut quo firmiris in iUo spem suam ponurif, ep
modo nosinvleem onera npstraportare, jit implea- fprtius aiibruhi vitam difigej-e (qtiod est Iatittidjrieni
mus legem Ghristi,rconveniat (Gal. vi).: Recte parietis pprtafe) sufflcia.ht..'Lapldes efgo qui inifun-
prsefati operafii sep.uaginta millia, et octoginta damentum templi ad porlandum «dificium orone po-
FATROL. CIX. '. ;' s.„ .>."":.
.39 B. RABANI MAURI ARCHIEP. UOGUNT. OPI-RUM PARS I. 140
ucliantur, proprie suntprophefce ct aposloli, qui \er- A pides, quibus factum est templum, in libro Paralipo-
bum el saciamenta verilatis sive visibilitcr sive mcnun aperte dcclaralum est, dicenle l.a\kl ad Sa-
imisibiliter ab ipsa Bei sapicntia perceperunt. Qui leinpi), cum ei impensas lcmpli quas prapavavcrat
bene lapidcsprimo quadrati, ac sic in fundamento eslenderet : c Omnem prctiesum lapidem, ct mav-
poni iubenlur. Quadralum iiamque omne quocunque mer Parium abundaniissiine prceparavi (I Par.
verlitur, fixum stare coiisuevit,. Cui nimirum fi- xxiv).! Marmor autcm Paiium, marmor candidiun
gurse corda assimulantur electorum, quse ila in fidei dicit, qualc eadetn insula gignere eorisueviu Est att-
firmitate consistere didiceruiit.utnulla occurrentium lcm una de Cjciauibus, quo videlicet lapide tem-
rcrum advcrsilate, nec ipsa etiam morte a sui re- plum fuissc factum, et Josephus insinuat, dicens;
clifudine possint status inclinari. cElevarif itaquc templum usque ad canierani cl la-
c Quos dolaverunt ceenicnlarii Salomonis et c;e- piclc albo coiist)'ucturo.» Alfitudo fuit sexaginla cu-
«mcntarii Hiram.» Dolanturnamquclapidcspreliosi, bitoi'um. Nec mysterii sensus in abdito esl. Guivis
cum elecli quique proccedenlium sanclorum instru- Clenim patet quod inarmor caiididum, exquo donius
ctione ct instanlia quidquid in se babent noxium et Domini constructa cst, mundani clectoruin aclionem
inane relinquunt, atque anle conspeclum sui creato- simul et conscieuiiam ab omni noe\o corruptionis
ris insitee sibi justilioeregulain, quasi stabilem qua- B castigatam designat, qttales esse voluit sapieus ille
draturee formam, oslcndunt. Dolavcrunt autem hos architcctus eos quos super fundamentuin Christi lo-
lapi.es non solum csemcntarii Salompnis, sed ct cee- cabat lapides piv tiosos, auro argentoqtte redimilos.
mentarii Hiram, quia ex uti'Oque populp dpctores c Cliarissimi, inquil, mundcimis nos ab omni inqui-
fuere sanctse Ecclesioe. namento carnis el spiritus, perficienles sanctifica.tio-
« Porro Giblii prseparaverunl ligua et lapides ad neni in timpre Dei. i
c H.dificaiidam domum. t Giblos cst ch itas Phceni- CAPUT VI.
cis, cujus liicminit Ezechiel dicens : c Sapientes tui, Quando vel ubi mdificaium sit iemplum; cujus men-
Tyre, facli sunt gitbernatores tui, scues Giblii et surm s;t factum; quot annis sit mdificaium.
prudentes ejus (Ezech. xxui).» Pro quo iii I_ebr<j_o (CAP.YI.) r Faclum est igiiur qiiadiingentesimo et
continetur Gobal si\e Gebal, quod intei pretatur de- c oclogesimo anno egiessionis filiorum Israel de
finleus, sive disterminans .' quod vocabulum apfe con- c lerra ./Egypli in anno quarto, niense Zio, ipseest
venil eis qui coida bomiiium ad _edif_ciumspiriluale, c raensis secundus regis Salomonis super lsrael:
quod c.\ yirfutifaus auimce construitui', paraut : sic c a.clifieare coepit domuin Domino, etc,» Qupd tiici-
etenim solumroodo suos auditorcs fidetn et opera ju- tur, t in annp quaiip mense Zie, ipse est nieiisis sc-
stifice tlocere suificiunt, duni ipsiprius s_.cris paginis G Gtiiidi i'eg:s Salomonis super Israel, » ordo sensus
euoeti, diligenler qua. sit fides tenenda, qup virtu- esl : in anno quciio rcgis Salomonis super lsrael
tum calle incedendum, certa de-iriiticne \eiitatis di- lncnse Zio, ipse cst meiibis secundus. Meiisem au-
diceriiit. Nam frtistra efliciuni sifai docloris usur- tem secundum fiiaium dicit. JSamquc Aprilis, quo
pat, qui discretionem ealholica. fidei iguorat, nequc Pasclia celcbratur, principium inensitmi apud ile-
sanctuarium Domino, sed ruinam sibi 0edific3.1t,qui bieeos primus eral in mcnsibus ainii. Ex quo inaui-
docere alios regulam, quain ipsi 11011didiecre, co- ieste clarel, quod :uox, peraclo Paseha, cospit _e_i-
nantur. In sedificanda ergo domp Dei priiiio sunt ficare domum Doniini, el coiisecralus mystica so-
ligna et lapides coedendi de mente: quia eos quos in lemnitate populus, manus ad mysticum opus n)i_.if.
fide vcrilalis instituei'e qucerhims, primo neecsse esl Fit autcm commemoralio egressionis ex ,/Egypto
ut abrehunfiare diabolo, ac de sorte primce pr_e\ar.- ciuahdo labernaculum sedificari eo-ptum csl, ut ad-
cationis in qua nati sunt doceamus renascendo erui. moneatur lector qnot aiinorum tempus infer cedid-
Deinde quoerendi sunt lapidcs pretiosi ct granties, caiionem ulriusque domus traiisierit; et iiuic quo-
atquc in iiindamciitum lempli ponendi, ut memiiie- que summse tcmporis sacramcnlum inesse spiiit isle
ri.nus abdicata conversatione priori, eorum in om- eognoscal. Quatej' namque cenlcui et \iccni quadriti-
nii.us viiam moresque inspicere, eosnostiis audilo- geutoset octogiiila laciunt. Quatuor autcm e\ang(_-
riijLisiuiitaiidos proponcrc, quos per \irtuiem humi- lic-cpcrfcctioni apte coiiveniunl, proptcr ipsum cvaa-
lilatis specialiter Domino adhoerere noverimus. Ari- gelislarum numerum. Ccnfum docliince legali, pro-
deudus est in aliuin parics opcrum bonoium, et quasi *pter ainios legislatpiis totidem. In quo etiam n.i-
super inipositis hifaiinvicem ordinibus lapidum am- mere \ii'orum,gratiam aancli Spirititspiimitiva sus-
bulandum est ac proficiendum c de \irlute in viiiu- cepit Eeclesia, paienfer oslendens quia qui lcgc
teni (Psal. LXXXIII).» Vcl ceiic lapides fundamenli legitime utuntur, id esl, qui Christi in ea graliam
grandes, pretiosi et quadrati pi imi sunt, ut supra cogno_,ccnles atiipleclunlur, jure Spiriius cjus gra-
diximus, Ecclesiarum magistri, qui afaipso Domino tia ivplenlur, qua in chaiitate ejus aiiiplitis igne-
veifatim audiere salulis. Superposili aiitem ordines scant. Dixiiniis aiiteiu per tafaeniaculum quocl ieoit
japiuum si\e lignorum sequentcs stiiit, stio quique Sloyses ef filii Iscael in deserto. synagogam ; per
tcmporc sacerdotes ac doctores. Quorum vel pnetli- templum vero quod Salomon et iilii Israel cuiu pro-
caticne ac minislerie fabrica cresci. Ecclesice, vel selylorum et genfiliuni auxilio conslruxil, Eccle-
ornalur viiiulihus. Quales autem colore fueriiit Ia- siam ge.iliuin posse designari. Pciniansit aiitcm
i.i COMMENT.IN LIBROS IV REGUM. — IN LIB. III. 142
cnltus et religio tabernaculi annos quadringcntos A auteiu lux in Doiiiiuo (Ephes. \). i Jebus eadem esl
et ocloginta, ac sic lemphim eedificari incepit. Quod ci\ ilas quee et Jcrusalem, et Jebus quiJem inierpre-
aulein quaiio anuo regis Salomonis eedificari coepta fatur conculcata; Jerusalem autem visio pacis. In
est domus Domini, potcst eo referri mystice quod qua quandiu Ornan gentilis regnabal, Jebus dicta
post replctani dispcnsalionein Deroiniceeincarnatio- est; cum vero in ea David locum bulpcausti emeret,
nis, quse in qualuor E\angelii libris scripla cst, cum Salcmon in ea templum Domino eedificarel,non
misso de coelis Spiritu sancto, Ecclesise structura jam Jebus, sed Jerusalem vocata est, quia nimirum
coepit. Et quod mense secundo coepta esl, pptestad genlilitas quandiu divini eullus nescia perdurabat;
eleclionem genlium referri, qusc seeundo loco post conculcafaatur et illudebalur ab immundis spiriti-
Israel sedificatioucm in se sui suscepere creatoris. bus, ad simulacra mula, prout ducebatur, sequens.
Unde el secundus mcnsis in lege concessus est ad Cum vero illam gratia sui Conditoris respexit, coiili-
faciendum Pascha his, qui r immundi super ani- nuo pacis in se el loeum invenil el noinen.
main, \el in via procul positi (Num. ix), i ad iaeien- i Domus autem quam eedificafaatrex Salomon
duiii in primo mense Pascha occurrere nequirenl. c Domino, hafaefaatsexaginta cubitos in longitudinc,
Ubi nos apcrtissime designati sumus, qui immundi . el viginti cubitos in latitudine, et trigitita cubilos
super morle animse noslree et procul adhuc positi a B c in altitudine, etc. » Longitudo domus longanimi-
populo Dei, nen pptuimus primum Pascha facere, tatein dcsignat sanctse Ecclesioe, qua in exsilio pere-
quod in carne el sanguine agni fiebat. Celebrainus grinatioiiis nujus patienler advcrsa queeque tolcrat,
auteiiv hodie Paseha secundtiffi, quod in corpore et donee ad patriani quam exspectal, perveniat. Lati-
sanguine Redemptoris nostri, a quo quscsiti et mun- tudo insinual charitatcm, qua dilatato siuu nienlis
dali sumus, actum est. In quo autem loco tcm- uon soltitn amicos in Deo, sed et ininiicos diligere
plum sit sedificatum, manifestius in libro Paralipo- gaudet propler Deum, donec \eiiiat tempus, quando
menon oslenditur, ubi scripium est: . El co_pil Sa- sive ad paccm suani coirversis, seu fuuditus omnifaus
Icmon aedificare domum Domini in Jerusaiem in exslinctis ininiicis cum solis gaudeat amicis in Deo.
monle Moria, qui demonstratus fuerat Da\id patri Altitudo spem denunliat fiiiurse relrifautionis, cujus
ejus in loco quem paraveral David in aica Ornan intuitu lifaenler infima quceque, sive quse demulccnt,
Jefaussci(II Par. m). J JLdificatur ergo domus Do- seu quse adversantur, contemnit, usque dum, utris-
miiii in Jerusalem, hec est, in visione pacis, quia quc tr.uisccnsis, sola merealur c videre faona Do-
dilatata per tpluni orbem Ecclesia iti uua eadcmque liiiui in terra viventiuin (Psal. xxvi). » Ufai nolan-
fide et veritatis catholiceespcietate consistil. Kamquc dum quod triginta cubiti altitudinis, non usque ad
in scissura lnenlium Deus non est; sed c factus est G tectum leinpli, sed usque ad ccenaculum inferius
in pace locus ejus, et habitalio ejus in Sion (Psai. perthigebant. Namque in libro Paralipomenon aperle
LXXV). i -Edificalur in monte, \idelicet in ipso Domino scriptum est, quod altitudo centum \iginti cubitoruin
Salvalore, de quo Isaias ait : c Et eril in novissimis erat (II Par. m) : de quo post beec dicturi suinus.
diebus prscparatus mons dpmus Domini in vertice <Porlicus crat ante lemplum viginti cubitoruin
montium (Psal. n).» Et ipse de se in Evangelio t longitudinis, juxla mensuram latitudinis lempli;
ait : c Non potest, inquil, civilas abscondi super _et habebal decem cubitos latitudinis ante faciem
mojitem posita (Matth. v). » Ipse est enim mons c templi. » Templum namque erat comersum ad
montium, qui de lerra quidem per eriginem assum- orienlem, sicut et tabcrnaculuni, Jiafaebatqueostium
ptie carnis crlus cst, sed oinnium terrigenarum po- porticus ab oricnlc contra oslium tcmpli, juxta quod
tentiam ac sauctitalem singularis eulminc dignita- hisloricus Judceorum Josephus apertissime docet,
tis transcendit. In quo nimirum monte civitas sive ifa ut sol Eequinoclialisorieiis directis radiorum suo-
dornus Domini consfructa est, quia si non in illo la- rum lineis, per ostiaria porticus vidclicel ct templi
dicem figat, spes et fides noslra nulla est. Qui re- el oraculi, arcani tesiamenti perfundere posset.
cte mons Moria, id est, vis.on._i, vocatur : quia ele- Quia vcro templum sanctam Ecclesiam designat, ppr-
ctos suos, quos ad eeternam suse claritatis \isionem ticus quoe erat ante templum et propjpr lucem selis
conserval, in hac iiitcrim vila laborantes videfe et accipere sclebat, qtiid apertius quam illam ejus par-
adjuvare dignatur. c Qui dcmonslratus fuerat David tem, quee Deminicseincarhalipnis tempera prseces-
patriejus. s Ostensus namque eral Da\id, sicut et sit, typice denunfial? In qua sunt patriaicbse ct
ca_ieris proplietis venturus in carne Doniinus. Bene prcphctce, qui crientem ituic munde n solem justi.ies
idem locutus in area eral Ornan Jebusa.i: quia cl (il/fl/. iv) » primi susccperunt, el nascenti in carne
Ecclesia arcw solet vocabulo designari : dicente Doniino testimonium, shevhendo, sivc prsedicando,
Joanne dc Domino : cCujus venlilabrum in manu sive etiam moriepdo, prsebuerunl ? Ostium ergo
sua, et permundafait aream suani (Matlh. m). t. Or- templi Dominus est, quia nemo venit ad Patrem nisi
nan, qui interprctatur illumhiatus; el eial naiione per ipsum (Joan. xiv), et sicul alibi dicif: r Ego
Jebtisoeus: natione quidem gentiles significal; no- sum ostium, per me si quis introierit salvafaitur
mine aulem eosdem illustrandos a Domino atque iu (Joan. x). » Oslium porlicus, sermo proplielicus,
fiUosEcclesicecommulandos ostendit: quibus merito qui quasi recto calle ingredieules ad ostium leiupli
dicit Apostolus : _ Fuistis aliqttando tenebrai, nuiic perducefaaf, quia gratiam templi Domhii Salvatoris,
143 B. RABANI MAURI ARCHIEP, MGGUNT.OPERUM PARS.I. IM
qua mundum erat .redempturus, aperte proedicafaat.J \. qui sea domo David separaverat, sea per cancellos
Factura ergo portieus fota rideles illius temporis sj-.. cecidit, quia etsi heeretici, sive sehisifiatici aliguam
gpat: oslium vero in porticu, doctores, qui ceeteris boneeactionis arcem conscendere videntur, guia ta-
lucem vitce jantiamque infrandi ad Dominum pande- meii compagem ecclesiasticse.unitatis non habent,
bant exprimit _Et faeneuhum ostium, prppler cori-, guasi patCnlibus et non solidis laterum pr__sidiis
sonam in onifiibfis sanctis fideni ac dileclionem ve- semper ad viliorum infima relabuntur, dum divino
ritatis. . Quee videlicet porticus. juxfaialitudinern . desliluti auxilio, suoe pertinacisi fastu intereunt.
templi vigintl cubitis longa erat, quia nimirum an- Qtia autem arle proefata iabtilata parietibus templi
tiquijustiperibnganiniitatem devotsemeiitis deside-; sint affixa, declaratur Cum subditurj:
fabant venire ad dilalationem Ecclesise, iii charilate « Trabes autem posuit in domtim per circuitum
Dei, quee est in Christo Domino nostro. e forinseeus, ut non heererent muris templi, etc. »
-« Fecitque in templo fenestras obliquas.» Fene- Trabes autem, guse in.rinseeus domum muniebatit
stree templi, doctores sancli et spirituales quique et ornabant, lantas efant longitudinis, ut capita ea-
in Ecclesia, quibus mente excedentibus Deo arcana rum forinsecus prominerent, in infimo guidem or-
secretorum coelestiumspecialius ceeteris videre con- dine cubitorum septem, in medio sex, in summo
ceditur. Qui dum ea quee in ecculte vident, pu- JB quinque, atque in eisdem capilibus earum. labulala
blice fidelibus pandunt, quasi suseeptc lumine selis componerentur, neqiiaquam muris templi infixa, sed
feneslree cuncta templi penetralia replerit. Unde juxt.a muros trabibus quse de muris exierant, su-
bene eoedemfenestros cbliquee, id est, intus fuisse perposita. Quid itaque per trabes domus, quse tabu-
latieres perhibentur, quia nimirum necesse est, Ut lata portabant, nisi preedicatores sancti sunt typice
quisguis jtibar supernse cpntemplationis vel ad mo- designati? Qui dum ipsi sublimem atque honorabi-
metitum pCrceperit, mox sintim cordis amplius ca^- lem in Ecclesia Dei locum tenent, infirmicres qups-
stigando dilatet, atgue ad majora capessenda solerti que ac fragiles suis preedicatipnibus ab infirffierum
exercitatione prceparet. appetitu SusteUunt, atque ad cpelestia desideranda
...". Et eedificavitsuper parietem templi tabulata per ac speranda suspendunt; suis etiam inlercessieiii-
. gyrum in parietibus, domus per circuitum tempU bus, ut incoeptis persistant, adjuvant. Legimus au-
«.et oraculi, et fecit latera in circuitu. Tabulatum, lem in Paralipomenon (II Par. m) quod trabes
_ guod super efat, guingue cuhitos habebat latitudi- templi, sicut et cealera ejus inleriora, fuermt auro
t nis; et mediumlabulatum sex cubitoslatitudinis;et vestitce. Quod ita factum esse non dubium est, u't
t tertitim tabulatum septera hafaens.cubitoslatitudi. illee trabum partes, iquseintus in teinplo erapt, auri
;»;nis.:» Hseciabulatain Evangelio,ubiDon)inustetita G.esseut lamihis tectee; quse vero foris parebant, ihcc
tuf a diabolo, pinnacula templj vocantuf (Matth. ivj. minime deauratse, ipsani: cedri speciem forniamque
Secf et Jacobtim , fralrem I)omini , apostolum iri cunclis ostenderent, in qija tamen: imposita sibimet
pinnaculum teinpli, unde ad populum concioriare- labulata gestabant. Quod ergo extrinsecus eminefaat
tur, levatum esse legimUs. Utrum autem nioris fue- trabium, vitam sanctorum, quee nofaisin terris iinio- 1
rit dectorifaustit in bis sedentes tabulatis, ad cir- lescere potuit, designat. Quod intus in lemplodeaura-
cumstantem inferius turbani fecerint" sermonem, tum fulgebat, claritatenf iUam, qua in ccelestipatria
nusquam scriptum inveninius, patet vefo sacramepti in aspectu sui gaudent creatoris, flgurate denuutiat.
j'atio, guod tabulata faeectria totidem iidelium gra- «Domus autem cum oedificaretur, de lapidibus do-
dits, conjugalorumvidelicet, eonlinentium et virgi- {latis. atque perfectis sedificata est. Et maUeus et
num desigriant: distinctos quidem altittidine profes- « securis, et omne ferramentum, non sunt audita in
"sionis, sed soeietate fidei et veritatis ejusdem oni- « dpnio, cum eedificaretur.» Hsec ad illam Ecclesiee
iies ad domum Domini pertinentes, eique fixa mente parterii, queeipost liujus seeculilabofes et ceftamiiia
iriheerentes. Ubi pulchre: dicituf guiatabulatuifi ad aeterna prsemia nieruit introdiici, proprie perti-
,'quodsuperefalj quinque ctifailos habebat latitudinis, nent. Ibi enim perfecti solummodo et imrnaculati,
medium sex, tertium sepleffi. Supreffium ergo tabu- alque ab omni labe iniquitatis casfigati ingrediun-
latum erat cceteris anguslius, medium sjipremo la- tur. «Non enim intrafait in illaffi civitalem aliquid'
tius, sed infimo erat faclum angustius, guia nimi- coinquinatum, faciens afapminationemetmendacium,
rutn altior prbfessio virtutis arctioretn debet viam sicut inApocalypsiscripsit Joannes (Apoc.xxi)..Ufai
terierevivendi. Singula autem tafaulatahabebant in malleus et securis, et omne ferraffientum non audi-
circuitu latera, id estlcriculas, ne facile quis in tur,„quia faic tundimur adyersitatibus, et disciplina
eisdem tabulatis cchsistens sive residens, pesset ad veritatis exercemur, ut illic locis juxta meritum
inferiora decidere, guod Achaziceregi contigisse in congruis disponamur : castigatione cessante, solo
Samaria legimus (IV Reg. i). Queenimirurii latera, amoris glutino guo ad.invicem copulemur, unoim-
rion incprigfue guetidiana divitiee ptctectibijis erga i pleti spirituper-tindaintiry,; ; i '.) „-
nbs :munimina desiguant.; De quibtis Psalmista : - i Ostiuffilateris inedii itaparte erat dOmusdeXfj'_e,
«Immittet, itiqtiit, angeluni Deminus iri circuitu ti- . et per cochleani ascendefaantin medium ccenacu-
meiilium eum, et eripiet ees (Psal, xxxiu).» Ascen- «lum, et a medio in tertiuni, etc. » Quidam, hunc
dit auidem z_j ccenaculum Achazias rex Samarioe, iocum malc jntelligentes, pulant ostium templi a
145 COMMENT.1N LJBROS IV REGCM. — IN LIB. 111. 140
mcridie fuisse, non altcncientcs quia si hoc signifi-jA. deni eiibitpruni siimniam in altitudine habebal. Qui
care voluisset Scripturct, non ifa dicerct : . ostium videlicet liber illas de quibus prsedixiiiius perticus
lateris medii in paiie crat domus dexfrcc, » sed ita circa templum cellaria vocat ct cubicula. . Dedil
potius simpliciter : « et habebat domus ostium ad auteui, inquit, David Salomoni filio suo descriptio-
meridiem. _ Nunc autem longc aliud significat. Par- ncm perticus, et teinpli, et cellaricrum, et coenaculi
icni namque doraus dcxtrse latus templi meridia- ct cubiculcrum in adylis, et dcmus prppitialipnis
nuni dicit, in cujus parle Orienlali ostium erat in (I Par. xxvm). i llbi etiam extcrierum domorum,
ipso angulo faclum juxta terram : in quod inlroeun- quee erant extra atriurii sacerdotum in circuitu tem-
tes slatim ad altiora gradatira asccndebant, hafaen- pli, fccit mentionem, cum protinus adjunxit : cNec
tes viam ascensus per ipsa parietis intcriora, donec non et omniiim queecogitavei'a't, alriorum, ef exe-
fali itinere ad medittm ccenaeulum et a medio por- drarum per circuilum in tbesauris doinus Domini,
veniretur ad tertium. Nee dubitaiidum, quamlibet et in thesauris sanctoram. i
boc Scriptura non dicat, quia sic ascendentes cre- Quod autem omnis allitudo templi centum viginti
bcrrimas hafaebant a Meridie fenestras, quarum luce fuit cubitorum, ad idein Sacramentum rcspicit, quod
certum per omnia et sine oifensioiie iter agercnt. et primitiva in Hierosolymis Ecclesia, post passio-
Qui nimirum locus proprie ad corpus Dominicum, II ] nem, resurrcctioitem, et ascensionem Domini in cce-
qttod de Virgine sumpsit, respicit. Oslium iiamque los, in hoc numero virorum, gratiam Spiritus sancti
laleris medii in parle erat doinus dcxtree, quia, dc- accepil (Act. i, ri); quindecim nainque, quce ex se-
functo in crucc Domino, c unusinilitum lancea latus ptein et oclo constant, solent nonnunquam ad signi-
ejus aperuit (Joan. xix).» Et bene, cin parte domus ficatioiieni referri \itoe futurse, qttse nunc in sabba-
dexfree,» quia dextrum ei latus a milite apeiiuni, lisriio geritnr animarum fidelium : perficielur au-
sancta credit Ecclesia. Ubi apto ctiam verbo usus tem in fine sseculiresurrectione corporttm immorta-
cst evangelista, ul non dieeret : .Percussit latus liuiu. Ipsa aulem quindccim in liigonum ducta, id
ejus,» aut : c Vulneravit,» sed : « Aperuit,» \iueli- est, cum omnibus suis partibus adnumerata, cen-
cct, quasi c ostium lateris medii, t per quod nobis luni triginta faeiunt. Quapropier aplc numero cen-
iter ad coelestia panderclur. Denique ita sub.uuxit: tenario et vicenario magna electorum faeatitudo in
c Et continuo exivit sanguis el aqua (Ibid.). i Aqua futura vita designatur, apte in hoc teiiiuin domus
scilicet, qua abluitnur in baptisroo, et sanguis, quo Domini ccenaculum cohsummatur, quia post proesen
consecramur in calice sancto. Per hoc nanique tes fidelium labores. post acceptam in futuro re-
oslium nobis est asceusus in mediuni cocnaculum, et quiem animarum, plena lotius Ecclesise fclicilas in
a medie in tertium, quia per fidem el rnysleria ncstri G resurreelioi.is gloria complebitur.
Redempteris cieprccsenti Ecclesioc eenversaliene ad t iEdificavii domum et consummavit eam. Texit
requiem animarum pest mpiiem ascendimus; rur- c quoque donium laquearibus cedrinis, elc. » La-
sumque de requie animarum, advenientc die judicii, quearia sunt tabttlata, quse magno decore composita
ad immertalilatem queqtie corporuffi, quasi in ter- et ornata, ab inferiore parle trabibus afliguntur. El
,tium coenaculuni, sublimiore profectu pcnetrabimus, quia ter gemince allitudinis domus Domini facta erat,
ex quo in magna amborura, et cerporis videlicet ct terna ninii-rum habebat laquearia.' Quid autem apcr-
animoe, bcatiludine perpeluo vivamus. tius per laqttcaria, quam sublimibres' quosque in
Quod quidcm iter invisibiliter agebatur, ita ut sancta Ecclesia juslos significari credamus ? Quo-
soli hoe, qui intraverant, nossent, quamvis ipsum rum ppus et dectrina cunctis in exemplc proposita,
oslium eliam foris posili vidcrent, qnia nimiriim quasi longius in alto prseeminct, quiquc suis interces-
aefus fidelium in boc sscculo, et celebrationes sacra- siouibus et exhortationibus animos infirmorum, ne
menlorum, etiam reprobi possunt intueri. Verum -)n tentationibus deficianl, prolegunt. Queenimiriun
arcana fidei, intimeegratiom dilectionis, nullus uisi laquearia recte ccdrina esse describuntur. Cedrus
qui per- iisec, Domino duce, ad coelcslia scandit, namque arbor est imputrihilis omnino naturse, odo-
agnoscit. c Qui enim dicit se nosse Deum, et man-" ris jucundi, aspectus nitidi, serpentes acccnsa nidorci
data ejus non custoclil, mcndax cst (IJoan. n).» fugans ac perimens. Queeuniversa perfectis quibus-'
Notandum sane quod triginta cufaili allitudinis, de que conveniunt, quoruni insuperabilis est patientia,
quihus supra legitur, usque ad medium coenaculum fama virtutum eximia, proesentia cunctis gratissima
perlingefaant; deinde alii triginta cubiti usque ad ibonis, auctorilas ad revinceudos confutandosquc eos
terlium ccenaculum addebanlur, quousquc poiii- qui verilaii i-esisfunt, coristantissima, qui e* in Jiac
cutim, quse erant circa templum ab Austro, et Aqui- vita ct in fulura singulari prse ceeteriscminentia ful-
lone, et Occasu tectum perveniebat, ul Joscpfao geiit.
narrante didicimus. Deinde usque ad supremuin « El oedificavit tabulatum super omnem domuni
templi teclum alii sexaginla cufaiti numerafaantur, et c quinque cubitis allitudinis. » Loriculas significat,
sic tola allitudo dpmus juxla lifarum Paralippmenpn quse in supreino dorous lecto per circuitum eranl
in centum yiginti cubitcs cpiisummata csl (II Par. faclee,nc quis ad alliora perveniens, repente Iafaere-
m). Pcrticus qucque, quse crat ante frcntem templi tur ad ima : quod in omni domo quam quisque cedi-
ad Orientein, jtixla fidem preefati vpluminis, eam- ficaret Moyses fieri prsecepit: c Cum sedificavcris.
147 B. RABANIMAURI ARCIIIEP. JMOGUNT.OPERTJMPARS I. M8
inquiens, domum "novam, faefes murum tecti per A justos. Qui quasi in summo domus Dei cacumineio-
cifcuituni, rie.effundatuf safiguis In.domb tuael sis cati dbcetitur qtiidem et portaritur al) aliis, sed qtibs
reuslaijeiite alio etiri priEcepsiiueritC{©_....xxn).» doceaht gBoiuffivefragilitatCm toieferit ipsi ribriha-
Hsec auteiri tabtilata sive brieulse stipfa sunt latera beot. Qui videlicet pafietes intrinseciis tabulaiis
voeata, tibi cum dicturii esset: «Et a-dificavit stipef "cediiriisoperitintur, cutii corda fideliuih aitibre \ir-
pafjetem templi taJfiilata per gyfum In parietibus; .tututij fedurtdant. Siciit epliriiceclriinaiuta periectps
dorinis pef cifcuiturii teifipli e't bfactili, » Cbmintib homines (ut supfa Domirius) fypice dentintiat, ita
»
subjectum bst: c"Et fecit latefa iti circui.ti. Iri "eliamlocis opportiinis celslttidiiiem virtiittim quibus
qulbris nimifum iaieiibus iriieUexiii-usdiviria esse ad eamdem perfectlbnem veriitur, noniriiirierito de-
prsesidia desigiiata ":qriserio_ iri libc adliuc sceculo signat". 'teguntuf iautem omhia lignis a pavitnenlo
laboftipttis, ac prb cap.ti tioslf0 ad superiora niteh- domus usque ad summitatem parietum, usque ad la-
ies, qribtidie tieVaeficiatiius, adjtiVatit. Behe autCm guearja, cum clecti a piimis fidei rudimenlis, usque
in hoc supremp tafaulalo, Ift tecto donitis Defuini, ad pefleetibriem bbriceactioriis, et usque ad ipgres-
quinque ctibilbs tilttini esse metiioratur, quia nimi- supi patfise ccelestis, bbnis Itisudare rioti desistunt
rum ita nos in Illa patria divineeprseseirlia claritatis bperibus, cuffi a ipfimis ]us"tis,risque ad iiltimps in
adiniplet, ut nihil aiiud visus nosier, nibil auditus, " consuhimatione sseculi, otiines 'virtutibiis sttident,
nihil olfactus, nihil gustus, nihil tactus dulce habeat, quartim merito jure yaleant protestari quia cCiirisli
nist diiigere Domipuin Detimnbstfuffl, tix tbto Corde, botius odbr sumus Deo» in bmni loCo(II Cor, u).
iota tmima, tota viftute, diligereetprcximuffl-taii- «Et texit pavlrrieritumtabulis abiCgriis.» Hoc quo-
quam nosmetipsos (Deul. vi). modo factum sit, pleuius iri libro Paralipbmeriori ex-
„Et bperuit tioitium lignis 'cedriuis.» Hiesupre- plicatur ubi,scripfurii bst I «"Stfavit qutiqiie pavj-
mum ipsum domtis teeluih dicit, td est, tabulatum hienlum pfetlosissinio riiafmbre deeofe multo (II
illud qtiodsupremls trabibus superposlitin. efal. Ntiii Par. iri).» Unde patet qribd "tafatilasafaiegnas, quffaus
enim habebat tem pltimculmen in stiperiof ibus, sic- pavinienttitii texerat, heguaguain iri. tefra pesuit;
ut riec taberrtactiiuni, sed _rat eeqriale, qtiotiibdti sedprimtimiilud liarmbtepfsetexit^ac deinde tabu-
ouinibus In PalseS-Iiia et -Egyptb dbffitise-dificahii- ias hiafniori supefppsuit, a~c"tefliiifrihii. dtipbus auri
busfacere moris est. Id ipsum atiteffl bbC tabtila- vestitum supefaddidit, utiti seqtiehiibus legittir. Sic- .
tum, quo operta est doinris, iaqtieariti desigijat, id |; tit atitem altitudo pafietis In aiturii exsufgeris atque
est, 'eiiniios quosque In restirfectiofiis glbria vifbs, usque ad laqtieatia pefvetiiefas,profeetus virlufuti), -
"et singtiiari sanclitale ad ipsum virtutis apieeifi"pef- quibtis eieeti ad regnuni cdelesie peryeriiuiit, vel
-venieritCs.De qupfum uiiti vbceclieittir : «Ititef titi- Y certe ipstis eJectSfiihi Chbfps sibiriiet per .teitipofa
tos mulierum non suirexit inajbr jpafine Baptista variatitia succederites sigtiificat, ita sequalilas pavi-
(Maiih: xi).» Gujus si comparem magriittidinis scire iiientl cbiicbfdeih eofuii)detii biifflilitateni, qua Ih
vis, audl quid Patfi ipsitis arigelus ait . «Ei Ipse tejhpbfali adhuCVilapbslti sbcialiler ihviceni cliafi-
prseeedet ranle Dbminuni In Spifitti ct vhitite Elioe tate Uictante "coriVersahtuf,"non irtiriieritb deriibn-
{Luc.i).;. strat.
« Et rodificavitpatietes demus inttlnsecus tabrila- Qtiod Videlicet: pti\iihenturo 'pretibsissiiiib efat
x tis cedririis a payimeiito ribnitis usque ad stiriihji- marriibre Stratum decbfe riiulio, ideinque iiiafmbt
ii-tatem parielum, et usque ad laquearia bpertiit II- mox tabulis tectuiri abiegriis, quia hihiirum vita san-
« gnls iptrinsecus, etc. » Iritrinsecus quidein dbffitis CtPruni primo fidei fifmitate 'prcfeifiuriiehdaincofde,
•eedro tifat vestita. Naro fofinsectis tantp hitpre la- ac dbitidespirituujri viftuturn laiiiudinb eStadofhanda
pis ille, de que facta fuerat, fulgebat, ac si ealeuJo in bpere. Alioquih quid titiltlalis habebat decbf
:esset Catididotecfa. Juxta senstisvefbmystibbs, pti- iiiartiipfls pretiPsissiriii ligtipftihi 'tabuiis obtecttiS, si
rietes templi surtt fidelium pbptili, ex qtiibtis saricfa ribh Irtysiieum aliquod tacite sigriabtit, ac bbtibftini
universalis consistit Ecclesla, qtiorurii dilatatipneiii rv ampUttidirteffiOpeftim ferfitudiiie fidei itiieinerafe
per orfaemlatiludoilesignat.parietum, spem vere et subfulciendaiii esse dbcebat ? Abies Verp pfoptef al-
interi-ioiieifi bnirieni M cbBlestiaefedtam alliludb. tiiudiriebistii 6t fbbtir diti dursibile, itietifeffielecie-
Vel cCfte allitudp parietis, quoe ex crdinibus lapi- ftiiri ipiiifia qtiseqtie desidefia spertieptetii, et ccele-
dum supet iiiviCeinpbsilis censtat, prsesentis statum stium cbntehipMtiOfiiseinpef inlentahi, viritiieijtio-
Ecclesise significat, ubi elecfi, supef ftindanietitum qtie patieritise sitigtilaiitef exceUetiteiri,nbn ihcori-
Christi oranes sedificati, sibi invicem ih ordine per grue demonStrat. Auri atitem iamitia., qtise hiar-
temporum curricula succedunt, seseque invicem mori ae tabulis stint ablegtiis supetpbsitse, ipsa est
portarites, legeffl Ghristi, quseest charitasj adimplent latitiido «chafilaii-i,» decbi' i.de cetde pufb,etcbri-,
(Galat. yi). Dum enim qui nuiic a proscedentibus SCientiaboiia, bt Oidefioiifictsi (/ tifn. i) :» quse sic-;
erudiuntur magistris , rursum ipsi alies erudiunt, ut aurtim aliis pfetiosius Csi metajiis; ila ca_leris'
quasi super invlceni ppsitis prdinibus quiquelapi- eximioTViflutibtis ifl teffiplo'DeiSingulari liicfe'iuiget-
duiti vifOfum in domo Dei, sic ab aliis fixa constah- «iEdificaVilqubque vighiii ctihitofiifti ad posterio-.
tia poftaritur, tit ad portahdos alios et ipsi suiriciarit « feni parteni teiripli taibulatsi Cedflhaa pavinieiitPs
usque ad Iil.imPs, qui in iiiie ititindi nascituri sunt. «usqub ad stfpetiprsi; et fecit intefipfem dbniti_u.
_w9 -.'._.-. JGOMMENT.IN LIBROS IV REGUM. ^IN LIB. III.. 4§0
« Ofaculj in Sancto sanctorum, etc.'» PQSlejiorem A . acciijiunt. Bene.autem intericr Upmusyiginti «ubitus
partejn tempU Occidenjtalem^ciicit. Ab ortu eiiiih' lpnga facla esti propter mysterium sciljcet geniinee
solis ingfessiirii haliebat leriiplurii, et afaoccasu do- dileclionis , de quo et supra diximusVQuoein hac
mum jnterioierii,7hqc est, SanctasartCtorum, Qubd "intejim vita ex parte ipaxjnja electPTum mentes
autemtabtilata, qrieeiiiterjereiri c.onjumah.exte.riore ijUustrat, sedffl Ula patrja, cessantibus aliarum virf
sepafabant,i"ia payimento us.qtie:ad ..superibra es.se tutum' opefibns, sola pprpetuo regnat (I Cor. XIIJ).
dicurito cedi_i_ata, non usque ad laquearia sigtii- . « Porro quadraginta *ubitprum crat ipsum lem-
ficat, quse trigiril_.cribiliseranl.in StibUme 3 J>a- ''..{ plum pro forilnis oi'acpli. » Diximus ipsum tem-
vimetito"suspensaj, ut supra diclum est, sed tan- plurn pro foribus ofaculj, prsesentis Ecclesieetypum
lurii nsque ad cu.faitQS. viginli aJiitudin.is,, ,jn se- ,gessisse. Unde recle quadragipla fuit cubitorum.'
quentlfatis aperfeJegltm. Relic.tnm ve.ro e.rat su- Qui numerus ssepein sigriificationeppnitur prsesentis
per hosc tabulata aperluni et inarje usgue .ad laguea- . fjdelium laboris, quomodo guinqiiagenarius in signj-
ria eufailprunj decenj; altitudinis, &t cubitprajn yi- .ficatione futurse guielis et pacis. Denario nanjgue
"g.ri.i-Iongiludihis, juxta latitudinerti 'domus : per iiuriiero tenentur proecepta, jjuorum pbservatipne ad
quam nimirum j.anuam fumtis jncensoi'um de altari ,vitam peryei)itur. Denario asgue sigiiificalur ipsa ,
thymjamatis sojeb.atin Saucta sanctorum ascendere, -iB.-quamdesideranius, et--pfo.qua lajjoramns, vita pe-
alque ad arcani Dornini operieridam penetvrare. In Tennis. Quadratus vero est mundus, iii <qtiopro ad-
qua djstincliojiedprnusDomii)i palet fig,uj'amysterji, quirenda eadem vita ceriamus: Uride Psalmisfa,
Apostpip expon.ente, luce claripr : -qjiia prior domus, _congregatidam Ecclesiam de gentibus prseyidens,
iri quam semper jnlpoibant sacerdptes,, sacrificiorum aicfaat; 4 De rcgioiiibus copgregabit - eps , a .soUs
bfBcja cortsuro.roantes,preesens .estj_c.cle.sja,ubi gup- ortu et occasu, ab aquilpne et mari (PsaL cvi). j>
tidle; piis insjstenlcs pperibus, i_pm_inb saerifieia Jau- « Et Cedro <ui)iiisjJojnus ipfrins.ecjj-svestjebatur,
" '
dis offerimus. . .« habens tQrnaturas suas et juneturas fabrefactas,
.lujerior vcrp dpmus, guee ad posteriorem partem t et ceelaturaseminentes , etc. » Pix:iffiusde cedrp,
teffipli erat .facta _, jpsa esf proniissa nobis vita in quod insuperabilem virfutum yenusfatcm signaTet,
.eceljs.,Iriterior guidem, ^upad flonversaljpneni np- quo nimiTU.ifi Jjgna omnis donjus Dbmiiii intrinsecjts
stri .exsilii,,gujain pr.oeseiitia Regis sum.mi perpes yesliuntur ; cuni cprda ,|ustQrum solp bonofuro ppe-
ibi beatorum et angelorurn, et hproinjjm soleninjtas rum amore nitescunt:. Habetque do.musintabulis ce-
agittir, JJnde.de ea hene inerilo seryo dicitur; s fc- ^drinis tornatufas suas, .efjtincturas Jabreiactas, cum
tra In gaudium .dbminitui(Matth, sxy).» Sed poste- iidem electi sese ad invicem pulclierrima cliarifatis
rior, tempore , «qtiia post hujus sseculj labpres tid v copula connectunt, ita^ut cum ipnumera sit multi-
Ulitisj-Ugresstimperducimur, Tafaulata autem,, vguas tudo fideliriro, uuupi tairien cor, unam biibefe anj-
utrajtigue doniurn afa jnyjcem; pUvidunt,Vipsa sunt maro, pfp cortiniunis ildei ac dilectibnis .societate
clauslra .eoeli,qjjorum nubis apertjpnern guptidie "merito dicaij.tur-(Act. jv), B.aJ.nguetQrnaturae, quse
suspjramus,,et quantuuincfaisboniinus dpnayerit, pia Junctuilsiabularum appopeb.ahtur, ut unum ex .pm-
sempcr inslanti-L,dpaec aperianljir;, etintrare liceal, nibus fiefet tafaulatum, ipsa sunt oiUcia charitatls,
puisamus, iUb.iatsi n6cdum,finte splutione.mcorpp- quibus ad itivicem If.aterni.tas sancta copulatur, af-
rum intrare perniittjfuf, apertam tamen habefiijis que in unam Chrisfi dopjuro tpfp lerrarupi .orfae
januam, diyinse.pietatis, qua orationum .nostrarum ,; coffippniltir, Quee e.tiam domus Jjafaet ceelaturas
;eleemo.synaruro,.,jejunioruni,<^eTO eminenles, cum opera virttitum .sancti nequaquam
iop-eftinitfaynnamatapraejriittaipus, o.c.cuitategupt, ,Sedpiariifesta exp.ression.efpris om-
Biiiic est eniffl;quod paiucs «ediinus Klpinusinte- 'nibiis,, quaies sint ipsi, jjuld agant, in exejnplum
.rioris .januam jiabebat jn superioribus p.er totuffl., viyendi proferufit. .
ufaijjjmus incensonjm intraret, quia t Oculi Domitii « Omoia cedririis tafaujisvestiebantur, nec omnino
apefti^stint super domum'Cjus jjocte ,ac jlie, «t aurcs „ «.Japis apparere poterat in p.ariete. Et Japides pa-
gus; ip orationes serypcum .suprum ijitehdeiites « rietjs slye pavimenti et fabuia. ,et vaurupi, .et.c...
-
(Psi$ xxxiji) » si J)"O.G per lotani; iatitudincm ,djj.- Baiicfprutii jn 'Ecclesia yjtatri bmriiayjesignant. sed
fusseper prbem JScclesise. Altare riamque thyniia- ea utiqrie dj_.finctione,.ctiinjiaritef pbnuntur., jit te-
mafis, guod _indomo guidem «xteriori, ,s.edprope jid.es viyi sifit sancti, fortituojJie fidei in jmam eaffl-
ostlutti staljat dpmus interieris,, typ.us fuit perfecto- .detnque re^ulam sjbimet
.agglutinati, Tabulw.cedri-
flim, qtii carhe quide.m a.dhticinro;uhdoTet:eBti.;S.ed nw s.he.abietjrtw,, sunt saricli, latitudine 'Variarum
cimnidesideriiosuntad ccelestia suspensi, et, yelut yirtutum secundujn donationes JSpifUussanctij jn
incetisb thure, fumuni ascendentem in Sancta ^san- una eademqtie .fide isibimet .allerut.rum .connexi.
"ctOfuirieniiiiiint, quia supernp ambr.eHagrantesj Auri taminw sunt sancti^ habentes supereroincntem
crebris orationum yocibus aures sui .puls.av.itapcto- scienlioe oharitatem,
Jiujusgu.e ifijlgonegratissimo
ris. Apertamque late ianuatii' funiusincensorum in :ad inyicemcongaudetttes. 4Jua?trjaMatus Aposfolus
superieribus ihveiiit, quia quantp .niundiores quique jiria sententia conipjexus est,.dicens,:« NamJn,Ghri-
iii tefris et gtiasi viciniores coslesli patriee commo- sio Jesu neque circumcisio
.aliguid valetj neque
"pnpif, tarito clfitis _aDptnitio cuncta.,;q.ue8ppscunt. _l)i'.a)pu.iiuoi, .sed .fidesaquie per dU.ectienein OWXA -
-31 , B. RABANI MAURI ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS I. 184
lur. » Fidci narague invictce lapis figuram tenuit, ce- _, 1 et specialcm prcedixit hortorem esse tiibueiidum :
.....s acticnis cdprifcra;, auruni transcendentis onmia c Amen dico vobis, quod vos qui secuti cslts me,
dilectionis. Vestiturque lapideus parics tabulis cc- in regeneralione, cum sederit Filius lioniinis in
drinis, cum professio fidei faonis ornatur operibus, sede majestatis suoa, sedebitis el vos super sedes
ne otipsa judicetur vel esse morlua. Verum quia lex duodecini, judicantesduodecim tribus Israel (Matth.
in lapide descripta, doctrina vero Evangelii per li- xix). 1 Hi ad'parietcs tenipli albo de lapide factos,
gnum est Dominicse passionis confirmaia, unde et illi figuralitcr ad cedihiaspciiincnt laiiulas; utrique
populus ille lapide circumcidebatur in prceputio, nos pra_mia a Doinino perpetuce lucis, quasi auri lami-
signo crucis consecraiiiur in fronte, possunt non in- nas, quibus dccoreiiiur, exspectant. Sunt in aliis
copgrue parietes templi lapidei. sive pavimeutum : lapides pretiosi, «unt tabulee ligtii aromalici, utraque
. pf eitipsissimpirfiarmbre straium,; eerum, qtii jri lege i Vatirpcppperta, quia et illi gtil ih lege; Domjni iiii-
fideiitef acpeffecte vixefunt, typum tetiefe; iabulee "maculali affibulavefant,. et" qul gfatiam Evangelii
verc cedrinse sive abiegiise iScvi Testamenti justos perfecte susceperant, pariter OBternavita perftuun-
Vindicare: qui volentespost Dpminum venire, abne- :tUr.:
-gant semetipsps, et, sumpta crucp Stia, qtietidie «Oraculum autem in medio domus in interibri
.sequtjntur illum (Maitli. xvi). Et qtioniam utriusqueVB;« parle fecerat, ut pcneret ibi aTcam foederis Dbmi-
:
;teriippfis ijustos eo&imunis gibfia .sup.rnse rtianet |:« ni. »;J3o,c;isupbrius.pricocctipatidb;lexpbsiluiri est.
retrifatitipnis, iapidibus ac lignisipretiosis iertia spe- i Quia yidelicetiniterior doffius, Secretapatrise coele-
, eies esf auiearum adjuncta laminaruni, Nec contra- Stis;.arca foederis, Dofflinuffi Salyatorem, in quo
riuin fdebet videri -quod supradiximus : porticum, sojo fcedus pacis apud Patrem habemus, designaret;
quse erat tipte teniplurti, tintiquofuiitfiguram gestare qui post restirfectionem suam, asceridens in coeluffi,
.fideUum;; ipsuifi auteffi teropluiii; eofuiritiul pbsiln- .'.VcaTnem,guam ex; Virgine sumpserati in Patris dex-
..carnatibnis Dbffiiriic-aitempusiji imtindurii veiierunt; - tera cbllbcayit. "'.. fi'''' ':'. ':
pbffodpmuminteriprem regni coelestisigaudia, quse • _'t Porro oraculum habebat viginti cubitos Iongitti-
-rittiusque justis darituf, figuraire; ntinc atitejn dica- -« dinis , et viginti cubilos lalitudinis, et viginfi cu-
mus parietes lapidecs antiquttm Dei populum, tabu- '« bilos altitudinis, etc. » Quod dicit, viginti cubitos
lata cedrina novum, aureas laminas utriusque in allitudinis, parietem significat cedriiiuiti, qui jOfacu-
coelis praemia designare, cum iidem parictes tcmpli lum, id est, Stincta stinclortiiri ab sede exteribfi se-
et in porticu, et in ipso temple, et in sanclis sancto- - gregabat, sicut; et supradixinius. Oraculuni yero,
rum pari fucrint modp. ufaierat arcai, Iiabebatvicenos ctifaitosin lopgitudine, -
c De lapidibus et lignis et aure compacti. J Mulli- C el lalitudine et altitudine, id est, pef quadrum,
plex namque esl in diversis i'ebus eorumdem repeti- quia in SupeTfiah_a patria, ubi Regem Chrisium in
tie figurarum. Sed el hec dicendum, quia fuerunt decore sup yident pculi sarictprrim, solacharitatis
• et in
lege et anle scriplam legem plurirai qui legali- divince acfraternaj gfatia per pnmia fulget.i iQubd
ter Dpmino deservirent, non occidentes, non forni- seguentibus qtioque verbis astfultur, cuni dicitur,:
cantes, 11011furtum facicntes, non falsum testimo- «Et pperuit illud atque yestivit auro purissimo; »
iiiupi contra proximumloquenles, honorantespatrem Quod est apefte dicere:' quia supernse mosnia civi-
et malrem, el, diligentesproximossicutseipsos: hi ad talis, gratiacharitatis iinpleyit.
c Sed :et-;allafe-vesti\it ceiirp^
parietes el porticus lapideos peiiiuebant. Fuertmt
aliqui majoreperfeclionc, qui, relictis mundi negotiis, thymiamatis, qtiod ej'at anteofacuium, de quppaulo
: e Sed tolutii altare "oraculi lexit
elassumpta cruce sua, sequebantur Doniinum, qui, post subinferfur
ul Apostolus scribit, c Ludibria el verbera experti, auro. 1 Utiideifitelligi datur qubd idem altare de la-
et cedrp yestitum, ac
insuper cl vincula et carceres, lapidati sunt, secti pide quideffl fueiit factum,
sunl, tentati smit, in occisione gladii morlui sunt. dcinde aurocpppertupi.Sigfiificatauiem typipepeih :
Circumieruntin melotis, in pellibus capiinis, egenles, feclorum vitani justbrum, quiguasi in vieinia :ora-
0 culi sunt
angustiati, afflicti, quibus dignus non crat mundus positi, guia, deserfis infimis deleetationi-
de solo regni coalestis ihgressu curami bffinefii
(Hebr. xi). » Hi qui anle manifesta tempora Evange- bus,
lii, vitam duxere evangclicam, quid, nisi ante in- impendunt. Unde bene in hoc altari npn carnes vi-
gressum teriipli ut tabulala eedrina in porticu ftilgc- elimarum, sed:sbla jncendebahttif tliyriiiamata, guia
bant, el quos utrosqucquia iclem regnum cccleste tales neh adhric peccata cafhis et illecebras cbgita-
comrounitcr, quamvis in mansionibus diseretis, re- tionum in se mactare opus habeht. sed taptum ora-
cepit, quasi porticus templi, post lapidem et ce- tionum spirituaUum.et coeleslitinidesideriorum odo-
druni, inlrinsecus esl auro copperta. Sunl in hec i'amenta per ignem irtlimi amofis in cpiispectu sui
",temppfe pefplufes, quilegalibus -0011161111 prseceptis, : conditeris offerunt. .
qucfesuprai cbmriiembfavhfius, sufiicefe sifaicredutit, :; ;«Dbmtini cpipgrieapte ofaculupi opieruit aufp pti-
taritiim si ad vitairi veriire mereanttir. Suiit alii qui : «rissiffio, et aflixit laniihas clayis, aufeis. » Doniuiu
ad perfectibnern nitentes, vetiditis quse babent omr ante eraculuni pfeesentis Eeclesiae typum teuere
diximus : ubi ita Redeiriptoris nostri amore flagra-
" riibuSjDominumseqtiuntur, memores promissiilUiiS,
qub talibtis in festifreetione iionsblum vilam, sed ;! hras, ultamen necdum ipsumyjderefacie valeanius
185 COMMENT.IN LIBROS IV REGUM. — IN LIB. ffl. 154
ad faciem. Unde apte domus heecauro quidem puris-. A eumdem serisum fespicit. Sicut enim interior domus
simo coopefta, sed intefposita erat medio pariete ab Sancti sanctprum, ufai erat arca, inteniam sancto-
oraculo secfeta.: Oractiltim namque vocatur, cum rum vitam in conspectu stii conditoris et redempto-
vel diviua honiinibus, Velangelica aUocutio, cum se- ris significat, juxta illlid Psalmistee...:« Abscondes
cretorum quorumque revelatione conceditur. Unde eos in abscondito vultus tui a cofittirbatione boirii-
bene oraculum in adytis, boc est, in interiori domo num (Psat. xxx):; » ita ccenacula in alto eamdem
facluni est, quia in superna palria, et angeloruin vitam, hoc est, in ccelis esse, et noti in hoc mundo,
nobis visio atque ajlocutio, et ipsa Dei prsesentia re- designant, dieente Apostolo : « Quse sursum sunt,
velabitur. Domus ergo ante oraculum auro tecta est, queerite, tibi Cliristus est in dextera Dei sedens.
quiaperfecti quique justi in liac vila, ufai necdum Queesursum sunt, sapile, non quee super terrtim
palaffi de Patre audire, id est, necdum palam Pa- (Col. III). »• - -..: -. .
trem videre queunt, fidem et opus justitiee divino « Et fecit in oraeulo duo cherubim de iignis oli-
ornant amore, per quem ad plenam Dei cognitionem «varum, decem cubitorum altitudinis, etc. » Che-
mereantur attingere. Laminee auri, quibus operta rubim ;(sicut propheta Ezechiel aperte declarat
est domus, operationes sunt muftifarise pietatis, [Ezech. x]) angelicse dignitatis vocabulum est, nu-
quas in obsequium vel sui creatoris, yelfraternse.- B meroque singtilari cherub dicitur, plurali cherUbim.
necessitatis, amor castus exhibet. Glavi aurei, qui-, Unde apte in figuris cherubim, qui efantin oraeulo
bus erant affixselamirise,ipsa sunt preecepta charita- facti, angelica ministeria, quoe eonditori suo in coe-
tis, sive promissa eeternse clarilatis, per quse in Iis semper assistunt, pessunt intelligi : qui recte de
exercitio studioque virtulum ne deficiamus, dbnante lignis elivarum facti esse perhibentur, quia nimi-
Christi gratia, cbntipemur. Unde faene de eisdem rum virtutes angeliceegratia Spiritus sancli, neun
clavis in libro Paralipomenon scriptuffl est: « Sed. quam ab amcre Dei arpscant, unctse sunt. Decem
et clavos fecit aureos, ita ut singuli. clavi siclos . autem sunt cubitcrum allitudinis, quia denario vitoe
quinquagenOsappenderent (II Par. iii). i Quinqua- celernsefruuntur, habentes inviolatam in se suicon-
genario nanigue numero solet in Scripturis remis- ditoris imaginem, servata perpetuo sanctitate et ju-
sio peccatorum et graiia Spiritus sancti, et vequies stitia et veritate. quam prinia cbndilione percepe-
oelerna figurari. , Tunt. Denarius namque decem obolis constat, et
; c Et quinquagenorum erant siclorum clavi singuli, contijjere in se nomen Regis et imaginem consuevit.
« quibus lamina auri affigebantur ih parietibus do- Quapropter et figur_e regni coelestis aptissirne con
«'musDomirii; » Quia nimirum.verba cdelestia, qui-. _ gruit, ubi et angeli sancti imaginem sui conditoris,.
bus in amore boriorum Pperum proficimus ;et con- J ad quain facti sunt, semper retinent, et electi homi
' servamuf,
yeniam nobis prpmittunt peecatorum,- nes imaginem ejus, guam peccande amiserant, reci-
gfatiam saticti Spiritus, et sabbatisnmm in futuro piunt. -...-
polUcentur selerrium (Isa, LX). Et hi quidem sunt t Quingue cubiteram ala cherub una, et guingue
clavi dilectionis._ Suntvero alii eiavi timoris, quibus « cubiterum ala cherub altera; id est, decem cfifai-
incipientesquique.et necdum ad perfectionem per-: «tos hafaepsa summitate aleeusque ad afe alterius
venientes, iliecebras vitiortim, carnaliumque volu- t summitatem. » Alse cum in sanctorum hominum
ptatum moftificant: illi videlicet serinones veritatis, figura pontintur, virtutes significant eorum quifaus
quorum institutiOne carneni. nostram crucifigere ad cpelestia semper volaJ^eatque in liis conversalio-
ctim vitiis et eenciipisceiiliis edccemur : queshabere nem delcctantur habere. Cum vero }n significatione
desiderabatPrepheta, cum ait: « Cerifige clavis a angelorum ppnuntur alse, quidaptius guam gratiam
timore tuo carnes meas, a jtidiciis enim tuis timui demonstraiit perpetuse et indeflectiyee felicilatis eo-
(Psal, cxyiii). » Qui rursum ad perfectiora perve-, rum qui semper in coelestibusin minisierio sui per^
niens, dicit de elavis dilectionis : i.Mihi autem ad- sistunt auctoris ; vel certe quia Jevitate spiritualis
; hserere Deobcnum est (Psal. xxxn). » , , naturee sunt proediti, ita ut, ubicunque voluerint,
. «Nihilque erat in templo, quod non auro tegere- statijn quasi volando perveniattt; ethic cum aUs fi-
I«tur, sed tbtum altare oraculitexit auro.'»' Deaurata gurati, et prophetis sunt cum alis Ostensi, Bene au-
est quippeporticus ante templum, quia patres Vete- fem dicitur quod quinque cubitortim fuerit ala che-
risTestamenti Deb per charitatem placuerunt. Deau- rub tina, et quinque cubitorum ala cherub altera,
ratum esl Ipsum templum, quia eademipsat cha- quonjam virtutes angeUcselegem.Dei, quse in guin-
rilas Dei diffusa est in Cordibusnostris per Spiritum que libris descripta est, Jndefessa devplipne cusfo-
sanctum gui dattis est nobis (Rom. V). » Deaurata diunt, dUigendo videiicet Dominum Deum suum ex
est donius interior, guia in superna palria sola cha- . omnibus viribus suis, diligendo et proximos tan-
ritasregnat; sed ibi eo verius et securius, que prse- quam sejpsos. « Plenitudo enim legis charitas est. »
sens ipse Deus, qui estcharitas, videtur (ICor. xln); Proximi; autem eortim et ipsi adinyicem stint aiige-
ifaieo certius, qub ipse mediator Dei et hominum, lici Spiritus, et liomines electi eorum ceque eotici-
qui sblus palerriorum est conscius seeretorum, ve- ves; unde cherub utraque ala ejusdem mensura.
lut arca lestamenti, seinper.aspicitur (I Joan. iv). perbibetur, quia videlicet eadem ipsa devotione,
Quod autem coenacula quoque lecla sunt auro, ad qua sese alterulrum in Deo diligunt, nestram quo-
-55 I?. RABANI MAURIARCfHEP. MOGUNT.OPERUM PARS I. _50
que ad sc ascencleiitittm societatem desidcrani. s>c-A atque imitateres fuisse in hae vita suse purilatis
que simul alce deceni cubitos complent, curo in ge- cxsultant. Dues autcm sequc parieles alis suis 1au-
mina charilatis exhibilione angeli de condiforis sui gunt, quia fidelcs titiiusque populi, Ju.._oisciiiccl et
prcesenlia lselantur. gentilis, possessofes secum habenl aulee cffilestis:
« Decem quoqtic c.ibilorurii erat cberu!) secundus, nen quod in illa palria dislinctip sit ipcalis intcr
'« mensura pari; el opus iinuni erat in duobus ehe- utrumque populum, scd quia major fiaf fcsll\itas
< rubim, etc. i Duo erant f.'cti chcrubim
propter internic beatitudinis de eon_.ortio adunatce in Deo
cousoiiium ejusdcm, de qua lnquimur, cfaarifafis si- fraternitalis. Exfcpdunt crgo cherubini ad utruni-
giiificandum, quia minus quam intci' duos charitas quc parielcm oraculi alas sttas, qnia Joetanfesin
starc non potest. Unde et Sahator I.i:ios ad preedi- eoelesli patria jtistos iHiiusque plebis \isioue suce
candiiii) ciscipulos mi.lere curavii, ultacite doccrct glorice ad laudem stti creatoris exeitai.t. Nec soluin
eis qui verbum fidei pr.i__iearetitvirtiitcm dilcctionis de illoruro quos secum iiitns habc-nt homii-umjuslo-
antc omr.iaesse ieneudam. Uniuscujusqnemeiisurse et riim felicitate loetantur agmina coelesiia , \cnim
cpeiis erant duocherubim, Jpiia slisparilitas volim- eliam nosfii, qui foris adhuc positi dcprofundis ad
latum sive cogifatuum in superna palria nulla esl, Domimn.i ciainiinr.s, curam gerunl sedulani. Undc
ubi una omnes caderaque Dei prceSenlis \isione et B Jjene de eisdeni cberufaitn in libro Paralipomenon
gloria illiistraiitui'. scripliun est: r Ipsi autem stabant erccfis pedibus,
c Ppsuitque cberubim in medio trmpli inteiieris; ef facies eorum versce crant ad exferiorem donium
t exfendebant aulem alas suas ichcrubiin et (I Par. m), i quia nos afa hujus osruinna peregri-
tange-
t bat ala una parietem, et ala clierub secundi lan- nationis erecfos ad suum desideranl pervenire con-
t g,ebat parieiem altei uni. Alw au.em alter_ein me- sortium. Sic e.go pedibus stanl ercctis, sic alas
c dio paricte fempli sciimccm con.ijigebanl. i Ma- suas ad auro textos oraculi parictes extcndunt, ut
nlfesfum est e . his quse prd_c_-Cta stint quai'e therti- 1'aci'eshabeaut ati domum versas exterioren), quia,
biir. in ined.o templi inlcrioris stint posiii, quorum sie angeli suam perpetuo innocentiam conservant,
habitatio cst semper in ccclis. Extendebant auiem sic de aiiimaruin sancianim in coelis bcai.tud.i_e
alas ciierubim, quasi advolandum. quiaspirifus an- coiigaudent, ut eis quoque quos.n terris adhuc pe-
gelici seinper habcn. animum ad ofasequium diviuoe rcgiinari conspiciiiiit electis -opcm feire non desi-
voluiiiatis paralum. Quotl vero ala una langebatpa- nant, donec et illos ad ccoleslem patr.am inlrodu-
rietem, et ala cherufa secuncli altcrum parietem, ad cant. t •Omnesenini sunt admin.sfra.orii Spiritus in
illam charilatis adniinislraliencm quam nofais exlii- ministerium missi proptcr cos qui heefeditaiem ca-
bent angeli perlincf. Quod alse altercein mcdio tem- *-<piunl salutis (Ilebr. i). » Possunl eliam per duo
pli se Invieem contiugcbant, eam dilectionls gra- cherufaim iluo testamenta figurari, qui nimirum
tiam qua se a-teriitruni complectuntur exprimit. cherufaijiijn oraculo sunt _acii, quiain consilio di-
Bene autem sequitur: vinse provisionis nobis uti<p«einaccessibil. atquc in-
t Texil quoipibciiertiliimaiiro.» Quia-et naturam coniprcfaensibili ante scecula dispositum .est quando
eonint Co;rdito'rimmortali claritalo subliinavil, et & qualiier, guifaus\c auctorifaus sacra Scriptura
menteni vera dilectionis atque humililatis 'Juce re- colideretiK. De tinguis olivarum sunt facii, qtiia Iu-
plevil. Nolandum sahe qnod Mojses dum laherna- ccni iiobls scientisc iribnunl»ju.ante flamma chari-
culuni facerct, fccil ct tluos cherubim aureos, quos tatis Dci, quceper Spiritum sanctuin diffunditur iu
posuit in propitiatorio, guorl eraf super arcam, Sa- cordifaus nostris. Deccmcubiiis snnt alfi, quia per
lomon autcm addidit cilios-duosmulto roajores, quos obsenaiiliam decalogi legis Deo scrviendum prsedi-
in lemplo poneret; sub -quoruroalis arcam in mei_io cant, quia Dco fideUter ser.ienfes donaiic remune-
poncret cuiii propifiaiorio ct clieiufaim piioribus i'andes esse regni pcrpelis ostefidunt. Geminns ha-
(Exod. xxvui). Sicquc factum est ut in labeijiaeulo bent <atas,•quia tcslamcntisui con.iilores pcr aspera
quidem essctrt cheri-bim iluo, in teinplo aulem qua- ,^. oequeul prospera iudcfesso proposiio scmper ad coe-
tuor; ad unam vero eamdcmque significationem leslia letcndissc cic penenisse declaranl, iq.ri hoc
utiique peiiiiient. fied repetifuin est opus atque idem suis auditoribus faciendum esse demonsiHml.
atigustius factum per Saloinonem, ut typice docere- Qninque cubitorum ala cherub uno, et -quinquecubi-
turguia, multiplicala post Incarnationem Domini- lorum ula cherub alicra . q'iia in -omni labeniium r-e-
cant Ecclesia, latius esset genlifaus sufaliinitascceli ruin variflaie sancli univcrsos sui corpoiis 'SCiisus
civium pandenda. Qtii sic Conditorem de collatosifai in obsequium sui condiloriscxn .ndunt. Et opusunum
nnmeie faeatiiudinis coilaudant, ut de nostra quoque erat in duobus cherubim. Qciia ulriusque leslamcnli
erepfione atquc ad camdem faeatitudinem introdu- scriplorcs una cademque casfitaleoperis el cbarilci-
ctione congaudeant; extendunt enim alas adiiiv.iceiii tis de\oiiofie DPOscrviuiil, una et consona Detim
super arcain, cum ad laudem Domini Salvatoris re- voce ac ifidcpreedicant. Alw igitnr chcrubimintcno-
ferunt bonum 'onine quod -acceperunt; extendunl res -superarcam seinvicem coniingebant, quia iesta-
alferas alas ad parietes eraculi, cum sanctcs etiam mciila pari de Doniino allcstatione consentiunt.
bomiues secum viderc Icetaniur, eosque velut ala- Item alis exfeiioribiis isle unum parietem, illealte-
vum stiarum summitaiibus tangunt, yios ccnsprtes rum coiJiiusebat, quia velus itestamentum proprie
-
IS_ : 0QMMEN3..IN LIBRQS IVREGUM.;;«- _IN LIBrlll) , rfg$
antiquo Dei populp scriptum,; npvum .verc, neJris, Atoris ,et prpxiniigeritur, Pqtmas fqciy mm memo-
gui ppstrincarnationem -Dpmjtilcaniad fideiriyeni- jjam oeterneeretrifaulibnis eoruni mentibus infigit, ut
jmjs, et jsecundo parieti, hpc est, septentrienaii iomirius abarce |ustitiseiabi qtieantj sjuO;itierce-
recte comparamuf, guifaus, ppst frigora,'ac tenti- ,dem justitioe semper ante eordis «eulos Jiabent.
bras idoloMricej iucem yeritatis cognoscere daluni Eacit pieturas mrias, quasi promihentes, de pariete
est. Vefsas habeni fqcies cherubimad. extcriorem ggredienles, ctitn mijltifarias vifluttirii. operalioties
domum, qtiia nostri gratia, qui adhuc foris slamus, fidelibus tribuit. Verbi gratia, viscera.misericordise,
neque reipsa, sed « spe salvi facli sumus (Rom. b.enigriitatem, humiiitatem,patienliatii, mPdestiam.
yni)», diyini sunt libri copdili, quia scriptores eo^ ;;, .Pavifflehtuni demus texit aufo ifitritiseeus ,;et ex-
ruirijaffl regnantes cum Domino, illumque collau- |_rinsecu's,etc.i l-ntrinsecusetexlriiisectisinoraculo
dantes jn epelis, curam npstree gerunt salutis, pro- etin ipso templo significat. Texit ergo Salompn pavi-
"
gue nostris erralifaps apud ejus pietatem jpterpel- mehtum dpihris aufb intririsecus et exlririsectis,
lant. ... . .; ; . '
; :.:-;._. . .''.'.... jquia Rexifester pacifiCusctafigelbS afque animas
c Et pmjies parietes fempii per circuitum sculpsit justerumin coelis perfecte ac plenarie deno oilectio-
variis caslaluris et, torno, etc, » Omites parietes iiis a cseteforum mortaliuin vilitate seerevit: :
templi per eirciiituni:, omnessanctse Bcclesia. populj B _; t El in ingfessu oraculi fecit ostiola de ligtiis oli-
srintj quifaussuper fupdamentuniChristi locatis tor < varum, posteSqiieangulorutii jquinque, et jJub ostia
tius ambitum orbis.replevit, coeptumgue fidei «difi- <j&e Jignis olivaruniv » Qtiod prjftio dixefat; <<fecit
citim guofidie. nova niembrprum suor-um prpgeuie, osiiGla de lignis olivarum, » hoc ipstim videttif apef-
quasj lapidum pretiosprum apppsitieiie ,, superaug- tins cxplicare voluisse, Cumadjunxil : « ct dtiOoslia
meptare _fibodesistit. Qtii nimirjim parietes variis de.iignis olivarum.;:. BnUsiquippB Crat ingressus
ccelaturi.ssculptmtur, cum>aliii datur per Spiritum oraculi, sed idein itigresstis driebus OSliis Claudeba-
serme sapientioe,: alii sermp scieafl», secundum tuf, rursumque. reseratis 'eisdem aperiebattir, sVout
eumdeni Spiriluin, alleri fides in epdem Spirilu, etiam templum,:sicut porticus ante templum tinum
alii gratia ciiralipnum in Jiiio Spirifjiv alii operatio hori ainplius habfibaut iiritrpitiim, cef ti Wigue caiisa
yirtutumj alii prophe.tia_alii discretip spirituum, ajii mysterii, quia « Untis: Domihus, tiiia fidesV jintiiii
genera Ijnguaruni', aiii interpretalip sermpnuiJi baptisma, inius Deus (Eplies-.iv)..» Unus iti Eccle-
(ICqr.su)i »Dt ut ad alias yeniaftius, quas omnes siam prsesenlem pefVbaptisma, -unusm regtiuni cce-
Jiabere valeamus. virtutes, ;< Ghari.as. gaudium, leste pet «pera fideijest sperandus iiitrpituS; 'Nafii
pax, lohgattimitas, patientla, faenignitas.^ bpnjtas, guod urius esset ifigressus oractili, teslatur hoc
fides, modestia, continentia (Gaiat. V]. » et ctfiteri G guod inferius de areascriplum est : «Cumgue emi-
fructus Spirilus, quid tiisi cselaturse.sunt parietum netent vectes,' et apparefent sunimitates ebrum feris
tcmpU, guia ornatus, sunt i-ifentium. populi. Dei? sanctuarium anteseraculum, nbri apparefaant tiltra
Sttilpmaur .iiiem ;ipa..E.e-i;_.:io_rnp_:•CUHIprpmptp exirinsecus. » Ubi: patentef^ ai fallor, iJostehdilur
pollentaaimo fideles a'd faciendum.cuficta <|usc.Dp- guod erat xmus ingfessiisoraculi. <etbic e fegiene
ininus prcecipit^ a'd pat.iettdumcunclagu^ perniit- iab-us arcaj gueein medie ejusdem slabat oraeuli,
tit, dicentes ex ariime per «ingula quse pccurrtitit. cujus ingressus ostjoila pef significatiortem; multifa-
i BenedicamDominpinomuitempore{Psa/, XXXHI).. «e possunt accipi.Nam et ctngelicps spiritus,. guc-
Et. « Rarafuih cor meum , Deus ,. paratum cor .rtim mitiisterie'iri:ih_abitationem_i)atriseicfelestisin.
jtieum. cantabo et psalmuni <licam,.Domino:(Ps.td; trpducimijr, aptissiiije •desigijapt,, et appstblorum
tVi).:. Sculpurituf torno j icui-i in tanlum vit.ttili|)iJs oegue, appstPliccrurnque yirprum, quibus claves Te-
«peram impefidunt, Jit abijarum tramite nullis cirr gni coelpnimsuhtilatse (IAIC, xyi), lcpe.Pt figtiram;
•ctimstafitiumferum crintrafietatibus, ntillis possint qui, accepta _a.Domirip petestate Ugandi.atque ;sel-
blanditiieritis averli. tyam jsnim'. toima.ura c_eteris vendi, et dignos iritra reg.ni januam admittunt, et
artibus velbcitate proecellit^ set ipsa Sibi i-egalaoji <;pntumaces,impu.rosacsuperbos,excpftimtifiicando
qua sine^efrpre opas perficiat,'"-sefvit. apteperjianc D sjye anafliemalizandp.ab ingressu yitajperennis eii-
pia sanctbfiitii Vita signaWirj-qufleet parata est senir minant. .. ;, i-;;
per ad obseqriitim divinseyplniitatis, et iioc absque :Sed etopera justitiee, quorum meritp aU^regpnm
diverlicuio Cfrandi complerc 'longoviftutum didicit j)p3leste pervenitur, recle per pstia, pef; quce, in
usti exefcitetav . «ancta saiictorum ingrediebatuf, possunt typice de-
« Et fecit ifi eis cherablm el palmas ot pictufas _signari, juxta hoc jjtiod in lifaro Sapientioe scriptum
•« vaiias,;quasi pfOfflinentes de pariete ct •egredien- jest: « Gustoditio autem legupi coosupimatio incor-
t tes. » tJheftibiffi liamqueiriparielifaus templi facit -ruptionis est. incorfuptio autem facit -essejh.QXi-
Salomoii, ctiffl «leclos subsDoffiinus -ad regulam ipurii Deo. JConcupiscentiaitaque sapientiee deducet
ScfipturaTum _atictai'ti&i, ifi.qoifaus-est Multitude _adregnum perpetuum (Sap. vi)..» Qiiibus omnibus
scietifia.;viiaffi stiam ditigef e dsjia*'";Civeficbimfacit, iaptecongruit .guod-eacleni-osliolajle.Ugpisiiunt oji-
Ctin)cbs in Iiec mufido "castitatem atigeliceeconver- varum, quia fiimirum et ajigeli et liomines perfecti
;safionis prp itipdtilbsuo 'doeet imitafi, iquod maxime fructu misericordiae,et operibus lucis sese in domo
viglUis.Aclatidibusdivihifr,;jdileptioiiesiilcera Cpridi.- jp_ei glOfiosos,.ex.Jiibent:-ijno ojnnes electi per arma
'459 B. RABANIMAURIARCHIEP. MOGUNT. OPERUMPARS I. 160
lucls et pietatis aditum sibi patriee cceleslis ape-. A tho, purpura, coccino, et bysso factuni esse, ei
riuut. Duo sunt autem ostiola,' sive quia Deum ac quoque cherubim intexti esse niemorantur, hyacin-
prexiinos diligunt et angeli ;et homiiies saiicti, ne- tlius quippe, qrii ccelicolorem imitatuf, supefnorum
que ullus ianiiamvitoe nisi per geminam dilectio- desideriis apte comparatur. Purpura, quse sanguine
nein hanc poterit intrare; seu.quia utriusquC pppuli 'conchylibrum conficitur, et sanguineam ipsa prse-
fidelibus, et Jddsei scilicet et gentilis, eadem yitae fert speciem, noti immerito sacramentum DominicK
janpa rCseiatur. : signat passionis, quo nos iniiiari, crucem noslram
i «Postes habent angulorum quinque, » quia uon portando, debemus. Coccino, quod rubeo colore
solum animas electorum aula coeli recipit, sed et flammescit, congrue virlus exprimitur affloris: de
corporibus immortali gloria prceditis in judicio suas quo mirautes dixere, qui eurii Domiiio ambtilave-
fpres aperit.', ;:..:-:.: . j, .".. raut, diseipuli:'< Norine cor noslruni ardens;erat
. c.Et sculpsi*in eispicturam cherubim, et paima- in-noibis, duni loqueretur in via, et aperiret'tibfais
rum species, etvanaglypha valde promineiitia, et Scripturas? (Luc. xxiv.) » Byssus; qtise de terra vi-
texit ea auro, etc.» Anaglypha Grsece, quse Latme renli germine nascitur, et longo artifiCum iexercilio
dicunlur ceelaturce, quia yirtuturn operibus quibtis rtativttm exuit yirofenl, atque ad alhentem per
perioluffl orbem Ecclesia in sanctis suis ac perfectis iB ducitur speciem, congrue castigationem carnis
exercetur, illi prsecipue, quibus fideliumcura cbm- nostree insinuat : cujus quasi IiumPreiti ingeni-
missa, et claves regni coslorum sunt dalse, orimi de- tum exsiccari jubet Apostolus , dicens : « Mor--
betit: solertia insistere, ut quantum gradu prceemi- t tificate nlembra vestfa, qtiee suttt super terram,
neiit cseteris, tantum merito prsecellant bonse actio- fornicationeiri, immuiiditiam, libidinein,;;copcupi-
uis. Eabent namque in.se picturam cherubim scul- scentiam malani, et ayaritiam, queeest simtilaorb-
ptam, cujn angelicam in terris vitam quantum mor- rum servitus (Col. m). » Ad guantam verp caiidoris
lajifauf possifaileest, et mertte imitantur et opere. gratiam hanc VbUtperduci, alias ostendit, dicehs:
Ilabent palmarum species, cum doha ,guper-i_eretri- « Obsecro vos, fratres, per misericordiamDei, ut
butionisfixasemper intentibne medilantur. Palma exhibeatis corpora ivestra hosliam viventem, san-
iiainque manus victoris ornatus est. Eabent anagly- ctam_ Deo placentem, ralionabile obseqtiium ve-
pha valde promihentia, cum certissima bonorum ope- strum (Rom. xn). » Intexuntur vero cherubim eis-
rum documenta,; et qtise neino in. sinistram parten. dem, gua) guatuof eXiiriiis coloribus corifieitifitur,
interpretari ullatenus valeat, cunctis sese inluenti- cum in universis, queepie aginius, a venenatis dse-
l)us osleiiduiit.__..Iiwcomniasunt auri laminis operta,' moiiupi telis per apgelica preesidia, Doihino do-
cum (sicut ssepe dicfum etsemper dicenduin.est) IC nanle, protegimur. Intexuntuf velo cherubim, cum
ceeteris virtutum floribus specialibus irt magnis Ec- in bonis quse agimus, multittidhie scieritise indesi-
clesise memfaris fulgor supereminet amoris. His nenter utimur, respicierites semper ad eloquia di-
osfiblis etiam Veltim ftiisse additum Verfaa Dierum yina; et ne forte a virtutum calle aberremus, ho-
narrant.«Fecit quogue velum, inguit ex byacintho, rum intuitu continuo vestigia"..nostraregimus.
pijfpura, coccino, et bysso, et intexuit ei cberubim "; « Eecitqtie in: introitu tenipli postesUe lignis
(/ Par. Iu). t Quod decofis guidem'gratia faclum est, i olivarum quadfangulatos; et duo ostia de lignis
•utinter parietes deauratos etiaimfaoloseriCumfulge- « abiegnis altririsecus; et utrtimque ostium duplex
ret, sed in ejusdem mysterii, cujus et ostiola7 con- « erat, et se invicem tenens aperiebatur, » etc.
grua significaiione ante arcam atgue ingfessum ora- , Sicut ingressus oraeuU, quo ad arcam Domini
culi; appensum, ut sicut ostiola congruis horis ape- cherubiraque peryeniebatur , introitum :.slgnificat
f ieljantur, et velum revelarettir guoties advenirent regni cosJeslis, qtio ad visiouem nostri eonditoris
guibus in sancta sanctoruin esset ingrediendum. stiperiiorumque civium nos introduci speramus ac-
Hujus ergo veli sedtila revelatio secutidum legem desideramus, ita introitus itt lemplum primordia
apertiotiem significat Tegrii coeleistis,quse riofaisper noslroe stfticturee ad Deum convefsiOrtis,quandb ih
incarnationem Domini et Salvatoris nostri donata ^ prcesentem Ecclesiam ingredimur, typice demon-
est. Unde et « faaptizaloeb cceli aperti sunt (Matlh. stfat. Isle ingfessuni nostrum ad.fidem, Ule desi-
Unde aperte postes hujusintroitus
in); » ut oslenderetur quod per faaptisraa, qriod gnat ad speciem.
nobis ipse consecravit; januam patrioe cceleslis de- quadrangulati sunt facti, sive propler guatuor Evan-
beremus ingredi; et morienle illo in cruee, idem gelii libros, guorum doctrina in fide veritatis erti-
«velum scissum est ffiedium a sunimo usque deor- dimur; seu propter tolidem virtules principalcs,
sum (Maith. xxvn),» ut aperte docefetur qtiia fi- « pruderitiaiii, fortitudinem, temperantiam, jusli-
gureelCgalesjaffl ttiricad finem vetiissent, aCveritas ; vtiam,» guarum veltiti fundamine guodam firmissimo,
ccelestia, cceli omnis bonorum: actuum structura innititur. Pru-
Evangelii, arcanaque etipse iiigres-
nos agere,
sus, non adliue prophetaiidus ac figuraliter signifi- - dentia est liamque gua discimus quid
ea
candus, sed jamjamque esset proxime omnibus ape- qualiter yivere deceat; fortitudo, per quam quoe
: uno>versiculo
riendus, qui ab inilio fflundi-usque ad id tempbris agenda didicimus, implemus quas
in fide veritatis de mtinclo transierunt. Bene idetii virtutes Propheta breviter compleclitur, dicehs:
et salus mea (Psal.
velum, Stib qup in oracultim in.rabatur, ex hyacin- -« Dominus illu.n-inatib mea
161 -COMMENT.IN LIBROS IV REGUM. — IN LIB. III. 162
xxvi). » Illuminatio videlicet, ut, quee agcre defaea-jA picluras cstium, quas ct paries, habebat, veraciter
mus, edoceat- salus vcro, ut ad ha_cnos pcragenda unus per emnia el ccnlinuatim extentus paries vi-
confirmet. Temperantia esl, qua discernimus ne deretur, unum deceris gratia prajtendens, aliud my-
pltts aut niinus justo prudenliee sive fortitudini ope- sterii dispensatiene preefigurans. Qued verc, descri-
ram dare inveniamur. Et quia quisquis prudenlia plis templi cstiis, sequifur:
ac fortiludine teniperanleriititur, absque ulla con- c Et sculpsit cberubim, el palmas et cselaturas
tradictione juslus esse probabitur. Virlus quarta c valde emincnles, cperuitque emnia laminis au-
post prudeutiam, fortiludineni et temperanliam, « rcis, cpcre quadrc ad .rcgulam, » quia nimirnm
juslitia sequitur. Duo ostia, quee in hunc ingressum eadem arcana fidei, spei el eharilatis, quec subli-
facta sunl, dilectio est Dei et proximi. Quecbene mes quique ac perfecti sublimiter capiunl, queeque
allrinsecus facta esse dicunlur, quia ad invicem re- omnes clecti plene iii divina visione preesciunl,
spiciunt adeo ut una sine altera nequaquam possil etiam calechizandis rudibus, pro suo cuique captu
haberi. c Omnis enim qui credit quoniam Jesus est discenda ct confitenda traduntur, quatenus sacris
Cliristus, ex Deo natus cst; et omnis qui diligit eum initiati mysteriis, quandoque ctiam ad capicnda ca
<juigenuit, diligit etiam eum qui nalus est ex eo (I quse pie credidere, pervcniant.
Joan. v).i Etsicul ilerum dicit: c Quinondiligif fra- J*- « El oedificavitfex Salomon airium interius tii-
trem sutim, quem videt, Deum, quem noji videt, « bus ordinibus lapidum pbjitoruin; ct iino ordine
quomodo petest diligere?» (I Joan. iv.) Unde recte c lignorum cedri, etc.» D.ein.eriori atrio brcviter
ostitim cxterius dilectio fralcrna, interius est dile- loquitur, de exteriori prorsus videtur tacere. Ve-
clio inlelligenda divina. Quia illa prior' tcinpore, rtim in Vcrbis Dicrttm ulriusque fit mentio, ubi ita
heec esl divinitate sublimior, et per illam ad hanc scriptum esl: t Fecit cliam alrium sacerdotum, et
intratur, quia in amorc pi-oximi discitur qualiter basilicam grandem, et ostia in basilica, quse fexil
amari Condilor debeat. Notandum sane quod in in- _CJ'e(II Par.i\).t Atrium crgo iiiterius, quod vocaliM'
gressu oraculi, duo quidem fuisse oslia dicuntur, sacerdolum, eo quod sacerdotes et levitsein ea mi-
sed heec duplieia fuisse non dicunlur. Jn teropli nistrarent, ex omni parte crat templo circumdatum.
vero, id est, domus prioris introitu, ita erant duo Sed ab orienle, unde templi erat ingressus, multo
ostia, ut dttplex essel utrumque, quia nimirum in longius a leroplo quain a cectcris tribus plagis sc-
prcesenti talcm nos ingredi ac ducere vilam necesse cretttm. Quia nimirum in ea plaga, id est, in facie
esl, in qua dileclionem Dei ct proximi per fidem templi ficbant ministeria sanctorum, ibi altare
et-operationem, per patientiam et benignilafein ser- _, ceneum ad bostias Domino offerendas, ibi dccem
\emus; in futura autem vita, ufaiDeum et proximps luteres ad easdem hostias lavandas. Ifaimare ceneum
in luce internee beatitudinis viclebimus, eadem uli- erat positum ad lavandas nianus pedcsque sacerdo-
que dilecticnc gemina absque ulle prorsus laborc, tum, cum ad minislrandum intrarent. Ilafaefaatau-
inio in magna multitudine divince dulcedinis fruc- tem hoc atriuni ires cuhitos altitudinis, ut Josephus
inur. Unde aple introitus interioris domus duo qui- narrat, quatenus ut afa ingrcssu lempli cceteros pro-
dein ostia, sed heec simplicia habebal. Non enim ibi hifaeret, et solis sacefdolibus hoc licere significaret.
-fides ncces. aria esj, ubi ea quee nunc credimus ac Eralque ei janua ad orientalem plagam, ad quam
sperainus, omnia manifesta luce videbimus. Non la- usque populus hoslias suas et sacrificia inferebat,
bor opcrum necessarius, ubi mercede perpetua eo. inde suscipicnda a sacerdotibus atque ad allare
rum quse liic lafaoramus donabimur. Non neces- proferenda. De exleriori vero atrie, qupd Verba Dio-
saria patienlia, ubi neino advcrsi aliquid irrogal. ruin faasilicamgrandem vecant, ita scrifaitJcseplms:
Non munificentia benignitatis, ubi nemo indigel, c Extiinsecus aulem hujtis templi aliam eedificavit
opus esl. Heec de ostiorum figura pro modulo no- aulam, quadranguli schemale factam, erigens maxi-
stro, sequcntes Patrum vesligia, disseruimus. Verum inas porticus atque latas, et portas excelsas ct ain-
juxta formam ipsius operis decoris gratia provisum r. plas, per quatuor mundi partcs in eo consliluens :
est ut in uno codemque templi ingressu duo cssonl quarum singulse ad unumquemque\eri.um, quatuor
ostia. Necesse etenim erat parietes domus , qui angulis attcndebant, ubi aureas januas collocavit. »
cenlum viginti cubitos habebant in altitudine, non- El paulo post: c In IIPCergc saerarium prancs po-
iiullos cliam crassitudinis cubifos habere, in ctijus puli, quibus purgatip legitimoruin ineral, intro-
nimirum crassitudinis extrema parlc ostia crant ifaant. > Has vero pprticus Cassiodorus senator in
aflisa, ita ut sequale parieti csset oslium utrumgue, pictura templi, qttam in pandecte posuil (utipsein
ut sive iutus, sive foiis templum quisque positus Psalinorum exposilione commemorat) triplici ordine
ostium inspiceret, unus ei per omnia paries esse vi- distinguit: primum videlicet ordinem ponens exlra
deretur. Similiter et cedrinus paries cum vicenorum atrium sacerdotum ex omni parte per quadrum;
in long.tudine et altilttdine esset cubitorum, non secimdum eodem modo exlra inlimas porticus undi-
parvam et ipse debuit haberc erassiludiriem. Qua- que vei'sum in gyro; extremuni similiter ex omnila-
propter et in hujus ingressu duo facla sunt Ostia, ut tere priorum porticuum circuilu. Sicque templum tri-
\idelicet ab ulroque laterc, hoc est, el inlus et foris t formi cedificiorump.eesidio ab emni erat parle muui-
'
-eequaleparieli oslium palcret. Et qiieniam casdem tum facte pavimente sub die intcr sedificiasingula dc
165 B. RABANi MAURl ARCJHEP. MOGUNT. OPERUM PARS I. m
niarmore ef parielibus domorum jnterioribus, iioc. i. Sanctam, Dee placentem » cxbibenl (Rom. xn),
est, eis qui ad lemplum respiciebant factis in co- sacerdotale prefecle ministerium spiritaliler cxer-
lumnis; extenoribus veio sclidis.. Sicque fiefaatut cenl. Ncque enim episcopis solum ct presbyleris,
omnis structura lempli pre graduum esset varietate verum omni Dei Ecclesicc loquebatur aposlolus Pc-
rationabiliier distincta. Namque in sancla sancto- trus, cum ait: t Vos aulem genus electum, l-cgale
rum ingredicbalur ppntifex; in ipsum templura sa- sacerdolium, gens sancta, populus acquisitionis (1
cerdoles purificati et non purificati una cum levitis Patr. n). > Cujus honore digoitatis etiam antiquus
et canloribus; in intimum atriuni basilica. majoris, populus Dei eral insignilus, dicentc ipso ad Moysen :
viri Judcci purificati stanles et oraulcs sub dio, si « Iloec dices domui Jacofa, et annuntiahis filiis
serenum essel; si tempestas, in poiiicus proximas Israel. » Et paulo post: c Et erilis vos raihi regnum
sese recipicnles. In exterius mulicres Judseceptiri- sacerdotale, et gens sancta (Exod. xix). i Basilica
ficaloe; in exlrenium atriuin gentiles et Judsci, qui vero grandis, quce erat extra atrium sacerdolum, iu
nuper venerant ex gentifaus usque ad sextum purifi- qtia omnis populi mulliludo adorare sive ad verbum
cationis diem. lloec ut in piciura Cassiodori distincta audiendum confluere solcbat, carnalium in sancla
repcrimus, breviter annolare curavimus,rati eum ab Ecclesia vitam morcsque figuraliler insinuat, quali-
antiquis faoecJudocisdidicisse: ncque viium tam cru- B bus dicit Aposlolus : c Et cgo, fralrcs, non potui vo-
ditum voluisse in exeniplum legendi proponerc quee bis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalilius,
non ipse prius vera esse cognovisset. Ha_csunl loca, tanquam parvulis in Cfaristo. Lac vofaispotum dedi,
quorum liicniinit siiprenius graduum psalmus, qui non escam (I Cor. III). » Qui faene per basilicam
ita incipit :c Eccc nunc faenedicitcDominuin, omnes graiidem designantiir, quia absque ulla dufaictate
servi Domini, qui statis in domo Dohiini, in atriis mullo inajor esl in sancta Ecclesia talium quam
domus Dei liostri (Psal. cxxxin). t In hispoiiicibus perfeclorum numerus; sed quanmm nunieio pree-
Jcremias et alii propbcloe,in his Donrinus et apostoli sfant, lanlum succumfauntmeiito. Unde apte faasilica
verbum populo prccdicabant, jn harum aliqua Do- hsec grandis, etsi multos capit, non eos tamen in in-
minus sedebat docens (Joan. vm), quando eum teriora tcmpli deaurati ad altaris oflicium, nnn in
tcntanlibus Pbaiisseis mulier illi adullera judicanda jpsum saltem atrium sacerdotum inlromiltit. Quia
ofalaia est; in fais invenit vendenlcs et enientcs earnales quique atque infirmi adhuc in Ecclesia etsi
oves, fao\es et columfaas, liosque cum suis inerci- oh merilum caslce fidei ac pietatis Dpmino devole
moniis climinavit e teniplo (Joan. n). In hisPclrns ad eleclorum sortem perlinent, Jonge tamen abest,
el Joannes claudum invenieiiles sanarunt, ac secuin ul iKis eequentur, qui cum liducia profantur : c Non
ingredienlcs interius ad orandum duxcrunl (Acl. 111).G enim audeo aliquid loqui eorum quse per me non
In bis orabat oranis mullitudo populi, quando in- eflicit Christns in obedientiam genlium verbo ct fa-
censum poneiiti Zacliariee angelus ad allare thyroia- clis (Rom. xv). » Et iterum : « Bonum ceitamen
matis apparuil, cumque de prcecursoris Domini na- ccrtavi, cursum consuminavi, fidem seivavi. De ca,-
tivitate docuit (Luc. i). Non autein hsec atria cum lero ivposila est mihi corona jusiitiee (II Tim. iv). »
porticibus suis a_pcclum lempli de longe aspeclan- Accedebat cpiidem vulgus usque ad atrium sacerdo-
tifaus afascondere potuerunl, quia Iocus in quo tem- tu.ii, hostiastjue suas ad hujus usque januam defc-
plum erat silum multo sufalimior erat, quam ubi j'cbat suscepliis a sacerdotifaus, atque in allari ofala-
fimdatcepoiiicus ftiere. Nam (sicut Joscplius scribif) tas oculis pposequchatui'. Iu ipsum eliam teroplum,
extremce atriorum fabriccc cum in quadringenlis cunt aperiebatui'. intuiftun suuin a Ipnge dirigefaat,
cufailis essenl lantum erectce, ad verticein usque ncc tamen atrium sacerdotiim inlrandi facultaieni
mohtis, in quo tcmplum cedificatum esf, pcrveue- hafaebat. Veruin de infcrioribus clamabat ad Domi-
rtini. Hoecquidem de structura templi studioso le- ritim. Quia nec carnaJium iu Ecclesia simplicilas
cloii crcdidimus intioiaiida. Verum in eis qutceun- a Domino despicitur, quar.do fidcliier ea quocvalent.
que Scriptura sacra referre commodiim du.vit, figu- illi vola pietalis offcrunt. Dirigunt enim visus a
ras myslerioruin quccramus, cccleris pro hislori:c longe in lemplumDei, cum vitam sublimium discere
cognilione simpliciler utamur. ^Jificium tcmpli in- cl admirari sedulo goudent, el quos virtutis imita-
tra atria sacerdolum, pcriectoium in sancla Eccle- lione sequi neqi.eunt, picevcnerationis complectun-
sia, ct sublimiuiu vitam expriniit viroi um : ebrum tur aiTcctu. Videnl ho.lias sacei'do_umin allari igne
videlieel qui cl exccllentia viiiuium Doiiiino appio- sacrosanclo consumi, quia magnorum opei'a cognoj
pinquare, et aliis verfao atque opcrc ducalum solenl scunt a Doinino pcr Spirilum sanctum dignanter
ostendere salutis. Saeerdos namque ab co Laline accipi. Aflerunl et suas hostias ad alrium saccrdo-
nomen accepil, quod saerum preehere ducatum mi- tuin offerendas Dominp perilles,dum bona, quee
noribus debeat : quo noniinc in Scripluris myslice pi'eevalen1, opcanles, majorum ac doctiorum et
npn soli allaris niinislri, episcopi videlicel cl prcs- confirmaniur exhoriatione, et intercessione Domino
byleri, sed el omnes ulique censentur, qui altitu- conimciidanlur. Offerunleliam lunchostias suas sa-
dine recla. conversationis ac doctrinEC salularis i cerdotibus per eos Domino commeiidandas, cuin
eminciil. Nec sibimelipsis tanlurampdp, sed et plu- sanctis quibusquc egenlibus nccessaria mundi hujus,
ribus, qui dum cerppra sua, c lipstiani vivenlem, quibus ipsi abundanl, summcemercedis intuitu Do:
IftK .;;'COMMENT. E..LIBRO-.J^REGUM.:^ IN;LIB. Ili> ,;" 1'66-
fflirio .IribuUnladmotieriti tic diceriti: « Facite vobis .A dedicatienis -sit' celebrata scleinmtas," ac:vdieviceA
amicos de riiamniona jriiquitatis, ut, cum defeceri- siffio tertio ipsitis inensis, ut VeffaaDieruiu narrant
tis, recipianlvos in a_terna tabernacula (Luc. xvi).." (IJ.:P.ar..vii), populos SaloiriOn ad tafaernai-ula stia
Bene atriuffl sacerdottitiiaribus ordinibtis lapiduifi dimiserit; sicque post tinam septimanam adveniente
politorum, et uno ordirie ligiioriim cedri cedificattim; mense octavo,:perfecta inventa ;sit domusDbmini,
esse meuioratur, Tfes quippe ordines stint lapidutii et operifaus videlicet ejtis uniyersis, et ipsa .dedica-^
politofum, fides, speSjChariiaSiEtrectejpolitpfiim; tionC prjus cofflplela. Nisi forlevptitafidam est post
quia cetta necesse esti discendi seleftia qttisque, dedicatum tejnpltim:aliquid adiitic titetisilitiffiin rai-
quomedo credere, quid sperare, sive diligere de. , nisferia ejus additum fuisse usque: ad ingressuiii
beat, dignoscai, Untis autemordolignorum ccdri, bctavi inensis, accelerante; rege, ut btiiriino fflense
ipsa est bpria;operatio,:ac Sinti corruptione slniula-> septhtio, qtii erat tottis solehinis,; tctfiplum dedica-
tionis exhiblfa, sine cujus Superadjectione fidesj retur; atque ita yerumreperiatuf tilrtimque, et
spes, charilas, vefa esse nOhValet. Dicturii namque teuiplum yidelicet octayo meiise in oirirtiopefe atque,
est ssepius quod ligna cedfi pfoptef edoris gfatiarif; iitensjjibus perfecltim, et ipsiim septimo niense de-
et imputribilem suee natrirce ppteniiam, perseveratt- dicatuffl. •:'- :-': ;/ . '
% - : '' v.
liam, famainque rpioe desigrtant aclionis. Ad hoe .... CAPUT:VII.-;" v;o:"->:"
atrium usque universi eonsCendurit electi, qui fide, De eptumhis difeis, etC.;
quod. in fegiqne,
' Jqrdqnis
spe, dilectipne alqtie Ppere Deo placere appetuntV i:fac(d :suni tiasd •dbmus 'Domiiii; de ctirdiriibus
Hoc alla meritorumgratia transCenduntperfeclij :,'pstibrumin .peffectioneop.eris:dbhius:Dbmini.';'-'
ctihi in tatito vir.uttim cttlriiifie proficiurtt, ut dicefe '. (CAP.viiv) « Misit quoque rex Salomon, ef iulijt
suis audltoribus possint; « ItnitatbfeS nostri estote,- vHiram de Tyro, filitim mtiliefis vitluoe,et ex tribri
sicut et nos Ghristi (I Cor, xi); glorienturque et '« Nepthaliffi,patfeTyrio, aftificema_fariuifi, pjeiium
dicant: t NescitiS, quoniam- ahgelos jtidicabimus, •«sapientia,.et intelligentia, et doctriiia, ad faCieii-
quanto magis secularia? » (I Cor. vi.) «; dum omfieopus ex a;re. Qui cum venisset ad re-
« Anno quarto fundata est dpmus Domipi, in « gem SalOniOnem, fecit. onineiopus "CjuS,etc.» Et
* meiiScZio,'el iii aunQuridecimo, ifiefiseEbul (ipse Jioc mysterii. gratia factuffl bst. Artiiex quippe iTy-
« est niensis octavtis)perfticta esl doitius in oifiiii jfius, queni adjtitofem Salptiioh stii asSiiffipsit
opefis,
« opere suo et io tiniversis :utensilibus. _-Edifica- electps de gentibus vefJJi .ffiinigtfbs
sighificat. Qui
•€•vitgue eani anfiis septem.:» Patet tillegOrieeseti-
Videlicel attifet piilclire dicitur, « qtiia filius erat
sus, guare dotnusDojtiini eedificatasit atinis septefiii mulieris \idtioe de Israel; j"iii qfiapef sbtia sblet ribiir
quia ninlirutn saheia "Eeclesia tPto Inijus -SsecujiC nunquaffi pfcesentis leffiperis Ecelesi.afigtifafi: pi-c
tempore, guod sex septerti dieruffi clrctiitu peragi- qtia yir suus, videlicet Chfistus, hipfte gu_tata,re-
tur, ex electis cotistruittir aiiiniabtis. et' cum fine 'surrexit, atque in coelos.ascetidens eairiirtteriro pefe-
sseculi suuni guoque creitienturn ad firiem ipsa per- 'gfinatitem ti Se reliquit in leriis, Non aritemiabo-
ducit, Vel recle septeffi anttis eedifiealtirPb signi- fandum iri expjaiiando, guonlodp
JiujuS viduoe filii
ficatioifem graliee Spirifalis.per guani Ecclesja so- sancfi sint preedicafores, Ctinipfflfiesejecti viritijti.se
Ium, ul Sit Ecclesia, pefCipif. Septein guippe dona -ilios esse fateantur Ecclesioe; Ciinietiaiii de eisdepi
^Spiritus sancti enunieratlsaias (/__.. xi), sitie guifaus pra.diealoribus NOvi Testamehti speeiaJitef ei pro^-
nemo vel fidelis :efliei,.vel fideta servare, vel iijeriig mittatur, dieeute Propbeta :'« Pfbjiatrifaus tuis pati
fidei. ad coronain potegt pervetiife justitise. Quod -stiiitlibi filii, coristiltieseos prihcitic.s supef omrieiri
atiteni iu octavO anno et in octavo ejus mense per- ieiTara (Ps.:XLIV).» F;ec'n:auteth Hifam omiie opus
fecta est dotnus in: otiitii opei'estio et in universis Salomonis, guia liiiniruni doctofes sanctl duin ini-
uteusilibus, ad fuitirura sseculum, diemque judicii tiisterio verbi fideliter insisturit, ppus utiqtie Dei
perlinet, guando ad tantam jato perfectioiieifi sancta operantur,"quoiiiarii loquendo foris yiam veritatis
Ecelesia pefveniet, utgtiid ei aniplius addi ppssit ^apieriunt,qupsintusillusti'arido ipseadyitaih prceprai-
inveniri nen pnssit. Habefail enitii tunc qupd pios ;tiafit:_elernamV!Ego,inguit,p'larita\i,App]lo:figa^
ille desiderafor supplex a Dbminb qtiserebat, dicens: Deus autem ihcrementuni dedit(ICof. iii).» Fecit
« Domine, ostende nobis Paifem, et stifiicit hofais lioc opris ex cere, gtiia illis coinmlttefe veffauiriqticc-
(Joan:xiv). s Sed noriicotiietiinenda nascitur quse- fit doctor strenutts, gui faoc piestiscipere af pcfse-
stio, quomodo dicalurVdonius Dpmini in mense veranier custedire deslderent, .^uicjue etiapi aljis
oetavo perfecta ih omni opere suo, Ct in-uhiversis Jjrscdicando lalitis diffaniare qtisejpsivdidiceriiitj-ecia
uiensilifaus, ciim in seq^uehtibusiegatut mense se- 'sritagtiiit. jEiiSMiarfiqtieroetalluffi yalde ess.e dura-
. ptimo dedicalionem: ejusesse completam? Neqtie bile constat, atque oinnittiodo sbtipfum.
autem credibile est gubU sepiein qtiidem annis tem^ ,«':El-'_in_:it'duis--<^lumha_._jfeas,^effi'eV''septem
pltim sedificansSaiomon, octavo iiiense oclavi anni :c cujriterum altifudiiiis. "coluhlfiainiiitfamque,» Ilse
'perfecerif, sedusque ad seplimum attni poni men- stint colujrinse, de quifausPatilusait: i Jacpfaus,Ce-
sem. dedicationem perfecti disttilerit. Unde potius phas, et Joartntis, qui Videfaatittifcpluminee.esse,
verisimile videttir, doffiiitiiseptem; aunis ac septem dextras dederutit nlihi iet Bariiabas.societails, ut ups
uieiisibus sedificstlamjita til eodem iuens6 septimo in gertfibus, illi autein.in circuriiclsibriein(Gal. IIJ.J
107 B. RABANIMAURI ARCHIEP.•MOG-UNT.OPERUMPARSI. . 1.8
Quibtis verbis guasi exponere videtur mysterium,__ __.Deodevolis cogifationibus, sicut capite membra, ila;
columuarum materialiuni, et guid videlicet figurave- ipsorum omnia et Opera dirigufi-ur et verba. Duo
ritit, et guare dueesint factse. Apostolos nanigue et autem capitella, gusebis capitibus erant superposita,
doetorcs cunctos spiritales significant, fortes nimi- duo sunt festamenta, quorum rneditalioni atque ob-
runi fide atgue opere, et contemplatione ad superna servantia) doctores sancti toto et animo subdunlur
erectos. Duie simtautem, ut et gentes et circumci- et corpoi'e, Unde ibeneutrumguecapitellum quinque
sionem prsediCandoin Ecclesiaffl Introducant. Sfa- ctibitos faabebat altitudinis, quia niniirum quinque
bant in porticu, ante fores templi, et ifagressumiUius libris Scriptura Mosaicee;legis epmprehensa est.
suo decore ae pulchritudine ex utraque parte mifa-. Quinque etiam sseculi aetatCstota Veteris Testamenti
bililer ortiabaht. Ostium autem templi Dominus est, series complexa est.; Novum vero Testamentum non
quia nemo venit ad Patrem, nisi per ipsum (Joan: alia noljis aljqua prasdicat, quam quse Moyses prse-
xiv). Et sicut alihi dicit: « Ego sum ostium, per me dicanda per hoc esse prsedixerat et prophetse. i
si quis introierit, salvabitur (Joan. x).» Quod vide- . « Et quasi in modum retis et catenarum sibi invi-
licet ostium columneeab utfogue latere eoram positae « vicem jniro opere contextarupi ulrumgue capi-
circumstant, cum ministri sermonis utrigue populP * « teUum columnarum fusile ertit,» Quod in libro
introitum regni coeleslis osteiidunt; ut sive a luce I. Paralipomejion ita scriptum est.: « Necnon etguasi
sciehticelegalis quisque, sive ex rigore gentilitatis ad ..! catenulas in oraculo, et superposuit eas capitibus
fiderii Evangelii venerit, habeat paratos eos gui sibi columnarum (II Par. III). » Species namgue calena-
iler Salutis et verbo demonstrent et exemplo. Vel rurn et similitudo retis in capitellisvarietas est vir-
- certe, guia de ejsdem columnis in libro Paralipome- tutum spiritalium in sanctis, de qua Domino canta-
non ita scriptum est: « Ipsasgue coluninas posuit in tur in Psalmis : « Astitit reghia a dextris tuis in
vestibulo templi, unam, a dextfis et alteram a sini- vestitu deauratp, circumamicta varietate (Ps. XLIV);»
stris (II Par, m), » ideo sunt duse factee columnas hec est in vestitu fulgidce dilecticnis, circumamicla
atgue ila dispositee,utnobis et in prosperis et in ad- varietate diverseruni charismatum. Vel certe multi-
. versis ingressum patriee coelestis ante ocnlos mentis plex conceptio catenarum et retis expansio multifa
habenduin esse doceant. Notanduni sane in hac sen- rias electpruffi perspnas insinuat. Qua3 cum verbis
leiitia Paralippmenon guam posui, guod ea porticus sanctprttni preedicatcrum fideliter auscultande atque
lempli, eliam vestigium lempli vocafaatur. Et gubd obediendo adhcerent : quasi columnarum.capilifaus
in prophetisiegimus, guia inter vestibuluni;et altafe -; ,. superpositee retes et catenula) roiraculum suee con-
orabant sacerdotes,inter porticum et altare debere nexionis cunctis aspectantibus preefaent.
intelligi. Bene autem utrague columna decem et octo G « Septena versuum. retiacula in capitello uno, et
cubitps altitudinis habere. memcratur, ter etenim « septena retiacula in capilello alterb.» Septenario
seni, decem et petp faciunt. Tria verc ad fldem per- namque numero Spiritus sancti solet gratia desi-
thiere prcpter sanctam Trinitatem, sex ad cperatie- gnari, Joanne attestante in Apocalypsi. Qui cum vi-
liem, quod in eo dieruni numero inundus sit factus, disse se diceret agnum habenfem cornua.septemet
luce clarius est. Et tria per sex multiplicantur cum oculos septeni, mox exponendo suhjunxit: « Qui sunt
'
«justus ex fide vivit (Rdb. vn),» cogniiionemque septem spiritus Dei, missi in universam terram (Apoc.
piee credulitatis exsecutione bonee aclicnis accumu- v).» Quod propheta Isaias apertius explicat, cum de
lat. Cplumna.ante fores templi decem et octo cufaitis nascituro in carne Domino loquens :« Et irequiescet,
alta est, cuffi preedicator quisque egregius palam ipquit, super eum spiritus Domini, spiritus sapieniia)
cunctis insinuat iioii nisi per fidem et opera jusliti_e et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus
nos ad superuse gaudia yitoeposse pervenii-e. scienlioeet pietatis, et replebit eupi spifilus tirooris
, « Et linea cubiiorum duodecim ainbigebat co- Domini (Isai. xi).» Septena ergo versuum reliacula
« lumnam titramque, » cum quisque doctof sive Ju- erant in capitello utroque, quiapatres ulriusque
dseisseu gentibus preedicareffiissus,ea tantum facere _ testamenti per gratiam unius ejusdemque spiritus
"
curat ac docere, quse sancta per apostolos accepit ac " septiformis, ut essent ^lecti, acceperunt.
didicit Ecclesia".Nam si quis aliter vivere sive pree- « Et fecit ccluffinas et duos ordines per circuitum
dicare voluerit, et vel apeslpliea decreta spernefe, « retiaculorum singulorum, ut tegerent capitella.»
vel prc sttP libitu npva quselibet statuere maluerit, Duo quideni ordines erant retiaCulerum in gyro ea-
ncii est talis columna templo Dei apta, quia duffl pitelli, sed uterque erdp sepiempliciversuum numere
apostolica statuta sequi cpntemnit, quasi yel exilitate currebat, dcnec, circumactp capitellc, rursuiii in se
inertios suse;vel elationis tumidsegrossitudine duode-; ! ipsum, quasi circulo facto, fediret. Npc figurasacra-
cim cubitorum linesenon convenit. nienti in abscondito est, qtiare duo ordines sint re-
t Duo quoque capitella fecit, quseponerentur su- tiaculorum, cum conslet geminos discretionis esse
i pef capita columnarum fusilia ex sere, quinque virtutem dilectionis, quando videlicel Deum ex totb
«. cubitcrum altitudinis capitellum unum, et quinque corde, tota anima, tota virtute, et proximum, tap-
« cubitcrum altitudinis capitellum alterum, etc;.-_ quamtiosipsps, amare pr-eCipimur.Sed uterque ordo
Capita etenim celumnarum, bec est suprema pars, ille septem habet versuum retiacula, quia nec Deus
earum, preecerdia suht fidelium doctorum, quorum absque gratia SpirUus sancti polest amaii, nec pro-
109 COMMENT.lN LIBKOS IV ItEGU.... — IN LIB. 111. 170
ximus. Facta sunt autcm retiacula ha_c,ol tegerent A titudine intclligi debeal, relictum est. Conslat au-
capitella, Iiec esl, undique iii gyrc circumdarent, tero absquc ulla prorsus dubietate quod columna,
quia omnis Scriplurce sanclce pagina, cum rccte in- quam duodecim cubitorura restis ambiefaal, qua-
leUigitur, graliam per omnia charitatis sonat ac pa- tuor cufaitos habebat grossiludiiiis. Omnis enim
.cis. Capitella enim volumina divinorum cloquiorum circulus quanlum spatii in diametro, taufuin ha-
retiacula sunt vincula mtiluso dilectionis; et retiacu- bet ter in gyro. Dcnique mare ocncum quia diame-
lis teguntur capitella, cum sacra eloquia (ul ita dixc- trum habefaat decem cufaitorum, ut in sequentibus ;
:rim) dono charitatis undique probantur esse vestita. legitur, consequentcr habefaat triginta cubitos in
Ram et in eis quse in Scripturis non intelligimus gyro. Verum quia dicitur, opus lilii qualuor fuisse
charitas latel, el in cis quceintelligimus charitas late cubitorum, sive latitudinem, seu designet altitudi-
patet. Bene autem dc eisdem retiaculis sive capitellis nem, niliilominus ratio figureeperspicua est, quia non
ac.juiigilur: nisi per Evangelium exoptatissima illa piundo vox
« Queeerant super summitatem malogranatorura. > insonuit: c Pcenitenliam agite, appropinquabit enim
Malogranata namque (quorum nalura cst uno foris regnum coelorum (Matth. iv).. Quod vero sequitur:
corlice multa interius grana circumdare) apte in « Et rursum alia capitella in summitatc columna-
figura sanct88ponunlur Ecclesicc,qucc catholicounius B « rum desupcr juxla mensuram conlra retiacula, .
fidei munimineiunumera clectortim agmina solel in- juxia mensuram columneetantee ampliludinis quanta
cludere. Potest autem et unusquisque justi vilam erat el columna, cujus tameifaltitudo quanta fuerit
moresque designarc, qui, velut plurima uno coriice miiiime narralur. Hsecatttein capitella qualiacuiiquc
grana, circumplectens mulla cogitalionum virttilum- e_ quantacunque fuerit (non enim raensuram eoriim
que spiritalium insignia, ne forte drflluarif, firma aperte Scriptura dcsignat) more liliorum yidenlur
ftdei ct humilitatis curatvallare custodia. Et apto - esse apposila. De quorum factura si quid mysticum
prorsus mysterio capita columnarum malogranaiis inquirere delectat, illa regni perennis sublimitatem
eraptip gyro cireumdala, quia doctores sanclos ue- pc-test non incongrue designarc, quam c nee oculus
cesse est priorum vilani-fii.elium ad memoriam re- vidit, nec auris audivil, necin cor hominis ascendit,
'
vocare, eorumque semper exemplis actus suos ac qtire prscparavit Deus diligentibus se (Isai. LXIV;
sermones omni ex parte commnnii'e, ne si aliter 1 Cor. n). » Vcrum quia eadem supernorum sociclas
forte quain illorum haifactregula vixcrintaut docue- civium utriusque populi fidelibus tribuitur, rccle
rint, errent. Cum vero dicftim sit de retiactilis ut subjungilur:
iegerenl capiteUa,quce erant super summifatem ma- « Malogranatorum autem ducenli ordines crant in
logranatoruin, videtur juxta ordinem operis ipsius C « cjrcuitu capilclli secundi. > Diximus autcm malo-
quia malogranala fueriul facla in circni.u capitello- granata vcl totius sanctse Ecclesioe, vel singulonun
rum a parle inferiori, atque ex eisdem malograuatis quorumque fidelium typum tenere. Centenarius vero
orircnlur reliacula, quibus capitella ex parte aliqua nanicrus, qui ad dexteram manum primus pervenit,
legerentur. Patetque figura mysteiii, quare rctiacula nonnunquam in eeterneebeatitudinis figura poni cou-
super summilatem fuerint malogranatorum adnexa, suevit. Duplicatur autem bic numcrus malogranato-
quce ad unani pene_significationem sive personarum rum in circuitu capitelli secundi, ut insinuefur my-
seu virtutum pertinent spiritalium. Scimus enim slicc quod utriusquc festamenli populus adttnandus
virtutes de virtutibus nasci, et sanctos ambulare « de in Cliristo, atque ad celernam vitce sii inlroduccndus
virtute in viiiutem, donec videalur Deus dcorum iu coronam.
Sion (Ps. LXXXIII);i qua virtute niilla potest major « Et staiuit diias columnas in porticu templi. Ctim
adiri. Unde el Aposfplus: c Scienles, inquit, quia « slatuissetcolumnani dexieran!,vocaviteamneniine
Jribulatio patientiam operatur, palientia autem pro- e lacfaiin, firmilas. Simililer erexil columnam secun-
bationera, probatio vcfo spem (Rom. v). i « dam, et vecavit ncmen ejus Booz in robore, etc.»
« Capilella autem, quoecrant super capita colum- Dextra columna (ut supra dixiraus) illorum
exprimit
'« narum, quasi opcrc lilii fabricafa erant, in porticu figurara doclorum qui primitivam in
Hierosolymis
._ quatuor cubitorum.» Quid cnim per lilia, nisi stt- instifuerunt Ecclesiam, secunda corum qui adprce-
pernee claritas palriee atque immorlaliiatis floribus dicandum gentibus deslinati supf. Vel cerle dextra
fcdolens, paradisi" desigriktur amoeiiitas? Qttid per columna eos significat qui venturum in came Domi-
quatuor cubitos, nisi evangelicus serino, qui iritro- inim proplietando proedixerant, seeunda eos qui liunc
Vitum nofais"oeternoeillius faeatitudinis promitfil, et jam venisse el rnunduni suo sanguine redemissc le-
iler quo ad hanc perveniatur ostendit? Cum ergo sianlur. Et apte simili vocabulo amfaeeccnsebanlur
sancli doctorcs promissa nohis limina regni ccelestis columnee,cum una, firmitas, altera,... robore, dicla
in qualuor saucii Evangelii libris ostendunt, quasi est, ut una fidei el operis forliludo cuncfis inesse
capita coluninarura, opus in sc lilii quatuor cubito- doctoribus monstrareinr, nostrique lemporis inertia
rum exhibenl. Ubi nolaudiim, juxta litteram, quia lacite nolarelur, ufaise noiinulli doctores, sacerdotes
cura opus lilii in capitellis quatuor cubiloruui esse et columnas domus Dei videri atque appellari volunt,
memoratur, neque addilur, latitudinis, aut altitudinis, cum nil in se prorsus firmoe fidei ad contemneiidas
iectoris ulique juditio, ulrum in altiludine an in la- sseculi pompas, ac desidcranda faona invisibilia, nii
PATRQL. CIX. 6
171 B. RABAM MAURI ARCHIEE. MOGUNT. OPMUM PARS I. 172
habeant roboris ad eorrigendos, nil industrioe saltem .A sit supra quod resticula triginta cubitorum marc
ad inlelligciidos eorum quibus proelali sunt erro- circumierit, el nunc addatur, qued sculplura h"__c
res. sufafer labium posita decem cubitis amfaierit, patet
. Fecit guoquc mare fusile decetn cubiforum, a ex ulraque reialionc quia vas erat in moduin phialee
* labio usque ad labium, rotunduin in circuitu, ctc. i rcpeiiidum ac diffusum, quod a tngitita cubilis circui-
SJare hoc fusile in figuram lavacri Salvatosis, quo tus, quos habebat in labio, usque ad deeem est cubi-
„_remissioncm peccatorum emundamur, factum cst. tos coarctalum. Sculptura aulcm liistfiata est, quee
Winiquesacerdotes in co lavabaiilur, ut Veiba Die- Iiisloiias renini aliquas iifiilatur. Unde recte pef
. imr aperle testantur (II Par. iv). Sacerdotes autem sculpluras liistriatas, quibus mare circumdabatur,
constat onines clectos typice in Sciiptuiis vpcari, ec exempla suut priorum temporum dcsignafa; guoe
quocl siut merabra summi Sacerdotis, Dornini nostri nceesse est nos solerler inlueri, ut videamus guibus
Jestt Ghristi. Et rccle fauicvasi Scriptura maris no- operibus saucli placuciint Deo ab initio; qua obsti-
men indidil, in memoriam videlicet maris Rufari, in natione in sceleribus pcrdurarint, quatita infclicitate
guo prius per exsiiiiciionem _-Egyptiorum et populi ob scelera perierint reprobi
Dci lifacrationemfaaptismiforma proecessit,cxponeiile « Et slabat supei duodecim bovcs : e guifaus tres
Apostolo ac dicente : c Qtioniam palres nostri onines B « rcspiciefaant ad Aquilonera, et tres ad Occidentem,
sub nube fuerunt, et omnes transierunt mare, et . ct tres ad Meridiem, et tres ad Orientem. i Duo-
omnes in Moyse faaptizati sunt in nubc et in mari decim ergo faovcs duodeeim sunt apostoli et onnies
(I Cor. x).» Sacramentum autem baptismi, et vilcc qui vice eorum rcgendam in Christo susccperunt Ec-
nofais munditiam gusoril in hoc sceculo, et \itce nobis clesiarn sanctain. Qui nimirum boves mare sibi su-
cetci'i)_egloriam promittit in futuro. Quod utrumque per impositum porlanl, cum apostoli, aposlplprum-
iti mari hoc eeneouna sententia de_>ignalur,cum csse que successcrcs, iii_juiiclumsifai evangelizandi nffi-
decem cubitorum a lafaiousque ad Iafaium perhihe- cium prompta implere de\otione satagunl. Ti'esque
litr. Decemiiamgue preeceplis in lege Dominus omnia ad Aquiloncm, ct tres ad Occideiitero, et tres ad Me-
qusc facerc defaeamus expressil; denario segue mer- ridicm, et trcs ad Orientera respiciunt, cum in uni-
eedein bene factorum signilicavit, cum huuc in vin- versis quadrati orfais partifaus fidcm "pricdicaiit san-_
cula laborantifaus dandum esse preedixit (Matth, xx). ctee Trinitatis, . _ - _
."'« Ertit ei-gb-iiafe decem cubitoruni a lafaio usque « Quortini . ppsteribfa rinlyef ia iriffiiisecuS latita-
«;adi labiuiri3'Quia a pfimo''faaptizatp; ^ « bajit. »:lutpuseeus natijque latitafif uriivefSafaoum
jesri Giirisli usguead ultimum>gui iti fitie Sseculi n pestefipra, guia qua rnefcede saiicii pfsedicaitPfesih
credilurtis et.btipiizandus est, offinis fideliuni chprus perpetuum dofienfuf, in 'interni afbitris exaffline
uriam eamderiigue vitim veritatis ingredi, et cpmmu- jain dispositum est,. sed nobis, qui adhuc fbiis su-
nem debet a Doriiino eoronam sperareiuStitiee. Ro- ifltis, nianet otimimodisoccultum, Qtiibiis tamen hQc
tundum erai In cifc)_..).,ut.orbis universus In gyfo essc occidtuni nujlatehus pbtest, gtipd Onitiisqui lava-
Iavacro vitoe a seVdc peccatbrum designaretur esse crum baptisroi ad salutcm accipit et vitam, fidcm, spem
mundandus. De guo bene sufaditur: el charilatem debel habere, nec sinc his tribus virtu-
t Quingue cubilorum altitudo ejus. i Quia nimi- fibtts quisque aliquid jam operari ncque intrare ad
rumguidguid\isu,quidquid auditu.guidguidolfactu, vitam valei. Unde recte sequilur :
totum c Crassitudo atiteni luleris frium unciaruni erat. »
quidquid gustu, quidquid taclu delinquirous,
hoc nobis grafia Dei per ablulionem \ivifici foulis Crassitudo ctenim lutcris in maii, finnilas esl vir-
relaxat. Sed 11011 suflicit procleritorum remissio pec- tutis in baptismo. Et trium unciarum est heeccras-
catorum, si non quisque deinceps bouis studuerit situdo, dupt robore fidei, spei et dilectionis, prsoce-
insislere operibus. Alioquin diabolus, qui exieral de plio baptismi communitur, neqtie aliter proficuum
bomiiie si hunc a bobis vacare aclibus viderit, mul- cssc accipientibus ostendilur, nisi harum firnia cer-
liludo viiiutum menlem accipieutium simul el opera
tiplicius redit, facilquc «novissima bominis illius
pejora prioribus (Matili. xn). i Unde aple sufa- coufirmet
ditur. c Labiumque ejus quasi lafaium calicis, et folium
c Et resticula triginta cubitorum cingebat ilhtd t repandi lilii. » Per labium quippe calicis guslu-.
e per circuitum, elc. » Per resticulam namque disci- Dominiccepassionis, per folium repandi lilii patefa-
plina preeceptorum coelestium, qua a nostris volun- cta claritas resurrectionis ipsius expritnitur.
tatibus religamur, polest apte signari, Scriplura di- c Duo millia faatos capiefaal, etc. i Millenarius
ccnte : « Quia funiculus triplex difficile rumpitur namque numerus pro significationeperfectionis solet
(Eccl. iv). » Quia liimiruni obscrvalio mandatoruin poni in Scripturis , quia nimirum denarium nurae-
Dei, qua. in eordibus electorum fide, spe ct dilectionc rum quadraluin solidum facit. Deccm quippe decies
supernse retiibutionis firmata cst, nullc tempera- duela cenluin faciunt: qucevidelicet figura jam qua-
liuMirerum pelest ebstaculp dissplvi. drata, sed adfauc plena non est. Veium ut in alli-
c El sculptura subter labium circumibat illud de- tudinein surgat, et solida efficiatuj', multiplica cen-
« cem cubilis ambiens mare. Duoordines sculptuia- '• tum pei deeem, et fitmt niille. Quoperfecto numero
€ rum histriatarum erant fusiles. . Cum pro-dictum staljilis el insupcrabilis et velut conquadrata justo-
173" • CQMMENT,IN LIBROS IV REGKJSl.-—.IN LIB. III. , ,174
rum conseientia -designattir; quocurique enitii.ver-. A.tPto efaf orbi pfsedicanda; ita etiamper dups ordi- .
teris quadratum, stabit. Sic et ariimus electoftini nes lutefuhi mysiice bstenditur quia gentilitas ctim
ntillo tetitationuiri occurstfiioyit a slatti stiee cefti- Judeea iriunum fidei corisoiiiufflpef. baptismatis erat
tudinis inclinari. Battis auieiti Hebiaaorum niensuia updam cblligenda. Quod autem guatuor .Cubitofum
est, quam ipsi Bath -noriiinatit,. habens mbdjbs trbs. lorigitudinisVet guathor cubitorum latitudinis, tfium
Ipsa est ephi, qupd ijli epha .fiuneupant. Sed ephi ad ctiljitofiim allitudiiiis _ bases Singulse fuere;:facile
meiisuraffipertihet yariaf ririifrugtiih. tlitici; hordei, intellectu est :•longitudti eteniffi ad patientiam lon-
legnniintffii. Batus vero:=est in speciebus liquidis,; ganlniitatisj latliudo ad dilatationem dUectionis, alti-
yino, pleo, aqua. Itaque; Batus, quia. "certoejiorma iudojjeftinet sid spein .supernse;retributibiiis.'Qiia^
•lnensureeesl, ppefa. ;desigiiat eequitatis et justiliee, ttibratitem stirit principales Virtutes, quibus ceetera
quibus bi, qui in reniissionem peccatbrum baplizati- vifttittim structuraiffirtiiiiel: pfudentla scilicet,for-
tur,- necesse habent.institui.- Batos quippe riiille ea- ti-udo;' teriiper-itilia,' justitia; et ideo quaternorutii
piebat-mafe,' curii aqua baptisriiatis plebem Judseb- efat ciibitOrtim Ibtigiludo et latiiudo basium, ..quia
riim abluens, ad regnum;ooelesie tfarismisit. ;Reci- sartcti pfa_aiealores'sive advefsa iriundi, ef Ibngiiu-
-
piefaat et alios milie, cuiti etiam turbas nalionum dinefflexefCitii- ac' labbrum preeserititim;foris tole-
eodem fonle renatas et operihtis .juslitice confirma- B vetit, seu eor in.dilectione sui Coriditoris,suorumque
tas eiusdem reguiperennis fecitesse participes. pfpximorum, interna exsultatione dilalent, semper
, c Et fecit faasesciecen),-,guatuorctibitofum Johgi- Operaffldarc virtutibiis curant: prudenter videlicet
s ludinis faases singulas, et.guatuor cufaitorumla^ inter faona et mala discernentes,. fortiterVadyersa
.- titudinis, et triuni cubi.orum altitudinis, elc. » sustinerites. coi afaappelitu voluptatum temperantes,
Mullifarie:et ifiuitisjnodis.utia eademgue nostreesa- justitiam in Operatione tenentes. Triuin vero Cubito-
lutis sacramenta preefiguraniui. Namque iidero apo- fun) fit altitudo basium, cum pef. exefcitium yirtu-
stoli, virique aposlolici,-qui-per beyes niare pertaii- tum; quas cum patienlia nialorum,,et;dilectiotte bo-
tes.desigtiati suut,:designantuf etiamper bases, quoa nbrum exercertt, continua intentione ad visionem
pertandis erant ltiteribus-pr32para.ee': qucmpdp ipsi sancfee Trihitatis pBfvertire:sataguttt.
luleres ejusdem lavacri spiritalis, cujus et mare, ty. « Efipsum^opus basium. inlerrasile erat, et scul-
pum gerebant. Siqtiidemj ut VefbaDierum narrant -.<pturse interjuncturas. »'•'Juncturas dicere videtur
,(11 Par; ' iv), .omtiia:jli; cis,-• qtiee in holoeapstum «as quibus ipse luteruni tabulce sil)imel-invlcem':con-
oblaluri erant, iavabant. Holocaustum autem.Domini nexse sunt, ut scilicCt quatuor sive quinque tabulis
:generaUter ornnis electerum multitude potest intel. ;" uiia fieret basis. Quales sculpturas faases inter has
Jigi.: quse, juxta vocem-prsecursori.sBaptist_e,-.est afa C juncttiras; id est,rin ipsis suis lateribus.ante et re-
ipso baptizata in Spi.rilu saiicto ,el igni (Mailh, ni). trp, dextra.et sinistra, -etsupra queque habtierint,
Sictit.Cfgo sacerdetes, gui-.ih inare. lavabanlur,-fcr- .Subdendpaperitujv cum dieitur : .:.."•
ffiam exprimunt tipruui qtii per bap.tisnia cffici.untur «.Interiicorcnulas et plectas lepnes:.et beves et
sumffli ccfisortes sacerdotii; quod estin DbmiiioJesii =«cherubim.et junctui-as similiter .desup.er..», Non
-Christo, ita eliam. holpcausta ecrumdem figuram ergo plana erat ulla ex parte superficjes basium; sed
aplissime prsetendunt, cum:pe:st.a])lutipnenib.aplisnii . uudiqueyersufii mysticis sculpta figuris. quiasan-
gratia sancti Spiritus irnpieinlur. Lavatur namqtie in ctorum_mentes, imo universa eofum conyefsatio vir-
Jutere hpslla, eutii quis fidelium aqua baptismi per- tutum in omnibus gratiam prsBtendit; neque aliqua
fuudilur. OfferturV.verp ifi Jielpcaustuni. curii per im- , illos hora inanis et yacua prseteriv in jqtia piis va-
positibnem ffiantis episcopi denunv sancli Spiritus care Pperibtis vel .sermonibus vel certe cogitationi-
accipit. Qued vero atl poflandos luteres, decem -bus desistartti Goronulas quippeJn se sculptas ha-
sunt bases faetos, peterat. ita mystice inlerpr.etari, bent, ouffi adingressuih yiteeperennis irifatigabili
quia ministri layacri vitalis , ad ieterna gaudia bea- desiderio anhelant. Plectas vhabent,- Cum. ihter de-
titudhiis (quee deriario solent numero figurarj) eos sideria vitee cbelestis, quee. sursuni est -, riunquain
quos imbuunt, yoceiif.: VCTUPiquiade eisdem-luler ^.fraternoe societatis, quse juxta est,,vincula dissol-
.ribus distincte ittrsequentibus scriptum est, quod vir vtititi Habent intercoronulaset plbctas Jeones^cum
delicet quinque ex bis positi sunt ad dexteram par- ita adsperajida cpslestia irieritem erigunt, ita tid di-
.tem leffipli, et quraque ad sinistram, itiagis in eis ligendos proxinios dilatant, ut in peccahtes qubsque,
qumarii numeri sujjt intuenda mysleria. -ln utraque qui sibicbirimissi sunt, ferveremvasperceInventib-
etenim parte tempU suntpositoe faases;luterum, ut, riis exercere ncri tardent. HafaentCum leoriibus fap-
utrique Dei populo sacri fontis gratia designaretur ves, guandti ipsam invectipnem cerripiefidi cum spl-
esse pandejidai Et; qtiinque sunt in utraque parte -iilu matisuetudipis exhibept, quandu in. "ferypfe ar-
(sicutin expositione maris. guod quint£ue cpbitis al- ;guendi;hunguam fissam habere urigulam diseretce
-lum estj;jam diximus) demdnstraretur- lypice, uni- actionis ac loquelce, nuiiquam vefba diviuse lectio-
versa fidelibus, gu_3per guinque senstis corporis de- nis veluf rumihandp in ofe vPlvere cessanl:
.liquerantjper lavacrurtibapiismatisifisse remillenda. -. c.Et super leones et boves quasi lora. ex eers de-
-Sicut ergoin uno;maii dupdeciro bobus supejpositb .«.peftdeijtia. > Superleoneset bbves lpfa ciependeiit,
.pniias exprimitur ])aptismatis, quce per apeslblos .quando.sa.tic.i docfores, et \\\ severif.afe^distrjctionis
175 B. RABANI MAURIARCHIEP. MOGUNT. OPERUMPARS I. 176
qua peccantes judicant, et in mansuetudine lenitatis, A per cperis nimirum perfecticnem et inilium cen-
qua poenitentifaus remittunt, judicium sui tenent templalionis. Integre etenim cufaitus in lulere per-.
auctoris, ne forle injuste ligando aut sblvendo guCm- fectionem fabneedesigrtat .aclionis, quam absque ulla
piani, jam jriste ligari ipsi ab eo cujusjudicium er- dubietate habebat ille, "de quo tentatbri ahtiquo Do-
fafe neguit meieantm.. niinus aiebat: « Nunquid considerasti servum ineum
., c El quatuor roteeper faasessingulas et axes eerei. Jpb, quod non sit ei similis super teffaui, homo
« Et per quatuor partes quasi liumeruU subter lu- simplex, et reetus ac "timensDeum , et recedens a
€ terem fusiles contra se irivicem respectantes. » ffialo (Job. i)? »Est vero aller cubjtus divinsevisio-
Quatuor rotee, qualuor sunt Evaugeliorum libri. Qui uis, gui ex parte nonnulla etiam in hac adhuc vita
aptissime rotis comparantur, qtiia sicut volubiiitas retentis fidelibus donari consuevit, ut idem Job,
rotoe cilissihio cursu, guocutigue duciturcurrit, ita devicto adversario, cum Domiriologuens ait: c Au-
evangelicus se.rmo, jubenle Domino, per apostolos ditu auris atidivi te, nunc autem octilus meus vi-
universas in brevi mundi plagas impleyit. Sicut rota jlet; te (Job. XLII).J Scriptum est namgtiein segtien-
impcsitum sibi currum a terra Sublevat, Ctsublevar tibus : « Uua rota habebat altitudinis cubitum et se-
luui, giic auriga dirigit,-pbrtat, ita evangelica prse- mis. » Etpaulo post: « In summitate autem basis
dicatie merites electorum a ferrenis cupiditalibus in ° erat gusedam rotunditas unius et dimidii cubiti, ita
coelestia desideria suspendit, ac susperisas ad prefe- fabrefacta, ut luter desuper possel imppiii.
ctum bonceactionissive ad niiriisterium preedicatio- Luterum qtiippe mensura unius erat cubili et di-
nis quocunque adjuvans gratia Spiritus voluerit, midii, quia nimirum ea fide in fonte vilee lavamur,
ducit. Namque in sequentibus dicitur: tit per opera justitise ad vitam intrare mereamur :
« Quia tales erant rolee, quales solent in eurru quamvis Sine peccato, dum hic vivimus, esse ne-
« fieri. » Legimus atitem de sanclis : c Gurrus Dei quimus, ipsam yero vitse ccelestis dulcedihem igu-
decem millibus multiplex millia ieetsintium(Psat. stare ex parte, ac diligere in hac interim vita, per-
LXVII).» Si ergo bases luterum sancti sunt docto- fecte autem videre nulla ratione yaleamus. Rotse
res, qui lavacrum nofais \itee ministraut, et rotee quoque tino ac dimidie cubitu mensurantur, quia
quaternee basium quatuor sunt libri Evangeliorum, Scriptura lectienis evangelicse qualiter hi qui perfe-
quidaxes rotarum, qui faases gestant, nisi ipsa eo- cti esse velint vivere debeant, ostendit, spemque
rumdem suntcorda doctorum, queedum, preeceplis selernserelributionis in prsesenti demonstfat, ipsam
cvangelicis sedulo itiiendenlia, eos ab infirmornna Vero retributioriis illius qualitatem in futuro nobis
appefitu sustullunt, velut imuiissi rotis axes altius pandendam siinul et donandamesse prpjpittit. Bases
I.vasima terra suhlevant ? Porro Iiumeruli, qui fOtis G eliam ipsce unum habebant cubitum ac semissem
artleposili, ne ab axibus delabi pbssent, obsisle- amplitudirtis in summilate sui, nbi lutCres reCipe-"
bant, siguificant pfoeconia prophetarum , qtiifaus rent, quia ipsi doctores summi ac minislri lavacri
evangelica et apostolica Scriplura, ne cui legentium salutaris opere quidem perfecti in bac vjta fulse-
in dttbium, forte veniat, confirniatur. Bene autem runt, sed luce conteffiplationis ex parte suttt fruiti.
dicitur quod humeruli, qui per quatuor partes sub- Unde etaiunt": « Exparte enim cognoscimus, etex
terluterum erantpositi, conlra se iriVicemfuerint parte prophetamus. Cum aulem venerit, guod per-
respectantes, qtiia nimirum omnis Scriptura pro- fectum est, evacuabitur guod ex parte est (I Cor.
phelica sibimet irivicemconsentaneiiest., utpole uno xiii). » .._ :i.;;.
Dei Spiritu eondita. Quatuor autem fueie per ba- • .. In bimc modum fecit decem bases fusura una,
ses singulas humeruli, videlicet juxta numertini i-o- « et mepstira seulpturague consimili; fecit guo-
tartim-; non quia quatuor sunt tantum libri pro- « gue deceni luteres sereos. » Quare deeein sint ba-
phelici, sed quia irt omuibus quoe locuti sunt pro- ses Jaclse, lotidemgue eis superpositi luteres, supra
phetce etMoyses dictis quatuor evangelistarum testi- jam dicttim est, Qupdvero una erat fusura, mensu-
monium proebuere, ut ex consensu utriusque te- rague et sctilplura corisimilisomnium faasium sive
slamenli una fides et di.lectioGhristi nostra oimiium luterum, non in ea significatione factuffiest, guod
corda firmaret. - cegualia posSint esse omnium merita dpcforum, sed
« Os quoque luteris intrinsecus erat m capitis in ea potitis, guod tina fides EvangeUi, giio insti-
« summitate, et quod forinsecus apparefaatunius cu- tuuntur, unuffi est sacramentum faaplismi, guo ab-
c bili erat totum Totuudum ; pariterque babebat luuntur, unus idemgue esl Spiritus, guo omnes con-
c unum cufaitiim et dimidium. » Os Iuteris uhius secrantur electi, tametsi donatibnes habent diver-
erat cubili propter uiiitalem confessionis et fidei, sas in ipso Spirilu, gui « dividit singuUs^ prout vult
qua omnes in corifessione Palris et Filii ct Spiritus (I Cor. XII). »
sahcti baptizamur, dicente Apostolo:; c Unus Do- « Quadraginta batos capiebat luter tinus. » Qua-
minus, una fides, urium baptisma, uuus Deus, et dragenarius humerus solet magnseperfectionis lypum
Pater omnium (Ephes. iv). » Et ipsum os in capitis lenere, guia nimirum quater deni faeiunt guadra-
erat summitaie, ut ad coelestianbbis vegiiaper Ua- ginta. Deeem autem sunt pfeecepta, qtiibus omnis
ptisma itef esse patefactum deceret. Ipse verc Iuter nostra operatio inlege divina preefixa est, quatuor
jn amplitudine ctibitum habebat unum et dimidium, vero Evangeliorum lifari, in quibus per dispensatio-
177 COMMENT.IN LIBROS IV REGUM. — IN LIB. III. 178
nem Dominicee Inearnationis coelestis patriee nobis A dedicahat templum. Deinde ultra prcgrcdientibus
eslpatcfactus introitus.Et quia omnes quiadmy- occurrebat altare holocausti, contra medium atrii.
sterium sacri baptismalis pertinent, cum fide et sa- Deinde porticus templi sive veslibulum, in quo eranl
cramentis Evangelii fruclum debent rectee operalio- columria) acrececirca ostium templi. Quod ergomare
nis osfendcre, apte luteres singuli, in quibus holo- posuit ad dextram partem templi, significat nos pef
causta lavabantur, quadraginta balos capiebant. lavacrum baplismi ad regnum coeleslc, quod jttre
Quod vero sequitur : c Eral quatuor cubitorum, » vocalmlo dexlreefiguralur, debere pervenire. « Qui
sive alfitudine seu iti lalitudine, quid sigiiificet, in— enim crediderit et baptizatusfucrit salvus erit (Marc.
teUectus mysterii in promptu cst. Luler enim unus xvi). » Namque ubi dextra simul el sinistra in bono
quatuor erat cubitorum, vel proptcr qualuor sancti accipiuntur, vel Judceam et genlilitatem, ut in expo-
Evangelii libros, in quibus forma nobis baplismi sitione basium supradiximus, vel prasentcm Ec-
proefixaest; vel propler quaiuor cardinales virtutes, clesicevitam et futuram, vel loetasseculi et trislilia,
quibus quisquc fidclis, si non fruslra fidelis est, de- vel aliquid designal hujusmodi. Ubi vcro absclulc
bet inslitiii; vel recle propter quatuor inundi pla- in bono accipilur dexlra, ceferna seepius gaudia de-
gas, quibus lavacrum salutis ministralur, diccnte monslrat. Quod vero contra Orientem' posuit mare,
Psalmographo : « Quos redemil de manu inimici, " ad eamdera proprie significationem respicit, quod
de regiooibus congregavit eos. A solis orlu et oc- videlicel pcr lavacrum sacri fontis splendor nobis
casu, ab aquilone et mari (Psat. cvi). » Quod vero internee claritatis aperitur. Quod ad meridianum
supra dixil : « Pariterque hafaebat unum cufaitumet latus alrii, significal fidcles per acceptioncm saneti
dimidium, » et neqne ifai altitijdincm an, amplitudi- Spirilus ad flagranliam solere vera? charilatis ac-
nem significaret adjecil, vidcturqtiia fundum ipsius cendi. Fervor eienira meridiani solis consuevit in
luteris hujus esse ampliludinis voluerit iulelligi : Scripturis et ai'dorem dilecliouis et illuslrationem
quod ex inensura (ni fallor) basis, in qua positus significare sancti Spirilus, per quem eadem dileclio
eral quisque luter, faciUimc conjicitur, quee ila de- diffundilur in cordibus electorum.
sbribi-ur. c Omiiia vasa qua? fecit Iliram regi Salomoni in
c In summilatc autem faasis erat qusedam rolun- « clomo Domini, de aurichalco erant. IP regione
c ditas, unius et dimidii ciifaiti, ita fafarefaela ut « Jordanis fudit ea rex in argillosa ferra, etc. »
t luter desuper possetimponi. » Latitudo ergo fundi Apte in i'egionc Jordanis fusa sunt vasa domus Do-
in Juteribus unius erat cubiti ac dimidii; ipsa vcro ntini, in quo vidclicet flumine Doininus nostcr ba-
capacilas luterum quatuor habebal cubitos, scd ^1plizare dignatus est, ejusque tinclus undis, aquarum
utrum in altitudine,[an in amplitudine, an in utroque, nobis elemenlumin ablutionem peccatorum conver-'
dicat qui noverit, tit. Et quia omne fidelitnii baptisma, quo Domino'
consecrantur, in cxemplutn celebralur baptisinatis
. El constiluitdecembases, quinque ad dexteram illius
« parlem templi, quinque ad sinistram. » Dexteram quo ipse aquas sanctificavit, rectc in i-cgione
Jordanis vasa sunl domus Domini facla. Neque enim
et
parlem templi sinistram, non intus in ipso templo, aliter vasa electionis et misericordicefieri
sed ante templum dicitur : ad Qrientalem plagam nisi el possumus,
faaptisma cjus, quod illo in flumine sufaiit,
videlieet in atrio inleriore, quod saeerdotum pro-
respicientes, et ipsi vitali flumine salagamus ablui.
prie vocabatur. Quinque autem posuil ad dexteram Notanduro autcm, quod non lanlum in
regione Jor-
partem templi propter Judeeos, qui Solc juslitiec per danis, sed etiam campestri regione illius facta dicit
doctrinam legis anfiquitus uti solebant; et quinque eadem
vasa, significans multiplicatioiiem fidelium,
ad sinistram propler nos, qui cceco diutius corde
quse non solum in Judoea, sed et in omnium natio-
scrvituti adhcercbamus ejus qui ait : c Ponarn sc- num erat lalitudine futura, expleta prcphelia qua
dem meam in Aquilonem (Isai. xiv). »"Quod est dicitur: c Gaiidebunt
campi, et omnia qusc in eis
apertediccre: Elis in cordibus requiescere desidero, . sunl (Psal. xcv). » Argillosa autem terra, de qua
quce a luceveritatis et flanihie divincecharitatis alie- j.
-
facloe sunt formse ad fundenda vasa Domini, quoe
ua esse considero. melius quam Scriptura "sacra, de qua regulam bene
c Mare autem posuit ad dextram parfem templi vivendi accipimus, valel intelligi ? Quasi enim argilla
« contra Oricntem ad Meridiem. » Et hoc in eodem jgnibus durata fcimam vasis Domini, quanfa et
alrio posilum est ad Orientem. Quod aulcm ait ad qualia fieri debeant, exhibet, cum nofais Scriptura
dexteram partem lempli, hoc est, quod repelit, di- rcgulam justitise, quam scquamur, ostendit, sancto-
cens,"ad Meridiem. Ingredientibus cnim alrium ab rtimque nobis .exempla, qui in igne tribulalionuni
Oricnle, primo divertendum ei'al ad Meridiem, ubi invincifailesperseveraverunt, in omnibus sequenda
marcin ipso angulo stabat, ad layandum saccrdo- prsemoiistrat, si vasa in domo Domini electa ac prc-
tifaus paratum. Deinde prog.edientifaus intro occur- tiosa esse concupiscimus. _4_,squeigne liquefactum
rebanl luteres ad lavandas lioslias ab iilraque parte argilieeformas ingredilur, quo vas possit aplum nii-
positi. Intra liosbasis eraiamea, quinque cubiterum nisteriis coolestibus eflici, cum ipsi salubriler liuiui-
loiigiludinis, et quinque cubilerum latitudinis, et liali, ct llamma suee divinoe charilatis, sive eliaui
irium cubiterum allitudinis, in qua stans Salpmpn humanoeadversilalisemolliti, viam patrum beneope»
479 - B. RABAM MAURIARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS I. 180
raiido iiitvamus, ut
'
ad prsemiapatruni faenecurrendo A altaris, :amplitudo in charitateDei ac prosirni per
pefyeniamus. . " latitudinem, spes in exspectalione divinee visipnis
« Fccitque Salonipn omnia yasa, altare aureum, per altitudjnem figurantur. Qupd aufem longitudp
f Pt niensam .sup.er.quam ppnerenlur panes propo- ,etJalitudoaltarisvicenorumeratcufaitor-um, magnam
sitionis, aur,eam, etc, ».Al.tare.aureuni j-pr_da.3JgniT .utique perfectionem designat ejusdeni indefessa-
fical perfector.um justorum, inlenise ebari.tatis et . lejigitudinis ac sincerce dilectjonis, quse per utrius-
castitatis luce cprusca, guorum sufalimitatisignifif qtte testamenti pobis ofaseryantiatatribuitur, Quater
candee e.!iamlqcus_convenitejusdem altaris. Stabat enjm quini vicenarium numerum complent. Quin-
enini ante ostium sancti sanctoruin, ut in factura que ctutein libri Mosaica).legis guatuor suiit eyati-
tafaernaculi inanifeste legimus. Ip guo videlicet:altari geli.C-e-libejiatis. Et.cum ad inteUigentiam afgue
npp hostiaruni sanguis, negue libamina, sed thymia- cu.slpdiarijlegis spiritalem, illustrante EvangelUgra-
mata tanlumiiiceiidebantur : guoruni fumus ad su- fia, peryeiiimus, vicenariuin profecto nunierum per-
peripra ascendens pperiebaf,arcani, atgue ofaculum Jicimus. -.-:'
pdore suavitatis jmplevit; in g.up figura exprimeba- Sitque idem nunierjis in longitudine et latitudine
tur sanctpruin, gui dum, neglectis temppraliuni re-. ajtaris, cum corda electorum, docente utrogue Te-
rumcupiditalibus, tota intentione coelestia quserunt, B stamento, et adjuvapte ipso uuo utriusque Testa-
yelut intus in vicino praculi sunt positi. Nec Ippge meoli auctore, et perseyerantiam fapni operis etiam
sunj .rempli a velo, quo.templu.mvetsancta .sancto- in perseculippibus servant, et Iiilaritaieiij dij.ectio-
rijm dirinjuntur, ,quia cci'ppra tanlu.m terrani incc- nis eiiam in eos qui persequuntur exhibent. Dena-
lunt, ceeterum secundum interipi'ein hcmihero tolam rio aulem numero spes coelestiunipreeniiorum solpt
habeiit c.pjiversationem hi cp3lis: Ascepditque ab designari, ppnijno alfirmante, cum ees qui in-rinea
liujusin.bdi alfari fumus -ipcec.spfupi intra sancta magni .patrisfaffijlias Jaborant: denaiio: remuneran-
sanctpruip, ubi arca est recQiidita cum oratioues dos esse testplur (Matth. xx). Et idem altare, quod
sanctprum flamffia cfaaritatis exeilala) ad icpalum in figura factum est electoruni,obsiguificattdam ep-
usque peryeniunt, « ul)i Christus, est indexteraDei rum viiamperpetuam, decem erat eubitls altum. Guni
sedens.(CoL iii).,. Non.-enim.in hop altafi sanguis yero .di.ctum.est quia-fecit Sajpmpn altare aureum,
hosliarurn, sed tfayiniama tanlum incenditur, quia addilum est continuo.
tales viri.non habent opera cafnis, et sapguinjs, quee ,c Et mensam, superquam ponefentuf paries.pro-
ip'ara sui cprdis immplaotes Dopjiiio oiaetept, sed c ppsitipnis.,auream, etc. » Mensaautem aurea Scri.
splumiijodolacryniarum et oratioriis ,ei-vpfa pro de- ptura "est sacra splritalis inlelHgenii-e clajifate fp-
siderio regni ccelestis offerunt. Fecit quoque altare ^J cunda. Dequa Psalnilsta Doniino : « Parasti, inqtiit,
sepeum vjginti cubitprum .Ipngiludinis, et viginli iti eonspectu meo mensara adversus eps qui Iribu-
eulritcrum latitudinis, et decem cubiteftim altitudi- lant me (Psal. xxiv). » Ne enim rios adversarii
nis, Et quideni allare thyiniamatis Mpyses fecjt in tribulantes ad errotem irtfleclant, niensam nobis con-
erem.o, faabenscubitum loiigitjidinis, et alteruni lal.ir Uitor noster seienti_e coelestis, per quaniin fide -ye-
tudijiis, et duos cubjfps in altitudine (Exod,. xxxvn), ritafis coiifortemur, paravit. Paiips iiaffique prppo-
Quapta? autem magiiitudipis hoc Salopiop fecerit, sitionis sancti sunt doGtores; quorum vel '-opefa
Scrjplura nor^dicit,.sed faplum quod altare aureum nobis, vel verba salutaria ad exeniplura vitee pfopo-
fecerit, dicit. Gpnstat autenj. quia fantpm facere npn sita, semper in diyiiiis paginis, quisquis bene quser
ppluit, quantuin fecjt lielPGatiSti; quia si viginti rit, inveiiitVUnde apte iidem panes in Exodb duode-
cubitorum in longitudine et Jatitudiije faetum esset, cim fieri prsecepti sunt: videlicet propter apostolos
lotani tenipli lalittidi.nem impleret. Quantp igitur duodecim, quomm niinisterio nobis"Scriplura Te-
exlerius cratpositiipi altare hojocausti, quajn iiicen- smenti condita est, et Instrumenti Veleris, donanle
sj, quantumgue gepere objatfonis ac utilitate njetallj Doinino, revelata mysteria. Quo nimirum numero
ignobilius fuit, tantum guantjlate jnensur* et hos- _ non tantum iidem apostoli, sed omnes sunt desi-
ti.ai^umfreguentia proesfaljat. Quia niniiTurnplures gnali, qui, vefbum prsedicando, pabtilum viteefider
sunt jttulto guibus dicatur; - Si vis ad vifaifi in- libus miiiistraiit : quia omnes utique ipsam doetri-
gredi, serya mandata' (Mqlfh. xix), gu,am quos au- na_formam, quani in Dbminp Appstpli accepere, se-
dire delectet :;« Srvis perfectus ,esse, vade, yende quuntur. Qupdyerpin Vefbis-Di.erumlegipius, quia
quee babes, ef da pauperifaus(Ibid.). » Nec tamen « fecit Salomon mensas .decem, ppsuitque eas in
liujus mensura altaris mysfici ratioiie earet et nii _ templo, quinque a dextris, et quinqtie a sipistris,
mero. Habet enjm viginti cubitos Jongitudinis, et pjiialas guoque aureas-cenltim (II par, iv), » pon
tptidem Jatiludinis, et decem c,u])itpsaltitudinis, de bas lijensuras.tam ad papes pi',pppsjti.pnis,guapi ad
quo quideni numerp supra in expositione tertjpli et vasa pproiui pprtapda factas psse credifaije est,
yestibtiU ejus diximus, sed et nunc dicendtim bre- phialas yidelicet, guas pariter factas Scriptura re-
viter, quia si altai;e boloesiustiiUofumin Ecclesia fert, tbypiiapiateria, thuribula, n)ortariola, elcselera,
typuin tenet, qui suum corpus et animani Dee ccn- guse in seqtientibus leguntur. Nam gupd paulo ppst"
seerare per ignem ameris iUius quoerunt, perseve- ineodeni verborumvolumhiesubinfertur : «Fecjtque
rantia liorum in faona operatione p.er longituduiem Salonipri omnja yasa dojnus Dei, et altare oeneumet
181 CQMMEI.T. IN LIBRQS IV REGUM. — IN LIB, III. 182
mehsas, etsuper easpanes proppsitionis (II Par.iy),» A:bus sedeni Jterpetuse.mansiqriis aeceiidarit. Si au-
y.el pluraleni numefum pro singutari ppsuit more tenj quosiis quid inter candelabra et lueeriias eerum
Scripturisnsiiatissifiio,ntinJesu N.ave _ « FiUiaji- -typice distelf, pessumus rectc intelligei'e lucernas
tem Israel prayarica_i sujit mandatum, et usurpa- esse vires sauctps quj, plep Spiritus sancti infusi, et
yeruntde aiiathenjate (Jos.iy), » cuiiiAchan splus, ipsiignj dijeclipnis -ardent in ccrde et.prpximis lu-
fif noii, ptoesfilii-Isfael hocfecerint. Vel cerie guia cem scientiseprseferunt ifilinguam, Candelabra au-
panes prppositipnjs sblebant ante sabbaj.um poqtii, tem, guee bas luceriias in:subliri)e tplluntyutlpjjge
ht in sahfaatompx poni poSsejif in inensam prppo- Jategue videri pessint in Ecelesia,:Scripturam ess.e
sitionis, potuit fiefi utpanes nbyi, lipviter eocli,mox sacrain, gueesaiictoriimijobis yirttttes et dQQtjinam
illis mensisimpoiierentur, ibidemque nocte illa ser- sua lectione demonstrant. GuivideliGet.interpretar
varentur operti, dpjiec primpmane, oblalis vetefi^ tioni annuit serroo Domini gup dicitur de Jcanrie:
bus super meusarii propositibois ponerenljir caUdi. ;« Ille erat lucejjia lucens (Joan. v). » Possumus
Non auteffl bee mensce deceip a figura unius mensse filiafflita aptissime dicere, quia lucernoe diyina sunt
proppsitippis discrepapt. Nam sicut upa piepsa duQ- eloquia, juxta illud Psajinistoe,qtiod et supra ppsui^
decim pauibus opusta unanjmein fotius Scripturse mus : « I-ucerna pedibus meis verbum tuum, Dp-
concordiamaucioritateapostblicamUnitam designat, :„ niipe, et l.umen senjjiis. meis (Psql. cxyiii).»; Can-
ita nonimmerifo dcceni mens_eaurea) divineBiegis delabra autera harumJucernafura sancti suntomnes
Prophetarum eloqujajQguratse deiiuntiant; quse vel gui sua et cOrda et corpora ferentes Domini man-
refectjonem nobis Verbi Dei, quasi pahes proposi- -datis hupiili seifiper iptentioiie supponunt. Quisquis
tionis, offerunt yel nobis exenipla fidejjuro, quasi epiiu IiiiiuUp propiiam seqtil curat voluutatep),
ppsilorumin se yasorum Domini clafitatem etmi- vefuni in oiunibus quee Scriptura sapcta dicit at-
facula proponunt. Recte ,autem bis quinse sunt iepdit, ejpsque se.subjiciens mandalis, satagit aus-
mensse, npii solum quia legislator guingue vOltipii=- cultare promissa, quasi catidelabrum domus Dei
na scripsit,:verum etlam guiatota testamenli series aureuin, am'eas ejus gestat.-ucernas, cruia casta
guingue oetatesssecuiicompleclitur. Geminatiir vero ccrppiis, sui meipbra, 'castee nieptis cngitatippes, ad
numerus mensarum guinarjus, et quinque a dextris, facienda quee Deus jufaet, Stipponej'e.contendit; et
quinque a sinistris p.Onuplur, eum post Incarnatip- hoctam fixa intentione, quain candelabrum necesse
nem Domiiiicam eadem Scriptijra siye utriqup Dei est fifttiiter, ad superna erectiifti, imposjtas sibi lu-r
populo Jndseo scilicet.et gentili, coromittitur, sive cernas, ijon splupi absque ruina, sed efiam absque
evangelicis plena figuris .Ostenditur, quee quondafii ulja status sui njetipne servare. Qupdvere, cum
anfiquo Dei populo jtlxta litteram solumiintelligenda /-1 i dixisset: c Et candelafara aurea quinque ad dexte-
esse putabatur. rain, et quinque ad sinistfam contfa oraculum ex
« Et candelabra aurea quinque ad dexteranl, et auro primo, •» addidit: c Et quasi lilii flores et lu-
« quinque ad sinistram eontra oracuium ex auro cerrias desuper aufeas, » videtur juxta litteraro quia
« primo, et qtiasi liUi flbres et lucernas desuper au- suprema pars candelabrofum.jn modtito sit lilii re-
« reas. » Sicut etiim metisseVintjqio sanctse Scri- pandi effprmata, qupmodo in candelabro tabernaculi
ptufoerecteponuntur,.quee et esurientibusjustitiam factum esse legimus, Cujus est stipes niedius,; et,
paneni verbi Deiministrarit, et vasa.ferunt minister cajami exipsQ prpceaenfes.cuni scyphis et spheeru-
rii coelestis, id est,.istorum nobis actius in exemplum lis lilia scfibuntur halpuisseperploririia. FJores au-
proponunt,- etiam aptissime per candelabra eadeni tem Jilij (ut ssepe dictufi. est) amoenitatem seroper
divina eloquia figurarittir, videlicetquia luceffi sar. ylpentis terroe yivenlium designant, de gua dicit
pientise errantibus proferunt. Hincetenim Psalni.T. beatus Petrus : Regenei'atps nps a" Dpminb c in
sta : «Lucerna, inquit, pedibus meis Verbunl luum; spem.vivam, in heereditateni iijcprruptibilem et in-
Domine, etlumeii sertiitismeis (Psal. cxviii). » Hinc cqntaniinatam, et immarcescibilem conservatafii in,
et Salomoti ait: « Quia mandatum lucerna est, et coelis. » Et faenelilii flpres aiirei in candejabro sunt
lex lux (Prov. vi). -» Quare^autem quinque a dex-:;J) facti doiiius Dei, quia Seriptura divina, Spretis tem-
tris, et quinque a siriistrisSiiit ppsita Cattdelabra, ex ppj'alibus gaudiis, ad appetenda nps bona.patrise cp?-
fais quse de mensis itractavimus faciie patet. Cum lestis pi'oypcai'e cpfisueyit;; Et jqupmpdo ereetum
vero dixisset, quihque a dextris et quinque a jsitii- in. aliitudine capdelabrupi lilii flpres et-Iucernais ha-
stfis, cpnyenientef addidit, cpntra praculum. Ofa- bet aufeas ;in capite,ita elecfi pmnes, qui In ;ea-;
euluro nanjqtie, ubiprat arca,. ut seepe dictum est; derrt Spfiptura sacra conljiietittir, erecto ;ad supefjia
aditum desigpal patrice coelestis,« ubi Christus est in spnsu, coelestja-boiiavaDoinittQ gueesisse et perce-
dexteraDei sedens; (G0...111),» paternerum.iitigue pjsse profaaiitur.
censeius arcanerum, Et candelabratempli atirea. .« Et cardmes ostiorum 'dpjuus templi interipfis
cenfra oraculum sunt posita, guia divina elegtiia' « gaijc.i saiictprumj et pstiprum. demus iempli ex
semper adhabitatiPnem supernse civitatis-Jspectatit,, « aufP erapt, etc. » Si pstia dprous intefipris sancti
ut hujus agnitipnem ac desiderium nnstfis cprdi- sanctprum angelicasunt lninisteria, gijse npbis de
bus infundarit, ut eos-gui origiriem carnis.e terra. cbrpore egressisinlfoitum vitse•C03lestis:feseraiit,,1et
habent, ad appetendampromerendamgue in coelesti? ostia dottius lempli doetpres suiitsancti ac sac.erdp>.
185 • B. RARANIMAtJRI ARCHlEP. MOGUNT. OPERUM PARS I. 184
tes, gui instruendo, bapljzando, Dphiini corporis et Anum (Psal, xxx). > Et aple hitilti sunt thesauri in
sanguitiis mysteria comiiiunicattdo, pfimi-nobis Ee- quibus vasa eleelionjs iecondantur, sed una domus
cjesise;pr_esentislimina panduht_ quld cardines utrq- Dpmini, in qua iidem faCli sunt thesauri, quia et
funique ostiofum, hisisensus et cotdti «unt eprum- una esfEcclesia, in qua cmnes cpnlinentur ejecti,
dem angelorum sivc hominum sanclorum, guilius quantumlibet mcritis dislent,el una, ac ncn diversa,
immobiliter conlemplationi ac dilectioni sui Condi- eslpalriailla ccelesiis, qua clectis prcmittilur om-
toris adbserenl, ut eo minislcrium divinitus sibi de- nibus; quamvis « sicul stella a stella diiferl in cla-
lcgatum recte compleant, guo a voluntate illius cui ritate, ita et resurrcctio moiiuorum (/ Cor. xv). »
ministraiit miiiguam oculcs avcii.nt? Aperiuntur Et quod utroruiiique judex ipse ac distribulor proc-
enini et clauduntur estia tenipere ccngrup, sed nullp miorum Dominus, una sententia dcmonstravil, cuin
s.ium cardincm tempcre deserunt, guia ef angeli'el ail: i In domo Patris uici mansiones mult_e sunt
hoiuines sapcti sive ip haiic viian) fide, seu in illam (Joan. xiv). »
spe fideles atque elecfes suscipiant, sernpei' aiiinium CAPUT YIU.
in radice interncc dilectionis fixuin tenent.- Unde be- Quod itlata arca Dominiin oraculmn
templiin Sanctum
ne ibidem iidem cardines ex auro esse facli perfai- sauclorum, vectesejus ultra non apparcbanl exlrin-
berituf, propter videlicet vel merilum propriaeclari- B secus sicut prius apparere consueverant.—Deeo
falis, veHllius, quam hafaent in-euffi, cliaritatis. quod nebula implevitdomuni Domini etnon pole-
ranl sacerdotes stdre et ytiiriistrare' proplet nebu-
o Et perfecit omne opus quod faciebat Salomon lam; et de dedlcaiipne iempti per Saipmonem et...
« iti dbmo Domini. » Perficit Salompn ppus qtipd populum Israel.
faciefaatin dpnip Domini, cum Rex pacificus noster (CAP.VIII.) c Et intulerunt sacerdotes arcam foe-
in die novissima omnes electos resurrectionis im- c deris Domiiii in locum suum, iii oraculum terapli
mortalitate glorifical. Alioquin quandiu staius Iiujus « in Saiictum sanclorum subtcr alas chcrufaiin. Si
s:cculi geritur, facit quidein opus domus Domini Sa- c quidem chcrubim expandebant alas super locum
loraon, sed nondum perficit, quia corda eleclorum c arccc,et protegefaant arcam et veeles ejus desuper.
Dominus, ut bona operentur, inspirat ef adjuvat, c Cumque eminerent vectcs el apparerent summita-
millu.li tamen in hac duntaxat vita commorantem « tes eorum foris sanctuarium ante oraculum, non
absgiie peccato esse tribuit, nanjgue hoc donum fu- « apparefaant ultra extrinsecus ; qiii et fuerunt ibi
turce vilse beatitudini reservatur. Perficit vero onme « usqueinpreesentem diem, Inarca autem non erat
opus templi sui, et faOc dedicaliohi: aptuni reddit, « aliud, fiisi duce-tafaulseIapidese,guas pesuerat in ea
cum translatos de hac vita electOs suos seternuffl « Moyses irt Horefa, giiando pepigit foedusDominus
p
perdijeit ad regnum. Quod faene signiticatur eljani ; c cum filiislsrael, etipi egfedereptur de lerra--Egy-
Vin ep quod templum septeni atittls sedificatum est, « pti, etc. » Quod illata arca in Sanctum sapctoruni
tfctavoautemperfectum acdedicatuiji esf. Septem. idieitur, Cumque effiirtefeiit vectes et apparerent,
iianjqtie diebtis pmne hoc temptis yolvitur; octavai isumffiitateseoriumfpfis sanciuarjum tipn apparefaant ;
„ estdies. judicii :et f esurrec.Ioriis fptuf ee, de qjjii itiltra extrinsecus, hoic riianilestiris in ParaUpoirienon
psalnii isextus et undecimus aftltujati'surit. Ctii Vide- iyolufflinescribitur : « Vectitim, inquit, qUibus;porr
licet;lempdri convenit apte qtipd Sequittlr: tabant af cam, guia paululum Iphgipres erant, capita
« Et infulit quee sanctificaverat Davidpater suus, parebant ante ofacultim. SiyerO gtjis paululum fuis-
« argentujn-et aurum et vasa; repOsUitque in the- set extrinsecus, eos yidere non poterat. » Ubi notan-
« sauris dbffltis Dbniini. » Argentum ntimque ad ni- dutu guod etsi capita veptium accedettlibus. propius
tbfem eloqueritise,auruni ad splendoi'erii sapietitise. ac diligenlius intuentibtis patebant antepracultim,
vasa generaliter ad rationabilem pertinent erealu- Dpn tamen fieii peferat, ut ipsa eortim capita ante
raffi. Sanctificatqije David pater Salonipriis argen- oraculum eminererit, guia nimirum necesse erat ut,
tuffi, cuffi Deus Pater eloguciites quosque gratia sui clauso oraculo et appctiso ante ostia velo, ipsi guo-
Spiritus ad loquendum verimm Evangelii confortat. D que vectes toti cum arca et cherubim abdereinur in-
Sanetificat auruni, cum naturali ingenio proedilos ferius. Quod fieri non poterat, si prominentes ulte-
stio replens Spiritu ad consideranda in lege sua mi- rius vectes producendis ad claudendum osliis locum
rabilia illuminat. Sanclificat et vasa, cum omriifaus non darenl. Quorura posilionem vectium Scriplura
generaliter Ecclesice filiis ejusdera Spiritus graliam non sine causa, sed magui iptuitu sacramenti, tam
largitus, ad amaiida illos et appetenda dona perpe- diligenter expedire curavit. Conslal enim guia do-
tuce salutis inflammal. IIoc autem argentum, hoc au- mus templi exterior peregrinantem in terris Eccle-
1'ura, hcec saiiclificata vasa, Salomon infert in lem- siam, sancta atitem sanctorum iiiternam sup.ernso
plum, cum Domiiiiis nosfer, peracto univcrsali ju- patrise felicitatem designat. Ilem illata in sancla san-
dicio, oinnes eleclos et doctoruffl videlicet et csete ctorum arca,assumptaro Christi humanitatem etinlra
rorum fidelitiiti cCetutti, itt gaudipm regni coeleslis velum regioe coelestis inductam, yectes vero, guibus ,
introdticit. Reponitque yasa divCrsi genefis argenlea eadem arca portebatur, preediCaloresverbi, per guos
sive aurea in thesauris domus Dpmlrii, tpiandp eos ipse fiiutido imiotuit, typice denunliaht, Erat ctutem
qtij niitiltitjidinedulcedinis ejus frui mertiefint, « abs- in arca urna aurea liahens manha, quia «in » ho-.
condit jti abdito vulttis sui a cPrituiiJafipne hcmj- mine . GhristQ hal)ilaf ioninis ptenitudp diyjnifati?
'
185 COMMENT.IN LIBROS IV REG-UM.— IN LIB. Ilf. 18G
corporaliler'(Co.. n).i Erali\'ii'ga.Aaron, quce cxcisa A. c Et dedicaverimt teniplura Domini rex et illii
denuo_loruerat.(i\T-iHi.x\ii),giiiapotestasomnisjndi- . Isracl. i Teraplum Doniini,' sancta est Ecclesia,
candi peneseumest,'ciijusjudicium in humilitafepas- sicut supra ostensum est. Hanc dedicavit j'ex Cliri-
siohisvidebatur essesiiblatuni.Eranf cl tabulsetesla- stus, quaudo cam sapguiue suo muiidavit, et Spiri-
nienli, guia c in illo sunt onnies thosauri sapienfiee tus saucti gratia sanctificavil, ac diversis virtulum
et scienlioeabsconditi (Col. n). . Adhoerebant ei vc- donis multiplicavit. Haue dedicanl et filii Israel se-
ctes, guibus portabalur, quia doctorcs, gui guondam cum, quando unusquisque fidelium secundum donum
laborabanlinyei'boChi'isti,iiuncpreesenlivisionecon- sibicollatum a Deo verbo prccdicationis et \irtu_iim
gaudenl gloriceChristi. Quod enim unus eoium de se operifaus proximps SUPS,quoscunque valet, ad me-
dixit: c Cupio dissolvi, et cum Cliristo esse(Pliil. i),» liora et pcifeeliora conveiiere satagit. « Tcniplum
de omuibus nfiguc sui operis consortifaus itttciliacn- cnim Dei, ait Aposfolus, sanctum est, quod cslis vos
dum religuit. Apparefaaut summitates vectium foris (1 Cor. in). » Sed hanc sriiiciificationem rex ef,po-
ante oraculorum non scraper, sed cum oslia eiusdem pulus, capul et membra non cequaliler perfieiunl,
oraculi aperiri contingcret; negue lioc omnibus, scd cjuia de Christo Joannes ait: c De pleiiiludine cjus
bis solumniodo gui prius acccdcntes, attentius ea nos omnes accepimus, et gratiam pro gratia (Joan.
guceintus erant satagebant intueri. Ipsa autem aica B i). _ Hinc Paulus dicit : c Itaquc neque qui plantat,
gualis el quomotlo csset posita, solis cis gui oracu- cst aliquid, ncquc qui figal, sed qui incremcntum
lum intrassent videre liecbat, quia nullus sanctorum dat, Deus (I Cor. m). » Sed quanlum valeal homi-
in hac acihucvila positus tamelsi niiilti.m in altitu- nis dcdicalio, prceclictusApostolus subsequcnler ex-
dine se mentis altollcns, sed soli illius patricc cives ponit dieens: e Qui planlat aiiteni , et /jui rigat,
gloriam inibi st:i Redemjiloris plene coiiluentur. unum stint: umisquisque autem propriam mcrcedem
Sunt et vecleseum arca in oraculo )'cconditi, quia accipiel, secundum stiura laborem. Dei eiiini sumus
abscondili sunt ctiam nunc perfccti qtiique elec.i, adjutores, Dei agricultura estis, Dei sedificatio
qui nos prsecesserunl de mundo c in abdito vultus cstis (Ibid.), etc. i Igitur ipse sanctifical suuiii tcm-
Dci, a eontuibalione bominum (Psal. xxx). i Quo- plum, quasi Deus el Dominus inhabilando, nos au-
rum tamen suromitates veclium iiunquam aperto tem digne habiiaiioni ejus conversando. Sequitur :
oraculo his gui appropiant visuntur, cum perfecfie- r In die illa sanclificavit roedium atrii. quod erat
ribus quiliusguc atque eculum sui cordis tota in.cn- c aute domum Domini. Fecit quippc ibi liolpcau-
lione purificantibiis divina gratia aliquid extremum c slum el sacriiiciuni el adipein pacilicorum, quia
de supernorum civium gaudio contemplandum dona- « altare ccreum, quod eral coram Domino uiinus
verif. Quse nimirum contemplatio liis qui paulo 'G « erat et capere non polerat holocaustuni el saerifi-
lcngius recesserint mininie conceditur; quia quanto c ciuin et adipem pacificorura. i Quid crgo est, quod
exlerjus mente vaga remancnt, lanto minus auce Salomon sanciificavil inediumatrii;oflerens ifai holo-
sinl interna gaudia vident. caustum et sacrificium, quia altarc eeneum , quod
c Factum est autem, cum exissent sacerdotes de juxia eonstitutioncm lcgis anle fores templi posi-
« sanctuario, nefaulaimplevit domurn Domini. etnon tum erat, non poterat lotuni capere, nisi quod Chri-
c poterant sacerdotes stare el ministrare propter slus ca gusein lege propter inlirmitatem ejus perftci
« «ebulam. Impleverat enim gloria Doinini domum non potcrant, liunc in licclesia catholica pleniter ge-
« Doniini, ctc. » (ExGregorio.) Quod auteiu nebula rit? Ipsa est enim atrium domus Domini, quia per
implevil domuni Domini, et non poteranl sacerdotes ipsamingressus patet in templura Domini, in Jeru-
starc ct ministrare propter nebulam, hsec sentcntia salem videlicel cceleslero, Quia ergo holocausta et
superbos Judseorum ponlifices ac doclorcs insinuat, sacrificia omnia in altari lypico Veleris Testamcnli
quidumnativitalisCbristisacrameniainsligarcdespi- non polucrunt offcrri, co quod omiiia ifai figuraliler
ciunt, debitumfideisuoeministerium pcrerrorisnebu- fiefaant, rex noster et sacerdos erexit novum allare
lamperdiderunl; itacorum mentes infidelitatiscaligo fidei in Ecclesia calholica, in quo pinguia holocau-
replevit,ut exigentifauspropriismeritisiion agnoscant " sla cl sacrificia acceptabilia quolid.e spiritaliter Deo
cultum crcdulitatis. Nebula ergo Synagogam, id est, offeruntur. Ilinc est quou iiominus, reprobans veltis
domum Domini implevit. Et sacerdotes propter ne- sacrificium, pcr propfactam ait: «llolocausta el san-
biilam ministiarc non poterant, quia dum in Testa- guinem vJclimarum noliti (Isai. i). s Et itcin in
mento Veteri sensus mysticos litlerse velamine co- Psalrais, saciificiuro probansNoviTcstamenii, laliter
opertos inlei obscuras allegoriarum caligines invcsti- per Prophetam locutus ait: c Sacrifieium laudis ho-
gare despiciunf, debitum fidei suse ministerium pro- norificabit me, et illic iler esl, in ouo ostendam illi
plcr nebulam perdidcrunt. Quibus et tunc in nebula salutare Dei (Psal. XLIX).I
doctrinos sua; voeem Dominus protulit, cura de se c Fecii ergo Salomon in fcmpore illo festivifatem
eliani aperta narravit. Quid est enim apcrtius quam : « celcbrero, et omnis Isracl cum eo mulliludo inagna
c Ego et Paler untim sumus (Joan. x) ? i Sed quia c ab introilu Einath usque ad rivuin -Egypti, coram
amiitorum mentes infidelilatis caligo eonipleverat, c DominoDeo noslro, etc. » (Ex Beda.) Quod dici-
quasi emissum solis radium nefaula inteijacens abs- lur, quia fecit Salomon fcstivilalcra celebrem, el
coixjebat. omnis Isiacl cum eo, multitudo magna ab introitu,
1J87 B, RABANI MAURI ARCHIEP, MOGUNT.QPERUM PARS I. V '.- 188
Eriiath usque ad riyumJilgypti, cora.P)Domino : p.ef-i. Apbrona. » Quamofarembodie Zepluum oppjdum Ci-
roeireproniissiQ- Jicise vocaut, Quod autem seguituf,: e gt viUain
iptroituifiEinath Septen trie.iialenivte.r
;nis,pla:gcun,.nefTjyuiii ,sjye ,j;(i)T?»te)».i^gypti-, ut; , J_nan,, » pro gup iti;Hiebreeoscfiptum _esfAseremn,
"VerfaaiDIerujtinpnihiani {lI:Pap, yij), desjgnat ati- i gupd interpretatur; atfiwri fbnlis, terjrijmis festDa-
stealem. De Jjujfaus aliqua laljus ex yerbis saiicti; masci. Uiide dicitur In EzechjeJ; «Et efit terininus
IJierpnynij ponere gratuni putp esse lectori. (Ex a mari usque ad.atrium Ertcnsive Aserenaij, teritii-
Hierqti.) Scripfujij est in librQNpnierprum, in qup nus Damasci (Ezecli. xLvn). » Et ab Aqtiijpne ad
omnis terra rcpromissionis per quatuor plagas brevi Aquilenem plaga Sepleiilrienalis. c Inde melabun-
sennone dividitur : c Pais meridiana incipicl a soli- Sur, inquil, fines coiui'a Orientalera plagam, de viila
ludinc Sin, quce est juxta Edom, ef babebii fciminos Enan usquc Scphania, et dc Scphania descendent
conlra Oricntem raare saJsissimuin. Qui circuifaunt termini in Rebla contra fontem. Inde pervcnient con-
Australem plagam per ascensuni Scorpionis, ita nt tra Orientem ad inare Cenereth, et tendenl usque
iranseanl Senna cl pcrveniant in Mcridiero usque ad Jordanem, et ad ultimum salsissimo elaudentur maii
Cadesfaarne.Unde egredientur confinia ad villarano- (Num. xxxiv). i A fineigitur Septentrionalis pl3gee,
jiiine Aridar, ei letidun. usquc Aseroona, ifaifque per boc esf, atrio Enan, iendunt fines^usque ad Sepfaa-
gyruin lcrrainus ab Ascinoua uscpie a"d lorrcntem B nia, qtiam KcfarseiApltamiamnoininaut. Et dcApha-
,/Egypli, ct raaris magni Irttore finietur (Num. mia desceiidunl termini in Refala, quee nunc Syrioe
XXMV).i Pro cpio in ultima .is.one prophetee Ezc- vocafvr Aniiociiia. Et ut scias Rcfalam hanc signifi-
cliielis ita dicitur : c PJaga autem Australis Mcri- carc uifacm qucc nunc iu Syria Coslc nobilissima
diana a Thamar usque ad aquas Maribolh , id esi . est, sequilur -. c Conlra fontem , » quem perspi-
coiitradiciionis, Cades quoque et torrens usquc ad ctium est significare Daphnen, que fonte supradicta
mare niagnum (Ezeclt. XLVII),. quod signilicat altis- uibs aquis abundanlissimis fruitur. « Inde, inquit,
simam solifudincm Sin, quee est juxta Edom et mari pervenient termini contra Orientem ad mare Cene-
Rubro terminum circuire, et per ascensum Scor- reth, » idesl, ad slc-gnmnTiberiadis. Maie aulem di-
pionis, et per Senna el Cndesbnrne, et atriuni sivc citur, cuni habeal oulces aquas, juxta idioina Scri-
\illam Addar, el Ascittona pervenire tisque ad tor- pturarum, quse congrcgaliones aquarum appellant
renlcm qui j"uxla urbem Rinocoruram mari influit. maria. c Et tcndent, iuquii, usque Jordanem, et ad
Hic vero terminus plageeAustralis incipit a Tliamar, ultiraum claudentur m.ari, i vel Mortni, vel, ut alii
qua. nrfaisin solitudiiie esl, quam el Salomon miris putaiit, lingua maris Rubri, in cums littore Abila
pperibus cxstruit, et faodiePalmira nuncupatiu', He- posita est.
brceo qnoque sermone Thamar dicitur, quse in lin- ^ Quod autem sequitur in lifaro Regum, quod scptem
gua nostra Palmam sonat, usque ad aquas conlra- diefausct seplcin dlcfaus,idesl, quatuordeeim diebus
diclionis Cades, quani in deserto esse non dubium preedicta festivifas a Salomoncet filiis Israel eelefara-
est, ct lorrens ingrediens mare magnum lioc quod retur, ct in die oclava dimissus sit populus. intuen-
4-igypti Palcestineequepi'_etenditlitloribus. Sequitur dum est quomodo in Veifais Dierum de eadem re
iu libro Numerorum: « Plaga aulcm Occidenlalis scriptum sit: c Fecil ergo Salomon solemnilatem
in mari magno incipiet ct ipso finc claudetur (Num. iu tempore illo septem diebus et omnis Israel cum
xxxiv), » boc est, a mari usque ad marc, a forrentc co, Ecclesia inagna volde, ab introitu Ematfa, usque
vidclicet Riiiccoruree, qui in marc i.ifluit, usque ad ad lorrenfem/Eg\pti. Fecitque inde octava colle-
eum locum ubi est Emalb, urbs Syrise, cujus in hac clam, eo quod dedicasset altare scptem diebus el so-
plagaclnonien ponit Ezechiel: < Et plaga, inquicns, lemnitatem celebrasset septem diefaus. Igilur viee-
maris mare magnum a eonfinio per directum, donee simo Jertio mensis scptiini dimisit popules ad ta-
vcnias Enialh (Ezeck. XLVII),r quae nunc Epiphania faernacula sua (II Par. vn). » Sed pulo iion. aliud
nominatur, ab Anlioeho crurielissiino tyrannorum lric velle intelligi, nisi quod, expletis septetn diefaus
n.pmine commutalo; nam cognomenlura hafauil!?;«- dedicatienis temjrii, subseculi sunt dics Scenppegioe,
phanes. Sequitur in libro Ntimcroriini: c Porro ad -" quec a quintc decimc die mensis septimi secundum
Septentrionalem, inqttil, partcm a roari magno ter- Jcgem incboifaant (Levil. xxm), et in dio vicesima
mini incipient pervenienics nsque ad montem allis- secunda finiebantiir. Ufrisque ergo iestivitaLibtis
sinium, aquo venies inEmath usque termiposSeda- rile peraclis, et Scenopegiarum octava die finifa,
la. Ifauntqueconfinia usque Sephrona el villam Enan. dimisit re\ Salomon jiopulos ad sua Icctantes atque
Hi erunt termini in parle Aguilonis (Num. xxxiv). » gaudentes super faonoquod feceral Dominus Da\id
Dicunt Hebrsei Sejitentrionalcm plagam inciperc a et Saloraoni et Israel populo suo. (Ex Josepho.) Cui
mari magno, qttod Palestina) Phcenicis et Syrise, senstti \idelur Josephus suffragari, itadicens:« Dimi-
guseajipcllatur Coele,Cilicieegucpr.Dteudit littoiibus sil ergo SalonionEcclesiam.cum.sacrificia celebras-
ct pcr -4-gyptum lendit ad Lifayam. Quod auteni di- sct prp se ef uni\ eisis Iiefaroeis,id est, vilulos qui-
cit: c pervctiienles lerminos jisgue ad montem al- dem viginli duo millia, oves autem centum viginfj
lissimum, » iidem Hebroei aultmiant vel Aroanum millia. Tunc enim prius in templo sacrificia celebrata
montem significare, vel Taurum, guod nobis videtur sunt, et in lolo epulati sunl omnesHehra)i cuniuxo-
verius. clfauntgue. inquit, confmia usque ad Sc- rifaussuis et filiis; insupev eliam et feslivitalem quce
189 COMMENT.IN LIBROS IV REGUM. — IN LIB. III. 190'.'
voeatur Scenopegia faciens aute templum, clare ni- A.gaudentes et laudantes Detini 6uper cmnibiis bOnis
itiii;et magnifice diefausguatuerdeciffi rex cum omni quee in Dbmiiio Christo Pater bmiiipotens conlulit
populostip pariterepulatusest.Cumqueheecfuissent populo Chrisliano.
sufficienfer exhibita,-nihilque deesset circa pietatis CAPUT IX.
divihse culturam, dimissi a rege siuguli ad propria '•• Quod Satomon post wdificdtionem tetnpli etdomus
regis mdificavitnrbes plurim.as, et yicqs ad se perti-
remearunl, agentes gratiasregi propterprevidentiani nente.smunivit muris ; et de ep quod tribus. vicibus
guam habuisset, el epera .grise fecisset, et pranles per qnnossingulos qfferebaiItolocausta,ei qubdctas-
Deuiti ut eis TCgempreebefet ipngeevb teropere Sa- seminstituii;adducendumaurumdeOpliir,
lomonem; agebant reverleiites cum gaudio sufalimi- (CAPUT; TX.) « Dedit rCx Salbmoh Hifam viginti
ter, et cum delectatioiie homjnes-decaiiiaiites, ita :ut « Pjipida in terra Galileeee.Egressusque esfHifajh
ea jucuuditale sine labore ad propria remeareiil. » « de TyrO, ut videret bppida quee dedefat ei Salo-
Mystice auleni hoc, guodSaJpmon, coinplete epere « mon; et non placuerunt ei, et ait: Heeccirie sunt
templi, festivilaleni celebfero fecit et cffinis Israel «- civitates, quas dedisli mihi, fraler? Et appellavif
cum ee, multitude jnagna ab intrpitu Eniaih tisgue c eas, terra Ghabuliusque in diem hanc,ielc. _ (Ex
ad rivum __Egypticorani Domino Deo, significat in- Josepho.) De^bccJosepbus ita narrat: «Multum au-
terauni gaudium sanctofum, guod cum i'ege suo I. rum et argentuiti TjTi rex ad sedificium conlulit,
Christo, vero videlicet Pacifico, perpetualiter ba- insuper el ligna cedrina et cypressina, qiiem Salb-
bent; neclion et loca ipsa, .guibus termini terree Is- moii quoqtie magnis corapehsationibus redonavit,
rael descripti sunt, Emath videlicet et rivus _Egy- iiiiltens ci per atinos sirtgulos triticum, vinum et
ptl, huic signiflcationi npti. cpfifradicunt. Emath oleuin, quibus niaxinie refaus, eo qtiod habitaiet m
enim' ihtefprelalur Domini: veritas. Et rjvuni sivC insula, sictit pf-ediximus, indigebat. -Adhsec auteni
tbrrentem _£gypii guem melius intelligere possuT et civitates Galilse_eregionis, yigiriti numerp, hon
mus, guam niortem tempofalem? Quia bancIn_Egy-: procul a Tyro pbsitas ccndbiiavit. Quas dufn circuis-
pto, id est, in tenebris isiiusjnuridi consistens nul- set alque coiisideraSset, displicuissetque ei donuin,
lus evadei'e potest, Pfopbeta attestaiite, gui ait i: niittens ad SalPmotiem, dixil se civitatibus nOn
« Quis est hofflo qtii vivif, .et-non videbit mortem egere; et ex tunc hse appellatse sunt ferra Gabalon;
(Psal. XVIII)?.» Unde de ipsO Mediatore Dei et bo- efenihi iiiterpretatum lingua phosnicla, displicere,
minuni in Psalmo scriptum est'-: « De lorrente in significat. » Sed chabul, quasi germen, intefpreta-
via bihet, prppterea exaltabil captit (Psal. cix). » tum in librc Hebrceerum nOminuminveniiiius. Qtio-
Torrens fuil turbulenta persecutio Judeeorum, de modp auteni hoc noroen displicere significet, non
quaDominusCfaristusbibit in via,id est, in hac Vita, G iriveuimus, nisi forte perironiam dicttim sit, quasi
dum corpore perlulit. Sed dum., in via, dicltur, in gertnen, cum plenitudinem fructtium iiott-afferret. :
Latinis ostenditur, et velocissihius -transituSindica- « -Edificavit ergo; Salomon Gaser, :et Befborpri
ttir, per guam itineraiites vehi solent ad aliam nian- « infeiibrem, etDaalath et Palmiram in terra^oli-
sioneni. «Ghristp en.im » pfop.ef gloriosee meritum « tudiiiis, ei omnes vicos qui ad se pertiuebant, et
passionis c datum est nomeh, guod est supra om- « queeefaiit absqtiemuro, muriivit, etc. » yrbes
neiipmen, ut in noffiine ejus onine genu flectatur yero, quas oeclificasseSalouion dicittif, hoc est,
cojiestium, terrestriuffi et inferhorhrii (Pliil. n). » Mello ethiurum Jerusalem, Ezer, Mageddo, et GJasef^
Omnis ergo Israel a fivP>Egypti usghe Eniath fe- Belfaorpn, Baalath, etPalmiram, sahclce Ecclesiee
sttun celefare cum Saloffione faCit, qhando sancli decoreni sigiiificarit, quam verus Salomon in jucuri-
ppsl finem prsesentis vilse veraciter seternis gaudiis diiate regni stii ad iaudem Ct sempiterftam leetitiam
cum Domino GhristQ perfruunttir. Quod autem se- sibi preejiarayit. Iriterpretatur autejh Mello adimple-
ptem et septeni diefaus eamdem feslivitatem cele^ tip'; Ezer,separatus, velsanctificalus; Mageddo, cm-
bfabant, significare potest quod ejecti per septifor- naculuni ejus; Gazef, prwcisio, vel divisio; Bethp-
riiem Spiritus sauci-i gratlam i.ijumi«ali, mpdp in fon, donms montium; ef Baalath ascetidensinterpre-
haeyifa, quse septenarip humefo dierpm dispufrit, D tatiir. SanCta efgo Ecclesia ipsa « civilas Dei vivi .
gaudentin spe, et luni insafafaatPvero, hoc est, iu est (Hebf, xn), tifai implelur guotidie D.ei voluntas;
ftitura animafuni requie gaudebtiiit in ipsius Verita- Hsec sepafata al)offitiiefrore infideliuiri, satictificata
tis perceplione. Quod auterii sequitur, in die oclavo est iti fide et bortis operibris. Ibi refectio yirtutum
Salompri dimisisse populuin, qui benedicentes regi- est; fasec"discertiit muiidujn ab iminundo, virtutes a
profecti sunt singuli in tabernacula sua Isetantes ala- vitiis; et domus estniontiutii, id est, habitatip san-
cri corde super pmnibus bonis quse fecerat Dpminus ctorum, VCtfructtis iustilice, sicut palma, flcrens '«as-
David servo suo, et Israel populo suo, significat post cendit de viftute in viftuten), ut videalur Deus deo-
finem istitis vite, postque sabbatismum anin)arum fum iu Sion (Ps.al. LXXXIII).J Onines vicos, gtii ad
sanctarum, quee nunc qtiiescunt ante diein judicii, se perfinebant, et guee eratit absqtie muro, munivit
ineciavaa.ta.te, hec est, in dieresurrectipnis san- Salon)on, quia Chrislus coetus fidelium suorum gra-
'
cjos recepturos cprppra imriiprtalia, et in maiisioiii- tice suce prolectione ila munivit, ut hostibus splrita-
bps coalestibusquosque seeunduni beatorujn qualita- libus insiipetabiles semper existerenf
tes cpUpcandcs. ubi semper alaCri cerde lseleniur. .« Universurti populuiii, gui remanserat de Amor-
191 B. RABANI MAURI ARCHIEP. MOGUNT. OPERUMPARS I. 192
« rfaseis, et de Celhseis, ct Plierezseis, et Hevseis,et A quidquid in bona operatione,
quidquid itt graliarum
c Jebusseis, gui non sunt de filiis israel, horum fi- actione elaborat, justum est ut totum in suavilate
« lios, qui remanserant in terra, quos seilicet non Spiritussaneli offeratDeo. Sicqtie adolefaitlhymiama
«poterant filii Israel exterminare, fecit Salomon coram Domino, quando orationem puram in cordis
ctributarios usque in diem •hanc. De filiis autem secreto prceparat Deo, et ea quossunt digna et Deo
i Israel rion constituit Salomon servirc quemquam, placita postulat. Cceterum qui transitoria poseit, et
t sed erant viri bellatores et miiiistri ejus, etprin- quce ad luxum sseculipertinent, non coram Domino
«cipes, et.duces. » TJniversuni populum, qtiinon adolere tfayniiama dicitur, quia non in pura con-
'-"fuertinf de filiis
Israel, feeit Pacificus noster trifauta- scientia orare comprobatur. .,,. i,
rios, cum eos, qui non sunt iii filioruni numero, sed c Glassem quoque fecit Salomon in Asiongaber,
Iii serviti condiliohe positi, in potestate sua conlinet, « quseest juxla Ailathin littore maris Rubri in terra
et singulis utitur ad proprium servitium. Sive enim « Idumoea. MisitqueHiram in classe illa servos suos
Judeei, sive gentiles, sive heeretici,-ejuis doininatiorie « viros nauticos et gnaros maris • cuni servis Salo-
.consistunt, quia ipse universoruffi dOffiinatorest, et « monis. Qui cum venissent in Ophir, sumptrimiride
eis utitur ad suam volunlalern. In cujus voluntate c aurum quadringentorum viginti talentoruni detu-
universa sunt posita, et non est qui possil resistere B « le-ruut ad regem Salomonem. » (Ex Hieron.)
voluntati ejus. Tales licetin multis adversantur, ta- Asiongaber fertur esse insula, haudprocul afa Aila
men frequepler usibus serviunt EccleSiee, cum in in Rubro mari, ubi classis Josaphat faujus lempestatis
preesenli lempore necessaria tribuunt, et de refaus attrita est. Ophir autem nomen est provincise, ex
suis solatia prsebent (Act. xv). De filiis auteiii Jsrael, Ophir, uno de posteris Eber, nominata, de cujus
hoeest, qui non ancillse filii sunt, scd liberi, quos stirpevenientes, a fluvio Rosna., usquead i'egionem
ipseFilius.Dei sanguiue suolibieravit (Gcto.,.iv), non Juclce,quseivocaturHieria, hafaitasse teferurilur, nt
eonstituit Salomon noster servire queniguaui, guia Josephusnarrat. Glassem itaqtie, quam fecit Saloition
neminem cogitritu gentili vivere, nemine-ii ceeremo- in Asiongaber (guoe,festinantes, aut fortes, sive vi-
niasyeterislegis lemporihus novi tesianienti servare; nllter inlerpretatur) non aliam esse puto, guaiii Ec-
sed viros bellatores esse, gui contra spiritales negui- clesiam fidehum, guoeiri mari istius mundi posita,
tias scuto fidei et gladio spiritus dimiceiit (Ephes. studium impendit thesauros sapientioe et seientiee,
yj); ef ministros suos fieri, boc est, spiritale obse- opesque virtutum acguirere. Ibisunt servi Hiram,
quiuni in bonis operifaus sifaiprsefaere(Rom. vi, vn, viri nautici et gnari maris cum servis Salomopis;
ym); et prhiGipes etjudices, scilicet. utfaene sibi diun genliles soecularisapjentia eruditi cum his gui
prhicipentur_ et carnis lasciviam doment (Gal. v); G iu Iege Moysis peritisunt in.unitatefidei sociantur.
siye ut subdilos sibi beneregant et jn semita justi- Hos ergo Saloriiohnoster in Ophir (guse inlerpreta-
tieeducanl. Quodautem sequitur : « Erant principes lur iiifirmans) mittit ut sumptum inde aurum ad se
« stiper pmnia opera Salomonis j)reepositiquingenlii deferant, cum in vjlitate lilterse sensum pretipsuiu
c quiiiquaginta, qui habebant jsufajectumpopulum,: jubet qti_erere. Et sic acceptam suinmam quadrin-
« et slatutis operifausimperabant, » qtiid signifietit, gentcrum viginti talentorum auri ad regem defei'unt,
nlsi quod hi qui Spiritus sancli gratia legis Domim cum sensum pretiosum historise, aUegorise,tropolp-
scientiam hafaere merentur, et semetipsos etalios gise, alque aiiagcgen in dupbus testamentis, inve-
bene regCre possunl? QuinquageSimoergo die post nimit, et eum sapientiee et consilio divino adscri-
pascha et in veteri testamento lex in Sina tributa est bentes tribuunt.
(Exod. xx), et iii novo super apostolos et eos qui CAPUT X.
cuiniipsis erant, Spiritus paraclilus venit (Act. n). De regina Saba, quw venit audite sapicntiam Salo-
c Offerebat quoque rex Salomon tribus vicifaus motiis ; qnod fecii Salomon de lignis lliyinis fulcra
c perannos singulos holocausta et pacificas victimas domus Domini, etc; et quod magnificatus est
c stiper. altare, quod sedificaverat Domino : et ado-. super omnes reges terrm divitiis el sapientia.
c lebat thymiama coram Domino, etc. » Offert (CAP.x.)«Sed et-regina Saba, audila fama Salomo-
quoqucPacificus noster trijms yieibus per .annos siij-1 '« nis,innominepomjnivenitientareeuniinsehigma-
gulos iiolpcausta Dcminp, cuffiin memfarissuisper i « tibus, et irigressa Jerusaleifi ctim:multo cbmitatu
sanclee Trihitalis fideiri « fapstiam acceplabilem » « et divitiis/camelisportaiitibus aromata, et aurum
exhibetDee (Rbm. xn). Offert enim unusquisque fi- « inlinitum nimis et gemmas pretiosas. Venit ad
delis helpcausta Dpmmp; cuffi cerptts casligando i « Salomoneni, et locuta est eiuniversa, qu_efaabe-
macerat, et tota desideria carnis igtie Spiritus San- c bat in corde suo, etc.» Regina autem Austri, quee
Cti consumere feslinat. Offert pacificas hoslias, cum a firiibus exlremis excitata veniens, Salomonis au-
bonorum operum munuS exliifaet. Offert viclimas, dire sapientiam concupivit, jam tunc venturam geri-
cuiti vota leifaiorumsuorumin laude Domini expen- tibus Ecclesiam, desideraptem Christum proeflgura-
dit.Et bcecomnia super altare quod eedificaverat bat, quce(juxta Proplietam) c circumamicla est va-
Dpmiiip offerre debet, qtiia in ara cordis, ubi decet rietate in vestitu "deauralo,"et populi sui et patemea
igneffi divinum semper ardere, hoc est, flammam domus oblita (Psal.tay),» currebat faarbaragente,
charitatis semper fervere,' quidquid in abstiiientia, non ariimo. Qua) in aperto peregrinafuit, sedin oc»
195- i> GOMMENT.IN LIBROS IV; REGUM, — -W LI8. III.- ;i -!M;
culto sanCforumfiefi ciyisoptabat, Uiide nbn splutii:-4.':«Nonstirit allafahujuSiriodiligriathyiria,neqtie visa
coslesli prsemio resurfeetipnis faeata, sed etiam po- « usgue itt preesenteni .dieto, ete. » (Ex Josephb.)-
testate apostplica, de Judseisi adulteris judieandis, De guo Josepbus ita narrat::«Epdem vero teiriiiore
ip.sius ore Judicis digtia eense-ur. quia Ghfisttitii delati sunt regi a terra, gu_-!voCatuf aurea, lapl-
irj Salempne mirata,; verurii: reginee coelestis af- des pretiosi et lignea piheaVguibusVistis est aU fbr-;
fecium imagine mysticaEcclesiee providerilis ini-: tituditiein templidbmufilgtiefegaleirt, Pt ad ifistru-i
pleverat. Hinc ipsa regina Saba in Salomone et glo- menta musiccrum. Fecitque :6x eis citharas et na-
fia ejus stupens super prjideiitia ejus dixit: bas; tit dicCferit hyrontiin DeGiLeyitse.Ojririiumvere
« Verus est sermo,;guem audivi in terra mea refum, quse fuerunt quccufique teffipore regi de-
t super sermonibusVtuls, et super prudenlia tua, et Jatasunt, magnittidine et pulcbfittidine pfeecelle- '
« npti credebam narrantibijs-mihi, donCc ipsa veni faatit. Nullus igilur arbitrettif; guialigneapinea,gtioe
« et vidi Oculis meis et probavi, guod media pars. nunc propter pretia vendentium sic appellaiittir,"'-
« itiihi huntiata menfderit. Major est sapiefttia tua illis vicina sint. Ilja siguideni Visione rotutida,r
c fitopera lua, quani fumpr queffl atidiyi, elc,-t guasi pinea sunty sed InuitP 'candidibra: et val-
Qucd beiie ccnvenil saticta) -Ecclesice, qtiee, atidi- de fulgerilia. Hoc autein dixi, ut njillus natu-
tis mifaculis Christi, pfoypcata est ad gueeren-;;B fam veroe piijus ignofaret.; Berie autem diCitur,
dum eum. Sedpbstquam ad ipsuni venit per bapti- guod rCx Salomon de lighis pretiosissitois -fccefit
smumet fiidem,censideratis safaetse Scriptur-e testi- fukrti doffius Dpmini, et domus regise, et citllafas
hipniis, Diyinitafis.ejuspelentiam agnpscens, partMfi iyrasque cantoribus, quia Goriditornosfer Iigna pre-
ei yideluf esse emne qtipd sibi antea deeenarratum ' fiosa, hoe esl^ iloctores sanetos, iquorumvirof fidei
est, in ccmparatip.ne perceptse. Undeet admirando nunquaffi arescit, neefoliayerborum decidutit, sed
iulaudem;ejus erumpit,;dicens:, ;; fructum faonorum operurtireddunt temporibus
" qui
e Beati viri tui efheati servi lui, qui sttint coraim suis (Psat. i), admunimen dofflus Dei et domus re-
< te semper, et audiuritssipienliam ttiam. Sit Doiiii- gise, hoc est, ad confirmatipnerii Ecclesi-e srieeporiit,
« nus Deus tuus benedictus.cuiplacuisti, et posuit ut eorum undique vaUata doctrinis atque -exemplis "
_ te superihroijum Isfael, eo qubd dilexerit Doirii- rtiiiiam efrbrum et scelerum non senliat. Talesque
t nusJsrael in sempiternunij etcoristituit tefegeril, ._-viri merite guasi cytharBeet^lyfeeadlatidatidum Do-
« .ut faceres judieium et justitiani. » His quoque si- niinum fabricat.3 dicunttif, guia « omnia gua_cuhgue
milia et Psalmisfa, et desiderib regni coelestis ex- fecerint pfosperabuntur (Ibid,) » et laudeni Dbmini
ardescehs, ex persona sarictortim prolulit, dicetis: inter adversaetprospera cofde, ore siriiulet operti
« Qtiam amabilia sunt. tabejjiacula tua, Domitie' ^pfonuntiare non cessarit. Hi (sectindum Apostplum)
virlutum! obiicupiscit et deficit ahima mea in atria [Co.. iii]iguidquid agunt in Verbpaut in opere,i oninia;
Doniitii: Cor meutii et caro mea exsultaveruiit iri V^in gloriara Dei faciunt.De quibus expersohaDominj
-Deum Vi\Tim. »;Et paulo pOst : c Beati, ait, qui -per Prophetara dicitur'-':.:« StiperVmuros Jerusaletii
habitaiit iti dGffloiua,;Doi_iitie, in SEectilumsseculi :, cbfistitiii custodes, tota die et tpta nbcle irien tace- '
laudabunt le- (Pstil.ixxjaji); » IUi ergo beati et vefe ibunt laudare nomeiiDbriiioi; (Isaii- __xii).»;:-;/
- beafi suttt, quorum rexiest Ciiristus; et quiieeferfta .Fecitquoque rex; Salbmon dticenta scuta de
visioneej'us perfruitiierciilur,:et gloiiaro ejus, qtitiin « auro pufo, sexcentos aurisiclos deditin laminas
haJjet eum Ptitre et Spiritu sancto, conspicere, et: « scuti unius, et trecetitas peltas ex auro probato;
sajrientiato, per qtiaffiipse niundis corde digtiattir «tfecCfitai euim mirieeaufi unam peltaniTestiebant.
se ostendere (Matlli. v)j iperpetualiter percipere ise- . Posuitque ea rtixin dotoosUvee Libatii, etc »'Ii)
tentur. Sicque probafatintvertim esse lioc quodscrl- Verbis qupque Dierum itascriptumcst: «Fecit igk
ptupi est: « Quiafiecvoctilus vidit, nec aiiris ajjdi^ tur rex SalPmon ducentas Iiastas aureas de stiiiima
vitj nec in cor hominis ascendit, quce prseparavit >sexcentOTumaufeortim , gui iri hastis sihgulis ex-
Deus diiigenlibtiS se (isa. LXIV,- I Cof. n). -i « Rex peridebaritur, trecehta gtiogufe scuta atirea tfeceii-
« autem, Salomotidedit regihce Saba ojnnia qusevo^:" tofum aureofrim, quibusiegebaritiir sctita siftgtila.
« luit, et pCtivit ab; eo,v exceptis bis quse ultro oUt Posuitque ea rexin armameiitario, guod erat «011-
c iulerat ei mtinere fegio.;_ Quia Pacifictis nostef : situm in nefflore (IlPtiriJsj,V»;SCtita ergp simul
verse regiuse , EccleSisevjdelieet suee, ojnrtia guse et hastce aurese, guibus ufebantur (sictit in seqtien-
petitdabit, de guoscriptum est: . Desideiiumapii. tibus cslenditur., duces quiexctibabant ante bstiuffi
mse ejus tribuisti ei, et yoluntate labiorum ejus non:; domus regis, quid s.igtiittcarit, nisi armaluraffi spi-;
fraudasti.eum (Psal..,jsx)::i Et itt Eyahgelio ipse v ritualeifi, guata habent pfoedicatores; sancti, qtji
dicit: c QusecunguCpetiefitis Patfem in npmine -cuslodiunt domum Dei,: et excubaiit ad ostitim
meo, dabit vobis (jpqtic xv). » Non solum atitem ejus, utcallidis insidiatQfibus intefcludarit aditujn,
ea, guss petimus,, imp etlajn illti, gusehumana fra- ....iie decipiant inhbcenfes, De griifausin, GsintiGbcaij-
gUitas aut, nescit, aut pfsesumif petere, gratuitd '..Vticorum seriptum est: .«JJiectuliimSalpinbiiis sexa-:.
munere largitur.; . .-"' i-i giiita fortes ambiunt ex fbftjssiffiis Israel, omfies.te-
«Eeeitrex deiignis thyinlsfulcradomus Domirti, ::i rienfes,gladios, et ad bella dcctissiriii (Gani. in). » -
f_et donius regise, etiitharasjyrasgue cantpribus. ;:(Ex._Be(l.a.) Quia- et prcesentem Ecplesise.quieteiu'
495 B. RABANI MAURI ARGHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS I- 196
ac paCem pfcedicatores sancli contra hcereticorum____ Aap.atiimv sed quoniam elephas, cnjns hcec ossa
luoutur incursiis," ct inleniam cceleslis palrice rc- siinf, nimiee castitatis asseritur, qui iiiter quadru-
quiem perfectiores quique fixa intentione speculan- pedia ct sensu plurimum valet, ct temperanler mi-
fur. Bcne aiitem itcrando adjungitur : c Ex fortissi- scetur feniina) sua., cl conjugc secunda non uli.ur.
inis Israel. »3sj'ael quijjpe vir videns Deum interpre- IIoc pudicis animabus decenter aptatum esl, guia
laluiv Omnes quidem, qui ad divince\isioii!S gaudia illse ebur fuisse iioscunlur. quee per caslilalem
lendunt reete Israei ncmine eeiisentui'. Sed fertis- Ciirisli Dppiipi preecepla secutoesunt,
.:siini irt eis stint titrique illi, qui. sive;,co_leslisdono « Hanc yestivit aufo. ftilyo niplis. » Qtiia spleado-
-speculati.onis-sublimantur, seu pj'eedicatipnis niini- rero gloriee suea in ea-.elarescere fecify.cum. per si-
sleriuairite pefagend.umsuscipiunt. Qui et apte sexa- . gna niiracula majestatis Sua)potefitiam ostendif. -
: genajio surit tiuhiero desigiiali, quia fales nlmirum c HaJj.eJjatautem lliroiius iste sex gfadus..» Quid
denafium seteriiseTetriJmtionis pro perfectiorte faonee J)er senariuhi ntitiierum, tiisi bOnpftihi.operiimpef-
,Op;eratipHisexspectarttV«OtoriesteijentesigJadioSpet iiicctib designatur ?:-:Sex;:diebtisperfeCitDeus;_riuiidi
.ad belja doMssiijii. -Illos .tejierifes:gladlos,- de qui- iornatum-, .et"septimo- requieiit;. afa :opefibns: suis
faus dicii.Apesiblus : « Et.igaleam saiulis assutoite (Gen.-if).» Siqulderii.et senarius:primris est nti-
et gladium- Spiritus, quod est verbum -Dei (Ephes.:B roerusj qui suis partifaus .perfectusesse dfgrioscitur.
.yi).--_•Ad illa bell&dffctisshni, de guibus idem ad- . Habet enini medietatem tria, fertiam partem duo ,
lribriet, diceris :.« Irtduite vos armaturaffi Dei,; ut sextai-i ununi; unum vero, dtio et tria sex fiufit.
possitis stare advcrsusinsidias diaboli, quia liph est Igitur qula et sex aBtatifatismtitidtisCQnstat,.in qui-
nobis cpUuclatip adversus i,carneitiietsanguinem, -biis_licet operafi,- qaisquis;ad;co_lesteni palriaffi-
.sed .adyefstfspfinclpes et pptestates (JMd^jj.etc.»; Et peryenife desidetat,:.fabnis'Qpetjbusascehdefe;fesli-
quia magna; bellahdi: atte iridi- net, qiiia.; nlsi bbriisvactibti-i^asijeridatuf
,;reGteji;idi7fc.issi)).i.; MUttciriirii-
:gentv;;qui.c.ariievii)clusi,.iii ferris pbsiti,: ;cOritr._ Ine pefyefiitur. Seguituf:; - \ :k;_: . ;
,spiritualia rieqtiifiee iti coelestibus ceftant ;•magna < Et .sijmjrijtas throni ;i'otunda erat in partepo-
afte imo liiagna Dei gtatia indigeiif,- cum contra « steriore.- » Quid enim rotunditas thrpni in parte
archatigeitim,. tptmillibus:,annoruiii_ad bella exer- pesteripre nisi reguiem seternatos guse pesthanc
ciialum ,-iartiis fragilitas. pugnat. Recte .ergp; du- . yilaffi''futura est sanctis,: significaty ubi gtiisci:uis
:centceIiaStse'Uesurimia sexeentofum.siclpfum factee .his bene,lciboi-atyihercede;operisvsui remutieratur,
'
siinty qiiiapatres titriuigue testamefitidectrina' et . perenni; gpiete perfruetur? Otidc et jti GSntico caft-
:operaliohe ;perfecti, esse- nQscunttif,; cuni. guidguid ;ticoruni:,deIipcipse;ithrono:Sub;:alio"exen^
;in serinotiedpcueritit, bbtiis exemplisprbbaveftirit. ""'% memoratuiv tibi dicittir : < ;Ferculuni fecil sibi rex
Necrton et-tfecehta scuta,: giiortirii sitifula ireceriti Saloihon de lignis Libani. Cplumriaseju.sfecit argen-
auTei vestiebant-, peffeciam fidem eofum siguifi- teas ; reclittatofium auretim, ascepsum purpiireum
caht j giiam in saDclceTrinitalis.eonfessiene. habe- .niedia charjtate constravit (Gqht. jfi).» (Ex Bedd.)
bant. Bene' erge custcdes demusDei hastas et scufa Fer.cultim iiide <Uctum gupd Vel residentium sive
aurea pcrtant, quia sancti preedicatores, gui suiit discumbentium in convivio corppra feiat; vel ipstim
Ecclesiee sanctee custodes, clarilate supernse sapien- de leco ad loenm soleat pro temporis cppoiiuniiatc
tiee splendentes, ef verberuin jaciilis jp.iniicosccn- circiiniferri. Cui nieiilo sanela Ecc.?s'a conipara-
fcdiunt, et scule sacrce fidei tcla neguissirai ignea tar, qyse credcnfcs ad _elerii_evifre're.f'ec,"iortem pree-
repellcntes exslinguunt. Qupd auteni adjungitur, dicatoruin suorum minislerio circumferl» Ferculum
o pesuil ea rex in domo silves Libani, » aple huic itaque regis nosiri saucta Ecclcsia est, quee de for-
mysterio congruit. Quid ergo siha LUiani, nisi gen- tibus palrum, quasi lignis cedrinis imputribilibus,
tium Ecclesiam significat, gurc dc faslu superbise meniibus est constiticta. Quoa recte ferculum dici-
abscissa in fabrica domus Dei convenieiilcr aptatur? tur, quia ipsa fcrt qaotidie animas ad eetcrniiiiicon-
Uiide el per Psalmistam dicitur : c Ecce audivimus .vhium conditoiis sui. Ctim fercuio columneearffeii-
eam in Ephrala, invenhnus eam in campis silvceD feoe factfe sunt, quia prcedicatores sancti eloquii
(Psal. cxxxi), etc. i luce resplendeiit. Est autem columnis aj'gcnteis re-
«Fecit ctiam rex Salomon thronum de ebore clinatoriuiu aureuin, quia per boe' quod a sanctis
c grandem, et vestivil eum auro fulvo nimis, qui pvipdicatoribus lucide dicitur mentes audientium
c Jiabebat sex gradus. Et summitas fhroni rotunda fulgorem clarilatis inlirace, in qua reeliiienlur, in-
c erat in parte posleriere, et duee manus hinc atgue vcniunt. Item reclinalorium in ferculo fecit, cum
c inde tenenles sedile, et duo lcones slabanl juvta spem nerpetu-e quielis fidelifauspromisit. c Tolliie,
. maijus singulas,- et duodecim lcunculi slantes su- hirjiiil, jugum meum super vos, ct discite a me,
c per sex gradus hhic afque inde , etc. » Solium quia niitis sum, et faumilis cordc, et invcnietis re-'
ergo quod rex Salomon fecit ber.e Eeelesia sancta quiem animabus vestris (Mattli. \i). r Et faoe re-
esse inlclligitur, iri qua" Pacificus noster regnaiis clinatcrium fecit aurecm, quia requicm r.obis a;!er-
judicia sua facere dignoscilur. Quia anima justi se- narn di\inrc suse visionis gloria covusc.m prcepara-
des est sapientise. I_t benc de efaore illud iactuni esse vii. E( noii nisi purpureus ad hoc ferculuin ascensus
mciuora.ur. quod non ad solcs divitias inielliganius invenifur, quia nullus Ecclcsiam, nisi sacrameiitis
' COMMENT.IN LIBROS IV REGUM. ^- IN LIB. III. :. 198
197
Dominiceepassionis imfaulus, ingredilur. Unde ipse _Ac lcmOnis, etc. » Omnia vasa guse Pacifici npslri
ait: « Nisi manducaveritis carnCm Filii honjiriisj et niinisterio.ftinguiitur aurea fiuttt, guia oiiines ani-
biberitis ejus sanguinem, non habebitis vilam in tooe sanctortini, gtiee sunt-vasa Dei,-ut voltintati
vobis. Qui mahdtiCatmeaffi carnem, et bibit ineiiffi -deserviant divinee, splendofe sapiejitioe et dilectie-
sanguineffl. habet vitam seteriiani.: et ego resusci- riis.nitenles j cotititieht pottinl agua) vivee, et c fiet
tabo etirn in uovissimOdie (Jotih. vi):» Mediacluc- ineis'fons aquse saliefitis hi vitameetef riaro:•(Joari.
ritate ccnstravit propier filias Jerustilem. rv). » Nec alicujtts pfetii argerttutii pufaJjattif in
Ea ipsa videUcet chtirjtate, qua pro nofaispassus diebtts Salombhis , guicij sechhdtiffi:ApPstoluin ,
est. « Majorenf enim hac charitate nemo hafaef, tit « fiori eii in sertiiotie feghtim Dei.' sed irivirtute
auimam suato pofiat qiiis prp timicis'suis (Joan. (I Cor. IV). »Et preediccrtioEyattgeliii hpti iri stia-
xv). » Et boc est ifucd addidit: c Projitei' filias Je- sibilibtis bitmah-e sapieriticevefbis » Consistif;' « sed
rusalem,» id est, propter aiiinias ccelestitiffidesi- ifi oslensione Splfittis e"t viftiiliSf utfides fiostfa
derio flagfarites. Quanto enim fflajorem Detis .harii- •rfoii_.itifi' sapietifia hptoihtim,«sediti, vif tiite Dei (I
tatem suam nObis pro nofaispatieiido coniffieiidaVit, Gor. ii). » Ufide ipsa Veritas ait: « Neh oihriis gui
lanfo pltires'ad sc redamatiduffi ae pro sepatieu- dicit mihij poiiiine; Domirie;viritfafait iri fegrium
duto accendit.' B-coeloftirii; sed gtii fcicit voluhtatefii' Patiis rtiei,
c Et ducemanusliiric atque iride" terierites se- -ipse'intrafait iri regnririi:ccelbfurii(;Matlli. :vii)v» Et
dile. » QfiidergO"driseitianiis terierites sedife §_Ib- iifefutir. «"Qui solverit ufiiiih de riiaridatig*i_Jli_imi-
intiriis significaiit ,-msi solatia dlvirise graiVice,quse niniisyVet.dccuerifslc homines, fflifiiftitisvbcabilur in
sanclam Ecclesiam adccelesfe fegiiuni provehunt? regnc coelbium ; qui autetii feCefit et dbeiierit, bic
Ef heeCapte pef binarium nuitiefum descfipta sunt, magnus vocabituf in regno eoelpruffi(Matth: v). »
.: c Magnificatus.est rex SalPfiiPh supef Oiririesre-
quia in utroque testanietito fipc pfsedicaitir, hWc
maxiirie commCridatuf.Qtiia riori tilsi pef divitium -« ges tcrree,- divitiis et sapientia, Et uriiversa teffa
« desiderabat Videre.ultnrii -3aIo:tobfiiS",: rit attdifet
adjulofiuni aliqtiid fapril perfici pctCst (I Gof. iii;
ii Cride Veiitas dicit: c Sine" riie « sapientiaro ejus, quam dederat Deus in corde
Philip: j.» ipsa
.« ejus. El sjnguli deferebafit ci mtinera,' vasa ar-
liiliil jfptestis facere (Jpari. xv)'.'»
.« gentea et atirea, vestes 7et: aftoa' bellica. » BenC
« Et dtib lebries stsibaritjtixfa iriaiius sirigtilas. i
- Qttid per lebries nisi patres tiifitisqtie tesiaoienii fi- ergo! dictiiiri est qubd totigtiificafus iii fex Ssiibmbn
fortitudineni; aiiimi et sibi et aliis reges terree, quia PaciiuGii-i":
-;sup'e"r. riostef ;sup6r om-
guraritur, qhi per netii celsitudiriem saiietoftitoy qtii vefe f egtis dicun-
doiriiriari bCrte didiceftitit? « Dtio efgo Ieor.es juxtti;V. G tur, exaillafur, et ttuUtiseicoseqtiari potest.« Qrio-
iti
itiaritis slaliant,» qBla lege etiivEvangelib saficti
borii non sed Deo iiiam quis itt Hufaifatis.eqtiabituf Doriiiiioyarit qriis
"patres quidquid fecerunt, sifai,
.similis erit Deo'intef filios Dei ? Deusy qiii glofifica-
deptilavefuntvTIndeef Psahriista dicit: t Nori.noifais, .tui' iri cdnsilio
sanctoftitii;,!magritis et ftietueiidus
Domltie, tioti nobis, sed ridtoirii tuo da gibriani, 1
oriines qui iri cifcuitii- ejris- stiiif (Psal.
miseficofdia ttia et veritate ttia siipef
stipet (Pstil. JJXXXVIII »Et; iferutii;: <.Sfagniis'Domiriusripster,
» EtApostbiusi c Gfatia, iriqiiit, Dei stiiri )..
CXLIV).
id qtibd sum (ilSSdr. xVi), » Et iterti : . Qui; glb- •et ffiagna"virtus ejus, etsapientiseeju's'ri'0'n^estfiu-
merus (Psat.: CXL;)V;f Unde:e't JbahriesdiCit: « Et
riatuf,- iri Domirid gibfietuf (Jefsix ; I Cbf. I). »
a
Sequiltir : c Et duodecirii'letitietiiiStaiifes supef sex -vidimusglpiiam ejus/- glpfiaiii gtiasi Unigeiiiti :
«gfadtis, hiiicatque irideV»Quidpef duPdeciiuleuri- .Palre,vplenumgraiia;et'vefitiC.tei('Joai)V i'j::/
- . c EtuniVefSa teffa; desidefat
ctilos, uisi prsedicatorutii brdb, qui apbstplicani vidKfeVvtiiturii'fegis
dcelri-_a_h.sequituf, sigiiificalur ? lli ergb supra i riostri.» Qtiia uiiiversa Eeelesla sarictdiiirii'_.__'io-
sex gradtis hitic atque inde siarif, quia borior'ua_i luiiimodpappetit, tif ad!cPri'spectnrii:gli)f iee^ejiisper-
veniat; Gum pef Pfopjietaih dicltufi .^Tifiidi-.if cor
operuhi gi'esstis hiriij et inde; stiis" doctritiis aique >
exetiiplis munire certant,,, ne pius labor beneiti-- rileum, gusBsiyite, TOlttitottitiiii," Domiriev regrii-
ranr (Pstili xXvi-)::»"Et''alil)iifSictifceryusvitiquit,
cipientiupi in pperaridb vacillet, sed rectitudinem
ih ptogressu virtutum fortiter conservet. Quod au- desidefat ad. fbtites aquafutiiy ifa; (___i_-i_Xaiiitoa
teni suhditur : ffiea^ailHe;Deus:(yM.xi_ij;i:»:;
- i Et
«Non est factum tale opus in universis regriis', » singuii deleftiiitiei!ri_Mefav»DiiiriuiiuSqtiis-
apte sahctee Ecelesiee cohvenitv de gtia scripttim jjtiesecuhutihijd quod'vif_sslblMppetuiit', iii veijji)
est': « Foftitudo;ef decor indtitoCntuni"ejtis;ret ri- seu'faCtis!obs'equium'sfi]d_t"pra
'
. debit iti die fiovissiriibVSurfexerunt filii ejtis, et ;cA#T>ii'i; '..... ;"
beaiissimato pfeedicaVettint, et \ir ejus latidavlt De aiiehigehifmuiimbiiiquds amttmiSalomoii.
eam. Mulfsefilioecohgregavertint diviiias, tti supef- ( CAP.XI.) e Rex autem Scdomonamayit mulieres
gressa eS uriiyefsas ( Pr.ov: Xxxi). » Seguittir :' « aUenigeiias mulias, Filiam quoque Pharaonis, et
c Sed et otonia vasa de guibus peiabat fex Sale- .«Mbafaifidas,et Aminonitidas, etldumeeas,; et
Sydo-
c mpir eran.t aurea, et univefsa supellex dbtiius "cnias, et Etlieeas, de geiitibris, super
quibus dixit
c salttis Libani deaufe purissime. Nprt erat argeri- cDomirius tiliis Israel: Nori ingredieinini ad eas,
t tum-, riec alicujtis pretii putabatur ift diebus Sa- « neque de illis irigredientur ad yestras, etc.. (E%.
199 B. RABANlMAURIARCHiEP. MOGUNT.OPERUMPARS l. 200
Isidero.) Jam porro de ceeferis operibus Salomonis Jt_.«tribubus Israel. » Deceriiehim scissuras Jefoifacaitt
quid dicam, quem vehementer arguit saticta Scri- accepit, cuni legis pfsecepta violando corrupii, Et
pltira, atque condemnat, nihilque de poenitentia una trifaus cum sobple David remansit, dum sers
ejusvvelin etim indulgentia Dei omninocommemo- Electorum juxta apostplicamdoctrinam in regula fi-
rat, nec prorsus pccurrit, quid saltem in allegcfia - dei catholicsepermansit, quia « unus est Dominus,
faonisignificet. Hcecest flenda subversio; uisi forte una fides, unum baptisma (Ephes. iv). » Denique
dicat quis mulieres alienigenas, quarum amore Robpam , filius Salpmpnis, qui, utiU senierum con-
1
exarserat, significare Ecclesias electas ex gentibus. silio relicto, adolescentium cbnsilium secutus est;
Ptisset hoc fortasse nOn afasurde intelligi, si illa) licetde domo David fuerit, tameri in via ejus non
propter Salomonem desererent deos suosi, et cole- gradiebatur : « Fecit enim Judas,» Scfiptura leste,
rent Deum ejus. Guni vero ipse propter illas offendit c in illius diefausmalum coram Doniino, et irritave-
Deum suuin, et coluit deos earum, non est quid runteum super omnibus guaefecerant patres eorum
inde boni COnjectaripossit. Nec tamen nibil arbilror in peccatis suis, guoe peccaveranl. -Edificaverunt
signilicare,' sed malum, sicut <Jeuxore filiafausque autem et ipsi sibi aras et statuas et lucos super om-
Lot diximus. ApparPt eriirriiri persona Salomortis nem collemexcelsum et super omnem arfaoreffifron-
inira exceUentia et mira sribversio. Quod igitur in 'B dosam. Sed et effeminati fuerunt in lerra. Fece-
illo diversis temporibus exstitit prius faonum, et po- i'untgue omnes abominationes gentium, guas atlrivit
sterius malum, hoc in Ecclesia in isto adliuc sceculo Dominusanle faciem filiorum Israel (IIIReg.jiiv).i
simul uno tempore ostenditur. Nam bona iliius bo- Significat ergo malos rectores in Ecclesia, gui terre-
nos Ecclesioe, mala autem illius malos.Ecclesice nis cupiditatibus dediti negligunt ctiram habere sub-
signlficare puto, lariquam in unitate unius arese, ditorum, et delectantur in multitudinesibi obsequen-
sicut.in illo uno homine, bonos m granis, malos in tiuni, pec. tapien condigham hafaent soUicitudineni
paleis (Malth. in), aut in unitate unius segetis, bo- sibi commissorum.Ipterpretalur autem Roboam la-
nos in tritico, malos in zizaniis (Matth. XIJJ) titudo populi., etbene laliludo populi nominaripos-
CAPUTSI. stint, qui latam et spaliosam viam gradienles, per
De divisiohedecem iribuum a domo David ptopter quam multi vadunt ad mortem," angustam;yiain,
... peccqtum.Sqlomonis; et quod, Rqboam, derelicto queepaucprum est, et ad ceternamvitam ducit, in-
seniorum consilio, juvenum obedivitpersuasioni, gredi detreclant (Maith. vn), relicloque sancioruni
c FaGlumest igitur in temppre illp, uf.Jerobeam Patrum consilio, quorum dicta et exempla ad celsi-
c egrederetur de Jerusalem ,-et inveniret eum Achias ,p tudipem tendunt perfectionis, eligunt juvenum ob-
« Silonites Propheta in via, operlus pallio novo. temperare prseceplis, hocest, eorum qui, jtivenili-
« Erant autem duti tantuni in agro ; apprehendens- bus desideriis mancipati, laudibus iniquis et.iadula-
c que Achia pallium suuni novtmi, quo opertus erat, iionibusveos gravent. Et jQtin eis quodper prophe-
« scidit in duodecim partes, et-ait ad Jeroboam : tam dicitur : « Qualis popultis, talis estet sacerdos.
« ToUelibi decem scissuras. Hcecenim dicit Domi- Omnesenim a minimo usque ad maximum avaritioe
c nus: Deus Israel: Ecce ego scindam reguum de student (Isa. xxnT; Jer, vi), et c^ci ceecisducatum
c inanu Salomonis, et dafaotifai-decem tribus. Porro progbentes in foveam perdiikmis pariter cadunt
c una tribus remanefaitei propter servum meum Da- (Jfatth. xv). » Quibus comminatur Sapienlia Dei,
« vid, et Jerusaleni civitatem, qtiam elegi ex bmni- dicens : « Vcetibi, terra ctij'usrex esf jmer, et cujus
«faus tribtifaus Israel, etc. » Hlud verc, gued pbst principes mane comedunt (Eccle. x). » Et e cohtra-
mprtem Salemenis decem tribus a demp David sep.a- rio de sanctorum populo et rege eorumChristo lau-
ratse sunt, et ducerelictce, satis itidicat guod de lola dando subsequitur, dicens : c Beata terra cujus
illagente Apostolus ait: c Religuisepropler electio- rex est nobilis, et cujus principes naseuntur in tem-
neffi gratise salveefacleesurit (Rom, xi). » JerOboam pore suo, quia omnia, qusecunquefecerint, prospe-
'
vero, gui,decemtribus a doffioDavid, et a templo Dei ]r. u rabuntur. »
sepafans, ad idololatriampefduxit, significat heere- _ CAPUT xrn.
ticbs ', gui dissensionemamant, et unitateni fideica- -De propheta qui Jeroboam increpaverat ob idolola-
tholiceeheeresibus scinduht, ac sic cultui maligno- iriam, et seductus ab pseudoprophelqcontra prai-
ceptuinDominicomedit, et obhoca leonein ma oc-
rum spifituum sibi obsequentes tradunt. Interpre- . cisus esl,
tatur tiutem Jeroboam dijudicans populum. Nam et (CAP.XIII.) « Et ecce vir Dei venit de Juda in ser-
Iiseretici dijudicare populum vidcnttir, ctim erroris « mone Domini in Belhel, Jeroboam .stante super
sui sequacemfaciunt. Cuireibene conveniuntverba « altare, et thus jaciente; exclamavitquecontra al-
propbetce kchim Silonitis, qui missus est ad Jero- c tare in sermone Domirri, et.-ail : Altare, altare,
boam, ita dicens: c hsec dicit Bominus : Ecce UUus nascetur donius
c Tolle tibi decem scisSuras. Hcecenim dicit Do- c Dayid, Josias nomine, et immolabit super te sa-
e minus DeusIsrael: Ecce ego scindam regntiniSa- c cerdotes excelsorum, qui iranc in te thura succeit-
e lomoi-is, et dafao tijrideceni tribus. Porro utia c dunt, et ossa liominum incendet super te, etc. »
« tribjjs reiiianebit ei propter seryum meuto David, Igitur propheta qui a Deo missus fuerat in Bethel
«e.t jerusalem civitatem, quato elegi ex omnibus u f increparet Jeroboani stiper idololatria quam ges?
201. GOMMENTv1N LIBROS IV REGUM. — IN LIB. DI. V '. ,£02
sit, ,'et a falsp prpphetaseducttisvccmedit ibi et bibit.; A fitafaant eaqui proeeundi habebant officiuiti,:Ct po-
_ eontra pfeeceptutoDomini,et propterea a leone ih via «Vstea repprtabant ad aftoametitafium scutarib-
occisus est, qriidsignificat, nisi.drimVguisih prospe- i rtirii,;,etc. »DegupitagUe;fegein iifafpParaiipo-
'- ns
eievatur.-cpfd.eita ut proecepta Dpmini cpntemnat, , " fnerioii plenius parrattir, ufai:hoc rtiodo iegitur :
aleetic, « glii circuit rugiens, gnsefeffs quem devp- « Atiftb autem gumto regni Roboam; ascehdit Sesac,
ret(/fefr.v),» derite persuasipffis riialigneelaniatus, rex -Egypti,in Jerusalem (guiapeccayeraiit Domirio)
per consenstim peccati interficitur ? Ac per hoc ne- cum mUle ducentis curribris: et Sexaginta iiiillibus
cessariuHi est seropef guserere auxjliuffl omnipoten- equituffi. Nec erat numCrus yulgi giiodyenerat cum
fis Dei atquerdeferisioiem ipsius,;ef tbto corde spe- ep ex jEgypto, Libyes scilicet et TrGglpdyt_e;et
rarein ffiiseficofdia ejus.(Ex;G)'(.30);)o:),Qtiid eniti) Jithiopes. Cepitgup ciyjtates munitissimas: in Juda,
est Uemo, cujtiSlibet sit meriti. isi ;epiiditOris sui et yenitusgue JerusalemVSemeias autehi pfopheta
pfotect-Otie deserattir?.Quse nitoirum proteetio jni-, irtgfcssus: est. ad Rpbpam, bt priticipes: Juda, gtii
nus fiecessaria Credittir, si sepjpef ;habeatui_. Sed copgregati .fuerant in Jerusaiem, fugientes Sesac,
utiiitei^plerumqTiesubtrahitur, tit sibimet ipsi homo, dixitgue ad eos: Heeedicit Dominus : Vos religtiistis
quaiti sifte iUaiiiiill.sit, osfendatur, Manusigitur Dei;/; ifie, et ego relingup vps in toa.nti Sesac.Coijsterha-
aUquando tios nofais per adversa.i.nsintiat, queene^-J3 ] tique principes Israel et rexdixertittt: Justus' est.
scientesfios iu prosperis pbrtaf. Quiadeslituti dum Dprijinus. .Cumgue vidisset Deminus guod; Iiumiiiati
cadefe jncjjjiiritiS,ettamen adjuti relinemur; etdc- essenti factiis est sermo Dpmipiiad Semeiam dicens :
etrinafit, qupd iti lapsu trepidtiviffliis, etcustodia, Quiahumiiiaii sunt, nonidisperdam eos;daboqtie eis
quod iii statu perfflanemus. Nepio ergp se alicujus pauxillum auxilii,;e,t iion stiUa))itfjifor iiieus super...
virtutisVsestiriietiv etiam cum quid-fprtiter ppteiit, Jerusaleroper niariutii Sesac. Vefunitameii servietit
quia sivdiviria euia prptectipideserat, ibi repeute ej, ut sciant distaiitiani servitutis rneee et servitutis
enervattts ebruitur, ubi se valenter stare glpriatur, .regni terrarumV Recessit itaque Sesac rex JHgypti
Quid est efiim qtipd vir Dei, cpntra altare Samariae ab Jerusalem, sublatis thesauris dorous Dotoini et
ad pfcphettinduni dif eclus,.pr eesefite*ege, aticterita- domusregis, omniaque seCuto tulit, et clypeos au-
teiti lifaersevbcis exerctiit, ej'usdenigup regis exten- rees, quos, fecerat Salotopti, prp qulbtisfecit fex
sum brachiuifi Iii rigbreffiiraj)iliter.;astrinxit, gupd -epebs, et tradidit illbs priiicipibus scutaripruin, qui
tamen toex niiserieorditer saluti restitutt; Cujus in custcdiebapt ves-ifaulumpalatii (II Par. xn).._ Qtiid.
dbmo ifivilatus.coimedefe noluif, quianemyia-co- ergp perfiguram bpe ipsihuat, qupd proplef pecca-'
medefet, prbliifai-tonisDpniinicse praeeepta seryayit; tum Rofaoato Sesac, rex JSgypti, de dcmp Dpmihi
gut tamen ineadem via et seductns eomcdit, et pa- C ( thesauros abstulit, et thesaufbs regips, uisi qudd
stus interiit?^Qttain re gtiidVsufatUicpnsideratipne •m.alifrectcres propter negligentiatii stiam regem
coUigimus.gtiid (uiita dixeripi) formidapdum suspi- Jilgypti, hoe est, priiicipemieiieJjrarumlii Jertisaleiii
catour, riisi guod forsitan apud seiJietipsupi tacitus typicam,,proyocant, iii Ecclesiajii videiicetisibicpiu-
et pro prseceptis Dominicis regerti sC contempsisse . mjssam,tibi ipsi ad teoiptis^pininari videiitur? Qtii
gloriatur, ah inferna fijox soUditate guassatus est, et ihesaufes domus Dpmiiii, et thesauros fegips aufert,
inde ei in opere ctilpa suhripuit, tinde sifai gloria in cum scientiam Scripturarum sanctarum, simulet
coftfe surrexit, ut, Prppbetse falsis VerJjis deceptus, epera yirtutuifi ab incautjs et desidiesis abstrahit :
disceref guia jttequaguam prppriK fortitudinis fuerit Sesac ergp byssus cilicii, siye:gaudium cilicii, infer-
guod ad iegis vefba reslitissetV Bene autem ex pretatur. Et qtiia byssus sufatilitatem significat, cili-
ejtis ore mortis sententiam: accepit, _cujus sedu- ciuffivero, quod de caprartito seiis coiificitur, jieG-
ctioiie a vitse prseceptis deviayit, lif inde poenam cata, quid melitis ih bysso ciliciivqtiaiii yefsjitia
vefaciter sumeret, unde ciilpamnegligenter admi- fraudisdiajjblicce in persuasipne peccatorutti accipi
sisset. """-- pptest?: Sesac enim JeroSoIyinitaiias opes atiferf:,
"
> .'"-. ;; CAPUT:XIV.'.. cutii-idiabolus,qui callide deciplt, et gaudet jn mtil-
De Sesacrege JEgypli, quompdciproptei•peccqtq Ro- D I titudipe peCcatorum,,ecclesiasticos quosque Scientia
boam spqlidverit Jerusaiem, sublatis ihesauris do-
inus Dominietihesauris regis, scutis qiipquea.ureis Spirituali et opere vjrtutum depreedat, eosque qtii:
. quw fecer.afStilbmpn, pro quibus fecit rex Rbboahi videbantur itt Ecclesia decofii essespoliatos secum
scuta, mreq., el.iradidit. eq in manu.ducum scu- in bafathrujtt pefditipnis suee demefgit. JS[ecirbtt et
tariorum,:quodque.:bellum fuit sernper inter Ro- ilitid, quod ideta rex scuta-aufea,VqueefeGefat^a-; i
boani et.Jerobbam^ el' inter, Md: regein Juda ht
Baasa regemlsrqei,cuneiis diebuseotum. lopiofi; abstulit, prp qtiibtisfecit rex Roboato scuta;
_ (C».xiy,) iJn quinto auteinanttoregni Rofapam Krea, pf tradiditea in manudtictinisctilaripruni, ad;
c ascendit Sesac, fex--Egypti, iii Jprusalem, et tulit eumdetosensum respicit. Salpinon enimscuta atirea,
« thesauros, dpmus Domini et tbesatirps;-,regio's,et cpiidens custodibus domtis stiee dedit, cum Rederii-.
« universaiUripjnt.Scuta quoque atifeaqusefecerat ptor tipstef spiritualeinlscientiamper duo Testamenta
« Salomon, jifoqtiibtis fecitrex Rpbbamscuta eereia, dpctoribus Ecclesiee ad iuendam plebeiti suamCom-:
c ettradidii eajn mapu ducumseutariorum, et eo^ iuendayit.Haneaniiquus hositjs^perjhCtitiaitifeGtp-..
« rufti qui excubafaant.attle bstium: domtis
regis; rurti abstfahit, quia cuni ifttenti sunt l-ebiis terreiiis, •
« Guuiqtieirigredefetur rex in dojrtuniDptnini, por-
niiriquam-curantes. de ecelestibus, iu O-BciopfIstiiio
. PATKOJV.GIX. "'". "•?
m B. RABA&IMAURI ARCfflEP.MOGUNT. QPERUM PARS t. £01
scientia denudatbs, qtiasi in dbhio pfopfia. Opibus .A nova adjiciunt, et malbrum exemplisVdepravati,stiis
spoliatos derelinqtiit, penique tales eufti se setisu seelefibus priores fitint. i: •
spifituali priveitos'conspiciijiit, pef eioqjiehfiairi ver- ; -.«Deroefam,; ihqtiil,-ppsteriera Baiasa,; etvposte-
faorum copiam quserunf, quatetius eoftim sohoiitatej ripfa doifiuS illius, et faciain dotatirii ejus sicut do-
velut sctileru.fi oereoruro firihitate, iutataeri contra : mumTJefoboam filii Nafaatb. » Demetif Dominus po-
liostes prO subjectis sibl oppontint; Sed quajito ses ! steriora Baasa, cum peccata iniquorum post finem
est vilitis tiufi metallo, tantO iriferior est yana elo- : vita. ulciscitur. Demetit et posterlpra domus ejus,
guentia ver_e*sapiehtiaS fructu. Unde per quemdam i eum civilatores illorum ceternis cruciatibus daninat;
sapietitem de eloqtientia diciltir•-:c Ubi plurima verba, et faciet doroum Baasa sicut fecit domum Jeroboam
ibi frequenter egestas iProv. xii).'. Et jh Psalniista i filii Nabafhf cum peccatores in iniqiiitate sua perse-
legitiif :".'«'Vif.UngiioStisJiott dirigetttr sripet terrato ; vefahtes"isirhjil cum;diabplo -etiang^Us ejus jjnferni -
(Psdl. cxxxix;). » Naiti de' sapietilia scritilrini est: cruciatibtislfadet. Baasa epim (ut;'-'diiiiniisjconfusio;
c Sapientia pf.etiosior est cuuctis opibus, et pmtiia •velsiccittis hllerprelatur, Jerofabara vero dividenspo-
quce desidefantur htiic fiort valerit comparari. Longi- pulum, et.Nafaath spontaneunivesomt; Quiergo.con-
tudo dierurti irt dextera ejus, in sinistra divltioe et fusiones eTrorum et peccatorum sequitur, el, uxorem
gloria (Prov: lu). »; Qtii vero opportunam defensio- B gratiee spiritualis habere iiegligens, in ariditate pec-
.riem Ecclesiseexbifaefevult contra hsefeticos et cpn- : calorum usqtie ad finem vitoeperseverat, posteriora
tra Pmiie_i:lrtirtlicps,Sapieiiti_eufique admiiiiculo hoc ejus velut diafaolimetentuf: qui pfbpfia vplurttate
debet perfiGei*, hec eloquentia aliquid ad hoc sine i superblendi sibi morteni genetayit,; et tamenpppu-
.sapiertlia pfoficif| iriio piuriffiuiri nocet. PPrro quod lttai perditortiiii velut dijudicare yidetur, cum noti
legitur in stibsequenfibus, quod beUum fiierit intef judicium'-equifatis, sed damnationis iti eis CxerCere
Roboam et Jeroboaiii et Asa, regem Juda, atque digno.scituTiTtine enini peccatorutiiatque otiinium
Baasa, regem Israel, cunctis diebus eorum, noti iniquoruni posteriora deffietentur^ ctito capile suo
aliud siguificarc puto, quam qtiod saricta Ecclesia, diabolo, guapdo Judex vivorum et morttiorum iii
quaiin ujritate fidei persistit, bellum hafaeatsempef fine" seeculi .dictufus est his gui ad siuistram ejus
curii hajreiicis et schismalicis, et omnibus qui violare i stabuht:« Discedite a me, maledictij•'iri ignem aeter-
contendunt fideni eatholicafii. «iOmne.s ehiiri :(tif ait:; nuto, quiparatus est diaboloet angeUsejus. 61 ibiirif:
Apdsloltis) qrii pie voltihtVlyerejiri Ghfisto, pe-secu^ , hiih suppUcluni -ffitermim, justiatitem Invitairi
tioneto patjuntur (H Tim. ili). » Quia draco aiiti- . oeiernam (Matth. xxv).» -; - ;" -
quus persequitur mulierein, Insidians caieaneo ejus, cQui mortttus,inquit, fuerit deBaasaih civitate,
et ipsa cbhteret -caput illius (Geii, m). Asa enim G comedent eum canes. Et qtii moftuus fuerit ex eo
tollens, sive sustdlleiis, et Baasa confusio, vel slcci- in regiofie, cpmedent euni vclucres caeli. » Quid est
tas, ittterpretatur. Et bene Ecclesieepbpuhis tollens ergo riiOrtuum esse m civitate, nisi queiiilibet fide-
sive sustollens dicitur, qui mentem suara ad superna fenus in Ecclcsia perseverantem, criminibus capita-
desideria suspendens, confusionem terrcnarum cu- li-ius obnoxium esse? Iji Civitate efgoihoritjii',,gtii
piditatum cum eai-um suggeslorc diabolo spcrnil ac intra Ecclesiam Dei ppefa jiravitatis Pxercet. Ille
velut sicca ct inutilia coiiienniii. enim oi e canum laceralur, cum sentenliis sanctorum
CAPIJT XV. docterum increpattir, arguitur atque damnatur. De
videlicel; canibus in Psalmo scfiptum est :
Quod sermo Domini factus esl ad Jehu, filium Anani, quibus
contra Baasa, regcm Israel, prwdicens pmnas ci « Ut canes circuibunt clvilalem (Psal. xviii). »Canes
futuras, eo quod peccare ]ecerai Israel, el de Amri enim a cavendo djCli sunt. Ganum enim consueiudb
rege Israel, qnomodo emeril montetn Snmaria;. De cst illa loca deiendere, in quibus se tiorunt alinio-
lemporibus Achub, el quomodo Achicl de Belhel niam reperire. Giyitas autem illa,; quata. canes isti
mdificavit Jericiio, in Abiran primogenilo suo
fumluns cam, ei in Segub novisshnosuo pouenspor- circumetini, Jerusaleni est, tiriiyersaliter per mun-
las ejus. dnm diifusa. Hapc ergp circUissei Patiltim salutares
c Factus est autem " generi liumano tesfantuf
(GAP. XVI.) sermo Domini ad Epjstplse giiseper uniyersas
< Jeliu, filium Anani, conlra Baasa, tiicens : Pro eo gentes, velut sacra divina, tenuertint. 0 canem
« quod exaltavi te de pulvere, el posui dueem super islum faeatum, gui pepulps persegtiitur infideles, fu-
t populum meum Israel, tu auiem ambulasli in \ia res abigit, el evilia sancta custodif, cujus latratus
c Jeroboam, et peccare fecisli popultiffi meum Is- per totum mundum, guasi grandisona tuba, ccncre-
c rael, ul me irrilarcs in peccalis eoruin, ecce ego puit!
•"«'..'demctamposteriora Baasa, et posteriora domus c Qui enim moiitur, ait, ex Baasa in regipne, cb-
« ejus, et faciam domuni tuam sicut domum Jero- medent eura vclueres cceli. 1 Hli enim ex Baasa,
« boam, filii Naballi. Qui nioiituis fuerii de Baasa Iiec esl, ex ceippre diaboli coniusione plenissimo iri
t in- civitaie, comedent eum Ganes. Et qui moiiuus regione moiiuutur, qui extra Ecclesiam separati
« fueril ex eo in regione, comedent euin \olucres idololatria; aut hoeresibus ore alque opere nefario
e'.coeli, e(c. » Hcecverba contra omnes peccantes et desefviunt. Hoc enim volucres cceli cpmeduiit, iUee
eontra heereticos et ccntra pugancs maxime prolata videlicet vcJueres, de quifaus in Eyangelio dicit in
sunt: quippe qui peccatis pristinis peccata seroper parabola setaeiitis secus yiam semeri sparsum volu-
205 COMMENT.IN LIBROS IV REGUM. — 1NLIB. III. 206
cres comedisse (Matlh. XIII; Luc. vm). Tunc enim _, \ (Ex Hieron.) Thesba igilur, uiide Elias Thesfaites'
istse volucres eos comedent, quando onustos pecca- nominatus est, civitas est Galaditidis rcgionis. (Ex
tis secum ad sefcrnum rapiunt intcritum. Gregorio.) Quod aulem dicilur : « Vivit Dominus
c Anno tricesimo primo Asa regis Juda, regnavil Deus, in cujus conspectu slo, » sciendum est quod
« Ambri supcrlsiael duodeciin annis, in Thersa re- duobus modis in eoiispeclum Domini venimus : nno
c gnavit sex annis. Emilque monlcm Samarice a quando hic peccata nostra subliliter perpendenles,
« Somer duobus argenti siclis, et scdificavil eara, el in ejus nos conspeetu ponimus el flcndo dijudicamus;
« vocavitnomen civitatis, quain exstruxerat, nomine alio vero in conspectum Domini vcnimus, cum iu
« Somer, Domini monlis Samarice. » Hoc quomodo exlremo judicio ante tribunal ejus assistimus. Kam
factum sit, Josephi verba manifestant, in quibus quoties conditoris nostri polontiam ad sensum re-
scriptum est : c Tricesimo atilcm anno regis Asaph, ducimus, toties in conspeclu illius stamus. Unde
Amfari suscepit iniperium, et tcnuit annis duodecim, reete nunc per virum Dei Eliam dicitur : c Vivit
quoruni sex quidein annis fecit irt. Thersa, reliqtios Doiniiius Deus Israel, in cujus conspectu sto. » Hic
autem in civilale, quee Maraon appcllatur, a Grcecis juslus in conspectu Dei slat, ut fideliter vivat; ilhc,
vero SaniariaVHic autetii nominavit Cam Somareori ut vcraeiter coronam vitce accipial.
a Somaro quodam, qui ei monlem venundaverat, in B c El faclum esl vcrbum Domini ad eum, dicens :
quo consliluerat civitatem. In iiullo autem difl'erebat « Reccdehincct vadecontra Orientem, et abscon-
prioribus regifaus, nisi quod pejor erat. » t dere in torrente Cariih, qui est confra Jordanem,
c El addidit Achab in operc suo irritans Dominum « et ibi de torrente faibes; corvisque picecepi ut
t Deum Israel, super omnes reges Israel qui fuerant « pascant te ibi. Abiit ei'go, et fecit juxla verbum
t ante eum. Ih diebus ejus oedificavit Acliielde Be- « Domiui. Cumque abiissel, sedil in torrcnlc Ca-
t thel Jericlio, etc. » (Ex Beda.) Quod scriptum est c ritb, qui est conira Jordanem. Corvi quoque de-
de temporibus regni Achab • « In diebus ejus ecdifi- « ferebanl. ei panem el earnes mane, siinililer pa-
cavil Aciiiel de Bethel Jerieho. In Abiram, primogc- « nem et carnes vcspere, el J-ifaebalde lorrente.
nito suo, funda\ il eam; el in Segub, novissimp suo, c Post dies autcm siccalus cst torrens, pon enim
posuit portas ejus, i palet sensus, quia cum preefata) « plueral super lerram, ete. » Quid ergo Elias, qjii
coiidilor urbis fundamcnta illius ponere incipef et, interprelatur Deus Dominus, sive Deus meus, aut
primogenitus ejus, qui vocabatur Abiram, mortuus fortis Deus, significal, nisi Christum Dominum no-
est. Etcuni, urfae sedificala, portas munire leiilaret, strum, de quo scriptum est: c Dominus fortis, Do-
novissimum filiorum suorum, cognomento Segub, minus polensiiipreelio (Psal. xxm)? Abscondituscst
emisil. Quod ita futurum Josuc, cura eani destruelam Elias noster in torrcnte Carilb, qui inlerprelatur
analliemali traderet imprecando procdi_.il: « Male- calvus, et ibi de torrente bifait, cum in calvariee loco,
dictus, inquicns, vir coram Domino, qui suscita\e- ufai abseohdita est viiius gloriee ejus, de lorrente
rit et eedificavcrit civitatem Joricbo. In ptimogenito mortalitatis nostrce -gustavil. Corvi autem pasce-
suo funrlamenta illius jaciat, cl in novissiitto lifaero- banl Eliam, deferenies ei panein el carncs mane,
niro ponat portas ejus (Jos. VJ). i Quia verp Acfaiel pancm et carnes vespcie, cuni gentilitas de nigre-
unhns Deo, Betfael interpretatur domus Dei, Achicl dine peccatoruin venicns Chrislo Dotnino, salutem
de Bethel destrucia -a Josne atcjue aiiaihemalizala nostram silienti, pancm fidei el spein rcsurrectio-
Jericlio mosnia restaufaf, cuni quis eorum qui in nis, per gratiam cjus illuminata, offcrt, mane vidc-
Ecclesia Jtabitum religionis assunipseral ad agenda licet preedicalionis Evaiigelicce; et ilem, panem et
scclera quse ci Doirtinus Jesus in die faapiismalis carnes \espere similiicr dcfert cum eamdeni fidem
donaverat iedil, quasque ipse anaihematizayerat usque ad fineni mundi servans incontamiiiatam
diaboli pompas luxuriose vivendo repelil; cum crro- cum carjiis rcsurreclione venieuli Judici proesentat.
rum dogmata \el genlilium fafaulas veritafi eccle- Posl dies autem siccalus est torrens, quia, consum-
siasticse, qua inifautus est, preeponit, quasi de Belfael-.-,mato ciirsu proesenlis sc-Ciili, . afasorpla peril, ue-
egrediens, ruiiias Jericfao resuscilal, meriloque talis que luctus, neque clamor, quia prima abicrui.t
coram Domino maledictus, et prinium filiorum in (I Cor. \v; Apoc. xxi). i
fundatioiienefaria; civilalis, el novissinium in por- CAPUTXVIl.
tarum positipne, amitlit, quia fundamenla fidei, a
De Sareplana vidua quai pnscebcdproplielam, cnjus
quifaus bona eedificia iiielioari, et claustra bona farinai el oleo ob hoc benedixtt Dominus ; e. de
actionis, quibus perfici debuerant, perdit. filio mulicris malrisfamiiiw quem suscitavil Elias.
CAPUT XVI. c Faclus cst igitur sormo Dpmi.ii ad eum dicens :
De Elia Thesbile; quomodo abscoitsum in lorrente « Surgc cl vadc in Sareplha Sidoniorum, ef inane-
Carith pascebant eum corvi, deferentes ci panem el « bisibi; proecejrienim ibi mulieii vidueeut pascat
carnes mane, similiter panem el carnes vespere. « lc, etc. » (Ex Bedur) Millitur Elias pascendus
(CAP.XVII.)c Et dixit Elins Thesbites de liafaita- ad alienigenam viduam. Hoecigitur vidua gcnlium
« loribus-Galaad ad Acbafa: Vivit Dominus Deus designat Ecclesiam, quee, a suo ditttius conditore
« lsrael, in cujus conspeclu slo, si fuerit annis fais dcseiia, populum fidei verse et recti nescium, quasi
« ros et pluvia, nisi juxla oiis inei verba, eic. . "paupercin filiui.i, egena slipe nnlriebal, id est, \erbi
'
207 B. RABANI MAURI ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS I. . 208
fructu expertem docebat, donec adveniens sertoo A tiir, guasi ipse esset causa interfectionis populi Ju-
prophetictis, qui exsiccato vcllere.Israelis, ut pote daici. Hinc est guod Caiphas, conspirans deneee
clausa cceli jtinua (Jud. yi), fame periclitabaturin Ju-- Christi, ad turbaffiait: « Expedit enim ut unus bo-
dcea, pasceretur"ibi sjintil et ipasceret, et receptus mo moriatur pro populo, et uon tota gens pereat.
videlicet a eredentibus, et reficlens ipse credentes. Si dimittimtis eum sic, Omnescredent in eum; et
Und'e bene hcec eadeni vidua in Sareptha Sidortiee venient Romani, et toUent nostrum locum et gen-
dicitur esse morala. Sidonia quippe inutilis venatio, lem (Joan. xi). » Sed sicut propheta Dei yerbis vi-
Sareptha vero incendiuni, Vel anguslia panis, intef- dusenon exasperatus, quin politis misertus, ail ad
pretalur. Qliia « ufai abundayit peccatum, super; eam : « Da mihi filium tuum; tulitgue eunj de sinu
abundavit gratia (Rom. ir). » Ubi rebtis superya- « illius elportayit in.coenaculiim ubi ipse maue-
cuis acquirendis quasi aucupandi cura impendeba- « bat, et posuit super lectuni suum, et expandit se,
tur, ufai'dirce silis incetidium panisque spiritualis c atgue mensus est super puerum tribus vicibus,
atitea fiebat angustia, ifaipleuffi farinaque ore pro- « clamavitgue ad Dominum, et ait: Domine Deus
« meus, revertatur, B pro, c anima pueri huj'us iu
phetico benedicitur. c Qticevolefaat duo ligna colli-
« viscera ejus ; » ita el RedemptOr noster, pon ex-
gere, priusquam morerettir.;» Non faic solo ligni,
nomine, sed etiam numefo lignorum signum crucis B asperatus malitia Judeeorum, sed misertus popuU
expriroitur, quod nobis est: pai.is yilee preeparatus credentis, lu.Iit eupi de sinu matris, cum eum tulit
seternee. Benedieitur farina ejus et oleurii, boc est, de carnali observattfia legis, et pfasuitsupef lectum
gratia cbrporis Dominici, et cbrisnialis unctio sive suuin, boc est, demonstravit ei vitam haliere in
fructus et hilaritas charitatis ; queecum impendi. ljiorte sua. Expanditgue se fribus vicibus atque men-
tur, npn defecisse dicitur. « Hilarem enin) dalorem sus est super puerum, cuni Trinitatis fidem illi, pree-
dUigit Deus. (II Cor.ix). » Vidua autem ista, quani dicandoct sanitates faciendo, insinuafaat, elclamans
Dominus rioh frumenti, sed verbi pane pascebat, ad Patrem dixit : c Pater, ignosce illis, quia ne-
eadem ipsa est de qua diciturin psalrno : « Viduani sciunt quid faciunt (Luc. xm). » Et item : « Pater,
ejus benediceps bepedicato (Psal- cxxxi), » et relj- inquit, clarifica Filium tuuin, utFiliusiuus clafificct
qua : illapi scilicet, de qtia Apostolus ait : « Mor- te. Sieut dedisti ei pptestatem btaiiis cafnis, ut ohi-
tuo viro, quibus Volet nupliis lifaera est (I Cor. rie quod dedisti ei det eis yitam ffitefnam. Hsec est
vn)..» Quia, desipente lege, « cujus fiuis est Chri- autem vita eeterua, ut cognoseant te solurti Deuro
stus (Rom. x), » ad gratice libertatem transitum fa- verum, et, quem niisisti, Jesuta Chrisium. (Joan.
ciens Ecclesia ad Christuffi, quasi viduse legis, in- XVIl).» .'•..::.'
nupsit. Hujus nuncin vasis oleum gralise, etbene- G Exauditus est autem Elias, c et fevefsa est ani-
dictionis farina non desitiit, inotonibus feregenti- mapueriintfa euni, etrevixit. Tulitque illumet red-
bus fame manente, quaruffl vitee esuriem, et fidei didit matri suee, »'cum Dominusi noster populum
Trinitatis inediam congfrie proesignavit illa quonr salvans credentem, signa et miracula ostendebat
dam triennii fames. incredulis, ut cognoscerent veraciter illuni viverei
«Factumest autem post verba iieec, eegrotavit qui credit in nomine ejus. Et Sie eveniet ut verba
c filius niulieris matrisiariiilias, et erat languor.ejus mulieris admirantis de suscitato puero plebs Judaica
€ fortissimus, ita ut noh Teiiianeret in eo halitus. veritate superata proelamet ad Christum, et dical:
« Dixit ergo ad Eliam : Qtiid mihi et tibi, vir Dej ? « Nunc in isto cognpvi, quoniam vir Dei es tu, et
« Ingressusnees ad me ut rememoreptuf iniquita- verbtim Domini in ore tuo verum est.
c tes meee, et interficefes filium meum ? Ef ait ad
CAPUTXVm.
« eaffl: Da fflihi filium ttium. TuUlque eum desi-
De disceptatione Eliw. conlra prophetas Achab, et
« nu illius, etportavit in coenaculumufaiipse fiia- quomodp hnniolando ostenderit Deum verum esse.
t nebat, et posuit super leclumsuum, etc. »Hie Deum Isracl, idola-auiem fatsos deos quos colebat
actus Elice de suscitato iiiortuo filio viduce, apud Achab. Et de pluvia quam impelravit Elias.
quam bospitabatur, et cujus benedixit farinoe et (CAP.XVIH.)« Post dies hjultos verbum Domfni
pieo, bene exprimit actum Riedemptorisnostri in re- « factum est ad Eliam in anno tertio' dicens : Vajle
suscitatione populi ad fideni conversi. Quee enim « et ostende te Achab, ut dem pluviam supef fa-
heec vidua melius intelligi potest, quam Synagoga « ciem terree. Ivit ergo Elias, ut ostepderet se
JudeePrum, quse, Meysi fflprte Viduata, filium nu- « Achab, e.tc.,»"'Quodautem Elias congregans uni-
: triebat parvulum, hoc est, pbpulum carnalem Ju- versttm Israel, eontra prophetas Baal disceptafaat,
daoorum? Hic ergo ad ingressum Eliee, hoc est, Sal- illisque frustra nitentibus, ipse altare Doraini cura-
vatoris nostri infirmabatur, quia in eo non ereden- vit quod destructufii fuerat, et tulit duodecim lapi-
do, sed spernendo valida febre infidelitatis eegrota- des juxta numerum Irifaituffifiliorum Jacofa, et eedi-
vit. Unde et malef ipsa VcongruendOde irifirfflitate iicayit lapidibus altare in iiomlne DoffiiJii,fecitque
jraeri ad pfophetam dicit :'* Quid mihiet tifai,yir aqueeducluni, quasiper duas arafiunculas in circuitu
Dei ? Ingressusne es ad me ut rememorentur iniqui- altaris et eomposuit ligna, divisitque per membra
tates meoeet inlerficeres filium meuin ? » cum Syh- bovem et posuit supej' ligna, et ait: -«Implefe qua-
agoga Judeeorum de adventu Salvatoris conqueri- luor hydrias aqua, et fundite super holpcaustum,
209 COMMENT.1N LIBROS IV REGUM.j— 1N LIB. III. 216

et super bgna. i Rursumqtte dixit: « Eliam secun- ^ nocte inseecula sceculorura (Malth. xm ; Apoc. xx
do boc facite; :• qui cuui fecisscnl scuundo, ail : Rom. n). »
c Eliam tcrtio idipsuin facile, » fecei uufque cl tcr- « Post hcecElias asccndit in verlicem Carmeli, et
tio, « el currebant aquee circa altarc, et fossa aquoe « pronus in terram posuit faciem intev genua sua,
fluclifaus replela est; » quid convenienlius llgurare « et dixit ad puerum suum : Ascende et prosjiice
potest, quam quod Redemptor noster contra mundi c contra mare. Qui cum ascendissel et contempla-
principem ejusque satelliles decenans ac supcrans, « fus essel, ait: Non est quidquam. Et fursum ait
alfare Doniini, quod destructuni fuerat, boc est, fi- c illi: Rcvcrtere septem vicibus. In septima autera
delium suorum corda afaon)ni lafae iniquitatis pur- c vice ecce nubccula parva, quasi vestigium ho-
gans, aram Oeo dedicat, quce ex duodecim lapidibus « minis, clc. » Quid in hac re significatur nisi quod,
construcla esse memoratur, quia ex his qui prophe- nascenle Christo Dei Fiiio inter homines, et teneri-
ticam cl apostolicam fidem seu doctrinam sequun- tudinem carnis iiostree accipiente, postquam roor-
tur, gratissima Deo ara conslruilur, in qua quoti- tem guslavit, et victor de mundo ad ccelos ascendit,
die c sacrificium laudis in odorem suavitatis » of- imfarera gralice divince per septiformem Spiiilum
fertur (11ebr. xm; Ephcs.x). i> de supeniis ad terras misit, qui nos a peccato niui)-
« Fecilquc aquceductum quasi per duas aratiun- B darel, et spiritualcs fructus gignerefacerct?
« culas in circuitu altaris, » ex coiitrito videlicet CAPUT XIX.
corde et humiliato .spirilu flumina producendo la- De fuga Eliw qua fngiebal Jezabe*, el "quomodo sc-
'crymarum prce timore gchennoe el desidcrio vila. dcns in umbra junipen pelivil animm suw,ut more-
celernce. relur, quetn atigelus Domini subcinericio pane ct
aqua ibi pascebat. Quomodo Elius in monle Horeb
c Ibi et composuit ligna, » quia et sanciorum di- in spelunca lalitans multimoda ioculione Domini
cta et facta ad exemjjlum credcnlibus constituit. ibi consolalus esl, cui el dclegat Dominns vngere
reges et Elisenm proylietam pro se, el dat eis pote-
c Divisitque per mcmbra bovem, et posuit super slalem perculienai gtadio.
ligna, i- cum omnes actus suos ad exemplum san- (CAT.XIX.) Timuit Elias, c et surgens afaiit, quo-
ctorum patrum fideles formare docuit. c cunque eum ferefaat volunlas. Vcnit in Bersabce
« Jussitque super holocaustura el stipcr ligna se- « Juda et diniisit ibi puerum suum, el perrexit in
roel iterum atque teiiio aquam infundcre, » quia « desenum, viam unius diei. Cumque venisset et
omni lempore nccessc est nobis verba, cogitatus at- « sederct subter unam juniperurii, petivit animoe
que opeva nostra in pura oralionc atque compuu- c suecut morerctur, et ait: Sufficit mihi, Domine,
ctione lacrymarum mundare, ei non prius cessare, C « tolle animam meam, neque cnim melior sum
quain fossse aqueeduetus repleantur, id est, donec t quam pafres mei. Projecitque se et obdormivil
futuruiii gaudium preesenti i)io3rori succedens - sub umbra junipcri, etc. » (Ex Gregorio.) Sancti
perfecte complcatur. Sicque efit juxta id quod se- viri, qui sublevantc Spiritu ad summa rapiuntur,
quitur : quandiu in faacvita sunt, ne aliqua elatioiie super-
« Ignis de ccclocadens ad invocationcm Elise vo- faiant, quifausdam tenlationibus reprimuntur, ut ne-
ravit holocaustum, ligna el lapides, pulvcrein quaquam tanlum proficere valeant, quantum vo-
quoquc et aquam, quse erat in aqueeductu lam- hinl. El nc exiollanlur superbia, ctiam fit in eis
bens, t quando disciimen superni Judicis dicia el jpsarum gusedam mensura virtulum. Ilincest enim
facla ac lotam vitam noslram perfecle examinans, quod Elias c!um tot virtulibus in alla profccissel,
probando nos, sicut ignc probatur argcntum, im- quadam mensura suspensus est, duni Jezabel post. .
mortales ac beatos in sede collocajrii perpetua, ut moduin, quara\is reginam, tanien mulicrculam fugit.
ad instar virorum Israclitarum in oeternum graftt- Perpentio quijjpe hunc virum miree yirtutis ignem
laudo canamus : c Doininus ipse est Dcus, ipsc fe- de coelo trahcre (III Reg. x.iii), ct sccuudo quin-
cit nos, et non ipsi nos. NPS autem pojiulus ejus, et quagenarios viros cum suis omnibus pctitione su-
oves pascuoe ejus (Psal. xcix). » Mundato itaque al- bita concremare (IV Reg. i), verbo ccelos ad j.Iu- ,
tari Domini, et consumplis holocauslis, dixitElias vias apeiire (III Reg. xvn, xvm), suscitantem mor- ;
prophcta Dei ad populum : tuos, vcntura qussque pi'_evideiitem,el ecce rursus
c Apprebendite omnes prophelas Baal, et ne unus occurril animo quo pavore ante uuam mulierculam
c quidem fugiat ex eis. Quos cum comprcbendis- fugit. Considcro yirum timore perculsum, de manu
c senl, duxit eos Elias ad torreiileni Cison (qui in- Dei mortcni petere, ne tainen acciperet de nianu
« terpretatur iurilia eorum), et inlerfccit cos ibi. » mulieris moiicrn fugieudo vitare. Queerebat eniin
Sic quoqne Redemptor noster, adveniente diejudi- . moiiem, dum fugerel, diccns : « Sufficil mihi, tollc
cii, « mittet angelos suos, el colligent omnia scan- animam meam, neque enim mclior snm quam pafrcs
dala de regno ejus, et eos qui operaniur iniquita- mei. » Unde ergo sic polens, ut lot illas virtulcs fa-
tem, el mittent eos in stagnum ignis et sulphuris ciat? Undc sic infirmus, ila ul feminam peiiime-
ubi esl bestia el pseudoproj.helce, ubi et missus esl scat, nisi quia dispensaliones superni nutus roen-
diafaciusqui seducebat ees, et cruciafauntur ifai se- sura occulli libraminis appenduntur, ut ipsi sancti
r.undum duritiam el impcenitens cor eorum die ac liomines el mullum valeant per potentiam Dei, et
211 - B. RABANIMAURIARCHIEP. MOGUNT. OPERUMPARS I. 212
rursuin quadani menstira moderati sint per infirmi- ,A quod de ihcoroprehensibili substanlia oeternitalis
talein suam? In ilUs virtutibus Eljas, quid de Deo audit; quasi enim sibilum tenuis aurse percipimus,
aeceperat. in islis infirmitatibus, quid de se pete- - cum saporem incircumscriptee veritatis conlempla-
rat, agnescebat. Illa.pelenlia yirtus fuitj ista infir- tione subita sufatililer degustamusi Tuin ergo ve-
.mitas custos virtutis. In illis virtutifatis cstendefaat rum est qubd D6b illo cogrioscimuS,ctim jilenenos
quid acceperat, in istis infirnjitatibus hec qucd ac- aliquid de illo cognoscere nou pbsse sentimus. Urtde
ceperat custcdiebat. In miraculis monstrabalur Elias, faeneillic sufadilur :
in infirmitatibus servahatm'-. « Quod cum atidisset Elias, operuit vultuffi suum
t Et ecce angelus teligit eum, et dixit illi: Surge, paUio, el ingrCssus stetit iri ostio speluncce. » Post
c comede. Respexit: et ecce ad caput suum subci- aurcelefiuis sibilum vultum suurn prbtjfaela pallio
« nerieiusipanis etvasaquce. Coffleditergo el bifait, operuit, quia in ipsa subiilissima contemplalione
.« et rursum obdormivit. Reversiisque ,est angelus verilatis quartta ignoraiilia Iiomp tegatur, agiioscit.
« Domini secundo, et tetigit eunt, dixitque illi: Vultui namqtie pallium superdticere'.est5 ne aliiora
« Sui'gei comede : grandis enim tibi restat via. Qui mens];qu_ei'ereaui!eatt hatic fconsidefatibiieproprioe
.« cum surrexisset, comedit ctbibit, et ambulavit iti infirmitatis velare, ul liequaqiitimintelligetiticebcti-
« fortitudine cibi illius quadraginta diefaus et qua- B i los ultra se preecipitanter aperiat, sed ad hoc quod
.« draginta noctibus, usque ad liiontem Dei Horeb, apprehpndere non valet revereiiter claudati Qui heec
« etc.» Quid ergo bic Elias bis pastus ab angelo ex- agit, in speluncee osiio stelisse describitur. Quid
pfiniit, iiisi natui-eenoslfee ihfirniitateffi, quifatisnon namque spelunca noslra est, nisi faeeccorruptionis
suificit simplex paslus, sed duplcx, quatenus ad su- habitatio, in qua adhuc exveiustate retinemur? Sed
pei-na valeamus ascendere ? Sicut efiim cbfpus sine cum aliquid percipere de cognilione divinilatis in-
alihiehto'Gotporali subsisiefe iieqtilt, ii&riec ahitoa cipimus,'qriasijaul ip speluiicsenostrie oslio stamus.
yivere pofest siue verbc Dei. Angeius enim qui Quia enim progredi perfecte fion.jossumus, ad co-
Eliam pavit, quem cnngruentiuS, qtiani ipsiim stim- gtii.iottein taiheii vefilatis inhiafites-,jarii aliquid de
mi cpnsilii angelum significatj cujus cpe taffl in libeftatis atifa captaitius. irt itigressu Cfgo speluncce
ccipprali quam etiam iii spirituali uatura subsisti- slare est represso hOstfse cbfruptibpis obstaCtiic ad
mus ? Amfaulavit enim Elias, postquam surrexefat cognitidtiem veritatis iiicipete exife. Uhde et hubes
a somno, comedit et faifait in fortitudipe cifai illius iti tafaertiaculc descettdehtes Israelilee e Ipnginqtip
quadraginta diefatisef quadraginta nOclibus, tisque cerheliles in papilidliuni stiaruhi "osliis Stelisse
ad motitem DerHorebV Sib et nos duhiinertioe som-: meitipfianfuf (Exbd. xxxiii), qtiia hi qtii advehtutil
num a nobis exculimus, necesse est ut divino sola- G divifiitatis ulfutiique conspiciurtt, qtiasi jam ex ha-
lip cpnibiialij gressu bcttprtmi operuto per omne bitaCulo carnis proceduut.
lempus vitoeprcesenlis summopere festinemus ascen- « Efcbevox ad Eliam dieefis : Quid hic agis, Elia?
dere in monlem Dei et in locum sanctum ejusi ut « et ille respohdens ait: Zelo zeiattts stihi Jirb Db^
ibi requiem inveniamus oeternam « niinp Dee exercituum, quiaidereliquefunt paCluui
« Cumque venisset illuc, mansit in spelunca; Et c .ttium filiiIsfael: altaria ttta destfuxetuiil, et pro-
c ecce serme Domini ad eum, dixitque illi: Quid t phetas luos bcfcidefuntgladio, et derelietus suin
« hic agis, Elia? Atille respondit: :Zelo zeiatus « ego soltis, et queefuht anitii_itataeata, ut atiferaiit
t sum pro Domino Deo exercituumj quia derelique- i eatiiV» (Ex Gfegbfio.) Cefltim est gtibdi cordis
« runt paclum tuumfilii IsraeU Altaria tua deslru- Stii octiititii per eliilibiiis tenebfas exstihgtiit, qui
« xerunt, et prophetas 'tuos occiderunt gladio, et ctiiri fecla agit cousldefafe, mfelibrum merita he-
« derelictus sum ego solus, el queertint animaffi giigit. At cotilra ffiagiio buffiilitalis fadio setofctip-
c meam, ut auferant earo. Et ait: Egredere et sta sum illuhiinat, gtii alipfuiti botia subtiliier pensat,
« in raonte coraro Doniinp. Et ecce Defflinus trans- gtiia dum ea gtieeipse fecefitj'tacta foris el ab aliis
c ief, et spiritus grandis et fprtis sufaverlensmen- Conspicit, etiih glli de sih-gulafitateitiftis eruinpere
c les, et cpnlerens petras ante Deminum. Npn ih ® nititur superbiee turabte preinit. Hitic fest qiiod
« spiritu Dprainus; Et ppst ispirifuin .commotio vere Dei ad iEIiaih soluhi se 'eestiiiiahteiridieituf:
« ignis. Non in igne Dominus. Etpost igttem sifai- « Reliqui mihi septem millia Viroftim, qtii hbfi cur-
« lus aureetenuis. Quod cum audisset Elias, operuit vaveruiit geriusiahtc Baal, » ut_ dtito nbn soJtim se
c yultum suum pallio, et egressiis steiit in oslio remattsisse ccgnoscetet, elationis glbfiam, qua ei
c speluncse, ele. » (Ex Gregorio.) Spiritus ante Do- de sirigulariiate sUrgebal, ihclhiaret. Prophela
minum evertit montes. et pelfas eoiiterif, quia pa- tiempe erat, et scepferoysteria stipefha COgnoverat;
vor, qui ex adventu ejus ivruil et aliitudinem cor- quid efgo difflcile ftiit agnoscefe ih hoc inuiido fi-
dis nostri dejicit, liquefacit. Sed spiritui commolio- deliler Deo faifitilPs femansisse? Sed hittc Bblerler
nis et ignis iioo inesse Doniinus dieitur; esse vetb intuetidtini est, bCtiluniccrdis elaiio qitairi hequiler
in sibilo atiree tenuis nen negatur, quia niriiifum Claudatj quahdP qui btimilis et-ofcctiltaDei hbverat,
mens cum in contemplationis sublimitate suspetidi- clatus et tiperta hesciebal.
tur, quidquid perfecle conspicere pr*valet, Detis . Et ait DominusadJEIiam : Vade et revefiefe in
uonest. Gum vero subtile aliquid cbhspicit, hocest c viaiji luahi pef deserttim Damasci. Cumque per-
2i§ COMMENT;IN LIBROSIV REGUM. •-* INLIB. IH. 2«
_ veneris iUric,titiges Azael regeffi supef Syriam,. 1 CAPUT XX.
. et Jehti,-fiUtiihiNamsi,ufiges regeffl super Israel; Beltum Behadadj regis Syriw, corilta Achat) regem
. Elisetita tiufctai filiuto Saphat.4ui est de Abelme^ . data,est Israel, cum apparuit propheia corifortans eum, et
ei. viclbria per puerbs ptihcipum provih-
. htil, iiriges •pfophetaffipfb te. ffit erit. guicungue ziarutii: De W qilbti:BeritidSd, rex Sytiw^ Semel
* fugerit gladitihiAzael, occidet eum Jehu. Et gui- victus;- inslaUral prwlium iterum conira jsrael;
c cuugiie fugeiit gladiiim Jehu, ittterficieteum Eli- ; sed siniililer ab, ep superalur; qui confugiehs ad
ctemeniiam regis Isrqel, sinejussu Dominifxderalus
«setls-.» Hbc ttbrt ita accipiendum est, gtiod pro^ esicuhi eb, ob qubd per pfbphetam aDomiho mis-
pheia Dei EIisetis: liotoicida futurtis sit et lyrair- :sum iorripiiur:.
ntis ; sed magis spiri.tualiler ihtelligertduta , -gtiia (GAP.xx.) c Porro Benadad, rex Syrice, congre-
justitia divina, gtise singulis reddit secundum opefa <; gavit omhefflexercitum et tfiginta.et dutis regCs
sua, putiit peceaia hohiinum aliguando taanifesfa « secuffi, ct equos,et eurriis, et ascendens pugnabat
ullione, aliguando occulto judicio, vindicat per « contra Samariam, et obsedit eam, etc.» v
et duces, vindicat proplietas et sacerdo- ; (Ex Beda.) Qubd Beiiadad, ffex Syrice,obsidens
- regesciiffi aUos liccerites perfacit plecti mucrerie, alies et impttgnare reincipiens Samariam, ait : «Hsecfa-
tes,
trahsverberat: gladio lingua). Unde David Ct Salo^. « ciaiit mihi dii et bsec addant, si sufiecerit pulvis
moii et fceeterireges ptEtiato a reis exigebant, cum B « Saniafise pugillis oihnis populi qui sequitur me,»
COsirucidafe jtibebatit. Et itein alibi scriptum est hunc babet seiisum, Samaria juxla morem ciyita-
de Superboruhi ihobedientiuto poena : c Dolayi eos, tum habefaat terfahi. inlerius proplef muros .ptine
iriquil, iti pfophetis,
" et ofccijllin verfaisoris mei ipsis muris eequaleni,he videlicet eos sine subsidio
(Ose.vi). i i terree adjacentis erectos crefaer, insistente manu
« Profectus etgb ihde Elias, Teperit Eliseum ii- hostili, dejieeret icttis arietis, Extrinsecus autem
« litita Sapfaat arantem. »jgittir pfbfectus Elias f e- murorura altitudo longe superficiem terrce transcen-
perit Ei.iseutafilium Saphat aratitem duodecim ju- derat, maxime cuni iri mohtis verlice (ut Scriptura
gis boum, ctim Redeniplor nosler, descendens de reiert) fuerit urfas eadem posita. Ait ergorex su-
ccelo, divinp judicib acquisivil popuium adhuc lef- perfaus obsessam lerrens civitaleni, quod tantani
renis bperUms irihiantfeiti; in qtio salutem fecit, hafaeret secum exercitus multitudinem; ut.etiamsi
cuni etim ad fideta cotivertit. Elias enita interpre- quisque militum ejus unuiri solumrpodplapidem vel
tatur (ttt etiam dixifflhs) Deus"Domihus, Saphat cespitem vel stijttleiii ad censtruendum conlra ur-
judicans, et ElisCus Dei mei salus. Admirabititer bem, aggereni appertasset, agger exsurgeret, qui
Stipef eum projiheta paUium stiuffi misit,.cum iKtim superficiei civitatis ipsitis, grias erat intra niuros,
Doniintisfide calholicainduit. c Omnes,» ait Apo- C esse videfeltir segualis. ila ut ex sequo pugnantes
stoius, « qui in Christo baptizatl estis, Christum contra civitalem lela vel faces mitlere posseiit. Cu-
"iriduistis
(Galat. m).» |us temeritateiri afroganlia) fflodestb sermone com-
« At ille statim, relietisbobus, cucurrit post pesceps rex Israel ait: « Dicitevei, Ne glorietur ac-
« JSUam,et ait: Osculor, orp te, patrem meum et cincltis seqtie, ut discinctus.i
« matrem meam', et sjc sequar te;-> qttia mox ut Aliud est autem accinctus, aliud discinctus, aliud
electorum chorus audivit Ibquentem pef Evangeliurft hoii aCCinetus. Accifictus hainque est gui cingulo
Domintim: '«Qui non renunfiaverit omnibus quee circumdatus incedit. Dischiclus, qui cingulum nuper
- possidet, non potest toeus esse. discipulus (Luc. depostiit, verbi graliay baliieutii ihtraturus, vel le-
xiv),» et statim cessavit terrenis lueris inhiate, ctum ascensufus, Vel alteram forte lunicam indui-
seeeularifausdesideriis desefvire, toluin se contuUt "turtis. Non accinctus, qtii nuper tuijicam indutus,
ad servifium Chrisli, nec tamen aliis verbum vitee necdtim se addila zona) cifcutopositibrie inmnivit.
Sic ergo in expeditione castrensi qui positus est,
prsedicare desivit. Hoc est enim oseulari patrem et
matrem, cum quoscunque possit, sive de Judceis,sive recte accinctus nofflinatur, id est, armis iudulus.
de gentibus, sermone veUe corrjgefe. " Qui pugna confecla victor domum fediiti jure dis-
« Tulit itaque Eliseus par faotim, et mactavit il- cinctus vbcatur, quia nimiirum, depositis armis,
vero necdum puguare,
« lud. Etin aratro boum coxit carnes, et dedit pp- bjitatcepacis otiijm gerit; Qui
« pulo et comederuntv» Cum populus Cliristianus neque se ad certamen parare jani coeperat, merilo
iion afceinctusesse dicitur. Ait er.go rex Isfael regi
carnalia desideria mactans, fotuni exerciiium suum
in opus evangelizandi convcrtit, unde sufflcientera Syriee glofiariti, quasi jam cepisset 'Samariaffi,
: pastum auditorifaus suis prsebere possit. Ipse vero quam bbsidere coeperat: :i Ne glerietur accinctus
ut discifictus; i ac Si aperte dicat: Neli glp-
sequitur nbsti'um Eliam, et ministrat ei qui, vestigia ceque,
ejus sequens, bec est, mandata illius fideliter obser- . fiari, quasi victcr bellici discriminisj qui, adhue ip
acie pnsitus, quem yictpria sequatur ignoras, Et
vans, ministeritim ei botiorum operum condigne verum profeclo dicebat. Nam mex inito certamine
exhibere salagit.
Benadad, nou victis adversariis; triumphans,-;sed
ceese suo exercifti fugiens dOniuffl redjit. Mystice
-'autem Benadad hesiis Israel signififcat diabeltiin
'
pmiiium bonorum inifflicum, qui diversos exer-
21S B. RABANI MAURI ARCHIEP. MOGUNT. OPERUM PARS I. V , 216
citus malignorum sj)iriliiiihi ad- subvertendum popu- A _ sibi sufastantiam ej'os.et lilips tradi a Doiiiinoexpe^
lum Dei conlrahit; sed per puercs priiicipum Israel leret, uf per hoe ejus animtim siibverleret, nee ta-
vincitur, fcuni per faonos audilores sanctorum do- irtcn in boc prcevaleret, ad cxiremum, ut in ipsum
ctpruni, qui quod aure audiunt, factis implere ni- sibi potestas daretur posiulavit (Job. i). Quo con-
turrtur, antiquus hoslis in fugam vertitur, omnisque cesso, guasi mox victor existeret, carnero ejus gravi
stiuS1exercitusa militibus Christi proturbatur. Qui ulcere vulneravit (Job. n). Sed quo vebemenlius de
Jjepe:',_ducenti el triginla duo esse dicuptur, quia prosperilale i.i doiore cum dcpositum "perseque-
hl gui utriusque Testamenli scicntiam perfecte te- batur, eo'validius per paticntiam ipsius prosterne-
nent, et Trinitalis fidem cum gemina charitafe, baliir. Et Paulo apostolo c datus est stimulus car-
Bei yidelicet et proximi, conservaut, apti per om- nis suoe, angelus Satanoe, ut eum colaphizaret (/
iieto modum mililiec summi Regis esse compro- Cor. xii),» quatenus Virtus irt infirmitate perfice-
bautur. . ._;., retur.
j.. « Fugitquoque Beuadad rex Syrioe in equo cum c Tunc vir quidam de filiis prophctarum dixil ad
c eguififaus; uee non egressus rex Israel percussit t socium suiiin in sermone Domini i: Percute me.
c eguos et currus, et pcreussil Syriam plaga ma- c At ille noluit percuierc. Cui ait: Qttia noluisfi
« ^na,etC. iVQuid est guod Behadad rex Syrice, in B I « audire vocern Doniini, ecce i'ecedes a n)e, et pcr-
eqtip: ctiffi eqtiitifaus fugcre describitur, nisi qriod « ctitiet le Ieo. Ciimqne paululiun recessisset ab eo,
priiiceps omnium iniquoruui diabolus, quorum oculi c invenit eum leo, atque pcrcussit. Sed el allerum
sublimes sunt (Syria cnim intcipretatur sublimis) « conveuiens virum, dixit ad eum : Percute mc.
iij egup suse superbjae cpnfideps fcumequitifaus suis, e Qui percussit eum, ct vulneravit.» (Ex Joscpho.)
scilicet cmpifaus superbis (quia «ipse est caput su- Porro de hac eadcm re Josephus taliter rcfert :
pef prones hiies superbioe \Jqb. XLJ],J) ab exercitu c Iriterea quidam j)roj)lieta, noinine Miclieeas,accc-
Ghrisli, hpc est, humilibus et Deuitt timentifaus, dens ad unum Israelitarum Jictiit ut eum in cajiitc
superatus, in fugam vertitur ? iEt rex Israel percutiet iprp vpluntate Dei perculcrel. Quc nolente, prcedixit
equpset cuifus, quia de ipse fege Regum scfiptum iei quia eo qupd inofaediensesset Deo ejusque prse-
est. qried . currus Pharapriis^ :et 'exercjtutii ejtis',,, iceptp, lfcone ocCurrente perimefelui'. Quod dum illi
egtiujri et ascerisorem ejus sribmefsil.in Rubfo mari jiipjhhii cojitigissel, accessil projlhcla rursus ad
(Exod.:xv),» dum neguiiias spirjtajes. cum _yero aliurrt, et Idem;iil faccrel imperavil. Qui dum per-
VPharaone, antiquo videUcet hoste, aqua bajjtismalis .iCiississet eum, et ejus vcrticem crneiitasset, alligato
pfaruit, humani generis delendo peccata, ,: Capite accessit ad regem, dicens ei: Quod dum es-
t Accedens auterii propheta;ad regenj Israel disit;>G set ip exercitu conslitutus, acccpisset a quodam tri-
c ei: Vade et confortare, et scito et vide quid fa- Vbunb servandum captivum, sibique afaeo dictum ut,
« ciaSj.sequenli eniffianno Tex Syrise ascendet coij- si capfivtts fugerfet, ipse morerelur; quo fugiente,
e.tea te,.'etc.». QuodVBenadad :fex Syrise, semel is qui etito tradiderat mortem ei miuarelur inferre.
yicttis, iterum instaurat proeliumjcpntfa Israel, si- Ttim, respondentc Achab moiiem ei imminere iu-
gttificat: diabplrim a malilicfeVsuiai.IiitentipttevriungtiaKi
;st3ssitiiaiff,;sblvipnscajml, agnitus est Michseas esse
ifcessafe, quiJiCet a sanctis viriSiVseejiiusviricatuf, - prOphefai » Hac enini parabola utebatur proptcr
Viaffien iteruni ihstauiat; proeUuta contra illos, et sefinones qubs ei erat dicturus. Ait fiaitique, quo-
dum ,unp nipdp vincitur, alio statim vincere cona- hiam Deus ei eoncessisset ut suppliciuiti Jiostis eva-
tur. Hinc est quod seryi regis ^rioe .dixerunt ei: deretj ipse inimieum ejus Achabiim, qui Deuin bla-
« Dii moutium suiit dii epr.um, idesosuperayefunt sphetoaverat dimisisset, "et pfoplerea Detis decre-
. i nps. Sed melius est ut p